Мазхаб бул эмне? Зарылдыгы барбы? Же карманбай коюу керекпи? Айтор мазхаб тууралуу талкуу ачуудабыз. Кош келиниздер.
..
- (2 )
-
- 1
- 2
Мазхаб кармануу зарылдыгы Бул темада мазхаб кармануу зарылдыгы камтылат.
#2 24 February 2014 - 21:31
отунуч, араб тилиндеги терминдерди кыргызча которулбаса,
орусча жаза бергилечи, кээ бироону тушунбойт экем
#3 27 February 2014 - 10:02
Бисмиллахир рохмаанир рохиим. Мен бул теманы ачуумдун максаты, мазхаб кармануу зарыл экендигин тушундуруу.
Андыктан мазхаб жонундо аалымдардын создорун келтирууну суранам, а бирок ага чейин илим министирлигинин сайтына кирип корунузду суранам. Анткени мектептерге дин тарыхын беруу жонундо концепция чыгыптыр.
#4 03 April 2014 - 23:40
Мазхаб кармануу бул жакшы . Эгер мазхаб кармабаса адам баласы адашып калышы да мумкун.
#5 04 April 2014 - 11:48
Мазхаб сөзүнүн тилдик б.а. сөздүктөгү мааниси кетүүчү орун, жол деген маанини билдирет. Ал эми термин катары кайсы бир мужтахид аалым туура деп эсептеген шариат өкүмдөрү. Мисалы Абу Ханифанын мазхабы деп, ал туура деп эсептеген шариат өкүмдөрү айтылат. Дагы да түшүнүктүүрөк болуусу үчүн мындай мисал келтирсек болот. Имам Абу Ханифа намаз окуганда эркек киши колун киндигинин астына коюусу керек деп айтса, ал эми имам Шаафий колдор көкүрөкө коюлат деп айтат. Ошондо биз имам Абу Ханифанын же болбосо Ханафий мазхабы боюнча колдор киндиктин астына коюлат. Ал эми Шаафий мазхабы боюнча көкүрөкө коюлат деп айтабыз.
Ал эми мазхабтардын келип чыгуусу бир анча себептерден улам. Бир-экөөнү айта турган болсом мындай:
1) Хадистерди кабыл кылуудагы койгон шарттарынын айырмачылыктары. Мисалы бир аалым ага жетип келген хадистин ар бир риваятчысы, ошол хадисти кимден риваят кылган болсо аны менен жолуккандыгын анык билмейинче кабыл кылган эмес. Ал эми башка бир аалым риваятчылардын бир доордо жашап, алардын бири-бирине жолугушууга мүмкүнчүлүктөрү бар болгондугун гана этибарга алып хадисти кабыл кылган. Ошентин бир гана шарттын негизинде эки мазхаб пайда болот.
2) Дагы башка бир мисал, имам Абу Ханифа хадис риваят кылган адам фыкых илимин билбеген болсо, анын сөзмө-сөз эмес, маанисине карай риваят кылган хадисин кабыл кылган эмес. Ал эми башка аалымдар маанисине жараша риваят кылган риваятчылалардын фыкых илимин билүүсүн шарт кылышкан эмес.
3) Бир эле хадис бир канча риваят менен риваят кылынып, алардын кайсынысы туура экендигин аныктоо кыйын болуп калат. Мисалы: жамаат намазына кечигип келген адам, имам намазды бүтүргөн соң намазын кантип окушу керектиги тууралуу бир риваятта, "толуктагыла" деп айтылса, башка риваятта "каза кылсын" деп айтылат. Ушул бир сөздүн айырмасынан эле, бул маселеде эки түрдүү көз караш б.а. мазхаб пайда болот.
Ал эми мазхабтардын келип чыгуусу бир анча себептерден улам. Бир-экөөнү айта турган болсом мындай:
1) Хадистерди кабыл кылуудагы койгон шарттарынын айырмачылыктары. Мисалы бир аалым ага жетип келген хадистин ар бир риваятчысы, ошол хадисти кимден риваят кылган болсо аны менен жолуккандыгын анык билмейинче кабыл кылган эмес. Ал эми башка бир аалым риваятчылардын бир доордо жашап, алардын бири-бирине жолугушууга мүмкүнчүлүктөрү бар болгондугун гана этибарга алып хадисти кабыл кылган. Ошентин бир гана шарттын негизинде эки мазхаб пайда болот.
2) Дагы башка бир мисал, имам Абу Ханифа хадис риваят кылган адам фыкых илимин билбеген болсо, анын сөзмө-сөз эмес, маанисине карай риваят кылган хадисин кабыл кылган эмес. Ал эми башка аалымдар маанисине жараша риваят кылган риваятчылалардын фыкых илимин билүүсүн шарт кылышкан эмес.
3) Бир эле хадис бир канча риваят менен риваят кылынып, алардын кайсынысы туура экендигин аныктоо кыйын болуп калат. Мисалы: жамаат намазына кечигип келген адам, имам намазды бүтүргөн соң намазын кантип окушу керектиги тууралуу бир риваятта, "толуктагыла" деп айтылса, башка риваятта "каза кылсын" деп айтылат. Ушул бир сөздүн айырмасынан эле, бул маселеде эки түрдүү көз караш б.а. мазхаб пайда болот.
#6 05 July 2014 - 01:10
Алгач Исламда эч кандай мазхабдар (юридикалык мектептер) болгон эмес. Алар Ислам укук илими дүркүрөп өнүккөн кезде, 7-12-кылымдарда түзүлө баштаган. Анткени халифат (Пайгамбар негиздеген мамлекет) абдан тездик менен кеңейген, анын орбитасына жаңы өлкөлөр, маданияттар жана цивилизациялар тартылган. Илим гүлдөп-өнүккөн.
Турмуш-тиричилик көйгөйлөрүнөн баштап, философиялык көйгөйлөргө чейинки улам жаңы көйгөйлөрдү чечүү талап кылынган, Исламдын нормаларын пайдаланууга жаңы ыкмаларды издеп табуу талап кылынган.
Ак ийилет, бирок сынбайт.
