Ортодо окум суро тушкон тынчтыкты Садынын аялы Гулайымдын уну бузду.
-Ай, кагылайын, бул кызды эшиктин алдына тургузуп алып,тергоочудон бетер сурайсында.
Болмого кирип жай суйлошууго болбойбу, ыя? Журогой Жакин, оз болмоно отуп чечин.-Аял жерде турган кыздын дипломаттын алды. -Агандын сырын билбейсинби?
Эми ал, сен айткан ошол баланын кайсы саат ,кайсы мунотто кандай абалда турганынан тартып,азыркы сени узатып келгенине чейин азып бермейинче ушинтип самындай эзе берет эмеси.
-Эмне деп тантып жатасын. Бул сурабай турган ишпи ыя? Же баскан жагына басып, турган жагына тура бердеп жайына коюш керек бекен? Мен мындай ишке жол бере албайт экенмин.
Жайнагул туфлисин чечип, бутуна женил тапочкасын илип, агасынын артынан ээрчип залга кирди.
-Да-а,ошондой дечи,-деди Сады эки жагын карабаган калыбында карындашына.
-Кудай урган эчендер барго,эл ичинде. Эмгектен качып, эч жерде иштебей, борулорчо тун жамынып, уурулук менен кун откоруп жургондор жок дейсинби арабызда. Ал жигитти сенда бала кезинде жакшы эле деп мактаганын менен уядан учканда, ким болгону билинип калды. Же жалган айтып жатамбы!
Чоочун киши.
#22 17 October 2014 - 15:12
Агасынын кыраакылыгына тандана тушкон Жайнагул Садыны бир демге суктана карап,коздору оттой жайнап турду. Ушул саамда эчен-эчен озунун алдырган шакеги менен сааты жонундо айтып жибере жаздап барып токтоду. Конулундо Толкунбектин айыбын ачып,ага-женесине суук корсоткусу келбей кетти. Сады анын бкл кылмыштуу ишин укту дегенче, турмого каматып салат деп ойлоду.Аны аяды. Толкунбектин "эртен кайра, алдыргандарынды алып келип берем "деген созуно ишенип турду.
Эртеси Толкунбекти кутуп, эч жакка чыкпады. Жарытып сабак да окуй албады. Ой санаасысынын баары телефон менен эшиктин звоногунда болду. Эчен ирет ордунан умуттуу учуп туруп,устокко- босток чырылдап жаткан телефондун трубкасын алды. Бирок, озу куткон адамдын унун уга албады.Бирм агасын сураса, бири женесин сурайт.Дагы бироо унчукпай тыншап туруп кайра илип койду.Бир демден кийин телефондун уну кайра шынгырады. Алсамбы албасамбы деп эки анжы ойдо болуп турган кыз,аппараттан коз албай бир оокумга чейин тиктеп,трубканы конулсуз алып,акырын ун катты:
-Алло! -Алло!Бул ким?Эмне унчукпайсын?
Баягыдай эле кимдир бироо дабышсыз тыншап ,алган деминен байкалып турду. Жайнагулдун чыдамы жетпей ачуулуу бурк этти:
-Эмне дудуксунбу? Экинчи ушинтип телефон менен ойной турган болсон,трубканы илбей туруп,коншу уйдон справочный бюрого чалып кайдан,ким экенинди билип,жазанды колуна берип койом. Уктунбу? (Жайнагул муну агасынын тажрыйбачынан билуучу. Кимдир бироо тунку саат 12ден откондон кийинтелефон чалып,тынчын алган болчу, ошондо трубканы илбей туруп,башка телефондон 08ге кабарлап, тартипсиздин кайдан экенин, ким экенин билген.)
Мындай болорун ойлобогон Толкунбек шашып калганын кийин Жайнагулго озу айткан. Ал озунун бир колдук таанышы иштеп жаткан бир мекеменин диспетчеринен телефон чалган болчу. Эгерде Жайнагул азыркы айткан созун аткара турган болсо, ал жердегилер бейтааныш бироонун тынчын алып жаткан тентектин ким экендигин дароо тиешелуу жерге билдирип, уяткарары белгилуу болчу.Чочуган Толкунбек трубканы рычагка кандай илгенин озу да билбей калды.. .
Эртеси Толкунбекти кутуп, эч жакка чыкпады. Жарытып сабак да окуй албады. Ой санаасысынын баары телефон менен эшиктин звоногунда болду. Эчен ирет ордунан умуттуу учуп туруп,устокко- босток чырылдап жаткан телефондун трубкасын алды. Бирок, озу куткон адамдын унун уга албады.Бирм агасын сураса, бири женесин сурайт.Дагы бироо унчукпай тыншап туруп кайра илип койду.Бир демден кийин телефондун уну кайра шынгырады. Алсамбы албасамбы деп эки анжы ойдо болуп турган кыз,аппараттан коз албай бир оокумга чейин тиктеп,трубканы конулсуз алып,акырын ун катты:
-Алло! -Алло!Бул ким?Эмне унчукпайсын?
Баягыдай эле кимдир бироо дабышсыз тыншап ,алган деминен байкалып турду. Жайнагулдун чыдамы жетпей ачуулуу бурк этти:
-Эмне дудуксунбу? Экинчи ушинтип телефон менен ойной турган болсон,трубканы илбей туруп,коншу уйдон справочный бюрого чалып кайдан,ким экенинди билип,жазанды колуна берип койом. Уктунбу? (Жайнагул муну агасынын тажрыйбачынан билуучу. Кимдир бироо тунку саат 12ден откондон кийинтелефон чалып,тынчын алган болчу, ошондо трубканы илбей туруп,башка телефондон 08ге кабарлап, тартипсиздин кайдан экенин, ким экенин билген.)
Мындай болорун ойлобогон Толкунбек шашып калганын кийин Жайнагулго озу айткан. Ал озунун бир колдук таанышы иштеп жаткан бир мекеменин диспетчеринен телефон чалган болчу. Эгерде Жайнагул азыркы айткан созун аткара турган болсо, ал жердегилер бейтааныш бироонун тынчын алып жаткан тентектин ким экендигин дароо тиешелуу жерге билдирип, уяткарары белгилуу болчу.Чочуган Толкунбек трубканы рычагка кандай илгенин озу да билбей калды.. .
#23 17 October 2014 - 15:34
***
Биринин артынан бири жетпей калчудай,зымырык куштай кош канатын сабап,кундун артыеан кундор отуп жатты. Жайнагул Толкунбекти куто берип кудору биротоло узулду. Ал кат да жазбады. Телефон да чалбады. Умуттуу Жайнагул ушундан улам Толкунбекти киши болуудан биротоло чыгып калган бузулган авм катары конулунон сызып салды.
Жайнагул максатына жетти. Ал медициналык институтуна кирип окуй баштаганына бир жылга жакын убакыт болду. Эми баягыдай саат менен шакектерин эстеген сайын ичи анчалык оорубай калган. Ал алдырган шакек,сааты менен кошо Толкунбекти биротоло жоготкондой болду да калды. Кыздын журогундо жургон бир гаеа окунуч, баягы Толкунбекке кещиккенде жакшы кенеш-кебин айтып, эмгекке тартууга далалвт кылып корбогондугу болду.
Кундордун биринде Жайнагул институттан келип, болмого кирери менен эле столдун устундо додо болуп уйулуп турган газета, журналдардын жаны сандары козуно чалдыкты. Ошол замат озунун фамилиясы бадырайта жазылган калын конвертти коруп, катты колуна алды. "Абам менен женемдин кимиси уйго келди экен?"- деп ойлоду кыз. Конвертти айландырып карады. Аягына кайдан, кимден экени жазылбаган бейтааныш колду бир демге тиктеп туруп, анан ковертти ачты. Беш -алты баракка шыгырата жыш жазылган бул каттын кимден экендигин кыз дароо билди. Болду болбоду Толкунбек болсо керек деп журогу удургуй тушту. Жайнагул тикесинен тургпн калыбында окуй баштады.
