Супер-Инфо
super.kg
видео
Бирге жашай баштаган алгачкы айларда алар баланы өтө эңсешип, күтүп жүрүштү. Бул күтүү экөөнү ансайын ынак кылып, жашоолоруна шириндик берип турчу. Аял тамактан айныса, же уйкусурап калса эле талгакка жоруп: «Муну ич, аны же. Эс ал, оор көтөрбө?» – деп жетине албай үйрүлүп түшөт. Аял да өзүн бир ай бою аңдып, таттуу кыялдар менен жашап жүрөт да айызы келген күнү маанайы чөгөт. Күйөөсүнүн күткөн үмүтүн актабагандай бети кароолонот.
Күндөр өтө берди, айлар ага берди. Бара-бара түңүлүшкөндөй перзент жөнүндө сөз кылбай калышты. Эркек бала жөнүндө лам деп ооз ачпаган сайын аялдын коркунучу көбөйчү. «Балдарына кетип калат» – деп бейпайга малынчу. Күйөөсүнүн чоң кызынын өзү күбө болгон көз-жашынан кийин башталган бул коркунучу.
*
* *
Ал кызды апасы ээрчитип келген эле. Күйөөсүн азгырып башын айлантып алган бетпактын сазайын бермекке алкынып-жулкунган апасына кошулбай четте ыйлап турган. Атасыныкына окшош бакырайган көздөрүндө өксүк, кусалык сызгырылып,
көз жашы тынымсыз шорголоп агып жаткан. Жакшы көргөн атасын ээлеп алган аялды жек көрүүгө да кудурети жетпей бошошуп, ыйлагандан башка колунан келер аргасы жок кайгыга чөккөн кыздын ошол жазыксыз турпаты аялдын жүрөгүнө биротоло батып калды. Андан көрө кыз апасына кошулуп каргап-шилеп,
жулмаласа кайра жеңил болмок.
Күндөшүнөн оңор эмес келтек жеп, бир чети тагдырына көңүлү ооруган аял көпкө чейин төшөк тартып жатып калган. Күйүтү ичинде болуп, күйөөсүнө болгон иш жөнүндө ооз ачкан да жок. Денесинин жаратынан да кыздын бейкүнөө көз-жашы кыйнап жүрдү. «Ушинтип бактылуу болбой куруюн» – деп кээде эч ким жокто ыйлап алат. Өз бактысын табам деп башкалардын убалына калганын кеч түшүнүп калбадыбы. Бул айыпкер сезим анын турмушун дайыма көлөкөлөп турар эле.
* * *
Күйөөсү ишке кеткенден кийин дагы көпкө чейин төшөктөн турбай жаткан аял өз тагдырын ойлоп заманасы курулду. «Ал биротоло кетсечи», – деген ой мындан аркы турмушу жөнүндө ойлонууга аргасыз кылат. Албетте, өлбөс-житпес.
Жалгыздык жанга батса да эптеп кылдырап күнү өтө берер. Үстүндө үйү, жанын бага турган иши бар. Бирок эми кечкисин күйөөсүнүн иштен кайтаар маалына туштап оокат даярдап коюп, күтүп олтурбай калаарын элестеткенде жашоо күнү бүткөндөй жүрөгү ынанбай жатты. Ошол күтүүсү эркектин кадырын ансайын туйгузуп, сүйүүсүн күчөтчү эмес беле. Шырп эткен дабышка да кулак түрүп, жол тарапты карай берип зарыгып бүткөндө күйөөсү жаадырап-жайнап кирип келчү. Ал да босого аттабай жатып ашып-ташкан сагынычы менен аялдын атынан атап чакырып, кучагын жайып жароокерденип келет.
Ушул учурду баарынан жакшы көрүп, турмушуна көңүлү тое түшчү. Эми ошолордун орду кантип толоор экен? Аял эми ким үчүн жашайт? Анын аялдык назиктиги, мээрими, камкордугу кимге керек? Күйөөсү өзүнөн кеткен күндө да кайда барат? Мурдагы үй-бүлөсү кектебей кабыл алабы? Жаны бирге болуп калган эркекке дагы эле эч бир жамандыкты ыраа көргүсү келбейт. Эч болбосо ал бактылуу болсунчу? Өз керт башынан да эркек үчүн тарткан санаасы оор болуп чыкты.
Аялды кечке дейре ушундай карама-аршы ойлор тартмактап,
эзип бүттү. Ишине кантип барып келгенин да билбейт. Күйөөсү ал түнү үйгө келген жок. Эртеси да келбеди. Аял күнү-түнү күтүү менен жашап калды. Үмүтсүз күтүүнүн ар бир мүнөтү зарыктырып тамчылап, кечтин кирмеги, таңдын атмагы зааркантып созулат. Үчүнчү күнү уйкусуз өткөн оор түндөн кийин аял төшөгүнөн зорго эле турду. Ачуу зарна көкүрөгүнө батпай кыжылдап чыгыптыр. Көңүлү айнып, башы тегеренет. Санаа тартам деп ооруп калдым окшойт деп ойлоду аял. Күйөөсү кеткени, оозуна наар да албаптыр.
Ангемелер.
#121 17 February 2015 - 03:27
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2104
- 21 July 14
- : 01 Feb 2022 01:17
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Деңиз жээгинде.
Аллахым көрсөткөн ар бир күнүңө бейэсеп шүгүр!
#122 17 February 2015 - 03:28
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2104
- 21 July 14
- : 01 Feb 2022 01:17
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Деңиз жээгинде.
Илээлей басып ашкана үйүнө кирди. Столдун үстүндө акыркы жолу эри чай ичкенден калган кесилген нан, май, варенье жыйналбай турат. Аларды көргөндө окшуп жибере жаздады. Чындап табы айныптыр. Күйөөсүнүн күйүтү аны биротоло чалып жыгыптыр да. Эми бул дартына дабаа жоктур. Күйөөсүнө кусаланбай кое албай. Ансыз жашоосу жүрөгүн жемирип-жеп түгөтүп бүтөөр. Ишине айттырып коюп, төшөктөн турбай жатып алган аял өз санаасын жеңип, алаксууга аракет да кылган жок. Сүйгөн адамысыз ага өмүр сүрүү кызыксыз көрүндү. Баары-жоктон түңүлүп, кез-кез кычкыл татымыш болуп соолуп жата берди.
Аялдын ооруп жатканын угуп, кабар алганы келген көңүл жакын курбусу анын сөлөкөт болуп калган кейпин көрүп чочуп кетти. Кой дегенине болбой «Тез жардам» чакырганга чуркады. Жашамал догдур аял анын абалын көпкө сураштырды. Оорулуунун жөн-жайын уккан сайын өзүнүн бир ички оюн ырастагандай башын акырын ийкегилейт. Анан:«Балаңыз барбы?» – деп сурады. Мындай суроого дайыма ичиркенип жыйрыла түшчү аял башын зорго чайкамыш болду. «Боюңузда бар экен. Гинекологго көрүнүңүз» – деди доктур аспаптарын сумкасына салыштырып жатып. «А-а!!! » деп аял катуу чочуду. Уккан кулагына ишенген жок. Башы шуулдап, эс-акылын жыйнай албай турду. «Билбедиңиз беле?» – деп врач таң кала сурады. Кайда-ан? Билмек турсун оюна-түшүнө кирген эмес. Баладан биротоло түңүлүп, өзүнүн куу баш тагдырына баш ийип калбады беле. Айызынын келген-келбегени да оюнан чыгып кетиптир. Догдур кеткенден кийин сүйүнүп карбаластаган курбусун дендароо тиктеп, көпкө чейин тилден калып турду.
Эртеси кош бойлуу аялдардын эмканасында текшерүүдөн өткөндөн кийин гана эне болооруна чындап ишенди. Көчөгө чыкса жашоо жаркырай түшүптүр. Ушундай да эт жүрөктү элжиреткен таттуу бакыт болот экен да. Бул бактысы көөдөнүнө батпай кең дүйнөгө сыйбай чалкып турду. Жарык дүйнөгө аял болуп жаралганы ушул күн үчүн жашап келгениндей эңсөөсү канып толкуп ташат. Энелик бакыт гана анын жашоо маңызы боло аларына бүгүн чындап ынанды. Турмушта бир укмуш өзгөрүү болуп кеткендей бардыгы жаңыланып көрүнүп турду көзүнө. Күйөөсүнө болгон түңүлүү сезими да унутулуп, оюнан чыкпай туруп алды. Ага балалуу болушарын сүйүнчүлөөгө ашыгып жүрөгү туйлайт. Эркек эми мурдагыдан да жакын, кыйбас боло түштү. Күйөөсү өзүн таштап кетсе да аял зар болуп жеткен перзенттин атасы болот эмеспи. Ага боюнда бар экенин айтып коюш парзым деп ойлоду. Калганын эркек өзү чечсин.
Эрин издеп барууга өзүн бир жумадай даярдады. Аны кайдан табаарын жүрөгү сезгенсийт. Мурдагы үй-бүлөсүнө кетсе керек деп божомолдойт.
Акыры бир күнү жолго чыкты. Ошол күнү таң заарлап турса да шашкеге чейин камылга көрдү. Кийгенге көйнөктөрүнүн улам бирин тандап жатып үй толо чачылган. Аларды жыйнаганга чамасы жок, аттап-буттап араң басып жүрөт. Той-ашка кие турган сайма жакалуу ак көйнөгүн араң тандады. Бул күйөөсүнүн алгачкы белеги эле. Баш коштук деп жакшы санаалаштарын чакырып, ак никеге турган күнү кийип олтурган. Нике көйнөгү болуп калганы үчүнбү көзүнө ысык көрүнөт. Аны өзгөчө учурларда гана кастарлап кийүүчү. Бүгүн негедир ошол көйнөккө көңүлү чапты. Кийинип жатып ичин бир нече жолу сылагылап алды. Күйөөсүнө бетине тутуп бара турган эң кымбат белеги ушул. Өңү-башын түзөш үчүн күзгүнү караса көздөрү мээримге толуп жалжылдап туруптур. Көптөн бери өзүнө минтип суктана элек эле. Чырайына чыгып, күлмүңдөгөн жүзү өзүнө да жагып күзгүдөн ажырай албай турду. Боюнда бар экенин күйөөсү барында билсечи, аттиң!
Аялдын ооруп жатканын угуп, кабар алганы келген көңүл жакын курбусу анын сөлөкөт болуп калган кейпин көрүп чочуп кетти. Кой дегенине болбой «Тез жардам» чакырганга чуркады. Жашамал догдур аял анын абалын көпкө сураштырды. Оорулуунун жөн-жайын уккан сайын өзүнүн бир ички оюн ырастагандай башын акырын ийкегилейт. Анан:«Балаңыз барбы?» – деп сурады. Мындай суроого дайыма ичиркенип жыйрыла түшчү аял башын зорго чайкамыш болду. «Боюңузда бар экен. Гинекологго көрүнүңүз» – деди доктур аспаптарын сумкасына салыштырып жатып. «А-а!!! » деп аял катуу чочуду. Уккан кулагына ишенген жок. Башы шуулдап, эс-акылын жыйнай албай турду. «Билбедиңиз беле?» – деп врач таң кала сурады. Кайда-ан? Билмек турсун оюна-түшүнө кирген эмес. Баладан биротоло түңүлүп, өзүнүн куу баш тагдырына баш ийип калбады беле. Айызынын келген-келбегени да оюнан чыгып кетиптир. Догдур кеткенден кийин сүйүнүп карбаластаган курбусун дендароо тиктеп, көпкө чейин тилден калып турду.
Эртеси кош бойлуу аялдардын эмканасында текшерүүдөн өткөндөн кийин гана эне болооруна чындап ишенди. Көчөгө чыкса жашоо жаркырай түшүптүр. Ушундай да эт жүрөктү элжиреткен таттуу бакыт болот экен да. Бул бактысы көөдөнүнө батпай кең дүйнөгө сыйбай чалкып турду. Жарык дүйнөгө аял болуп жаралганы ушул күн үчүн жашап келгениндей эңсөөсү канып толкуп ташат. Энелик бакыт гана анын жашоо маңызы боло аларына бүгүн чындап ынанды. Турмушта бир укмуш өзгөрүү болуп кеткендей бардыгы жаңыланып көрүнүп турду көзүнө. Күйөөсүнө болгон түңүлүү сезими да унутулуп, оюнан чыкпай туруп алды. Ага балалуу болушарын сүйүнчүлөөгө ашыгып жүрөгү туйлайт. Эркек эми мурдагыдан да жакын, кыйбас боло түштү. Күйөөсү өзүн таштап кетсе да аял зар болуп жеткен перзенттин атасы болот эмеспи. Ага боюнда бар экенин айтып коюш парзым деп ойлоду. Калганын эркек өзү чечсин.
Эрин издеп барууга өзүн бир жумадай даярдады. Аны кайдан табаарын жүрөгү сезгенсийт. Мурдагы үй-бүлөсүнө кетсе керек деп божомолдойт.
Акыры бир күнү жолго чыкты. Ошол күнү таң заарлап турса да шашкеге чейин камылга көрдү. Кийгенге көйнөктөрүнүн улам бирин тандап жатып үй толо чачылган. Аларды жыйнаганга чамасы жок, аттап-буттап араң басып жүрөт. Той-ашка кие турган сайма жакалуу ак көйнөгүн араң тандады. Бул күйөөсүнүн алгачкы белеги эле. Баш коштук деп жакшы санаалаштарын чакырып, ак никеге турган күнү кийип олтурган. Нике көйнөгү болуп калганы үчүнбү көзүнө ысык көрүнөт. Аны өзгөчө учурларда гана кастарлап кийүүчү. Бүгүн негедир ошол көйнөккө көңүлү чапты. Кийинип жатып ичин бир нече жолу сылагылап алды. Күйөөсүнө бетине тутуп бара турган эң кымбат белеги ушул. Өңү-башын түзөш үчүн күзгүнү караса көздөрү мээримге толуп жалжылдап туруптур. Көптөн бери өзүнө минтип суктана элек эле. Чырайына чыгып, күлмүңдөгөн жүзү өзүнө да жагып күзгүдөн ажырай албай турду. Боюнда бар экенин күйөөсү барында билсечи, аттиң!
Аллахым көрсөткөн ар бир күнүңө бейэсеп шүгүр!
#123 17 February 2015 - 03:30
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2104
- 21 July 14
- : 01 Feb 2022 01:17
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Деңиз жээгинде.
Эшикти баягы кыз ачты. Бою узарып, өңү жышылып, чоңоюп калыптыр. Атасыныкына окшош бакырайган сергек көздөрү аялды көргөндө чочугандай төптөгөрөк болуп тоңо түштү. Экөө тең бул жолугушуудан ооздорунан сөздөрү түшүп селейип туруп калышты. Кыз уясын коргогон жырткычтай бүт денеси менен түйүлүп, ирмелбеген муз көздөрү «кет, жогол» деп кубалап жатты. Жетерине жек көргөн, таш бараңга алган көздөр аялдын тилин байлап, денесин шал кылып таштады. Же күйөөсүн сурай албай, же артка кайтууга буттары шилтенбей экөө кыйлага тирешип турушат.
Баятан бери бака-шака угулган каалгасы ачык бөлмөдөн «Ким экен?» деген аялдын үнү чыкты. Кыз жооп берген жок. Көздөрүн ирмесе эле аял үйлөрүнө жулунуп кирип келчүдөй муз тоңгон каректери менен төштөн түртө тикирейет. Кыздын үндөбөгөнүнө таң калдыбы узун жибек халат кийген аял бөлмөдөн баш бакты. Эми эле жыргап күлүп жаткан окшойт, жүзүнөн жылмаюусу өчпөй туруп «Ким бул?» – деп дагы сурады. Анан эшик алдында турган аялды көргөндө дароо өңү өзгөрүп кумсара түштү.
Абаны аптыга жутуп алып, анын гана келип турушун күтүп тургандай кебелбей утурлап басты. Жүзү кубаңдап, колдору шымаланып, ызырынып келатты.
Ошондо гана аял күндөшүн зорго тааныды. Мурдагы көргөн жүдөңкү улгайган жубан жок. Сындуу денеси жибек халат ичинде суналып, каратору жүзү маңкайып өңдөнүп калыптыр. Жаңыланып келген таалай, сүйгүнчүк болуу гана ушинтип ургаачынын ажарын ачып ачып ийерин аял өзүнөн улам жакшы билчү. Ал да экинчи күйөөсүнө тийгенде көргөн жан суктанарлык болуп иреңине чыга түшкөн. Күндөшү анын бетинен жулуп алаардай атырылып:
– Эмне керек сага?!
– Эч нерсе, – деди аял таң калаарлык жумшактык менен.
Мындай токтоолук ага жакындан бери эле пайда болду. Балалуу болорун билгенден бери өмүр бою суусап келаткан чаңкоосу басылгандай жаны жай ала түшкөн. Өзүн жеп жиберчүдөй болуп заарын чачкан күндөшү да анын магдыраган сезимин өзгөртө алган жок. Бирок андан өзүнүн сырын кызганып турду. Келген жөн-жайын айтып, күйөөсүн сурагысы келген жок.
– Жөн эле… – деп дагы бир жолу ойлуу кайталады да, кете берейин деп калды. Ушул убакта ачык бөлмөдөн мойнуна төрт-беш жашар эркек баланы мингизип алган эркек чыга келди. Ал аялдын күйөөсү эле. Экөөнүн көздөрү чагылыша түштү. Аял башына чапкандай шарт артына бурулду. Бөтөн үйдө бөтөн баланы эркелетип жүргөн эрин көргөндөн кийин ага өз жаңылыгын билдирүүнүн кажети жок экенин жүрөгү туйду. Эркек тун баланын кубанычын эчак эле өз башынан өткөргөн эмеспи. Эми ага балалуу болуу көксөгөн кубаныч эмес. Аял бул бактысы бир гана өзүнө таандык экенин түшүндү.
Тепкичтерде тез-тез басып түшүп бараткан аялдын артынан күндөшүнүн заар кыйкырыгы кууп жетти:
– Өлүгүңдү гана көрөйүн, бети жок! Дагы уялбай келгенин карасаң! Сен эми кимге керексиң, куу баш ######!
Аял бул кордоого арданган жок. Кайра өз бактысын, уясын коргоп жан талашкан күндөшүн деги эле бардык аял аттууларды аяп баратты. Байкуш ургаачылар… Бардыгыбыз тең сүйгүбүз, сүйүктүү болгубуз келет. Бардыгыбыздын бактыбыз да, шорубуз да бирдей. Бешенеге буюрбаган бакытты бири-бирибизден талашып тартып алгыбыз келет. Бири-бирибиздин кешигибизге кол салуудан кайра тартпайбыз. Ошол бизди талаштырган, тажаал кылган, сулуу кылган, суусаттырган сүйүү менен аялзатын мынчалык ажырагыс кылып жаратып койду экен?
Ушинтип өзүнчө жүрөгү ооруп, тынымсыз күбүрөп сүйлөнгөн аял көөдөнү, муздап чыйрыга баштаганда гана жол боюндагы олтургучтардын бирине жетип олтурду. Катуу чыңалып бошошкон денеси шалдырай түшүптүр. Кеч күздүн ичиркенткен ызгаары аралаш күүгүм кирип келатты. Жол ээндеп, анда анда-санда гана тиричиликтин көйгөйү кубалаган адамдар шашып өтүшөт. Алардын ичинен көзүнө бир гана аял аттуулар урунат. Кимисин көрсө да жүрөгү эзиле аяп, «бечаралар» деп коюп жатты.
Ушул учурда ичинен оң тарабы капыстан бүлкүлдөп сокту. Чочуп кеткен аял ошол тушту алакандары менен баса койду. Курсагы дагы бүлкүлдөп, бир нерсе копшолуп кыймылдагансыды. Аял ал эмне экенин эми түшүндү. «Балам…-деди эт жүрөгү элжиреп–Менин балам… мен эми жалгыз эмесмин. Сен барсың. Биз эми экөөбүзбүз…»
Ушинтип таттуу шыбырап, жүрөгү жибип, бактылуу жылмайганын өзү сезген жок.
1995- жыл
Баятан бери бака-шака угулган каалгасы ачык бөлмөдөн «Ким экен?» деген аялдын үнү чыкты. Кыз жооп берген жок. Көздөрүн ирмесе эле аял үйлөрүнө жулунуп кирип келчүдөй муз тоңгон каректери менен төштөн түртө тикирейет. Кыздын үндөбөгөнүнө таң калдыбы узун жибек халат кийген аял бөлмөдөн баш бакты. Эми эле жыргап күлүп жаткан окшойт, жүзүнөн жылмаюусу өчпөй туруп «Ким бул?» – деп дагы сурады. Анан эшик алдында турган аялды көргөндө дароо өңү өзгөрүп кумсара түштү.
Абаны аптыга жутуп алып, анын гана келип турушун күтүп тургандай кебелбей утурлап басты. Жүзү кубаңдап, колдору шымаланып, ызырынып келатты.
Ошондо гана аял күндөшүн зорго тааныды. Мурдагы көргөн жүдөңкү улгайган жубан жок. Сындуу денеси жибек халат ичинде суналып, каратору жүзү маңкайып өңдөнүп калыптыр. Жаңыланып келген таалай, сүйгүнчүк болуу гана ушинтип ургаачынын ажарын ачып ачып ийерин аял өзүнөн улам жакшы билчү. Ал да экинчи күйөөсүнө тийгенде көргөн жан суктанарлык болуп иреңине чыга түшкөн. Күндөшү анын бетинен жулуп алаардай атырылып:
– Эмне керек сага?!
– Эч нерсе, – деди аял таң калаарлык жумшактык менен.
Мындай токтоолук ага жакындан бери эле пайда болду. Балалуу болорун билгенден бери өмүр бою суусап келаткан чаңкоосу басылгандай жаны жай ала түшкөн. Өзүн жеп жиберчүдөй болуп заарын чачкан күндөшү да анын магдыраган сезимин өзгөртө алган жок. Бирок андан өзүнүн сырын кызганып турду. Келген жөн-жайын айтып, күйөөсүн сурагысы келген жок.
– Жөн эле… – деп дагы бир жолу ойлуу кайталады да, кете берейин деп калды. Ушул убакта ачык бөлмөдөн мойнуна төрт-беш жашар эркек баланы мингизип алган эркек чыга келди. Ал аялдын күйөөсү эле. Экөөнүн көздөрү чагылыша түштү. Аял башына чапкандай шарт артына бурулду. Бөтөн үйдө бөтөн баланы эркелетип жүргөн эрин көргөндөн кийин ага өз жаңылыгын билдирүүнүн кажети жок экенин жүрөгү туйду. Эркек тун баланын кубанычын эчак эле өз башынан өткөргөн эмеспи. Эми ага балалуу болуу көксөгөн кубаныч эмес. Аял бул бактысы бир гана өзүнө таандык экенин түшүндү.
Тепкичтерде тез-тез басып түшүп бараткан аялдын артынан күндөшүнүн заар кыйкырыгы кууп жетти:
– Өлүгүңдү гана көрөйүн, бети жок! Дагы уялбай келгенин карасаң! Сен эми кимге керексиң, куу баш ######!
Аял бул кордоого арданган жок. Кайра өз бактысын, уясын коргоп жан талашкан күндөшүн деги эле бардык аял аттууларды аяп баратты. Байкуш ургаачылар… Бардыгыбыз тең сүйгүбүз, сүйүктүү болгубуз келет. Бардыгыбыздын бактыбыз да, шорубуз да бирдей. Бешенеге буюрбаган бакытты бири-бирибизден талашып тартып алгыбыз келет. Бири-бирибиздин кешигибизге кол салуудан кайра тартпайбыз. Ошол бизди талаштырган, тажаал кылган, сулуу кылган, суусаттырган сүйүү менен аялзатын мынчалык ажырагыс кылып жаратып койду экен?
Ушинтип өзүнчө жүрөгү ооруп, тынымсыз күбүрөп сүйлөнгөн аял көөдөнү, муздап чыйрыга баштаганда гана жол боюндагы олтургучтардын бирине жетип олтурду. Катуу чыңалып бошошкон денеси шалдырай түшүптүр. Кеч күздүн ичиркенткен ызгаары аралаш күүгүм кирип келатты. Жол ээндеп, анда анда-санда гана тиричиликтин көйгөйү кубалаган адамдар шашып өтүшөт. Алардын ичинен көзүнө бир гана аял аттуулар урунат. Кимисин көрсө да жүрөгү эзиле аяп, «бечаралар» деп коюп жатты.
Ушул учурда ичинен оң тарабы капыстан бүлкүлдөп сокту. Чочуп кеткен аял ошол тушту алакандары менен баса койду. Курсагы дагы бүлкүлдөп, бир нерсе копшолуп кыймылдагансыды. Аял ал эмне экенин эми түшүндү. «Балам…-деди эт жүрөгү элжиреп–Менин балам… мен эми жалгыз эмесмин. Сен барсың. Биз эми экөөбүзбүз…»
Ушинтип таттуу шыбырап, жүрөгү жибип, бактылуу жылмайганын өзү сезген жок.
1995- жыл
Аллахым көрсөткөн ар бир күнүңө бейэсеп шүгүр!
#124 23 February 2015 - 23:24
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 510
- 05 January 15
- : 17 Jan 2022 20:26
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
Акжаркын сырттан кыңылдай көңүлдүү кирип кийимин алмаштырды да диванга отуруп телевизор көрүп отуруп калды. Сыртта мээ кайнаткан ысык, үлп эткен жел жок. Акжаркын өзүн абдан бактылуу сезет, бир уул, бир кызы бар, улуусу он беш, кызы он жашта, күйөөсү Турдумамбет бухгалтер болуп бир мекемеде иштейт, үйлөнгөндөрүнө он сегиз жыл болсо да үй жумушу менен алектенип эч жерде иштеген эмес. Ал диванда кыңкайып жатып телевизор карап жатканда телефон чыр этти.
- Ало-о, угуп жатам деди, - деди Акжаркын трубканы ала коюп, ары жактан шаңкылдап курбусу Назымдын уну угулду.
- Кандайсың ай, зерикпей эле отура бересиңби? - Каткырганы угулуп Акжаркын дагы күлүп калды.
- Зериккенде эмне кылам?
- Мага келбейсиңби?
- Турдумамбет келип калат, балдар дагы үйдө жок, эртең барайын макулбу?
- Макул, бирок азыр келсең жакшы болмок да.
- Бүгүн бара албайм, эртең баары үйдө жокто барам.
- Макул анда, - деп трубканы коюп койду Назым. Акжаркын туруп ашканасына кирип тамак жасап жатканда Айбийке менен Адис келди, аларды кубана окууларын сурап үстөл даярдап тамактанышты. Ошол убакта ички бөлмөдөгү телефону шыңгырап калды, Акжаркын туруп барып трубканы алып селдейе туруп калды, колунан трубка түшүп да кетти. Артынан кирип келген Адис:
- Апа, сизге эмне болду? - деди ага.
- Эчтеке, - Акжаркын үнсүз томсоруп отурду, эчтеке кулагына кирбей, көз жашына муунуп бирок балдарына билгизгиси келбей отурганда Айбийке келип кучактап калды.
- Апа атам чалдыбы?
- Жо-ок кызым.
- Анан ким?
- Бир тааныш.
- Эмне деди?
- Жөн эле, бар бөлмөңөргө баргыла, мен чарчап турам, эс алайын, - деп Акжаркын кызына көз жашын көрсөткүсү келбей спальныйга барып жата кетти. Адис менен Айбийке бири-бирин карап алды да чыгып кетишти: "Турдумамбет, сен ушундай кылмак белең, мен сага ишенип жүрбөдүм беле?" - деп буулугуп ыйлап жатты. Турдумамбет телефон чалып: "Акжаркын, мени кечир, сага бир чындыкты айтышым керек, анткени бир жыл мурун Жайдаркан деген жаш кызга жолугуп калгамын, мен аны сүйүп калам деп ойлогон эмесмин, азыр ал кош бойлуу" - деген эле. Акжаркын андан аркысын укпады, чамасы жетпеди, ал бүт өмүрүн жалгыз гана балдары менен күйөөсүнө арнап көңүлү ордунда, бактылуу сезчү өзүн. Турмушуң түшкүр десе, өзүнүн жакын эч кимиси жок эле, бараар жери да, сырдашаары да жок, ызасынын баарын көз жашынан чыгарып бир оокумга чейин ыйлап жатып калды. Эртеси көздөрү шишип, башы ооруп ойгонду да эки баласын сабакка жөнөтмөк болуп чыкса алар эбак эле туруп ашканада тамактанып отуруптур, алар апасынын эмнеге минткенин билбесе да кыжаалат суроолорду беришпеди.
- Адис, уулум сен эми чоңоюп калдың, мени укчу, - деди Айжаркын.
- Угам апа.
- Эмнеден баштаарымды да билбей турам, - Экөөнү алмак-салмак карап турду, - Силер түшүнүшүңөр керек, атаңар мындан ары бизге келбейт, - деди колдорун кармалап көзүн ала качып:
- Эмнеге апа? - Адис шаша сурады.
- Аны кечиргиле, ал силерди жанындай жакшы көрөт, бирок силер үчүн келет, эми анын башка үйбүлөсү бар, - деди токтоо, салмактуу.
- Апа эмнеге, атам биз менен жашабайбы? - Айбийке элейе карады.
- Атаңды кийин чоңойгондо түшүнүп аласыңар, мындан ары биз өзүбүзчө жашоону баштайбыз, мен эми жумуш издешим керек, кыйналабыз, сабагыңарга баргыла да тез келгиле.
- Макул апа, - деди Адис кабагы салыңкы апасын өөп чыга жөнөдү, Айбийке дагы өөп анан сабакка кетти. Ичтеги ызасы оңой менен тараар эмес, уул-кызын кетиргенден кийин Назымга чалды, көз чанактары жашка толо буулугуп турду:
- Ало, Назым үйдөсүңбү?
- Ооба, сен келесиңби?
- Сен өзүң келчи.
- Эмнеге, сенин үнүң эмне болгон, ыйлап жатасыңбы?
- Келип калчы, телефондон айталбайм…
- Макул, барып калам, - Назым трубканы коюп койду, Акжаркын түү-үт, түү-үт деген трубканы ойлуу кармаган бойдон катып калды. "Эмнеге менден кетти, мен аны сүйөт деп жүрчү элем го, жаман айтпай, чекеме чертпей кетип калганы кызык го, жадагалса балдарды ойлобогону эмнеси, айтпай басып кетем деп мурунтан эле даярданып жүргөн экен да, мен аны тажатып жиберген жокмунбу, же азгырыкка кирдиби, балдардан эле ошол жаш аял артык көрүндүбү?" , - деп ойлонуп ашканасына кирди. Өзүн-өзү токтоо кармаганга аракеттенип жатты. Арадан канча убакыт өткөнү белгисиз, эшиктин коңгуроосу кагылды. Жетип келип ача койсо Назым экен.
- Ой сага эмне болгон? - Назым көрүп эле суроо бере өбүшө учурашты.
- Кир, анан сүйлөшөбүз.
- Жарылып кетип жүрбөйүн, сенин ыйлагандай үнүңдү угуп жеткиче шаштым.
- Эч нерсе эмес, саал чыдай тур, - деп төркү бөлмөгө өтүштү, экөө бет маңдай отурушту.
- Кана сүйлөчү, эмнеге капасың?
- Турдумамбет бизди таштап кетти, - Акжаркын жер карады.
- Эмне - е?! - Назым оозун алаканы менен басып көздөрүн бакырайта отуруп калды.
- Ошондой, ал кетти, - Улутунган Акжаркын чыдай албай буркурап ийди, - Турдумамбет таштап кетти!
- Койчу, ыйлабай түшүндүрүп айтчы, кандайча таштап кетет, жакшынакай эле жашачу элеңер го, кылтың-мылтыңын байкачу белең?
- Ой Назым, эч кандай кылтыңы жок болчу, билген да жокмун, байкасам эмне, кечээ кечинде телефондон айтса жаман болдум.
- Капаланба, кандай кетсе ошондой келет, айтты-айтпады дебе, ал аял сендей сыйлап барктай албайт, эч кабатыр болбо, - Назым курбусун кучактап көз жашын аарчыды, балдарыңа айтыңбы?
- Ооба айттым, жашырганда эмне, өз учурунда угуп алганы жакшы эмеспи.
- Туура кылгансың.
- Бирок ичим бышып ызадан күйүп кетип жатпайынбы.
- Сен антпе, өзүңдү колго алып алаксы.
- Кантип, эми өңгөдөн дагы иштешим керек, эки баланы кийинтип, тамак ашына өзүм жоопкерчилик кылам да, - Акжаркын ыйлап-сыктап кирди. Өзүң ойлосоң, өмүр бою иштеп көргөн эмесмин, кандай ишке иштейм, кантип иш табам?
- Коркпочу алтыным, ушунча дагы санаачыл болосуңбу, кетсе бир Турдумамбет кеткендир, балдарың маңдайыңда, үйүң үстүңдө, жумуш табылат, - Назым Айжаркынды көпкө чейин сооротуп отуруп анан сыртка ээрчитип чыкты. Экөө салкын кафе - барга кирип пиводон ичип шашылык жешти, анан паркка бир топко басып жүрүштү, Назым курбусуна боору ооруп ичинен өз күйөөсүн кызганып кетти: "Эркекке ишенгиче эки босогоңо ишен деген чын го, Бектур дагы кетип калса кантем, кызык Турдумамбетти ушинтет деп ким ойлоптур, карыш басса текшерип турушум керек экен, мунун эки эле баласы бар, мени төрт бала менен таштап кетсе кантем", - деп тунжурай түштү.
- Назым, үйгө барайын, балдар келсе таппай калбасын.
- Макул кеттик анда, - Экөө катар басып аялдамага келишти да маршруткага олтурушту.
- Сенин барыңдагы кандай жакшы, сырдашаар эжем же сиңдимдин жогу мени өкүндүрөт, дүйнөдө жалгыз калгандай сезип асманым аңтарылып үстүмдөн басып калгандай эле болдум, - Акжаркын улутунуп алды.
- Сен эстүүсүң али жашсың, эми эле жылдызың жанып чыга келесиң, - Назым жылмая карады, - Кызга бергис жубан бар дегенди билесиңби?
- Койсоңчу, азыр эч нерсе ойго келбей турат, таштанды аял болуп уят болбоштун жолун табышым керек, балдарыма татыктуу тарбия беришим керек, окутуп-чокутушум керек Назы.
- Туура, сен кайраттуусуң, Турдумамбет өзү жолунан адашты, аны өкүндүрүп, ичин күйгүзүп жашооң керек курбум, - деди эле Акжаркын сумсая карады:
- Ошол жолду басып өтүү керек го?
- Сен күчтүүсүң, баарын жеңесиң, мен сага ишенем, андан көрө кайгырбай өзүңдү колго алгын, ыйлай бербе, күйөөсү кеткен жалгыз сен бекенсиң, эмесе үйгө жеткенде чалам, жакшы кал, - деди да Назым жөнөп кетти, Акжаркын үйүнө келип көпкө олтурду, оюу бир жерге топтолбой кыжаалат болуп: "Эртең жумуш издешим керек, иштеп калсам алаксып да калам", - деп жеңилдей түштү, бирок күйөөсүн ойлогондо ичи ачышып көзүнөн жаш эрксиз куюлуп өзүн кармай албай жатты. Адис сабактан келип апасынын кабагын карады да:
- Апа, каникулга чыкканда мен дагы иштейм, - деди.
- Кайда иштейсиң уулум, сен али жашсың да.
- Менден жаш балдар иштеп жүрбөйбү, Айбийке экөөбүзгө кийим-кече алганга иштейм.
- Кой балам, антип мени капалантпа.
- Сиз жалгыз иштесеңиз оор болуп калбайбы?
- Оор болбойт, эртеңден баштап жумуш издейм, кийимиңди алмаштыр дагы кардыңды тойгуз, иштейм деп менин зээнимди кейитпе, - Акжаркын ашканасына чыгып кетти.
- Апа, базарга чыксаңыз болбойбу?
- Ал үчүн чоң акча керек да балам.
- Такыр акча жокпу?
- Азыраак бар, ал жетпейт да, Айбийкеге иштейм дегениңди угузба, ансыз дагы атасын жакшы көрчү эле, капаланып ыйлап жүрбөсүн.
- Жарайт, - Адис кайра ички бөлмөгө кирип кийимин алмаштырып чыгып келе жатканда Айбийке кирди, - Эмнеге кечиктиң?
- Өзүңчү, мени күтпөй баса берипсиң го? - Айбийке тултуңдай ичкери кирип кетти, Адис аны ээрчий сурады.
- Сабактан качан тарайсыңар?
- Эртең линейка болот, анан тарайбыз.
- Бааларың кандай?
- Беш
- Отличникпи?
- Жо-ок, эки сабактан төрт алып калдым.
- Мендей турбайсыңбы, - Адис күлүп койду, - Келээрки жылы сөзсүз отличник болом.
- Мен деле, - Айбийке заматта кабагын жадырата бөлмөгө кирип анан которунуп чыкты. Үчөө ашкананын үстөлүндө тамактанып отурушкан.
- Апа, атам чындап эле келбейби? - Айбийке Акжаркынды суроолуу карады.
- Сагынганда келип турат кызым.
- Эмне үчүн бизди таштап кетти?
- Айбийке, апамды капалантпачы, ансыз деле көрбөй турасыңбы, апамдын акыбалын, - Адис карындашын тыя сүйлөдү.
- Макул, - деп кашыгын аркы-терки айландырып туруп калды, Акжаркындын жүрөгү чыдабай кетти, ордунан козголо идиш-аяк кармалаган болуп кылдыратып калды.
- Апа, капа болбоңузчу, - деп Адис апасын барып кучактап калды, - Мен чоңойбодумбу, сизди, Айбийке экөөңөрдү өзүм эле багып алам.
- Мен деле чоңойдум, апама жардам берем, - Айбийке дагы жетип кучактап калганда Акжаркын экөөнү бооруна кысып туруп өпкүлөп буркурап ийди:
- Көлөкөм, берекелерим менин, кубанычтарым садагам, силер бар мен ырыстуумун, силер болбосоңор көрөөр күнүм караңгы болбойт беле, аман-эсен болсоңор эле болду, - Сүйлөп да эсейген балдарын өпкүлөп да жатты. Көптө барып эне-балдардын бугу чыгып отуруп калды, - Силер эми сабагыңарды жакшылап окугула, жакшы болгула садагаларым менин өбөк-жөлөгүм, таянаар тоом дагы силерсиңер уктуңарбы?
- Мен дагы жакшы окуйм апа.
- Каралдыларым десе, кана эми бир аз ойноп келгиле, - Акжаркын экөөнү күлүмсүрөй карады.
- Макул апа, - Айбийке жүгүрүп чыгып кетти.
- Мен эч жакка барбайм, жакында экзамен болот, даярданышым керек, - деди Адис туруп баратып, анан төркү бөлмөгө кирип кетти. Акжаркын ойлуу отуруп: "Демек мен чыйралышым керек, антпесем буларга жаман болот, балдарга дем болоюн", - деп идиштерин жуумак болуп жыйыштырып кирди. Кечке маал Назым чалды, көпкө сүйлөшүштү, анан ал бир жумуш тапканын айтты. Окууну бүтпөгөн Акжаркынга эмес дипломдууларга жумуш табылбай, алды Россияга кетип соода жасоо менен алек болуп, эл өз абалын согуп калган убакта ага кайдагы ырыстуу жумуш боло койсун. Эртеси эптеп өзүн колго алып чыкыя кийинип алды да күндүн бүркөөсүнө карабай жолго чыкты. Назым аны болжошкон жерде күтүп турган эле, экөө жаңыдан ачылып жаткан ишканалардын эки-үчөөнө барды, бирок кеңешип алгансып бирдей жооп беришти. Иш тажрыйбасы жогунан жумуш табуу оңойго турбады. Ага болбой ар кайсы менчик ишканаларды тинтип жолу болбогондо капалуу үйүн көздөй кетип жаткан. Жанынан өтүп бараткан машина ага жолдогу көлчүк сууну чачыратып зуу өтүп кетти, бирок ал кайра башын чыгарып: "Көзүңдү карабайсыңбы, жолдон алыс баспаган күнөө өзүңдө!" - сөгүп-сөздөп кетти.
- Жоголчу ары! - деп Акжаркын темгил ала болгон костюмун силкип алып жол жээгиндеги дүкөнгө кирди. Аерден тазараак кийим алмак болду эле акчасы жетпей аз-маз чоңураак келген плашты алып кийди да жолго чыкты, жаан шатырата жаап жаткан, аялдамадан жарнамаларды окуп туруп бир даректи алды да үйүнө келди. Адис менен Айбийке залда телевизор көрүп отурушкан экен.
- Жумуш таптыңбы, апа?
- Жок, табыла коер эмес.
- Күн ачылганда издеңизчи, суу болуп кетипсиз.
- Убакыт өтүп жатат балам, жакында үйдө эч нерсе калбай калат, ошондуктан үлгүрүшүм керек, - Кийимин чечип плашты илип ашканага кирди, газга чай коюп анан ваннага кирип костюмкасын жууп балконго жайып анан чай ичишти.
- Апа, Назым эже чалды.
- Аа-а эмне деди?
- Келсе чалсын деген.
- Макул, анан чалам, - деген Акжаркын телмирип ойлуу чайын теше тиктеп карап отурат, ойлору чачкын, эгерде жумуш табылбай калса эле күнү бүтчүдөй сезилип туруп алды, балдары уктаган соң көпкө ойго жатып өзүнө суу чачыратып кеткен айдоочуну жини келе каргап алды: "Акмак, акырындап айдабайт беле, касиети жок десе", деп кайрадан күйөөсүн эстеди, анын жапжаш келиндин койнунда жатканын эстеп бир эсе кызганып да ызаланып да алды: "Ит турмуштун азап-тозогун тартсам да жеңип чыгаармын, а сен өз күнүңдү көрө бер, балаңдын жакшылыгын көрбөй калаар бекенсиң, айтпаганы менен ичинен кекенип жүргөндөй, тагдырдын башка салганын көрөөрбүз" , деп ойлонуп түйшөлүп уйкусу качып тирмийип шыпты тиктеп жата берди.
Эртеси эрте туруп даректи колуна алып алды да ылдам басып аялдамага келип маршруткага отурду. Шашкалактап кирип лифтке түштү да кнопканы баса бергенде артынан бирөө кирди, ал кечээги суу чачып кеткен машинанын айдоочусу экен, дароо эле тааный койду:
- Сиз, сиз бул жакта эмне кылып жүрөсүз?
- А сен өзүңчү, өзүңө эмне бар биякта?
- Иш менен таанышкым келет.
- А сен кимсиң, кайда жүрсөм өзүм билем, башкысы жолдо жүргөндү жакшыраак билип алчы!
- Жолдо жүргөндү өзүңүз билип алыңыз, кайдигерчилик кылып, адамдарды байкабай адыраңдаган сизсизби?
- Бар, ишиңди кылчы! - деп айдоочу терс карап кетти, аңгыча Акжаркын үчүнчү кабаттан түшүп калды, кыжаалат боло даректе көрсөтүлгөн кабинетти издеп тапты да тыкылдатып калды.
- Кириңиз, - деген аялдын үнү угулду.
- Саламатсызбы, - деп кирип келген Акжаркын үстөлдө отурган классташын көрүп кубанаарын же кайгыраарын билбей туруп калды.
- Оо-ой, сен Акжаркынсыңбы? - Ал дагы ордунан туруп бери басты.
- Гүлү кандайсың, сен ушул жерде иштейт турбайсыңбы? - Экөө кучакташып өбүшө учурашып калды.
- Кайдан жүрөсүң?
- Жүрөм, жумуш издеп жүрөмүн, - Акжаркын сумсая түштү.
- Кандай жумуш, биздеги жумуш уборщицаныкы да, - Гүлү аны таңгала карады.
- Айлыгы кандай, уборщица болсо да иштей берем.
- Койчу, Турдумамбет сени ошого жеткирдиби? - деген Гүлү ага табалагандай карап калды, көз алдына үйүндөгү Турдумамбетти келтирди.
- Ал жок Гүлү, кыскасы ал бизди таштап кетти, - Жаман ою жок эле Акжаркын бир кездеги курбусуна эрээркеп да, жумушка алаарына ишенип кубанганынан да божурап кирди.
- Бизди дейсиңби, ага эмне болду эле? - Билмексен боло сурады.
- Балдарым менен таштап башка аялга кетип калды.
- Койчу?
- Калп айтып эмне кылам?
- Артынан канча кыздар жүгүрүп жүрсө да сени алып кетти эле, демек сени дагы таштаган экен да, - Гүлү эки колун бооруна ала ойлуу басып барып ордуна отурду, - Канча болду?
- Он беш күндөй болду.
- Ой кызыксың, балким кайра келээр? - Сынай карады.
- Жок, анын бир сүйлөөрүн билем да, телефондон эле айтты, анысынын боюнда бар экен, жүргөнүнө бир жыл болуптур.
- Кыз-зы-ык, - деген Гүлү ручкасын ары-бери тегеретип саамга ойлуу отуруп анан, - Да-а, демек жашоо ушундай экен да, эмесе мен сени жумушка аламын, - деди Акжаркынга жылмая карап.
- Ыраспы, анда качантан баштайлы? - Акжаркын курбусуна кубанычтуу карады.
- Эртеңден баштап иштей бер.
- Рахмат Гүлү, жарнаманы көрүп сен экениңди деле билген эмесмин, бирок жумуш табаарымды жүрөгүм сезген.
- Ооба, жолугушпаганыбызга канча болду, канча балаң бар?
- Бир уул, бир кызым бар, өзүң турмушка чыктыңбы?
- Жок, бирөөнү сүйгөнмүн, ошол бойдон башкага көңүл жок, - Гүлү Акжаркынды табалаган өңдүү кытмыр жылмайды, - А сен болсо мен деген жигиттин жары болдуң, андан балалуу болупсуң, демек бактылуу экенсиң курбум, отуз бешке чыксам да үйбүлө куруп балалуу боло элекмин.
- Гүлү мындай жумушуң бар экен, али сулуусуң, жашсың курбум, сенден бактылуу жок чыгаар.
- Макул, эртең келе бер анда.
- Рахмат.
- Рахматты иштегенден кийин гана айтасың, - Гүлү кытмыр жылмайып койду.
- Макул, эртең тогуз да келем анда.
- Жарайт, баса маяна канча болот?
- Үч миң сом аласың.
- Болуптур анда, - деп Акжаркын кыңырыла артына бурулуп босогодон чыга берээрде бирөө менен сүзүшүп алды, - Аа-аке кечиресиз, сизби? - деп туруп калды, бул айдоочу болчу.
- Сен кайдан жүрөсүң, баскан изимден калбай.
- Менби же сенби?
- Байкап сүйлөңүз, - деген айдоочу Гүлүгө карады, - Бошсуңбу?
- Төрө, менин күйөөм бар экенин эсиңе ал, - Ошол кезде Акжаркын чыгып кетти.
- Койсоңчу, үйбүлөсү бар неме качан болсо кетип калат аның. Келчи эми сагынып кеттим.
- Жо-ок, ал менин алгачкы махабатым болчу, саргарып жүрүп жеткенимде сенин тоскоол болууга акың жок.
- Азыркы аял эмне, таанышыңбы?
- Ооба классташым, жумуш издеп жүрүптүр.
- Жумушуңду кабыл алдыбы анан?
- Колунан келээри ошол гана болсо кабыл албаска аргасы да жок, - деп Гүлү өчүгүшкөн кас душманындай кекенип алды, - Мен аны алдымда жөргөлөгөн күңдөй жумшайм…
- Ошончолук эле жек көрөсүңбү?
- Анда сенин тиешең жок, - Гүлү ары карап терезеде ойлуу телмирди, ал Турдумамбетке бир жыл мурун капысынан жолугуп калып экөө ошондон бери бирге болуп жаткан. Ал ойлуу ичин сыйпалап калды: "Ушул баланы төрөп алсам Турдумамбет кайда бармак эле, мен аны өзүм сүйгөндүгүм үчүн кетирбейм, Акжаркынга болсо тозок отун дал ушул дүйнөдө таанытам, менин бактымды уурдаган аял жакшылык көрбөш керек, он сегиз жыл мени жалгыздыкта калтырганы жетет", - деп ойлонуп турганда артынан Төрө келип кучактап моюнунан өөп киргенде ал селт эте аны түртүп жиберди.
- Гүлү, мен сени сүйөм дегениме ишенбедиң, өзүм сүйөм деп башка эркекти киргизип алдың, неге бойдок эмес, үй-бүлөлүүнү тандадың?
- Төрө, мен сени сүйбөйм, бирок сыйлайм, менин азыр боюмда бар, баламды таза төрөшүм керек, атасы азыр үйдө, эс алып жатат, - деп андан боюн ала качып босогого келди, - Бар ишиңе, менин ишим бар, - Төрөнү эшик ачып колун сыртка көздөй тилдеди.
- Гүлү, ушуну менен бүттүбү?