#7 05 July 2014 - 01:25
Суннизмде эң биринчи болуп Ханафий мазхабы пайда болгон. Бул укук мектеби анын негиздөөчүсү,
фарси улутундагы имам Абу Ханифанын урматына аталган. Бул мектептин өзгөчөлүктөрү анда логикалык ой жүгүртүүлөргө чоң маани берилгендигинде турат.
Экинчи болуп Маликий мазхабы пайда болгон, аны негиздеген имам Малик (Абу Ханифанын замандашы) Бул мектептин спецификасы имам Малик укуктук нормаларды иштеп чыгууда ой жүгүртүүгө да, хадистерге негизденгендигинде турат.
Шафий мазхабы - дүйнөдө Ханафий мазхабынан кийинки эң кеңири таралган мазхаб. Бул мазхабдын спецификасы анын негиздөөчүсү - имам Шафи (имам Абу-Ханифанын шакирттеринин бирини шакирти) - Пайгамбардын текшерилген (тагыраак айтканда, туура экендиги шексиз болгон) көптөгөн хадистерин пайдаланууга мүмкүнчүлүгү болгондугунда турат.
Эң соңку Ханбалий мазхабы. Негиздөөчүсү - имам Ханбал. Бул мектепти эң консервативдүү жана талапчыл деп айтууга болот. Ал Курандын тамгасын жана Пайгамбардын сүннөтүн катуу карманат.
Экинчи болуп Маликий мазхабы пайда болгон, аны негиздеген имам Малик (Абу Ханифанын замандашы) Бул мектептин спецификасы имам Малик укуктук нормаларды иштеп чыгууда ой жүгүртүүгө да, хадистерге негизденгендигинде турат.
Шафий мазхабы - дүйнөдө Ханафий мазхабынан кийинки эң кеңири таралган мазхаб. Бул мазхабдын спецификасы анын негиздөөчүсү - имам Шафи (имам Абу-Ханифанын шакирттеринин бирини шакирти) - Пайгамбардын текшерилген (тагыраак айтканда, туура экендиги шексиз болгон) көптөгөн хадистерин пайдаланууга мүмкүнчүлүгү болгондугунда турат.
Эң соңку Ханбалий мазхабы. Негиздөөчүсү - имам Ханбал. Бул мектепти эң консервативдүү жана талапчыл деп айтууга болот. Ал Курандын тамгасын жана Пайгамбардын сүннөтүн катуу карманат.
Ак ийилет, бирок сынбайт.
#8 30 July 2014 - 18:07
Мыктыбек Арстанбек мырзанын өздүк сайтынан "Белгилүү Ислам Мазхабдары"
тууралуу кененирээк көчүрүп берейин. 
Белгилүү Ислам Мазхабдары.
Бисмилляхир Рохманир Рохийм!
Имам Абу Ханифа
Имам Шафий
Имам Малик
Имам Ханбал
Белгилүү Ислам Мазхабдары.
Бисмилляхир Рохманир Рохийм!
Имам Абу Ханифа
Имам Шафий
Имам Малик
Имам Ханбал
Аллах знает, что в твоем сердце, о чем ты думаешь, к чему стремишься, о чем мечтаешь и в чем раскаиваешься. ..
#9 30 July 2014 - 18:08
Абу Ханиифа ан-Нуман
ибн Сабит ибн Зута
хижраттын 80-жылы (м.699-
жылы, 5-сентябрь) аль-Куфада
(Ирак) туулган жана
хижраттын 150-жылы (м.767-
жылы, 4-июнь) Багдатта көз
жумган. Улуу окумуштуу, факих,
мухаддис, ханафий (имам
Аазам) мазхабынын
негиздөөчүсү, табийин.
ибн Сабит ибн Зута
хижраттын 80-жылы (м.699-
жылы, 5-сентябрь) аль-Куфада
(Ирак) туулган жана
хижраттын 150-жылы (м.767-
жылы, 4-июнь) Багдатта көз
жумган. Улуу окумуштуу, факих,
мухаддис, ханафий (имам
Аазам) мазхабынын
негиздөөчүсү, табийин.
Аллах знает, что в твоем сердце, о чем ты думаешь, к чему стремишься, о чем мечтаешь и в чем раскаиваешься. ..
#10 30 July 2014 - 18:10
Өмүр баяны.
Абу Ханифа ирандык
соодагердин үй-бүлөөсүндө
төрөлгөн жана жалгыз уул
болгон. Анын чоң атасы
мусулманчылыкты Умар Ибн
Хаттабдын доорунда кабыл
алган. Абу Ханифа жалпы диний
билимди Куфада алган жана
анын устаздарынын арасында
пайгамбарыбыз с.а.в.дын
сахабалары да болгон. Ал 16
жашка чыкканда атасы менен
ажылыкка барып,
пайгамбарыбыз с.а.в.дын
Мадинадагы мечитинде сахабасы
Абдуллах ибн аль-Хааристин
өзүнөн пайгамбарыбыз с.а.в.дын
сөздөрүн уккан.
22ге чыкканда ирактык
окумуштуу Хаммад ибн Абу
Сулайманга шакирт болуп, аны
көзү өткөнгө чейин, 18 жыл бою
сабагын алган. Устазынын көзү
өткөн соң анын ишин улантып,
10 жыл анын мектебин
жетектеген.
Абу Ханифа илимпоз гана
болбостон соодагер да болгон.
Ал жыл сайын ажылыкка барып,
Меккеде бир канча убакыт туруп
кайтчу. Анын акыл зиректиги
менен чыгарган өкүмдөрү
тууралу кеп Куфа жана Басрадан
ашып, мусулман ааламынын ар
тарабына жеткен.
Анын бийликтин
ыйгарымдуулугу тууралу берген
чечимдерин аббасий халифи
жактырат жана 747-748-
жылдары аль-Мансур ага
жогорку мансапты - казылыкты
сунуш кылып, ошол кездеги
мусулман дөөлөтүнүн борбору
Багдадка чакырат. Бирок, Абу
Ханифа баш тартканы үчүн орго
ташталып, алган жазасынан
айыкпай көз жумат.