Биринин артынан бири жетпей калчудай,зымырык куштай кош канатын сабап,кундун артыеан кундор отуп жатты. Жайнагул Толкунбекти куто берип кудору биротоло узулду. Ал кат да жазбады. Телефон да чалбады. Умуттуу Жайнагул ушундан улам Толкунбекти киши болуудан биротоло чыгып калган бузулган авм катары конулунон сызып салды.
Жайнагул максатына жетти. Ал медициналык институтуна кирип окуй баштаганына бир жылга жакын убакыт болду. Эми баягыдай саат менен шакектерин эстеген сайын ичи анчалык оорубай калган. Ал алдырган шакек,сааты менен кошо Толкунбекти биротоло жоготкондой болду да калды. Кыздын журогундо жургон бир гаеа окунуч, баягы Толкунбекке кещиккенде жакшы кенеш-кебин айтып, эмгекке тартууга далалвт кылып корбогондугу болду.
Кундордун биринде Жайнагул институттан келип, болмого кирери менен эле столдун устундо додо болуп уйулуп турган газета, журналдардын жаны сандары козуно чалдыкты. Ошол замат озунун фамилиясы бадырайта жазылган калын конвертти коруп, катты колуна алды. "Абам менен женемдин кимиси уйго келди экен?"- деп ойлоду кыз. Конвертти айландырып карады. Аягына кайдан, кимден экени жазылбаган бейтааныш колду бир демге тиктеп туруп, анан ковертти ачты. Беш -алты баракка шыгырата жыш жазылган бул каттын кимден экендигин кыз дароо билди. Болду болбоду Толкунбек болсо керек деп журогу удургуй тушту. Жайнагул тикесинен тургпн калыбында окуй баштады.
#24 23 October 2014 - 15:31
"Жакин"
- деп баштаптыр катты. -Кандай сак саламат турасыңбы? Окууң жакшыбы? Мени өлгөн экен деп жатсаң керек, түңүлүп. Шарт ошондой болуп калды. Алың жетсе айыбымды кечирип кой. Өткөн күндөрдү эстейм. Орто мектепти бүтүрүп жаткандагы максатымдынбийиктигинде чек жок экен эми ойлосом. Ошондогу биринчи эле алдыга койгон максатым окууга өтүү эле. Өзүм менен өзүм кеңешип жүрдүм кийин. Жайнагүлгө окууга өткөндөн кийин кат жазып, кабарымды билдиремин деп. Бирок максатыма жетпей, акыркы экзаменден кулап калсам болобу. Бул менин келечегиме чабылган балта болду. Сага мындай шартта эмне деп кат жазпт элем. Окууга өтпөй калганымды сүйүнчүлөйт белем. Кийин ойлосом, мен жалгыз гана сага көрүнүш үчүн, окууга өтүүнү максат кылып койгон экенмин. Экзаменден кулаган күнү, менин жашоомдогу негизги багытым болгон Жайнагүл деген бийик сепилден учуп түштүм. Көрсө, алгачкы балалык тунгуч сүйүүм сен деп ачылып, сенде калган тура Жайнагүл.
#25 23 October 2014 - 15:42
Ошентип, кайта айланып ата-энеме да, элге да барбадым. "Баягы Мансурдун уулу Толкунбек окууга өтпөй, кайра келиптир"
деген сөздү угууну каалабадым.
Жумуш таап ушул жерде иштеп калууну чечтим. Бир жаман жери, эч жерге учетко тура албай койсом болобу. Сен менен болгон баякы бактысыз жолугушуудан кийин, өзүң менен экинчи жүздөшпөй да койсом туура болмок эле. Бирок мен анте албадым. Жүрөгүмдүн буйругун орундатпай коюга кубатым жетпеди. Колум менен жасаган күнөөмдү мойнум менен тартышым керек болду. Бирок алдырган алтындарыңды алаканыңа салалбагандан мен, кыйноонун ичиндемин. "Эр жигиттин уялганы өлгөнү" экенин мен кантип түшүнбөйүн.
Мындай жаман жолго кантип түшүп кеити деерсиң. "Адам болуу аста, аста, айбан болуу бир паста" дегендей, бул чуңкурду кандайча жазып басып алдым өзүм да билбей калдым. Кудайдан жашырбаган сырды, эми сенден жашырамбы. "Кыңыр иш кырк жылдан кийин да билинет"дегендей, айтпасам да эртедир-кечтир баары бир угушуң ыктымал. Андан көрө өз күнөөмдү өзүм айтып бергеним оң болоор.
Мындай жаман жолго кантип түшүп кеити деерсиң. "Адам болуу аста, аста, айбан болуу бир паста" дегендей, бул чуңкурду кандайча жазып басып алдым өзүм да билбей калдым. Кудайдан жашырбаган сырды, эми сенден жашырамбы. "Кыңыр иш кырк жылдан кийин да билинет"дегендей, айтпасам да эртедир-кечтир баары бир угушуң ыктымал. Андан көрө өз күнөөмдү өзүм айтып бергеним оң болоор.
#26 05 November 2014 - 13:34
Ошол кун, ошол мунотту азыр эстесемда журогум окунуч менен кайгыдан оттой жанат да турат. Бардыгын жакшы откоруп келатып эле, акыркы экзаменден учуп тушот деген кантип жакшылык болсун. Жер менен асман биригип, астым-устум тушуп, бырын-чырын чыгып калгансып,институттан козум карангылап,
башым айланып, эки бутумдан жан кетип чалыштай басып зорго чыктым. Кайда барарымы билбей бет алды басып кете бериптирмин.
Бир кезде мен бараткан бейтааныш кочонун аркы ойузунон :"Толкунб-
е-е-к,салам!
"- деген унду угуп, элее карап токтодум. Карап турсам биздин райондо бир кезде иштеп, биздин уй менен алыш-чалышы бар Эсен деген кишинин уулу Эмил экен. Ал менден аяк алып суу ичеер уул болчу. Бирок жашыбызда анча мынча айырма болгону менен жаныбыз бирге курбу элек. Аны коруп суйунуп кеттим. Ал да кубанды. Кучакташып коруштук.
#27 05 November 2014 - 14:45
-Бул жакка эмнеге келдин эле?-деп сурады Эмил.
-Окууга!-дедим туноруп
-Оттуну?-
-Акыркы экзаменден кулап калды.
-Кулап калдым дечи, эчтеке эмес, окубаган кишилер олуп калыпырбы. Балким келеркиде оторсун.
-Ооба, келеркиде отууго аракет кылып крром дечи, бирок бир жаман жери ортодо бир жылотуп жатпайбы. Аскердик милдетимда мойнумда. Балким солдатка кетип каламбы, билейм. Азыр эчтеке чече элекмин. Озун окуп жатасынбы?- дедим.
-Откон жылы откон элем. Бирок кийин озум окугум келбеди. Кышкы семестрден кийин таштап койдум.
Оозум ачылып, коздорум чакчая тушсо керек. Эмил мени далыга чаап,унун баатырсына чыгарды.
-Эмнеге мынча тан каласын. Тим эле эсин ооп кеттида, ыя дос!
-Эс ообой турган жорукпу. Окууга отуп алып, окубай таштап койгон кантип болсун. Туу, ушундай экенсин ээ. Эл окууга ото албай журсо, сен...
-Койчу, эми, откон ишти козгобой. Менин ордумда сен болсон, сенда окубай калмаксын. Билбей туруп эмне кереги бар тынсынып. Атам олгондон кийин апам оорукчал болуп калды. Эки жылдан бери тошокто. Аны уккандырсын. Менден кийин бобоктоум жаш. Эн мектерке быйыл барат. Балдарды интернатка откоролу десе апам болбой койду.
Козум откончо мандайымда чогуу турушсун дейт.
-Окууга!-дедим туноруп
-Оттуну?-
-Акыркы экзаменден кулап калды.
-Кулап калдым дечи, эчтеке эмес, окубаган кишилер олуп калыпырбы. Балким келеркиде оторсун.