- Бүттү, мени мындан ары жайыма кой, тынч жашайын, мен эңсеген, мен өмүр бою күткөн адамым үчүн жашашым керек.
- Макул, кез-кезде жолугуп туралы.
- Жок, мен анын алдында таза болгум келет, балалуу болгону турам, акыл эстүү, таза кандуу бала көргүм келет, - деп Төрөнү аста босогодон чыгарып каалганы жаап жөлөнүп көпкө тура берди: "Мен туура иш кылдымбы? Акжаркын менден күмөн санабайт, ага Турдумамбет жаш кыз менен кеттим дебеди беле, эми аны эч жакка кетирбейм, түбөлүк бирге болом, өлгөнчө жанымдан чыгарбайм" , - деп ойлонуп ордуна келип эс ала түшкөндөй "өх" - деп алды…
Акжакын күйөөсү кеткенден бери кабагы ачыла элек эле, бүгүн көңүлү көтөрүлө үйүнө кирди. Адис менен Айбийке үйүндө эле, Адис:
- Апа, келдиңизби? - деп тура калды.
- Ооба балам, мен жумуш таптым.
- Жакшы болгон тура.
- Жакшы болду уулум, эртең эрте кетем, сабактан келгенде ачка жүрбөгүлө, мен кечинде келем, макулбу? - Ашканасына өттү, карды ачканын сезип муздаткычын караса эчтеке жок экен, акчасын дагы бир ай эптеп бөлүштүрсө жетпечүдөй: "Гүлү теңтушум эмеспи, кыйналсам сурай коем", - деп Адисти дүкөнгө жөнөттү. Балдарынын кардын тойгузуп, анан өзү жуунуп, сергип алды да ордуна жатып эртеңки жумушун ойлонуп жатып уктап кетти. Эртеси эрте туруп, жумушка кийчү халатын салып алып үйдөн шашыла чыкты, маршруткага отуруп жетчү жерине эрте келди, бирин-серин адамдар жүрөт, Гүлүнүн кабинети али ачыла элек экен. Бир аз күткөндөн кийин ал келип калды.
- Аа-а, келдиңби? - деди Гүлү ага саал теңсинбегендей, - Азыр сага жумушуңду көрсөтүп беришет.
- Жакшы болот, - Акжаркын аны ишенимдүү карап жылмайып койду.
- Аля, бул эжекеңдин аткарчу жумуштарын көрсөтүп кой, - деди Гүлү кабинетке баш багып.
- Жарайт, - Илбериңки ак жуумал кыз тура калып Акжаркынды ээрчите эки кабатты кыдырып, коридорлорун, ар бир кабаттын ажатканаларын көрсөтүп чыкты, - Эже, бул жерге чет элдиктер көп келет, туалетный бумагаларын тез-тез төгүп коюп туруңуз, таза болушу керек, кыскасы "Жалоб" болбошу керек, - деди Аля Акжаркынга карай.
- Айтканыңдай болот, өзүм деле тазалыкты жакшы көрөм.
- Эң жакшы, эмесе бул жерде сизге керектүүнүн баары бар.
- Көрдүм.
- Ишти баштай берсеңиз болот. Эже коридорлордо эч кандай чаң болбосун, мебелдерди эки күндө бир сүрүп турасыз, - деп коюп Аля өз ордуна кетти. Акжаркын жумушту так аткарууга аракеттенип ишке киришти. Кечке улам бирин бүтсө кайра бирин таап, ажаткана менен коридордо жүгүрүп жүрүп суй жыгылды. Бир эсе тагдырына таарынып дароо эле иштен баш тартып басып кеткиси келди, бирок өзүн-өзү кармап: "Көнүп кетем, оңой оокат кайдан табылмак эле", - деп ойлонуп кечинде үйүнө шалкы бош келди.
- Апа, чарчадыңызбы? - деди ал кирээри менен Адис.
- Ооба, чарчадым уулум, эч нерсе эмес, көнүп кетем, - деп диванга отура кетти.
- Апа, мен деле жардам берем, - деп Айбийке апасына муңая карады.
- Садагаларым десе, силер азыр жашсыңар, кабыргаңар ката элек, мен иштеп турайын, чоңойсоңор мени экөөңөр багасыңар ээ? - Күлүмсүрөөгө аракет кылды, бүткөн бою оорлошуп кыймылдоого алы келбей калыптыр. Туруп тамак жасайын деп козголмок болду эле таманы жерге тийбей калыптыр. Эптеп ашканага кирип балдарына тамак жасады, үчөө үндөбөй отуруп тамактанышты да ордуларына жатып калды. Эртеси кайрадан жумушка келип көнгөн жумуштарын жасап жүрдү. Бир кезде аны Гүлү чакыртып калды.
- Эмнеге чакырдың, Гүлү? - Акжаркын кирип келип туруп калды.
- Алгачкы эле күнүңдө ишти жакшы кылбапсың, клиенттер "Жалоб" кылып жатышат, жумуштан дагы эрте кетип калыпсың, башка болсо сразу жумуштан айдамакмын, сени классташым деп аяп жатам, мындан кийин саат онго чейин турасың, ишиңди жакшылап аткар.
- Макул-макул.
- Бара бер, - деп Гүлү кагаздарына үңүлдү.
Акжаркын ызалуу чыкты кабинеттен: "Эмнеге мындай, таманым тешилгенче эки кабатты эки жолу жууп, баарын тазаладым эле го, ажатканасына канча жолу кагаз ташыдым, бул жерге иштей албайт окшойм, кете берсемби? Турдумамбет, мени ушундай оор абалга таштап коюп кантип гана жүрөсүң, жок дегенде балдарыңа бир кайрылып келип койсоң боло", - деп жан-дүйнөсү сыздай чакадагы сууга тряпканы салып ишине киришти, бул күн ал үчүн кечээкиден да оор болду. Суй жыгылып, кирпиктен тартса жыгылчудай абалга келсе дагы сааттын он болушун күтүп кыбырап жүрдү. Кечинде келсе баласы тамагын жасап ичип апасын күтүп отурушкан экен, отураары менен эле телефон чырылдап калды, Айбийке тура калып трубканы ала коюп:
- Ало, ким бул? - деди шашыла, ары жактан Назымдын үнү угулду:
- Айбийке сенсиңби, апаң үйдөбү?
- Ооба.
- Айтып койчу анда.
- Апа, Назым эже чакырып жатат, - деди кабак бүркөй, - Мен атам экен деп сүйүнүп кетсемчи, - деп сабыры суз трубканы апасына берди, - Эмнеге атам чалбай калды…
- Бар тигил бөлмөгө, - Акжаркын кызынын суроосун жоопсуз калтырып, - Ало Назым, кандайсың?
- Өзүң кандайсың, иштериң жакшыбы?
- Жакшы.
- Капалуусуң го?
- Боло берет мындайлар, көңүл бурба.
- Эртең мага келип кетчи.
- Кол бошобойт, иш чачтан көп.
- Иштеп жатасыңбы?
- Ооба.
- Кандай жумуш экен, оорчулугу жокпу?
- Оорчулугу болбой иш болбойт да курбум, баарына даяр болуум керек да…
- Азыр өзүм барам, сен уктап калбай күтүп тур, - деди да Назым трубканы коюп койду.
"Эмнеге келет эми, чарчадым деп койбой, ар кайсыны айтып башымды оорутат эми", - деп ойлонгон Акжаркын трубканы коюп диванга отуруп шалдырап уйкусу келгенинен алаксымакка телевизорун жандырды. Көп өтпөй Назым келип калды, жанында күйөөсү бар экен.
- Кандай каражан? - Назым Акжаркынды өөп учурашты.
- Жакшы, өзүңөр кандайсыңар?
- Ой аяш, Турдумамбетти кайда кубалап жибердиң? - деп жылмая учурашып тамашалай кетти Бектур.
- Бири-бирибизден тажасак керек, мен тажаганымды сезбей жүрсөм ал сезип кетип калды…
- Акжаркын, сен өзүң кандай жаркылдаган аялсың, ушу сенин кадырыңды билбей кетип калган Турдумамбет акылсыз экен.
- Билбейм…
- Анчалык эле бошобочу, эркекке ишенгиче…
- Назым, эркектин баары бирдей эмес.
- Билбейм, кээде мен дагы коркуп кетем, Бектурду да кетирип аламбы деп, - Бектурду карап күлүп койду, ал уккан жок.
- Бектур андай эмес, Турдумамбет деле азгырыкка кирип кетти окшойт…
- Ма-акул эми, баарын унут, андан көрө ишиң кандай, иш жөнүндө айтчы, каерде кандай жумуш таптың?
- Сторожмун, гостиница экен, - Көңүлсүз жооп берди, - Отургула, чай-пай коеюн, шашпайсыңарбы?
- Жо-ок, сенин көңүлүңдү көтөрүп коеюлу деп келдик, - деген Назым пакеттен вино, сок менен гриль алып чыгып үстөл үстүнө жайды, - Кел курбум, ушундай күндө бири-бирибизди колдобогондо ким бизди колдомок эле.
- Туура, Назым молодец, адамдын кадырын билет. өкүнүчтүү, аяш, Тукенин мунусу мага жаккан жок, - Бектур аялын коштой келип отурду.
- Рахмат силерге, эгерде силер болбосоңор эмне болот элем, балдар болсо атам келбейби, эмнеге кетти дешип сурай берип тажатып жатат, - Үчөө отуруп тамактанып Бектур винодон куюп көңүлдүү сүйлөшүп жатышты, - Эмне кылам, башка түшсө байтал жорго деген туура.
- Акжаркын, сага кандай жумуш керек? - Бектур ага көңүлүн бура карап калды.
- Мага карапайым жумуш керек, окуган эмесмин да, кыскасы балдарымды бага турган айлыгы бар болсо болот, - Акжаркын жылмайып койду.
- Бектур, силерде жумуш болсо киргизип кой да, - Назым күйөөсүн карады, - Өткөндө эле айттым эле го?
- Бизде азыр менеджерлик орун бар, бирок ага жок дегенде мурда иштеген тажрыйбасы барлар керек го. Бир жумуш бар, шефтин кабинетин личный бирөө жууп тазалап турушу керек.
- Ошол болмок, бирок мен кирип алдым да, айлыгы канча экен?
- Беш миң сом.
- Жакшы экен, жумуш оорбу?
- Кайдан, бир гана кабинетти жууп, күндө чаңын сүртүп туруш керек, саат төрткө чейин гана, эртең менен ондо барсаң болот.
- Ай, анда эртең менен силерге эле барайынчы, азыр иштеген ишим аябай оор экен, эки күндө кыйналып кеттим, - Акжаркын туалет жууганын айткысы келбей эки күндөн берки тозокко айланган күнүн көз алдына келтирип алды.
- Эртең кел анда.
- Сөзсүз барам.
- Акжаркын, көп эле өзүңдү кыйнай бербе, бул күндөрүң дагы өтөт, балдарың чоңоюп канга салам бербей каласың, ошондо баары көргөн түшүңдөй болуп калат, - Назым курбусун далыга таптай көзүн кысты, - А балким ак боз атчан мырзага дагы жолугаарсың,
- Кереги жок, кыз алган жарым кадырыма жетпеди, эмкиси кайдан билсин, балдарым аман-эсен болсо эле болду, - Акжаркын муңая колундагы стаканды карап сүйлөдү, - Ушул экөөнү томсортпой, элден кем кылбай чоңойтуп алсам кана?
- Капаланбагын курбум, мына биз турабыз, жардам беребиз, окуйм десе окутабыз, - Назым күйөөсүнө карады, - Туурабы Бектур, өзүбүзчө сүйлөшкөнбүз баарын.
- Кудай жалгасын силерди, силер болбосоңор жакшы сөздү ким айтып, көңүлүмдү ким көтөрөт эле? - Акжаркындын кабагы жарк этип ачыла түштү, адамзаттын жан-дүйнөсүнүн назиктигине мындан артык жакшы мамиле болмокпу, жалгызсырап, жумушу ирээнжитип турган келиндин жүрөгү кубанычка бөлөнүп заматта дүйнөдөгү эң бактылуу пенденин кейпин кийип турду, бир аз ичкен виного эки бети албыра жетине албай курбусуна кош-кош ыраазычылыгын билдирип жатты. Үчөө эки бөтөлкө вино ичкенден кийин Акжаркын бирдеме жасамак болуп ашканасына кирип эч нерсе таппады, төрт картошка эки пияздан башка эчтеке жок экен.
- Ало-о, угуп жатам деди, - деди Акжаркын трубканы ала коюп, ары жактан шаңкылдап курбусу Назымдын уну угулду.
- Кандайсың ай, зерикпей эле отура бересиңби? - Каткырганы угулуп Акжаркын дагы күлүп калды.
- Зериккенде эмне кылам?
- Мага келбейсиңби?
- Турдумамбет келип калат, балдар дагы үйдө жок, эртең барайын макулбу?
- Макул, бирок азыр келсең жакшы болмок да.
- Бүгүн бара албайм, эртең баары үйдө жокто барам.
- Макул анда, - деп трубканы коюп койду Назым. Акжаркын туруп ашканасына кирип тамак жасап жатканда Айбийке менен Адис келди, аларды кубана окууларын сурап үстөл даярдап тамактанышты. Ошол убакта ички бөлмөдөгү телефону шыңгырап калды, Акжаркын туруп барып трубканы алып селдейе туруп калды, колунан трубка түшүп да кетти. Артынан кирип келген Адис:
- Апа, сизге эмне болду? - деди ага.
- Эчтеке, - Акжаркын үнсүз томсоруп отурду, эчтеке кулагына кирбей, көз жашына муунуп бирок балдарына билгизгиси келбей отурганда Айбийке келип кучактап калды.
- Апа атам чалдыбы?
- Жо-ок кызым.
- Анан ким?
- Бир тааныш.
- Эмне деди?
- Жөн эле, бар бөлмөңөргө баргыла, мен чарчап турам, эс алайын, - деп Акжаркын кызына көз жашын көрсөткүсү келбей спальныйга барып жата кетти. Адис менен Айбийке бири-бирин карап алды да чыгып кетишти: "Турдумамбет, сен ушундай кылмак белең, мен сага ишенип жүрбөдүм беле?" - деп буулугуп ыйлап жатты. Турдумамбет телефон чалып: "Акжаркын, мени кечир, сага бир чындыкты айтышым керек, анткени бир жыл мурун Жайдаркан деген жаш кызга жолугуп калгамын, мен аны сүйүп калам деп ойлогон эмесмин, азыр ал кош бойлуу" - деген эле. Акжаркын андан аркысын укпады, чамасы жетпеди, ал бүт өмүрүн жалгыз гана балдары менен күйөөсүнө арнап көңүлү ордунда, бактылуу сезчү өзүн. Турмушуң түшкүр десе, өзүнүн жакын эч кимиси жок эле, бараар жери да, сырдашаары да жок, ызасынын баарын көз жашынан чыгарып бир оокумга чейин ыйлап жатып калды. Эртеси көздөрү шишип, башы ооруп ойгонду да эки баласын сабакка жөнөтмөк болуп чыкса алар эбак эле туруп ашканада тамактанып отуруптур, алар апасынын эмнеге минткенин билбесе да кыжаалат суроолорду беришпеди.
- Адис, уулум сен эми чоңоюп калдың, мени укчу, - деди Айжаркын.
- Угам апа.
- Эмнеден баштаарымды да билбей турам, - Экөөнү алмак-салмак карап турду, - Силер түшүнүшүңөр керек, атаңар мындан ары бизге келбейт, - деди колдорун кармалап көзүн ала качып:
- Эмнеге апа? - Адис шаша сурады.
- Аны кечиргиле, ал силерди жанындай жакшы көрөт, бирок силер үчүн келет, эми анын башка үйбүлөсү бар, - деди токтоо, салмактуу.
- Апа эмнеге, атам биз менен жашабайбы? - Айбийке элейе карады.
- Атаңды кийин чоңойгондо түшүнүп аласыңар, мындан ары биз өзүбүзчө жашоону баштайбыз, мен эми жумуш издешим керек, кыйналабыз, сабагыңарга баргыла да тез келгиле.
- Макул апа, - деди Адис кабагы салыңкы апасын өөп чыга жөнөдү, Айбийке дагы өөп анан сабакка кетти. Ичтеги ызасы оңой менен тараар эмес, уул-кызын кетиргенден кийин Назымга чалды, көз чанактары жашка толо буулугуп турду:
- Ало, Назым үйдөсүңбү?
- Ооба, сен келесиңби?
- Сен өзүң келчи.
- Эмнеге, сенин үнүң эмне болгон, ыйлап жатасыңбы?
- Келип калчы, телефондон айталбайм…
- Макул, барып калам, - Назым трубканы коюп койду, Акжаркын түү-үт, түү-үт деген трубканы ойлуу кармаган бойдон катып калды. "Эмнеге менден кетти, мен аны сүйөт деп жүрчү элем го, жаман айтпай, чекеме чертпей кетип калганы кызык го, жадагалса балдарды ойлобогону эмнеси, айтпай басып кетем деп мурунтан эле даярданып жүргөн экен да, мен аны тажатып жиберген жокмунбу, же азгырыкка кирдиби, балдардан эле ошол жаш аял артык көрүндүбү?" , - деп ойлонуп ашканасына кирди. Өзүн-өзү токтоо кармаганга аракеттенип жатты. Арадан канча убакыт өткөнү белгисиз, эшиктин коңгуроосу кагылды. Жетип келип ача койсо Назым экен.
- Ой сага эмне болгон? - Назым көрүп эле суроо бере өбүшө учурашты.
- Кир, анан сүйлөшөбүз.
- Жарылып кетип жүрбөйүн, сенин ыйлагандай үнүңдү угуп жеткиче шаштым.
- Эч нерсе эмес, саал чыдай тур, - деп төркү бөлмөгө өтүштү, экөө бет маңдай отурушту.
- Кана сүйлөчү, эмнеге капасың?
- Турдумамбет бизди таштап кетти, - Акжаркын жер карады.
- Эмне - е?! - Назым оозун алаканы менен басып көздөрүн бакырайта отуруп калды.
- Ошондой, ал кетти, - Улутунган Акжаркын чыдай албай буркурап ийди, - Турдумамбет таштап кетти!
- Койчу, ыйлабай түшүндүрүп айтчы, кандайча таштап кетет, жакшынакай эле жашачу элеңер го, кылтың-мылтыңын байкачу белең?
- Ой Назым, эч кандай кылтыңы жок болчу, билген да жокмун, байкасам эмне, кечээ кечинде телефондон айтса жаман болдум.
- Капаланба, кандай кетсе ошондой келет, айтты-айтпады дебе, ал аял сендей сыйлап барктай албайт, эч кабатыр болбо, - Назым курбусун кучактап көз жашын аарчыды, балдарыңа айтыңбы?
- Ооба айттым, жашырганда эмне, өз учурунда угуп алганы жакшы эмеспи.
- Туура кылгансың.
- Бирок ичим бышып ызадан күйүп кетип жатпайынбы.
- Сен антпе, өзүңдү колго алып алаксы.
- Кантип, эми өңгөдөн дагы иштешим керек, эки баланы кийинтип, тамак ашына өзүм жоопкерчилик кылам да, - Акжаркын ыйлап-сыктап кирди. Өзүң ойлосоң, өмүр бою иштеп көргөн эмесмин, кандай ишке иштейм, кантип иш табам?
- Коркпочу алтыным, ушунча дагы санаачыл болосуңбу, кетсе бир Турдумамбет кеткендир, балдарың маңдайыңда, үйүң үстүңдө, жумуш табылат, - Назым Айжаркынды көпкө чейин сооротуп отуруп анан сыртка ээрчитип чыкты. Экөө салкын кафе - барга кирип пиводон ичип шашылык жешти, анан паркка бир топко басып жүрүштү, Назым курбусуна боору ооруп ичинен өз күйөөсүн кызганып кетти: "Эркекке ишенгиче эки босогоңо ишен деген чын го, Бектур дагы кетип калса кантем, кызык Турдумамбетти ушинтет деп ким ойлоптур, карыш басса текшерип турушум керек экен, мунун эки эле баласы бар, мени төрт бала менен таштап кетсе кантем", - деп тунжурай түштү.
- Назым, үйгө барайын, балдар келсе таппай калбасын.
- Макул кеттик анда, - Экөө катар басып аялдамага келишти да маршруткага олтурушту.
- Сенин барыңдагы кандай жакшы, сырдашаар эжем же сиңдимдин жогу мени өкүндүрөт, дүйнөдө жалгыз калгандай сезип асманым аңтарылып үстүмдөн басып калгандай эле болдум, - Акжаркын улутунуп алды.
- Сен эстүүсүң али жашсың, эми эле жылдызың жанып чыга келесиң, - Назым жылмая карады, - Кызга бергис жубан бар дегенди билесиңби?
- Койсоңчу, азыр эч нерсе ойго келбей турат, таштанды аял болуп уят болбоштун жолун табышым керек, балдарыма татыктуу тарбия беришим керек, окутуп-чокутушум керек Назы.
- Туура, сен кайраттуусуң, Турдумамбет өзү жолунан адашты, аны өкүндүрүп, ичин күйгүзүп жашооң керек курбум, - деди эле Акжаркын сумсая карады:
- Ошол жолду басып өтүү керек го?
- Сен күчтүүсүң, баарын жеңесиң, мен сага ишенем, андан көрө кайгырбай өзүңдү колго алгын, ыйлай бербе, күйөөсү кеткен жалгыз сен бекенсиң, эмесе үйгө жеткенде чалам, жакшы кал, - деди да Назым жөнөп кетти, Акжаркын үйүнө келип көпкө олтурду, оюу бир жерге топтолбой кыжаалат болуп: "Эртең жумуш издешим керек, иштеп калсам алаксып да калам", - деп жеңилдей түштү, бирок күйөөсүн ойлогондо ичи ачышып көзүнөн жаш эрксиз куюлуп өзүн кармай албай жатты. Адис сабактан келип апасынын кабагын карады да:
- Апа, каникулга чыкканда мен дагы иштейм, - деди.
- Кайда иштейсиң уулум, сен али жашсың да.
- Менден жаш балдар иштеп жүрбөйбү, Айбийке экөөбүзгө кийим-кече алганга иштейм.
- Кой балам, антип мени капалантпа.
- Сиз жалгыз иштесеңиз оор болуп калбайбы?
- Оор болбойт, эртеңден баштап жумуш издейм, кийимиңди алмаштыр дагы кардыңды тойгуз, иштейм деп менин зээнимди кейитпе, - Акжаркын ашканасына чыгып кетти.
- Апа, базарга чыксаңыз болбойбу?
- Ал үчүн чоң акча керек да балам.
- Такыр акча жокпу?
- Азыраак бар, ал жетпейт да, Айбийкеге иштейм дегениңди угузба, ансыз дагы атасын жакшы көрчү эле, капаланып ыйлап жүрбөсүн.
- Жарайт, - Адис кайра ички бөлмөгө кирип кийимин алмаштырып чыгып келе жатканда Айбийке кирди, - Эмнеге кечиктиң?
- Өзүңчү, мени күтпөй баса берипсиң го? - Айбийке тултуңдай ичкери кирип кетти, Адис аны ээрчий сурады.
- Сабактан качан тарайсыңар?
- Эртең линейка болот, анан тарайбыз.
- Бааларың кандай?
- Беш
- Отличникпи?
- Жо-ок, эки сабактан төрт алып калдым.
- Мендей турбайсыңбы, - Адис күлүп койду, - Келээрки жылы сөзсүз отличник болом.
- Мен деле, - Айбийке заматта кабагын жадырата бөлмөгө кирип анан которунуп чыкты. Үчөө ашкананын үстөлүндө тамактанып отурушкан.
- Апа, атам чындап эле келбейби? - Айбийке Акжаркынды суроолуу карады.
- Сагынганда келип турат кызым.
- Эмне үчүн бизди таштап кетти?
- Айбийке, апамды капалантпачы, ансыз деле көрбөй турасыңбы, апамдын акыбалын, - Адис карындашын тыя сүйлөдү.
- Макул, - деп кашыгын аркы-терки айландырып туруп калды, Акжаркындын жүрөгү чыдабай кетти, ордунан козголо идиш-аяк кармалаган болуп кылдыратып калды.
- Апа, капа болбоңузчу, - деп Адис апасын барып кучактап калды, - Мен чоңойбодумбу, сизди, Айбийке экөөңөрдү өзүм эле багып алам.
- Мен деле чоңойдум, апама жардам берем, - Айбийке дагы жетип кучактап калганда Акжаркын экөөнү бооруна кысып туруп өпкүлөп буркурап ийди:
- Көлөкөм, берекелерим менин, кубанычтарым садагам, силер бар мен ырыстуумун, силер болбосоңор көрөөр күнүм караңгы болбойт беле, аман-эсен болсоңор эле болду, - Сүйлөп да эсейген балдарын өпкүлөп да жатты. Көптө барып эне-балдардын бугу чыгып отуруп калды, - Силер эми сабагыңарды жакшылап окугула, жакшы болгула садагаларым менин өбөк-жөлөгүм, таянаар тоом дагы силерсиңер уктуңарбы?
- Мен дагы жакшы окуйм апа.
- Каралдыларым десе, кана эми бир аз ойноп келгиле, - Акжаркын экөөнү күлүмсүрөй карады.
- Макул апа, - Айбийке жүгүрүп чыгып кетти.
- Мен эч жакка барбайм, жакында экзамен болот, даярданышым керек, - деди Адис туруп баратып, анан төркү бөлмөгө кирип кетти. Акжаркын ойлуу отуруп: "Демек мен чыйралышым керек, антпесем буларга жаман болот, балдарга дем болоюн", - деп идиштерин жуумак болуп жыйыштырып кирди. Кечке маал Назым чалды, көпкө сүйлөшүштү, анан ал бир жумуш тапканын айтты. Окууну бүтпөгөн Акжаркынга эмес дипломдууларга жумуш табылбай, алды Россияга кетип соода жасоо менен алек болуп, эл өз абалын согуп калган убакта ага кайдагы ырыстуу жумуш боло койсун. Эртеси эптеп өзүн колго алып чыкыя кийинип алды да күндүн бүркөөсүнө карабай жолго чыкты. Назым аны болжошкон жерде күтүп турган эле, экөө жаңыдан ачылып жаткан ишканалардын эки-үчөөнө барды, бирок кеңешип алгансып бирдей жооп беришти. Иш тажрыйбасы жогунан жумуш табуу оңойго турбады. Ага болбой ар кайсы менчик ишканаларды тинтип жолу болбогондо капалуу үйүн көздөй кетип жаткан. Жанынан өтүп бараткан машина ага жолдогу көлчүк сууну чачыратып зуу өтүп кетти, бирок ал кайра башын чыгарып: "Көзүңдү карабайсыңбы, жолдон алыс баспаган күнөө өзүңдө!" - сөгүп-сөздөп кетти.
- Жоголчу ары! - деп Акжаркын темгил ала болгон костюмун силкип алып жол жээгиндеги дүкөнгө кирди. Аерден тазараак кийим алмак болду эле акчасы жетпей аз-маз чоңураак келген плашты алып кийди да жолго чыкты, жаан шатырата жаап жаткан, аялдамадан жарнамаларды окуп туруп бир даректи алды да үйүнө келди. Адис менен Айбийке залда телевизор көрүп отурушкан экен.
- Жумуш таптыңбы, апа?
- Жок, табыла коер эмес.
- Күн ачылганда издеңизчи, суу болуп кетипсиз.
- Убакыт өтүп жатат балам, жакында үйдө эч нерсе калбай калат, ошондуктан үлгүрүшүм керек, - Кийимин чечип плашты илип ашканага кирди, газга чай коюп анан ваннага кирип костюмкасын жууп балконго жайып анан чай ичишти.
- Апа, Назым эже чалды.
- Аа-а эмне деди?
- Келсе чалсын деген.
- Макул, анан чалам, - деген Акжаркын телмирип ойлуу чайын теше тиктеп карап отурат, ойлору чачкын, эгерде жумуш табылбай калса эле күнү бүтчүдөй сезилип туруп алды, балдары уктаган соң көпкө ойго жатып өзүнө суу чачыратып кеткен айдоочуну жини келе каргап алды: "Акмак, акырындап айдабайт беле, касиети жок десе", деп кайрадан күйөөсүн эстеди, анын жапжаш келиндин койнунда жатканын эстеп бир эсе кызганып да ызаланып да алды: "Ит турмуштун азап-тозогун тартсам да жеңип чыгаармын, а сен өз күнүңдү көрө бер, балаңдын жакшылыгын көрбөй калаар бекенсиң, айтпаганы менен ичинен кекенип жүргөндөй, тагдырдын башка салганын көрөөрбүз" , деп ойлонуп түйшөлүп уйкусу качып тирмийип шыпты тиктеп жата берди.
Эртеси эрте туруп даректи колуна алып алды да ылдам басып аялдамага келип маршруткага отурду. Шашкалактап кирип лифтке түштү да кнопканы баса бергенде артынан бирөө кирди, ал кечээги суу чачып кеткен машинанын айдоочусу экен, дароо эле тааный койду:
- Сиз, сиз бул жакта эмне кылып жүрөсүз?
- А сен өзүңчү, өзүңө эмне бар биякта?
- Иш менен таанышкым келет.
- А сен кимсиң, кайда жүрсөм өзүм билем, башкысы жолдо жүргөндү жакшыраак билип алчы!
- Жолдо жүргөндү өзүңүз билип алыңыз, кайдигерчилик кылып, адамдарды байкабай адыраңдаган сизсизби?
- Бар, ишиңди кылчы! - деп айдоочу терс карап кетти, аңгыча Акжаркын үчүнчү кабаттан түшүп калды, кыжаалат боло даректе көрсөтүлгөн кабинетти издеп тапты да тыкылдатып калды.
- Кириңиз, - деген аялдын үнү угулду.
- Саламатсызбы, - деп кирип келген Акжаркын үстөлдө отурган классташын көрүп кубанаарын же кайгыраарын билбей туруп калды.
- Оо-ой, сен Акжаркынсыңбы? - Ал дагы ордунан туруп бери басты.
- Гүлү кандайсың, сен ушул жерде иштейт турбайсыңбы? - Экөө кучакташып өбүшө учурашып калды.
- Кайдан жүрөсүң?
- Жүрөм, жумуш издеп жүрөмүн, - Акжаркын сумсая түштү.
- Кандай жумуш, биздеги жумуш уборщицаныкы да, - Гүлү аны таңгала карады.
- Айлыгы кандай, уборщица болсо да иштей берем.
- Койчу, Турдумамбет сени ошого жеткирдиби? - деген Гүлү ага табалагандай карап калды, көз алдына үйүндөгү Турдумамбетти келтирди.
- Ал жок Гүлү, кыскасы ал бизди таштап кетти, - Жаман ою жок эле Акжаркын бир кездеги курбусуна эрээркеп да, жумушка алаарына ишенип кубанганынан да божурап кирди.
- Бизди дейсиңби, ага эмне болду эле? - Билмексен боло сурады.
- Балдарым менен таштап башка аялга кетип калды.
- Койчу?
- Калп айтып эмне кылам?
- Артынан канча кыздар жүгүрүп жүрсө да сени алып кетти эле, демек сени дагы таштаган экен да, - Гүлү эки колун бооруна ала ойлуу басып барып ордуна отурду, - Канча болду?
- Он беш күндөй болду.
- Ой кызыксың, балким кайра келээр? - Сынай карады.
- Жок, анын бир сүйлөөрүн билем да, телефондон эле айтты, анысынын боюнда бар экен, жүргөнүнө бир жыл болуптур.
- Кыз-зы-ык, - деген Гүлү ручкасын ары-бери тегеретип саамга ойлуу отуруп анан, - Да-а, демек жашоо ушундай экен да, эмесе мен сени жумушка аламын, - деди Акжаркынга жылмая карап.
- Ыраспы, анда качантан баштайлы? - Акжаркын курбусуна кубанычтуу карады.
- Эртеңден баштап иштей бер.
- Рахмат Гүлү, жарнаманы көрүп сен экениңди деле билген эмесмин, бирок жумуш табаарымды жүрөгүм сезген.
- Ооба, жолугушпаганыбызга канча болду, канча балаң бар?
- Бир уул, бир кызым бар, өзүң турмушка чыктыңбы?
- Жок, бирөөнү сүйгөнмүн, ошол бойдон башкага көңүл жок, - Гүлү Акжаркынды табалаган өңдүү кытмыр жылмайды, - А сен болсо мен деген жигиттин жары болдуң, андан балалуу болупсуң, демек бактылуу экенсиң курбум, отуз бешке чыксам да үйбүлө куруп балалуу боло элекмин.
- Гүлү мындай жумушуң бар экен, али сулуусуң, жашсың курбум, сенден бактылуу жок чыгаар.
- Макул, эртең келе бер анда.
- Рахмат.
- Рахматты иштегенден кийин гана айтасың, - Гүлү кытмыр жылмайып койду.
- Макул, эртең тогуз да келем анда.
- Жарайт, баса маяна канча болот?
- Үч миң сом аласың.
- Болуптур анда, - деп Акжаркын кыңырыла артына бурулуп босогодон чыга берээрде бирөө менен сүзүшүп алды, - Аа-аке кечиресиз, сизби? - деп туруп калды, бул айдоочу болчу.
- Сен кайдан жүрөсүң, баскан изимден калбай.
- Менби же сенби?
- Байкап сүйлөңүз, - деген айдоочу Гүлүгө карады, - Бошсуңбу?
- Төрө, менин күйөөм бар экенин эсиңе ал, - Ошол кезде Акжаркын чыгып кетти.
- Койсоңчу, үйбүлөсү бар неме качан болсо кетип калат аның. Келчи эми сагынып кеттим.
- Жо-ок, ал менин алгачкы махабатым болчу, саргарып жүрүп жеткенимде сенин тоскоол болууга акың жок.
- Азыркы аял эмне, таанышыңбы?
- Ооба классташым, жумуш издеп жүрүптүр.
- Жумушуңду кабыл алдыбы анан?
- Колунан келээри ошол гана болсо кабыл албаска аргасы да жок, - деп Гүлү өчүгүшкөн кас душманындай кекенип алды, - Мен аны алдымда жөргөлөгөн күңдөй жумшайм…
- Ошончолук эле жек көрөсүңбү?
- Анда сенин тиешең жок, - Гүлү ары карап терезеде ойлуу телмирди, ал Турдумамбетке бир жыл мурун капысынан жолугуп калып экөө ошондон бери бирге болуп жаткан. Ал ойлуу ичин сыйпалап калды: "Ушул баланы төрөп алсам Турдумамбет кайда бармак эле, мен аны өзүм сүйгөндүгүм үчүн кетирбейм, Акжаркынга болсо тозок отун дал ушул дүйнөдө таанытам, менин бактымды уурдаган аял жакшылык көрбөш керек, он сегиз жыл мени жалгыздыкта калтырганы жетет", - деп ойлонуп турганда артынан Төрө келип кучактап моюнунан өөп киргенде ал селт эте аны түртүп жиберди.
- Гүлү, мен сени сүйөм дегениме ишенбедиң, өзүм сүйөм деп башка эркекти киргизип алдың, неге бойдок эмес, үй-бүлөлүүнү тандадың?
- Төрө, мен сени сүйбөйм, бирок сыйлайм, менин азыр боюмда бар, баламды таза төрөшүм керек, атасы азыр үйдө, эс алып жатат, - деп андан боюн ала качып босогого келди, - Бар ишиңе, менин ишим бар, - Төрөнү эшик ачып колун сыртка көздөй тилдеди.
- Гүлү, ушуну менен бүттүбү?
- Бүттү, мени мындан ары жайыма кой, тынч жашайын, мен эңсеген, мен өмүр бою күткөн адамым үчүн жашашым керек.
- Макул, кез-кезде жолугуп туралы.
- Жок, мен анын алдында таза болгум келет, балалуу болгону турам, акыл эстүү, таза кандуу бала көргүм келет, - деп Төрөнү аста босогодон чыгарып каалганы жаап жөлөнүп көпкө тура берди: "Мен туура иш кылдымбы? Акжаркын менден күмөн санабайт, ага Турдумамбет жаш кыз менен кеттим дебеди беле, эми аны эч жакка кетирбейм, түбөлүк бирге болом, өлгөнчө жанымдан чыгарбайм" , - деп ойлонуп ордуна келип эс ала түшкөндөй "өх" - деп алды…
Акжакын күйөөсү кеткенден бери кабагы ачыла элек эле, бүгүн көңүлү көтөрүлө үйүнө кирди. Адис менен Айбийке үйүндө эле, Адис:
- Апа, келдиңизби? - деп тура калды.
- Ооба балам, мен жумуш таптым.
- Жакшы болгон тура.
- Жакшы болду уулум, эртең эрте кетем, сабактан келгенде ачка жүрбөгүлө, мен кечинде келем, макулбу? - Ашканасына өттү, карды ачканын сезип муздаткычын караса эчтеке жок экен, акчасын дагы бир ай эптеп бөлүштүрсө жетпечүдөй: "Гүлү теңтушум эмеспи, кыйналсам сурай коем", - деп Адисти дүкөнгө жөнөттү. Балдарынын кардын тойгузуп, анан өзү жуунуп, сергип алды да ордуна жатып эртеңки жумушун ойлонуп жатып уктап кетти. Эртеси эрте туруп, жумушка кийчү халатын салып алып үйдөн шашыла чыкты, маршруткага отуруп жетчү жерине эрте келди, бирин-серин адамдар жүрөт, Гүлүнүн кабинети али ачыла элек экен. Бир аз күткөндөн кийин ал келип калды.
- Аа-а, келдиңби? - деди Гүлү ага саал теңсинбегендей, - Азыр сага жумушуңду көрсөтүп беришет.
- Жакшы болот, - Акжаркын аны ишенимдүү карап жылмайып койду.
- Аля, бул эжекеңдин аткарчу жумуштарын көрсөтүп кой, - деди Гүлү кабинетке баш багып.
- Жарайт, - Илбериңки ак жуумал кыз тура калып Акжаркынды ээрчите эки кабатты кыдырып, коридорлорун, ар бир кабаттын ажатканаларын көрсөтүп чыкты, - Эже, бул жерге чет элдиктер көп келет, туалетный бумагаларын тез-тез төгүп коюп туруңуз, таза болушу керек, кыскасы "Жалоб" болбошу керек, - деди Аля Акжаркынга карай.
- Айтканыңдай болот, өзүм деле тазалыкты жакшы көрөм.
- Эң жакшы, эмесе бул жерде сизге керектүүнүн баары бар.
- Көрдүм.
- Ишти баштай берсеңиз болот. Эже коридорлордо эч кандай чаң болбосун, мебелдерди эки күндө бир сүрүп турасыз, - деп коюп Аля өз ордуна кетти. Акжаркын жумушту так аткарууга аракеттенип ишке киришти. Кечке улам бирин бүтсө кайра бирин таап, ажаткана менен коридордо жүгүрүп жүрүп суй жыгылды. Бир эсе тагдырына таарынып дароо эле иштен баш тартып басып кеткиси келди, бирок өзүн-өзү кармап: "Көнүп кетем, оңой оокат кайдан табылмак эле", - деп ойлонуп кечинде үйүнө шалкы бош келди.
- Апа, чарчадыңызбы? - деди ал кирээри менен Адис.
- Ооба, чарчадым уулум, эч нерсе эмес, көнүп кетем, - деп диванга отура кетти.
- Апа, мен деле жардам берем, - деп Айбийке апасына муңая карады.
- Садагаларым десе, силер азыр жашсыңар, кабыргаңар ката элек, мен иштеп турайын, чоңойсоңор мени экөөңөр багасыңар ээ? - Күлүмсүрөөгө аракет кылды, бүткөн бою оорлошуп кыймылдоого алы келбей калыптыр. Туруп тамак жасайын деп козголмок болду эле таманы жерге тийбей калыптыр. Эптеп ашканага кирип балдарына тамак жасады, үчөө үндөбөй отуруп тамактанышты да ордуларына жатып калды. Эртеси кайрадан жумушка келип көнгөн жумуштарын жасап жүрдү. Бир кезде аны Гүлү чакыртып калды.
- Эмнеге чакырдың, Гүлү? - Акжаркын кирип келип туруп калды.
- Алгачкы эле күнүңдө ишти жакшы кылбапсың, клиенттер "Жалоб" кылып жатышат, жумуштан дагы эрте кетип калыпсың, башка болсо сразу жумуштан айдамакмын, сени классташым деп аяп жатам, мындан кийин саат онго чейин турасың, ишиңди жакшылап аткар.
- Макул-макул.
- Бара бер, - деп Гүлү кагаздарына үңүлдү.
Акжаркын ызалуу чыкты кабинеттен: "Эмнеге мындай, таманым тешилгенче эки кабатты эки жолу жууп, баарын тазаладым эле го, ажатканасына канча жолу кагаз ташыдым, бул жерге иштей албайт окшойм, кете берсемби? Турдумамбет, мени ушундай оор абалга таштап коюп кантип гана жүрөсүң, жок дегенде балдарыңа бир кайрылып келип койсоң боло", - деп жан-дүйнөсү сыздай чакадагы сууга тряпканы салып ишине киришти, бул күн ал үчүн кечээкиден да оор болду. Суй жыгылып, кирпиктен тартса жыгылчудай абалга келсе дагы сааттын он болушун күтүп кыбырап жүрдү. Кечинде келсе баласы тамагын жасап ичип апасын күтүп отурушкан экен, отураары менен эле телефон чырылдап калды, Айбийке тура калып трубканы ала коюп:
- Ало, ким бул? - деди шашыла, ары жактан Назымдын үнү угулду:
- Айбийке сенсиңби, апаң үйдөбү?
- Ооба.
- Айтып койчу анда.
- Апа, Назым эже чакырып жатат, - деди кабак бүркөй, - Мен атам экен деп сүйүнүп кетсемчи, - деп сабыры суз трубканы апасына берди, - Эмнеге атам чалбай калды…
- Бар тигил бөлмөгө, - Акжаркын кызынын суроосун жоопсуз калтырып, - Ало Назым, кандайсың?
- Өзүң кандайсың, иштериң жакшыбы?
- Жакшы.
- Капалуусуң го?
- Боло берет мындайлар, көңүл бурба.
- Эртең мага келип кетчи.
- Кол бошобойт, иш чачтан көп.
- Иштеп жатасыңбы?
- Ооба.
- Кандай жумуш экен, оорчулугу жокпу?
- Оорчулугу болбой иш болбойт да курбум, баарына даяр болуум керек да…
- Азыр өзүм барам, сен уктап калбай күтүп тур, - деди да Назым трубканы коюп койду.
"Эмнеге келет эми, чарчадым деп койбой, ар кайсыны айтып башымды оорутат эми", - деп ойлонгон Акжаркын трубканы коюп диванга отуруп шалдырап уйкусу келгенинен алаксымакка телевизорун жандырды. Көп өтпөй Назым келип калды, жанында күйөөсү бар экен.
- Кандай каражан? - Назым Акжаркынды өөп учурашты.
- Жакшы, өзүңөр кандайсыңар?
- Ой аяш, Турдумамбетти кайда кубалап жибердиң? - деп жылмая учурашып тамашалай кетти Бектур.
- Бири-бирибизден тажасак керек, мен тажаганымды сезбей жүрсөм ал сезип кетип калды…
- Акжаркын, сен өзүң кандай жаркылдаган аялсың, ушу сенин кадырыңды билбей кетип калган Турдумамбет акылсыз экен.
- Билбейм…
- Анчалык эле бошобочу, эркекке ишенгиче…
- Назым, эркектин баары бирдей эмес.
- Билбейм, кээде мен дагы коркуп кетем, Бектурду да кетирип аламбы деп, - Бектурду карап күлүп койду, ал уккан жок.
- Бектур андай эмес, Турдумамбет деле азгырыкка кирип кетти окшойт…
- Ма-акул эми, баарын унут, андан көрө ишиң кандай, иш жөнүндө айтчы, каерде кандай жумуш таптың?
- Сторожмун, гостиница экен, - Көңүлсүз жооп берди, - Отургула, чай-пай коеюн, шашпайсыңарбы?
- Жо-ок, сенин көңүлүңдү көтөрүп коеюлу деп келдик, - деген Назым пакеттен вино, сок менен гриль алып чыгып үстөл үстүнө жайды, - Кел курбум, ушундай күндө бири-бирибизди колдобогондо ким бизди колдомок эле.
- Туура, Назым молодец, адамдын кадырын билет. өкүнүчтүү, аяш, Тукенин мунусу мага жаккан жок, - Бектур аялын коштой келип отурду.
- Рахмат силерге, эгерде силер болбосоңор эмне болот элем, балдар болсо атам келбейби, эмнеге кетти дешип сурай берип тажатып жатат, - Үчөө отуруп тамактанып Бектур винодон куюп көңүлдүү сүйлөшүп жатышты, - Эмне кылам, башка түшсө байтал жорго деген туура.
- Акжаркын, сага кандай жумуш керек? - Бектур ага көңүлүн бура карап калды.
- Мага карапайым жумуш керек, окуган эмесмин да, кыскасы балдарымды бага турган айлыгы бар болсо болот, - Акжаркын жылмайып койду.
- Бектур, силерде жумуш болсо киргизип кой да, - Назым күйөөсүн карады, - Өткөндө эле айттым эле го?
- Бизде азыр менеджерлик орун бар, бирок ага жок дегенде мурда иштеген тажрыйбасы барлар керек го. Бир жумуш бар, шефтин кабинетин личный бирөө жууп тазалап турушу керек.
- Ошол болмок, бирок мен кирип алдым да, айлыгы канча экен?
- Беш миң сом.
- Жакшы экен, жумуш оорбу?
- Кайдан, бир гана кабинетти жууп, күндө чаңын сүртүп туруш керек, саат төрткө чейин гана, эртең менен ондо барсаң болот.
- Ай, анда эртең менен силерге эле барайынчы, азыр иштеген ишим аябай оор экен, эки күндө кыйналып кеттим, - Акжаркын туалет жууганын айткысы келбей эки күндөн берки тозокко айланган күнүн көз алдына келтирип алды.
- Эртең кел анда.
- Сөзсүз барам.
- Акжаркын, көп эле өзүңдү кыйнай бербе, бул күндөрүң дагы өтөт, балдарың чоңоюп канга салам бербей каласың, ошондо баары көргөн түшүңдөй болуп калат, - Назым курбусун далыга таптай көзүн кысты, - А балким ак боз атчан мырзага дагы жолугаарсың,
- Кереги жок, кыз алган жарым кадырыма жетпеди, эмкиси кайдан билсин, балдарым аман-эсен болсо эле болду, - Акжаркын муңая колундагы стаканды карап сүйлөдү, - Ушул экөөнү томсортпой, элден кем кылбай чоңойтуп алсам кана?
- Капаланбагын курбум, мына биз турабыз, жардам беребиз, окуйм десе окутабыз, - Назым күйөөсүнө карады, - Туурабы Бектур, өзүбүзчө сүйлөшкөнбүз баарын.
- Кудай жалгасын силерди, силер болбосоңор жакшы сөздү ким айтып, көңүлүмдү ким көтөрөт эле? - Акжаркындын кабагы жарк этип ачыла түштү, адамзаттын жан-дүйнөсүнүн назиктигине мындан артык жакшы мамиле болмокпу, жалгызсырап, жумушу ирээнжитип турган келиндин жүрөгү кубанычка бөлөнүп заматта дүйнөдөгү эң бактылуу пенденин кейпин кийип турду, бир аз ичкен виного эки бети албыра жетине албай курбусуна кош-кош ыраазычылыгын билдирип жатты. Үчөө эки бөтөлкө вино ичкенден кийин Акжаркын бирдеме жасамак болуп ашканасына кирип эч нерсе таппады, төрт картошка эки пияздан башка эчтеке жок экен.
#125 24 February 2015 - 00:08
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 510
- 05 January 15
- : 17 Jan 2022 20:26
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
"
Ачылбай калган сыр"
...Кун буркоо. Кечки убак эле. Ага-карындаш шаар айланып журушкон. Анан агасы карындашына озунун суйлошкон кызы менен тааныштыраарын айтты. Кубанганычы, "эми менин жакын курбум болот, сырдашаарым болот..." деп, агасына эркелеп жатты. Агасы да карындашынын кубанычын болушту. Алардын куткон адамы да келди, кафеге кирип тамактанышты, паркта сейилдеп, анан тун болуп кетти, кызды узатып, озулору да уйго кайтышты. Карындашы болмосуно кирип кетти, агасы конок болмого кирип сыналгыны жандырды, копко чейин отурду карындашы чыккан жок. Айласы кетип, ашканага барды, чай коюп, карындашынын болмосун такылдатты, ун чыкпайт, коркуп кетип эшикти туртсо ачык экен, караса карындашы бир нерсе жазып жатат. Эшикти жаап, кайра артка карады да ичкери кирди. Карындашына жакын келди:
- эмне болду?
- эч нерсе, качан кирдиниз, эшик ачык бекен?
- ооба, чай койгом, тамактанып алалы
- макул, азыр чыгам. Эмне тамак бар?