Абу Ханифа ирандык
соодагердин үй-бүлөөсүндө
төрөлгөн жана жалгыз уул
болгон. Анын чоң атасы
мусулманчылыкты Умар Ибн
Хаттабдын доорунда кабыл
алган. Абу Ханифа жалпы диний
билимди Куфада алган жана
анын устаздарынын арасында
пайгамбарыбыз с.а.в.дын
сахабалары да болгон. Ал 16
жашка чыкканда атасы менен
ажылыкка барып,
пайгамбарыбыз с.а.в.дын
Мадинадагы мечитинде сахабасы
Абдуллах ибн аль-Хааристин
өзүнөн пайгамбарыбыз с.а.в.дын
сөздөрүн уккан.
22ге чыкканда ирактык
окумуштуу Хаммад ибн Абу
Сулайманга шакирт болуп, аны
көзү өткөнгө чейин, 18 жыл бою
сабагын алган. Устазынын көзү
өткөн соң анын ишин улантып,
10 жыл анын мектебин
жетектеген.
Абу Ханифа илимпоз гана
болбостон соодагер да болгон.
Ал жыл сайын ажылыкка барып,
Меккеде бир канча убакыт туруп
кайтчу. Анын акыл зиректиги
менен чыгарган өкүмдөрү
тууралу кеп Куфа жана Басрадан
ашып, мусулман ааламынын ар
тарабына жеткен.
Анын бийликтин
ыйгарымдуулугу тууралу берген
чечимдерин аббасий халифи
жактырат жана 747-748-
жылдары аль-Мансур ага
жогорку мансапты - казылыкты
сунуш кылып, ошол кездеги
мусулман дөөлөтүнүн борбору
Багдадка чакырат. Бирок, Абу
Ханифа баш тартканы үчүн орго
ташталып, алган жазасынан
айыкпай көз жумат.
Аллах знает, что в твоем сердце, о чем ты думаешь, к чему стремишься, о чем мечтаешь и в чем раскаиваешься. ..
#11 30 July 2014 - 18:13
Чечим чыгаруу усулу
Абу Ханифа алгачкылардан
болуп, күнүмдүк жашоо
кырдаалга факихтердин диний
түшүндүрмөлөрүнөн да өкүм
чыгарууну жолго койгон. Өзгөчө,
укук маселелеринде
салыштырып чечим чыгаруу
(кыяс) , эки чечимдин жакшысын
тандоо (истихсан) усулдарын
иштеп чыгып, үрп-адатты (урф)
да укук негиздерине киргизген.
Абу Ханифа чечимдерин
төмөндөгү булактарга
негиздеген:
*Кураан;
*Сүннөт— хадистерди өтө кылдат
тандаган;
*Ижмаа— аалымдардын
кайсыдыр маселе боюнча
Кураан жана Сүннөткө каршы
келбеген орток чечими;
*Кыяс— кырдаалдын негизин
Кураан жана Сүннөттө каралган
жана буга чейин берилген
өкүмдөрдүн негизине
салыштырып чечүү;
*Истихсан —кыяска түшпөгөн
жана кырдаалга жарашкан
өкүмдү тандоо;
*Үрп-адат — Кураан жана
Сүннөткө каршы келбеген эл
арасында колдонулган адат.
Андан тышкары бул мазхабда
кабыл алынган чечимдер
ээсинин даражасына жараша
төмөнкүдөй тартипте каралат:
алгач Абу Ханифа, андан соң Абу
Юсуф, анан Мухаммад аш-
Шайбаний ж.б.
Ошондой эле, бир кырдаалга
кыяс менен истихсан тең келип
калса, мүмкүнчүлүк акыркысына
берилет. Ал эми бар кырдаалга
көп чечимдер туура келсе,
далили күчтүүсүнө маани
берилет. Кээ бир кайталангыс
кырдаалдарда алсыз жана күмөн
хадистерди да кароого уруксат берилет.
Абу Ханифа алгачкылардан
болуп, күнүмдүк жашоо
кырдаалга факихтердин диний
түшүндүрмөлөрүнөн да өкүм
чыгарууну жолго койгон. Өзгөчө,
укук маселелеринде
салыштырып чечим чыгаруу
(кыяс) , эки чечимдин жакшысын
тандоо (истихсан) усулдарын
иштеп чыгып, үрп-адатты (урф)
да укук негиздерине киргизген.
Абу Ханифа чечимдерин
төмөндөгү булактарга
негиздеген:
*Кураан;
*Сүннөт— хадистерди өтө кылдат
тандаган;
*Ижмаа— аалымдардын
кайсыдыр маселе боюнча
Кураан жана Сүннөткө каршы
келбеген орток чечими;
*Кыяс— кырдаалдын негизин
Кураан жана Сүннөттө каралган
жана буга чейин берилген
өкүмдөрдүн негизине
салыштырып чечүү;
*Истихсан —кыяска түшпөгөн
жана кырдаалга жарашкан
өкүмдү тандоо;
*Үрп-адат — Кураан жана
Сүннөткө каршы келбеген эл
арасында колдонулган адат.
Андан тышкары бул мазхабда
кабыл алынган чечимдер
ээсинин даражасына жараша
төмөнкүдөй тартипте каралат:
алгач Абу Ханифа, андан соң Абу
Юсуф, анан Мухаммад аш-
Шайбаний ж.б.
Ошондой эле, бир кырдаалга
кыяс менен истихсан тең келип
калса, мүмкүнчүлүк акыркысына
берилет. Ал эми бар кырдаалга
көп чечимдер туура келсе,
далили күчтүүсүнө маани
берилет. Кээ бир кайталангыс
кырдаалдарда алсыз жана күмөн
хадистерди да кароого уруксат берилет.
Аллах знает, что в твоем сердце, о чем ты думаешь, к чему стремишься, о чем мечтаешь и в чем раскаиваешься. ..