-Ооба, келеркиде отууго аракет кылып крром дечи, бирок бир жаман жери ортодо бир жылотуп жатпайбы. Аскердик милдетимда мойнумда. Балким солдатка кетип каламбы, билейм. Азыр эчтеке чече элекмин. Озун окуп жатасынбы?- дедим.
-Откон жылы откон элем. Бирок кийин озум окугум келбеди. Кышкы семестрден кийин таштап койдум.
Оозум ачылып, коздорум чакчая тушсо керек. Эмил мени далыга чаап,унун баатырсына чыгарды.
-Эмнеге мынча тан каласын. Тим эле эсин ооп кеттида, ыя дос!
-Эс ообой турган жорукпу. Окууга отуп алып, окубай таштап койгон кантип болсун. Туу, ушундай экенсин ээ. Эл окууга ото албай журсо, сен...
-Койчу, эми, откон ишти козгобой. Менин ордумда сен болсон, сенда окубай калмаксын. Билбей туруп эмне кереги бар тынсынып. Атам олгондон кийин апам оорукчал болуп калды. Эки жылдан бери тошокто. Аны уккандырсын. Менден кийин бобоктоум жаш. Эн мектерке быйыл барат. Балдарды интернатка откоролу десе апам болбой койду.
Козум откончо мандайымда чогуу турушсун дейт.
#28 06 November 2014 - 09:45
Эмилдин айткан создорун угуп, журогум эзилип турду. Мен булар жонундо мурун эмне учун ойлогон жокмун деп кейип турдум. Бираз унчукпай тургандан кийин Эмил мага карады:
-Эми озун эмне кылсам деп турасын?
-Билбейм. Уйго кетемго.
-Журу биздикине, кетээрсн кийин.
Мен Эмилди коруп, бир тууганымы коргонсуп, тобомдон ылдый басып турган оор жуктон женилдей тушконсуп калдым.
Жолдо келатып эмил мага:
-Толкунбек сенде акча барбы?-" деди ынанды очуп.
-Бар. Эмне кыласын?
-Эмне кылганды сурап эмне кыласын. Канча акчан бар?
-Жуз сомго жетеби, жетпейби билбейм.
-Мейли канча болсо мага, мага карыз берип тур. Бир эки кундо кайра берем. Бир жаман ишке чалдыгып калдым.
-Кандай жаман иш?-дедим чочуп.
-Алган айлыгымды уттуруп жибердим.
-Кимге?
-Карта ойноп балдарга. А уйдогулор болсо, менин айлыгымды куиуп олтурушат. Куру кол баргандан коркуп жатам апамдан. Анын устуно биринчи маянам эле.
Чонтогумдо болгон баардык акчаны сууруп Эмилге карматтым. Ал санап алды "Соодада достук жок"-деди мага карап эстуусунуп.
-Сени бул жакка кандай периште айдап келди экен ыя, досум. Эми сенден суранаарым , "Менден Толкунбек акча алды эле" деп оозундан уйдогулордун эчкимисини чыкчу болбосун.
-Эми озун эмне кылсам деп турасын?
-Билбейм. Уйго кетемго.
-Журу биздикине, кетээрсн кийин.
Мен Эмилди коруп, бир тууганымы коргонсуп, тобомдон ылдый басып турган оор жуктон женилдей тушконсуп калдым.
Жолдо келатып эмил мага:
-Толкунбек сенде акча барбы?-" деди ынанды очуп.
-Бар. Эмне кыласын?
-Эмне кылганды сурап эмне кыласын. Канча акчан бар?
-Жуз сомго жетеби, жетпейби билбейм.
-Мейли канча болсо мага, мага карыз берип тур. Бир эки кундо кайра берем. Бир жаман ишке чалдыгып калдым.
-Кандай жаман иш?-дедим чочуп.
-Алган айлыгымды уттуруп жибердим.
-Кимге?
-Карта ойноп балдарга. А уйдогулор болсо, менин айлыгымды куиуп олтурушат. Куру кол баргандан коркуп жатам апамдан. Анын устуно биринчи маянам эле.
Чонтогумдо болгон баардык акчаны сууруп Эмилге карматтым. Ал санап алды "Соодада достук жок"-деди мага карап эстуусунуп.
-Сени бул жакка кандай периште айдап келди экен ыя, досум. Эми сенден суранаарым , "Менден Толкунбек акча алды эле" деп оозундан уйдогулордун эчкимисини чыкчу болбосун.
#29 06 November 2014 - 12:03
Эмил экообуз уйго ээрчишип кирдик. Аккыз эже мени дароо коруп тааныды.
-Э, кагылайын, сен Толкунбексини? Жакшы турасынарбы? Келчи бери, бетинден ооп коеюн. Оо, чон азамат болгон турбайсынбы. Аман бол.
Эже менен учурашып, ал-жайын, ден соолугун сурап жанында турдум.
-Бул жакка кандайча келип калын, балам?
-Окууга келиптир,аа- Менден мурун Эмил жооп берди.
-Кайсы окууга келдин эле? Оттуну анан?
-Отпой калдым, экзаменден кулап.- Куноолуу адамдардай шылкыйып жер тиктедим.
-Ат-а-а, атайын келип окууга отпой калганын жаман болгон тура. Тигил байкуш балам оз кучу менен отуп алып, мага карап таштап койбодубу. Биздин турмуш ушундай, балам.
Тошокто жатканыма эки жыл болду. Башкасын тилебей ден соолукту тилей турган экен. Ден соолугунар болсо, бардыгына жетишесинер. Мынтип ойноп ойну, кулуп кулкусу канып, окуп окуусун буто электе Эмилимин мойнуна бир чон уй булонун милдети жуктолуп олтурат. Кабыргасы катып, балтыр эти толо электе оор жумушка кирип алды. Айла жок, атасынан алган сексен сом эмнеге жетмек эле. Баардыгы ичеерман жэрман. Кундон кцнго булардын кийгкн кийимида курсагыда чоноет экен. Эсендин тапканына эсирип журуп эч жерде иштебейда калыптырмын. Кокурок семиз кезде мындай кун башка тушот деп ким ойлоптур. Бир жерде иштеп элчилеп эмгек кылган болсом, окмоттон, ай сайын башкалар алган акчаны менда алып турмак экенмин." Жоо кеткенден кийин кылычынды ташка чап" болуп, эми туштон кийин окунуп отурам. Мына ушундай, Толкунбек балам.
-"Оо, бири кем дуйно",- дейм ичимден кейип. Бир кезде булар кандай жашачу эле. Тим эле киреше деген тундугунон куюлуп, эшининенда, тешигиненда май агып туруучу эле. Аккыз эжеге боорум ооруп, журогум сызылып оюм онго болунуп турду.
-Тыйын алдынбы? Же бугунда алалбай куру келдинби?
-Алдым апа. Туура токсон беш сом жазыптыр мага.
Эмил эмелеки менден карыз алган акчаны жанынан алып, чогуусу менкн Аккыз эжеге сунду.
Эненин эки бети нурданып, колуна алган он сомдук кагаздарды бир демге тиктеп туруп, мупдуна алып барып шуу-шуу жыттады.
-Эмилимин таман акы, мандай теринен табылнан акча- Балдарынын баарын жанына чакырды.
-Э, кагылайын, сен Толкунбексини? Жакшы турасынарбы? Келчи бери, бетинден ооп коеюн. Оо, чон азамат болгон турбайсынбы. Аман бол.
Эже менен учурашып, ал-жайын, ден соолугун сурап жанында турдум.
-Бул жакка кандайча келип калын, балам?
-Окууга келиптир,аа- Менден мурун Эмил жооп берди.
-Кайсы окууга келдин эле? Оттуну анан?
-Отпой калдым, экзаменден кулап.- Куноолуу адамдардай шылкыйып жер тиктедим.
-Ат-а-а, атайын келип окууга отпой калганын жаман болгон тура. Тигил байкуш балам оз кучу менен отуп алып, мага карап таштап койбодубу. Биздин турмуш ушундай, балам.