жылмайып карап:
- сен кутпогон тамак...
- ммм, уфф, даагы жумурткабы?
- билбейм, а мен жумурткадан башканы бышыра албайм.
Карындашы наушнигин кулагына салып, кайра улантып жаза берди. Агасы ашканада тамак даярдап журот. Артынан карындашы мурунун бырыштырып келди:
- даагы оюмду буздунуз, даагы жумурка, жебейм...тарелканы туртуп койду.
- жумуртканы жесен, эртен торт алып келип берем
- баайкее, сиз уже 99чу жумуртканы ошентип жегизип жатасыз, тортко да тойдум
- хеей, карындашым, сен окуп жатасын, мен окуумду жаны эле буттум, туруктуу жумуш таап алайын сенин каалаганынды алып берем, ээ?макулбу? Бырышкан муйдусунан. ..деп карындашынын мурдун чымчып койду.
- ммм, бугун кайсы кун?
- суббота
- уф, эртен воскресение
- а эмне экен?
- понедельник жакындап калыптыр да
- хаха, окууга баргын келбей жатабы?
- понедельник, курсовой тапшырыш керек, а мен буто элекмин
- кайсыдан?
- экономика и управление предприятием
- ким берет?
- профессор Марат Абылкасымович
- аа, менин кураторумбу?
- ооба, эртеден-кечке чейин суйлой берет. Тынбайт эч, аны коруп мен чарчап кетем
- хаха дагы профессор болом дейт элен го
- жок, эми оюмду озгортум... Эмне эле коп суйлойсуз десе, кураторунузду тартып калыпсыз да
- хаха, койчу. Сенин кураторун ким?
- Арман Сагындыкович
- жаны келгенби? Жаш агай
- между прочим, кандидат наук
- ой ой ой, суйлой албайт го, анын парында дайым мен диктовать этчумун, кантип жактады болду экен? Бир да жолу унун укпагам
- жаны келсе, жаш болсо...
- койчу ай, ал мен 5-курста окуп жатканымда келген, а ал келгенче 4-курсумда 1-2-курстарга мен сабак берчумун информатика менен ОСтен, 4-курсумда!
- ОС кандай сабак?
- операционная система, 2-семестрда отосунор
- анан ошол жерде кала бербейт белениз сабак отконду жакшы билсениз
- паракорлор менен иштешким келген жок. Вот ошол сенин агайын пара алат
- сиз пара берчунуз го, анан ал албай коет беле
- бергем, бирок озумо берген эмесмин
- анан кимге?
- группалаштарымдын атынан бергем, жада калса куратор бул жонундо билбейт, мен староста болгон учун группанын журуш-турушу менин мойнумда болчу, саныныбыз азайбашы учун ошол жолго баргам
- алар учун озунуздун акчанызды коротконду билесиз, мага дегенде акчаныз жок болуп калат!
- баштабачы Саяна! Сен учун мына бул квартираны алдым го кун-тун иштеп!
- а мага бул квартирандын кереги жоок!
- эмне керек сага?! Кайт артка Саяна, эмне керек сагаа!
Карындашы ыйлап болмосуно кирип кетти.
Агасы да балкондо терезеге карап, ичинен суйлонуп жатты:
" мен сени алдадым Саяна, карындашым кечир мени. Оюмда сен аны кабыл албайсын деп ойлогом, ал менин группалашым эле. Мумкун сени жакшы корорумду айтсам, сен тушунбой каласынбы деп корком..."
Ыйлап жатып, Саяна уктап калыптыр. Адил уктай алган жок, Саянаны алдап койгону учун озун куноолуу сезип жатты. Ошол нерсе Адилди уктатпады, анткени ал Саянаны бир да жолу алдаган эмес эле, жада калса Саянага "сиз" деп кайрылганын Саяна озу урушуп жатып, жакында эле токтогон. Айласы кетип, интернетке кирди, китеп окуду, сыналгы корду, анан тан атаарда эшикке чыгып кетти...
Арандан ойгонгон Саяна жуунганы ваннага кирип кетти, агасынын жок экенин байкабады. Жуунуп алып ашканага барды, муздаткычты ачкысы келбеди, конок болмого кирип сыналгы корду. Анан гана эшиктин сырттан ачылганын билди, караса агасы экен, колуна баштык кармап алган. Агасын бир тиктеп кайра сыналгы коргонун улантты. Адил ашканада бир нерселерди кылып журот, карындашы эшикти ачаарда кирбесин деп, кайра туртуп койду. Саяна таарынганын токтотпой болмосуно барды да, кечээки бутпой калган жазуусун кайра улантты. Бир убакта тышкы эшикти конгуроосу басылды. Саяна болмосунун эшигинин жанына жеткенде Адил эшикти ачканын билди, тыншап турду. Эркек бироонун уну угулду, тааныш ун
- кандайсын? Адил
- Ассалому алекум, келиниз агай.
Конок болмого кирип кетишти
- иштерин кандай? Жумуш таптынбы?
- азырынча таба элекмин, бирок, тапканымча деп автомойкада иштеп журом
- ал жумуш эмес да... менин балам сайт ачып жатат, жумушчулар керек, мен сени сунуштап койдум. Эртенден калбай жолуккун, Жоомартты тааныйсында
- аа, ооба, тааныйм, рахмат сизге
- мен барайын анда
- жоок, чай ичип кетиниз
- кой, кеч болуп баратат, мына бул жерде Жоомарттын дареги бар
- мм, рахмат агай, отуруп кетсениз жакшы болмок
- дагы коп корушобуз, аман бол
- жакшы барыныз
Агайын узатып, эшикти жапты да ичинен суйунуп калды
- ессс, уррра, Саяна, ачсан эшикти. Чык тамактанабыз, жакшы жанылыгым бар.
- жебейм жумуртканызды
- эмне жейсин?
- жемиш жегим келип атат
- жузум жейсинби?
Эшикти шарт ачты
- жузум барбы?
- бар, жур ашканага
Ашканага барышат, агасы жемиштер, шириндиктер менен дасторкон даярдаптыр, ишене албай Саяна муздаткычты ачып карады, ичин да толтуруптур. Суйунуп агасына эркелеп, моюнуна асыла кетти
- ушунчанын баарын кайдан алдыныз
- ушунун баарын саткан жерден
- а кайсы акчага?
- а сен аны эмне кыласын? Алып келгенден кийин жей берсенчи
- а мен урдалганды жебейм
- ... карындашын копко тиктеди ... Сен мен жонундо ушинтип ойлоорунду билген эмесмин. Сен ашыкча эркесин. Ал, же, тамагын таттуу болсун
- бирге болсун
- сеники озгочо таттуу болсун
- анда сиздики...
- болду, токтодук
- неге? менин токтогум келген жок
- коп суйлойсун да, менимче сен журналист болушун керек эле, суроо бергенден тажабайсын, дагы мени айтат
- агасын коруп иниси осот да
- а сен кыз-баласын, кичине болсо да озунду тартышын керек
- ооба, эмне болсо эле кыз - баласын дей бересиз...
- макул, мен жумушка кеттим, сен уйлорду жыйнап кой э, кыз-бала?
- неа, жыйбайм, мен курсовоюмду бутурушум керек
- канча барак жазышын керек
- кырк
- сен баштай элексин го
- бешоону жазгам
- канчалык тез жыйнап бутсон, ошончо тез баштайсын
- ааа, койбойсуз да
- бир жолу жыйнап койсон, уйго келгенинден бери жыйнай элексин, мен кылып журом баарын
- ой макул, жаям эле, жононуз ишинизге
Адил чыгып кетти, баратып ою Саянада " эмне мынча эрке, тобо кылдым ушундай адамды биринчи жолу кордум, аялын ушундай болсо э? Оиий, кудай сактасын, бир создон калбайт, ашыкча эркее. Хм, дагы тентушундай айтышып турат, менден кичине го..." ичинен суйлонуп, башын чайкап койду. Бирок, баарыбир жакын адамы, баарыбир жакшы корот.
Саяна уй жыйнап атып, кузгунун алдына отура кетти " жиндимин э, ооба Саяна, сен жиндисин, байкене ошентип ашыкча эркелегенден кийин. Тайманбай айтты го бетиме, ашыкча эркесин деп, ошону уккун келди беле? Бир куну уйдон кууп чыгат, коросун анан. Ал эмне, кызын эрчитип келет да жашай берет..." кайра уйун жыйноого киришти. Баарын жыйнап буткондон кийин, музыканы коюп алып бийледи, интернетке кирди, эптеп убактысын откозду, курсовоюн ойлогон да жок. Ошентип, кеч кирди, тамак даярдап агасын кутту, кундо келчу убактысынан кечигип жаткан эле...
Тун бир убакта кирип келди, Саяна ашканада столго башын коюп уктап жаткан экен, которуп болмосуно алып кирип жаткызды. Экономика дептерин издеп таап, тапшырмасын карады, курсовоюнун темасы жазылып турган экен. Анан барактарын текшерип - териштип жатты, козуно бир эски дептер урунду, бирок, кызыгып алып карабады. Курсовоюн жазып жатты, китептерден, интернеттен карап, озунун билгендерин кошуп жазып бутурду да, ошол жерде уктап калды. Эртен менен будильниктен ойгонуп кеткен Саяна, агасын коруп жылмайып койду, жанында даяр курсовойду корду да суйунуп, агасынын бетинен ооп койду. Жуунуп, тамактанып окуусуна кетти.
Уйунун бурчунан бир жигит менен туртушуп кетишет. Экоонун колдорундагы кагаздары тушуп кетип, жигиттин кагаздарына Саянанын озунун тарткан суроту кошулуп кетет. Жигит профессордун уулу Жоомарт эле, Адилди издеп бараткан. Жоомарт менен Адил университеттен таанышышкан
« Адил, окууга тапшыруу учун келгенде, кабыл алуу коммисиясында Марат Абылкасымович бар эле, Жоомартты жардамчы катарында жанына алып алган...
- саламатсызбы? агай, мен маалымат алуу учун келдим, кандай кесиптер бар?
- саламатчылык, мына...-телефону шынгырап кетет... - Жоомарт, маалымат бер...
- макул... келиниз, атыныз ким?
- Адил
- Адил, менин атым Жоомарт. Бизде мына бул кесиптер бар...
(Адил ошол кундон Жоомарт менен достошкусу, жакындан таанышкысы келди, себеби, Жоомарттын адамдарга жасаган мамилеси жакшы эле, аны Адил, ошол учурда байкайт...)
- кайсыны тандайбыз?
- а сиздин кесибиниз ким?
- программист, инженер – технолог болуп айтылат
- кандайча, а эмнеге программист эмес?
- программа тузгондон кийин «программист болосун», а негизи, программист, кесип катарына кирбейт, бирок, жумушсуз калбайсын, анын устуно, учурда техника аябай онуккон учур…
- анда, мен да ушуга окуйм
- макул, документтер толукбу, даярбы?
- ооба, мына...
Ошентип, окууга отту. Адилдин кубанычында чек жок эле, кубанычын карындашы менен болушушту. Саяна экоо ошол куну шаар айланышты, балмуздак жешти. Саянанын ошондогу оз колу менен колуна тийген ар бир буюмдан жасаган сувинери дагы деле сакталып турат... Ошол кезден бери Жоомарт менен жакындан таанышып ага - инидей мамиледе болушту...»
Жоомарт уйго да жетип келди, эшигинин ачык экенинен тартынбай кире берди
- Адил, Адилбеек...
Адил коздорун ушалап, карындашынын болмосунон уйкусурап чыкты
- оо, Жоомарт байке, келиниз
- келдик, рахмат. Кандайсын? Уктап атасын, квартира бекерчинин уйу деп, хаха, тамаша...
- тамаша да чындыгына жараша экен да, байке
- мм, корунбой кеттин го, окуунду буткондон бери биздин уйго келе элексин. Сени мен эле эмес, балдарым да сагынды. Сени сурай беришип, кулак-мээмди жеп салышты
- жумуш менен бошобой жатам...
- жумушунду билем, атам айтты, кечээ келген экен
- ооба, келген, сиздин ишиниз туралуу да айткан
- мына, ошол ишти сен менен суйлошойун деп келдим. Мына бул документтер, карап чыгаарсын
- макул, чогу карайлы, мен чай демдеп келейин же кофе ичесизби?
- кофе болсо, кофе эле алып келе бер
- ооба, мен да уйкусурабай кофе ичейин...
Экоолоп, кофени шурулдата ичишип, документтерди кароого отушот. Карап жатып Адил суротту коруп калат
- оо, сонун го, озунуз тарттынызбы?
- жоок э, мен кыздардын койногун тартмак белем
- эми, эжениз моделдик агентте иштесе, дизайнерликти оз колунузга алгансызбы дейм да
- койчу, мен мындайларга кызыйпайм да... Токто, жакшы ой, берчи суротту
- мына, тынччылыкпы?
- бул суроттун авторун билип турам ким экенин, азыр эле тиги бурулуштан бир кыз менен туртушуп кеттим...
- мм, анан? Мумкун, кино - клиптердегидей коздор тиктешип кетишкендир, а?
- жончу, уй-булом бар го
- эми, тамашаладым да, сизге эле уруксат бекен?
- макул, капа болбо, мен кеттим, суротчуну табышым керек
- таап не кыласыз? Кайдан издейсиз?
- университеттен издейм, ошол тарапка бурулгандай болду? Эжеме дизайнер керек болуп жаткан, сен карап тур
- мм, тушуном, бара бериниз, баарыбир издейт экенсиз да...-жылмая башын чайкап койду.
Жоомарт университетке кирди, университеттин алдында атасы Арман Сагындыкович менен суйлошуп турган эле, Жоомартты коруп, алдынан чыкты
- кел балам, эмне болду?
- мына, бул суроттун авторун издеп журом
- кызык, а эмнеге?
- эжем дизайнер издеп жатпайбы? Жардам берип коеюн дегем
- жакшы, мага бер, сураштырып коройун, бизде окуганы аныкпы?
- билбейм ата, ушул жакка бурулгандай болду эле, тиги Адилдин уйунун бурчунан коргом
- аа, Адилге бардынбы? Жакшы эле бекен?
- ооба, азыр ошол жактан чыктым, жакшы эле. Баштап жаткан жумушумдун документтерин менен тааныштырганы келгем
- жакшы, аны кимдин ордуна коеюн деп атасын?
- атаа, пол жуугуч кылбасам болду да
- тамашан курусун. Макул, мен барайын, сен да бар
- макул, ата, рахмат
Жоомарт уйуно кете берди. Адил кагаздарды карап буткондон кийин кайра эле уйкуга кетти.
Суротту которуп профессор кабинетине кирди, Саянанын группасы отурган
- саламатсынарбы? Сабакка ким даяр?
Бештей студент кол которот...
- башкаларыбыз кийинки сабакта даярданып келебиз э?
- кудай буйруса, агай
- кудай деген кур калбайт, балам.
- рахмат, агай " 2 " койбой турсаныз эле тапшырабыз
- " 2 " койбойм, " нб " коем, отработкада тапшырасынар. Болду, ким даяр болсо, чыгып айта бергиле, Абдибалиева Саяна?
- мен...- Саяна жооп беруу учун доскага чыгат
Курсовоюн агайга берди. Агай ичин карап, барактап жатты "кол жазмасы кимдир бироонукуно окшош, ким эле ал? Жакшы студенттеринин бири, болбосо, кол жазманы таанымак эмесмин. Озунун группасында эмес, булардын кол жазмасын коргон эмесмин..."
Саяна жооп берип болду
- сенби, группанын старостасы?
- ооба
- макул, отура бер...
Бир нече убакыттан кийин бул пар да бутту, студенттер чыгууга камынууда
- кое турсанар, мына бул суротту ким тартканын билбейсинерби? Аранарда ким сурот тартат?
Саяна конул бурбады, досторунун бири
- бизде Саяна кызыгат суротко
- жок, кызыкпайм, бизге уруксатпы агай?
- уруксат бара бергиле
Саяна журналды алаары менен козуно сурот урунду "кайдан алды экен? Кантип агайдын колуна тийди? Бул суротту эмне кылат экен?.." ал "сурот тартпайм..." деп айтканынан унчуга алган жок. Сырка чыгаары менен модулунун баасын карады, " 5 " ...
- кыздар, бул акыркы пар беле?
- ооба, тан эртеден эле сага окуу бутуп калат
- оф, биринчи пар эми буттубу?
- эмне болду?
- байкеме барайын дедим эле
- ал каякта?
- уйдо...
- апеей, доктурга жатып калдыбы десе, анан обедте барасын, жур кеттик...
Парлары бутуп, Саяна уйуно кетээрде суротун эстеди. Кайра алуу учун агайды издеди, ал жумушу чыгып кетип калган экен. Уйуно барса, Адил уктап жатат. Агасынын жанына келип, тизелеп отурду
- байке, турбайсызбы?
- мм, качан келдин?
- азыр эле, суйунчу бериниз
- болсун, эмне болду?
- суйунчуну бериниз айтам
- айта берчи, дем алышта сени киного алып барып келем
- соз бердиниз, мен бугун " 5 " алдым
- кайсыдан?
- Марат Абылкасымовичтин сабагынан
- курсовойду эртен менен кордун го, кантип даяр болдун?
- ал теманын кыскачасы, дептеримде бар болчу, ошону окуп, айтып бердим, ал байкабады деле окшойт
- аа шумшук, алдапсын да агайымды
- алдабай эле, бир эле тема го
- кой, дагы урушпайлы. Сен кийимдеринди алмаштыр, мен тамак ысытам...
Тамактанууга отурушту
- а сиздин агайыныз, мени билеби?
- жок, эмнеге?
- жон эле. Бугун мен тарткан сурот анын столунда туруптур...
- кандай сурот?
- бир кыздын суроту, свадебный койнок кийген
- анан?- Адил Жоомарттагы суротту оюна келтирбеди
- анын колуна кайдан тийди дейм да
- ким билет, мен жада калса сенин сурот тартканынды билбейм го
- болмомо ушунча кирип, суротторумду корбогонунуз кызык экен
- мен сенин буюмдарына тийгенден корком, жеп саласын да бир нерсе болсо
- ооба, аран эле турам
- тамаша, таарынып журбо. Саян...
- офф, канча айтам Саян балдардын аты деп
- кечирип кой, Саяна, уйго дагы эмне алайлы?
- мен, конок уйго, диван, кресло столу менен алгым келип атат, атайын болот го комплекттер
- ошол элеби?
- телевизорду да, алмаштыргым келет, анан килем, парда алыш керек
- кенешине рахмат...
- а кайсы акчага алабыз?
- бир айдан кийин жаны жумушка орношом, кесибим боюнча
- охо, жакшы го. А уйду ремонттобойбузбу?
- кийинки жылы
- мм. Мен болмомо кеттим
- идиштерди мен жуймунбу?
- ооба...-жылмайып кетип калды.
Адил ашкананы тазалап чыкты. Балкондон сыртты карады, кун бурколуп калыптыр. Сыртка чыккысы келди.
- Саянаа, жур сыртка чыгып келебиз?!
- неге?
- жон эле, сейилдейбиз да
- кеттик, азыр мен устумо кийип алайын
Шаардагы сейил бактардын биринде ээрчишип, бири-бирине тамаша айтышып, бактылуу баратышат. Коргондор экоону кыз-жигит деп ойлошту. Алдыларынан Адилдин достору чыкты
- экоо ээрчишип болушпайт го
- Рамео Джулиетадай десен
- койгулачы, бул Адилдин карындашы да, жаны эле окуганы келген
Адил да жанына келди, Саяна тоскоолдук кылбаш учун узагыраак басып кетти
- кандайсынар? балдар
- шугурчулук? Озун кандай? Иш таптынбы?
- таптым, бир айдан кийин орношом
- жакшы, бир куну чогулабыз, жумушчулардын урматына
- макул, чалып коесунар
Жолун улап, Саянанын артынан барды
- ким булар?
- досторум. Саяна, тиги жерде гул сатып атат, алып берейинби? Кандай гул жагат сага?
- жок, албайм. А сиз суйлошкон кызынызга гул алып бересизби?
- жок
- эмнеге?
- ал гулдорду жаман корот
- кандайча? Кыздардын баары эле жакшы корот го
- ал ошондой, озгочо...- Саянаны тиктеп турду.
Саянанын конулу чогуп кетти
- сага эмне болду? Саяна. Жон жерден маанайын тушуп кетти
- сизге жакшыы, суйлошкон кызыныз бар, а менин суйлошконум жок
- апеей, жигит элеби? Таап берейинби? Озумо окшогондон, э
- жоок...
- неге? Каалабайсынбы? Анан не...
- менин жакшы коргонум бар, ал мени...-токтоп калды
- эмне жакшы корбойбу? Тааныйсынбы аны? Ал сеничи?
- тааныйбыз, экообуз тен, жакшы билебиз бири-бирибизди. ..
- анан?
- болгону ал, ушинтип, сизге окшоп мамиле кылат
- кандайча?
- мени карындашындай корот
- ошол элеби? кийин жакындашып кетесинер... -деди да, ичинен кызганыч сезими козголду.
Жамгыр себелей баштады, уйуно шашылышты. Лифтке кире бергенде Саянанын ушугонун байкап, Адил кучагына кысты. Саяна алгач адаттагыдай агасынын эркелетип жаткандай туйду. Бирок, Адил карындашынын коздоруно башка коз карашта карады, Саяна сурдонуп кетти. Отура кетишкен эле, лифттин токтогонунан эстерине келишти...
Ошол кундон тарта, Саянанын мурункудай эркелиги азайып, уйлорун жыйнап, кыз-баланын жумуштарын толук оз колуна алды, бул нерсени Адил да байкады.
Агайдагы сурот Саянанын эсинен чыкты. Кундордун биринде кайрадан стол устунон коруп, Марат Абылкасымовичке жалгыз отурганда келди
- кечиресиз, мумкунбу?
- кел, кызым
- мен... сурот, суротту мен тарткан элем
- мм, жакшы тартыпсын, сенден мыкты дизайнер чыгат
- бирок, ал сиздин колунузга кайдан тийди
- уулум берди, "авторун таап бериниз" деп
- мм, кайра алсам болобу?
- болот, мына
- а, неге издеди, мен сиздин баланызды тааныбайм го
- кызым, моделдик агентте иштейт, учурда чет олкодо. Дизайнер издеп жаткан эле, балам суротту кайдан тапты билбейм, эжесине жардам беруу учун издеди
- мм, бирок мен дизайнер боло албайм, окуум бар...
- созсуз турдо окууну таштап кетип иштебейсин, кызым тез-тез келип турат, ал келгенде жолугушуп турасынар
- анда мен ойлонуп кором
- ооба, уйдогулор менен да суйлошуп кор
- макул, рахмат агай, саламатта калыныз...
Уйуно барып, болмосунон копко чыкпай ойлонот. Адилге айтайын дейт, бирок, негедир коркот...
Ойлуу отурганда Адил келет
- окуулар кандай? Кыйналбай элесинби?
- жок, рахмат. Байке, сиздин жумушунуз эмне болду?
- орношуп алдым, кийинки жумадан барам.
- мен да иштейинчи?
- не кыласын? Окуунду окуй бер, кыйналсан мен бармын
- жок, мен агайдан суротту алдым
- анан? Ким бериптир?
- баласы, дизайнер издептир
- Жоомарт байкеби? Ааа, баса, сенин суротун беле?
- ооба, сиз кайдан билесиз?
- кордум, экоонор туртушуп кеткен экенсинер го, ошондо анын кагаздары менен кошулуп кетиптир. Кагаздарды карап жатып мен коруп калдым...
- мм(үйүнүн жанынан түртүшүп кеткен жигитти эстейт)
- эжесине дизайнер керек деп издеп кеткен, агай айттыбы?
- мм, айтты. Макулсузбу?
- билбейм, озун бил. Бирок, чет олкого жибербейм...
Саяна " анда, эже менен таанышып, бул жакка келген учурларда суротторумду коргозуп турам..."деп ойлонду ичинен.
- Саяна, кеч болду тамактанабызбы?
- мм, азыр. Тамакты ысытайын
Тамактангандан кийин уйкуга кетишет. Эртеси Адил Жоомартка жолукканы уйуно барат. Үйүнон Жоомарттын апасы Уркуя чыгат
- арыбаныз, эже, ден соолугунуз жакшыбы?
- Адил, сенби? Кел балам, жүр, үйгө кир.
- Жоомарт байке барбы?
- ал, атасы экөө жумуштар менен кетишкен, азыр келип калышаар, көп болду кеткенине. Келин, чай алып кел?
- кичинекейлер корунбойт го...
- ойноп атышат. Келин, балдарынды чакырчы?
Келини балдарына Адилдин келгенин айтаары менен чуркап киришет
- Адил байкооу
- ооу, кандайсынар? Чоноюп калыпсынар го, мегиле, алгыла...-чонтогунон атайын балдарга атап алып алган шоколадын берет. Суйунуп Адилдин жанында айланчыктап, ар нерселерди суйлоп журо беришет
- бакчага барып атасынарбы?
- ооба, бугун байбадик, дем айыс дя
- канча кун дем аласынар?
- бийбем, атам алип баят. Ажый биж уктабыж
- неге? Мен кантем анан?
- бакчада дайым уктабыж да, сиж энем менен отуюп туюнуз да, анан ойгонобуж
- макул, анда баргыла, уктагыла, жакшы эс алгыла э
Балдарды апасы болмосуно алып кетет. Жоомарт менен атасы келет. Адилди коруп, Марат Абылкасымович суйунуп калат.
- Саламатсызбы? агай.
- кел, Адил, кандайсын?
- рахмат, агай, кудайга шугур. Кандайсыз Жоомарт байке?
- кандайсын? Келгенин жакшы болду, мен да сага жолугайын деп жаткам. Суротту тарткан кызды таптым...
- мм, жакшы. Ким экен?
- атам таап берди. Озу келип жолугуптур. Биринчи курста окуйт экен, аты Саяна.
(Адил карындашы экенин айтпады, унчукпады.)
- атам, дизайнерлик боюнча айтыптыр, ойлонуп кором деп кетиптир...
- биздин жумуш эмне болду?
- понедельниктен иштейбиз да, азыр он адам смендешип иштеп атышат. Биз кобойгучо деп, алардын маянасын азырынча кобуроок берем, кийин баарыбыздыкы бирдей болот.
- мм, жакшы.
- озун жон эле келдинби?
Ойлуу отуруп, Адил башын ийкеп койду. Чынында Саяна боюнча суйлошкону келген эле.
- балдарынызды коргону келдим. Уйкудан турса ойноп кетейин, соз берип койдум эле
- ооба, сени да катуу сагынышкан
Копко суйлошуп отурушту.
Балдар ойгонуп, Адил балдар менен сыртка чыкты, алар менен бирге агай да чыгып, эшиктин алдындагы отургучка отуруп алды. Адил балдар менен топ тебишип ойноп жатты
- Адил?
- оу, агай
- сени менен суйлошойун дедим эле, жаныма келчи
- эй, кичинекейлер, силер ойноп тургула, мен азыр, ата менен суйлошуп келейин.Макулбу?
-(баштарын кылыктана ийкешип)мааакууул
-Угуп жатам, агай…
- сен, жанагы сурот тарткан кызды тааныбайсынбы?
- жоок, эмнеге?
- кол жазманар окшош экен
- аа, окшой берет да…
- качан уйлоносун?
- ошону сурай албай, тигини созго кошупсуз да э? (жылмая карады) буйруган куну да
- суйлошкон кызын барбы?
- жактырганым бар, бирок, айткан эмесмин
- таанышсынарбы? Байланышып турасынарбы?
- ооба, мамилебиз жакын
- анан, эмнени кутуп жатасын?
- быйылча, уйду ремонттоп, ичин толуктап алайын, бир жылдан кийин анан уйлоном.
- аа, жакшы, жардам керек болсо, тартынбай сура
- уйлонсом, сизди окул ата кылам, агай
- мен карып калбадымбы, Жоомартты кой
- жок, сиз болосуз, Жоомарт байке, менин бир тууганымдай. А сиз атамдайсыз, карысаныз эмне экен? Карысы бардын, ырысы бар дейт го
- макул, балдар урушуп жатышат, сен барбасан азыр...
Балдардын бири, босогодо турган Жоомартты коруп ыйлап келди
- атаа, мен Додай(Жоодар) уйду
- ыйлаба, байкен да, таарынба. Апана барсан, балмуздак берет
- ким апкеди?
- мен. Жоодар, уйго кир балам, апан чакырып жатат
Жоомарт, босогодон балдарын чакырып жатты. Кеч киргенин коруп, Адил уйуно шашты.
- мен барайын анда
- бугун калсан болмок, уйундо эч жок го
- досторум келмек...
- аа, макул анда, бар. Жоомарт жеткизип коет
- рахмат, агай, озум эле кетем...- Адил кетип калды, жолдон бир-эки таанышы жолукту
- оо, кудайга шугур, жолукканынар жакшы болду
- а эмнеге? Издединби?
- ооба, уйго жургуло, иш бар
- ой, биз башка иш менен журобуз
- билем, силердин ишинерди. Мен жаны квартира алдым, ошону коруп кеткиле
- оо, куттуктайбыз. Каерден алдын?
- биздин университеттин жанынан. Барасынарбы?
- ооба, жолдон бир нерсе алып алалы э
- ооба, кеттик...- Адилдин уйуно жоношту. Бул учурда карындашы тамак даярдап, озу уктап калган эле.
Адилдин достору уйго кирери менен болмолорду карап чыгышат. Бири шашылып Саянанын болмосунун эшигин ачып алып, кайра шарт жаап коет
- эй, ким бул?
- ой, мен сага откондо айттым го "карындашы" деп
- а мен кайдан билем?
- сен билбесен, мен билем
- жакшынакай экен
Адилдин жини келип кетет
- карындашымды озунун оюндарына аралаштырып журбо, аман калбайсын
- Адил, сен мени коркутуп жатасынбы?
- мен сага эскертип жатам. Кыз жандуу экенинди жакшы билем
- болду, балдар, токтобосонор урушуп кетесинер, андан коро эмне жумушун бар эле ошону айтчы, Адил?
- биздин куратордун баласы, Жоомарт байке бар го, ошол сайт ачыптыр, жумушчулар керек экен, ал озунун досторунун чакыртайын десе, копчулугу чет олколук сайттарда иштешет, анан мени досторуна айтып кор деген эле...
Кечке чейин суйлошушуп, отурган жерлеринде уктап калышат..
Эртеси Саяна уктап жаткандарды коруп, агасын да ичти деп ойлоп калат. Ичинен жини келсе да, сыртынан билгизбейт. Адилдин достору да кетет. Саяна орой суйлоп:
- ичтинизби?
- жок, кайдан алдын?
- тигилер ичиптир го
- алар деле пиво эле ичишти, эмне болуптур?
- жон эле сурап койдум да
- мм...- Адил ойлонуп кетет...- Саяна, мен сага бир нерсе айтышым керек
- эмнени?
- кийин айтам, андан коро сен айтчы, дизайнерликти ойлондунбу?
- мм, иштей берейинчи? Компьютер алып бергенсиз го, интернетти да улап бердиниз, интернет аркылуу байланышып турам да
- макул, озун билесин. Бирок, дагы эскертем, мен сени чет олкого жибербейм
- мм...
Адилдин алгачкы иш куну да келет. Тандан туруп даярданып, атайын жумушка кием деп озуно кастюм-шым алган эле, кийинип алып чыгып баратса Саяна токтотуп калат, атайын агасына галстук алган экен, анны тагып бергенден кийин ийгилик каалап узатат. Ишканага барса, жумушчулардын копчулугун тааныйт, Жоомарттын группалаштары эле.
Ар бир сайттагы жазылган жарыя, макала дагы ушул сыяктуулар Адилдин мойнунда, алардын катасыз жазылышын текшерет. Жоомарт сайтты озунун эки досу менен биргеликте жараткан. Эки досу башкаруучулукту Жоомартка ишенишет. Кундон кунго колдонуучулар кобойот, Адил ар жаны идеяларды ойлоп табат. Саяна дизайнерлик жана окуусу менен алек. Бир куну Адил карындашына жаны чонток телефон алып берет. Адилдин жашоодо жасаган ар бир кадамы Саяна учун эле жана карындашы учун баарына даяр эле. Агасы керек болуп, бир куну Саяна Адилдин ишканасына барып, эшиктин алдында кутуп турса, Жоомарт жолугуп калат.
- кел Саяна, жон жай элеби?
- ооба, байкеме келгем
- байкем? (ойлуу тиктеп)байкен ким ким?
- Адил
- кайсы Адил? Менин баламбы?...- жылмайып карайт
- кандайча? Мен сизди тушунбодум? (танкалып)
- Адил Жоомартовичби?
- ааа...-кулуп жиберет...- ооба, ошол
Адил да чыга келет. Экоонун суйлошуп турганын коргондо, бир азга токтоп, артка бурула кетип кайра карындашын коздой басат, баары ачыкка чыга баштаганын тушунду. " эми, агайды кайсы жузум менен карайм. Ал менин карындашым бар экенин билбейт болчу, каап, баарын ошондо эле айтып койбой..." башын жерге салып, Жоомарттын алдына барат.
- кечирип коюнуз, биз суйлошуп алалы, сизге кийин баарын айтып берем-
Жоомарт кетип калат, Адил Саянанын коздорун карап, эмнеге келгенин сезет.
- Саяна, мен сени...
- эмнеге мен жонундо эч ким билбейт? Же менин бар экенимден намыстанасызбы?
- жоок, Саяна, эмнеге антип ойлойсун?
- анан эмнеге эч кимге айткан эмессиз, мени...- коздорунон жаш айланып кетет
- Саяна, менин сага да айтпай жургон сырым бар, баарын уйго барганда айтып берем. Ыйлаба, кечирип кой мени
- мен эми, сизди укпайм, мени Айсана эже(Жоомарттын эжеси) Францияга чакырып жатат, эртен учуп жатам
- менчи? Мени жалгыз калтырасынбы?
- жок, сиз учурга чейи эле жалгыз болчунуз го… (катуу тарынып кетип калат)
Адил ичинен озун жемелеп кала берет. Саяна ыйлап, шаар айланып басып журот.
Уйуно келип, Айсана эжеге макулдугун берет. Билет алганы барса, тунку рейске бир орун калган болот. Ойлонбой сатып алат. Уйго келип, буюмдарын алып, Адилге кат жазып кетип калат. Жумушта тынч отура албаган Адил, Жоомартка да эчнерсе айтпай уйуно шашып кетип калат. Саянанын жок экенин байкайт, катты да окуйт, аэропортко шашат. Барса, рейстин учуп кеткенине он мунот болуптур. Айласы жок эле. Башын мыкчып, копко чейин жерде отурду.
- эй, жигит сага эмне болду? Тун бир убак болду, сен отургандан бери эки саат отту окшойт, отура бересинби?
- аа? Мм, кечиресиз...
Адил эмне кылаарын билбей, уйуно бараары менен Саянанын компьютери менен интернетке кирди, Саянанын дарегине кат жазып жонотту. Францияга жетээри менен, Саянаны Айсана озу тосуп алды. Уйуно алып барып, уй-булосу менен тааныштырып, болмосун корсотту. Болмосундогу компьютерди коруп, шарт эле жабышты. Почтасын ачып карады, агасынан кат келген экен, ичинен таарынычы жазылбай, ачып окуйт
«Саяна, мени кечир, суранам, кайтып келчи, ооба, мен сени баарынан жашыргам, бирок, сенден озумду жашыргам, тушун, эмне учун айтпаганымды да озум билбейм, азар да озумду жек коруп жатам, суранам, мени жаман акыбалга калтырбачы, кайтып кел…»
Катты окуган Саяна, токтоно албай ыйлап жиберет. Буулугуп кетет. Ыйлаганы сыртка да угулганынан Айсана эшигин такылдатып, ачууга аракет кылат.
- Саяна, эмне болду? Эшикти ач, Саяна?
- жок, Айсана эже, мен жалгыз болуп турайынчы? Суранам
- мм...- эч нерсени тушунбой калган Айсана тан калып кала берет. Копко чейин болмосунон чыкпагандыктан аябай кабатырланат. ..
- Саяна, жумушка барышыбыз керек, тур.
- мына, баратам.
- мен ашканада болом...
Тамактанып, жумушка жоношот. Саянанын дагы эле болсо, маанайы жок. Ишканага жеткенде, Айсана Саянаны жумушчулар менен тааныштырат, Саянага иштин жол-жобосун тушундурот. Жумуш буткондон кийин Саянаны алаксытуу учун Айсана шаар айланууну сунуштайт. Уйго кечигип келишет. Айсананын жолдошу Бакыт жумушунан келип калган экен. Балдар менен тамактанып жатышкан болот. Саяна кайра эле болмосуно кирип кетет. Айласы кетип Айсана артынан кирип, кабатырланганынын жайын сурайт. Экоо копко сырдашып, Саяна кайра Кыргызстанга кайтмак болот. Билетин алып берип, Айсана Саянанын артынан уй-булосу менен бирге келээрин айтат. Танкы рейс менен Саяна учмак, кечки рейс менен Айсана уй-булосу менен учмак болушат. Эртеси Саяна менен Айсана аэропортко жоношот. Баратып жолдон эки машинанын авария болуп, жолду тосуп калгандыктан аларды алып кеткиче кармалышат. Бир нерсе сезгендей Саяна Адилди ойлоп, санааркай берет. Аэропортко да жетишет. Кечигип барышат, бирок, рейс кармалып калып, жетишип калышат. Саяна самолетко отурукташкандан кийин, Айсана уйуно кайтат. Самолет учуп кетет.
…Саяна орундукка отурардан алдын сумкасын багажнике коердо жанына кыргыз жигит келип жардамдашат, алар менен чоогу француз кыз олтурат француз кыз да багажникке сумкасын коердо, ошол жигиттен дардам сурайт Саяна кереги тиет деген ойдо кичинекей сумкасын колуна алып алган эле, француз кыздын да колун да сумкасы бар эле, стюардесса келип кол астында эч нерсе болбош керектигин айтканда Саяна менен француз кызы сумкаларын кайра эле тигил жигиттен жардам сурашат, эки кыздын чон сумкаларынын ону окшош болгондуктан жигит кыздардын сумкаларын алмаштырып алат...
... Бишкек. Манас аэропорту. Самолеттун конуусуна уруксат берилди. Коноорго жакын калганда, самолет аварияга учурайт. Катуу келип, коно албай калган самолет эки-учко болунуп кетет. Бир нече адам каза болуп, дагы бир канчасы оор акыбалда ооруканага жеткизилет. Айсана самолет учканда Жоомартка телефон чалып, Саянанын келээрин айткан эле. Жоомарт Адилге кабарлаган. Адил кутуп жатып, аварияны укканда, кармана албай авария болгон жерге келет, жолун тоскон куткаруучуларга да баш бербей авариядан улам болунуп кеткен самолеттун жанында Саянаны издеп айланчыктап журот. Саянаны издеп жатат. Айланасы ызы-чуу, биринин бир тууганы, биринин ата-энеси ыйлап жатат. Куткаруучулардын бири Адилдин жанына келип:
- кечиресиз, кимди издеп жатасыз?
- Саяна. Абдубалиева Саяна
- Абдубалиева Саяна? Азыр куто турунуз, - деп ары жактагы куткаруучулардан сураштырат- кечиресиз ал, бул жерде жок экен, азыр эле алып кетишиптир…
- каяка? кайда алып кетишти?
- кайрат кылыныз...
- аа?...- эч нерсе уккусу келбеди, башын мыкчып, козунон жаштар акты, эч нерсе козуно корунбой, эч нерсе кулагына угулбай, дендароо болуп, озун билбей калат...
- моргко алып кетишти, суук кабар учун кечириниз, кайрат кылыныз, сизге куч-кубат берсин...
Башы ман болуп, Адил эмне кыларын билген жок, откон кундору, бала чактары коз алдына элестелди. Кайда баратканын да билген жок
" - Адил байке, ойгонунуз, окууга барыныз, азыр Ажар эжем(балдар уйундогу тарбиячы) урушат сизди, болунуз турунуз. Ана, Ажар эжем келип жатат...-деп, Адилдин диванынын тубуно бекинип калган Саяна коз алдында турду...- Адил баайкооу, менин байкем мектептен келе жатат. Бугун мен сиздин тобунузду алып ойнодум. Сурайын десем, сиз жок элениз...
- ойной бер, мен азыр кийимимди алмаштырып чыгам.
- макул, мен Ажар эжемдин жанында болом..."- бул кездерде Саяна 6 жаштагы кыз эле.
Адил уйуно баргысы келбеди, Саянага да барбады. Кочодо гана козунун жашы агып журо берди. Айласы кетип, тагдырга баш ийип, уйуно барды. Саянанын болмосуно кирди. Столдун устундо Саянанын буюмдарын карап отуруп, бир учурда капарына албаган эски дептерди корду, аны озу белек кылган эле. Саяна ал дептердин ичине озунун ички оюн, туйгуларын, сезимдерин жазган экен, ар бири Адилге арналган
"...мен байкемди бир тууганымдай эмес, суйуктуум катары коргум келет..."
"...кызык, байкем болгону менен фамилиябыз, атабыздын ысымдары башкача го, а баса, ал айткан да аталарыбыз башка экенин..."
"...бугун лифтте мени кучактаганда башкача жылуулукту сездим..."
"...кандай бактылуу болмокмун, болочок жолдошум байкемдей болсо..."
- Саянаа... Эмнеге сезбедим экен? Ал мени жакшы корчу, жок, суйчу экен гоо!...-озу менен озу суйлонуп отурган чакта Айсана менен Жоомарт кирип келет
- Адил?
- сиз?! эмнеге келдиниз?! Аны алып кеткен сиз элениз! Эмнеге сиз аман келдиниз?! Андан коро сиз олбойт белениз! Эмнеге келдиниз?! Мени мазактаганыбы? ! Ал менин карындашым гана эмес, суйуум да эле! Жогол! Чыгып кеткиле!
Жоомарт Адилди жоошутуга аракет кылды, бирок, колунан келбеди, эжеси экоо чыгып кетишти. Айсана озун куноолуу сезип, ичинен бук боло берет. Уйуно барганда Жоомарт атасына баарын айтып берет. Чынында бул учурда, Адилге жолок болчу адам, Марат агай эле. Эртеси Марат агай Адилге барды, ошондо Адил баарын баштан- аяк тушундуруп берди. Саянаны жерге беруудо, Марат агай уй-булосу менен жардам беришти, бирок Адил жузун ачып караган жок.