#12 30 July 2014 - 18:14
Абу Ханифанын белгилүү
шакирттери:
Абу Юсуф Якуб ибн Ибрахим аль-
Куфий
Мухаммад аш-Шайбаний
Зуфар ибн аль-Хузайл
Абдуллах ибн Мубарак аль-
Марзавий
Хасан ибн Зияд аль-Луълуий
Абу Ханифанын мазхабы фикх
маселелеринде эң күчтүү мектеп
катары калыптануусунда анын
шакирттеринин, өзгөчө Абу
Юсуфтун («Китаб аль-хараж»),
Мухаммад аш-Шайбанийдин
(«Китаб аз-зиядат», «Китаб аль-
асар») ж.б. кошкон салымдары
зор.
шакирттери:
Абу Юсуф Якуб ибн Ибрахим аль-
Куфий
Мухаммад аш-Шайбаний
Зуфар ибн аль-Хузайл
Абдуллах ибн Мубарак аль-
Марзавий
Хасан ибн Зияд аль-Луълуий
Абу Ханифанын мазхабы фикх
маселелеринде эң күчтүү мектеп
катары калыптануусунда анын
шакирттеринин, өзгөчө Абу
Юсуфтун («Китаб аль-хараж»),
Мухаммад аш-Шайбанийдин
(«Китаб аз-зиядат», «Китаб аль-
асар») ж.б. кошкон салымдары
зор.
Аллах знает, что в твоем сердце, о чем ты думаешь, к чему стремишься, о чем мечтаешь и в чем раскаиваешься. ..
#13 30 July 2014 - 18:16
Эмгектери.
Абу Ханифа Ислам акыйдасы,
жалгыз кудайлуулук (таухид) ,
Аллахтын ат-сыпаттары, Кураан,
тагдыр, ж.б. боюнча кенен
маалымат камтыган «аль-Фикх
аль-Акбар» аттуу китбин жазган.
Бул эмгек негизинен ошол кезде
кенен тараган мурижжиттер
менен мутазилиттердин көз
караштарына зор сокку урган.
*Аль-Фикх аль-Акбар» («Асль ат-
Таухид»
*«Муснад Аби Ханифа» - хадистер
жыйнагы
*«Китаб аль-Алим ва аль-
Мутааллим»
Абу Ханифа Ислам акыйдасы,
жалгыз кудайлуулук (таухид) ,
Аллахтын ат-сыпаттары, Кураан,
тагдыр, ж.б. боюнча кенен
маалымат камтыган «аль-Фикх
аль-Акбар» аттуу китбин жазган.
Бул эмгек негизинен ошол кезде
кенен тараган мурижжиттер
менен мутазилиттердин көз
караштарына зор сокку урган.
*Аль-Фикх аль-Акбар» («Асль ат-
Таухид»
*«Муснад Аби Ханифа» - хадистер
жыйнагы
*«Китаб аль-Алим ва аль-
Мутааллим»
Аллах знает, что в твоем сердце, о чем ты думаешь, к чему стремишься, о чем мечтаешь и в чем раскаиваешься. ..
#14 30 July 2014 - 18:18
Абу Абдуллах
Мухаммад ибн Идрис аш-
Шафий
м.767-жылы, Палестинанын
Газашаарында төрөлгөн, м. 820-
жылы, Египеттин
Фустат шаарында көз жумган.
Факих, мазхаб негиздөөчү жана
анын мазхабы таралуусу боюнча
Абу Ханифа мазхабынан соңку,
экинчи орунда турат (100 милл.
адам) бул мазхаб Палестина,
Ливан, Египет, Ирак, Индонезия
жана Сауд Аравиясына кенен
тараган.
Өмүр баяны
Мухаммад Идрис аш-Шафий
курайштардан чыккан аскер
башчынын бүлөөсүндө жарыкка
келген. Атасы эрте көз жумуп,
энеси бала кезинде Меккедеги
төркүндөрүнө кайткан жана
Мухаммад бала кезинен эле
Муслим аз-Занги (м.796-жылы
көз жумган) жана Суфйан ибн
Уйайна (х.81-жылы көз жумган)
сымал белгилүү тилчи, фикх
жана хадис аалымдарынын
чөйрөсүндө чоңойгон.
20 жашында аш-Шафий Малик
ибн Анастан билим алуу үчүн
Мадинага барып, ага жардамчы
болуп орношот. Ал көз жумган
соң м.795-жылы аш-Шафий
Меккеге кайтат. Ал ошондой эле
Мухаммад аш-Шайбаний менен
таанышып, андан эки жыл
билим алган. Аш-Шафийдин
баш аягы 17 устазы болгон. Ал
Палестина, Хижаз, Ирак, Йемен,
Египет ж.б. жерлерди кыдырган.
Мухаммад ибн Идрис аш-
Шафий
м.767-жылы, Палестинанын
Газашаарында төрөлгөн, м. 820-
жылы, Египеттин
Фустат шаарында көз жумган.
Факих, мазхаб негиздөөчү жана
анын мазхабы таралуусу боюнча
Абу Ханифа мазхабынан соңку,
экинчи орунда турат (100 милл.
адам) бул мазхаб Палестина,
Ливан, Египет, Ирак, Индонезия
жана Сауд Аравиясына кенен
тараган.
Өмүр баяны
Мухаммад Идрис аш-Шафий
курайштардан чыккан аскер
башчынын бүлөөсүндө жарыкка
келген. Атасы эрте көз жумуп,
энеси бала кезинде Меккедеги
төркүндөрүнө кайткан жана
Мухаммад бала кезинен эле
Муслим аз-Занги (м.796-жылы
көз жумган) жана Суфйан ибн
Уйайна (х.81-жылы көз жумган)
сымал белгилүү тилчи, фикх
жана хадис аалымдарынын
чөйрөсүндө чоңойгон.
20 жашында аш-Шафий Малик
ибн Анастан билим алуу үчүн
Мадинага барып, ага жардамчы
болуп орношот. Ал көз жумган
соң м.795-жылы аш-Шафий
Меккеге кайтат. Ал ошондой эле
Мухаммад аш-Шайбаний менен
таанышып, андан эки жыл
билим алган. Аш-Шафийдин
баш аягы 17 устазы болгон. Ал
Палестина, Хижаз, Ирак, Йемен,
Египет ж.б. жерлерди кыдырган.