Тошокто жатканыма эки жыл болду. Башкасын тилебей ден соолукту тилей турган экен. Ден соолугунар болсо, бардыгына жетишесинер. Мынтип ойноп ойну, кулуп кулкусу канып, окуп окуусун буто электе Эмилимин мойнуна бир чон уй булонун милдети жуктолуп олтурат. Кабыргасы катып, балтыр эти толо электе оор жумушка кирип алды. Айла жок, атасынан алган сексен сом эмнеге жетмек эле. Баардыгы ичеерман жэрман. Кундон кцнго булардын кийгкн кийимида курсагыда чоноет экен. Эсендин тапканына эсирип журуп эч жерде иштебейда калыптырмын. Кокурок семиз кезде мындай кун башка тушот деп ким ойлоптур. Бир жерде иштеп элчилеп эмгек кылган болсом, окмоттон, ай сайын башкалар алган акчаны менда алып турмак экенмин." Жоо кеткенден кийин кылычынды ташка чап" болуп, эми туштон кийин окунуп отурам. Мына ушундай, Толкунбек балам.
-"Оо, бири кем дуйно",- дейм ичимден кейип. Бир кезде булар кандай жашачу эле. Тим эле киреше деген тундугунон куюлуп, эшининенда, тешигиненда май агып туруучу эле. Аккыз эжеге боорум ооруп, журогум сызылып оюм онго болунуп турду.
-Тыйын алдынбы? Же бугунда алалбай куру келдинби?
-Алдым апа. Туура токсон беш сом жазыптыр мага.
Эмил эмелеки менден карыз алган акчаны жанынан алып, чогуусу менкн Аккыз эжеге сунду.
Эненин эки бети нурданып, колуна алган он сомдук кагаздарды бир демге тиктеп туруп, мупдуна алып барып шуу-шуу жыттады.
-Эмилимин таман акы, мандай теринен табылнан акча- Балдарынын баарын жанына чакырды.
#30 06 November 2014 - 15:31
Бардыгы жарданышып,
командирден команда куткон жоокерлерге окшоп, энесинин жанына келип туруп калышты. -Мына бул акча Эмилдин тырмак асты. Зыйнат сен камыр туруш чалып, тезирээк камыр жууруп жибер. А Эмир сен, бир бобогунду ээрчитип алып дуконго барып, таттуу-паттуу анан май алып кел. Башка дагы эмне аларды мен кагазга жазып берем.
Менин козумо бул уйдо бир чон салтанат болуп жаткандай корунду. Тим эле майрам. Камыр ачып, нан жасалып, кок буусу кокко буркуп ак самоор да кайнады. Аккыз эже дастарконду жайдырып, жаны эле чон чарага толо бышкан май токочторду алып падноско токтуруп, беш алты идишке кант менен конфетти, печеньелерди уйо салдырып, ак майдан томуртуп, кудум конок келуучудон бетер жайнаттырып салды. Бардыгы даяр болгон кезде таза тор тошоктон, анын устуно жууркандаран алып калындап салышып, чон чон куш жаздыктарды жаздап, эжени кроваттан которуп келип, ошол жерге отургузушту. Колун жуугандан кийин Аккыз эже кош алаканын жайып мынтип бата кыоды:
-Ак жолун ачылсын Эмир балам, ылайым кем болбо."Иштесен тиштейсин" деген ушул. Кудай берет деген мындан арык болобу. Зоболон которулуп, турмушушун ушул ак дарстаркондой ардайым ырыскыга толуп, берекен тогулуп турсун. "Аганы коруп ини осот,эжени коруп синди осот" дегендей, бобокторцнда озунду тартып эмгекчил болсун.
Менин козумо бул уйдо бир чон салтанат болуп жаткандай корунду. Тим эле майрам. Камыр ачып, нан жасалып, кок буусу кокко буркуп ак самоор да кайнады. Аккыз эже дастарконду жайдырып, жаны эле чон чарага толо бышкан май токочторду алып падноско токтуруп, беш алты идишке кант менен конфетти, печеньелерди уйо салдырып, ак майдан томуртуп, кудум конок келуучудон бетер жайнаттырып салды. Бардыгы даяр болгон кезде таза тор тошоктон, анын устуно жууркандаран алып калындап салышып, чон чон куш жаздыктарды жаздап, эжени кроваттан которуп келип, ошол жерге отургузушту. Колун жуугандан кийин Аккыз эже кош алаканын жайып мынтип бата кыоды:
-Ак жолун ачылсын Эмир балам, ылайым кем болбо."Иштесен тиштейсин" деген ушул. Кудай берет деген мындан арык болобу. Зоболон которулуп, турмушушун ушул ак дарстаркондой ардайым ырыскыга толуп, берекен тогулуп турсун. "Аганы коруп ини осот,эжени коруп синди осот" дегендей, бобокторцнда озунду тартып эмгекчил болсун.
#31 30 November 2014 - 23:18
Эми атанар иштебей кеткен ишти силер иштеп, атанар сурбой кеткен омурду силер сургуло. Эмгек эрди эрезеге жеткирет балам. Жолун шыдыр, ишин илгери болсун. Оомийн!
Аккыз эже, уулуна ушунтип ыраазычылыгын билдирип ак батасын берип, кубанычтан коздоруно жаш айланып, эриндери эмшендеп кетти.
Мен бир кезде Эмилди карасам, эрдин кесе тиштеп, ону очуп жансыз солокоттой болуп катып турупур. Анан дагы суйунгон суйунбогону билинбеген Зыйнаттын коздору ботонукундай жайнап,бир сырдуу. Чай ичтлип бутту. Апасын кайра ордуна которуп барып жаткырышты. Менин оюм чалды куйду. Озумдон озум конулум бузулуп, башым зынылдап, мээм кысылып турду. Эмне учун Эмил оз турмушун озу билип туруп, карта ойнду экен? Мунун озуда кумарда. Туу, айтыш керек. Кокустан Аккыз эже бирдеме болуп, ары карап кетсе бобокторун кантип багат бул.
Эмил экообуз ээрчишип эшикке чыктык. Бир кичинекей тепкедей жерде огороддору бар экен. Алакандын отундай бош жерин калтырбай айдашыптыр. Помидор,пыяз, жусай, дегендер тиктир тектир болуп ирети менен сонун себилиптир. Ичинде бир тал чоп жок. Сарамжалдуулук менен остурулуп жаткан жашылчаларга суктана карап турган болчумун.
Аккыз эже, уулуна ушунтип ыраазычылыгын билдирип ак батасын берип, кубанычтан коздоруно жаш айланып, эриндери эмшендеп кетти.
Мен бир кезде Эмилди карасам, эрдин кесе тиштеп, ону очуп жансыз солокоттой болуп катып турупур. Анан дагы суйунгон суйунбогону билинбеген Зыйнаттын коздору ботонукундай жайнап,бир сырдуу. Чай ичтлип бутту. Апасын кайра ордуна которуп барып жаткырышты. Менин оюм чалды куйду. Озумдон озум конулум бузулуп, башым зынылдап, мээм кысылып турду. Эмне учун Эмил оз турмушун озу билип туруп, карта ойнду экен? Мунун озуда кумарда. Туу, айтыш керек. Кокустан Аккыз эже бирдеме болуп, ары карап кетсе бобокторун кантип багат бул.
Эмил экообуз ээрчишип эшикке чыктык. Бир кичинекей тепкедей жерде огороддору бар экен. Алакандын отундай бош жерин калтырбай айдашыптыр. Помидор,пыяз, жусай, дегендер тиктир тектир болуп ирети менен сонун себилиптир. Ичинде бир тал чоп жок. Сарамжалдуулук менен остурулуп жаткан жашылчаларга суктана карап турган болчумун.
#32 01 December 2014 - 19:37
-Менин бобокторум иштегенди билишет бекен?