Франциядан келишип Саянанын жанындагы кызды алып кетишти, ал тируу эле. Француз кызынын аты Милена, саякаттоону жактырчу, оз уйуно барган менен Милена, ата-энесин тааныбай же алардын тилин тушуно албай журду, ата- энеси Миленанын озуно таптакыр окшобогондугун байкашат,бирок, авариядан кийин эсин жоготуп калган сымал озулорун алаксытып, эч кимге эч нерсе билдирбей жашай беришет. Милена аябай кыйналат, француз тилин уйронуп, жаны жашоо байтайт… Кундор да ото берди, Адилге Саяна Францияда жургондой сезиле берди. Жумушунан бошоп Францияга кетип калды. Ал жактан Айсана эже жумуш табууга жардам берди...Арадан 5 жыл отту. Адил ал жактан жаны жашоо баштады, уйлонгон жок, арман-кайгысын унутту. Уй алды, машина алды, карьерасы да жакшы нукта баратат. Алгач жонокой жумушчу эле, кийин газетага программист болду, азыр "Le Figaro" онлайн-газетасында журналист. Бир куну ал Милена аттуу француз ырчы кыз менен интервью алганы жолугушат. Милена суроолорго жооп берип жатып, негедир балалыгы тууралуу эч бир маалымат айтып бере албайт. Айла таап, "балалыгым сыр бойдон калсынчы, негизи эле откон кунду эстегим келбейт..." деп айтат. Адил макул болот да, эртеси дагы жолугушуу учун калп айтып чакырат. Адил Миленаны коптон бери жактырып жургон эле, жумушунун арты менен жетекчисинен атайын уруксат сурап, чакырткан.Милена жолугушууга келе албай, бир таанышынан кечирим сурап кат жазып жиберет. Адил бош убактысында жолугушууга озу чакыруусун айтат да кетип калат. Кыргызстанга телефон чалат.- агай, кандайсыздар? Иштериниз жакшыбы?- рахмат, кудайга шугур, озун жакшы журосунбу?- мм, жакшы. Кыз таптым, бирок, француз. Чынында ал кандай кабылдайт билбейм, ал мага коптон бери жагат.- ким болсо да, сенин бактынды тапканын, менин ийгилигим.- рахмат,- аман бол Адил- буйруса жакында барам, эс алууга.Жумушунда отурган- Адил, жетекчиликке чакырып жатышат- азыр, макаланын акырына чыгайын…- жок, тез келишинди айтты- баратам... агай кечирээк чалам…Жетекчисине келип: - чакырттырган экенсиз- кел, олтур...жанындагыны корсотуп...- бул киши Лондондон келди, журналисттердин семинарын жана "Бар кемп" уюштуруп жатыптыр. Сени сунуштадым, кийинки айда- мен ойлонуп корормун- жок, сен барышын керек- макул, мен барайын анда, созунуздорду озунуздор бутурорсуздор- мм, бара бер...Семинар отчу кун да келди. Дуйнолук денгээлде отуп жаткандыктан журналистер жана ырчылар да ар олкодон келген эле. Семинар отчу имаратка атайын тизме менен киргизип жаткан эле, Адилдин артынан эле Кыргызстандык уч журналисттин аты-жондору айтылды, Адил ичинен суйунуп калды, орундары да катар, бири-бирине жакын экен. Тортоо жанаша отурушуп, Адил тааныша кетти- кандайсыздар? Кыргызстандыксыздарбы? - ооба, сиз кайдан билесиз?- менин атым Адил, мен да Кыргызстандыкмын/ , бирок, Францияда иштейм.- ошондо Франциянын атынан келдинизби? - ооба.- жакшы.- даректериниздерди бериниздерчи? эл.почта барбы?- ооба...Коп учурда бирге болушту.Кезеги келип Миленаны сахнага чакырышат, Адил сыртка чыгып кетет. Кайтып келсе, ыр аягына келген экен, Миленанын жанына барат. Сахнадан туруп, эл алдында суйуусун арнайт…- Милена, дуйно элинин алдында мен сиздин тун уйкунузду, ойлорунузду анан да башка жигиттерге коз артпашыныз учун каректеринди алып кетууго келдим?Милена ойлуу туруп калат. Отургандар кол чаап жиберишет.Милена да Адилди ичинен жактырып журчу эле…- сиз эмне, уйкумду, ойлорумду буга чейин эле алып кеткенинизди билмексенге салып жатасызбы?- демек, макулсуз. Бирок, алдын ала эскертем. Мен сизге айды, жылдызды алып бергим келбейт, анткени сиз жылдызсыз, айсыз, тек гана сизге суйуумду, бактымды арнагым келет.- рахмат...- отургандарга жугунуп сахна артына кирип кетет. Адилдин колундагы гулу кала берет. Ал ордуна барып отурат. Жанындагы кыргыз журналисттер кызыгып Адилди созго бурушат.- бул, Француз ырчысыбы?- ооба- беш жыл мурун аварияга учураган самолеттон аман калган ырчы ушулбу?- кайсы авария? билбейт экенмин- Кыргызстанда болгон, коно бергенде авария учурап учко болунуп кеткен.- мм, эстедим...- Адил Саянаны эстеп кетти. Саянанын коз жумганына дагы эле болсо ишене элек. Бирок, айласы жок.Семинардан кийин дароо Миленаны издеп табат. Гул берсе, Милена жанындагы шеригине берип коет. Шаар айланышат.- сиздин ата-энениз мага турмушка чыгарынызга каршы болушпайбы? - менимче, каршы болушпаса керек, алар мен учун баарын жасашат.- сиз Кыргызстанга баргансызбы? - жок, барган эмесмин. Эмнеге мени "сиз" деп жатасыз?- башынан эле "сиз" деп келем го, уйронгон адатым боюнча эле кайрыла берейин.- оз эркиниз...- Милена, эртен Францияга кетебиз, ата-энениз менен суйлошуп корунуз, Кыргызстанга барып-келебиз. Бир айга эле, менин эс алуу учурумда.- макул, айтып кором...Эртеси Францияга келишти. Милена уйуно, Адил жумушуна барды. Жетекчисине кирип копко суйлошуп отурушту.- баары жакшы, жогорку денгээлде отту.- биздин олкодон Милена барып ырдаптыр, кечээ туз алып корсотуу болгон- ооба- сенин суйлогонун да жакшы болду.- рахмат. Мен бир-эки айга эс алууга чыгайын деп турам- ооба, эс ал. Эртенден эмес, кийинки аптадан, макулсунбу? - макул, рахмат, мен кеттим...Кечинде Миленага жолугат.- кийинки жумада эс алууга чыгам, ата-эненизге айттынызбы? - айттым, бирок, синдимди кошуп бергени жатышат- макул, анын эмнеси жаман, анда мен эртен уч билет алам, кийинки жумада кетебиз... Кыргызстанга да келишти, Адилдин кубанычында чек жок эле. Адил озунун уйуно жетпей жатып, Марат агайдын уйуно барды. Алдына Жоомарттын балдары чуркап чыгат.- Адил байкем келди, уррааа, кандайсыз байке журунуз уйго- кандайсын? Жоодар, чоноюп кетипсин го.- ооба да- канчага чыктын?- он бирге, иним тогузга чыкты.- жакшы, ким бар уйдо?- баары бар...- Адил, кандайсын балам?- аманчылык, кудайга шугур. Озунуз кандайсыз, ата?- жакшы, келгиле, уйго...- ангыча Уркуя эже чыкты- ой, кое тур, суу айландырып коеюн...Копко чейин ал-акыбал сурашып, сыр болушуп отурушту. Миленаны, анын синдисин тааныштырды. Кеч киргенде уйуно кетууго камынышты.- уруксат болсо, биз баралы?- кой, бугун калгыла, квартирага эртен женендер тазалап келет, анан барасынар. Андан коро, экообуз сыртка чыгып келели. Женен жай даярдап койсо келебиз.- макул, Жоомарт байкемдин дагы бир баласы бар эле го,- бир эмес, дагы учоо бар, тайэнесиникине кетишти. Качан уйлоносун? Жашын отуздан ашып баратат го- отузга быйыл чыгам го, ата- айырмасы канча? Сени уйлондурсом, менин жаным жай алмак. Сен оз баламдай болуп калдын да- аз калды. Андан коро айтсаныз, Милена сизге жактыбы?- чынын айтсам, кимдир бироого окшоштуруп жатам...Эртеси да болуп, жолдон телефон алышат да, Адил Милена менен синдисин квартирасына алып барды.- менин кеткениме 5 жыл болду, ошол боюнча турат. Бул менин карындашымдын болмосу болчу. Анын буюмдары дагы эле ордунда экен. Сиздер озунуздор калып турунуздар мен азыр, тамактанганы бир нерсе алып келем...- дуконго чыгып кетти, Саяна эсине тушконунон ал жерде тура албады, ойлонуп кетти " Саяна, кыйнабачы мени. Сени деп омур бою жалгыз баш отуп кете албайм, билип турасын го, атам ой агайым уйлонушумду талап кылып жатат. Тушун мени, кечирип кой..."Кайра келсе Милена чай демдеген болот. Бул нерсе Адилди тан калтырат, ашканага кирип, жумуртка бышырат да кыздарды тамактанууга чакырат. Милена ойлуу эле.- Адил, элестетсениз, сиз биринчи жолу барган жериниз, мурун да коргондой сезимдер сизде болгонбу?- кызык, андай учур болгон эмес экен, эмнеге?- мен... мен, мурун бул жерди коргондой болуп жатам, жада калса, бул жумуртканы да жегендеймин. (жылмайып)- кызыксыз го, омуру жумуртка жебедин беле? (жылмайып)- акыркы жолу качан жегеним эсимде жок, бирок, жегем.- мен сизди дагы эле тушунгон жокмун- уйунуз мага тааныш корунуп жатат, тиги сувенирди ким жасаган?- карындашым- карындашыныз каякта?- ал...- телефонуна кимдир чалып калат...- алло, эмне болду Жоомарт байке?- Айсана эжем келди, эртен мененки рейс менен, силерди да чакырып жатат, уйго- азыр эле келдик го- анда, эжем экообуз барабыз, сеникине- макул, келе бериниздер. Милена, кечинде уйго коноктор келет экен, учоолоп шаар айланалы да, базарга тие келебиз- макул, Мэри, жур шаар коруп келебиз...Учоо шаар айланып, Адил бир кезде Саяна менен ээрчишип баскан жолдорду басышат. Адил отконду эстеп кетет, ойлонуп басканынан жанындагыларды унутуп да калат.- эжее, гул сатып жатат алалычы? эжее...- Милена да ойлуу бараткан экен- а? эмне болду?- гул алалычы?- койчу, эмне кыласын? эртен эле соолуп калат.- дайым ушундайсыз, сиз гулдорду жаман коросуз- Адил? Эмне болдунуз?- мм? Ойлонуп кетиптирмин. Милена, гул алып берейинби?- жок, керек эмес. Уйго барабызбы?- ооба, жолдон дуконго кире кетели...Азык- тулук алып уйго келишет. Милена тамак даярдоого киришет да, Мэрри жардамдашат. Адил Саянанын болмосуно кирип кетет. Бир нече убакыттан кийин куткон коноктор да кирип келишет. Адил аларды тосуп чыгат.- келиниздер, уйго кириниздер. - кандайсын? Адил, жакшы келдинби?- рахмат, Айсана эже, озунуз кандай келдиниз?- жакшы, айтпай келе берипсин да.- мекенимди сагынып, келууго шаштым да- Жоомарт уйдо келин-бала да бар деди эле(жылмайып койду)- ооба, Милена бар, сиз тааныйсыз да, француз ырчысы.- койсон, ошол менен суйлошуп жатасынбы?- ооба, кийинкиде той менен келем.- жакшы экен, чакырчы таанышалы- макул, Милена кел коноктор менен тааныштырып коеюнКоноктордун алдына кирери менен Айсана Миленаны коруп ордунан турат, Милена да коп чейин тиктеп тура берет- кимге окшоштуруп жатам?- кечиресиз, Айсана эже, бул Франция ырчысы да- аа, жанагы, 5 жыл мурун, биздин аэропортто болгон аварияга кабылган ырчыбы?- билбейм, баары эле ошентип айтышат, мен негедир эч нерсе билбейм…Милена соз алып:- мен Кыргызстанга келген эмесмин, бирок ата – энем, «аварияга учурагансын анан откондорунду унутуп койгонсун» дешкен Милена копко чейин самолеттун авария болгон кунду эстеп жатты, ман болуп, Саянанын болмосуно кирип кеткен эле, бир убакта болмодон чыгып келди…- Авариядан кийин Франциянын больницасынан ойгондум, ата-энемдин айтуусунда эки ай комада болгон экенмин. Француз тилинде суйлой албай копко кыйналгам. Ата-энемдер да, менин француз эмес экениме ынанышкан. Баарын баштан уйротуп, мен озумду таппай жаткандыктан алар менен кала бердим... аварияда бетим куйуп кеткен экен, ошондон пластикалык операция жасаткам.- макул баары артта, келгиле тамактаналы…- Жоомарт созду буруп койду…- анан той качан , Адил?- буйурса кийинки жылы- а эмне анча кеч? Быйылчы? Той болбосо эмнеге келдин?- силерди коруп кетейин, анан Милена менен тааныштырайын деп…- кыз даяр болсо, уйлонуп ал да, кааласан Францияда жаша- Мен Миленаныуй- булоом менен тааныш деп алып келгем, анан азыр уйлоном десем, кутуусуз болот… Тамактанып болушуп, Жоомарт, Айсана экоо уйуно кетем, Адил Милена менен синдисине Саянанын болмосун берет. Миленаны чакыртып экоо копко суйлошуп олтурушат, ошондо Миленага Адил тугундарынын уйлон деп жатканын жана уйлончу болсо Кыргызстанда жашаарын айтат, Милена ата- энеси менен суйлошуп анан жооп бере турган болот, булл куну Адил бактысын тапканына эмес Саяна эсинен кетпей жатканынан уктай албай чыгат.туну бою ал Саянанын элеси менен суйлошуп, тан тосот. Эртеси эртен менен Адил уктап кеткен экен анны Милена ойготот. Ошентип, Адил отпускасын Миленага Кыргызстандын кооз жерлерин корсотуп, Милена менен синдисин саякаттатуу менен откорот. Эс алуу куну бутуп, учоо Францияга учуга камынышат,- Буюмдар калып кетпесин, баарын кылдат карагыла, макулбу, мен дуконго чыгып келейин…- Макул, батыраак кел, кардыбыз ачты(жымайып) Адил чыгып кетет, Милена синдиси экоо, клип коруп, бийге тушуп, убактысын откорушот. Адил келип калат. Миленанын бийлеп жатканын коруп, Саянанын, эркелегендерин элестетип кетет, ал да бир куну ушинтип, музыканы жаныртып коюп, бийлеп, Адилдин жинине тийген эле, ал Адил уйду жаны алып, Саянага корсотуу учун алып келгенде болгон окуя. Алгай уйду саып алаарда, Марат агайын ээрчитип алган эле, иштеп тапкан акчасын, Саянанын керектоосуно жумшап ашканын агайына берчу, ал топтосо, Адил уй алмак, Марат агай “устуно акча кошуп жакшына уй салдырып берейин” десе, Адил Саянанын мектепти бутуп жатканынан “батир болот” деп ынабай койгон, Саяна учун алган бул квартирасын сатууну бир ойлонот, бирок,конулу тартпайт... ошентип бул куну Адил Милена жана анын синдиси Бишкек менен коштошушат.
...Кун буркоо. Кечки убак эле. Ага-карындаш шаар айланып журушкон. Анан агасы карындашына озунун суйлошкон кызы менен тааныштыраарын айтты. Кубанганычы, "эми менин жакын курбум болот, сырдашаарым болот..." деп, агасына эркелеп жатты. Агасы да карындашынын кубанычын болушту. Алардын куткон адамы да келди, кафеге кирип тамактанышты, паркта сейилдеп, анан тун болуп кетти, кызды узатып, озулору да уйго кайтышты. Карындашы болмосуно кирип кетти, агасы конок болмого кирип сыналгыны жандырды, копко чейин отурду карындашы чыккан жок. Айласы кетип, ашканага барды, чай коюп, карындашынын болмосун такылдатты, ун чыкпайт, коркуп кетип эшикти туртсо ачык экен, караса карындашы бир нерсе жазып жатат. Эшикти жаап, кайра артка карады да ичкери кирди. Карындашына жакын келди:
- эмне болду?
- эч нерсе, качан кирдиниз, эшик ачык бекен?
- ооба, чай койгом, тамактанып алалы
- макул, азыр чыгам. Эмне тамак бар?
жылмайып карап:
- сен кутпогон тамак...
- ммм, уфф, даагы жумурткабы?
- билбейм, а мен жумурткадан башканы бышыра албайм.
Карындашы наушнигин кулагына салып, кайра улантып жаза берди. Агасы ашканада тамак даярдап журот. Артынан карындашы мурунун бырыштырып келди:
- даагы оюмду буздунуз, даагы жумурка, жебейм...тарелканы туртуп койду.
- жумуртканы жесен, эртен торт алып келип берем
- баайкее, сиз уже 99чу жумуртканы ошентип жегизип жатасыз, тортко да тойдум
- хеей, карындашым, сен окуп жатасын, мен окуумду жаны эле буттум, туруктуу жумуш таап алайын сенин каалаганынды алып берем, ээ?макулбу? Бырышкан муйдусунан. ..деп карындашынын мурдун чымчып койду.
- ммм, бугун кайсы кун?
- суббота
- уф, эртен воскресение
- а эмне экен?
- понедельник жакындап калыптыр да
- хаха, окууга баргын келбей жатабы?
- понедельник, курсовой тапшырыш керек, а мен буто элекмин
- кайсыдан?
- экономика и управление предприятием
- ким берет?
- профессор Марат Абылкасымович
- аа, менин кураторумбу?
- ооба, эртеден-кечке чейин суйлой берет. Тынбайт эч, аны коруп мен чарчап кетем
- хаха дагы профессор болом дейт элен го
- жок, эми оюмду озгортум... Эмне эле коп суйлойсуз десе, кураторунузду тартып калыпсыз да
- хаха, койчу. Сенин кураторун ким?
- Арман Сагындыкович
- жаны келгенби? Жаш агай
- между прочим, кандидат наук
- ой ой ой, суйлой албайт го, анын парында дайым мен диктовать этчумун, кантип жактады болду экен? Бир да жолу унун укпагам
- жаны келсе, жаш болсо...
- койчу ай, ал мен 5-курста окуп жатканымда келген, а ал келгенче 4-курсумда 1-2-курстарга мен сабак берчумун информатика менен ОСтен, 4-курсумда!
- ОС кандай сабак?
- операционная система, 2-семестрда отосунор
- анан ошол жерде кала бербейт белениз сабак отконду жакшы билсениз
- паракорлор менен иштешким келген жок. Вот ошол сенин агайын пара алат
- сиз пара берчунуз го, анан ал албай коет беле
- бергем, бирок озумо берген эмесмин
- анан кимге?
- группалаштарымдын атынан бергем, жада калса куратор бул жонундо билбейт, мен староста болгон учун группанын журуш-турушу менин мойнумда болчу, саныныбыз азайбашы учун ошол жолго баргам
- алар учун озунуздун акчанызды коротконду билесиз, мага дегенде акчаныз жок болуп калат!
- баштабачы Саяна! Сен учун мына бул квартираны алдым го кун-тун иштеп!
- а мага бул квартирандын кереги жоок!
- эмне керек сага?! Кайт артка Саяна, эмне керек сагаа!
Карындашы ыйлап болмосуно кирип кетти.
Агасы да балкондо терезеге карап, ичинен суйлонуп жатты:
" мен сени алдадым Саяна, карындашым кечир мени. Оюмда сен аны кабыл албайсын деп ойлогом, ал менин группалашым эле. Мумкун сени жакшы корорумду айтсам, сен тушунбой каласынбы деп корком..."
Ыйлап жатып, Саяна уктап калыптыр. Адил уктай алган жок, Саянаны алдап койгону учун озун куноолуу сезип жатты. Ошол нерсе Адилди уктатпады, анткени ал Саянаны бир да жолу алдаган эмес эле, жада калса Саянага "сиз" деп кайрылганын Саяна озу урушуп жатып, жакында эле токтогон. Айласы кетип, интернетке кирди, китеп окуду, сыналгы корду, анан тан атаарда эшикке чыгып кетти...
Арандан ойгонгон Саяна жуунганы ваннага кирип кетти, агасынын жок экенин байкабады. Жуунуп алып ашканага барды, муздаткычты ачкысы келбеди, конок болмого кирип сыналгы корду. Анан гана эшиктин сырттан ачылганын билди, караса агасы экен, колуна баштык кармап алган. Агасын бир тиктеп кайра сыналгы коргонун улантты. Адил ашканада бир нерселерди кылып журот, карындашы эшикти ачаарда кирбесин деп, кайра туртуп койду. Саяна таарынганын токтотпой болмосуно барды да, кечээки бутпой калган жазуусун кайра улантты. Бир убакта тышкы эшикти конгуроосу басылды. Саяна болмосунун эшигинин жанына жеткенде Адил эшикти ачканын билди, тыншап турду. Эркек бироонун уну угулду, тааныш ун
- кандайсын? Адил
- Ассалому алекум, келиниз агай.
Конок болмого кирип кетишти
- иштерин кандай? Жумуш таптынбы?
- азырынча таба элекмин, бирок, тапканымча деп автомойкада иштеп журом
- ал жумуш эмес да... менин балам сайт ачып жатат, жумушчулар керек, мен сени сунуштап койдум. Эртенден калбай жолуккун, Жоомартты тааныйсында
- аа, ооба, тааныйм, рахмат сизге
- мен барайын анда
- жоок, чай ичип кетиниз
- кой, кеч болуп баратат, мына бул жерде Жоомарттын дареги бар
- мм, рахмат агай, отуруп кетсениз жакшы болмок
- дагы коп корушобуз, аман бол
- жакшы барыныз
Агайын узатып, эшикти жапты да ичинен суйунуп калды
- ессс, уррра, Саяна, ачсан эшикти. Чык тамактанабыз, жакшы жанылыгым бар.
- жебейм жумуртканызды
- эмне жейсин?
- жемиш жегим келип атат
- жузум жейсинби?
Эшикти шарт ачты
- жузум барбы?
- бар, жур ашканага
Ашканага барышат, агасы жемиштер, шириндиктер менен дасторкон даярдаптыр, ишене албай Саяна муздаткычты ачып карады, ичин да толтуруптур. Суйунуп агасына эркелеп, моюнуна асыла кетти
- ушунчанын баарын кайдан алдыныз
- ушунун баарын саткан жерден
- а кайсы акчага?
- а сен аны эмне кыласын? Алып келгенден кийин жей берсенчи
- а мен урдалганды жебейм
- ... карындашын копко тиктеди ... Сен мен жонундо ушинтип ойлоорунду билген эмесмин. Сен ашыкча эркесин. Ал, же, тамагын таттуу болсун
- бирге болсун
- сеники озгочо таттуу болсун
- анда сиздики...
- болду, токтодук
- неге? менин токтогум келген жок
- коп суйлойсун да, менимче сен журналист болушун керек эле, суроо бергенден тажабайсын, дагы мени айтат
- агасын коруп иниси осот да
- а сен кыз-баласын, кичине болсо да озунду тартышын керек
- ооба, эмне болсо эле кыз - баласын дей бересиз...
- макул, мен жумушка кеттим, сен уйлорду жыйнап кой э, кыз-бала?
- неа, жыйбайм, мен курсовоюмду бутурушум керек
- канча барак жазышын керек
- кырк
- сен баштай элексин го
- бешоону жазгам
- канчалык тез жыйнап бутсон, ошончо тез баштайсын
- ааа, койбойсуз да
- бир жолу жыйнап койсон, уйго келгенинден бери жыйнай элексин, мен кылып журом баарын
- ой макул, жаям эле, жононуз ишинизге
Адил чыгып кетти, баратып ою Саянада " эмне мынча эрке, тобо кылдым ушундай адамды биринчи жолу кордум, аялын ушундай болсо э? Оиий, кудай сактасын, бир создон калбайт, ашыкча эркее. Хм, дагы тентушундай айтышып турат, менден кичине го..." ичинен суйлонуп, башын чайкап койду. Бирок, баарыбир жакын адамы, баарыбир жакшы корот.
Саяна уй жыйнап атып, кузгунун алдына отура кетти " жиндимин э, ооба Саяна, сен жиндисин, байкене ошентип ашыкча эркелегенден кийин. Тайманбай айтты го бетиме, ашыкча эркесин деп, ошону уккун келди беле? Бир куну уйдон кууп чыгат, коросун анан. Ал эмне, кызын эрчитип келет да жашай берет..." кайра уйун жыйноого киришти. Баарын жыйнап буткондон кийин, музыканы коюп алып бийледи, интернетке кирди, эптеп убактысын откозду, курсовоюн ойлогон да жок. Ошентип, кеч кирди, тамак даярдап агасын кутту, кундо келчу убактысынан кечигип жаткан эле...
Тун бир убакта кирип келди, Саяна ашканада столго башын коюп уктап жаткан экен, которуп болмосуно алып кирип жаткызды. Экономика дептерин издеп таап, тапшырмасын карады, курсовоюнун темасы жазылып турган экен. Анан барактарын текшерип - териштип жатты, козуно бир эски дептер урунду, бирок, кызыгып алып карабады. Курсовоюн жазып жатты, китептерден, интернеттен карап, озунун билгендерин кошуп жазып бутурду да, ошол жерде уктап калды. Эртен менен будильниктен ойгонуп кеткен Саяна, агасын коруп жылмайып койду, жанында даяр курсовойду корду да суйунуп, агасынын бетинен ооп койду. Жуунуп, тамактанып окуусуна кетти.
Уйунун бурчунан бир жигит менен туртушуп кетишет. Экоонун колдорундагы кагаздары тушуп кетип, жигиттин кагаздарына Саянанын озунун тарткан суроту кошулуп кетет. Жигит профессордун уулу Жоомарт эле, Адилди издеп бараткан. Жоомарт менен Адил университеттен таанышышкан
« Адил, окууга тапшыруу учун келгенде, кабыл алуу коммисиясында Марат Абылкасымович бар эле, Жоомартты жардамчы катарында жанына алып алган...
- саламатсызбы? агай, мен маалымат алуу учун келдим, кандай кесиптер бар?
- саламатчылык, мына...-телефону шынгырап кетет... - Жоомарт, маалымат бер...
- макул... келиниз, атыныз ким?
- Адил
- Адил, менин атым Жоомарт. Бизде мына бул кесиптер бар...
(Адил ошол кундон Жоомарт менен достошкусу, жакындан таанышкысы келди, себеби, Жоомарттын адамдарга жасаган мамилеси жакшы эле, аны Адил, ошол учурда байкайт...)
- кайсыны тандайбыз?
- а сиздин кесибиниз ким?
- программист, инженер – технолог болуп айтылат
- кандайча, а эмнеге программист эмес?
- программа тузгондон кийин «программист болосун», а негизи, программист, кесип катарына кирбейт, бирок, жумушсуз калбайсын, анын устуно, учурда техника аябай онуккон учур…
- анда, мен да ушуга окуйм
- макул, документтер толукбу, даярбы?
- ооба, мына...
Ошентип, окууга отту. Адилдин кубанычында чек жок эле, кубанычын карындашы менен болушушту. Саяна экоо ошол куну шаар айланышты, балмуздак жешти. Саянанын ошондогу оз колу менен колуна тийген ар бир буюмдан жасаган сувинери дагы деле сакталып турат... Ошол кезден бери Жоомарт менен жакындан таанышып ага - инидей мамиледе болушту...»
Жоомарт уйго да жетип келди, эшигинин ачык экенинен тартынбай кире берди
- Адил, Адилбеек...
Адил коздорун ушалап, карындашынын болмосунон уйкусурап чыкты
- оо, Жоомарт байке, келиниз
- келдик, рахмат. Кандайсын? Уктап атасын, квартира бекерчинин уйу деп, хаха, тамаша...
- тамаша да чындыгына жараша экен да, байке
- мм, корунбой кеттин го, окуунду буткондон бери биздин уйго келе элексин. Сени мен эле эмес, балдарым да сагынды. Сени сурай беришип, кулак-мээмди жеп салышты
- жумуш менен бошобой жатам...
- жумушунду билем, атам айтты, кечээ келген экен
- ооба, келген, сиздин ишиниз туралуу да айткан
- мына, ошол ишти сен менен суйлошойун деп келдим. Мына бул документтер, карап чыгаарсын
- макул, чогу карайлы, мен чай демдеп келейин же кофе ичесизби?
- кофе болсо, кофе эле алып келе бер
- ооба, мен да уйкусурабай кофе ичейин...
Экоолоп, кофени шурулдата ичишип, документтерди кароого отушот. Карап жатып Адил суротту коруп калат
- оо, сонун го, озунуз тарттынызбы?
- жоок э, мен кыздардын койногун тартмак белем
- эми, эжениз моделдик агентте иштесе, дизайнерликти оз колунузга алгансызбы дейм да
- койчу, мен мындайларга кызыйпайм да... Токто, жакшы ой, берчи суротту
- мына, тынччылыкпы?
- бул суроттун авторун билип турам ким экенин, азыр эле тиги бурулуштан бир кыз менен туртушуп кеттим...
- мм, анан? Мумкун, кино - клиптердегидей коздор тиктешип кетишкендир, а?
- жончу, уй-булом бар го
- эми, тамашаладым да, сизге эле уруксат бекен?
- макул, капа болбо, мен кеттим, суротчуну табышым керек
- таап не кыласыз? Кайдан издейсиз?
- университеттен издейм, ошол тарапка бурулгандай болду? Эжеме дизайнер керек болуп жаткан, сен карап тур
- мм, тушуном, бара бериниз, баарыбир издейт экенсиз да...-жылмая башын чайкап койду.
Жоомарт университетке кирди, университеттин алдында атасы Арман Сагындыкович менен суйлошуп турган эле, Жоомартты коруп, алдынан чыкты
- кел балам, эмне болду?
- мына, бул суроттун авторун издеп журом
- кызык, а эмнеге?
- эжем дизайнер издеп жатпайбы? Жардам берип коеюн дегем
- жакшы, мага бер, сураштырып коройун, бизде окуганы аныкпы?
- билбейм ата, ушул жакка бурулгандай болду эле, тиги Адилдин уйунун бурчунан коргом
- аа, Адилге бардынбы? Жакшы эле бекен?
- ооба, азыр ошол жактан чыктым, жакшы эле. Баштап жаткан жумушумдун документтерин менен тааныштырганы келгем
- жакшы, аны кимдин ордуна коеюн деп атасын?
- атаа, пол жуугуч кылбасам болду да
- тамашан курусун. Макул, мен барайын, сен да бар
- макул, ата, рахмат
Жоомарт уйуно кете берди. Адил кагаздарды карап буткондон кийин кайра эле уйкуга кетти.
Суротту которуп профессор кабинетине кирди, Саянанын группасы отурган
- саламатсынарбы? Сабакка ким даяр?
Бештей студент кол которот...
- башкаларыбыз кийинки сабакта даярданып келебиз э?
- кудай буйруса, агай
- кудай деген кур калбайт, балам.
- рахмат, агай " 2 " койбой турсаныз эле тапшырабыз
- " 2 " койбойм, " нб " коем, отработкада тапшырасынар. Болду, ким даяр болсо, чыгып айта бергиле, Абдибалиева Саяна?
- мен...- Саяна жооп беруу учун доскага чыгат
Курсовоюн агайга берди. Агай ичин карап, барактап жатты "кол жазмасы кимдир бироонукуно окшош, ким эле ал? Жакшы студенттеринин бири, болбосо, кол жазманы таанымак эмесмин. Озунун группасында эмес, булардын кол жазмасын коргон эмесмин..."
Саяна жооп берип болду
- сенби, группанын старостасы?
- ооба
- макул, отура бер...
Бир нече убакыттан кийин бул пар да бутту, студенттер чыгууга камынууда
- кое турсанар, мына бул суротту ким тартканын билбейсинерби? Аранарда ким сурот тартат?
Саяна конул бурбады, досторунун бири
- бизде Саяна кызыгат суротко
- жок, кызыкпайм, бизге уруксатпы агай?
- уруксат бара бергиле
Саяна журналды алаары менен козуно сурот урунду "кайдан алды экен? Кантип агайдын колуна тийди? Бул суротту эмне кылат экен?.." ал "сурот тартпайм..." деп айтканынан унчуга алган жок. Сырка чыгаары менен модулунун баасын карады, " 5 " ...
- кыздар, бул акыркы пар беле?
- ооба, тан эртеден эле сага окуу бутуп калат
- оф, биринчи пар эми буттубу?
- эмне болду?
- байкеме барайын дедим эле
- ал каякта?
- уйдо...
- апеей, доктурга жатып калдыбы десе, анан обедте барасын, жур кеттик...
Парлары бутуп, Саяна уйуно кетээрде суротун эстеди. Кайра алуу учун агайды издеди, ал жумушу чыгып кетип калган экен. Уйуно барса, Адил уктап жатат. Агасынын жанына келип, тизелеп отурду
- байке, турбайсызбы?
- мм, качан келдин?
- азыр эле, суйунчу бериниз
- болсун, эмне болду?
- суйунчуну бериниз айтам
- айта берчи, дем алышта сени киного алып барып келем
- соз бердиниз, мен бугун " 5 " алдым
- кайсыдан?
- Марат Абылкасымовичтин сабагынан
- курсовойду эртен менен кордун го, кантип даяр болдун?
- ал теманын кыскачасы, дептеримде бар болчу, ошону окуп, айтып бердим, ал байкабады деле окшойт
- аа шумшук, алдапсын да агайымды
- алдабай эле, бир эле тема го
- кой, дагы урушпайлы. Сен кийимдеринди алмаштыр, мен тамак ысытам...
Тамактанууга отурушту
- а сиздин агайыныз, мени билеби?
- жок, эмнеге?
- жон эле. Бугун мен тарткан сурот анын столунда туруптур...
- кандай сурот?
- бир кыздын суроту, свадебный койнок кийген
- анан?- Адил Жоомарттагы суротту оюна келтирбеди
- анын колуна кайдан тийди дейм да
- ким билет, мен жада калса сенин сурот тартканынды билбейм го
- болмомо ушунча кирип, суротторумду корбогонунуз кызык экен
- мен сенин буюмдарына тийгенден корком, жеп саласын да бир нерсе болсо
- ооба, аран эле турам
- тамаша, таарынып журбо. Саян...
- офф, канча айтам Саян балдардын аты деп
- кечирип кой, Саяна, уйго дагы эмне алайлы?
- мен, конок уйго, диван, кресло столу менен алгым келип атат, атайын болот го комплекттер
- ошол элеби?
- телевизорду да, алмаштыргым келет, анан килем, парда алыш керек
- кенешине рахмат...
- а кайсы акчага алабыз?
- бир айдан кийин жаны жумушка орношом, кесибим боюнча
- охо, жакшы го. А уйду ремонттобойбузбу?
- кийинки жылы
- мм. Мен болмомо кеттим
- идиштерди мен жуймунбу?
- ооба...-жылмайып кетип калды.
Адил ашкананы тазалап чыкты. Балкондон сыртты карады, кун бурколуп калыптыр. Сыртка чыккысы келди.
- Саянаа, жур сыртка чыгып келебиз?!
- неге?
- жон эле, сейилдейбиз да
- кеттик, азыр мен устумо кийип алайын
Шаардагы сейил бактардын биринде ээрчишип, бири-бирине тамаша айтышып, бактылуу баратышат. Коргондор экоону кыз-жигит деп ойлошту. Алдыларынан Адилдин достору чыкты
- экоо ээрчишип болушпайт го
- Рамео Джулиетадай десен
- койгулачы, бул Адилдин карындашы да, жаны эле окуганы келген
Адил да жанына келди, Саяна тоскоолдук кылбаш учун узагыраак басып кетти
- кандайсынар? балдар
- шугурчулук? Озун кандай? Иш таптынбы?
- таптым, бир айдан кийин орношом
- жакшы, бир куну чогулабыз, жумушчулардын урматына
- макул, чалып коесунар
Жолун улап, Саянанын артынан барды
- ким булар?
- досторум. Саяна, тиги жерде гул сатып атат, алып берейинби? Кандай гул жагат сага?
- жок, албайм. А сиз суйлошкон кызынызга гул алып бересизби?
- жок
- эмнеге?
- ал гулдорду жаман корот
- кандайча? Кыздардын баары эле жакшы корот го
- ал ошондой, озгочо...- Саянаны тиктеп турду.
Саянанын конулу чогуп кетти
- сага эмне болду? Саяна. Жон жерден маанайын тушуп кетти
- сизге жакшыы, суйлошкон кызыныз бар, а менин суйлошконум жок
- апеей, жигит элеби? Таап берейинби? Озумо окшогондон, э
- жоок...
- неге? Каалабайсынбы? Анан не...
- менин жакшы коргонум бар, ал мени...-токтоп калды
- эмне жакшы корбойбу? Тааныйсынбы аны? Ал сеничи?
- тааныйбыз, экообуз тен, жакшы билебиз бири-бирибизди. ..
- анан?
- болгону ал, ушинтип, сизге окшоп мамиле кылат
- кандайча?
- мени карындашындай корот
- ошол элеби? кийин жакындашып кетесинер... -деди да, ичинен кызганыч сезими козголду.
Жамгыр себелей баштады, уйуно шашылышты. Лифтке кире бергенде Саянанын ушугонун байкап, Адил кучагына кысты. Саяна алгач адаттагыдай агасынын эркелетип жаткандай туйду. Бирок, Адил карындашынын коздоруно башка коз карашта карады, Саяна сурдонуп кетти. Отура кетишкен эле, лифттин токтогонунан эстерине келишти...
Ошол кундон тарта, Саянанын мурункудай эркелиги азайып, уйлорун жыйнап, кыз-баланын жумуштарын толук оз колуна алды, бул нерсени Адил да байкады.
Агайдагы сурот Саянанын эсинен чыкты. Кундордун биринде кайрадан стол устунон коруп, Марат Абылкасымовичке жалгыз отурганда келди
- кечиресиз, мумкунбу?
- кел, кызым
- мен... сурот, суротту мен тарткан элем
- мм, жакшы тартыпсын, сенден мыкты дизайнер чыгат
- бирок, ал сиздин колунузга кайдан тийди
- уулум берди, "авторун таап бериниз" деп
- мм, кайра алсам болобу?
- болот, мына
- а, неге издеди, мен сиздин баланызды тааныбайм го
- кызым, моделдик агентте иштейт, учурда чет олкодо. Дизайнер издеп жаткан эле, балам суротту кайдан тапты билбейм, эжесине жардам беруу учун издеди
- мм, бирок мен дизайнер боло албайм, окуум бар...
- созсуз турдо окууну таштап кетип иштебейсин, кызым тез-тез келип турат, ал келгенде жолугушуп турасынар
- анда мен ойлонуп кором
- ооба, уйдогулор менен да суйлошуп кор
- макул, рахмат агай, саламатта калыныз...
Уйуно барып, болмосунон копко чыкпай ойлонот. Адилге айтайын дейт, бирок, негедир коркот...
Ойлуу отурганда Адил келет
- окуулар кандай? Кыйналбай элесинби?
- жок, рахмат. Байке, сиздин жумушунуз эмне болду?
- орношуп алдым, кийинки жумадан барам.
- мен да иштейинчи?
- не кыласын? Окуунду окуй бер, кыйналсан мен бармын
- жок, мен агайдан суротту алдым
- анан? Ким бериптир?
- баласы, дизайнер издептир
- Жоомарт байкеби? Ааа, баса, сенин суротун беле?
- ооба, сиз кайдан билесиз?
- кордум, экоонор туртушуп кеткен экенсинер го, ошондо анын кагаздары менен кошулуп кетиптир. Кагаздарды карап жатып мен коруп калдым...
- мм(үйүнүн жанынан түртүшүп кеткен жигитти эстейт)
- эжесине дизайнер керек деп издеп кеткен, агай айттыбы?
- мм, айтты. Макулсузбу?
- билбейм, озун бил. Бирок, чет олкого жибербейм...
Саяна " анда, эже менен таанышып, бул жакка келген учурларда суротторумду коргозуп турам..."деп ойлонду ичинен.
- Саяна, кеч болду тамактанабызбы?
- мм, азыр. Тамакты ысытайын
Тамактангандан кийин уйкуга кетишет. Эртеси Адил Жоомартка жолукканы уйуно барат. Үйүнон Жоомарттын апасы Уркуя чыгат
- арыбаныз, эже, ден соолугунуз жакшыбы?
- Адил, сенби? Кел балам, жүр, үйгө кир.
- Жоомарт байке барбы?
- ал, атасы экөө жумуштар менен кетишкен, азыр келип калышаар, көп болду кеткенине. Келин, чай алып кел?
- кичинекейлер корунбойт го...
- ойноп атышат. Келин, балдарынды чакырчы?
Келини балдарына Адилдин келгенин айтаары менен чуркап киришет
- Адил байкооу
- ооу, кандайсынар? Чоноюп калыпсынар го, мегиле, алгыла...-чонтогунон атайын балдарга атап алып алган шоколадын берет. Суйунуп Адилдин жанында айланчыктап, ар нерселерди суйлоп журо беришет
- бакчага барып атасынарбы?
- ооба, бугун байбадик, дем айыс дя
- канча кун дем аласынар?
- бийбем, атам алип баят. Ажый биж уктабыж
- неге? Мен кантем анан?
- бакчада дайым уктабыж да, сиж энем менен отуюп туюнуз да, анан ойгонобуж
- макул, анда баргыла, уктагыла, жакшы эс алгыла э
Балдарды апасы болмосуно алып кетет. Жоомарт менен атасы келет. Адилди коруп, Марат Абылкасымович суйунуп калат.
- Саламатсызбы? агай.
- кел, Адил, кандайсын?
- рахмат, агай, кудайга шугур. Кандайсыз Жоомарт байке?
- кандайсын? Келгенин жакшы болду, мен да сага жолугайын деп жаткам. Суротту тарткан кызды таптым...
- мм, жакшы. Ким экен?
- атам таап берди. Озу келип жолугуптур. Биринчи курста окуйт экен, аты Саяна.
(Адил карындашы экенин айтпады, унчукпады.)
- атам, дизайнерлик боюнча айтыптыр, ойлонуп кором деп кетиптир...
- биздин жумуш эмне болду?
- понедельниктен иштейбиз да, азыр он адам смендешип иштеп атышат. Биз кобойгучо деп, алардын маянасын азырынча кобуроок берем, кийин баарыбыздыкы бирдей болот.
- мм, жакшы.
- озун жон эле келдинби?
Ойлуу отуруп, Адил башын ийкеп койду. Чынында Саяна боюнча суйлошкону келген эле.
- балдарынызды коргону келдим. Уйкудан турса ойноп кетейин, соз берип койдум эле
- ооба, сени да катуу сагынышкан
Копко суйлошуп отурушту.
Балдар ойгонуп, Адил балдар менен сыртка чыкты, алар менен бирге агай да чыгып, эшиктин алдындагы отургучка отуруп алды. Адил балдар менен топ тебишип ойноп жатты
- Адил?
- оу, агай
- сени менен суйлошойун дедим эле, жаныма келчи
- эй, кичинекейлер, силер ойноп тургула, мен азыр, ата менен суйлошуп келейин.Макулбу?
-(баштарын кылыктана ийкешип)мааакууул
-Угуп жатам, агай…
- сен, жанагы сурот тарткан кызды тааныбайсынбы?
- жоок, эмнеге?
- кол жазманар окшош экен
- аа, окшой берет да…
- качан уйлоносун?
- ошону сурай албай, тигини созго кошупсуз да э? (жылмая карады) буйруган куну да
- суйлошкон кызын барбы?
- жактырганым бар, бирок, айткан эмесмин
- таанышсынарбы? Байланышып турасынарбы?
- ооба, мамилебиз жакын
- анан, эмнени кутуп жатасын?
- быйылча, уйду ремонттоп, ичин толуктап алайын, бир жылдан кийин анан уйлоном.
- аа, жакшы, жардам керек болсо, тартынбай сура
- уйлонсом, сизди окул ата кылам, агай
- мен карып калбадымбы, Жоомартты кой
- жок, сиз болосуз, Жоомарт байке, менин бир тууганымдай. А сиз атамдайсыз, карысаныз эмне экен? Карысы бардын, ырысы бар дейт го
- макул, балдар урушуп жатышат, сен барбасан азыр...
Балдардын бири, босогодо турган Жоомартты коруп ыйлап келди
- атаа, мен Додай(Жоодар) уйду
- ыйлаба, байкен да, таарынба. Апана барсан, балмуздак берет
- ким апкеди?
- мен. Жоодар, уйго кир балам, апан чакырып жатат
Жоомарт, босогодон балдарын чакырып жатты. Кеч киргенин коруп, Адил уйуно шашты.
- мен барайын анда
- бугун калсан болмок, уйундо эч жок го
- досторум келмек...
- аа, макул анда, бар. Жоомарт жеткизип коет
- рахмат, агай, озум эле кетем...- Адил кетип калды, жолдон бир-эки таанышы жолукту
- оо, кудайга шугур, жолукканынар жакшы болду
- а эмнеге? Издединби?
- ооба, уйго жургуло, иш бар
- ой, биз башка иш менен журобуз
- билем, силердин ишинерди. Мен жаны квартира алдым, ошону коруп кеткиле
- оо, куттуктайбыз. Каерден алдын?
- биздин университеттин жанынан. Барасынарбы?
- ооба, жолдон бир нерсе алып алалы э
- ооба, кеттик...- Адилдин уйуно жоношту. Бул учурда карындашы тамак даярдап, озу уктап калган эле.
Адилдин достору уйго кирери менен болмолорду карап чыгышат. Бири шашылып Саянанын болмосунун эшигин ачып алып, кайра шарт жаап коет
- эй, ким бул?
- ой, мен сага откондо айттым го "карындашы" деп
- а мен кайдан билем?
- сен билбесен, мен билем
- жакшынакай экен
Адилдин жини келип кетет
- карындашымды озунун оюндарына аралаштырып журбо, аман калбайсын
- Адил, сен мени коркутуп жатасынбы?
- мен сага эскертип жатам. Кыз жандуу экенинди жакшы билем
- болду, балдар, токтобосонор урушуп кетесинер, андан коро эмне жумушун бар эле ошону айтчы, Адил?
- биздин куратордун баласы, Жоомарт байке бар го, ошол сайт ачыптыр, жумушчулар керек экен, ал озунун досторунун чакыртайын десе, копчулугу чет олколук сайттарда иштешет, анан мени досторуна айтып кор деген эле...
Кечке чейин суйлошушуп, отурган жерлеринде уктап калышат..
Эртеси Саяна уктап жаткандарды коруп, агасын да ичти деп ойлоп калат. Ичинен жини келсе да, сыртынан билгизбейт. Адилдин достору да кетет. Саяна орой суйлоп:
- ичтинизби?
- жок, кайдан алдын?
- тигилер ичиптир го
- алар деле пиво эле ичишти, эмне болуптур?
- жон эле сурап койдум да
- мм...- Адил ойлонуп кетет...- Саяна, мен сага бир нерсе айтышым керек
- эмнени?
- кийин айтам, андан коро сен айтчы, дизайнерликти ойлондунбу?
- мм, иштей берейинчи? Компьютер алып бергенсиз го, интернетти да улап бердиниз, интернет аркылуу байланышып турам да
- макул, озун билесин. Бирок, дагы эскертем, мен сени чет олкого жибербейм
- мм...
Адилдин алгачкы иш куну да келет. Тандан туруп даярданып, атайын жумушка кием деп озуно кастюм-шым алган эле, кийинип алып чыгып баратса Саяна токтотуп калат, атайын агасына галстук алган экен, анны тагып бергенден кийин ийгилик каалап узатат. Ишканага барса, жумушчулардын копчулугун тааныйт, Жоомарттын группалаштары эле.
Ар бир сайттагы жазылган жарыя, макала дагы ушул сыяктуулар Адилдин мойнунда, алардын катасыз жазылышын текшерет. Жоомарт сайтты озунун эки досу менен биргеликте жараткан. Эки досу башкаруучулукту Жоомартка ишенишет. Кундон кунго колдонуучулар кобойот, Адил ар жаны идеяларды ойлоп табат. Саяна дизайнерлик жана окуусу менен алек. Бир куну Адил карындашына жаны чонток телефон алып берет. Адилдин жашоодо жасаган ар бир кадамы Саяна учун эле жана карындашы учун баарына даяр эле. Агасы керек болуп, бир куну Саяна Адилдин ишканасына барып, эшиктин алдында кутуп турса, Жоомарт жолугуп калат.
- кел Саяна, жон жай элеби?
- ооба, байкеме келгем
- байкем? (ойлуу тиктеп)байкен ким ким?
- Адил
- кайсы Адил? Менин баламбы?...- жылмайып карайт
- кандайча? Мен сизди тушунбодум? (танкалып)
- Адил Жоомартовичби?
- ааа...-кулуп жиберет...- ооба, ошол
Адил да чыга келет. Экоонун суйлошуп турганын коргондо, бир азга токтоп, артка бурула кетип кайра карындашын коздой басат, баары ачыкка чыга баштаганын тушунду. " эми, агайды кайсы жузум менен карайм. Ал менин карындашым бар экенин билбейт болчу, каап, баарын ошондо эле айтып койбой..." башын жерге салып, Жоомарттын алдына барат.
- кечирип коюнуз, биз суйлошуп алалы, сизге кийин баарын айтып берем-
Жоомарт кетип калат, Адил Саянанын коздорун карап, эмнеге келгенин сезет.
- Саяна, мен сени...
- эмнеге мен жонундо эч ким билбейт? Же менин бар экенимден намыстанасызбы?
- жоок, Саяна, эмнеге антип ойлойсун?
- анан эмнеге эч кимге айткан эмессиз, мени...- коздорунон жаш айланып кетет
- Саяна, менин сага да айтпай жургон сырым бар, баарын уйго барганда айтып берем. Ыйлаба, кечирип кой мени
- мен эми, сизди укпайм, мени Айсана эже(Жоомарттын эжеси) Францияга чакырып жатат, эртен учуп жатам
- менчи? Мени жалгыз калтырасынбы?
- жок, сиз учурга чейи эле жалгыз болчунуз го… (катуу тарынып кетип калат)
Адил ичинен озун жемелеп кала берет. Саяна ыйлап, шаар айланып басып журот.
Уйуно келип, Айсана эжеге макулдугун берет. Билет алганы барса, тунку рейске бир орун калган болот. Ойлонбой сатып алат. Уйго келип, буюмдарын алып, Адилге кат жазып кетип калат. Жумушта тынч отура албаган Адил, Жоомартка да эчнерсе айтпай уйуно шашып кетип калат. Саянанын жок экенин байкайт, катты да окуйт, аэропортко шашат. Барса, рейстин учуп кеткенине он мунот болуптур. Айласы жок эле. Башын мыкчып, копко чейин жерде отурду.
- эй, жигит сага эмне болду? Тун бир убак болду, сен отургандан бери эки саат отту окшойт, отура бересинби?
- аа? Мм, кечиресиз...
Адил эмне кылаарын билбей, уйуно бараары менен Саянанын компьютери менен интернетке кирди, Саянанын дарегине кат жазып жонотту. Францияга жетээри менен, Саянаны Айсана озу тосуп алды. Уйуно алып барып, уй-булосу менен тааныштырып, болмосун корсотту. Болмосундогу компьютерди коруп, шарт эле жабышты. Почтасын ачып карады, агасынан кат келген экен, ичинен таарынычы жазылбай, ачып окуйт
«Саяна, мени кечир, суранам, кайтып келчи, ооба, мен сени баарынан жашыргам, бирок, сенден озумду жашыргам, тушун, эмне учун айтпаганымды да озум билбейм, азар да озумду жек коруп жатам, суранам, мени жаман акыбалга калтырбачы, кайтып кел…»
Катты окуган Саяна, токтоно албай ыйлап жиберет. Буулугуп кетет. Ыйлаганы сыртка да угулганынан Айсана эшигин такылдатып, ачууга аракет кылат.
- Саяна, эмне болду? Эшикти ач, Саяна?
- жок, Айсана эже, мен жалгыз болуп турайынчы? Суранам
- мм...- эч нерсени тушунбой калган Айсана тан калып кала берет. Копко чейин болмосунон чыкпагандыктан аябай кабатырланат. ..
- Саяна, жумушка барышыбыз керек, тур.
- мына, баратам.
- мен ашканада болом...
Тамактанып, жумушка жоношот. Саянанын дагы эле болсо, маанайы жок. Ишканага жеткенде, Айсана Саянаны жумушчулар менен тааныштырат, Саянага иштин жол-жобосун тушундурот. Жумуш буткондон кийин Саянаны алаксытуу учун Айсана шаар айланууну сунуштайт. Уйго кечигип келишет. Айсананын жолдошу Бакыт жумушунан келип калган экен. Балдар менен тамактанып жатышкан болот. Саяна кайра эле болмосуно кирип кетет. Айласы кетип Айсана артынан кирип, кабатырланганынын жайын сурайт. Экоо копко сырдашып, Саяна кайра Кыргызстанга кайтмак болот. Билетин алып берип, Айсана Саянанын артынан уй-булосу менен бирге келээрин айтат. Танкы рейс менен Саяна учмак, кечки рейс менен Айсана уй-булосу менен учмак болушат. Эртеси Саяна менен Айсана аэропортко жоношот. Баратып жолдон эки машинанын авария болуп, жолду тосуп калгандыктан аларды алып кеткиче кармалышат. Бир нерсе сезгендей Саяна Адилди ойлоп, санааркай берет. Аэропортко да жетишет. Кечигип барышат, бирок, рейс кармалып калып, жетишип калышат. Саяна самолетко отурукташкандан кийин, Айсана уйуно кайтат. Самолет учуп кетет.
…Саяна орундукка отурардан алдын сумкасын багажнике коердо жанына кыргыз жигит келип жардамдашат, алар менен чоогу француз кыз олтурат француз кыз да багажникке сумкасын коердо, ошол жигиттен дардам сурайт Саяна кереги тиет деген ойдо кичинекей сумкасын колуна алып алган эле, француз кыздын да колун да сумкасы бар эле, стюардесса келип кол астында эч нерсе болбош керектигин айтканда Саяна менен француз кызы сумкаларын кайра эле тигил жигиттен жардам сурашат, эки кыздын чон сумкаларынын ону окшош болгондуктан жигит кыздардын сумкаларын алмаштырып алат...
... Бишкек. Манас аэропорту. Самолеттун конуусуна уруксат берилди. Коноорго жакын калганда, самолет аварияга учурайт. Катуу келип, коно албай калган самолет эки-учко болунуп кетет. Бир нече адам каза болуп, дагы бир канчасы оор акыбалда ооруканага жеткизилет. Айсана самолет учканда Жоомартка телефон чалып, Саянанын келээрин айткан эле. Жоомарт Адилге кабарлаган. Адил кутуп жатып, аварияны укканда, кармана албай авария болгон жерге келет, жолун тоскон куткаруучуларга да баш бербей авариядан улам болунуп кеткен самолеттун жанында Саянаны издеп айланчыктап журот. Саянаны издеп жатат. Айланасы ызы-чуу, биринин бир тууганы, биринин ата-энеси ыйлап жатат. Куткаруучулардын бири Адилдин жанына келип:
- кечиресиз, кимди издеп жатасыз?