Аллах знает, что в твоем сердце, о чем ты думаешь, к чему стремишься, о чем мечтаешь и в чем раскаиваешься. ..
#15 30 July 2014 - 18:20
Мазхабы тууралу
Дүйнө таанымы Абу
Ханифанын таасиринде
калыптанган аш-Шафий да фикх
чечимдерин алгач Кураан жа
сүннөттөн издеген жана ижжмаа
менен кыясты да кенен
колдонгон. Бирок, ал
ханафийлер колдонгон
«ихтихсанды» четке каккан.
Анын эмгектеринин ичинде
фикх усулдарынын негиздерин
түшүндүргөн «Ар-Рисала»
китебин өзгөчө белгилөө зарыл.
Ислам укуктук системасында
сүннөттүн орду аш-Шафийдин
изилдөөлөрү жана
аракеттеринен улам
бекемделген.
Дүйнө таанымы Абу
Ханифанын таасиринде
калыптанган аш-Шафий да фикх
чечимдерин алгач Кураан жа
сүннөттөн издеген жана ижжмаа
менен кыясты да кенен
колдонгон. Бирок, ал
ханафийлер колдонгон
«ихтихсанды» четке каккан.
Анын эмгектеринин ичинде
фикх усулдарынын негиздерин
түшүндүргөн «Ар-Рисала»
китебин өзгөчө белгилөө зарыл.
Ислам укуктук системасында
сүннөттүн орду аш-Шафийдин
изилдөөлөрү жана
аракеттеринен улам
бекемделген.
Аллах знает, что в твоем сердце, о чем ты думаешь, к чему стремишься, о чем мечтаешь и в чем раскаиваешься. ..
#16 30 July 2014 - 18:22
Малик ибн Анас
(толук аты: Абу Абдуллах
Малик ибн Анас ибн Малик ибн
Абу Амир ибн Умар ибн аль-Харис
ибн Гайман ибн Жушайль ибн
Амр ибн аль-Хаарис аль-Асбахи)
м. 713-жылы Мадинага жакын
Жарфда төрөлүп, 795-жылы
Мадинада көз жумган. Факих,
мухаддис, мазхаб негиздөөчүсү
Өмүр баяны
Анын теги Йеменден чыккан
соодагерлерге барат, чоң атасы
белгилүү чын хадистерди
айтуучу (ровий) болгон жана ал
Малик 10 жашка чыкканда көз
жумган. Атасы жебе уста
болгон. Малик бала кезинен эле
Кураан илимин таякеси Абу
Сухайл Нафийден, фикхти Рабии
ибн Абдурахмандан үйрөнгөн. 13
жыл Абдуррахман ибн
Хурмуздун ийриминде анын Ибн
Шихаб аз-Зухри сымал
шакирттеринен билим алган.
Малик бир кездерде Жафар ас-
Садыктын да жыйындарына
катышып, көп билим алганы
үлгүргөн. Анын Нафи Маул ибн
Умар, Рабиа ар-Раи, Амир ибн
Абдуллах ибн аз-Зубайр, Зейд
ибн Аслам, Саид Макбарий, Абу
Хазим, Салма ибн Динар, Шарик
ибн Абдуллах ибн Абу Нумайр,
Салих ибн Кайсан, Абу аз-
Зинада, Мухаммад ибн
Мункадир ж.б. устаздары
болгон.
Малик ибн Анас пайгамбарыбыз
с.а.в.дын хадистери жана анын
сахабаларынын фатваларына
өзгөчө кызыкчу. Анын
окумуштуу катары
калыптануусуна Мадинада
жашаганы жана ал жерде
көпчүлүк сахабалардын
чечимдерин, усулдарын алардын
урпактарынан үйрөнгөнү зор
таасир берди. Барган сайын
анын фатвалары белглүү боло
баштады. Бирок, ал ден-
соолугуна байланыштуу
Мадинадан дээрлик чыккан
эмес. Жибек менен соода кылып,
мамлекеттик мансаптардан
такыр баш тартчу.
Малик жөнөкөйлүгү, жупунулугу
жана чыныгы мусулман адеби
менен таанылган. Кайсыдыр
хадисти айтаардан мурда ага
урматын көрсөтүп дааратын
жаңылап, эки рекет намаз окуп,
сакалын тарап, атырларды
сүйкөгөн соң баштачу. Өтө
зеендүү болгон, билбегенин эл
көзүнчө ачык айта алган.
Кайсыдыр маселеде чечим
чыгарууга өтө этияттык кылчу.
Жаңылыктарды жек көрчү. Он
жети жашында жетишээрлик
билимдүүлүгүнөн сабак бере
баштаган. Илимин
жетимиштен ашуун окумуштуу
тастыктаган соң гана фатва [6]
бере баштаган жана көп өтпөй
«Имам Дар аль-хижра» деген
лакап алган.
(толук аты: Абу Абдуллах
Малик ибн Анас ибн Малик ибн
Абу Амир ибн Умар ибн аль-Харис
ибн Гайман ибн Жушайль ибн
Амр ибн аль-Хаарис аль-Асбахи)
м. 713-жылы Мадинага жакын
Жарфда төрөлүп, 795-жылы
Мадинада көз жумган. Факих,
мухаддис, мазхаб негиздөөчүсү
Өмүр баяны
Анын теги Йеменден чыккан
соодагерлерге барат, чоң атасы
белгилүү чын хадистерди
айтуучу (ровий) болгон жана ал
Малик 10 жашка чыкканда көз
жумган. Атасы жебе уста
болгон. Малик бала кезинен эле
Кураан илимин таякеси Абу
Сухайл Нафийден, фикхти Рабии
ибн Абдурахмандан үйрөнгөн. 13
жыл Абдуррахман ибн
Хурмуздун ийриминде анын Ибн
Шихаб аз-Зухри сымал
шакирттеринен билим алган.