-Билгенде да кандай десин? Кыштакта мындай иштоо кайда. Балдар эмес чон кишилер мынчалык аракет кыла алышпайт. Баса, мен сенден бирдеме сурайын деп тургам.
-Айт.
-Кайда иштейсин?
-Менби?- деди ал
-Ооба, сен- дедим мен.
-Чынымды айтайынбы?
-Албетте, чынынды.
-Чынымды айтсам, азыр эч жерде иштебейм.
Эмилдин созун угуп урпойо туштум.
-Койчу, кантип эле?
-Ушинтип эле,- деди Эмил суздана суйлоп.- Мындан эки ай курудушка жумушка киргенмин. Бирок чыдап иштей албай койдум. Анын устуно андай жерде иштеш учун атайын алган билими болбосо адам кор болчудай. Жумуш оор. Таштап койдум.
-Анан эмне учун апана чынын айтпадын? Оорулуу киши кокус угуп калса капа болот да. Капалык ооругу оору кошорун билесинби?
-Билем. Билип туруп айта албадым. Бирок курулуштан тапкан акчаны мындай деле тапса болот экен.
-Тандана туштум. Кандайча?
-Э-э-й дос, акча табыштын оной жолдору, билсен коп болот экен.
-Коп болгону ушулбу? Ой жолун болгур десе. Кумар ойногон адам жарыбайт дечуле атам. Анча мынча курулуштан алган акчанды уттуруп жиберип, эки колуну мурдуна тыгып калганын кантип жакшы болсун. Синин иштебей калганыны уйдон эчким билбейби?
-Билет.
-Ким?
-Зыйнат. Оо, ал эстуу кыз. Жок барды билгизбей турган ошол карындашым. Апамдын кирпигине кир жугузбай юакканда ошол. Ото чыйрак. Ушунча тушук онойбу. Жудоп койюойт байкушум.
-Билгенде да кандай десин? Кыштакта мындай иштоо кайда. Балдар эмес чон кишилер мынчалык аракет кыла алышпайт. Баса, мен сенден бирдеме сурайын деп тургам.
-Айт.
-Кайда иштейсин?
-Менби?- деди ал
-Ооба, сен- дедим мен.
-Чынымды айтайынбы?
-Албетте, чынынды.
-Чынымды айтсам, азыр эч жерде иштебейм.
Эмилдин созун угуп урпойо туштум.
-Койчу, кантип эле?
-Ушинтип эле,- деди Эмил суздана суйлоп.- Мындан эки ай курудушка жумушка киргенмин. Бирок чыдап иштей албай койдум. Анын устуно андай жерде иштеш учун атайын алган билими болбосо адам кор болчудай. Жумуш оор. Таштап койдум.
-Анан эмне учун апана чынын айтпадын? Оорулуу киши кокус угуп калса капа болот да. Капалык ооругу оору кошорун билесинби?
-Билем. Билип туруп айта албадым. Бирок курулуштан тапкан акчаны мындай деле тапса болот экен.
-Тандана туштум. Кандайча?
-Э-э-й дос, акча табыштын оной жолдору, билсен коп болот экен.
-Коп болгону ушулбу? Ой жолун болгур десе. Кумар ойногон адам жарыбайт дечуле атам. Анча мынча курулуштан алган акчанды уттуруп жиберип, эки колуну мурдуна тыгып калганын кантип жакшы болсун. Синин иштебей калганыны уйдон эчким билбейби?
-Билет.
-Ким?
-Зыйнат. Оо, ал эстуу кыз. Жок барды билгизбей турган ошол карындашым. Апамдын кирпигине кир жугузбай юакканда ошол. Ото чыйрак. Ушунча тушук онойбу. Жудоп койюойт байкушум.
#33 01 December 2014 - 22:00
-Эченчи класс окуйт?
-Быйыл сегизинчи классты мактоо грамотасы менен бутурду. Корком суротчулук окуу жайына кирип жатат.
Экообуз унчугушпай калдык. Мен ушул саамда Жайнагул сени эстедим. Сен дагы окуунун отличниги эмес белен. Буюрса келеркиде мектептин уясынан учуп, Фурунзеге келет деп ичимден ойлоп турдум. Бирок озумдун экзаменден кулап калышымды эстегеимде ичим сыйрыла тушту. Озум окууга отуп, студент болуп алып, сени келерки окуу жылында жарык маанай менен тосуп алалбагандыгымды ойлой берип, окунучтон озогум орттонот.
Ушул саамда алдыбыздан Эмилдин азыркы мактап жаткан карындашы отуп калды.
-Каралдым, акылдуу кыз. Таланттуу. Бардыгына козу жетип, тушунуп турат. Энеме айтпаган сырды ушул карындашым менен болушчу болдум. Мен жумуштан бошоп калгандан бери аябай капа,- деп Эмил окунучтуу кобурап койду.
Эмилдин эч жерде иштебей, кочо таптап жургону аз келгенсип уттурган маянасынын ордуна чонтогумду кагып алганына окунуп, тилимди тиштеп турдум. Бирок Аккыз эженин олуу менен тируунун ортосунда, арбактай болуп эти кетип, соогу калган солокоту тартылганда, оюм сынган айнектей бычырап кетти.
-Эже,- дедим бир куну озум чече албаган оюмду ортого салгым келип,- эгер мага кайра уйго кетпей эле, ушул жерден жумуш таап иштеп калсам кандай болоор эле. Келеркиде баары бир кайра тапшырууга туура келет.
-Ооба, ооба, ошент алдына кетейин. Тигил Эмил иштеген жерге эле орношуп ал. Чогуу иштеп чогуу болгонунар жакшы,- Аккыз эже ургулоп кетти. Эмне деп айтарымы билбей дымый туштум. Оо, байкуш эже, уулунун иштебей жургонун уксан эмне болуп кетеер экенсин. Мен уйго барып келууго да каражатым болбой карайлап калдым. Эмил мени озу менен барган жерине ээрчитип кетуучу болду. "Тунку сменде иштеймин "-деп уйдон чыгып кетип тундун бир оокумунда келуучу адаты бар экен.
-Быйыл сегизинчи классты мактоо грамотасы менен бутурду. Корком суротчулук окуу жайына кирип жатат.
Экообуз унчугушпай калдык. Мен ушул саамда Жайнагул сени эстедим. Сен дагы окуунун отличниги эмес белен. Буюрса келеркиде мектептин уясынан учуп, Фурунзеге келет деп ичимден ойлоп турдум. Бирок озумдун экзаменден кулап калышымды эстегеимде ичим сыйрыла тушту. Озум окууга отуп, студент болуп алып, сени келерки окуу жылында жарык маанай менен тосуп алалбагандыгымды ойлой берип, окунучтон озогум орттонот.
Ушул саамда алдыбыздан Эмилдин азыркы мактап жаткан карындашы отуп калды.
-Каралдым, акылдуу кыз. Таланттуу. Бардыгына козу жетип, тушунуп турат. Энеме айтпаган сырды ушул карындашым менен болушчу болдум. Мен жумуштан бошоп калгандан бери аябай капа,- деп Эмил окунучтуу кобурап койду.
Эмилдин эч жерде иштебей, кочо таптап жургону аз келгенсип уттурган маянасынын ордуна чонтогумду кагып алганына окунуп, тилимди тиштеп турдум. Бирок Аккыз эженин олуу менен тируунун ортосунда, арбактай болуп эти кетип, соогу калган солокоту тартылганда, оюм сынган айнектей бычырап кетти.
-Эже,- дедим бир куну озум чече албаган оюмду ортого салгым келип,- эгер мага кайра уйго кетпей эле, ушул жерден жумуш таап иштеп калсам кандай болоор эле. Келеркиде баары бир кайра тапшырууга туура келет.