- Саяна. Абдубалиева Саяна
- Абдубалиева Саяна? Азыр куто турунуз, - деп ары жактагы куткаруучулардан сураштырат- кечиресиз ал, бул жерде жок экен, азыр эле алып кетишиптир…
- каяка? кайда алып кетишти?
- кайрат кылыныз...
- аа?...- эч нерсе уккусу келбеди, башын мыкчып, козунон жаштар акты, эч нерсе козуно корунбой, эч нерсе кулагына угулбай, дендароо болуп, озун билбей калат...
- моргко алып кетишти, суук кабар учун кечириниз, кайрат кылыныз, сизге куч-кубат берсин...
Башы ман болуп, Адил эмне кыларын билген жок, откон кундору, бала чактары коз алдына элестелди. Кайда баратканын да билген жок
" - Адил байке, ойгонунуз, окууга барыныз, азыр Ажар эжем(балдар уйундогу тарбиячы) урушат сизди, болунуз турунуз. Ана, Ажар эжем келип жатат...-деп, Адилдин диванынын тубуно бекинип калган Саяна коз алдында турду...- Адил баайкооу, менин байкем мектептен келе жатат. Бугун мен сиздин тобунузду алып ойнодум. Сурайын десем, сиз жок элениз...
- ойной бер, мен азыр кийимимди алмаштырып чыгам.
- макул, мен Ажар эжемдин жанында болом..."- бул кездерде Саяна 6 жаштагы кыз эле.
Адил уйуно баргысы келбеди, Саянага да барбады. Кочодо гана козунун жашы агып журо берди. Айласы кетип, тагдырга баш ийип, уйуно барды. Саянанын болмосуно кирди. Столдун устундо Саянанын буюмдарын карап отуруп, бир учурда капарына албаган эски дептерди корду, аны озу белек кылган эле. Саяна ал дептердин ичине озунун ички оюн, туйгуларын, сезимдерин жазган экен, ар бири Адилге арналган
"...мен байкемди бир тууганымдай эмес, суйуктуум катары коргум келет..."
"...кызык, байкем болгону менен фамилиябыз, атабыздын ысымдары башкача го, а баса, ал айткан да аталарыбыз башка экенин..."
"...бугун лифтте мени кучактаганда башкача жылуулукту сездим..."
"...кандай бактылуу болмокмун, болочок жолдошум байкемдей болсо..."
- Саянаа... Эмнеге сезбедим экен? Ал мени жакшы корчу, жок, суйчу экен гоо!...-озу менен озу суйлонуп отурган чакта Айсана менен Жоомарт кирип келет
- Адил?
- сиз?! эмнеге келдиниз?! Аны алып кеткен сиз элениз! Эмнеге сиз аман келдиниз?! Андан коро сиз олбойт белениз! Эмнеге келдиниз?! Мени мазактаганыбы? ! Ал менин карындашым гана эмес, суйуум да эле! Жогол! Чыгып кеткиле!
Жоомарт Адилди жоошутуга аракет кылды, бирок, колунан келбеди, эжеси экоо чыгып кетишти. Айсана озун куноолуу сезип, ичинен бук боло берет. Уйуно барганда Жоомарт атасына баарын айтып берет. Чынында бул учурда, Адилге жолок болчу адам, Марат агай эле. Эртеси Марат агай Адилге барды, ошондо Адил баарын баштан- аяк тушундуруп берди. Саянаны жерге беруудо, Марат агай уй-булосу менен жардам беришти, бирок Адил жузун ачып караган жок.
Франциядан келишип Саянанын жанындагы кызды алып кетишти, ал тируу эле. Француз кызынын аты Милена, саякаттоону жактырчу, оз уйуно барган менен Милена, ата-энесин тааныбай же алардын тилин тушуно албай журду, ата- энеси Миленанын озуно таптакыр окшобогондугун байкашат,бирок, авариядан кийин эсин жоготуп калган сымал озулорун алаксытып, эч кимге эч нерсе билдирбей жашай беришет. Милена аябай кыйналат, француз тилин уйронуп, жаны жашоо байтайт… Кундор да ото берди, Адилге Саяна Францияда жургондой сезиле берди. Жумушунан бошоп Францияга кетип калды. Ал жактан Айсана эже жумуш табууга жардам берди...Арадан 5 жыл отту. Адил ал жактан жаны жашоо баштады, уйлонгон жок, арман-кайгысын унутту. Уй алды, машина алды, карьерасы да жакшы нукта баратат. Алгач жонокой жумушчу эле, кийин газетага программист болду, азыр "Le Figaro" онлайн-газетасында журналист. Бир куну ал Милена аттуу француз ырчы кыз менен интервью алганы жолугушат. Милена суроолорго жооп берип жатып, негедир балалыгы тууралуу эч бир маалымат айтып бере албайт. Айла таап, "балалыгым сыр бойдон калсынчы, негизи эле откон кунду эстегим келбейт..." деп айтат. Адил макул болот да, эртеси дагы жолугушуу учун калп айтып чакырат. Адил Миленаны коптон бери жактырып жургон эле, жумушунун арты менен жетекчисинен атайын уруксат сурап, чакырткан.Милена жолугушууга келе албай, бир таанышынан кечирим сурап кат жазып жиберет. Адил бош убактысында жолугушууга озу чакыруусун айтат да кетип калат. Кыргызстанга телефон чалат.- агай, кандайсыздар? Иштериниз жакшыбы?- рахмат, кудайга шугур, озун жакшы журосунбу?- мм, жакшы. Кыз таптым, бирок, француз. Чынында ал кандай кабылдайт билбейм, ал мага коптон бери жагат.- ким болсо да, сенин бактынды тапканын, менин ийгилигим.- рахмат,- аман бол Адил- буйруса жакында барам, эс алууга.Жумушунда отурган- Адил, жетекчиликке чакырып жатышат- азыр, макаланын акырына чыгайын…- жок, тез келишинди айтты- баратам... агай кечирээк чалам…Жетекчисине келип: - чакырттырган экенсиз- кел, олтур...жанындагыны корсотуп...- бул киши Лондондон келди, журналисттердин семинарын жана "Бар кемп" уюштуруп жатыптыр. Сени сунуштадым, кийинки айда- мен ойлонуп корормун- жок, сен барышын керек- макул, мен барайын анда, созунуздорду озунуздор бутурорсуздор- мм, бара бер...Семинар отчу кун да келди. Дуйнолук денгээлде отуп жаткандыктан журналистер жана ырчылар да ар олкодон келген эле. Семинар отчу имаратка атайын тизме менен киргизип жаткан эле, Адилдин артынан эле Кыргызстандык уч журналисттин аты-жондору айтылды, Адил ичинен суйунуп калды, орундары да катар, бири-бирине жакын экен. Тортоо жанаша отурушуп, Адил тааныша кетти- кандайсыздар? Кыргызстандыксыздарбы? - ооба, сиз кайдан билесиз?- менин атым Адил, мен да Кыргызстандыкмын/ , бирок, Францияда иштейм.- ошондо Франциянын атынан келдинизби? - ооба.- жакшы.- даректериниздерди бериниздерчи? эл.почта барбы?- ооба...Коп учурда бирге болушту.Кезеги келип Миленаны сахнага чакырышат, Адил сыртка чыгып кетет. Кайтып келсе, ыр аягына келген экен, Миленанын жанына барат. Сахнадан туруп, эл алдында суйуусун арнайт…- Милена, дуйно элинин алдында мен сиздин тун уйкунузду, ойлорунузду анан да башка жигиттерге коз артпашыныз учун каректеринди алып кетууго келдим?Милена ойлуу туруп калат. Отургандар кол чаап жиберишет.Милена да Адилди ичинен жактырып журчу эле…- сиз эмне, уйкумду, ойлорумду буга чейин эле алып кеткенинизди билмексенге салып жатасызбы?- демек, макулсуз. Бирок, алдын ала эскертем. Мен сизге айды, жылдызды алып бергим келбейт, анткени сиз жылдызсыз, айсыз, тек гана сизге суйуумду, бактымды арнагым келет.- рахмат...- отургандарга жугунуп сахна артына кирип кетет. Адилдин колундагы гулу кала берет. Ал ордуна барып отурат. Жанындагы кыргыз журналисттер кызыгып Адилди созго бурушат.- бул, Француз ырчысыбы?- ооба- беш жыл мурун аварияга учураган самолеттон аман калган ырчы ушулбу?- кайсы авария? билбейт экенмин- Кыргызстанда болгон, коно бергенде авария учурап учко болунуп кеткен.- мм, эстедим...- Адил Саянаны эстеп кетти. Саянанын коз жумганына дагы эле болсо ишене элек. Бирок, айласы жок.Семинардан кийин дароо Миленаны издеп табат. Гул берсе, Милена жанындагы шеригине берип коет. Шаар айланышат.- сиздин ата-энениз мага турмушка чыгарынызга каршы болушпайбы? - менимче, каршы болушпаса керек, алар мен учун баарын жасашат.- сиз Кыргызстанга баргансызбы? - жок, барган эмесмин. Эмнеге мени "сиз" деп жатасыз?- башынан эле "сиз" деп келем го, уйронгон адатым боюнча эле кайрыла берейин.- оз эркиниз...- Милена, эртен Францияга кетебиз, ата-энениз менен суйлошуп корунуз, Кыргызстанга барып-келебиз. Бир айга эле, менин эс алуу учурумда.- макул, айтып кором...Эртеси Францияга келишти. Милена уйуно, Адил жумушуна барды. Жетекчисине кирип копко суйлошуп отурушту.- баары жакшы, жогорку денгээлде отту.- биздин олкодон Милена барып ырдаптыр, кечээ туз алып корсотуу болгон- ооба- сенин суйлогонун да жакшы болду.- рахмат. Мен бир-эки айга эс алууга чыгайын деп турам- ооба, эс ал. Эртенден эмес, кийинки аптадан, макулсунбу? - макул, рахмат, мен кеттим...Кечинде Миленага жолугат.- кийинки жумада эс алууга чыгам, ата-эненизге айттынызбы? - айттым, бирок, синдимди кошуп бергени жатышат- макул, анын эмнеси жаман, анда мен эртен уч билет алам, кийинки жумада кетебиз... Кыргызстанга да келишти, Адилдин кубанычында чек жок эле. Адил озунун уйуно жетпей жатып, Марат агайдын уйуно барды. Алдына Жоомарттын балдары чуркап чыгат.- Адил байкем келди, уррааа, кандайсыз байке журунуз уйго- кандайсын? Жоодар, чоноюп кетипсин го.- ооба да- канчага чыктын?- он бирге, иним тогузга чыкты.- жакшы, ким бар уйдо?- баары бар...- Адил, кандайсын балам?- аманчылык, кудайга шугур. Озунуз кандайсыз, ата?- жакшы, келгиле, уйго...- ангыча Уркуя эже чыкты- ой, кое тур, суу айландырып коеюн...Копко чейин ал-акыбал сурашып, сыр болушуп отурушту. Миленаны, анын синдисин тааныштырды. Кеч киргенде уйуно кетууго камынышты.- уруксат болсо, биз баралы?- кой, бугун калгыла, квартирага эртен женендер тазалап келет, анан барасынар. Андан коро, экообуз сыртка чыгып келели. Женен жай даярдап койсо келебиз.- макул, Жоомарт байкемдин дагы бир баласы бар эле го,- бир эмес, дагы учоо бар, тайэнесиникине кетишти. Качан уйлоносун? Жашын отуздан ашып баратат го- отузга быйыл чыгам го, ата- айырмасы канча? Сени уйлондурсом, менин жаным жай алмак. Сен оз баламдай болуп калдын да- аз калды. Андан коро айтсаныз, Милена сизге жактыбы?- чынын айтсам, кимдир бироого окшоштуруп жатам...Эртеси да болуп, жолдон телефон алышат да, Адил Милена менен синдисин квартирасына алып барды.- менин кеткениме 5 жыл болду, ошол боюнча турат. Бул менин карындашымдын болмосу болчу. Анын буюмдары дагы эле ордунда экен. Сиздер озунуздор калып турунуздар мен азыр, тамактанганы бир нерсе алып келем...- дуконго чыгып кетти, Саяна эсине тушконунон ал жерде тура албады, ойлонуп кетти " Саяна, кыйнабачы мени. Сени деп омур бою жалгыз баш отуп кете албайм, билип турасын го, атам ой агайым уйлонушумду талап кылып жатат. Тушун мени, кечирип кой..."Кайра келсе Милена чай демдеген болот. Бул нерсе Адилди тан калтырат, ашканага кирип, жумуртка бышырат да кыздарды тамактанууга чакырат. Милена ойлуу эле.- Адил, элестетсениз, сиз биринчи жолу барган жериниз, мурун да коргондой сезимдер сизде болгонбу?- кызык, андай учур болгон эмес экен, эмнеге?- мен... мен, мурун бул жерди коргондой болуп жатам, жада калса, бул жумуртканы да жегендеймин. (жылмайып)- кызыксыз го, омуру жумуртка жебедин беле? (жылмайып)- акыркы жолу качан жегеним эсимде жок, бирок, жегем.- мен сизди дагы эле тушунгон жокмун- уйунуз мага тааныш корунуп жатат, тиги сувенирди ким жасаган?- карындашым- карындашыныз каякта?- ал...- телефонуна кимдир чалып калат...- алло, эмне болду Жоомарт байке?- Айсана эжем келди, эртен мененки рейс менен, силерди да чакырып жатат, уйго- азыр эле келдик го- анда, эжем экообуз барабыз, сеникине- макул, келе бериниздер. Милена, кечинде уйго коноктор келет экен, учоолоп шаар айланалы да, базарга тие келебиз- макул, Мэри, жур шаар коруп келебиз...Учоо шаар айланып, Адил бир кезде Саяна менен ээрчишип баскан жолдорду басышат. Адил отконду эстеп кетет, ойлонуп басканынан жанындагыларды унутуп да калат.- эжее, гул сатып жатат алалычы? эжее...- Милена да ойлуу бараткан экен- а? эмне болду?- гул алалычы?- койчу, эмне кыласын? эртен эле соолуп калат.- дайым ушундайсыз, сиз гулдорду жаман коросуз- Адил? Эмне болдунуз?- мм? Ойлонуп кетиптирмин. Милена, гул алып берейинби?- жок, керек эмес. Уйго барабызбы?- ооба, жолдон дуконго кире кетели...Азык- тулук алып уйго келишет. Милена тамак даярдоого киришет да, Мэрри жардамдашат. Адил Саянанын болмосуно кирип кетет. Бир нече убакыттан кийин куткон коноктор да кирип келишет. Адил аларды тосуп чыгат.- келиниздер, уйго кириниздер. - кандайсын? Адил, жакшы келдинби?- рахмат, Айсана эже, озунуз кандай келдиниз?- жакшы, айтпай келе берипсин да.- мекенимди сагынып, келууго шаштым да- Жоомарт уйдо келин-бала да бар деди эле(жылмайып койду)- ооба, Милена бар, сиз тааныйсыз да, француз ырчысы.- койсон, ошол менен суйлошуп жатасынбы?- ооба, кийинкиде той менен келем.- жакшы экен, чакырчы таанышалы- макул, Милена кел коноктор менен тааныштырып коеюнКоноктордун алдына кирери менен Айсана Миленаны коруп ордунан турат, Милена да коп чейин тиктеп тура берет- кимге окшоштуруп жатам?- кечиресиз, Айсана эже, бул Франция ырчысы да- аа, жанагы, 5 жыл мурун, биздин аэропортто болгон аварияга кабылган ырчыбы?- билбейм, баары эле ошентип айтышат, мен негедир эч нерсе билбейм…Милена соз алып:- мен Кыргызстанга келген эмесмин, бирок ата – энем, «аварияга учурагансын анан откондорунду унутуп койгонсун» дешкен Милена копко чейин самолеттун авария болгон кунду эстеп жатты, ман болуп, Саянанын болмосуно кирип кеткен эле, бир убакта болмодон чыгып келди…- Авариядан кийин Франциянын больницасынан ойгондум, ата-энемдин айтуусунда эки ай комада болгон экенмин. Француз тилинде суйлой албай копко кыйналгам. Ата-энемдер да, менин француз эмес экениме ынанышкан. Баарын баштан уйротуп, мен озумду таппай жаткандыктан алар менен кала бердим... аварияда бетим куйуп кеткен экен, ошондон пластикалык операция жасаткам.- макул баары артта, келгиле тамактаналы…- Жоомарт созду буруп койду…- анан той качан , Адил?- буйурса кийинки жылы- а эмне анча кеч? Быйылчы? Той болбосо эмнеге келдин?- силерди коруп кетейин, анан Милена менен тааныштырайын деп…- кыз даяр болсо, уйлонуп ал да, кааласан Францияда жаша- Мен Миленаныуй- булоом менен тааныш деп алып келгем, анан азыр уйлоном десем, кутуусуз болот… Тамактанып болушуп, Жоомарт, Айсана экоо уйуно кетем, Адил Милена менен синдисине Саянанын болмосун берет. Миленаны чакыртып экоо копко суйлошуп олтурушат, ошондо Миленага Адил тугундарынын уйлон деп жатканын жана уйлончу болсо Кыргызстанда жашаарын айтат, Милена ата- энеси менен суйлошуп анан жооп бере турган болот, булл куну Адил бактысын тапканына эмес Саяна эсинен кетпей жатканынан уктай албай чыгат.туну бою ал Саянанын элеси менен суйлошуп, тан тосот. Эртеси эртен менен Адил уктап кеткен экен анны Милена ойготот. Ошентип, Адил отпускасын Миленага Кыргызстандын кооз жерлерин корсотуп, Милена менен синдисин саякаттатуу менен откорот. Эс алуу куну бутуп, учоо Францияга учуга камынышат,- Буюмдар калып кетпесин, баарын кылдат карагыла, макулбу, мен дуконго чыгып келейин…- Макул, батыраак кел, кардыбыз ачты(жымайып) Адил чыгып кетет, Милена синдиси экоо, клип коруп, бийге тушуп, убактысын откорушот. Адил келип калат. Миленанын бийлеп жатканын коруп, Саянанын, эркелегендерин элестетип кетет, ал да бир куну ушинтип, музыканы жаныртып коюп, бийлеп, Адилдин жинине тийген эле, ал Адил уйду жаны алып, Саянага корсотуу учун алып келгенде болгон окуя. Алгай уйду саып алаарда, Марат агайын ээрчитип алган эле, иштеп тапкан акчасын, Саянанын керектоосуно жумшап ашканын агайына берчу, ал топтосо, Адил уй алмак, Марат агай “устуно акча кошуп жакшына уй салдырып берейин” десе, Адил Саянанын мектепти бутуп жатканынан “батир болот” деп ынабай койгон, Саяна учун алган бул квартирасын сатууну бир ойлонот, бирок,конулу тартпайт... ошентип бул куну Адил Милена жана анын синдиси Бишкек менен коштошушат.
#126 24 February 2015 - 00:14
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 510
- 05 January 15
- : 17 Jan 2022 20:26
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
Урматтуу окурмандар кочуруп жатам жакшы экен окуп корсонор
#127 24 February 2015 - 00:15
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 510
- 05 January 15
- : 17 Jan 2022 20:26
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
Соттун өкүмүн уккан залдагылар бир толкуп алышты. Солкулдаган жигиттин жаштыгын аяштыбы же бышактап, улам эсинен танып кетип жаткан апасына боору ачыштыбы, айтор, эл күү-гүү боло түшүп тынчыды. Ал эми темир тордун артында турган жигит көзү менен бир гана адамды издей берди. Акыры тапты. Аны көпкө чейин телмире тиктеди да, терс бурулду. Кыз үнсүз ыйлап турган эле. Жигиттин көз алдынан өткөн өмүрү чууруп жатты. АЛГАЧКЫ ТОСКООЛДУК Эртең менен уйкудан ойгонгон Мырза саатты карап алып, ордунан ыргып турду. Апасы даярдап кеткен тамакты шашып-бушуп ичип, калтырган акчаны чөнтөгүнө салып, сабагына жөнөп калды. Университетке жетейин деп калганда артынан кыйкырган үнгө кылчая калып жоон топ балдардын коштоосунда келе жаткан Бекти көрдү. Аны көрүп чекесин тырыштырып алды. Анткени, бул экөөнүн башынан жылдызы келишчү эмес. Атасы белгилүү фирманы жетектегендиктен,
Бектин жан-жөкөрлөрү анын айтканын айткандай аткарышчу. Окуду деген эле аты болбосо, күнү кечке «разборкада» ушинтип жан-жөкөрлөрүн ээрчитип жүрүү мунун адаты. Анын буйругуна моюн толгоп, көрсөткөн жагына баспаган жалгыз гана Мырза эле.– Кайда шашып баратасың?– Лекцияга...– Сабак качпайт. А көрө бери келсең, сүйлөшөлү...
Киркирей сүйлөгөн Бек ийинден алмай болду эле, Мырза жулкунуп чыгып кетти.– Мен сени менен сүйлөшкүм келбейт. Деги эле менден алыс жүрсөң,- деп Мырза жөнөй берди. Бирок, аны Бек колдон ала токтотту.– Токто!– Тарт колуңду!..
Ызырына калып тике караган Мырзанын үрөйүнөн чочуладыбы,
коё берди. Колун силкип алып, Мырза университетке кирип кетти. Экөөнүн ортосундагы келишпестиктин тамыры тереңде эле. Өздөрү менен курсташ сулуу Мунира менен Мырзанын мамилеси бардыгына дайын болсо да кийинки кездерде Бек жабышып калды. Мунира менен Мырза тээ мектептеги кездеринен бери сүйлөшүп жүрүшкөн. Ал эми Бек көзү түшкөн кызды коё берчү эмес. Бири атасынын байлыгына чиренсе, экинчиси өз күчүнө, акылына таянып бири-биринен жол талашып жүргөнүнө көп болду.Айлана жымжырт. Мырзанын ийнине башын жөлөп отурган Мунира суроо узатты:– Эмнени ойлонуп жатасың?– Окуумду бүтүп, аспирантурага тапшырсамбы деп жүрөм. Анан апамды, сени, карындашымды кор кылбай багып... Мунира колун тартып алды да, тиктеп калды.– Дагы окуйсуңбу?– Ооба, окушум керек.Маанайы түшкөн Мунира ойлуу отуруп калды. Кулагына апасынын үнү жаңырды. «Сен ошол бир бөлмөлүү үйгө келин болуп барсаң, жыргайт экенсиң. Китепканачы кайненең, кедей күйөөң болуп... Сенин сулуулугуң менен жок эле дегенде...» «Ооба, Мырза канчалык кыйын болсо да Бектей болуп мен каалаган байлыкты, жасалгалуу үйдү, алдыма машинаны даяр кыла албайт эмеспи. Демек, мунун жолу башка... Эмитен кеч боло электе...»Ушинтип ойлогон кыз Мырзаны көпкө карап турду да, үстүнө жамынган костюмун чечип колуна карматты.– Мунира, сен кайда?Ал үн катпастан узап, карааны караңгылыкка сиңип кетти. КАРГАШАЛУУ ТУУЛГАН КҮН Ушул окуядан кийин Мунира Мырзадан алыстай берди. Мунун себеби Бектин кымбат баалуу белектери эле. Менменсинген сулууну азгырган байлык экенин көңүлүнүн түпкүрүндө сезсе да Мырза үмүт үзө алган жок.– Апа...Кылчая калган апасы уулунун кабагы бүркөө экенин байкады. «Бою да өсүп, жигит болуп калды. Карасаң, көр оокат менен алышып жүрүп уулумдун бойго жеткенин да байкабапмын» деп апа оор үшкүрүп алды.– Эмне болду?– Эртең Муниранын туулган күнү. Ага белек...Апасы уулунун башынан эркелете сылап коюп ордунан турду да, капчыгын оодара кетти.– Мына.Мырза «бул жетпейт да» деп айтайын деп баратып апасынын чарчаңкы жүзүн көрүп, акчаны алып өз бөлмөсүнө кетти.Кафенин ичи күү-гүү. Бийлеп, ырдаган жаштардын арасында өзгөчө жасанган Мунира жадырай күлүп, өзүн кеченин ханышасы сезип жатты. Бир кезде «көңүл бургула, азыр силер күтпөгөн шоу болот. Кана, баарыңар эшикке чыккыла» чепилдеген Кубат аттуу жигиттин үнү угулду. Мына сага, кафенин алдында жалтыраган машинанын жанында Бек турган экен. Кекирейе жылмайган ал Мунирага жакын келди да, колундагы ачкычты сунду.– Туулган күнүң менен!– Койчу?! Бул магабы?Мунира Бектин мойнуна асыла калды. Ушул учурда топтун арасында өзүн өрттөнө карап турган жигиттин бар экенин сезе бербеди. Калтырай колундагы жупуну белегин мыжый кармаган Мырза Мунираны телмире тиктеп туруп терс бурулду.– Мырза!Артынан кыйкырган досторунун үнүн да уккан жок. Тез эле караңгылыктын кучагына сиңип кетти. Башы оогон жакка чуркап бара жаткан жигиттин көз жашы көкүрөгүнө таамп бара жатты. Бул анын өмүрүндөгү биринчи жана акыркы көз жаш эле. БУРУЛУШ – Кана, жашоодо эмне жаңылык?– Тиги «Кенттин» жигиттери моюн толгоп жатышат. «Мындан ары силерге «отметка» бербейбиз» дешти. Калганы тынч.– Өзүң жайгарасыңбы?
– Мейли.Кыска сүйлөп суз жооп берген Мырза артына бурулду. Тиги киши Мырзанын артынан ойлуу карап калды. Мындан бир жыл мурун тобуна келип кошулган эле. Тез эле көзгө илинип, ишенимдүү жигитине айланды. Бирок, жигит бул чөйрөгө адашып келип калгандай таасир калтыраар эле. Бул чөйрөдөн дили, жандүйнөсү алыс экени сезилип турчу. Бул кыраакы шефтин көз жаздымынан калган жок. Ооба, ошол каргашалуу туулган күндөн кийин Мырзанын жашоосу түп тамырынан бери өзгөрдү. Апасынын ыйлаганына карабай окуусун таштап салды. «Бардыгы булганыч. Менин тазалыгым эч кимге керек эмес. Бул жашоодо байлык, күч гана жеңет» дейт анын ызалуу көкүрөгү. Алгач чакан офиске күзөтчү болуп орношкон. Бою узун, карылуу жигитти көргөндө эле жактырышкан.
Ошол жерден «Гранат» деп аталган криминалдык топтун жигиттери менен таанышып калды.– Дос, көрүп турам, сага акча керек. Ал эми бизге сендей ишенимдүү жигиттер керек. Биз менен иштешкенге даярсыңбы?Мырза үнсүз гана башын ийкеди.– Демек, даярсың. Мындан ары ушул жигиттер менен болосуң.Кыска буйрук берилди. Ушул буйрук тагдырынын өкүмү болуп калаарын сезген жок. Ал үчүн бутуна туруп, менменсинген сулуусунун көзүнө көрүнүү гана жашоосунун башкы максаты болуп калган эле. Кримчөйрө аталган сормо сазга күндөн-күнгө батып бара жатты. Алардын темирдей бекем мыйзамын, карышкырдай жулунган жашоо образын, керек жерден өлүмгө башты байлап койгон кашкөйлүгүн үйрөндү. Боору катып, карышкырга айланып бара жатканын сезсе да, кайра кайтууга кеч эле. КАН ТӨГҮҮ – Бул эмне деген жашоо? Өз ак эмгеги менен тапкан дүйнөмө эмне үчүн акча төлөшүм керек? Өткөн айда эле...- деп чырылдап жаткан фирманын жетекчисин күржүйгөн жигит жакадан кармай силкип жиберди.– Эй, байкуш болбочу. Билебиз сенин акчаларыңдын кайда катылып жатканын. Эгерде сураганыбызды бербесең, бардыгынан айрылып каласың. Андан көрөкчө... Тигинин безилдеп жатканын уккусу келбеген Мырза машинасынын радиосун бурап кирди.– Эй, катындай чырылдайт. Шашпа, эл кетсин...Эшикти ачып кирип келген күржүйгөн жигит ушинтип жиндеп жатты. Ошол күнү кечинде эле фирманын жетекчисин офисинен чыгып үйүнө бара жаткан жеринен дегдеңдете жетелеп жөнөштү. Бир сааттан кийин тирүү-өлүүсү билинбеген,
шалактаган дене Мырзанын бут алдында жатты.– Сүйлөйбү?– Сүйлөгөндү айтасың да. Наркы дүйнөнүн чегинде турат,- күңк эткен күржүгүй артына бурулду. Мырзанын жүрөгү «болк» дей түштү. Тизелей калып тиги кишиге көз жүгүрттү. Негедир тааныш сезилди. Бир жерден көргөн сыяктуу.– Сиз кимсиз?- Мырза киркиреген үнү менен суроо узатты.– ...Мойну шылк эте берген адамдын денеси муздап калган экен. Тула бою дүркүрөй түштү. Бул Бектин атасы эле. Мурун көрүп жүргөндүктөн,
дароо тааныды. Ошол замат балалык баёо күндөрү, Муниранын элеси көз алдына тартыла калды. «Айбандар...
» Бул сөз кимге арналганын аңдай алган жок. Тиги мыкаачыларгабы же буйрук берген өзүнөбү? Жандүйнөсү ала салып кетти.– Мырза, муну эмне кылалы? Үн катпай ордунан турган Мырза кайдыгер колун шилтеп баса берди. Эч ким даап алдынан тосо албады. ЖОЛУГУУ «Мындан ары чыдай албайм. Кетишим керек. Бирок, кайда? Башка шаарга жер которуп кетсем, кутула алаттырмын?
» Көптөн бери Мырзанын көкүрөгүн ушул суроо кемирип келет. Мунираны бир көрүп, анан кете берсе арманы жок эле. «Жолуга алсам, анан баары бүтөт.» Акыры тапты. Жолугууга убадалашкан жерге бир саат мурун барып алган экен. Тээ көптөн кийин гана тааныш караан көрүндү. Жай басып келе жаткан Мунираны алдынан утурлай чыкты.– Кандайсың? Мен сени келбейт го дедим эле.– А мен келдим,- деди Мунира көзүнө тике карап.Жүдөп калган экен. Баягы керилген келбеттүү кыз жок. Көпкө чейин басып кете беришти.– Үйлөндүңбү?
– Жок, кыз издегенге убактым болбоду? Өзүң кандай?– ...– Бек менен бир жылдай гана чогуу жашадык. Анан жаман адатын баштады. Ичип, уруп, көрбөгөн кордукту көргөзгөнүнөн апамдын үйүнө кете бергем. Ошол боюнча... Мырза, мени кечир, мен баарына күнөөлүүмүн.
Сенин да, өзүмдүн да тагдырымды талкаладым.
Мен сени гана сүйчү экем.– Байлык керек беле сага? Мунира шылкыя түштү.– Бул эмне, табалаганыңбы?
– Жок, сени эмнеге табалайын? Билесиңби, сени унута албадым, Мунира, унутуу үчүн канча гана аракет кылбадым. Көксөм сууйбу деп эмнени гана кылган жокмун. Зөөкүрлүк кылдым. Колум канга булганды. Сен каалагандай акчалуу да болдум. Бирок, кептин бардыгы байлыкта эмес экен. Жүрөгүм ооруп жүрөт, Мунира. Өз жолуман адашып калгандаймын.
– Кечир мени...Шуу үшкүргөн Мырза чакан спорт сумкасынын оозун сыдыра берди. Долларлар...
көргөн көзүнө ишенбей турган Мунирага карап салмактуу сүйлөдү:– Эми жакшылап ук. Бул акчалар менен бутуңа туруп, жакшы жашап кете аласың. Мен болсо алыс жакка кетип жатам. Кайра кайрылып келе аламбы, билбейм. Анткени, артымдан милиция да, башка адамдар да... Ушул учурда Мырзанын кыраакы көзү өзүнө карай келе жаткан милиция кызматкерлерин көрдү. Кимдир бирөө изине салып койгонун сезди. Эми качса да кутула албай калганын туйду. Мунирага шаша ээк какты:– Кет эми.– Сенчи?– Убакыт тар, кет деп жатам.Артынан келген милиция кызматкерлери дабырап келип калышты. Мырзанын колдору кишенделди.
Мырза бир кезде артына кылчая берди. Бирок, Муниранын караанын көрө алган жок. ххх Темир тордун артында турган Мырзанын көз алдына ушулар чууруп өттү. Анын кулагына соттун өкүмү, өзүнүн эмнеге күнөөлөнүп жатканы да угулган жок. Ойлоп көрсө аз убакыттын ичинде көп нерселерди кылган экен. Эми жазасын алуусу керек. Бирок... «25 жыл... Эмне деген шумдук? Качан келет? Күтүүгө дарманым жетеби? Жок, бул жолу Мырза эмес, мен жазаландым.
Абийирим, ак сүйүүм жазалады.» Ушинтип ойлогон Мунира дирилдеп турду. Анан конвойлордун жетегинде кетип бара жаткан Мырзага боюн таштап буркурап жиберди. – Мырза, сени гана сүйгөм. Эми... канча убакыт болсо да мен сени күтөм...- деди жаш аралаш шыбырай. Кылчая калган Мырза күлүмсүрөп жиберди. Көптөн бери чын дилинен күлгөнү ушул. Акыркы мүнөттө гана ушул сөздү өмүр бою күткөнүн сезди.
#128 24 February 2015 - 00:17
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 510
- 05 January 15
- : 17 Jan 2022 20:26
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
Бала артынан бакыт тап
Адаттагыдай эле Москванын бурчунда, кечки сейилде бакта олтурган болчумун. Ары жактан кыргыз жигит коляска айдап келатыптыр. Кандай гана камкор ата деп, ичимден суктанып алдым. Бирок, жакындаган сайын ыйлаган наристенин үнү угулду, басылайын деген түрү жок. Болбой эле чырылдап ыйлап жатат, энемин да, чыдай албай алдына чуркап бардым. Карасам 3-4 айлык байкуш бала ыйлай берип, үнү да бүтүп калыптыр. - Курсагы ачыпы? - дедим, шаша. - Жок, курсагы ток эле, бул сүттү берсем ичпей жатат деди, ата байкуш. Балким ичи ооруп жатты бекен, же астын курукташ керекпи деп, баланын шымын чечип, көргөн көзүмө ишенбей, чыйылдап бакырып жибердим. Байкуш бала ысыкташып, көчүк-сандары кесилип, кызарып кетиптир. Колтуктары, мойну да кесилип ылжырап турат. Анан кантип бала ыйлабасын. Чоң адам чыдай алгыс бул нерсеге. - Присыпка ( упа ) барбы? - дедим дароо. - Жоок, ал эмне? - деп, жалооруйт. Жакын жердеги даарыканага барып алып келиң, баланын колтуктары ысыкта бычылып кетиптир дедим. Байкуш бала шымы жок, жылуу соккон шамалдын жели ого беттер жагып жатты. Өз баламды бир жылдан бери көрбөй, бала жытына зарыгып турган жаным, көкүрөгүмдү ачып, эмизип ийдим. Кургак эмчекти болушунча упчудай соруп, наристе таттуу уйкуга кетти. Өпкөсү оозуна батпай чуркап атасы келип, уктап калганын көрүп сүйүнүп, эмчегимди эмип жатканын көрүп бир таң калды. Көкүргөмдү оозунан чыгарайын десем, койо бергиси жок. Ансайын каттуу соруп, чопулдатып эмет. - Сүт чыгып жатабы, сүтүң барбы? - деп, күйпөлөктөп суроо салды. - Сүтүм жок. Курук эле эмип жатат дедим. Баса, баланын апасы кайда? Эмнеге кызарган денесин карабайт? Акыркы жолу качан жуунтурдуңар эле? - деп, жиндене суроо узаттым. - Оо күнү квартирадагы бир эже жуунтуп берген деди, башын жерге салып. Аялы менен жашабашын жазбай түшүндүм. - Анда бала баккыч алыңыз. Же апаңызды чакырың, же айылга алып кетиң, баланы караганга аял адам керек дедим. - Ата-энем аялыма үйлөнөөрүмдө каршы болушкан, алардын сөзүн укпай, өз сүйгөнүмө үйлөнгөн элем. Эми аялым мени таштап кетти деп, кантип айтам? Айыптын баары өзүмдө болсо. Аларга эч нерсени айтпайм, билбей турушсун азырынча деди. Сөздү бөлө салып: - Атым Алмаз - деп, колун узата. - Мээрим дедим, кабагымды сала. - Кызымдын аты Сымбат деди. Сураштырып олтуруп бир эле райондо, жакын жерде тураарыбызды билдик. Ал бир курулуш мекемесинде архитектор болуп иштейт экен. Өзү Бишкектин четинен орун алган, Ак- Өргөдөн болоорун айтты. А мен Оштукмун. Алмаз жалооруй карап, мага Сымбатты үйүнө барып, жуунтуруп беришимди өтүндү. Чындыгында, наристени жуунтуруу керек болчу. Ойлонбой макул болдум. Канча баланы тез-тез жуунтуруп турса, бала ошончолук бат торолот эмеспи? Анын үстүнө жайдын ысык күнү болсо. Бөтөн жер болгондуктан үйдө толо эл. Кирип эле, ваннага суу толтуруп, баланы жуунтуруп кирдим. баладай болуп же суудан коркуп ыйлабайт. Унчукпайт. Чагымда суу денесине жагып жаткан го..Жуунтуп бүтүп, бүт денесин майлап, упа койуп, сүтүн берип, уктатып койдум. Бир бөлмөдө Алмаз кызы менен тураарын айтты. Үйгө кетүүгө камынып жатканымда, Алмаз кол телефонумдун номерин сурады. Эгер, кокустук болуп калса чалам да деп, томсорот. Үйгө келип, же уктай алсамчы. эми төрлөгөн наристени бирде сүйүп сагынсам, бирде боорум ооруп, жүрөгүм ооруп чыкты. Таңкы сегиздерде телефонум шыңгырайт. Алсам Алмаз экен. Дароо эле ойум Сымбатка кетип, аны сурадым. - Сымбат кандай? - Ыйлап жатат басылбай. Сүт деле ичпей жатат. Суранам сенден, азыр үйгө келчи деди. Бетимди арыдан-бери жууп, үйдөн атып чыктым. Барсам Сымбат эч нерсеге көнбөй ыйлап жатыптыр. Айлам куруганда, кайра көкүрөгүмдү оозуна салдым. Тып басылды. Курук эмчекти соро берип, көкүрөгүм тызылдып ачышып кетти. Ал эч нерседен бейкапар чопулдатып жатат. Ыйлабаса болду деп, көзүмдү жумуп чыдап турдум. Аңгыча Алмаз: Канча айлык аласың? - деди. - Жыйырма миң рубль дедим. - Мен сага жыйырма беш миң төлөп берем, Сыбатка бала багуучу болчу. Жашаганың, жеп-ичкениң бекер, баары менден. Болгону Сымбатты карап бер - деди, көзүмдү жалдырай карап. Бекер деле карап бермекмин, бирок мен да баламды багуу үчүн иштегени келгем да. Жумуштун жеңилдигине, же айлыктын жакшы төлөп бергенине эмес, Сымбат үчүн макул болдум. Колунан баласын алгычаң, жумушун ал дегендей эле, бала багуу деле оңой эмес. Ошентип Алмаздын бөлмөсүнө көчүп келип, Сымбатты карап, жашап калдым. Ал эрте менен кетет, кеч келет. Ар саатта чалып, кызын сурап турат. Кечинде келээрде эмне бар, эмне жок сурап, азык-түлүгүн алып келет. Катту мээрим койдумбу же жараткандын сыноосубу билбейм, эмизип жүрүп бир күн көкүрөгүмө сүт келди. Адаттагыдай эле курук көкүрөгүм эмип жаткан, бир маалда экинчи көкүрөгүмдө муздак суу агып кетти. Карасам сүт ийип, Сымбат энтигип жутуп жатыптыр. Сүйүнөөрүмдү билбей же, ыйлаарымды билбей дендароо болуп туруп калдым. Кечинде жумуштан келген Алмазга болгон ишти айттым. Анын көзүнө байланган жашты көрүп, мен да ыйлап жибердим. Ушул сүттү өз апасы берсе болбойт беле? Өз апасын эмсе болбойт беле? - деп, ичимден күйүп жаттым. Кандай гана таш боор адам. Мен келгенден бири, бир ооз чалып, же бир басып келип, кызынын абалын сурабаганына таң калдым. Аркы бөлмөдө жашагандардан сурадым, апасы кайда? - деп. Бир жолу Алмаздан сурасам, жооп бербей койгон. Кийин дагы сурагандан тартындым. Апасы шаарда өскөн, бир чоңдун кызы экен. Өтө сулуу жана жаш имиш. Кызын төрөөрдө эле, энелик милдеттен тажап, ээн жүргүсү келип, баласын жакшы карачу эмес дешти. Кийин Алмаз экөө уруша кетип, аялы кийимин алып, кызын таштап үйдөн чыгып кеткен бойдон кайрылбаптыр. Мурдакы сүйгөнүнө кетип калыптыр деген кептер да таркаптыр, чын-төгүнүн бир Кудай билет деп, оор үшкүрдү бөлмөлөш эже. Биз Сымбат экөөбүз керебетте, Алмаз жерде уктайт. Бир үй-бүлөдөй эле жашап жатканыбыз менен, жаздыгыбыз бөлөк. Азада Бегимкулованын ырындай " Аялыңмын тойум болбогон, аялыңмын никем кыйылбаган " - дегендей, аялыңмын эки башка уктаган болуп, Сымбатка мен апа, ал ата болуп жашап жүрдүк. Арадан бир жыл өтүп, Сымбаттын алгачкы тили " апа " - деп чыкты. Болгондо да мени апа деди. Аттиң, өз апасы ушул сөзүн укса бактылуу болбойт беле? Там-туң басып калганда, мен да өз баламды сагынып, ата-энемди сагынып үйгө кетүүмдү Алмазга айттым. Маанайы чөгүп, баламды Москвага алдыртуумду, Сымбат экөөнү ушул жерде карап, иштешимди сунуштады. Көнбөдүм. Ата-энем, туулган жериме кетким келди дедим. Көпкө тартыштык. Акыры ал жумушунан жооп алып, чогу кетээрибизди айтты. Бишкекке учуп кондук. Мен андан ары Ошко учушум керек. Сымбаттан көңүлүмдү үзалбай, Алмаздын бир-эки күн кал дегенине көнбөй, Сымбаттын колун сунуп, ээрчигенине карабай, артымды карабстан ыйлап бараттым. Эгер, артыма бир кылчайып карасам, ошол жерде калып кетүүм анык эле. Ошко сапар алдым. Өз үйүмө келип, балама болгон кусамды жазып, апама болгон иштин баарын баяндап бердим. - Байкуш кызды кыйнапсыңар го? - деп, апам оор үшкүрдү. Эртеси апам кол телефонун берип, сени бирөө сурап жатат деди. Келээримди эч кимге деле айтпадым эле, ким болду экен деп, алсам Алмаз экен. Мени таппай калбайын деп, телефонумдан апамдын номерин жазып калган экен. - Кандайсыңар? - дедим сүйүнгөнүмөн көзүмө жаш алып. Чындыгында мен да эми кайра көрүшпөсөк керек деп ойлогом. - Баары жакшы. Биз.. деп келатып, Сымбат сени сагынган окшйот, кечке эч кимге көнбөй ыйлап жатат деди. Өз балам болбосо да, ак тарап, ак сүтүмдү берип чоңойтподум беле? Жүрөгүм жарыла кетейин деди анын ыйлаганын угуп. Мен да көнүп калганмын, ал менин да кызым го. Үнсүз гана ыйлап тура бердим. Колумдан эч нерсе келчү эмес. - Ата-эенеме болгон ишти түшүндүрдүм. Сага үйлөнүүмө ыраазы болушту деди. Уккан кулагыма ишенбей, сөзүмдү таппай калдым. Бир жыл чогу бир бөлмөдө жашап, мен да ага үйрөнүп, жада калса кандайдыр бир жылуу сезимим бар болчу. Бирок, Алмаз тараптан эч нерсе байкачу эмесмин. Ал сезимин жашырып жүргөн экен көрсө, мени кетип калбасын же Сымбатты мурдагыдай карабай койбосун деген го, сыягы. Алыс экенин билсем да, сезимге баш ийдим. Анан да Сымбатка башка бирөө апа болушун каалабадым. Ал менин кызым. Мен анын апасымын. Ал менин балама ата болуп, балам анын уулу болуп жашап калдык. Биздин үй-бүлөдө эч качан сенин балаң, же сенин кызың деген сөзгө жол берилбейт. Экөөбүздүн балдарыбыз - бул биздики. Буйруса үчүнчү балабыздын жарык дүйнөгө келишин күтүп жатабыз деп, бактылуу жылмайып, каарманым сөзүн бүтүрдү. Төрөгөн эне эмес, баккан ЭНЕ деп, бекер айтылбаса керек..