Малик бир кездерде Жафар ас-
Садыктын да жыйындарына
катышып, көп билим алганы
үлгүргөн. Анын Нафи Маул ибн
Умар, Рабиа ар-Раи, Амир ибн
Абдуллах ибн аз-Зубайр, Зейд
ибн Аслам, Саид Макбарий, Абу
Хазим, Салма ибн Динар, Шарик
ибн Абдуллах ибн Абу Нумайр,
Салих ибн Кайсан, Абу аз-
Зинада, Мухаммад ибн
Мункадир ж.б. устаздары
болгон.
Малик ибн Анас пайгамбарыбыз
с.а.в.дын хадистери жана анын
сахабаларынын фатваларына
өзгөчө кызыкчу. Анын
окумуштуу катары
калыптануусуна Мадинада
жашаганы жана ал жерде
көпчүлүк сахабалардын
чечимдерин, усулдарын алардын
урпактарынан үйрөнгөнү зор
таасир берди. Барган сайын
анын фатвалары белглүү боло
баштады. Бирок, ал ден-
соолугуна байланыштуу
Мадинадан дээрлик чыккан
эмес. Жибек менен соода кылып,
мамлекеттик мансаптардан
такыр баш тартчу.
Малик жөнөкөйлүгү, жупунулугу
жана чыныгы мусулман адеби
менен таанылган. Кайсыдыр
хадисти айтаардан мурда ага
урматын көрсөтүп дааратын
жаңылап, эки рекет намаз окуп,
сакалын тарап, атырларды
сүйкөгөн соң баштачу. Өтө
зеендүү болгон, билбегенин эл
көзүнчө ачык айта алган.
Кайсыдыр маселеде чечим
чыгарууга өтө этияттык кылчу.
Жаңылыктарды жек көрчү. Он
жети жашында жетишээрлик
билимдүүлүгүнөн сабак бере
баштаган. Илимин
жетимиштен ашуун окумуштуу
тастыктаган соң гана фатва [6]
бере баштаган жана көп өтпөй
«Имам Дар аль-хижра» деген
лакап алган.
Аллах знает, что в твоем сердце, о чем ты думаешь, к чему стремишься, о чем мечтаешь и в чем раскаиваешься. ..
#17 30 July 2014 - 18:23
Ал өзүнүн көз караштарын
өжөрдүк менен коргогон жана
бир жолу «зордуталып алынган
ант жараксыз» деген көз
карашын койо бербегени үчүн
сабалган. «Илим короздордун
чокушу жана койлордун сүзүшү
эмес» [3] деп талаштардан баш
тарткан. Жөн эле талашкысы
келгендерге жооп кайтарчу эмес.
Малик ибн Анас фикхти Рабия
ибн Абдуррахмандан үйрөнүп,
аны менен чектелип калган жок
жана укук тануу илимин
өнүктүрүүгө да бет алган. Көп
жылдар бою пайгамбарыбыз
с.а.в.дын мечитинде сабак
берди. Акыркы жылдары
оруусуна байланыштуу
сабактарын үйүндө улантууга
туура келди. Андан тышкары ал
идеологиялык жана дүйнө
тааным маселелерине да чечим
бере алган.
Малик ибн Анас тууралу анын
шакирттери көп жазышкан.
Абдуллах ибн Вахб (хижраттын
197-жылы көз жумган) өзүнүн
«аль-Мужасалат» аттуу
эмгегинде устазынын адебин,
жогорку мусулманчылык
сапаттарын толук ачып берүүгө
аракет кылган. Ал китепке
ошондой эле Вахб устазынан
уккан хадистерди да киргизген.
Малик ибн Анастын Яхья,
Мухаммад аттуу эки уулу жана
Фатима атуу жалгыз кызы
болгон. Яхьядан туулган Ахмад
аттуу небереси өз кезегинде
Египетке чейин хадистерден
сабак берип таанылган
окумуштуу болуп чыккан.
Өмүрүнүн акыркы жылдары
жалгызданып жашады.
Табарсыгы ооругандыктан
пайгамбарыбыз с.а.в.дын
мечитин сыйлап, жума
намаздарын үйдөн окуп калды.
«Аллахтын сыноосуна
наалыгандай болбоюн» деп
оорусун ачык айткандан
айбыкчу.
Имам Малик көз жумаар
алдында күбөлүк келмесин
кайталап, Кураандын: «Аллах
буга чейин чечим кабыл
кылып келген жана мындан
ары да кабыл кыла берет» -
деген аятын окуп жатып,
хижраттын 179-жылынын раби
аль-авваль айынын 14,
дүйшөмбүдө жан берди. Аны
Ибн Канан жана Ибн аз-
Зубайрлар жуушту. Ал эми
жаназасына Мадинанын амири
Абдул-Азиз ибн Мухаммад
имамдык кылды жана сөөгү
Бакый көрүстөнүнө коюлду.
өжөрдүк менен коргогон жана
бир жолу «зордуталып алынган
ант жараксыз» деген көз
карашын койо бербегени үчүн
сабалган. «Илим короздордун
чокушу жана койлордун сүзүшү
эмес» [3] деп талаштардан баш
тарткан. Жөн эле талашкысы
келгендерге жооп кайтарчу эмес.
Малик ибн Анас фикхти Рабия
ибн Абдуррахмандан үйрөнүп,
аны менен чектелип калган жок
жана укук тануу илимин
өнүктүрүүгө да бет алган. Көп
жылдар бою пайгамбарыбыз
с.а.в.дын мечитинде сабак
берди. Акыркы жылдары
оруусуна байланыштуу
сабактарын үйүндө улантууга
туура келди. Андан тышкары ал
идеологиялык жана дүйнө
тааным маселелерине да чечим
бере алган.
Малик ибн Анас тууралу анын
шакирттери көп жазышкан.
Абдуллах ибн Вахб (хижраттын
197-жылы көз жумган) өзүнүн
«аль-Мужасалат» аттуу
эмгегинде устазынын адебин,
жогорку мусулманчылык
сапаттарын толук ачып берүүгө
аракет кылган. Ал китепке
ошондой эле Вахб устазынан
уккан хадистерди да киргизген.