-Ооба, ооба, ошент алдына кетейин. Тигил Эмил иштеген жерге эле орношуп ал. Чогуу иштеп чогуу болгонунар жакшы,- Аккыз эже ургулоп кетти. Эмне деп айтарымы билбей дымый туштум. Оо, байкуш эже, уулунун иштебей жургонун уксан эмне болуп кетеер экенсин. Мен уйго барып келууго да каражатым болбой карайлап калдым. Эмил мени озу менен барган жерине ээрчитип кетуучу болду. "Тунку сменде иштеймин "-деп уйдон чыгып кетип тундун бир оокумунда келуучу адаты бар экен.
#34 02 December 2014 - 15:50
Ал эми Аккыз эже дагы эле Эмилдин айлыгын кутуудо. Акча алып келсе Зыйнат менен биринчи класска баруучу баласына кийим алып берууну айтып, Эмилдин кулагына кумдай куят. Уйдо болсо жетишсиз, оп-чап турмуш оз окумун суруп жатты. Тушто суу кесме болсо да ысык тамак дайым болот. Аны идиштерге тегиз куюп, устуно бир чымчымдан майга куурулуп майдаланган тооктун жумурткасын себелеп коёт. Тим эле даамдуулугун сураба, ракаттанып олтуруп ичебиз.
Бир куну Зыйнат тушку тамакка кесме эмес, башка тамак даярдаптыр. Мен мындай тамакты буга чейин жеп коро элек болчумун. Азыр "думдомо" жейбиз деп балдар дасторкон жайып жатышты. Зыйнат ангыча чон табак менен бир кылып жалан жашылчалардан аралаш бышырган оокатты которуп келип ортого койду.
-Апам ооз тийсин, жутунбай коё тургула!- деп кыз колундагы тарелкага "думдомодон" салып энесинин астына дасмал салып, колуна кашык карматты.
-Эт менен болсо,во! Соонун болот эле ээ, апа,- деди балдардын бири баш бармагын корсотуп.
-Эт эмес устуно куйгандай бир кашык май жок болуп жатса, этти кеп салат.- Зыйнат бобогунун созун жактыр багандай кунк этти.
-Этсиз, майсыз деле жегиликтуу болуптур. Ушугада каниет балам. Эт менен май жеп журуп кана муйузунор чыкканы- деди Аккыз эже.
-Мен стипендия алганда думдомону эт менен жасап берем.
- Качан аласын?
- Окууга барганда.
- И, иш онолот деген ушул. Эженер тигинтип суротчунун окуусуна отту. Аганар болсо тштеп жатат. Эки уч кундо атанардын пенсиясы келет."Олбогон адам алтын аяктан суу ичет"дейт балдарым. Аман болсонор баары болот.
Бир куну Зыйнат тушку тамакка кесме эмес, башка тамак даярдаптыр. Мен мындай тамакты буга чейин жеп коро элек болчумун. Азыр "думдомо" жейбиз деп балдар дасторкон жайып жатышты. Зыйнат ангыча чон табак менен бир кылып жалан жашылчалардан аралаш бышырган оокатты которуп келип ортого койду.
-Апам ооз тийсин, жутунбай коё тургула!- деп кыз колундагы тарелкага "думдомодон" салып энесинин астына дасмал салып, колуна кашык карматты.
-Эт менен болсо,во! Соонун болот эле ээ, апа,- деди балдардын бири баш бармагын корсотуп.
-Эт эмес устуно куйгандай бир кашык май жок болуп жатса, этти кеп салат.- Зыйнат бобогунун созун жактыр багандай кунк этти.
-Этсиз, майсыз деле жегиликтуу болуптур. Ушугада каниет балам. Эт менен май жеп журуп кана муйузунор чыкканы- деди Аккыз эже.
-Мен стипендия алганда думдомону эт менен жасап берем.
- Качан аласын?
- Окууга барганда.
- И, иш онолот деген ушул. Эженер тигинтип суротчунун окуусуна отту. Аганар болсо тштеп жатат. Эки уч кундо атанардын пенсиясы келет."Олбогон адам алтын аяктан суу ичет"дейт балдарым. Аман болсонор баары болот.
#35 02 December 2014 - 21:03
-Чайын барбы Зыйнат?- деди Эмил.
-Бар. Азыр байке.
-Менда чай ичем.- Балдар туш туш тан чыкты. Зыйнат баарыбызга чай куюп алдыбызга койду.
-Кант кана?- деди Аккыз эженин кенже уулу.
- Кант жок, ичпейм.
-Ичпесен ичпе,- деди кыз.
-Кант алып кел!- кашыгын стол устуно ыргытты.
-Кайдан?
-Дукондон.
-Акча жок болсо деле, бере береби?
-Эмил байкем баягыда акча алып келбеди беле.
-Аны туготподукбу. Чыдап тур бир эки кун. Тигил конфеттен тиштеп ичсен эн сонун болот. Ишенбесен ошентип ичип корчу...
Бала алдаганга болбой кант сурап ыйлай баштады. Аккыз эже муну карап туруп, думдомо жеп жаткан кашыгын тасмалдын устуно койду.
-Ай, Эмил, бери карачы
-Эмне болду?- ону очл тушту.
-Эмне болгонун корбой турусынбы. Качан аласын маянанды?
-Билбейм, берет го.
-Билбейм берет го! Ушулда соз болобу. Уйдо баары тугонду. Баш аягы торт ай болду иштегенин. Ошондон бери алып келген акчан огунку. Андан бери иштегенин канча болду деги. Мен бул жонундо директорун менен кат аркылуу болсо да сулошпосом болбой калды го балам. Алар сент баласынтып жатышабы дейм.
Эмилдин ону жанакыданда кубарып, каны качып турду.
Энесин жалдырай карады:
-Акыры беретда. Ал жерде иштеген жалгыз мен эмесмин да, апа.
-Э,кудай, ошол курулушта иштегендер баары эле тамак ичпеген, кийим кийбеген уй булосу жок жалгыз бой немелер бекен. Болбосо тируу жан болгондон кийин кантип уч торт айлап акча алюбай чыдашат. Жалгуз тоокода жем керек эмесби.
-Бар. Азыр байке.
-Менда чай ичем.- Балдар туш туш тан чыкты. Зыйнат баарыбызга чай куюп алдыбызга койду.
-Кант кана?- деди Аккыз эженин кенже уулу.
- Кант жок, ичпейм.
-Ичпесен ичпе,- деди кыз.
-Кант алып кел!- кашыгын стол устуно ыргытты.
-Кайдан?
-Дукондон.
-Акча жок болсо деле, бере береби?
-Эмил байкем баягыда акча алып келбеди беле.
-Аны туготподукбу. Чыдап тур бир эки кун. Тигил конфеттен тиштеп ичсен эн сонун болот. Ишенбесен ошентип ичип корчу...
Бала алдаганга болбой кант сурап ыйлай баштады. Аккыз эже муну карап туруп, думдомо жеп жаткан кашыгын тасмалдын устуно койду.
-Ай, Эмил, бери карачы
-Эмне болду?- ону очл тушту.
-Эмне болгонун корбой турусынбы. Качан аласын маянанды?
-Билбейм, берет го.
-Билбейм берет го! Ушулда соз болобу. Уйдо баары тугонду. Баш аягы торт ай болду иштегенин. Ошондон бери алып келген акчан огунку. Андан бери иштегенин канча болду деги. Мен бул жонундо директорун менен кат аркылуу болсо да сулошпосом болбой калды го балам. Алар сент баласынтып жатышабы дейм.
Эмилдин ону жанакыданда кубарып, каны качып турду.
Энесин жалдырай карады:
-Акыры беретда. Ал жерде иштеген жалгыз мен эмесмин да, апа.
-Э,кудай, ошол курулушта иштегендер баары эле тамак ичпеген, кийим кийбеген уй булосу жок жалгыз бой немелер бекен. Болбосо тируу жан болгондон кийин кантип уч торт айлап акча алюбай чыдашат. Жалгуз тоокода жем керек эмесби.
#36 04 December 2014 - 18:24
Эмилдин жаак эттери туйулуп, куроо тамыры кобо тушуп корс этип, энесин алая карап алды:
-Мен болбосом кантет эленер? Акча бербесе кассага ууруга кирейинби. Жатып алып тушунбой эле, кемирип-кесип тилдегенден башканы билбейсин.