Адаттагыдай эле Москванын бурчунда, кечки сейилде бакта олтурган болчумун. Ары жактан кыргыз жигит коляска айдап келатыптыр. Кандай гана камкор ата деп, ичимден суктанып алдым. Бирок, жакындаган сайын ыйлаган наристенин үнү угулду, басылайын деген түрү жок. Болбой эле чырылдап ыйлап жатат, энемин да, чыдай албай алдына чуркап бардым. Карасам 3-4 айлык байкуш бала ыйлай берип, үнү да бүтүп калыптыр. - Курсагы ачыпы? - дедим, шаша. - Жок, курсагы ток эле, бул сүттү берсем ичпей жатат деди, ата байкуш. Балким ичи ооруп жатты бекен, же астын курукташ керекпи деп, баланын шымын чечип, көргөн көзүмө ишенбей, чыйылдап бакырып жибердим. Байкуш бала ысыкташып, көчүк-сандары кесилип, кызарып кетиптир. Колтуктары, мойну да кесилип ылжырап турат. Анан кантип бала ыйлабасын. Чоң адам чыдай алгыс бул нерсеге. - Присыпка ( упа ) барбы? - дедим дароо. - Жоок, ал эмне? - деп, жалооруйт. Жакын жердеги даарыканага барып алып келиң, баланын колтуктары ысыкта бычылып кетиптир дедим. Байкуш бала шымы жок, жылуу соккон шамалдын жели ого беттер жагып жатты. Өз баламды бир жылдан бери көрбөй, бала жытына зарыгып турган жаным, көкүрөгүмдү ачып, эмизип ийдим. Кургак эмчекти болушунча упчудай соруп, наристе таттуу уйкуга кетти. Өпкөсү оозуна батпай чуркап атасы келип, уктап калганын көрүп сүйүнүп, эмчегимди эмип жатканын көрүп бир таң калды. Көкүргөмдү оозунан чыгарайын десем, койо бергиси жок. Ансайын каттуу соруп, чопулдатып эмет. - Сүт чыгып жатабы, сүтүң барбы? - деп, күйпөлөктөп суроо салды. - Сүтүм жок. Курук эле эмип жатат дедим. Баса, баланын апасы кайда? Эмнеге кызарган денесин карабайт? Акыркы жолу качан жуунтурдуңар эле? - деп, жиндене суроо узаттым. - Оо күнү квартирадагы бир эже жуунтуп берген деди, башын жерге салып. Аялы менен жашабашын жазбай түшүндүм. - Анда бала баккыч алыңыз. Же апаңызды чакырың, же айылга алып кетиң, баланы караганга аял адам керек дедим. - Ата-энем аялыма үйлөнөөрүмдө каршы болушкан, алардын сөзүн укпай, өз сүйгөнүмө үйлөнгөн элем. Эми аялым мени таштап кетти деп, кантип айтам? Айыптын баары өзүмдө болсо. Аларга эч нерсени айтпайм, билбей турушсун азырынча деди. Сөздү бөлө салып: - Атым Алмаз - деп, колун узата. - Мээрим дедим, кабагымды сала. - Кызымдын аты Сымбат деди. Сураштырып олтуруп бир эле райондо, жакын жерде тураарыбызды билдик. Ал бир курулуш мекемесинде архитектор болуп иштейт экен. Өзү Бишкектин четинен орун алган, Ак- Өргөдөн болоорун айтты. А мен Оштукмун. Алмаз жалооруй карап, мага Сымбатты үйүнө барып, жуунтуруп беришимди өтүндү. Чындыгында, наристени жуунтуруу керек болчу. Ойлонбой макул болдум. Канча баланы тез-тез жуунтуруп турса, бала ошончолук бат торолот эмеспи? Анын үстүнө жайдын ысык күнү болсо. Бөтөн жер болгондуктан үйдө толо эл. Кирип эле, ваннага суу толтуруп, баланы жуунтуруп кирдим. баладай болуп же суудан коркуп ыйлабайт. Унчукпайт. Чагымда суу денесине жагып жаткан го..Жуунтуп бүтүп, бүт денесин майлап, упа койуп, сүтүн берип, уктатып койдум. Бир бөлмөдө Алмаз кызы менен тураарын айтты. Үйгө кетүүгө камынып жатканымда, Алмаз кол телефонумдун номерин сурады. Эгер, кокустук болуп калса чалам да деп, томсорот. Үйгө келип, же уктай алсамчы. эми төрлөгөн наристени бирде сүйүп сагынсам, бирде боорум ооруп, жүрөгүм ооруп чыкты. Таңкы сегиздерде телефонум шыңгырайт. Алсам Алмаз экен. Дароо эле ойум Сымбатка кетип, аны сурадым. - Сымбат кандай? - Ыйлап жатат басылбай. Сүт деле ичпей жатат. Суранам сенден, азыр үйгө келчи деди. Бетимди арыдан-бери жууп, үйдөн атып чыктым. Барсам Сымбат эч нерсеге көнбөй ыйлап жатыптыр. Айлам куруганда, кайра көкүрөгүмдү оозуна салдым. Тып басылды. Курук эмчекти соро берип, көкүрөгүм тызылдып ачышып кетти. Ал эч нерседен бейкапар чопулдатып жатат. Ыйлабаса болду деп, көзүмдү жумуп чыдап турдум. Аңгыча Алмаз: Канча айлык аласың? - деди. - Жыйырма миң рубль дедим. - Мен сага жыйырма беш миң төлөп берем, Сыбатка бала багуучу болчу. Жашаганың, жеп-ичкениң бекер, баары менден. Болгону Сымбатты карап бер - деди, көзүмдү жалдырай карап. Бекер деле карап бермекмин, бирок мен да баламды багуу үчүн иштегени келгем да. Жумуштун жеңилдигине, же айлыктын жакшы төлөп бергенине эмес, Сымбат үчүн макул болдум. Колунан баласын алгычаң, жумушун ал дегендей эле, бала багуу деле оңой эмес. Ошентип Алмаздын бөлмөсүнө көчүп келип, Сымбатты карап, жашап калдым. Ал эрте менен кетет, кеч келет. Ар саатта чалып, кызын сурап турат. Кечинде келээрде эмне бар, эмне жок сурап, азык-түлүгүн алып келет. Катту мээрим койдумбу же жараткандын сыноосубу билбейм, эмизип жүрүп бир күн көкүрөгүмө сүт келди. Адаттагыдай эле курук көкүрөгүм эмип жаткан, бир маалда экинчи көкүрөгүмдө муздак суу агып кетти. Карасам сүт ийип, Сымбат энтигип жутуп жатыптыр. Сүйүнөөрүмдү билбей же, ыйлаарымды билбей дендароо болуп туруп калдым. Кечинде жумуштан келген Алмазга болгон ишти айттым. Анын көзүнө байланган жашты көрүп, мен да ыйлап жибердим. Ушул сүттү өз апасы берсе болбойт беле? Өз апасын эмсе болбойт беле? - деп, ичимден күйүп жаттым. Кандай гана таш боор адам. Мен келгенден бири, бир ооз чалып, же бир басып келип, кызынын абалын сурабаганына таң калдым. Аркы бөлмөдө жашагандардан сурадым, апасы кайда? - деп. Бир жолу Алмаздан сурасам, жооп бербей койгон. Кийин дагы сурагандан тартындым. Апасы шаарда өскөн, бир чоңдун кызы экен. Өтө сулуу жана жаш имиш. Кызын төрөөрдө эле, энелик милдеттен тажап, ээн жүргүсү келип, баласын жакшы карачу эмес дешти. Кийин Алмаз экөө уруша кетип, аялы кийимин алып, кызын таштап үйдөн чыгып кеткен бойдон кайрылбаптыр. Мурдакы сүйгөнүнө кетип калыптыр деген кептер да таркаптыр, чын-төгүнүн бир Кудай билет деп, оор үшкүрдү бөлмөлөш эже. Биз Сымбат экөөбүз керебетте, Алмаз жерде уктайт. Бир үй-бүлөдөй эле жашап жатканыбыз менен, жаздыгыбыз бөлөк. Азада Бегимкулованын ырындай " Аялыңмын тойум болбогон, аялыңмын никем кыйылбаган " - дегендей, аялыңмын эки башка уктаган болуп, Сымбатка мен апа, ал ата болуп жашап жүрдүк. Арадан бир жыл өтүп, Сымбаттын алгачкы тили " апа " - деп чыкты. Болгондо да мени апа деди. Аттиң, өз апасы ушул сөзүн укса бактылуу болбойт беле? Там-туң басып калганда, мен да өз баламды сагынып, ата-энемди сагынып үйгө кетүүмдү Алмазга айттым. Маанайы чөгүп, баламды Москвага алдыртуумду, Сымбат экөөнү ушул жерде карап, иштешимди сунуштады. Көнбөдүм. Ата-энем, туулган жериме кетким келди дедим. Көпкө тартыштык. Акыры ал жумушунан жооп алып, чогу кетээрибизди айтты. Бишкекке учуп кондук. Мен андан ары Ошко учушум керек. Сымбаттан көңүлүмдү үзалбай, Алмаздын бир-эки күн кал дегенине көнбөй, Сымбаттын колун сунуп, ээрчигенине карабай, артымды карабстан ыйлап бараттым. Эгер, артыма бир кылчайып карасам, ошол жерде калып кетүүм анык эле. Ошко сапар алдым. Өз үйүмө келип, балама болгон кусамды жазып, апама болгон иштин баарын баяндап бердим. - Байкуш кызды кыйнапсыңар го? - деп, апам оор үшкүрдү. Эртеси апам кол телефонун берип, сени бирөө сурап жатат деди. Келээримди эч кимге деле айтпадым эле, ким болду экен деп, алсам Алмаз экен. Мени таппай калбайын деп, телефонумдан апамдын номерин жазып калган экен. - Кандайсыңар? - дедим сүйүнгөнүмөн көзүмө жаш алып. Чындыгында мен да эми кайра көрүшпөсөк керек деп ойлогом. - Баары жакшы. Биз.. деп келатып, Сымбат сени сагынган окшйот, кечке эч кимге көнбөй ыйлап жатат деди. Өз балам болбосо да, ак тарап, ак сүтүмдү берип чоңойтподум беле? Жүрөгүм жарыла кетейин деди анын ыйлаганын угуп. Мен да көнүп калганмын, ал менин да кызым го. Үнсүз гана ыйлап тура бердим. Колумдан эч нерсе келчү эмес. - Ата-эенеме болгон ишти түшүндүрдүм. Сага үйлөнүүмө ыраазы болушту деди. Уккан кулагыма ишенбей, сөзүмдү таппай калдым. Бир жыл чогу бир бөлмөдө жашап, мен да ага үйрөнүп, жада калса кандайдыр бир жылуу сезимим бар болчу. Бирок, Алмаз тараптан эч нерсе байкачу эмесмин. Ал сезимин жашырып жүргөн экен көрсө, мени кетип калбасын же Сымбатты мурдагыдай карабай койбосун деген го, сыягы. Алыс экенин билсем да, сезимге баш ийдим. Анан да Сымбатка башка бирөө апа болушун каалабадым. Ал менин кызым. Мен анын апасымын. Ал менин балама ата болуп, балам анын уулу болуп жашап калдык. Биздин үй-бүлөдө эч качан сенин балаң, же сенин кызың деген сөзгө жол берилбейт. Экөөбүздүн балдарыбыз - бул биздики. Буйруса үчүнчү балабыздын жарык дүйнөгө келишин күтүп жатабыз деп, бактылуу жылмайып, каарманым сөзүн бүтүрдү. Төрөгөн эне эмес, баккан ЭНЕ деп, бекер айтылбаса керек..
#129 24 February 2015 - 00:19
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 510
- 05 January 15
- : 17 Jan 2022 20:26
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
Чыныгы бакыт үй-бүлө
Бир айылда чогуу өскөн үч бала ар дайым отуруп алып кыялданганды жакшы көрө турган. Ар биринин өз кыялы, келечеги боло турган. Ар бири бактылуу болууну самашчу, бирок бакытты ар башка нерседен көрүшчү. Биринчи бала бай болууну самап, коомдо байларга ар ким урмат кыларын, бардык ишти акча менен бүтүрсө болорун, акчалуу болсо бактылуу жашаарын айтып кыялданчу. Экинчиси болсо: «Таланттуу адамды эл сыйлап турат, таланттын артынан байыса да болот, эл ичинде сыймыктанган адам көп болот. Эл баалап турса, ошондон өткөн бакыт барбы?!» – деп калчу. Ал эми үчүнчүсү болсо: «Кийин чоңойсом, жакшы жар күтүп, үй-бүлө курсам, бардык нерсени чогуу чечип, турмуштун ысык-суугун бирге татып, бири-бирибизди туура түшүнүп жакшы жашасак, мына ошол чыныгы бакыт болсо керек», – деп айтканда, тигил экөө: «Байлыгың болсо, эл сыйлап турган адам болсоң, каалаган адамыңа үйлөнүп бактылуу болосуң да. Андан жакшы бир нерсе тууралуу кыялдансаң боло», – деп күлүп калышчу. Ошентип, убакыт өтүп, тагдыр аларды ар башка жакка бөлүп кетет. Жылдар жылга алмашып, убакыт өтө берет. Тагдырдын буйругу менен баягы үч бала карып калган чагында кайрадан жолугуп калышат. Сурашып отуруп, бала чактагы кыялдарын эстешет. Ошондо биринчиси: «Мен кыялданып жүргөндөй көп иштедим, бай болдум. Бирок канчалык акчам көбөйгөн сайын, дагы көбөйсүн дедим. Күндүз тынчтык, түндө уйку көрбөгөн күндөрүм болду. Акча үчүн жакын адамдарды да сатканга туура келди. Бирок, бактылуу болбодум. Тиш кайрагандар, ишимди тартып алгысы келгендер көбөйдү. Балдарым болсо барга көнүп өстү. Акча деп жүрүп тарбиясына көңүл бура албадым. Азыр алар бирдеме болсом, баарын бөлүп кеткени турат. Айтор, бакыт акча-байлыкта эместигин кеч түшүндүм», – дейт. Экинчиси да өз арманын айтып: «Мен өзүм кызыгып жүргөндөй, чоң өнөрдүн ээси болдум. Эл аралап көп жүрдүм. Убагында баары сыйлап жүрдү. Бирок кийинчерээк жаңы таланттар чыгып, мен унутула баштадым. Эч ким карабай, эч жерге чакырбай калды. Дайыма эле кадыр-барк күтүп жүргөнгө көнүп калган адам аябай жалгызсырап калат экен. Үй-бүлөдөн да жолум болбоду. Жалгыз талант менен бактылуу болбойт экен адам», – дейт. «А мен болсо, – дейт үчүнчүсү, – чыныгы бакыттын даамын азыр да татып отурам. Үй-бүлөм, балдарым бар. Жарым жакшы чыкты, балдарымды татыктуу тарбиялоого болгон күчүмдү жумшадым. Азыр бизди сыйлап улам бирөөсү келип сурап турушат. Неберелерим мойнума минип ойноп, кечке чейин чарчатса да, ошолорго өмүр тилеп, ыйман тилеп, кудайга ыраазы болобуз. Мына, чыныгы бакыт үй-бүлөдө дегеним чын чыкты»
Бир айылда чогуу өскөн үч бала ар дайым отуруп алып кыялданганды жакшы көрө турган. Ар биринин өз кыялы, келечеги боло турган. Ар бири бактылуу болууну самашчу, бирок бакытты ар башка нерседен көрүшчү. Биринчи бала бай болууну самап, коомдо байларга ар ким урмат кыларын, бардык ишти акча менен бүтүрсө болорун, акчалуу болсо бактылуу жашаарын айтып кыялданчу. Экинчиси болсо: «Таланттуу адамды эл сыйлап турат, таланттын артынан байыса да болот, эл ичинде сыймыктанган адам көп болот. Эл баалап турса, ошондон өткөн бакыт барбы?!» – деп калчу. Ал эми үчүнчүсү болсо: «Кийин чоңойсом, жакшы жар күтүп, үй-бүлө курсам, бардык нерсени чогуу чечип, турмуштун ысык-суугун бирге татып, бири-бирибизди туура түшүнүп жакшы жашасак, мына ошол чыныгы бакыт болсо керек», – деп айтканда, тигил экөө: «Байлыгың болсо, эл сыйлап турган адам болсоң, каалаган адамыңа үйлөнүп бактылуу болосуң да. Андан жакшы бир нерсе тууралуу кыялдансаң боло», – деп күлүп калышчу. Ошентип, убакыт өтүп, тагдыр аларды ар башка жакка бөлүп кетет. Жылдар жылга алмашып, убакыт өтө берет. Тагдырдын буйругу менен баягы үч бала карып калган чагында кайрадан жолугуп калышат. Сурашып отуруп, бала чактагы кыялдарын эстешет. Ошондо биринчиси: «Мен кыялданып жүргөндөй көп иштедим, бай болдум. Бирок канчалык акчам көбөйгөн сайын, дагы көбөйсүн дедим. Күндүз тынчтык, түндө уйку көрбөгөн күндөрүм болду. Акча үчүн жакын адамдарды да сатканга туура келди. Бирок, бактылуу болбодум. Тиш кайрагандар, ишимди тартып алгысы келгендер көбөйдү. Балдарым болсо барга көнүп өстү. Акча деп жүрүп тарбиясына көңүл бура албадым. Азыр алар бирдеме болсом, баарын бөлүп кеткени турат. Айтор, бакыт акча-байлыкта эместигин кеч түшүндүм», – дейт. Экинчиси да өз арманын айтып: «Мен өзүм кызыгып жүргөндөй, чоң өнөрдүн ээси болдум. Эл аралап көп жүрдүм. Убагында баары сыйлап жүрдү. Бирок кийинчерээк жаңы таланттар чыгып, мен унутула баштадым. Эч ким карабай, эч жерге чакырбай калды. Дайыма эле кадыр-барк күтүп жүргөнгө көнүп калган адам аябай жалгызсырап калат экен. Үй-бүлөдөн да жолум болбоду. Жалгыз талант менен бактылуу болбойт экен адам», – дейт. «А мен болсо, – дейт үчүнчүсү, – чыныгы бакыттын даамын азыр да татып отурам. Үй-бүлөм, балдарым бар. Жарым жакшы чыкты, балдарымды татыктуу тарбиялоого болгон күчүмдү жумшадым. Азыр бизди сыйлап улам бирөөсү келип сурап турушат. Неберелерим мойнума минип ойноп, кечке чейин чарчатса да, ошолорго өмүр тилеп, ыйман тилеп, кудайга ыраазы болобуз. Мына, чыныгы бакыт үй-бүлөдө дегеним чын чыкты»
#130 24 February 2015 - 00:23
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 510
- 05 January 15
- : 17 Jan 2022 20:26
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
Сенсиз деле бактылуумун
Мектепти бүтөөрүм менен мен ата-энемдин каршы болгонуна карабай Россиянын кичинекей бир шаарына жөнөдүм.Ал жакта атамдын иниси базарда жумуш кылат болчу.Бир жыл дээрлик кыйратаарлык деле жумуш кылган жокмун.Агама жардам бермей,жаңы достор менен шаар айланып эс алмай.Бир жылдан ашык убакыт өткөндөн кийин оюнга тойдумбу же алдыга максат койдумбу мен дагы агамдай өз ишимди баштоону эп көрдүм.Агамдын жардамы менен баштап да жибердим.Агам ар бир тыйынды санап иштөөнү,кайсы сезондо кандай кийимдер менен иш кылууну деги эле койчу баардык нерсени үйроттү.Иш уланып кетти.Айылга ата-энемдин каршы болгонуна карабай акча салып жүрдүм.Агамдын тааныштарынын жардамы менен Орусиянын жарандыгын алганга да жетиштим.Бир жылдай иштеп эле машина алдым.Машина алгандан кийин дагы да жаным тынбай нары бери каттап чөйрөмдө кыздар көбөйдү.Кыргызстанда жүргөндөй жүрүп калдык ал шаарда.
Бул күнү да кадимки эле күндөрүмдүн бири болчу.Жумушта жүрсөм эле ошол жерде чогуу иштеген досум туулган күну экенин айтып,кечкисин кафеге барууну сунуш кылды.Ал күн жакшы киреше алып келген күндөрдүн бири болгондуктан эч ойлонбостон эле макул болдум да кечкиге даярдык көро баштадым.Билбейм, балким ошондо ошол кафеге бир шылтоо айтып барбай койсом баары башкача болмок беле ким билет.Кече да башталды.Орустардын кафеси болгонуна карабай биз бака-шака түшүп ызылдап жыргап жаттык.Кубаттын (туулган күн ээси) мен тааныбаган да достору келгендиктен чекеден тост сүйлөп жатышты.Кезек бир кызга келди.Жанатан бери эч кимдин деле сүйлөгөн каалоо-тилектерине кулак салбай жанымдагы мени менен барган кызым менен сүйлөшүп олтурган элем.Токтоо көз карашы менен маңдайы жарык бул кыздын орундуу сөздөр менен сүйлөп жаткан сөздөрү мага башкача сезимдерди пайда кылды.Жанатан бери алагүү жаным бир столдо аралашып олтурган кыздардын арасынан бул кызды байкабаганыма таң калдым.Ал сүйлөп бүткөндө баары кол чабып жиберишти.Бир аз алыстан көзөмөлдөп олтуруп жигити жок экенин байкадым да жанымда жүргөн кызымдан ага бара албай жүро бердим.Кече да бүттү.Мен ичип алгандыгыма байланыштуу мени менен келген кыз жашаган жери башка жакта болгондуктан башка достор менен чогуу таксиге салып ийдим.Кафеден кыйла эле алыс жайгашкан өзүм жашаган районго жолдо такси күтүп турсам Кубат жаныма келип жанакы кызды чогуу ала кетишимди суранып калды.Жок демек белем,тез эле макул боло койдум.Таксиде бара жатып тааныштык.Акмарал деген аты өзүно куп жарашканын айтып комплимент айтканга да жетиштим.Бул шаарга жакында эле келгенин да билдим.Ошентип төрт айдай жөн гана тааныштай учурашып жүрдүк.Бирок Акмарал канчалык мага жакпасын мен ага ашыктыгымды айта албай жүрө бердим.Ошентип жүргөн күндөрдүн биринде Кубат жакында Акмаралдын туулган күнү экенин айтып калды.Ошол күнү ага ашыктыгымды айтууну ойлонуп алдым да ал күндү чыдамсыздык менен күтүп жаттым.Ал күн да келди.Акмарал беш-алты курбулары менен туулган күн белгилээрин айткандыктан мен машинамдын артына батышынча кыпкызыл роза гүлдөрүн салдым да алар олтурган кафеге жөнодүм.Акмаралга сыртка чыгып туруусун,сюрприз бар экенин билдирген билдирүүнү телефонуна жазып ийдим да кафенин оозунан орун алып күтүп калдым.Көп күттүрбөй эле бир курбусу менен сыртка чыкты.Кечеге арналган кооз жашыл көйнөгү көздүн жоосун алып мен ичимден миң жолу кайталап даярдап келген сөздөрүмдү унутуп кое жаздадым.Кантсе да эркек эмеспизби,өзүмдү колго алдым да сыр бербей аны колдон тарта машинанын артына алып өтүп ал жакта гүл саткан орус аялдын кылдаттык менен тизилип кооздолуп жасалган роза гүлдөрдү көргөздүм да ага болгон ашыктыгымды айттым.Розаларды бир карап мени бир карап Акмарал эмне дешин билбей бир аз буйдала түштү да менин кучагыма боюн таштады......
---Бактылуу элем ал күндөрү.Бирок бир аз убакыт өтүп Акмаралдын менден төрт жашка чоң экендигин,күйөөгө тийип 3 ай жашап анан ажырашып кеткендигин да билдим.Ал жаңылык да менин Акмаралга болгон сезимимди өзгөртө албады.Атамдын катаалдыгын эстеп Акмаралга үйлөнгүм келип атса да айта албай жүрө бердим.Бир жылдай өтүп кетти.Кийинки жылы агам менен акча келишпестиктер болуп кетип мен башка жакка көчтүм.Тагыраагы Акмарал менен чогуу бир квартирага көчтүм.Биз Акмарал экөөбүз кадимки эле бир үй-бүлөөдөй жашап жүрдүк.Айылга тез-тез бара берчү менин айылга баруум да соолгундай туштү.Аны байкаган атам агамды менин артымдан салганын кайдан билди дейсиң.Ооба, агам тез эле мен жөнүндөгү маалыматтын баарын билди.Мени үйүнө жеңем жокто чакырып алып ал кыз жөнүндө сурак алды.Ал кыздын кайсы жактан экенин,канчанчы жылкы экенин билген соң баарын жыйыштырымды буйруду да эч кимге айтпоого сөз берди.Эмне кылмак элем айлам жок агамдын созүн угуп кайра көчүп келдим.Акмаралды башка квартирага жайгаштырдым. Негизи эле Акмарал менин жардымымсыз эле баарын өзү аткарчу.Бир сөз менен айтканда эркектин жардамына эч качан муктаж болгон эмес.Убакыт учкан куш белем экөөбүздүн эки башка квартирага көчкөнубүзгө жарым жылдай өтүп кетти.Бирок тымызын жолугуп жүрүүнү токтотподук. Акмарал мага ар дайым өзүм теңдүүнү таап,ага үйлөнүүмдү айтып турчу.Ал эми мен аны урушаар элем ошентип айтканы үчүн.Ошентип жүргөндө жеңем жеңелик кылып мага эмнегедир тиш кайрый баштады.Агам да жеңемди бир эки жолу кой демиш болду да анан эч нерсе укпамыш,көрбөмүш болуп жүрө берди.Акыры жумушум да жакшы жүрүшпөй баштаганда баарын жыйыштырдым да Москвага баса бердим.Туура, Акмарал калды ал жакта.Бирок ал менен болгон байланыш үзулбөду...
---Москва, Москва.... Келдим.Бирок бул жакта кеңири жүро албашыңды көрүп араң чыдап жүрдүм.Досторум гана "көнүп кетесиң" деп кайталап айтып жатышып мени алып калышты.Россиянын жараны болгонум үчүн бул чоң шаардан мен үчүн жумуш табуу оңой эле болду.Бир досум менен бир жерде чогуу иштеп калгандыгыма байланышту ал жашаган жерге квартирага чыгып алдым.Мен үчун күндо эрте менен жумушка туруп,күндө чарчап келип,курсакты эптеп бирдеме кылып тойгузуп жатып алмай жашоо кыйынга турду.Кайра кетким келип араң жүрдүм.Жаштайымдан өз алдымчалыкка үйрөнгөн жаным бул чоң шаарга да бара-бара көнө баштадым.Акмарал менен күн алыс телефон аркылуу байланышып жүрүп аны да ушул жакка келүүсүнө өбөлгө болдум десем жаңылышпасам керек.Акыры ал да келип кайрадан чогуу жашап калдык.Антип- мынтип жүрүп эки жылдай убакыт өтүп кетти.Бул убакытта мен бул шаарга биротоло көнүп алдым.
Бир күнү Акмарал боюнда бар экенин айтты.Билбейм, ошондо кубандымбы же таң калдымбы иши кылып бир кызыктай абалда Акмаралды карап турдум да аны кучагыма бекем кыстым.Акмарал болсо мага ал баланы озү эле чоңойтуп алаарын,мени өзүно бала үчун байланышымды каалабаганын айтып жатты.Боюнда бар Акмарал адам көп квартирада кыйналып калбаш үчүн мен өзүнчө бир бөлмөгө бөлүнүп чыгууну эп көрдүм да тез эле бир бөлмө таап экөөбүз жашап калдык.Айлар отүп Акмаралым көз жарды.Уулду болгон күну жакын деген үч досум менен барып төрөт үйүнөн чыгарып келдик.Досторду эч кимге айтпоону эскерткендигимден ал бактылуу күнүмдү үч досумдан башка эч ким билбеди.Куз келээри менен бир досумдун тоюна катышууну шылтоо кылып айылга жөнодүм.Башкы максаттарымдын бири Акмарал тууралуу,балам тууралуу айтуу эле.Той да болду.Бирок тойдон чарчап келген жаным төшөккө кулаарым менен уйкуга кеттим.Ойгонуп эле жанымдагы телефонумду таппай сыртка чыктым.Телефонумдун оюнун ойноого алган иним кокустан уулумдун сүрөттөрүн көрүп калып апама айтып салыптыр.Апа деген апа да.Кандай болгон күндө да өз канынан жаралган пендесине жаман нерсе каалабайт тура.Айтор апам атама айтып мээнин мээмди чукумай башталды.Атам мени Москвага жибербей ушул жерде иштөөмдү айтып бир айдай алып жүрдү.Акмарал да жаш бала менен кыйналгандыктан Кыргызстанга апасынын жанына келе берди.Экөөбүз бир өлкөнүн эки бурчунда жашагандыгыбыздан көрушө албадык.Себеби менин ар бир кадамым көзөмөлдө эле.Ким билет,балким ошондо ата-энеме катуу-катуу айтып эле баса берсем баары башкача болмок беле.Бирок менин антип айтканга ата-энем берген тарбия мүмкүнчүлүк бербеди.Ал жөнүндө ойлонбодум дагы.Мен үчүн ата-энемдин айтканы закон эле."Жакыныраак жерден,биз тапкан кызга үйлөнөсүң" деген алардын шартына макулдугумду бердим да "Барып жумушумду,карызга берген акчаларымды бир жаңсыл кылып келейин" деген шылтоо менен ата-энемдин колунан араңдан суурулуп чыктым да кайра эле Москвага келе бердим.Келип Акмаралга чалып аны да чакыртып алдым.Бирок баланы апасына таштап келиптир.Акмарал ачыктыкты сүйгөндүктөн мен ага болгонун болгондой айттым.Билбейм, балким жүрөгү ооругандыр, бирок мага сыр бербеди.Кезектегидей анын ушунчалык токтоолугуна таң калдым.
---Убакыт өтүп экөөбүз эки башка жолго түштүк.Ал байкушум менин ата-энем баары бир ак батасын бербөөсүн тушүнду бейм өзү эле менден кетип калды.Болгондо да Кыргызстанга. Менин кайра бойдокчулук жашоом башталды.Ишим жүрүшүп дагы машина алганга жетиштим.Ошол күндөрдүн биринде алыскы туугандарымдын кызынын тоюна барып калдым.Болгондо да Россиядан Кыргызстанга. Ата-энемдин "келишиң керек" деп улам айтып жатып чакырганынын түпкү максатын мен кайдан билиптирмин. Той күнү мага бир кызды көргозүшүп, мени ал менен таанышуумду сунушташты. Тааныштым.Арык чырай,ачык маанай Бермет деген кыз экен.Чынын айтсам анчейин көңүл деле бурбадым.Ата- энемдин гана көксөөсүн суутпаш үчүн ал кыз жакканы айтып кутулганга туура келди.Кайра эле Москвага жөнодүм.Бойдокчулукка да билинбей көнүп кеттим.Акмарал менен телефондо кабарлашып туруу да адатка айланды.Жок бул адат адат да эмес,бул менин аны алдындагы түздөн-түз милдетим болчу.Себеби ал кандай болгон күндө да менин тун уулумдун энеси."Кой" дегенине болбой ар айда каражат жактан да камсыздоо да менин милдетиме айланды.Ууулумдун бул жашоодон атасыз өсөөрүн эстеп кээде сай сөөгүм сыздаар эле.Бирок мендеги курулай намыс жеңип,ата-энемдин эл караган бетин жер каратпоону туура көрдүм.Себеби атам айылдагы кадырлуу адамдардын бири болгондугуна байланыштуу болсок керек эле...
---Бир жарым жылдай убакытты бойдокчулук менен алпурушуп жүруп өткөрүп жибергенимди өзүм да байкабай калдым.Мурда эле "агент" деген нерсеге катталганыма карабай ар кандай себептер менен көп кирчү эмесмин.Ошол күндөрү же зээриккенденби же жөн гана бирөө менен сүйлөшкүм келип жүрдүбү бир күнү кирип калдым.Менин досторумдун катарында Бермет да жүрүптүр.
-Салам-дедим мен биринчи.Ал күнү жанып турганына карабай жооп болбоду.Бир эки кундөн кийин кирсем Бермет жооп жазыптыр.
-Кандайсыз? Ден-соолуктарыңыз, жумуштарыңыз? Мен кечээ жооп жаза албай калганым үчүн кечирим сурайм,колум бош эмес эле...
Ал өчүк экенине карабай бир аз ойлонуп турдум анан:
-Жакшы рахмат.Өзүң? Күйөө балдардан колуң бошобой жатса анда кечиримдүү- деп жөнотүп ийдим да башка достор менен жазышып жатсам Берметтен жооп келип калды.Ошентип биздин маек уланып кетти.Күн алыс жазышып,баарлашып жүрдүк.Ал окуйт болчу борбор калаабызда. Жарым жылдай байланышып жүрдүк.Ошол күндөрдүн биринде алыскы туугандарымдын бири каза болуп калып айылга жөнодүм.Ал кишини жерге көмүп анан айылга да куран окутуп бүтүп эми кетейин деп жатканда атам бир аз жүро туруумду айтып калды.Бир жумадай өттү.Бир күну кечки тамак үстүндө атам тамагын кырынып алып созүн баштады..
-Кыял-деди атам апамды бир карап алып-Көрүп атасың биздин акыбалды,биз дагы келин жумшагыбыз келет.Бакытты карачы (Мен курактуу кошуна бала) тиги,уулу экиге чыга элек жатып дагы бир кыздуу болушту.
-Ата...-деп менин созүмду баштап жатканда эле атам:
-Кое тур,сен биринчи созүмдү ук-деп жеңил үшкүрүнүп алды да-Сөздүн кыскасы тигиниңди (Акмаралды айтып жатат) жыйыштыр да апаң айтып жаткан кызга үйлөнөсүң!
-Ата,апа,акыры ал тапкан кызыңар менен жашай турган менмин го...
-Кыял...-деген апам-Элге бизди сөз болбосун десең биздин сөздү ук-деп жалооруган энелик көздөру менен карап калды.Мен азыр булар менен талашып-тартышып өздүк каалоомо эч кандай пайда келтире албашымды түшүндүм да башымды ийкеп гана тим болдум.Берметти апам мактап жатты.Атам болсо колундагы гезиттен козүн албаганы менен биздин создөрубүздү кулактын сыртынан кетирбеди.Мен үйдө эң чоңумун.Менден кийин мектепте окуган бир иним анан бир карындашым бар.Аларды бул күнү биздин маегибизге жолтоо болбошу үчүн атайы кошунанын үйунө жөнөтүп ийишиптир.Ата- энемдин ошол кылганын дагы деле түшүнө албай келем.Балким алар мени бир-эки кыстап көрушүп бирок майнап чыкпаса менин өз эркиме коюшаар беле,ким билет.Бирок анда мен бул жашоодо мени иним менен карындашымдай эле эч нерседен кем кылбай ушул эрезеге жеткизген ата-энеме каршы чыгууга кудуретим жетпептир.Ошентип мен макулдугумду берип Бермет менен өзүм сүйлөшүп көрүунү убада кылдым да кайра Москвага келе бердим.Эки айдай убакыт беришти менин ал менен тил табышып кетишиме.Мен Бермет менен алда качан жакшы тааныштардай болуп калганыбызды аларга айткым келбеди негедир.Эки айдай катуу ойлондум.Себеби мен бир чечимге келип ата-энем күтүп жаткан жоопту беришим керек эле.Жанынан көро элек болсом да бул "агенттеги" сүйлөшүүлөр менен мен Берметти ар кандай суроолор менен сынап көрдүм.Бермет менин сынап жатканымды сездиби же сезбедиби бирок ар бир суроолорума көңулгө толоорлук жооп берип жатканы мени кубандырды. Кубандырмак тургай жүрөгүмдө ага болгон башкача сезимдер да пайда болгонун сезбей калдым.Бир күнү Бишкекке ата-энеме айтпай Берметке барып жолугуп келдим.Чынын айтайын бул жолугушуу менин бул кызга үйлөнүүмдүн биринчи кадамын аттатып,аны түбөлүк өзүмдүк кылгым келгениме түрткү болду.Экөөбүз кыш мезгилинин суу карынан калган ар жерге топтолгон көлчүк,ылай аралаш карына карабай борбордогу паркттын биринде сейилдегенче көп нерсени сүйлөштүк.Кечке маал кафелердин биринде тамактанып бүтүп Берметке борборго келгенимдин түпкү максатын айтып өттүм.Бул күтүүсүз сунушту күтпөгөнгөбү Бермет бир аз буйдала туштү да эки күндөн кийин анык,так жообун берүүгө сөз берди.Анан мен аны таксиде үйуно жеткизүүм менен ал күндүк жолугушуубуз соңуна чыкты.Биз экөөбүздүн ортобуздагы бири-бирибизге болгон кандайдыр тартылуу эки күндөн кийин эле ата-энеме "Мен макулмун,жуучулукка келе берсеңер болот" деген телефон чалуу менен аяктады.Кыш мезгили болгондуктан тоюбуз жаз айына белгиленди.
---Жаз келип күн жылып эшик-эликти курукчулук каптап жаратылыш оз көркүно келе баштаганда мен Берметти ата-энесинин алдынан үйгө ак той менен алып келип алдым.Үч күн дегенде тойго барбай калган коноктордун изи үйдөн соолгундап бир аз эс алып калдык.Ата-энемдин бактылуу коз караштарын көрүп менин жан-дүйнөм да бир калыпка келе баштады.Акмаралдын аты да ар секунд өткөн сайын менин туюмумдан алыстай берди.Бирок толугу менен алыстай албады.Себеби ортобуздагы бала мени андан алыстата албайт болчу.Ооба,биз мурдагыдай кабарлашпай калдык,бирок мен оз канымдан жаралган уулум үчүн алардын кайда,кантип жүрушкөнүн билүугө куштар элем.Эркимдин күчтүүлүгү гана мени токтотуп кудайдан гана алардын амандыгын тилеп жашоого туура келди.
---Берметтин үйгө көнүп кетиши кыйынга турду.Конокко келген досторду түн ортосу узаткан экөөбүз түнү менен махабат колүно чөмүлүп бүтүп,келечекти сүйлөшүп жатып таңга жуук гана уйкуга кетээр элек.Мен го уктай берем уйкум кангыча.Берметчи? Ал деген келин да.Апамдын сынынан али өтө элек.Кыскасы Берметим эки сааттан кийин эле кайра ордунан туруп айылда свет тез-тез өчө бергенине байланыштуу очок боюнда от жагып чай даярдап,келиндик кызматын аткарып атамдар жаткан бөлмөгө кире албай нары-бери басып жүро берээр эле.Акыры кирип мени кытыгылап,чымчылап атып мени тургузат болчу.Себеби атамдар кухняда жатышкандыктан чай кое турган буюм-тайымдарда ошол жакта эле.Бирок бул менин бактылуу күндөрүмдү Москвага келгендеги жагымсыз имиштер,тагыраагы өзүмдүн арттагы жашоомдогу өчпөс так баардыгын астын-үстүн кылып салаарын мен кайдан билиптирмин. ..
---Жай ортолоп калганда Берметти убактылуу таштап мен кайрадан тиргиликтин артынан жетеленип Москвага келдим.Бир айдан өтүп Бермет келди.Бир досумдун ижарага алган квартирасында жашап калдык.Жумасына алты күн иштегендигимден дем алыш күндөгу убакытымды Берметим менен гана өткозөөр элем.Кээде достор менен шаар айлансак,кээде экөөбүз эле айланып,же болбосо үйдөн таптакыр эч жакка чыкпай коет элек.Анын жасаган тамагы да кайталангыс даам тартуулап мен өз ичимден Акмаралдын, тун уулумдун алдында канчалык туура эмес иш кылып койбогонума карабай мага ушундай жар тартуулаган жаратканга ыраазы болуп жүрдүм.Бир күнү эртели күнду кеч кылбай шаардагы каттоо кылуучу жайга барып официалдуу түрдө каттоого турууга документ тапшырып койдук.Адам көп квартирадан Берметтин бир аз жүдөп жатканын байкадым да ээн-эркин жатып турууга өзүнчө бөлмө издей баштадым.Ошондо эмнени ойлодум билбейм,же тобокелге бардымбы,кыскасы башка вариант жок болгондуктан мурда Акмарал менен жашаган райондон чыккан бир бөлмөнү ижарага алып ошол жакка көчүп бардык.Ай ошондо менин жашырылуу сырларымдан кабары бар бир досумдун "Дос,ошол райондон башка жакка эле чыксаңчы,сактыкка кордук жок дейт" деп кооптонуп айткан кеңешине мен камаарабай "Койсоңчу дос,ушундай чоң шаарда мени ким таанып койуптур?" деп жооп бергеним дале жадымда турат.
Биз жашаган квартира үч бөлмөлүү болгондуктан бир бөлмөсүндө биз,экинчисинде кожоюн (үйдү ижарага алган адам),ал эми үчүнчү чоң бөлмөдө эки үй-бүлөлүү адам жашашат болчу.
-Айзаада эженин апасы өтүп кетиптир,уктуңузбу? -деп калды бир күнү кечки тамак үстүндө Бермет.Айзаада дегени ошол чоң бөлмодө жашаган Жаныбек байкенин аялы.
-Жоок укпапмын,качан? -дедим таң калып.Деги эле үйдөгүлөр менен кем сүйлөшкөндугүмдөн үйдө эмне жаңылыктар болуп жатканы менен ишим жок эле.Анча-мынча гана коридордо,же кухняда жолугуп калбасам дээрлик эч кимисин жакындан тааныбайт болчумун.Бермет үйдө болгондугуна байланыштуу баары менен жакшы мамиледе.
-Кечээ...
-Ммм жаман болуптур,жаткан жайы жайлуу болсун,оомийин- деп мусулманчылык кылып адатыбызча тааныбаган адамга эле бата кылып койдум.
-Ошооо,Кыргызстанга бир-эки күндө кетишет экен...-дегенине деле анча маани бербей жасаган тамагын мактадым да кирип жатып алдым.Алар кетишкенине бир жумадай өтүп калганда бир күнү эле үйгө келип бут кийимимди чечип жатсам.
-Кыял сенсиңби? Кандайсың?-деп калды артымдан бирөө.Бул тааныш үнгө жалт бурулуп карай салсам Кулпунай деген кыз туруптур мен жакты карап.Бул кыз менен убагында Акмарал менен бир бөлмөдө жашап жүргөндө таанышкан элем.Акмарал экөө кийинчерээк жакын курбуларга да айланышкандай болгон.
-Ааа Кулпунай сенби? Жакшыыыы.... рахмат.Өзүң? -деп калдым оозумдан чыгып жаткан сөздөрүмдү араңдан ирээтке келтирип.
-Жакшымын.Ушул жерде жашайсыңбы? Мен даг...-деп жатканда кухнядан Бермет чыгып келип:
-Келдиңизби? Чалып койбойт белеңиз үйдө нан тугөнүп калды эле-деп калды жадырай.
-Ааа мен анда чыгып келе калайын...-деп бут кийимди кайра кийдим да эшикке чыгууга шашылдым.Бул районго келип жашап ката кетиргенимди ошол убакта түшүндүм.Магазинге барып келгиче бул башаламан ойлордон кантип кутулуп,Берметти жакында айтылчу сөздөрдөн кантип кутултуунун жолун издеп жатып акыры Кулпунай менен бетме-бет сүйлөшүп баарын өзүм түшүндүрүп, оозун тымызын эле жабууну чечтим.Ошол эле убакта кудайдан Кулпунайды үйдө жок болуп калышын,ал жаңы квартирант эмес эле жөн гана мейманга келген конок экендигин тилеп жаттым.Бирок тилегим оңунан чыкпай Кулпунай жаңы көчүп келген квартиранттардын бири экендигин Бермет айтып калды.Кухняда тамак ичкенче утур-утур кылчайып коридордо жүргөн адамдардын арасынан Кулпунайдын караанын издегеним менен ал күнү ал менен сүйлөшкөнгө мүмкүнчүлүк болгон жок.Мен ошондо эле бир айласын кылып Кулпунайды бөлмөсүнөн сыртка чакырып чыгып алып сүйлөшүп койсом болмок,бирок биздин каныбыздагы кенебестик, тобокелчилик жеңип,ал күнү ойлогон нерсемдин аягына чыкпай жатып алдым.Бул дагы менин катачылыгымдын бири болчу,менин кийин бир канча убакыт бул кылыгым үчүн өкүнөөрүмдүн себеби болчу...
---Эртеси үйгө келсем адатынча кухнядан көрчү Берметим жок.Түз эле бөлмөбузгө кирип бардым.Олтуруптур телевизор тиктеп.Мени бир тиктеди да кайра эч нерсе көрбөгөндөй нары карады.
-Кандайсың шириним? Эмне ойлонуп? Тынччылыкпы? -дедим кабатырлана. Оюма шарт эле Кулпунайдын буга менин катылуу сырларымды айтып жатканы келди.
-Билбейм..-деди Бермет дале телевизорду тиктеген калыпта.
-Билбейм дегениң кандай? Айт эми,айтпасаң азыр ыйлагыча кытыгылап салам.
-Чынын айтыңчы ,апамдар эмне себептен каршы чыгышты эле?-деди үнү каргылдана сүйлөгөн Бермет дале телевизорду тиктей.
-Түшүнбөдүм. ..
-Мен баарын билем Кыял...
-Эмнени билесиң?-деген мен баарын сезип атсам да кыпындай,бир тамчы үмүткө жетеленип анык эмне жөнүндө сөз болуп жатканын билгим келди.
-Биринчи аялыңыз тууралуу-дегенде жүрөгүм "зырп" эте түштү.Бирок өзүмдү колго алдым да Берметтин маңдайына олтуруп аны эки мүрүсүнөн бекем кармап:
-Бермет? Биринчиден Акмарал менин аялым болгон эмес.Экинчиден ал жашоом эми артта калды,ал жакка кайра кайрылып да барбайм.Себеби менин сүйгөнүм жана жалгызым бир гана сенсиң! Ооба,мен бул тууралуу мурда эле айтышым керек болчу.Бирок, бул жашоодо адашпаган пенде болбойт экен.Жаштык кылдым,баарына өзүм күнөөлүмүн. Мени ошол өзүмдү таппай жүргөн күнүмдөн алып чыккан мына сенсиң! Өтүнөм,уккан нерсеңди кулактын сыртынан кетиргенге аракет кылчы.Билем сен күчтүүсүң,сенин бул абалды жеңип чыгаарыңа ишенем!-деп дарманымдын болушунча актанып да өтүнүп да жаттым.Бермет болсо үнүн чыгарбай ыйлап жатты.
-Уулуңузчу? Аны кантип унутасыз? Аны кантип мына мен унута алам?-деген Бермет жаш аккан көздөрү менен эми менин көздөрүмо тике карады.Мына ушул суроого чынында даяр эмес элем.Анын бул коз карашына тик багып кароого да чыдабай коздөрүмдү ала качтым.Жерди тиктеп бир аз ойлонуп турдум да:
-Туура,уулумду унута албасам керек.Кандай болгон күндө ал менин тун уулум.Ага толук укуктуу ата боло албасам да ал жөнүндө кабар алып туруш менин адамдык милдетим.Мени кечир Бермет... Бул катылуу сыр катылуу бойдон калсын деп ойлогон мени кечир...-деген калыпта үн-сөзсүз жарым сааттай олтурдук.Ошол убакта Бермет кандай ойлор менен алпурушум жатканы мен үчүн кызык эле.Бир маалда:
-Колуңузду жууп чыгың,мен чай койоюн-деп ордуна туруп сыртка чыгып кетти.Кудайдан Берметтин түшүнүктүүлүгүн, бул абалды таразага так тартып жакшы ойлонушун тилеп ага анча-мынча көз узатып койуп ойлуу чай ичип олтурдум.Эхх, ошондо Бермет жакшы ойлонуп ал сырды сыр бойдон калтырып койсо эмне.Ал сыр экөөбуздүн гана сырыбыз бойдон калып кетмек эле го.Мен болсо ага өмүр бою ыраазы болуп жашап өтмөкмүн.Же бул кыз кишинин туздөн-түз милдети белем? Кыскасы эртеси Бермет уккан нерсесин Кыргызстандагы апасына чалып айтып салыптыр.Жумушта жүргөн мага кайненеден чалуу келип ачуу сөздөр менен тезинен Берметти самалетко салып ийүүмө буйрук түштү.Андан кийин апамдан,бир аздан соң атамдан чалуулар келди.Бир сөз менен айтканда ал күн менин эң жаман күндөрүмдүн бири болду десем жаңылышпасам керек.Кечкисин үйгө келсем Бермет дагы ыйлап олтуруптур. Бул түн дагы ага жалдыроом менен өттү.Бирок канчалык жалдырабайын, канчалык актанбайын Бермет апасынын сөзүнөн чыкпай туруп алды."Бир аз ойлонуп өзүнө келээр" деген ой менен айтканына кайтпаган кайнененин күндө чалуусунан жалкып калган мен үч күндөн кийин Берметти самалетко салып селдейип жалгыз кала бердим.
---Бир ай өттү,анан дагы бир ай.Берметтин телефонуна чалсам кайненем алат.Сөздөрдү бир ачуу.Атам менен апам эч кандай кеңеш бере алышпады.Алар деле өзүлөрун күнөөлүү сезип жатышса керек да.Үчүнчү ай бүтөйүн деп калганда атам чалып эки күндөн кийин Бишкекке келип калышымды буюрду.Себеби түшүнүктүү эле да.Алар дагы жанын үрөп мени Бермет менен жарашып кетишимди каалап жатышты.Белгиленген күнү учуп бардым борборго.Атамдын айтуусу боюнча кайненем бизди өзулөрү сүйлөшүп чечишип алышсын дептир.Берметке чалдым.Эки үч жолу жооп болгон жок.Бир маалда Бермет өзү чалды.
-Алло! Ким экен бул?
-Да! Мен Кыялмын Бермет-дедим үнүмдү болушунча жумшак чыгарып.
-Ммм кандайсыз?-деп назик сураганы менен кайра эле кокустан башка адамга айлана түшкөндөй үнүн кескин түрдө өзгөртүп-Эмне болду?-деди
-Жолугалы Бермет,атайы сени менен сүйлөшүү үчүн келдим...
-А менин жолуккум жок.
-Бермет? Кел эми жолугуп жүзмө-жуз сүйлөшөлү
-(Жооп жок)
-Бермет дейм?
-Ов..
-Үч айга жакындап калды менден кеткениңе.Ушул убакыттын ар бир мүнөтүн сени ойлоп,менин өзуңдүн алдыңдагы күнөөмдү кечирип кайра келишиңди ойлоп күн өткөрдүм.Сен деле мен сыяктуу ойлонсоң керек туурабы? Угуп атасыңбы мени? Алло?
-Угуп атам-деди Бермет үнүн аста чыгара.Ошол убакта анын жанында бирөө шыбырап жатканын да уктум.Бирок ал жөнүндө унчукпадым. Ким болушу мүмкүн? Кыска ойлуу,өзүнүн намысын кызынын намысынан да жогору койгон кайненем болушу мүмкүн эле.Же таптакыр башка адамдар...
-Анда мындай,жолуккуң келбесе ушул телефондон эле сурайын-Ушул жерде тамагымды кырып алдым да үнүмдү олуттуу чыгарып-Мени менен кайра жашап кеткиң келеби? Билгин,бул суроону кайра бербейм-дедим ызырынганымды ага билгизбөөгө аракет кылып.Балким ушул жерден мен катуу кетип туура эмес сүйлөгөндүрмүн. Бирок ошентсе да бул болгон окуяларды бир жолу аягына чыгарышым керек эле.
-Жашагым келбейт-деди телефондун нары жагындагы үн.Эмне себептен мынтип айтты ачыгын билбедим го бирок Бермет ошол маалда ыйлап жатканын канчалык угузбоого аракет кылганы менен мен жүрөгүм менен сезип койдум.
-Жакшы ойлондуңбу?
-Ооба-деди.Ушул сөзду араң айтты окшойт үнү угулаар угулбас болуп чыкты.
-Анда өзүң бил! Менден сага "үч талак!" -дей салганымды өзүм да байкабай калдым.Бермет болсо ал сөзду угаары менен үн-сөссүз телефонду коюп салды...
Мына ошентип ата-энемдин тилегим менен,элдин батасы менен үйлөнгөн ак никем аз убакыттын ичинде бүлүндүгө учурап жан-дүйнөм эңшерилип бул кең ааламга батпай турдум.Ошол эле күнү кайра Москвага баса бердим.Ата-энемдин чалууларын албай бир ай жүрдүм.Мен кадимки темир адамга айлангандай акыбалда элем.Башым айланып,жыгылайын деп баштаганда гана жолдо бир жерге токтоп шам-шум этип албасам дээрлик ачка эле жүрө бермей адатка айланды.Үйгө келип чай ичкенге да көңүлүм чаппай чүмкөнүп жатып алаар элем.Бермет менен жашап жүргөндө бир жакшына болуп баралыма келип калган кебетем купкуу болуп мен өңүмдөн кетип араң жүрдүм.Бирок жеңил ойлуулукка алдырып ичип кеткен жокмун,деги эле ал жөнүндө ойлободум дагы...