Малик ибн Анастын Яхья,
Мухаммад аттуу эки уулу жана
Фатима атуу жалгыз кызы
болгон. Яхьядан туулган Ахмад
аттуу небереси өз кезегинде
Египетке чейин хадистерден
сабак берип таанылган
окумуштуу болуп чыккан.
Өмүрүнүн акыркы жылдары
жалгызданып жашады.
Табарсыгы ооругандыктан
пайгамбарыбыз с.а.в.дын
мечитин сыйлап, жума
намаздарын үйдөн окуп калды.
«Аллахтын сыноосуна
наалыгандай болбоюн» деп
оорусун ачык айткандан
айбыкчу.
Имам Малик көз жумаар
алдында күбөлүк келмесин
кайталап, Кураандын: «Аллах
буга чейин чечим кабыл
кылып келген жана мындан
ары да кабыл кыла берет» -
деген аятын окуп жатып,
хижраттын 179-жылынын раби
аль-авваль айынын 14,
дүйшөмбүдө жан берди. Аны
Ибн Канан жана Ибн аз-
Зубайрлар жуушту. Ал эми
жаназасына Мадинанын амири
Абдул-Азиз ибн Мухаммад
имамдык кылды жана сөөгү
Бакый көрүстөнүнө коюлду.
Аллах знает, что в твоем сердце, о чем ты думаешь, к чему стремишься, о чем мечтаешь и в чем раскаиваешься. ..
#18 30 July 2014 - 18:25
Окуусу
Малик ибн Анас адамдын
ишеними ыйманы жана аны
тастыктаган күбөлүк сөзү жана
амалдарынан турат деп
эсептеген. Анын оюнча ыйман
алсыздашы мүмкүн деген,
күчөөсү тууралу унчуккан эмес.
Саалыхтардын бейиште
Аллахтын жүзүн көрүүсү мүмкүн
деген.
Тагдыр маселесинде Кураан
жана сүннөттөгү анык
маалыматтарга гана таянып,
тагдырдын Аллахтан болоорун,
адамдын ыктыярын тан алган
жана өзүнүн жеке ойлорун
билдирүүдөн качкан. Ал
ошондой эле адам жасаган
күнөөсүнө жараша
жазаланаарын, Аллах ширктен
башка каалаган күнөөнү
кечирип жиберүүсүн айткан.
Малик ибн Анас илимди:
*Баарына ачык жана күнүмдүк
жашоодо маанилүү (хадистер,
фатвалар) илим;
*Тар чөйрөгө гана таандык
(философиялык жана
секталардын окуулары) илим;
*Таалыкпаган мээнет менен
алынчу (фикх, ар-рай) илим деп
үчкө бөлүп караган.
Малик ибн Анас адамдын
ишеними ыйманы жана аны
тастыктаган күбөлүк сөзү жана
амалдарынан турат деп
эсептеген. Анын оюнча ыйман
алсыздашы мүмкүн деген,
күчөөсү тууралу унчуккан эмес.
Саалыхтардын бейиште
Аллахтын жүзүн көрүүсү мүмкүн
деген.
Тагдыр маселесинде Кураан
жана сүннөттөгү анык
маалыматтарга гана таянып,
тагдырдын Аллахтан болоорун,
адамдын ыктыярын тан алган
жана өзүнүн жеке ойлорун
билдирүүдөн качкан. Ал
ошондой эле адам жасаган
күнөөсүнө жараша
жазаланаарын, Аллах ширктен
башка каалаган күнөөнү
кечирип жиберүүсүн айткан.
Малик ибн Анас илимди:
*Баарына ачык жана күнүмдүк
жашоодо маанилүү (хадистер,
фатвалар) илим;
*Тар чөйрөгө гана таандык
(философиялык жана
секталардын окуулары) илим;
*Таалыкпаган мээнет менен
алынчу (фикх, ар-рай) илим деп
үчкө бөлүп караган.
Аллах знает, что в твоем сердце, о чем ты думаешь, к чему стремишься, о чем мечтаешь и в чем раскаиваешься. ..
#19 30 July 2014 - 18:27
Мазхабы (усулу) тууралу
Малик ибн Анас шариат
чечимдерин чыгаруу үчүн
төмөндөгү булактарга таянган:
*Кураан.
*Пайгамбарыбыз с.а.в.дын
сүннөтү. Ал пайгамбарыбыз
с.а.в.дын кылган амалдарын,
айткан сөздөрүн, анын
сахабаларынын фатваларын
жана «мадиналыктардын
амалдары» сүннөт деп эсептеген.
Ал эң алдыга мутаватир жана
машхур хадистерди чыгарган,
ошол эле учурда ахад
хадистердин да маанилүүлүгүн
тан алган. Бирок, ахад хадис
Кураандын анык аяттарына же
чын хадистерге каршы келсе
аны четке каккан.
*«Мадиналыктардын амалдары».
Ал өзүнүн устазы Рабиа ибн Абу
Абдуррахмандай эле «миңдеген
адамдар миңдеген адамдарга
жеткирген маалымат бир адам
бир адамга жеткирген
маалыматка (ахад) караганда
олуттуураак» деп эсептеген.
*Сахабалардын фатвалары. Малик
ибн Анассахабалардн
фатваларын да баалаган, эгер
сахабалардын фатвасы ахад
хадиске каршы келип калса,
акыркыны четке каккан.
*Кыяс, истислах. Эгер кыяс
кылып чыгарылган чечим
күмөндүү жыйынтыкка апкелсе,
Малик ибн Анас көпчүлүк
учурда истислахты (масалих аль-
мурсала) тандаган.
*Садду аз-Зарайи. Эгер кайсыдыр
амал же буюм күнөөгө же зыянга
апкелүү ыктымалы чоң болсо
аны кылуу да күнөө жана арам.
Ал эми анын жакшылыкка же
пайдага апкелүү ыктымалы чоң
болсо жакшылык деген.
Малик ибн Анас шариат
чечимдерин чыгаруу үчүн
төмөндөгү булактарга таянган:
*Кураан.