Эженин ону баштагыдан да агарып, бир башкача болуп кетти. Эриндери озунон озу озу эмшендеп, коздорунун чарасына жаш толо баштады.
-Кундай сага уштип кунубузду тушуруп койбодубу. Атанар олгончо мен олуп калсам эмне. Оо, акылсыз балам, ара жолдо жаткан апан менен кантип уяалбай айтышып олтурасын. Мен сенин иштеп жургонуно кумонмун. Дагы жатып алып деп коёт. Алты саным аман, дени-кардым соо болсо сенин козунду ушинтип карайт белем.
-Кумон болсон эмне кылайн.
-Бай-ке-е!- деди Зыйнат ордунан учуп туруп, агасына соомойун кезеп.
- Апамы капа кылууга эч кимибиздин акыбыз жок.
Кыздын жашы молт дей тушту. Анан эненин жытын сагынган эликтин чаарчыгынан бетер, Аккыз эженин жанына барып апасынын мойнунан кучактап, бетин бетине тийгизди.
-Койчу апа, ыйлабачы. Сизге капа болууга жарбайт да. Жакшы болуп келатып эле, кайра озунузду озунун бир заматта бузуп аласыз... Сиз болбосонуз биздин коргон кунубуз кун эмес эле тун болбойбу. Козунуз жылтырап, ушинтип тируу жатканыныз биз учун доолот эмеспи, апа.
Аккыз эже коз жашын суртуп, кулумсороп койду.
-Мен олсом кайра силерге жакшы болот, балам. Окмот бар, ырысынар бар. Кор болбойсунар. Илгеркидей жетимдик барбы азыр.
-Мен болбосом кантет эленер? Акча бербесе кассага ууруга кирейинби. Жатып алып тушунбой эле, кемирип-кесип тилдегенден башканы билбейсин.
Эженин ону баштагыдан да агарып, бир башкача болуп кетти. Эриндери озунон озу озу эмшендеп, коздорунун чарасына жаш толо баштады.
-Кундай сага уштип кунубузду тушуруп койбодубу. Атанар олгончо мен олуп калсам эмне. Оо, акылсыз балам, ара жолдо жаткан апан менен кантип уяалбай айтышып олтурасын. Мен сенин иштеп жургонуно кумонмун. Дагы жатып алып деп коёт. Алты саным аман, дени-кардым соо болсо сенин козунду ушинтип карайт белем.
-Кумон болсон эмне кылайн.
-Бай-ке-е!- деди Зыйнат ордунан учуп туруп, агасына соомойун кезеп.
- Апамы капа кылууга эч кимибиздин акыбыз жок.
Кыздын жашы молт дей тушту. Анан эненин жытын сагынган эликтин чаарчыгынан бетер, Аккыз эженин жанына барып апасынын мойнунан кучактап, бетин бетине тийгизди.
-Койчу апа, ыйлабачы. Сизге капа болууга жарбайт да. Жакшы болуп келатып эле, кайра озунузду озунун бир заматта бузуп аласыз... Сиз болбосонуз биздин коргон кунубуз кун эмес эле тун болбойбу. Козунуз жылтырап, ушинтип тируу жатканыныз биз учун доолот эмеспи, апа.
Аккыз эже коз жашын суртуп, кулумсороп койду.
-Мен олсом кайра силерге жакшы болот, балам. Окмот бар, ырысынар бар. Кор болбойсунар. Илгеркидей жетимдик барбы азыр.
#37 05 December 2014 - 21:16
-Койчу апа, сен бардагыдай бакыт бизге кайдан болсун. Тил алчы, капа болбочу.
Эмил энесинин жанына туруп барып, каргылданып мынтти:
- Кечирип койчу, апаке мени. Экинчи мындай болбойт. Мен капачылыктан эле...
-Ооба, ооба, Эмил байкем туура айтат, апа. Баардыгы жетишсиздиктен болуп жатат да. Озун айткандай, олбой тируу болсок болот да баары. Кантип эле ушул бойлон жетишпей отуп кетели. О-о-й, апаке уулдарын эр жеткенин, кыздарындын бой жеткенин корсон экен. Биз сени ошондо жер менен учам десен жер менен, асман менен учам десен асман менен учуруп ушул кундун эсесин чыгарабыз. Балдарындын алдына койнон максаттары чон экенин билесин апа. Бири учкуч болом десе бири врач болом дейт, бири педагог болом десе бири инжинер болууну каалайт. А мен болсо художник болмок болдум. Кагылайын апа, ойлоп корчу озун, тим эле туш тушун кыбыла. Биздин убайыбызды коруш учун озунду озун кармашын керек. Айтпады беле врач деле, акырындык менен жакшы болуп кетесиз деп. Конулду чогот кылып, капа болууга жарабайт деп келген сайын какшайт. А сен болсон врачтын айтканын аткаргын келбейт.
Зыйнат бул создорду энесине, тим эле жан дили менен берилип, ишениндуу суйлоп жатты. Аккыз эже кызынын созуно эрэркедиби же ошол балдарынын коруучу келечектеги бактылуу кунду корбой эрте олуп кетээрин ойлоп кейишке туштубу, айтор опко опкосуно батпай ыйлап жатты. Ал уул кызына атайын деген созунда айталбады.
Эмил энесинин жанына туруп барып, каргылданып мынтти:
- Кечирип койчу, апаке мени. Экинчи мындай болбойт. Мен капачылыктан эле...
-Ооба, ооба, Эмил байкем туура айтат, апа. Баардыгы жетишсиздиктен болуп жатат да. Озун айткандай, олбой тируу болсок болот да баары. Кантип эле ушул бойлон жетишпей отуп кетели. О-о-й, апаке уулдарын эр жеткенин, кыздарындын бой жеткенин корсон экен. Биз сени ошондо жер менен учам десен жер менен, асман менен учам десен асман менен учуруп ушул кундун эсесин чыгарабыз. Балдарындын алдына койнон максаттары чон экенин билесин апа. Бири учкуч болом десе бири врач болом дейт, бири педагог болом десе бири инжинер болууну каалайт. А мен болсо художник болмок болдум. Кагылайын апа, ойлоп корчу озун, тим эле туш тушун кыбыла. Биздин убайыбызды коруш учун озунду озун кармашын керек. Айтпады беле врач деле, акырындык менен жакшы болуп кетесиз деп. Конулду чогот кылып, капа болууга жарабайт деп келген сайын какшайт. А сен болсон врачтын айтканын аткаргын келбейт.
Зыйнат бул создорду энесине, тим эле жан дили менен берилип, ишениндуу суйлоп жатты. Аккыз эже кызынын созуно эрэркедиби же ошол балдарынын коруучу келечектеги бактылуу кунду корбой эрте олуп кетээрин ойлоп кейишке туштубу, айтор опко опкосуно батпай ыйлап жатты. Ал уул кызына атайын деген созунда айталбады.
#38 05 December 2014 - 22:04
Зыйнат чынында эстуу уыз болчудай. Баралына келип, багы ачылса экен дейм ичинден. Аны бир кундо канча корсом, ошончо жолу сен эсиме тушосун да турасын. Сени коргум келип, сени сагынам.
Булардын жокчулук жонундо айткан создорунун мага тиешеси болбосо да, бардыгын озумо ала берем. Ушундай кундо, аз тамагына алкымды агытып, ортоктош болуп отурганыма окуно баштадым. Же Эмилге берген акчамды айта албайм. Келген кундон баштап жанымда жарты тыйын чыгарып бербегениме уялып, уйно батпай калдым. Эмнеси болсо да уйго барып келейин деп ойлодум. Эсен агадан келуучу пенсиясын алгандан кийин, Зыйнаттан он сом алып колго жоноп кеттим.