---Арадан жети жыл өттү.Мына менин өз жеримде иштеп жатканыма эки жылдын жузү болуп калды.Мен Бермет менен акыркы жолу ошол телефондо сүйлөшкөндөн бери таптакыр сүйлөшпөдүм. Бир жыл өтүп калганда алыскы карындаштарымдын биринен анын турмушка чыкканын уккан элем.Болгондо да мамлекеттик кызматтарда иштеген бир байдын баласына тийгенин.Ал жаңылык мен үчүн жаңылыктардын жаңылыктарына айланды.Мен ага талак бергеним менен туюмумдагы кайсы бир ойлор аны кайра мага келээрин күтүп жүргөн эле да.Аны биротоло жан-дүйнөмдөн сүрүп чыгарган жок элем го.Ошол күндөн баштап мен жумушка бүт дилим менен киришип иштей баштадым.Акмарал менен кайра байланышып, ал чоңойтуп жаткан уулум менен ар сагынганда жолугуп турам.Акмарал да озү теңдүү бир адамга турмушка чыккан.Өзүнө ылайык,токтоо, түшүнүктүү адамга чыкканы мен кубандырган эле.Менби? Мен дагы Бермет менен ажырашканымдан үч жылдай убакыт өтүп үйлөнгөм.Атына заты жарашкан Мээримим да турмуштун соккусуна кабылып кайра бутуна турган кыз.Бул кызды да жогорку окуу жайда окуп жүргөндө алып качып кетип жыл өтпөй ажырашып тыныптыр.Анын бул нерселерди айтып жатканын уккан мен да өз башымдан өткөн нерселеримдин баарын айтканмын.Унчукпай угуп олтуруп мени бир башкача караган да "Кыял,жаңылбаган адам жок.Сенин жакшы адам экениң көздөрун эле айтып турат.Сен менин өткөнүмдү унута алсаң мен да сенин өтмүшүңдүн баарын унутканга макулмун" дегени жүрөгүмдү элжиреткен болчу ошондо.Ошол эле сөздөрү менен кошо уулумду таптакыр унутпоомду баса белгилеп,ал менен байланышты узбөөмдү да суранган болчу.Бир айдан соң айылга ээрчитип барып чакан той менен экөөбүз баш кошуп алдык.Бир жыл өтпөй бойтойгон кыз төрөп берди.Өз нугунан бир аз чыга түшкөн жашоом кайра өз нугуна түшүшү мени да кайрадан чыйралтты.Өткөн жашоом телевизордон көргон бир кызыктуу кинодой эле унутулуп барып таптакыр эстен да чыгып кетти.Албетте уулум Адилеттен башкасы.Адилетим азыр экинчи класста окуп жаткан учуру.Менин азыр шаарда төрт жыл мурун ачкан ресторан,чаканыраак эки кафем менен алекмин.Мээрим болсо окуусун сырттан окуу жолу менен окуп дипломун алганы менен азыр үй кожойкеси.
Машинаны канчалык зуулдата айдагым келип жатса да жанымда олтурган Мээримдин утур-утур секин айдашымды суранып жатканынан нөшөрлөп жаап жаткан жамгырларды жара Бишкектен Ошко карай жолдо кетип бараттым.Магнитафондогу жагымдуу музыкага экөобуз тен кулак тошөй кечээки болгон тойдогу окуяларды суйлөшүп бара жаттык.Төө ашуудан өтүп тюнелден чыгып ээн талаада кетип жатканда алдыраак жерде жолдун боюнда турган караандар көзго көрундү.Жакын барганда машинанын алдын ачып бир нерселерди чукулап жаткан бир кишини,жолдун боюнда нары бери өтүп жаткан машиналарга колун булгалап жаткан дагы бир кишини көрдүм да машинанын ролун түз эле ошолор жакка бурдум.Кеч күздөгу нөшөрлөгөн бул суук жамгырда калып кеткен кандай экенин мен да оз убагымда өз башымдан өткөргөнүмдү эстедим.Он жылдан ашык машинаны ролун кармап жүргөн мендейлер үчүн бул көрүнуштөгү адамдардын эмнени ойлоп жатканы айдан ачык эле.Анын үстүнө күүгүм да кирип калган болчу.Өтүп барып токтодум да Мээрим суна койгон кол чатырды ала жол боюнда жүрө албай турган машина тарапка кадам таштадым.
-Салам алейкум,рахмат байке-деп тез-тез сүйлөгөн өзүм курактуу эле жигиттин сөзунун аягына чыгара койбой эле:
-Ва алейким,эмне жүрбөй атабы?-деп создүн ток этээр жерин сурап калдым.
-Ооба,бир саатттай болду,бир нерсеси үзүлүп кеткен бейм,таптакыр эле от албай атат-деп машина оңдоп жаткан киши жакты көргөздү башын буруп.
-Машинада дагы адамдар барбы?
-Ооба,үч адам бар.Ошолорду салып ийиш керек болуп атат.Арасында бирөөсү кош бойлуу...
-Өзүлөрү эмне деп атышат? Алар жөн эле жүргүнчүлөрбү же...?
-Жүргүнчүлөр эле байке,бош кетпейли деп алып алган болчубуз.Ушул жерде бузулуп калаарын билсек гана...-деп кейип алды үстү башы суу болуп калган жигит.
-Анда барып даярданып турууларын айт,мен машинаны жакыныраак айдап келейин-деп машина тарапка чуркадым.Артка айдап бузулуп турган машинанын жанына айдап келдим да сыртка чыктым.Тиги шамдагай жигит машинадагылардын жүктөрун тез эле артка жүктөй салды да олтургандарды сыртка чыгара баштады.Улгайып калган эки аял менен бир арыкчырай келген келин экен.Алар менен нөшөрлөгөн жамгырдан айынан жакшы деле учурашканга чамам келбей аларды машинага жайгаштырдым да машина оңдоп жаткан киши тарапка басып келдик.Бир аз чукулаган соң бул машина устасыз жүрбөшүн түшүндүм да тигилерди да мен менен кете беришин,эртеге келип машинаны оңдоп кетишин айтып көрдүм.Бирок экөө тең каршы чыгышты да мага ырахматтарын айтып кабатырланбай кете брүүмдү айтышты.Кол чатырды тиги тезе-тез сүйлөгөн шамдагай жигитке карматтым да коштошуп алып машинага жугүрдүм.Келсем Мээрим тигилер менен эски тааныштардай сүйлөшүп калган экен.Эки аял гана сүйлөп жатканы менен бир чекеде олтурган келинден үн чыкпады.Наркы беркини сүйлөшүп келе жатып биринчи жолуккан жол боюндагы кафеге тамактанып алууга токтоттум.
-Жүрүңуздөр тамак ичип алалы,жол узаак али-дедим машинанын ичиндеги жарыкты күйгузө артты карай.
-Маакул балам,жүр Разия,келинди да айт-деди бириси.
-Жүр Бермет-деген экинчи аялдын үнү кулагыма башкача угулду.Эми гана жанатан бери үн-сөссүз келе жаткан келинге көз жүгүртүп тааныдым да көргөн козүмо ишене албай турдум.Ооба, бул ошол мен тааныган Бермет эле.Бирок ал убактагы Бермет менен мен тааныган Берметте айырмачылык өтө чоң болуп кетиптир.Сыр бербей эле сыртка чыга качтым.Бул учурда эмне кылыш керектигин ойлонуп жаттым.Акыркы күндөрү анда-санда чегип коймой адатым пайда болуп калгандыктан тамекини түтөтө аларды кире беришин айтып чекерээк бастым токтогон жамгырдан кийинки таза абадан кере-кере жута.Мээрим ал үчөо менен баарлаша аларды кафеге алып кирип кетти.Жана эле ушунчалык тамак жегим келип жаткан каалоом бир заматта жоголуп кеткенсиди. Бирок ошентсе да илкий басып кирип бардым.Тамак ичип олтуруп Бермет экөөбуздүн коздөрубуз анча-мынча кезигип кетип жатты.Тиги эки аялдын бириси кайненеси экен.Бирөөсү болсо кайненесинин абысыны экенин билдим.Бермет Мээримден көзүн албай анын ар бир сүйлөгөн сөздөрүн кунт койуп угуп жаткансыды. Ичинде кандай ойлор кайнап жатканын мен кайдан билейин.Балким менин бул адамга жолугуп бактылуу жашап жатканыма суктанып жаткандыр,балким дагы башка ойлор менен алекдир... Биздин көздөр чагылыша түшүп кетип жатканы менен ошол көздөр аркылуу да сүйлөшө албадык.Кээде ал көзүн ала кача коет,кээде мен.Жан-дүйнөсү таза Мээримим эч нерсени байкабады." Ушунусу да жакшы" дедим ичимден.Анын бейкут жашоосуна ашыкча ойлордун,ашыкча күзөтүулөрдүн эмне кереги бар.Биз ушунча жылда бир-эки жолу гана урушуп калбасак дээрлик экөөбуздүн ортобузда катуу кагылыш болбоду.Мээримдин мен сыйлаган эң жакшы сапаты бул "түшүнүү" эле.Бир-эки жолу Адилет менен жолугушуу үчүн ага айтпай кетип калганыма да катуу жаңдал чыгарган жок.Жөн гана "Менден жашырынбай эле бара берсең болот,эч кандай каршылыгым жок экенин билсең керек" деп сыртка чыгып кеткен болчу.Бирок мынткени менен ал деле назик аялзаты эмеспи.Сыртынан каршы эмесмин дегени менен бирок баары бир анда кандайдыр кызгануу сезими бар болсо керек.Мен ошон үчүн Адилет менен болгон кээбир жолугушуум жашыруун гана болуп калуусун каалар элем.
---Бир машинада үч сааттан ашык келе жатканыбыз менен биз Бермет экөөбүз эч нерсени сүйлөшпөдүк. Жөн гана жан-дүйнөбүз менен ар кимибиз ар кандай ойлонуп келе жаттык.Жалал- Абадка жете берээрде "биротоло жеткизип койоюн эми" дегениме карабай "азыр бизге келиш керек эле" деп түшүп калышты.Бир аз жеңилдей мен андан ары айдадым.Мен ошол бойдон Берметтин бактылуу экенин билбей да калдым.Балким бактылуудур, балким бактысыз.Кандай болгон күндө да бул жолду ал өзу тандады.Эми бул жолду озү басып өтүш керек... Ылайым бактылуу бол!
Ал менден кабатырланба. Менде баары кудаага шүгүр.Өзуң байкагандай мен сенсиз деле бактылуумун...
АЯГЫ!
Мектепти бүтөөрүм менен мен ата-энемдин каршы болгонуна карабай Россиянын кичинекей бир шаарына жөнөдүм.Ал жакта атамдын иниси базарда жумуш кылат болчу.Бир жыл дээрлик кыйратаарлык деле жумуш кылган жокмун.Агама жардам бермей,жаңы достор менен шаар айланып эс алмай.Бир жылдан ашык убакыт өткөндөн кийин оюнга тойдумбу же алдыга максат койдумбу мен дагы агамдай өз ишимди баштоону эп көрдүм.Агамдын жардамы менен баштап да жибердим.Агам ар бир тыйынды санап иштөөнү,кайсы сезондо кандай кийимдер менен иш кылууну деги эле койчу баардык нерсени үйроттү.Иш уланып кетти.Айылга ата-энемдин каршы болгонуна карабай акча салып жүрдүм.Агамдын тааныштарынын жардамы менен Орусиянын жарандыгын алганга да жетиштим.Бир жылдай иштеп эле машина алдым.Машина алгандан кийин дагы да жаным тынбай нары бери каттап чөйрөмдө кыздар көбөйдү.Кыргызстанда жүргөндөй жүрүп калдык ал шаарда.
Бул күнү да кадимки эле күндөрүмдүн бири болчу.Жумушта жүрсөм эле ошол жерде чогуу иштеген досум туулган күну экенин айтып,кечкисин кафеге барууну сунуш кылды.Ал күн жакшы киреше алып келген күндөрдүн бири болгондуктан эч ойлонбостон эле макул болдум да кечкиге даярдык көро баштадым.Билбейм, балким ошондо ошол кафеге бир шылтоо айтып барбай койсом баары башкача болмок беле ким билет.Кече да башталды.Орустардын кафеси болгонуна карабай биз бака-шака түшүп ызылдап жыргап жаттык.Кубаттын (туулган күн ээси) мен тааныбаган да достору келгендиктен чекеден тост сүйлөп жатышты.Кезек бир кызга келди.Жанатан бери эч кимдин деле сүйлөгөн каалоо-тилектерине кулак салбай жанымдагы мени менен барган кызым менен сүйлөшүп олтурган элем.Токтоо көз карашы менен маңдайы жарык бул кыздын орундуу сөздөр менен сүйлөп жаткан сөздөрү мага башкача сезимдерди пайда кылды.Жанатан бери алагүү жаным бир столдо аралашып олтурган кыздардын арасынан бул кызды байкабаганыма таң калдым.Ал сүйлөп бүткөндө баары кол чабып жиберишти.Бир аз алыстан көзөмөлдөп олтуруп жигити жок экенин байкадым да жанымда жүргөн кызымдан ага бара албай жүро бердим.Кече да бүттү.Мен ичип алгандыгыма байланыштуу мени менен келген кыз жашаган жери башка жакта болгондуктан башка достор менен чогуу таксиге салып ийдим.Кафеден кыйла эле алыс жайгашкан өзүм жашаган районго жолдо такси күтүп турсам Кубат жаныма келип жанакы кызды чогуу ала кетишимди суранып калды.Жок демек белем,тез эле макул боло койдум.Таксиде бара жатып тааныштык.Акмарал деген аты өзүно куп жарашканын айтып комплимент айтканга да жетиштим.Бул шаарга жакында эле келгенин да билдим.Ошентип төрт айдай жөн гана тааныштай учурашып жүрдүк.Бирок Акмарал канчалык мага жакпасын мен ага ашыктыгымды айта албай жүрө бердим.Ошентип жүргөн күндөрдүн биринде Кубат жакында Акмаралдын туулган күнү экенин айтып калды.Ошол күнү ага ашыктыгымды айтууну ойлонуп алдым да ал күндү чыдамсыздык менен күтүп жаттым.Ал күн да келди.Акмарал беш-алты курбулары менен туулган күн белгилээрин айткандыктан мен машинамдын артына батышынча кыпкызыл роза гүлдөрүн салдым да алар олтурган кафеге жөнодүм.Акмаралга сыртка чыгып туруусун,сюрприз бар экенин билдирген билдирүүнү телефонуна жазып ийдим да кафенин оозунан орун алып күтүп калдым.Көп күттүрбөй эле бир курбусу менен сыртка чыкты.Кечеге арналган кооз жашыл көйнөгү көздүн жоосун алып мен ичимден миң жолу кайталап даярдап келген сөздөрүмдү унутуп кое жаздадым.Кантсе да эркек эмеспизби,өзүмдү колго алдым да сыр бербей аны колдон тарта машинанын артына алып өтүп ал жакта гүл саткан орус аялдын кылдаттык менен тизилип кооздолуп жасалган роза гүлдөрдү көргөздүм да ага болгон ашыктыгымды айттым.Розаларды бир карап мени бир карап Акмарал эмне дешин билбей бир аз буйдала түштү да менин кучагыма боюн таштады......
---Бактылуу элем ал күндөрү.Бирок бир аз убакыт өтүп Акмаралдын менден төрт жашка чоң экендигин,күйөөгө тийип 3 ай жашап анан ажырашып кеткендигин да билдим.Ал жаңылык да менин Акмаралга болгон сезимимди өзгөртө албады.Атамдын катаалдыгын эстеп Акмаралга үйлөнгүм келип атса да айта албай жүрө бердим.Бир жылдай өтүп кетти.Кийинки жылы агам менен акча келишпестиктер болуп кетип мен башка жакка көчтүм.Тагыраагы Акмарал менен чогуу бир квартирага көчтүм.Биз Акмарал экөөбүз кадимки эле бир үй-бүлөөдөй жашап жүрдүк.Айылга тез-тез бара берчү менин айылга баруум да соолгундай туштү.Аны байкаган атам агамды менин артымдан салганын кайдан билди дейсиң.Ооба, агам тез эле мен жөнүндөгү маалыматтын баарын билди.Мени үйүнө жеңем жокто чакырып алып ал кыз жөнүндө сурак алды.Ал кыздын кайсы жактан экенин,канчанчы жылкы экенин билген соң баарын жыйыштырымды буйруду да эч кимге айтпоого сөз берди.Эмне кылмак элем айлам жок агамдын созүн угуп кайра көчүп келдим.Акмаралды башка квартирага жайгаштырдым. Негизи эле Акмарал менин жардымымсыз эле баарын өзү аткарчу.Бир сөз менен айтканда эркектин жардамына эч качан муктаж болгон эмес.Убакыт учкан куш белем экөөбүздүн эки башка квартирага көчкөнубүзгө жарым жылдай өтүп кетти.Бирок тымызын жолугуп жүрүүнү токтотподук. Акмарал мага ар дайым өзүм теңдүүнү таап,ага үйлөнүүмдү айтып турчу.Ал эми мен аны урушаар элем ошентип айтканы үчүн.Ошентип жүргөндө жеңем жеңелик кылып мага эмнегедир тиш кайрый баштады.Агам да жеңемди бир эки жолу кой демиш болду да анан эч нерсе укпамыш,көрбөмүш болуп жүрө берди.Акыры жумушум да жакшы жүрүшпөй баштаганда баарын жыйыштырдым да Москвага баса бердим.Туура, Акмарал калды ал жакта.Бирок ал менен болгон байланыш үзулбөду...
---Москва, Москва.... Келдим.Бирок бул жакта кеңири жүро албашыңды көрүп араң чыдап жүрдүм.Досторум гана "көнүп кетесиң" деп кайталап айтып жатышып мени алып калышты.Россиянын жараны болгонум үчүн бул чоң шаардан мен үчүн жумуш табуу оңой эле болду.Бир досум менен бир жерде чогуу иштеп калгандыгыма байланышту ал жашаган жерге квартирага чыгып алдым.Мен үчун күндо эрте менен жумушка туруп,күндө чарчап келип,курсакты эптеп бирдеме кылып тойгузуп жатып алмай жашоо кыйынга турду.Кайра кетким келип араң жүрдүм.Жаштайымдан өз алдымчалыкка үйрөнгөн жаным бул чоң шаарга да бара-бара көнө баштадым.Акмарал менен күн алыс телефон аркылуу байланышып жүрүп аны да ушул жакка келүүсүнө өбөлгө болдум десем жаңылышпасам керек.Акыры ал да келип кайрадан чогуу жашап калдык.Антип- мынтип жүрүп эки жылдай убакыт өтүп кетти.Бул убакытта мен бул шаарга биротоло көнүп алдым.
Бир күнү Акмарал боюнда бар экенин айтты.Билбейм, ошондо кубандымбы же таң калдымбы иши кылып бир кызыктай абалда Акмаралды карап турдум да аны кучагыма бекем кыстым.Акмарал болсо мага ал баланы озү эле чоңойтуп алаарын,мени өзүно бала үчун байланышымды каалабаганын айтып жатты.Боюнда бар Акмарал адам көп квартирада кыйналып калбаш үчүн мен өзүнчө бир бөлмөгө бөлүнүп чыгууну эп көрдүм да тез эле бир бөлмө таап экөөбүз жашап калдык.Айлар отүп Акмаралым көз жарды.Уулду болгон күну жакын деген үч досум менен барып төрөт үйүнөн чыгарып келдик.Досторду эч кимге айтпоону эскерткендигимден ал бактылуу күнүмдү үч досумдан башка эч ким билбеди.Куз келээри менен бир досумдун тоюна катышууну шылтоо кылып айылга жөнодүм.Башкы максаттарымдын бири Акмарал тууралуу,балам тууралуу айтуу эле.Той да болду.Бирок тойдон чарчап келген жаным төшөккө кулаарым менен уйкуга кеттим.Ойгонуп эле жанымдагы телефонумду таппай сыртка чыктым.Телефонумдун оюнун ойноого алган иним кокустан уулумдун сүрөттөрүн көрүп калып апама айтып салыптыр.Апа деген апа да.Кандай болгон күндө да өз канынан жаралган пендесине жаман нерсе каалабайт тура.Айтор апам атама айтып мээнин мээмди чукумай башталды.Атам мени Москвага жибербей ушул жерде иштөөмдү айтып бир айдай алып жүрдү.Акмарал да жаш бала менен кыйналгандыктан Кыргызстанга апасынын жанына келе берди.Экөөбүз бир өлкөнүн эки бурчунда жашагандыгыбыздан көрушө албадык.Себеби менин ар бир кадамым көзөмөлдө эле.Ким билет,балким ошондо ата-энеме катуу-катуу айтып эле баса берсем баары башкача болмок беле.Бирок менин антип айтканга ата-энем берген тарбия мүмкүнчүлүк бербеди.Ал жөнүндө ойлонбодум дагы.Мен үчүн ата-энемдин айтканы закон эле."Жакыныраак жерден,биз тапкан кызга үйлөнөсүң" деген алардын шартына макулдугумду бердим да "Барып жумушумду,карызга берген акчаларымды бир жаңсыл кылып келейин" деген шылтоо менен ата-энемдин колунан араңдан суурулуп чыктым да кайра эле Москвага келе бердим.Келип Акмаралга чалып аны да чакыртып алдым.Бирок баланы апасына таштап келиптир.Акмарал ачыктыкты сүйгөндүктөн мен ага болгонун болгондой айттым.Билбейм, балким жүрөгү ооругандыр, бирок мага сыр бербеди.Кезектегидей анын ушунчалык токтоолугуна таң калдым.
---Убакыт өтүп экөөбүз эки башка жолго түштүк.Ал байкушум менин ата-энем баары бир ак батасын бербөөсүн тушүнду бейм өзү эле менден кетип калды.Болгондо да Кыргызстанга. Менин кайра бойдокчулук жашоом башталды.Ишим жүрүшүп дагы машина алганга жетиштим.Ошол күндөрдүн биринде алыскы туугандарымдын кызынын тоюна барып калдым.Болгондо да Россиядан Кыргызстанга. Ата-энемдин "келишиң керек" деп улам айтып жатып чакырганынын түпкү максатын мен кайдан билиптирмин. Той күнү мага бир кызды көргозүшүп, мени ал менен таанышуумду сунушташты. Тааныштым.Арык чырай,ачык маанай Бермет деген кыз экен.Чынын айтсам анчейин көңүл деле бурбадым.Ата- энемдин гана көксөөсүн суутпаш үчүн ал кыз жакканы айтып кутулганга туура келди.Кайра эле Москвага жөнодүм.Бойдокчулукка да билинбей көнүп кеттим.Акмарал менен телефондо кабарлашып туруу да адатка айланды.Жок бул адат адат да эмес,бул менин аны алдындагы түздөн-түз милдетим болчу.Себеби ал кандай болгон күндө да менин тун уулумдун энеси."Кой" дегенине болбой ар айда каражат жактан да камсыздоо да менин милдетиме айланды.Ууулумдун бул жашоодон атасыз өсөөрүн эстеп кээде сай сөөгүм сыздаар эле.Бирок мендеги курулай намыс жеңип,ата-энемдин эл караган бетин жер каратпоону туура көрдүм.Себеби атам айылдагы кадырлуу адамдардын бири болгондугуна байланыштуу болсок керек эле...
---Бир жарым жылдай убакытты бойдокчулук менен алпурушуп жүруп өткөрүп жибергенимди өзүм да байкабай калдым.Мурда эле "агент" деген нерсеге катталганыма карабай ар кандай себептер менен көп кирчү эмесмин.Ошол күндөрү же зээриккенденби же жөн гана бирөө менен сүйлөшкүм келип жүрдүбү бир күнү кирип калдым.Менин досторумдун катарында Бермет да жүрүптүр.
-Салам-дедим мен биринчи.Ал күнү жанып турганына карабай жооп болбоду.Бир эки кундөн кийин кирсем Бермет жооп жазыптыр.
-Кандайсыз? Ден-соолуктарыңыз, жумуштарыңыз? Мен кечээ жооп жаза албай калганым үчүн кечирим сурайм,колум бош эмес эле...
Ал өчүк экенине карабай бир аз ойлонуп турдум анан:
-Жакшы рахмат.Өзүң? Күйөө балдардан колуң бошобой жатса анда кечиримдүү- деп жөнотүп ийдим да башка достор менен жазышып жатсам Берметтен жооп келип калды.Ошентип биздин маек уланып кетти.Күн алыс жазышып,баарлашып жүрдүк.Ал окуйт болчу борбор калаабызда. Жарым жылдай байланышып жүрдүк.Ошол күндөрдүн биринде алыскы туугандарымдын бири каза болуп калып айылга жөнодүм.Ал кишини жерге көмүп анан айылга да куран окутуп бүтүп эми кетейин деп жатканда атам бир аз жүро туруумду айтып калды.Бир жумадай өттү.Бир күну кечки тамак үстүндө атам тамагын кырынып алып созүн баштады..
-Кыял-деди атам апамды бир карап алып-Көрүп атасың биздин акыбалды,биз дагы келин жумшагыбыз келет.Бакытты карачы (Мен курактуу кошуна бала) тиги,уулу экиге чыга элек жатып дагы бир кыздуу болушту.
-Ата...-деп менин созүмду баштап жатканда эле атам:
-Кое тур,сен биринчи созүмдү ук-деп жеңил үшкүрүнүп алды да-Сөздүн кыскасы тигиниңди (Акмаралды айтып жатат) жыйыштыр да апаң айтып жаткан кызга үйлөнөсүң!
-Ата,апа,акыры ал тапкан кызыңар менен жашай турган менмин го...
-Кыял...-деген апам-Элге бизди сөз болбосун десең биздин сөздү ук-деп жалооруган энелик көздөру менен карап калды.Мен азыр булар менен талашып-тартышып өздүк каалоомо эч кандай пайда келтире албашымды түшүндүм да башымды ийкеп гана тим болдум.Берметти апам мактап жатты.Атам болсо колундагы гезиттен козүн албаганы менен биздин создөрубүздү кулактын сыртынан кетирбеди.Мен үйдө эң чоңумун.Менден кийин мектепте окуган бир иним анан бир карындашым бар.Аларды бул күнү биздин маегибизге жолтоо болбошу үчүн атайы кошунанын үйунө жөнөтүп ийишиптир.Ата- энемдин ошол кылганын дагы деле түшүнө албай келем.Балким алар мени бир-эки кыстап көрушүп бирок майнап чыкпаса менин өз эркиме коюшаар беле,ким билет.Бирок анда мен бул жашоодо мени иним менен карындашымдай эле эч нерседен кем кылбай ушул эрезеге жеткизген ата-энеме каршы чыгууга кудуретим жетпептир.Ошентип мен макулдугумду берип Бермет менен өзүм сүйлөшүп көрүунү убада кылдым да кайра Москвага келе бердим.Эки айдай убакыт беришти менин ал менен тил табышып кетишиме.Мен Бермет менен алда качан жакшы тааныштардай болуп калганыбызды аларга айткым келбеди негедир.Эки айдай катуу ойлондум.Себеби мен бир чечимге келип ата-энем күтүп жаткан жоопту беришим керек эле.Жанынан көро элек болсом да бул "агенттеги" сүйлөшүүлөр менен мен Берметти ар кандай суроолор менен сынап көрдүм.Бермет менин сынап жатканымды сездиби же сезбедиби бирок ар бир суроолорума көңулгө толоорлук жооп берип жатканы мени кубандырды. Кубандырмак тургай жүрөгүмдө ага болгон башкача сезимдер да пайда болгонун сезбей калдым.Бир күнү Бишкекке ата-энеме айтпай Берметке барып жолугуп келдим.Чынын айтайын бул жолугушуу менин бул кызга үйлөнүүмдүн биринчи кадамын аттатып,аны түбөлүк өзүмдүк кылгым келгениме түрткү болду.Экөөбүз кыш мезгилинин суу карынан калган ар жерге топтолгон көлчүк,ылай аралаш карына карабай борбордогу паркттын биринде сейилдегенче көп нерсени сүйлөштүк.Кечке маал кафелердин биринде тамактанып бүтүп Берметке борборго келгенимдин түпкү максатын айтып өттүм.Бул күтүүсүз сунушту күтпөгөнгөбү Бермет бир аз буйдала туштү да эки күндөн кийин анык,так жообун берүүгө сөз берди.Анан мен аны таксиде үйуно жеткизүүм менен ал күндүк жолугушуубуз соңуна чыкты.Биз экөөбүздүн ортобуздагы бири-бирибизге болгон кандайдыр тартылуу эки күндөн кийин эле ата-энеме "Мен макулмун,жуучулукка келе берсеңер болот" деген телефон чалуу менен аяктады.Кыш мезгили болгондуктан тоюбуз жаз айына белгиленди.
---Жаз келип күн жылып эшик-эликти курукчулук каптап жаратылыш оз көркүно келе баштаганда мен Берметти ата-энесинин алдынан үйгө ак той менен алып келип алдым.Үч күн дегенде тойго барбай калган коноктордун изи үйдөн соолгундап бир аз эс алып калдык.Ата-энемдин бактылуу коз караштарын көрүп менин жан-дүйнөм да бир калыпка келе баштады.Акмаралдын аты да ар секунд өткөн сайын менин туюмумдан алыстай берди.Бирок толугу менен алыстай албады.Себеби ортобуздагы бала мени андан алыстата албайт болчу.Ооба,биз мурдагыдай кабарлашпай калдык,бирок мен оз канымдан жаралган уулум үчүн алардын кайда,кантип жүрушкөнүн билүугө куштар элем.Эркимдин күчтүүлүгү гана мени токтотуп кудайдан гана алардын амандыгын тилеп жашоого туура келди.
---Берметтин үйгө көнүп кетиши кыйынга турду.Конокко келген досторду түн ортосу узаткан экөөбүз түнү менен махабат колүно чөмүлүп бүтүп,келечекти сүйлөшүп жатып таңга жуук гана уйкуга кетээр элек.Мен го уктай берем уйкум кангыча.Берметчи? Ал деген келин да.Апамдын сынынан али өтө элек.Кыскасы Берметим эки сааттан кийин эле кайра ордунан туруп айылда свет тез-тез өчө бергенине байланыштуу очок боюнда от жагып чай даярдап,келиндик кызматын аткарып атамдар жаткан бөлмөгө кире албай нары-бери басып жүро берээр эле.Акыры кирип мени кытыгылап,чымчылап атып мени тургузат болчу.Себеби атамдар кухняда жатышкандыктан чай кое турган буюм-тайымдарда ошол жакта эле.Бирок бул менин бактылуу күндөрүмдү Москвага келгендеги жагымсыз имиштер,тагыраагы өзүмдүн арттагы жашоомдогу өчпөс так баардыгын астын-үстүн кылып салаарын мен кайдан билиптирмин. ..
---Жай ортолоп калганда Берметти убактылуу таштап мен кайрадан тиргиликтин артынан жетеленип Москвага келдим.Бир айдан өтүп Бермет келди.Бир досумдун ижарага алган квартирасында жашап калдык.Жумасына алты күн иштегендигимден дем алыш күндөгу убакытымды Берметим менен гана өткозөөр элем.Кээде достор менен шаар айлансак,кээде экөөбүз эле айланып,же болбосо үйдөн таптакыр эч жакка чыкпай коет элек.Анын жасаган тамагы да кайталангыс даам тартуулап мен өз ичимден Акмаралдын, тун уулумдун алдында канчалык туура эмес иш кылып койбогонума карабай мага ушундай жар тартуулаган жаратканга ыраазы болуп жүрдүм.Бир күнү эртели күнду кеч кылбай шаардагы каттоо кылуучу жайга барып официалдуу түрдө каттоого турууга документ тапшырып койдук.Адам көп квартирадан Берметтин бир аз жүдөп жатканын байкадым да ээн-эркин жатып турууга өзүнчө бөлмө издей баштадым.Ошондо эмнени ойлодум билбейм,же тобокелге бардымбы,кыскасы башка вариант жок болгондуктан мурда Акмарал менен жашаган райондон чыккан бир бөлмөнү ижарага алып ошол жакка көчүп бардык.Ай ошондо менин жашырылуу сырларымдан кабары бар бир досумдун "Дос,ошол райондон башка жакка эле чыксаңчы,сактыкка кордук жок дейт" деп кооптонуп айткан кеңешине мен камаарабай "Койсоңчу дос,ушундай чоң шаарда мени ким таанып койуптур?" деп жооп бергеним дале жадымда турат.
Биз жашаган квартира үч бөлмөлүү болгондуктан бир бөлмөсүндө биз,экинчисинде кожоюн (үйдү ижарага алган адам),ал эми үчүнчү чоң бөлмөдө эки үй-бүлөлүү адам жашашат болчу.
-Айзаада эженин апасы өтүп кетиптир,уктуңузбу? -деп калды бир күнү кечки тамак үстүндө Бермет.Айзаада дегени ошол чоң бөлмодө жашаган Жаныбек байкенин аялы.
-Жоок укпапмын,качан? -дедим таң калып.Деги эле үйдөгүлөр менен кем сүйлөшкөндугүмдөн үйдө эмне жаңылыктар болуп жатканы менен ишим жок эле.Анча-мынча гана коридордо,же кухняда жолугуп калбасам дээрлик эч кимисин жакындан тааныбайт болчумун.Бермет үйдө болгондугуна байланыштуу баары менен жакшы мамиледе.
-Кечээ...
-Ммм жаман болуптур,жаткан жайы жайлуу болсун,оомийин- деп мусулманчылык кылып адатыбызча тааныбаган адамга эле бата кылып койдум.
-Ошооо,Кыргызстанга бир-эки күндө кетишет экен...-дегенине деле анча маани бербей жасаган тамагын мактадым да кирип жатып алдым.Алар кетишкенине бир жумадай өтүп калганда бир күнү эле үйгө келип бут кийимимди чечип жатсам.
-Кыял сенсиңби? Кандайсың?-деп калды артымдан бирөө.Бул тааныш үнгө жалт бурулуп карай салсам Кулпунай деген кыз туруптур мен жакты карап.Бул кыз менен убагында Акмарал менен бир бөлмөдө жашап жүргөндө таанышкан элем.Акмарал экөө кийинчерээк жакын курбуларга да айланышкандай болгон.
-Ааа Кулпунай сенби? Жакшыыыы.... рахмат.Өзүң? -деп калдым оозумдан чыгып жаткан сөздөрүмдү араңдан ирээтке келтирип.
-Жакшымын.Ушул жерде жашайсыңбы? Мен даг...-деп жатканда кухнядан Бермет чыгып келип:
-Келдиңизби? Чалып койбойт белеңиз үйдө нан тугөнүп калды эле-деп калды жадырай.
-Ааа мен анда чыгып келе калайын...-деп бут кийимди кайра кийдим да эшикке чыгууга шашылдым.Бул районго келип жашап ката кетиргенимди ошол убакта түшүндүм.Магазинге барып келгиче бул башаламан ойлордон кантип кутулуп,Берметти жакында айтылчу сөздөрдөн кантип кутултуунун жолун издеп жатып акыры Кулпунай менен бетме-бет сүйлөшүп баарын өзүм түшүндүрүп, оозун тымызын эле жабууну чечтим.Ошол эле убакта кудайдан Кулпунайды үйдө жок болуп калышын,ал жаңы квартирант эмес эле жөн гана мейманга келген конок экендигин тилеп жаттым.Бирок тилегим оңунан чыкпай Кулпунай жаңы көчүп келген квартиранттардын бири экендигин Бермет айтып калды.Кухняда тамак ичкенче утур-утур кылчайып коридордо жүргөн адамдардын арасынан Кулпунайдын караанын издегеним менен ал күнү ал менен сүйлөшкөнгө мүмкүнчүлүк болгон жок.Мен ошондо эле бир айласын кылып Кулпунайды бөлмөсүнөн сыртка чакырып чыгып алып сүйлөшүп койсом болмок,бирок биздин каныбыздагы кенебестик, тобокелчилик жеңип,ал күнү ойлогон нерсемдин аягына чыкпай жатып алдым.Бул дагы менин катачылыгымдын бири болчу,менин кийин бир канча убакыт бул кылыгым үчүн өкүнөөрүмдүн себеби болчу...
---Эртеси үйгө келсем адатынча кухнядан көрчү Берметим жок.Түз эле бөлмөбузгө кирип бардым.Олтуруптур телевизор тиктеп.Мени бир тиктеди да кайра эч нерсе көрбөгөндөй нары карады.
-Кандайсың шириним? Эмне ойлонуп? Тынччылыкпы? -дедим кабатырлана. Оюма шарт эле Кулпунайдын буга менин катылуу сырларымды айтып жатканы келди.
-Билбейм..-деди Бермет дале телевизорду тиктеген калыпта.
-Билбейм дегениң кандай? Айт эми,айтпасаң азыр ыйлагыча кытыгылап салам.
-Чынын айтыңчы ,апамдар эмне себептен каршы чыгышты эле?-деди үнү каргылдана сүйлөгөн Бермет дале телевизорду тиктей.
-Түшүнбөдүм. ..
-Мен баарын билем Кыял...
-Эмнени билесиң?-деген мен баарын сезип атсам да кыпындай,бир тамчы үмүткө жетеленип анык эмне жөнүндө сөз болуп жатканын билгим келди.
-Биринчи аялыңыз тууралуу-дегенде жүрөгүм "зырп" эте түштү.Бирок өзүмдү колго алдым да Берметтин маңдайына олтуруп аны эки мүрүсүнөн бекем кармап:
-Бермет? Биринчиден Акмарал менин аялым болгон эмес.Экинчиден ал жашоом эми артта калды,ал жакка кайра кайрылып да барбайм.Себеби менин сүйгөнүм жана жалгызым бир гана сенсиң! Ооба,мен бул тууралуу мурда эле айтышым керек болчу.Бирок, бул жашоодо адашпаган пенде болбойт экен.Жаштык кылдым,баарына өзүм күнөөлүмүн. Мени ошол өзүмдү таппай жүргөн күнүмдөн алып чыккан мына сенсиң! Өтүнөм,уккан нерсеңди кулактын сыртынан кетиргенге аракет кылчы.Билем сен күчтүүсүң,сенин бул абалды жеңип чыгаарыңа ишенем!-деп дарманымдын болушунча актанып да өтүнүп да жаттым.Бермет болсо үнүн чыгарбай ыйлап жатты.
-Уулуңузчу? Аны кантип унутасыз? Аны кантип мына мен унута алам?-деген Бермет жаш аккан көздөрү менен эми менин көздөрүмо тике карады.Мына ушул суроого чынында даяр эмес элем.Анын бул коз карашына тик багып кароого да чыдабай коздөрүмдү ала качтым.Жерди тиктеп бир аз ойлонуп турдум да:
-Туура,уулумду унута албасам керек.Кандай болгон күндө ал менин тун уулум.Ага толук укуктуу ата боло албасам да ал жөнүндө кабар алып туруш менин адамдык милдетим.Мени кечир Бермет... Бул катылуу сыр катылуу бойдон калсын деп ойлогон мени кечир...-деген калыпта үн-сөзсүз жарым сааттай олтурдук.Ошол убакта Бермет кандай ойлор менен алпурушум жатканы мен үчүн кызык эле.Бир маалда:
-Колуңузду жууп чыгың,мен чай койоюн-деп ордуна туруп сыртка чыгып кетти.Кудайдан Берметтин түшүнүктүүлүгүн, бул абалды таразага так тартып жакшы ойлонушун тилеп ага анча-мынча көз узатып койуп ойлуу чай ичип олтурдум.Эхх, ошондо Бермет жакшы ойлонуп ал сырды сыр бойдон калтырып койсо эмне.Ал сыр экөөбуздүн гана сырыбыз бойдон калып кетмек эле го.Мен болсо ага өмүр бою ыраазы болуп жашап өтмөкмүн.Же бул кыз кишинин туздөн-түз милдети белем? Кыскасы эртеси Бермет уккан нерсесин Кыргызстандагы апасына чалып айтып салыптыр.Жумушта жүргөн мага кайненеден чалуу келип ачуу сөздөр менен тезинен Берметти самалетко салып ийүүмө буйрук түштү.Андан кийин апамдан,бир аздан соң атамдан чалуулар келди.Бир сөз менен айтканда ал күн менин эң жаман күндөрүмдүн бири болду десем жаңылышпасам керек.Кечкисин үйгө келсем Бермет дагы ыйлап олтуруптур. Бул түн дагы ага жалдыроом менен өттү.Бирок канчалык жалдырабайын, канчалык актанбайын Бермет апасынын сөзүнөн чыкпай туруп алды."Бир аз ойлонуп өзүнө келээр" деген ой менен айтканына кайтпаган кайнененин күндө чалуусунан жалкып калган мен үч күндөн кийин Берметти самалетко салып селдейип жалгыз кала бердим.
---Бир ай өттү,анан дагы бир ай.Берметтин телефонуна чалсам кайненем алат.Сөздөрдү бир ачуу.Атам менен апам эч кандай кеңеш бере алышпады.Алар деле өзүлөрун күнөөлүү сезип жатышса керек да.Үчүнчү ай бүтөйүн деп калганда атам чалып эки күндөн кийин Бишкекке келип калышымды буюрду.Себеби түшүнүктүү эле да.Алар дагы жанын үрөп мени Бермет менен жарашып кетишимди каалап жатышты.Белгиленген күнү учуп бардым борборго.Атамдын айтуусу боюнча кайненем бизди өзулөрү сүйлөшүп чечишип алышсын дептир.Берметке чалдым.Эки үч жолу жооп болгон жок.Бир маалда Бермет өзү чалды.
-Алло! Ким экен бул?
-Да! Мен Кыялмын Бермет-дедим үнүмдү болушунча жумшак чыгарып.
-Ммм кандайсыз?-деп назик сураганы менен кайра эле кокустан башка адамга айлана түшкөндөй үнүн кескин түрдө өзгөртүп-Эмне болду?-деди
-Жолугалы Бермет,атайы сени менен сүйлөшүү үчүн келдим...
-А менин жолуккум жок.
-Бермет? Кел эми жолугуп жүзмө-жуз сүйлөшөлү
-(Жооп жок)
-Бермет дейм?
-Ов..
-Үч айга жакындап калды менден кеткениңе.Ушул убакыттын ар бир мүнөтүн сени ойлоп,менин өзуңдүн алдыңдагы күнөөмдү кечирип кайра келишиңди ойлоп күн өткөрдүм.Сен деле мен сыяктуу ойлонсоң керек туурабы? Угуп атасыңбы мени? Алло?
-Угуп атам-деди Бермет үнүн аста чыгара.Ошол убакта анын жанында бирөө шыбырап жатканын да уктум.Бирок ал жөнүндө унчукпадым. Ким болушу мүмкүн? Кыска ойлуу,өзүнүн намысын кызынын намысынан да жогору койгон кайненем болушу мүмкүн эле.Же таптакыр башка адамдар...
-Анда мындай,жолуккуң келбесе ушул телефондон эле сурайын-Ушул жерде тамагымды кырып алдым да үнүмдү олуттуу чыгарып-Мени менен кайра жашап кеткиң келеби? Билгин,бул суроону кайра бербейм-дедим ызырынганымды ага билгизбөөгө аракет кылып.Балким ушул жерден мен катуу кетип туура эмес сүйлөгөндүрмүн. Бирок ошентсе да бул болгон окуяларды бир жолу аягына чыгарышым керек эле.
-Жашагым келбейт-деди телефондун нары жагындагы үн.Эмне себептен мынтип айтты ачыгын билбедим го бирок Бермет ошол маалда ыйлап жатканын канчалык угузбоого аракет кылганы менен мен жүрөгүм менен сезип койдум.
-Жакшы ойлондуңбу?
-Ооба-деди.Ушул сөзду араң айтты окшойт үнү угулаар угулбас болуп чыкты.
-Анда өзүң бил! Менден сага "үч талак!" -дей салганымды өзүм да байкабай калдым.Бермет болсо ал сөзду угаары менен үн-сөссүз телефонду коюп салды...
Мына ошентип ата-энемдин тилегим менен,элдин батасы менен үйлөнгөн ак никем аз убакыттын ичинде бүлүндүгө учурап жан-дүйнөм эңшерилип бул кең ааламга батпай турдум.Ошол эле күнү кайра Москвага баса бердим.Ата-энемдин чалууларын албай бир ай жүрдүм.Мен кадимки темир адамга айлангандай акыбалда элем.Башым айланып,жыгылайын деп баштаганда гана жолдо бир жерге токтоп шам-шум этип албасам дээрлик ачка эле жүрө бермей адатка айланды.Үйгө келип чай ичкенге да көңүлүм чаппай чүмкөнүп жатып алаар элем.Бермет менен жашап жүргөндө бир жакшына болуп баралыма келип калган кебетем купкуу болуп мен өңүмдөн кетип араң жүрдүм.Бирок жеңил ойлуулукка алдырып ичип кеткен жокмун,деги эле ал жөнүндө ойлободум дагы...
---Арадан жети жыл өттү.Мына менин өз жеримде иштеп жатканыма эки жылдын жузү болуп калды.Мен Бермет менен акыркы жолу ошол телефондо сүйлөшкөндөн бери таптакыр сүйлөшпөдүм. Бир жыл өтүп калганда алыскы карындаштарымдын биринен анын турмушка чыкканын уккан элем.Болгондо да мамлекеттик кызматтарда иштеген бир байдын баласына тийгенин.Ал жаңылык мен үчүн жаңылыктардын жаңылыктарына айланды.Мен ага талак бергеним менен туюмумдагы кайсы бир ойлор аны кайра мага келээрин күтүп жүргөн эле да.Аны биротоло жан-дүйнөмдөн сүрүп чыгарган жок элем го.Ошол күндөн баштап мен жумушка бүт дилим менен киришип иштей баштадым.Акмарал менен кайра байланышып, ал чоңойтуп жаткан уулум менен ар сагынганда жолугуп турам.Акмарал да озү теңдүү бир адамга турмушка чыккан.Өзүнө ылайык,токтоо, түшүнүктүү адамга чыкканы мен кубандырган эле.Менби? Мен дагы Бермет менен ажырашканымдан үч жылдай убакыт өтүп үйлөнгөм.Атына заты жарашкан Мээримим да турмуштун соккусуна кабылып кайра бутуна турган кыз.Бул кызды да жогорку окуу жайда окуп жүргөндө алып качып кетип жыл өтпөй ажырашып тыныптыр.Анын бул нерселерди айтып жатканын уккан мен да өз башымдан өткөн нерселеримдин баарын айтканмын.Унчукпай угуп олтуруп мени бир башкача караган да "Кыял,жаңылбаган адам жок.Сенин жакшы адам экениң көздөрун эле айтып турат.Сен менин өткөнүмдү унута алсаң мен да сенин өтмүшүңдүн баарын унутканга макулмун" дегени жүрөгүмдү элжиреткен болчу ошондо.Ошол эле сөздөрү менен кошо уулумду таптакыр унутпоомду баса белгилеп,ал менен байланышты узбөөмдү да суранган болчу.Бир айдан соң айылга ээрчитип барып чакан той менен экөөбүз баш кошуп алдык.Бир жыл өтпөй бойтойгон кыз төрөп берди.Өз нугунан бир аз чыга түшкөн жашоом кайра өз нугуна түшүшү мени да кайрадан чыйралтты.Өткөн жашоом телевизордон көргон бир кызыктуу кинодой эле унутулуп барып таптакыр эстен да чыгып кетти.Албетте уулум Адилеттен башкасы.Адилетим азыр экинчи класста окуп жаткан учуру.Менин азыр шаарда төрт жыл мурун ачкан ресторан,чаканыраак эки кафем менен алекмин.Мээрим болсо окуусун сырттан окуу жолу менен окуп дипломун алганы менен азыр үй кожойкеси.
Машинаны канчалык зуулдата айдагым келип жатса да жанымда олтурган Мээримдин утур-утур секин айдашымды суранып жатканынан нөшөрлөп жаап жаткан жамгырларды жара Бишкектен Ошко карай жолдо кетип бараттым.Магнитафондогу жагымдуу музыкага экөобуз тен кулак тошөй кечээки болгон тойдогу окуяларды суйлөшүп бара жаттык.Төө ашуудан өтүп тюнелден чыгып ээн талаада кетип жатканда алдыраак жерде жолдун боюнда турган караандар көзго көрундү.Жакын барганда машинанын алдын ачып бир нерселерди чукулап жаткан бир кишини,жолдун боюнда нары бери өтүп жаткан машиналарга колун булгалап жаткан дагы бир кишини көрдүм да машинанын ролун түз эле ошолор жакка бурдум.Кеч күздөгу нөшөрлөгөн бул суук жамгырда калып кеткен кандай экенин мен да оз убагымда өз башымдан өткөргөнүмдү эстедим.Он жылдан ашык машинаны ролун кармап жүргөн мендейлер үчүн бул көрүнуштөгү адамдардын эмнени ойлоп жатканы айдан ачык эле.Анын үстүнө күүгүм да кирип калган болчу.Өтүп барып токтодум да Мээрим суна койгон кол чатырды ала жол боюнда жүрө албай турган машина тарапка кадам таштадым.