*Пайгамбарыбыз с.а.в.дын
сүннөтү. Ал пайгамбарыбыз
с.а.в.дын кылган амалдарын,
айткан сөздөрүн, анын
сахабаларынын фатваларын
жана «мадиналыктардын
амалдары» сүннөт деп эсептеген.
Ал эң алдыга мутаватир жана
машхур хадистерди чыгарган,
ошол эле учурда ахад
хадистердин да маанилүүлүгүн
тан алган. Бирок, ахад хадис
Кураандын анык аяттарына же
чын хадистерге каршы келсе
аны четке каккан.
*«Мадиналыктардын амалдары».
Ал өзүнүн устазы Рабиа ибн Абу
Абдуррахмандай эле «миңдеген
адамдар миңдеген адамдарга
жеткирген маалымат бир адам
бир адамга жеткирген
маалыматка (ахад) караганда
олуттуураак» деп эсептеген.
*Сахабалардын фатвалары. Малик
ибн Анассахабалардн
фатваларын да баалаган, эгер
сахабалардын фатвасы ахад
хадиске каршы келип калса,
акыркыны четке каккан.
*Кыяс, истислах. Эгер кыяс
кылып чыгарылган чечим
күмөндүү жыйынтыкка апкелсе,
Малик ибн Анас көпчүлүк
учурда истислахты (масалих аль-
мурсала) тандаган.
*Садду аз-Зарайи. Эгер кайсыдыр
амал же буюм күнөөгө же зыянга
апкелүү ыктымалы чоң болсо
аны кылуу да күнөө жана арам.
Ал эми анын жакшылыкка же
пайдага апкелүү ыктымалы чоң
болсо жакшылык деген.
Аллах знает, что в твоем сердце, о чем ты думаешь, к чему стремишься, о чем мечтаешь и в чем раскаиваешься. ..
#20 30 July 2014 - 18:30
Окуучулары
Имам Маликтин көп
шакирттери болгон алардын
арасында өзүнүн мурдагы
устаздары да болгон. Казы Аяд
анын 1300дөн ашуун шакирти
болгонун айтат. Төмөндө
алардын кээ бирлеринин
тизмеси келтирилет:
· Абу Абдуллах Абдуррахман
ибн Касим — бир кезде
египеттик окумуштуу Лайс ибн
Саадтын шакирти болгон.
Маликий мазхабнын «аль-
Муваддана» аттуу эң олуттуу
китебинин корректору.
· Абу Мухаммад Абдуллах
ибн Вахб ( хижраттын 125—197-
жылдары жашаган) — хадис
окумуштуусу, Египетте маликий
мазхабын тараткан, укук боюнча
лайс ибн Саадтан билим алган.
· Ашхаб ибн Абдул-Азиз аль-
Кайси (хижраттын 150—204-
жылдары жашаган) — Египетке
атагы чыккан укук тануучу,
«Мувадданат аль-Ашхаб»
китебинин автору.
· Абу Мухаммад Абдуллах
ибн Абдул-Хакамий (хижраттын
214-жылы көз жумган) —
Египетте Ашхаб аль-Кайс кө
жумган соң маликий мазхабын
жетектеген.
· Ашбаг ибн Хараж
(хижраттын 225-жыл көз
жумган) — маликий укук
мектебинин аалымы.
· Мухаммад ибн Абдуллах
ибн Абдул-Хакам (хижраттын
268-жылы көз жумган) —
Мухаммад аш-Шафийден да
билим алган, Түндүк Африкадан
жана Испаниядан көп
шакирттерди окуткан.
· Мухаммад ибн Ибрахим
аль-Искандарий (хижраттын
269-жылы көз жумган) — «аль-
Маввазия» китебинин автору.
· Абу Хасан Али ибн Зияд
ат-Тунусий (хижраттын 183-
жылы көз жумган) —Түндүк
Африкалык белгилүү маликий
укук аалымы.
Имам Маликтин көп
шакирттери болгон алардын
арасында өзүнүн мурдагы
устаздары да болгон. Казы Аяд
анын 1300дөн ашуун шакирти
болгонун айтат. Төмөндө
алардын кээ бирлеринин
тизмеси келтирилет:
· Абу Абдуллах Абдуррахман
ибн Касим — бир кезде
египеттик окумуштуу Лайс ибн
Саадтын шакирти болгон.
Маликий мазхабнын «аль-
Муваддана» аттуу эң олуттуу
китебинин корректору.
· Абу Мухаммад Абдуллах
ибн Вахб ( хижраттын 125—197-
жылдары жашаган) — хадис
окумуштуусу, Египетте маликий
мазхабын тараткан, укук боюнча
лайс ибн Саадтан билим алган.
· Ашхаб ибн Абдул-Азиз аль-
Кайси (хижраттын 150—204-
жылдары жашаган) — Египетке
атагы чыккан укук тануучу,
«Мувадданат аль-Ашхаб»
китебинин автору.
· Абу Мухаммад Абдуллах
ибн Абдул-Хакамий (хижраттын
214-жылы көз жумган) —
Египетте Ашхаб аль-Кайс кө
жумган соң маликий мазхабын
жетектеген.
· Ашбаг ибн Хараж
(хижраттын 225-жыл көз
жумган) — маликий укук
мектебинин аалымы.
· Мухаммад ибн Абдуллах
ибн Абдул-Хакам (хижраттын
268-жылы көз жумган) —
Мухаммад аш-Шафийден да
билим алган, Түндүк Африкадан
жана Испаниядан көп
шакирттерди окуткан.
· Мухаммад ибн Ибрахим
аль-Искандарий (хижраттын
269-жылы көз жумган) — «аль-
Маввазия» китебинин автору.
· Абу Хасан Али ибн Зияд
ат-Тунусий (хижраттын 183-
жылы көз жумган) —Түндүк
Африкалык белгилүү маликий
укук аалымы.
Аллах знает, что в твоем сердце, о чем ты думаешь, к чему стремишься, о чем мечтаешь и в чем раскаиваешься. ..
- (2 )
-
- 1
- 2

Супер-Инфо
super.kg
видео