Атам менен энем Аккыз эжелердин абалын угуп аяба кайгырышты. " Эсен маркумдун жакшылыгын коп кордук эле. Бир белден ашырып коёлу, байкуш жетимдерди" дешип, эки уюнун бипмн сатып, бир тыйынын коротпой, мага аманат беришти. Бир чон сумкага тамак-аш салышты. Озум жаны окуу жылына чейин ошол жактан иштемек болуп, учеттон чыгып жоноп кеттим.
Мен Фрунзеге келип, автобуздан тушрум менен Эмилге кезигип калсам болобу. Ал бул жерге эмне жумуштап келгенин чаргытып айтпай койду. Баягыдай, акча сурай алнан жок. Экообуз уйго келдик. Мен Аккыз эжеге атам менен энем берген " аманат" деп берген акчанын бир тыйынына тийбей, туйунчокко туйулгон бойдон колуна бердим.
Булардын жокчулук жонундо айткан создорунун мага тиешеси болбосо да, бардыгын озумо ала берем. Ушундай кундо, аз тамагына алкымды агытып, ортоктош болуп отурганыма окуно баштадым. Же Эмилге берген акчамды айта албайм. Келген кундон баштап жанымда жарты тыйын чыгарып бербегениме уялып, уйно батпай калдым. Эмнеси болсо да уйго барып келейин деп ойлодум. Эсен агадан келуучу пенсиясын алгандан кийин, Зыйнаттан он сом алып колго жоноп кеттим.
Атам менен энем Аккыз эжелердин абалын угуп аяба кайгырышты. " Эсен маркумдун жакшылыгын коп кордук эле. Бир белден ашырып коёлу, байкуш жетимдерди" дешип, эки уюнун бипмн сатып, бир тыйынын коротпой, мага аманат беришти. Бир чон сумкага тамак-аш салышты. Озум жаны окуу жылына чейин ошол жактан иштемек болуп, учеттон чыгып жоноп кеттим.
Мен Фрунзеге келип, автобуздан тушрум менен Эмилге кезигип калсам болобу. Ал бул жерге эмне жумуштап келгенин чаргытып айтпай койду. Баягыдай, акча сурай алнан жок. Экообуз уйго келдик. Мен Аккыз эжеге атам менен энем берген " аманат" деп берген акчанын бир тыйынына тийбей, туйунчокко туйулгон бойдон колуна бердим.
#39 21 December 2014 - 22:02
Ошондогу ал кишинин суйунгону менин эсимден али кете элек. Адам ото кубанганда да ыйлай турганын, буга чейин эч билбептирмин.
Эже ыйлап да, ата- энеми алкап да жатты. Сыягы, мындай болот деп уч уктаса тушуно кирбесе керек. А балдарычы. Тим эле соз айтпай коздору кубанычтуу жайнайт. Ар биринин балбылдаган оттуу каректеринде,
тугонбос кенчке жолуккандай болгон, соз менен айтып туготкус кереметтуу жазуу бажырайып тургансыды.
Бардыгы кулумсуройт.
Алардын кичинекей журоктору коодондорундо кубанычтуу тыбырап жатканын мен билип турдум.
Ушул бакыбат сонун корунуштун кайталангыс картинасын коруп туруп, конулумдо алкап жаттым: "Оо,менин алтын атам, асыл энем, силер кимдерди кубантып, кимдерге жакшылык кылаарды билген жоомарт адам турбайсынарбы" ,- дейм.
Энем бир индюк, эки тоок союп, сузмо, кебектин арасына салып жумуртка, дагы моонго куйган сары май берген. Бул куну булардын уйуно береке кирип, бардар адамдай болуп тим эле казан аягы батырап калды.
Менин жанымда уйдон алып келген анча мынча акча бар болчу. Бир куну Эмил мага мындай деди:
- Толкунбек,эгер мен сага бир соз айтсам макул болоор белен?
-Айтып кор.
- Билесинби, баягы кумарчы балдар мени таш жалак калтырып утуп алгандарын. Ошол акчаны эстесем эмдигиче ичим оттой жанат. Туну бою ошолорду ойлоп, кирпик козун какпай чыгуучу болдум. Эгер макул болсон сенин акчан менен бир кирип корбойбузбу. Утуп алсак ажеп эмес. Анан дагы сен келгенден бери тунку жортуулга чыкпай калдык. болбосо карталык акчаны кочодонле таап алчуубуз.
Тандана туштум. Мен картага эмес, тунку жортуул деген созуно тушунбой турдум.
Ушул бакыбат сонун корунуштун кайталангыс картинасын коруп туруп, конулумдо алкап жаттым: "Оо,менин алтын атам, асыл энем, силер кимдерди кубантып, кимдерге жакшылык кылаарды билген жоомарт адам турбайсынарбы" ,- дейм.
Энем бир индюк, эки тоок союп, сузмо, кебектин арасына салып жумуртка, дагы моонго куйган сары май берген. Бул куну булардын уйуно береке кирип, бардар адамдай болуп тим эле казан аягы батырап калды.
Менин жанымда уйдон алып келген анча мынча акча бар болчу. Бир куну Эмил мага мындай деди:
- Толкунбек,эгер мен сага бир соз айтсам макул болоор белен?
-Айтып кор.
- Билесинби, баягы кумарчы балдар мени таш жалак калтырып утуп алгандарын. Ошол акчаны эстесем эмдигиче ичим оттой жанат. Туну бою ошолорду ойлоп, кирпик козун какпай чыгуучу болдум. Эгер макул болсон сенин акчан менен бир кирип корбойбузбу. Утуп алсак ажеп эмес. Анан дагы сен келгенден бери тунку жортуулга чыкпай калдык. болбосо карталык акчаны кочодонле таап алчуубуз.
Тандана туштум. Мен картага эмес, тунку жортуул деген созуно тушунбой турдум.
#40 21 December 2014 - 22:25
- Карта ойносон дагы эле утуласын. Ал эми тунку жортуул дегенин эмне?
- А балким, утуп калаармын. Эгер бул сапар дагы уттурсам, тунку жортуулду сага, ээрчитип барып корсотом.
А кумарчылар, мурунку бересенди сурашсачы?
- Суйлошконмун аны албас болушкан менден. Билесинби, бугунку тун, балдардын кумар ойноочу куну. Мени чакырып кетишти.
Эмилдин сощун угуп менинда делебем козголо баштады. Булар кантип карта менен акча утушат болду экен деп, кумарчылардын ойнун коргум келди. Эмил экообуз кечки тамакты чала була ичип алып, уйдон чыктык. Биз жаны эле дарбазага жеткенде, Зыйнат артыбыздан ээрчий чыгып, агасын токтотту.
-Кайда баратасынар?
-Консертке, апам сураса жумушка кетти деп кой.
- Консерт деп коёт калп эле. Кайда бараарыны мени билбейт деп турасынго, ээ. Коргом сенин кумарчы досторунду. Тил алчы байке, ошолор менен байланышыны узуп койчу. Толкунбектин да убалына калганы турасы.
- А балким, утуп калаармын. Эгер бул сапар дагы уттурсам, тунку жортуулду сага, ээрчитип барып корсотом.
А кумарчылар, мурунку бересенди сурашсачы?
- Суйлошконмун аны албас болушкан менден. Билесинби, бугунку тун, балдардын кумар ойноочу куну. Мени чакырып кетишти.
Эмилдин сощун угуп менинда делебем козголо баштады. Булар кантип карта менен акча утушат болду экен деп, кумарчылардын ойнун коргум келди. Эмил экообуз кечки тамакты чала була ичип алып, уйдон чыктык. Биз жаны эле дарбазага жеткенде, Зыйнат артыбыздан ээрчий чыгып, агасын токтотту.
-Кайда баратасынар?
-Консертке, апам сураса жумушка кетти деп кой.
- Консерт деп коёт калп эле. Кайда бараарыны мени билбейт деп турасынго, ээ. Коргом сенин кумарчы досторунду. Тил алчы байке, ошолор менен байланышыны узуп койчу. Толкунбектин да убалына калганы турасы.

Супер-Инфо
super.kg
видео