-Салам алейкум,рахмат байке-деп тез-тез сүйлөгөн өзүм курактуу эле жигиттин сөзунун аягына чыгара койбой эле:
-Ва алейким,эмне жүрбөй атабы?-деп создүн ток этээр жерин сурап калдым.
-Ооба,бир саатттай болду,бир нерсеси үзүлүп кеткен бейм,таптакыр эле от албай атат-деп машина оңдоп жаткан киши жакты көргөздү башын буруп.
-Машинада дагы адамдар барбы?
-Ооба,үч адам бар.Ошолорду салып ийиш керек болуп атат.Арасында бирөөсү кош бойлуу...
-Өзүлөрү эмне деп атышат? Алар жөн эле жүргүнчүлөрбү же...?
-Жүргүнчүлөр эле байке,бош кетпейли деп алып алган болчубуз.Ушул жерде бузулуп калаарын билсек гана...-деп кейип алды үстү башы суу болуп калган жигит.
-Анда барып даярданып турууларын айт,мен машинаны жакыныраак айдап келейин-деп машина тарапка чуркадым.Артка айдап бузулуп турган машинанын жанына айдап келдим да сыртка чыктым.Тиги шамдагай жигит машинадагылардын жүктөрун тез эле артка жүктөй салды да олтургандарды сыртка чыгара баштады.Улгайып калган эки аял менен бир арыкчырай келген келин экен.Алар менен нөшөрлөгөн жамгырдан айынан жакшы деле учурашканга чамам келбей аларды машинага жайгаштырдым да машина оңдоп жаткан киши тарапка басып келдик.Бир аз чукулаган соң бул машина устасыз жүрбөшүн түшүндүм да тигилерди да мен менен кете беришин,эртеге келип машинаны оңдоп кетишин айтып көрдүм.Бирок экөө тең каршы чыгышты да мага ырахматтарын айтып кабатырланбай кете брүүмдү айтышты.Кол чатырды тиги тезе-тез сүйлөгөн шамдагай жигитке карматтым да коштошуп алып машинага жугүрдүм.Келсем Мээрим тигилер менен эски тааныштардай сүйлөшүп калган экен.Эки аял гана сүйлөп жатканы менен бир чекеде олтурган келинден үн чыкпады.Наркы беркини сүйлөшүп келе жатып биринчи жолуккан жол боюндагы кафеге тамактанып алууга токтоттум.
-Жүрүңуздөр тамак ичип алалы,жол узаак али-дедим машинанын ичиндеги жарыкты күйгузө артты карай.
-Маакул балам,жүр Разия,келинди да айт-деди бириси.
-Жүр Бермет-деген экинчи аялдын үнү кулагыма башкача угулду.Эми гана жанатан бери үн-сөссүз келе жаткан келинге көз жүгүртүп тааныдым да көргөн козүмо ишене албай турдум.Ооба, бул ошол мен тааныган Бермет эле.Бирок ал убактагы Бермет менен мен тааныган Берметте айырмачылык өтө чоң болуп кетиптир.Сыр бербей эле сыртка чыга качтым.Бул учурда эмне кылыш керектигин ойлонуп жаттым.Акыркы күндөрү анда-санда чегип коймой адатым пайда болуп калгандыктан тамекини түтөтө аларды кире беришин айтып чекерээк бастым токтогон жамгырдан кийинки таза абадан кере-кере жута.Мээрим ал үчөо менен баарлаша аларды кафеге алып кирип кетти.Жана эле ушунчалык тамак жегим келип жаткан каалоом бир заматта жоголуп кеткенсиди. Бирок ошентсе да илкий басып кирип бардым.Тамак ичип олтуруп Бермет экөөбуздүн коздөрубуз анча-мынча кезигип кетип жатты.Тиги эки аялдын бириси кайненеси экен.Бирөөсү болсо кайненесинин абысыны экенин билдим.Бермет Мээримден көзүн албай анын ар бир сүйлөгөн сөздөрүн кунт койуп угуп жаткансыды. Ичинде кандай ойлор кайнап жатканын мен кайдан билейин.Балким менин бул адамга жолугуп бактылуу жашап жатканыма суктанып жаткандыр,балким дагы башка ойлор менен алекдир... Биздин көздөр чагылыша түшүп кетип жатканы менен ошол көздөр аркылуу да сүйлөшө албадык.Кээде ал көзүн ала кача коет,кээде мен.Жан-дүйнөсү таза Мээримим эч нерсени байкабады." Ушунусу да жакшы" дедим ичимден.Анын бейкут жашоосуна ашыкча ойлордун,ашыкча күзөтүулөрдүн эмне кереги бар.Биз ушунча жылда бир-эки жолу гана урушуп калбасак дээрлик экөөбуздүн ортобузда катуу кагылыш болбоду.Мээримдин мен сыйлаган эң жакшы сапаты бул "түшүнүү" эле.Бир-эки жолу Адилет менен жолугушуу үчүн ага айтпай кетип калганыма да катуу жаңдал чыгарган жок.Жөн гана "Менден жашырынбай эле бара берсең болот,эч кандай каршылыгым жок экенин билсең керек" деп сыртка чыгып кеткен болчу.Бирок мынткени менен ал деле назик аялзаты эмеспи.Сыртынан каршы эмесмин дегени менен бирок баары бир анда кандайдыр кызгануу сезими бар болсо керек.Мен ошон үчүн Адилет менен болгон кээбир жолугушуум жашыруун гана болуп калуусун каалар элем.
---Бир машинада үч сааттан ашык келе жатканыбыз менен биз Бермет экөөбүз эч нерсени сүйлөшпөдүк. Жөн гана жан-дүйнөбүз менен ар кимибиз ар кандай ойлонуп келе жаттык.Жалал- Абадка жете берээрде "биротоло жеткизип койоюн эми" дегениме карабай "азыр бизге келиш керек эле" деп түшүп калышты.Бир аз жеңилдей мен андан ары айдадым.Мен ошол бойдон Берметтин бактылуу экенин билбей да калдым.Балким бактылуудур, балким бактысыз.Кандай болгон күндө да бул жолду ал өзу тандады.Эми бул жолду озү басып өтүш керек... Ылайым бактылуу бол!
Ал менден кабатырланба. Менде баары кудаага шүгүр.Өзуң байкагандай мен сенсиз деле бактылуумун...
АЯГЫ!
#131 24 February 2015 - 10:58
- Супер-активист
-
- Супермодератор
- 13231
- 05 September 11
- : 28 Feb 2022 12:16
- Жынысы:Белгисиз
- Калаасы:SUPER.KG
"Чыныгы бакыт үй-бүлө" "Бала артынан бакыт тап", "ачылбай калган сыр"
, "суйуу бар экенда" жана "Сенсиз деле бактылуумун
" темалары менен бириктирилди.
asman89, кыска чыгармаларды ушул темага жазыңыз!
asman89, кыска чыгармаларды ушул темага жазыңыз!
#132 26 February 2015 - 22:16
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 391
- 27 January 13
- : 14 Sep 2021 18:11
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Токтогул
Админ "айлакер аял" деген чыгармамды ушул жака жылдырып коюнузчу
#133 10 March 2015 - 13:00
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3042
- 17 January 14
- : 27 Jan 2021 01:19
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Анкара
"Айтылбаган
арман"
Кеч кирип калган убак. Айлана кулак-мурун кескендей жымжырт. Мындай тынчтыкты жан кейиткен ый гана бузуп турду. Көөдөндү жарып чыккан бул ыйда жан адамга айта алгыс арман менен жүрөккө толгон бук бар эле. Өкүнүчтүүсү - мына ошону билген эч кимдин жоктугу. Ушул күнгө чейин жан адамга сырын айтпай жашырып, тымызын сыздап келген Ширин бүгүн да болгон күчүн көз жаштан чыгарып отурат. Кызды капыстан чыккан үн чочутуп жиберди.
- Эмне отурасың бул жерде? Бас үйгө!
Оозунан арактын жыты буркураган өгөй атасы Касым жетип келип ийинден тартканда Шириндин бүткөн бою калтырап кетти.
- Тарт колуңду! Эмне, кумарың канбай калдыбы?- ый аралаш жекире cүйлөдү кыз.
- Канбай калды. Жүрү, дагы бир жолу ырахатка батырып койчу,- ыржалаңдап күлө сүйлөдү өгөй ата.
- Жайыма кой мени! Кет!
Көзүнүн жашын жамгырдай төккөн кыздын жүзүн көргөндө Касым эмнегедир боору ооругандай саал ойлоно токтой калды да, саамдан кийин:
- Өзүңдөн көр. Бир да жолу төшөктө оюм менен болгон жоксуң. Дайыма каршылык кыласың да турасың. Айтканымды укпайсың. А сен мени угушуң керек. Анткени, өгөй да болсом атаңмын,- деди бурк эте.
Ушул жерден Шириндин күйбөгөн жери күл болуп кетти. "Атаңмын деп коёт. "Ата" деген сөздөн айлангыр! Эч болбосо адамдык сапатың бар болсочу. Айбандан айырмаң жок. Апам байкуш кайсы каргашалуу күнү сага жолукту экен?! Сендей наадандарды Кудай да албайт окшойт". Ушинтип сыздады ичинен кыз.
- Зордуктаганыңды качан коёсуң? Таза элем, кыздык абийириме кол салдың. Аябадың. Жаштыгыма, көз жашыма да карагың келбеди. Убалымды ойлободуң. Ушуга чейин бул ишти апама айтпай жашырып келдим. Бирок коркконумдан улам эмес, апамды аяганымдан улам. Мындан ары чыдабайм. Бүгүн апама баарын айтам. Уктуңбу?- деди Ширин көз жашын төгө буркурап жатып.
- Айтпайсың!
- Айтам!
- Эгер айтчу болсоң таарынба! Анда апаң экөөңдү тең өлтүрүп коём. Буга ишенип кой.
- Айбан! Акмак!
Касым кыздын андан аркы сөздөрүн угуп-укпай теңселе басып үйдү көздөй жөнөдү.
***
Касым экөө бир кезде бирин-бири жактырып, арзышып баш кошушса да, Тумар жаңылып калганын кеч түшүнгөн эле. Жаңы таанышканда адамгерчиликтүү, жакшы адам сыяктанып көрүнгөн Касым Тумарды өз сүйүүсү менен тартып алган болчу. Анын ошондогу таттуу сөздөрүнө, берген убадаларына ишенбеди беле курган жаны. Баарынан өкүнүчтүүсү, үйлөнгөндөн кийин экөөнүн бактылуу жашоосу көпкө узаган жок. Алгач аз-аздан гана ичип коюп жүргөн Касым бара-бара ичкиликке баш-оту менен берилип, бөтөлкөнүн түбүнө түштү. Анын кесепетинен иштеген жумушун да таштап, бекерпозго айланды. Ошентип, баягы ысык сезимден эч нерсе калбай, тескерисинче, тез эле жубайлардын ыркы кетти.
Ушулардын баарын ойлоп, санаага берилген Тумар бул күнү кечинде жумушунан шашыла чыгып үйүнө бет алды. Келсе Касым уктап жаткан экен. "Үйдүн ичи арак жыттанат. Дагы ичип келген го!"- ачууланып алды өзүнчө. Аңгыча сырттан кызы кирип келди.
- Келдиңизби, апа?
- Ооба, келдим. Бүгүн жумуштан демейдегиден кеч чыгууга туура келип калды. Анын үстүнө…
Сөзүнүн аягына чыга электе Тумар Ширинге тигиле карап токтой калды.
- Мени карачы! Сага эмне болгон?- деди анан чочуй.
- Эч нерсе.
- Калп айтпа. Дагы ыйлагансың го. Көздөрүң кызарып, шишип калган турбайбы.
Ширин саамга үндөгөн жок. Оюнда апасына ичиндеги болгон арыз-арманын айтып, сырын бөлүшкүсү келди. Ушуга чейин айтпай жашырып келген кайгы-муңун ачыкка чыгарууну каалады. Апасынын көкүрөгүнө башын жөлөп, буркурап ыйлап алса кана, аттиң! Анда эле жан дүйнөсү жеңилдей түшпөйт беле. Бирок ошого эрки жетпеди. Айтайын деп баратып туттуга тилин тиштей туруп калды кыз. Канчалык өзүн-өзүн кармаса да, көзүнүн чанагына мелт-калт жаш толуп, жүзүнөн ылдый куюлуп кетти. Муну көргөн бечара эненин жүрөгү кандайдыр бир жамандыкты сезип, чебелене түштү:
- Мен көптөн бери сезип жүрөм, кызым. Менден жашырган кандайдыр бир сырың бар. Эмне үчүн айтпайсың мага? Энең менен сырдашпаганда ким менен сырдашасың?
Эрээркеп кеттиби, айтор, унчукпай турган Ширин апасын кучактай буркурап жиберди. Анан Тумарга көз жүгүрттү. Анын да көздөрү жашылдана түшүптүр. "Байкушум десе. Тигил бекерпозду, анан мени багам деп жалгыз иштеп жүрүп кыйналып бүттүң. Жашоодон эч жакшылык көргөн жоксуң. Канча жылдан бери жаман эриңдин азабын тартып келатасың. Деги ушуга эмнеге турмушка чыктың экен? Карачы, жүзүңө эрте эле бырыш түштү. Ден соолугуң да жайында эмес. Эгерде өгөй атам мени зордуктап жүргөнүн уксаң кантээр экенсиң? Жүрөгүң көтөрө алабы ошол кайгыны? Ансыз да жүрөк оорулуу болуп калбадыңбы" . Ушинтип жатты ичинен.
- Эчтеке, апа. Мен жөн эле… Курбум экөөбүз бүгүн да урушуп кеттик. Ошого капаланып эле… Сарсанаа болбочу,- деди ый аралаш.
- Акыркы убактарда курбуң экөөң бат-баттан урушуп кетип жатат окшойсуңар. Өткөндө да, андан мурун да ушинтип айттың эле.
- Ооба, мамилебиз келишпей жатат.
- Анын эмнесине ыйлайсың? Бүгүн урушсаңар эртең табышып аласыңар. Башкысы, кекчил болбогула,- кызынын алдап койгонуна ишенген Тумар соорото сүйлөдү.
Көзүнүн жашын аарчый өз бөлмөсүнө кирип кеткен кызын узата карап калган Тумардын көңүлү чөгө түштү: "Ойлоп көрсөм, таңдан кечке чейин жумушта болуп, башынан эле кызыма көп көңүл бурбаптырмын. Үйгө кечинде келем, кайра эртең менен кетем. Керээли-кечке өзү менен өзү болот. Жанында атасынан бөлөк эч ким жок. Ал баары бир эркек. Анын үстүнө, өгөй. Аттиң, эгерде көпчүлүк аялдардай болуп оокатымды кылып үйдө отурсам… Күйөөм иштеп бакса…" Тагдырына наалып алды Тумар. Анан эч нерсе сезбей уктап жаткан эринин койнуна кирди да, адатынча арактын жытынан жийиркене тескери карап жатып алды.
***
Бүтүрүү экзамендерин берип, мектепти аяктаган Ширин жогорку окуу жайына тапшырууга камынып жаткан эле. Бирок эмнегедир акыркы күндөрү ден соолугу жайында болбой, тамакка болгон табити да начарлап кетти. Бул "элден кем кылбай жогорку окуу жайына тапшыртып, кыйнала-кыстала эптеп окутуп алайын" деп жаткан энени бушайман кылбай койгон жок.
- Ачык айтчы. Кайсы жериң ооруп жүрөт?
- Ичим.
- Күндө ооруйбу?
- Жок, кээде эле.
- Доктурга алпарып текшертейинби?
- Жок, барбайм.
- Эмнеге? Сени көрүп мен да кыйналып жатпаймынбы.
- Басылып калар. Анын үстүнө, аз күндө жогорку окуу жайына тапшырышым керек да. Доктурду коюп ошого даярданайын.
- Эч болбосо тамакты жакшыраак ичсең боло. Карачы, арыктап кеттиң.
- Ичейин эле дейм. Бирок тамакты көрөрүм менен жүрөгүм айлана баштайт. Анан кускум келет,- деди кыз апасына жалооруй карап.
Бул мүнөттөрдө эмнегедир Тумардын ою алда кайда кетип, кабагы бүркөлө түштү.
- Апа, эмне болду? Аябай ойлонуп кеттиң го.
- Эмне болмок эле. Оюмдун баары эле сенсиң да.
Тумар саамга үндөгөн жок. Тек гана кызына таң кала тиктеп, эмне деп ойлоо керектигин билбей турду. Бир аздан кийин гана:
- Эртең сөзсүз доктурга барышыбыз керек,- деди алда нерседен кабатырлана.
Эч нерсеге түшүнбөгөн кыз "макул, барса баралы" дегендей унчукпай гана тим болду. Бул түнү санаасы-санга бөлүнгөн Тумар түнү менен уктай албай кыйналып чыкты.
***
Эртеси Тумар кызын түз эле гинекологго алып келди.
- Кызыңыздын бир айлык боюнда бар экен. Токсикоз болуп жаткан турбайбы,- деди доктур текшерген соң.
- Боюнда бар дейсизби? Кандайча? Мындай болушу мүмкүн эмес!
Тумар уккан кулагына ишенгиси келбеди. Бир заматта жер астын-үстүн болуп кеткендей сезилип, көзүнө жаш тегерене түштү.
- Кыязы, сиз жаңылып калдыңыз окшойт. Дагы бир жолу жакшылап карап көрүңүзчү.
- Мен көп жылдан бери иштеп келе жаткан тажрыйбалуу адисмин. "Эч нерсе билбеген неме го" деп ойлоп жатсаңыз жаңылышасыз. Сиз эмне, мени кемсинткиңиз келеби?- гинекологдун ачуусу келип кетти.
- Жок, кантип эле ошентейин?! Сиз мени туура түшүнүңүзчү. Кызым али турмушка чыга элек. Анан кандайча…
Гинеколог Тумардын сөзүн бөлүп жиберди:
- Аны үйүңүзгө барып кызыңыздан сураңыз. Кантип боюна болуп калганын өзү билет да. Азыр мени башка пациенттерим күтүп жатышат. Сиз менен сүйлөшүүгө убактым жок.
- Аа, ооба… албетте… Кечиресиз.
Кабинеттен чыккандан кийин Тумар көз жашын токтото алган жок. Башы тегеренип, бут алдынан жер көчүп бараткан сыяктанды. Анан аркасынан ээрчий чыккан кызын жекире карады:
- Бетпак! Уятсыз! Атаң экөөбүздү шерменде кылдың. Эми элдин бетин кантип карайбыз, ыя? Мен сени багам деп жанымды карч уруп иштеп жүрөм. А сен менин эмгегимди баалагандын ордуна бешиктен белиң чыга электе эркек менен жатып…
Андан аркысын айта албады. Ызасына муунуп, туттуга түштү. Эки-үч жолу жаакка чаап жиберди Ширинди.
- Апа, мен… мен…
Мукактанган Ширин баары бир эч нерсе айта алмак эмес. Азыр анын жүрөгү канап турганын, көөдөнүндө жан адамга айта алгыс оор кайгысы бар экенин апасы кайдан билсин?! Ансыз да ичинен сызып, көз жашы кургабай жүрбөдү беле. Мындай болору үч уктаса түшүнө кирбеген кыз бул мүнөттөрдө эмне кыларын билбей айласы түгөнүп турду. Күчүн ыйдан чыгарып, апасы эмне десе да унчукпай кутулуудан башка аргасы жок эле.
- Баланын атасы ким? Деги ал сага үйлөнө турган немеби?
- …
- Айтпайсыңбы?
- …
- Унчукпай кутулайын дейсиңби? Болуптур. Айтпасаң өзүң бил. Баланы эмне кылуу керектигин үйгө барып атаң менен чогуу чечели. Ага айтпасак болбойт. Жашырганыбыз туура эмес,- деди өзүн колго алып, сабырдуу болууга аракеттенген Тумар көз жашын аарчый.
"Атам мененби? Ошол ата болбой курусун! Сен жокто мени зордуктап жүргөнүн, бул баланын атасы да ошол акмак экенин кайдан билмек элең. Койнуңда жылан жатканын али сезе элексиң. Муну сага эбак айтсам болмок. Бирок сени, оорулуу жүрөгүңдү аядым, апа". Буркураган кыз үйүнө жеткиче ичинен сызып, мына ушуларды ойлоп келатты.
Эне-бала үйгө келгенде саал кызуураак Касым короону ирээттемиш болуп жүргөн экен. Экөөнүн тең капалуу жүзүн көрүп, бир балакетти сезгендей жүрөгү "болк" эте түштү. "Иттин гана кызы! Кой десе болбой апасына айтып салган го. Эми эмне кылдым?" Ачууланып алды ичинен.
- Ой, силерге эмне болгон? Деги тынччылыкпы? - өгөй ата кооптоно сүйлөдү.
- Кайдагы тынччылык?! Азап тартып жүрүп өтмөй болдум го бул жашоодон. Же сен ичкениңди токтотпойсуң. Же башка эркектердей болуп иштеп бизди бакпайсың. Ал аз келгенсип эми минтип…
- Эмне эми минтип?
- Кыскасы, Шириндин боюнда бар экен.
- Эмне? Кандайча? Кимден экен?- деди мындайды күтпөгөн Касым эси чыга.
- Аны кайдан билейин?! Сурасам айтпай койду. Бирөө зордуктап койгон го деп ойлоп жатам. Болбосо кызым кантип эле өз эрки менен ушундай ишке барсын. Айтор, билбейм. Ар кайсыны ойлой берип башым катып бүттү.
"Кудай жалгап, мен тууралуу айткан эмес экен. Оозунан чыгып кеттиби деп коркуп жаттым эле",- өгөй атанын эми гана санаасы тынчыды. Анан эч нерседен сыр бербей:
- Болору болду да. Эми "атасы ким?" деп териштиргенден майнап чыкпайт. Андан көрө эртерээк боюнан алдыруу керек,- деп тим болду.
Буларды угуп турган кыз чыдабай кетти акыры. Келечеги жок, тепселенген адамдай сезди өзүн. "Мындай бактысыз тагдырдын кимге кереги бар? Андан көрө өлүм артык эмеспи". Бүтүндөй акылын бул мүнөттөрдө ушул ой ээлеп турду. Башкача ойлоого дарамети жеткен жок. Үйдөгү болгон дарылардын баарын чогултту да, ошол эле күнү ичип алды.
***
Бүгүн Тумар Ширинди ооруканадан чыгарып келди. Кызынын өмүрүн сактап калган доктурларга ичинен миң мертебе ыраазы.
- Акылсызым десе, бул эмне кылганың? Апаңды аябайсыңбы. Сенсиз мен кантет элем?! Экинчи мындай кылбай жүр, макулбу?- деди көзүн жашылданткан Тумар кызынын үстүн жууркан менен жылуулап жаап жатып,- Болору болду. Жаңылбас жаак, мүдүрүлбөс туяк болбойт. Эми өткөнгө өкүнгөндө эмне пайда. Башкысы, сенин аманчылыгың керек мага.
Ширин үндөбөдү. Өзүнүн аман калганына анча cүйүнө бербесе да, боюндагы баланын түшүп калганына кубанычтуу эле.
- Апа,- деди саамдан кийин,- айтчы, атам менен бактылуусуңбу?
Мындай суроону күтпөгөн эне саал ыңгайсыздана түштү.
- Мен үчүн бул өтө оор суроо. Сага эмне дээримди да билбейм.
- А мен билем. Бактылуу эмессиң. Ал сага татыксыз. Адамдык сапаты төмөн. Алтургай ал… Ал мени…
Акыры апасына болгон окуяны айтып түшүндүрүүнү чечкен кыз андан аркысын айтууга эрки жетпей мукактанып кетти. "Билем, апа, сага мындай кепти угуу өтө оор. Бирок баарын ачык айтышым керек. Анткени, мындан аркы тагдырымдан корком. Эгер ал мени дагы зордуктаса, анда…" Оюнун ушул жерине келгенде Ширин токтоно албай буркурап жиберди.
- Сага эмне болду, Ширин? Ыйлабачы. Унутчу өткөндү. Минтип чөгө бергениң жарабайт. Билем, Касымды башынан жактырбайсың. Анын колуна кичинекейиңде эле келсең да, ушул күнгө чейин таптакыр өз атаңдай көрбөй койдуң. Ооба, ал дайыма ичет, мага кол көтөрөт. Бирок, жаман болсо да менин өмүрлүк жолдошум эмеспи. Кудай жалгыздыктан сактасын, кызым. Сен муну азыр түшүнө элексиң. Али жашсың.
Тумардын бул кебинен кийин эмнегедир Ширин жанагы оюнан баш тартты: "Жок, айтпайм. Азырынча жашырганым эле дурус. Баары ушул бойдон калсын. Өз тагдырым талкаланганы аз келгенсип, эми апамдын турмушун бузгум келбейт". Анан кепти башкага буруп кетти:
Быйыл окууга тапшырбай эле коёюн, апа. Сага кыйын болуп калат. Мойнуңа жүк болууну каалабайм. Андан көрө иштеп, акча тапканга аракет кылайын.
- Мейлиң. Аның деле туура дечи. Бирок кайдан иштейсиң? Азыр жумуш табыш да кыйын.
- Убакыт көргөзөт, апа. Эптеп бир жумуш таппай эмне болуптурмун.
- Берекем десе, эмнеси болсо да бактылуу болсоң болду. Сенин көз жашыңды көрсөм жүрөгүм жарылып кетер. Кайгыңды көтөрө албайм го, кызым. Анда эле турган ордумда мүрт кетемби дейм. Кудай жаманчылыгыңды көрсөтпөсө экен. Эне байкушту Жараткан ушинтип жаман жаратып койгон тура,- төшөктө жаткан кызын чекеден сүйгөн Тумардын көз жашы жүзүнөн ылдый куюла түштү.
Апасынын ушул сөзү, мөлтүр жашы кыздын жүрөгүндөгү жаратты сыйрып кетти. Көкүрөгүндөгү айтылбаган арманды, муң-зарды эч качан апакесине айтпоого эми өзүнө-өзү бекем ант берди.
***
Арыктын жээгиндеги көк чөптүн үстүндө стакан кагышып эки эркек отурду. Эбак эле кызып калган бул экөө - Касым менен анын бөтөлкөлөш досу Касен.
- Ии, дос, ошентип, кызды иштетип жиберип ийдим дечи.
- Ооба, ошенттим,- маашырлана сүйлөдү Касым.
- Ким болуп иштеп жатат?
- Тигүүчү.
- Үйдөн барып-келип эле иштейби?
- Жок. Жумушума алыс болуп калат экен деп батирге чыгып алды. Энеңди урайын десе! Ал жөн эле шылтоосу да. Эмне, менден качып кеткенин билбей, түшүнбөй турат дейсиңби?! - капыстан ачуусу мурдунун учуна келе түшкөн Касым дагы бир стакан аракты дем албай туруп жутуп жиберди.
- Хе-хе-хе…- муну уккан Касен кытмыр күлдү,- Билинбей жүргөнүң менен сен деле бир топ окшойсуң, ыя? Кыязы, бечара кызды анда-санда чаап, урушуп койчусуң го. Бекер качты дейсиңби.
Бул учурда Касым бир топ эле кызуу болуп калган эле. Ошентсе да кимдир бирөө угуп калбасын дегенчелик кылып эки жагына бир сыйра көз жүгүртүп алды да, Касенди көздөй акырын эңкее мойнун созду.
- Эй, дос, эч кимге айтпайсыңбы? - деди шыбырай сүйлөп.
- Эмнени?
- Азыр мен сага айтчу сөздү.
- Айтып эмне, катын белем?! Айтсам экинчи аракка жетпей зар болуп калайын.
- Болду, карганбай эле кой. Ишендим.
- Анда айтпайсыңбы маалкатпай.
- Ширин өзүнүн кыздыгын мага арнап койгон. Катын болгон, эй, ал мага. Ха-ха-ха!..
Кылган ишине чексиз ыраазы боло каткырып жаткан досуна Касен таң кала карады.
- Койсоңчу, кантип эле? Өз эрки мененби?
- Күчкө салып эле тырпыраттым да. Жаш, сулуу кызды көрүп дүүлүгүп кеттим. Анан макулдугун күтүп отурамбы.
- Баары бир өгөйлүк кылган экенсиң, ээ. Муну Тумар кантип билбей жүрөт? Эгер билсе…
- Ал эч качан билбейт. Шириндин оозунан чыкпайт бул иш. Сен да айтпайсың. Айтсаң мууздап коём.
- Айтпай калайын, дос. Айтсам аракка жетпей…
- Э, болдучу, кайра-кайра какшанып карганбай! Кел, андан көрө дагы бир стакандан согуп жиберели.
Экөө дагы ичишти. Анан дагы, дагы… Арактын аркасы менен Касенге ушинтип жан адам билбеген жашыруун сырын ачып койду Касым.
***
"Кыңыр иш кырк жылда билинет" дегендей, акыры жабылуу аяктын оозу ачылды. Кулагы укканды ичине ката албай Касен аялына, аялы кошунасына, ал дагы бирөөнө айтты. Кыскасы, тез эле тааныган-билгендердин учу-кыйырына тараган кеп Тумарга да жетпей койгон жок. Өзүнүн эле бир тууган абысыны суук кабар айтып келген бул күн каргашалуу болду.
- И, жеңе, кандайсыз?- учурашып өттү шырдактын четине көчүк баскан абысыны.
- Кудайга шүгүр. Жөн-жай эле келдиңби?
- Жаман кеп угуп келдим, жеңе. Ошону сизге кантип айтарды билбей турам.
- Ботом, ал эмне кеп экен?- чочуп кеткен Тумардын өңү кумсара түштү.
- Элдин баары эбак эле угуптур. Биз болсок эми билип отурабыз. Мен ишенген жокмун. Кантип эле…
- Маалкатпай айтчуңду тезирээк айтчы!- жүрөгү кандайдыр бир жамандыкты сезген Тумар бир чети чыдамы кетсе, бир чети кооптоно калды.
- "Касым өгөй кызын зордуктап коюптур" деп кеп кылып жатышыптыр го элдин баары. Мындай үрөйдү учурган суук сөз кайдан чыгып кеткенин билбейм. Бул жалган ушак, туурабы, жеңе? Деги, эл оозунда элек жок. Бирге экини, экиге үчтү кошуп айта беришет. Сиз муну кулагыңыздын сыртынан кетириңиз.
Саймедиреп далайды сүйлөдү келин. Бирок Тумар андан аркысын уккан жок. Көз ачып-жумгуча жер астын-үстүн болуп кеткендей сезилип, ааламы ченемсиз тарый түшкөнсүдү. Алгач ишенгиси келбесе да, эмнегедир бул ушактын чындыгы бар экенин, жөн жерден чыкпагандыгын дилинде туюп турду. Далайга чейин мелтирей бир чекитти тиктеп, кудум бул дүйнөнү унуткаргандай бир орунда катты да калды. Анан өңү кумсарып, көзүнүн чанагына мелт-калт жаш толуп, эриндери титиреп барып жүзтөмөндөй кулады. Энесинен айрылган жаш баладай көз жашын көл кылып, чачын жула ботодой боздоду байкуш келин.
- Менин бактысыз болгонум аз келгенсип, эми кызымдын багын байладыңбы, ит? Кенедейинен көз алдыңда чоңоюп, бойго жетти эле го. Кантип колуң барды ушул ыплас ишке? Өз кызыңдай көрбөсөң да, абийирин булгабай таза койбойт белең. Шордуу башымды Кудай кайсы күнү сага жолуктурду экен?! Жакшылык көрбөй кал! Ылайым арак сенин түбүңө жетсин! Каргыш тийгир!
Күйөөсүн ушинтип каргап-шилеген Тумардын жан дүйнөсү жанчылып, болгон үмүт-тилектеринин баары быркырап талкаланып кеткенсиди ушул мүнөттөрдө. Бул жалган дүйнөнүн кымындай да кызыгы калбай калгандай тоюп турду бул жашоого. Анан көз алдына назик таажыларын чаң баскан, жалбырактары зөөкүрдүн ыплас бут алдында тебеленип, жанчылып калган, кунары кеткен гүлгө окшогон кызынын муңайым элеси, шүүдүрүмдүү шиберге окшоп сууланышкан кирпиктери тартыла калды.
- Кагылайыным, ай. Менден өткөн шордуу белең сен. Ушул итке башымды байлаганым бактыңды талкалады, кызым. Сенин балалык аруулугуңду, кыздык тазалыгыңды коргогонго энелик дараметим жетпедиби менин? Бир зөөкүргө тебелетип койдумбу намысыңды? Энелик касиетим кайсы анда?
Ал ансайын зары күчөп, арманы булактай оргуштаган Тумарды алапайын таппай эси чыга карбаластаган бечара абысыны да соорото алган жок.
- Жеңекебай, койчу, антпечи. Өзүңдү колго алсаң боло. Бул жөн эле ушак да. Ошого да ишенесиңби. Олда, Кудай, ай! Кайдан да айта койдум эле. Тилиме тибиртке чыксачы андан көрө.
Ушинтип калдалаңдап жеңесинин ар жак-бер жагына чыккан келин капыстан чебелене чыңырып жиберди. Аба жетпей аптыга түшкөн Тумар күтүүсүздөн жүрөгүн мыкчый калган эле. Анан тез эле тилин күрмөөгө алы келбей, эриндери көпкөк болуп көгөрүп кетти да, саал чабалактап жиберип, саамдан соң кыймылсыз жатып калды. Кирпиктерин ирмебестен шыпты тиктеген калыбында катып калган көздөрүндө тирүүчүлүктүн бүтпөс арманы ошол бойдон өчпөй кала берди...
***
Боз үй тигип аза күткөн эл Тумардын сөөгүн бир түн түнөткөн соң жерге беришти. Чырылдап чыркыраган Ширин апасынын эмне болуп каза болгонун өз көзү менен көрбөсө да, анын негизги себебин жүрөгүнүн түпкүрүндө туюп, боолголоп турду. Өзүнө боор толгой караган сандаган көздөрдү көрүп, "атаны бечара, ай-йээ, Касым бөөдө убалына калбадыбы" деп шыпшына сүйлөгөн сөздөрдү уккан соң бул айылга бир мүнөт тургусу келбеди. Эл тарап кетери менен кийимдерин алды да, жерде эс-акылын билбей мас болуп уктап жаткан өгөй атасына ары жийиркене, ары жек көрө бир карап алып чыгып кетти. Көз жашын тыя албай апакесин жоктоп, жол жээгинде жөө кетип бараткан кыздын бет маңдайынан аңгыча муздак шамал сокту. Улам аккан көз жашын улам кургата сооротуп, маңдай чачын сылай эркелетип жатты шамал.
***
"Убакыт баарын дарылайт" дешет. Апасы каза болгондон бери бир канча ай өтсө да жүрөгүндөгү жараты айыкпады Шириндин. Антсе да күнүмдүк жашоого, ишке алаксыган кыз бүгүн адатынча жумуштан кеч чыккан эле. Батирди көздөй жөө келатып ойго батып кетти: "Акча чогултуп, мен да эл сыяктуу жогорку окуу жайына тапшырсам… Билимдүү болуп, таза кийинип иштесем…"
- Чоң кыз, чогуу баспайлыбы?
Аркасынан чыккан чоочун үн чочутуп, оюн бөлүп жиберди. Караса бейтааныш жигит экен.
- Караңгыда жалгыз баскандан коркпойсуңбу? - деди кара тору жигит.
- Жок, коркпойм. Көнүп калгам,- астейдил жооп кайтарды кыз.
- Ошентсе деле сендей сулуунун жалгыз жүргөнү кооптуу. Кааласаң мындан ары күндө үйүңө чейин узатып барып турайын.
- Рахмат. Бирок тааныбаган адамга дароо макулдук бере албайм,- Ширин жигитке жылмая карады.
- Аа, кечирип кой. Мен атымды айта элек турбаймынбы. Улар.
- Ширин.
- Эми макулсуңбу?
- Байкап көрөйүн.
Бири-бири менен тамашалаша сүйлөшкөн экөө тез эле тил табышып кетишти. Жолдо катар кобурашып отуруп Ширин кандайча үйүнө жетип калганын да байкабай калды.
- Эми мен кирейин. Караңгы да болуп кетти. Сизге рахмат,- кыз наздана ооз учунан унчукту.
- Ширин, токтосоң. Бир аз жанымда тура турчу. Мен… мен…
- Айта бериңиз.
- Кандай десем? Айтайын деп тартынып жатпаймынбы. Кызык, буга чейин бир да кыздан сүрдөп көргөн эмес элем. А сенден… Кыскасы, мага жагып калдың.
Мындай кеп угам деп ойлобогон кыз уялып, алтургай эки бети кызара түштү. Эмне дээрин билбей саамга унчукпай турду да:
- Жакшы калыңыз,- деп бурула басып үйүнө кирип кетти.
- Ширин…
Умсунган баладай жоопсуз калган жигит бир топко чейин артынан карап турган соң кетүүгө аргасыз болду.
***
Ошол күндүн эртеси эле Улар Ширинди кечке маал үйүнө келаткан жолдон тосуп алды.
- Кандайсың, Ширин?
- Жакшы. Көптөн бери күтүп турасыңбы?
- Жарым саат болуп калды.
- Эмнегедир сени келет деп ойлобоптурмун.
- А мен келдим. Мени сага жүрөгүмдөгү таза сүйүү айдап келди. Ишенесиңби ушуга?
- Билбейм,- уяң жооп кайтарды кыз. Жагымдуу жүзү бар кара тору бул жигитти өзү деле бир көрүп сүйүп калганын сезип турса да, кыз намысы "ооба" деп жооп берүүгө жол бербей койду.
- Түнү бою сени ойлоп чыктым. Аруу элесиң мага таптакыр уйку бербей койду. Экөөбүз көптөн бери тааныш сымал бир башкача сагынганымды айт. Ушунчалык көргүм келди. Ошон үчүн минтип бүгүн кайра жетип келдим.
Улар Шириндин колунан кармап, назик гана сүйүп койду. Анын сүйүү толгон чексиз мээримдүү көз карашы кызды саал тайсалдатып жиберди.
- Менден тартынып жатат окшойсуң. Тартынбачы, суранам. Болгону, айтканыма ишенчи. Мен сенин эң жакын адамыңа, жөлөк-таягыңа, махабатыңа айлангым келет.
- Махабатымабы? - уяң жүзү менен суроо узатты кыз.
- Ооба, махабатыңа. Тунук, кирсиз жана түбөлүктүү махабатыңа.
Жигит кызды акырын белинен тарта кучактай калды. Таттуу эриндеринен эми өбөйүн дегенде мындайды күтпөгөн Шириндин дене-боюн майда калтырак басып кетти.
- Коё бер! Жакындаба мага!- кыйкырып жиберди Ширин.
- Ширин, сага эмне болду?- кыздын коркунуч баскан жүзүн көргөн жигит калтаарый түштү.
- Эмне, түшүнгөн жоксуңбу? Тийбе дейм мага!
- Сага жамандык кылайын деген оюм жок. Коркпочу. Жүрөгүм сүйгөн адамдын көңүлүн кантип оорутайын?! Мен болгону сени кучактап, эриндериңдин балын бир татып көргүм келген. Андан башканы ойлободум. Капа кылсам кечир.
Жигиттин күнөөкөр адамдай башын жерге сала кечирим сурап турганы кыздын уйгу-туйгу жүрөгүн саал тынчтандырып койду. "Мага эмне болуп кетти? Чын эле кучактайын дегени гана болбосо, Улар эч нерсе деле кылган жок го. Кыязы, өгөй атамдан кийин эркектин жакындаганынан коркуп калсам керек". Ушинтип ойлоду ичинен кыз.
- Ширин, эми кучактасам болобу?
Кыз унчукпады.
- Дагы эле коркуп жатасыңбы. Айттым го, тийбейм деп. Мен сени сүйүп калдым. Керек болсо келечекте сага үйлөнүүнү каалайм. Мен үчүн сенин кыздык абийириң, эч кимдин колу тие элек аруулугуң бийик турат. Аны булгагым келбейт. Ар нерсенин өз учурунда болгону жакшы да, туурабы? Же дагы эле ишенбей жатасыңбы мага?
"Кыздык абийиримби? Аруулугумбу? Кайдагы аруулук менде?! Мен эбак эле өңү өчкөн, жыпар жыты кетип, тебеленип калган гүлмүн да. Сага бирөөнөн калган эскинин эмне кереги бар?" Буркурап жиберди Ширин. Кыздын күтүүсүз көз жашы Уларды тайсалдатып, эсин чыгарды.
- Жаным, ыйлабачы. Мен куруюн, сени ушунчалык капа кылган мен жерге кирейин. Оюмда деле жаман эч нерсе жок эле. Мынчалык оор кабыл аларыңды билбей…
Үндөбөдү Ширин дагы эле. Тек гана Улардын көкүрөгүнө башын жөлөп, көз жашын көл кыла ыйлап жатты. Азыр анын эсине бактысыз балалыгы, өгөй атасына кор болгон тазалыгы, ыраматылык апасы түшүп, эрксизден кайгынын түпкүрүнө кулап бараткан эле. Кыязы, ыйлап бугун чыгарып алсын дедиби, Улар да жайына койду. Тээ далайдан кийин гана эсине келгендей жигиттин сууланышкан көкүрөгүнөн башын тартып алды кыз.
- Кош, Улар. Кош, менин алгачкы тунук сүйүүм. Сени эч качан унутпайм. Түбөлүккө жүрөгүмдө жашайсың сен. Эми мени унут. Издебе мени, суранам. Мен сен үчүн жаралган адам эмесмин. Менде сен күткөн аруулук да жок. Өтүнөм, аркамдан келбе.
Башка эч нерсе айтпады Ширин. Ыйлаган бойдон чуркап кетти.
- Ширин, токтосоң! Ширин дейм. Бул эмне дегениң? Мен эч нерсеге түшүнгөн жокмун. Бир ооз түшүндүрсөң боло. Кетпечи, Ширин. Мен сени унуткум келбейт. Сүйөм сени, угуп жатасыңбы?
Бирок Ширин уккан жок. Тез эле узап кетти. Ысык сезим уялаган жүрөгүн минтип капыстан кайгы баскан жигит эртеси Ширинди тосуп алуу үчүн дагы келди. Анан анын эртеси да… Анткен менен сүйүктүүсүнүн караанын таба албады. Атүгүл жашаган батири да ээн калган экен. Бир заматта таптырбай кетти махабаты. Жүрөгүндөгү айтылбаган арманын жигитине айтууга Шириндин дарамети жеткен жок. Жетмек да эмес. Анткени, көкүрөгүндөгү арманы дагы бир адамдын жүрөгүн оорутуп, көңүлүнө жарака кетиришин каалабады...........
арман"
Кеч кирип калган убак. Айлана кулак-мурун кескендей жымжырт. Мындай тынчтыкты жан кейиткен ый гана бузуп турду. Көөдөндү жарып чыккан бул ыйда жан адамга айта алгыс арман менен жүрөккө толгон бук бар эле. Өкүнүчтүүсү - мына ошону билген эч кимдин жоктугу. Ушул күнгө чейин жан адамга сырын айтпай жашырып, тымызын сыздап келген Ширин бүгүн да болгон күчүн көз жаштан чыгарып отурат. Кызды капыстан чыккан үн чочутуп жиберди.
- Эмне отурасың бул жерде? Бас үйгө!
Оозунан арактын жыты буркураган өгөй атасы Касым жетип келип ийинден тартканда Шириндин бүткөн бою калтырап кетти.
- Тарт колуңду! Эмне, кумарың канбай калдыбы?- ый аралаш жекире cүйлөдү кыз.
- Канбай калды. Жүрү, дагы бир жолу ырахатка батырып койчу,- ыржалаңдап күлө сүйлөдү өгөй ата.
- Жайыма кой мени! Кет!
Көзүнүн жашын жамгырдай төккөн кыздын жүзүн көргөндө Касым эмнегедир боору ооругандай саал ойлоно токтой калды да, саамдан кийин:
- Өзүңдөн көр. Бир да жолу төшөктө оюм менен болгон жоксуң. Дайыма каршылык кыласың да турасың. Айтканымды укпайсың. А сен мени угушуң керек. Анткени, өгөй да болсом атаңмын,- деди бурк эте.
Ушул жерден Шириндин күйбөгөн жери күл болуп кетти. "Атаңмын деп коёт. "Ата" деген сөздөн айлангыр! Эч болбосо адамдык сапатың бар болсочу. Айбандан айырмаң жок. Апам байкуш кайсы каргашалуу күнү сага жолукту экен?! Сендей наадандарды Кудай да албайт окшойт". Ушинтип сыздады ичинен кыз.
- Зордуктаганыңды качан коёсуң? Таза элем, кыздык абийириме кол салдың. Аябадың. Жаштыгыма, көз жашыма да карагың келбеди. Убалымды ойлободуң. Ушуга чейин бул ишти апама айтпай жашырып келдим. Бирок коркконумдан улам эмес, апамды аяганымдан улам. Мындан ары чыдабайм. Бүгүн апама баарын айтам. Уктуңбу?- деди Ширин көз жашын төгө буркурап жатып.
- Айтпайсың!
- Айтам!
- Эгер айтчу болсоң таарынба! Анда апаң экөөңдү тең өлтүрүп коём. Буга ишенип кой.
- Айбан! Акмак!
Касым кыздын андан аркы сөздөрүн угуп-укпай теңселе басып үйдү көздөй жөнөдү.
***
Касым экөө бир кезде бирин-бири жактырып, арзышып баш кошушса да, Тумар жаңылып калганын кеч түшүнгөн эле. Жаңы таанышканда адамгерчиликтүү, жакшы адам сыяктанып көрүнгөн Касым Тумарды өз сүйүүсү менен тартып алган болчу. Анын ошондогу таттуу сөздөрүнө, берген убадаларына ишенбеди беле курган жаны. Баарынан өкүнүчтүүсү, үйлөнгөндөн кийин экөөнүн бактылуу жашоосу көпкө узаган жок. Алгач аз-аздан гана ичип коюп жүргөн Касым бара-бара ичкиликке баш-оту менен берилип, бөтөлкөнүн түбүнө түштү. Анын кесепетинен иштеген жумушун да таштап, бекерпозго айланды. Ошентип, баягы ысык сезимден эч нерсе калбай, тескерисинче, тез эле жубайлардын ыркы кетти.
Ушулардын баарын ойлоп, санаага берилген Тумар бул күнү кечинде жумушунан шашыла чыгып үйүнө бет алды. Келсе Касым уктап жаткан экен. "Үйдүн ичи арак жыттанат. Дагы ичип келген го!"- ачууланып алды өзүнчө. Аңгыча сырттан кызы кирип келди.
- Келдиңизби, апа?
- Ооба, келдим. Бүгүн жумуштан демейдегиден кеч чыгууга туура келип калды. Анын үстүнө…
Сөзүнүн аягына чыга электе Тумар Ширинге тигиле карап токтой калды.
- Мени карачы! Сага эмне болгон?- деди анан чочуй.
- Эч нерсе.
- Калп айтпа. Дагы ыйлагансың го. Көздөрүң кызарып, шишип калган турбайбы.
Ширин саамга үндөгөн жок. Оюнда апасына ичиндеги болгон арыз-арманын айтып, сырын бөлүшкүсү келди. Ушуга чейин айтпай жашырып келген кайгы-муңун ачыкка чыгарууну каалады. Апасынын көкүрөгүнө башын жөлөп, буркурап ыйлап алса кана, аттиң! Анда эле жан дүйнөсү жеңилдей түшпөйт беле. Бирок ошого эрки жетпеди. Айтайын деп баратып туттуга тилин тиштей туруп калды кыз. Канчалык өзүн-өзүн кармаса да, көзүнүн чанагына мелт-калт жаш толуп, жүзүнөн ылдый куюлуп кетти. Муну көргөн бечара эненин жүрөгү кандайдыр бир жамандыкты сезип, чебелене түштү:
- Мен көптөн бери сезип жүрөм, кызым. Менден жашырган кандайдыр бир сырың бар. Эмне үчүн айтпайсың мага? Энең менен сырдашпаганда ким менен сырдашасың?
Эрээркеп кеттиби, айтор, унчукпай турган Ширин апасын кучактай буркурап жиберди. Анан Тумарга көз жүгүрттү. Анын да көздөрү жашылдана түшүптүр. "Байкушум десе. Тигил бекерпозду, анан мени багам деп жалгыз иштеп жүрүп кыйналып бүттүң. Жашоодон эч жакшылык көргөн жоксуң. Канча жылдан бери жаман эриңдин азабын тартып келатасың. Деги ушуга эмнеге турмушка чыктың экен? Карачы, жүзүңө эрте эле бырыш түштү. Ден соолугуң да жайында эмес. Эгерде өгөй атам мени зордуктап жүргөнүн уксаң кантээр экенсиң? Жүрөгүң көтөрө алабы ошол кайгыны? Ансыз да жүрөк оорулуу болуп калбадыңбы" . Ушинтип жатты ичинен.
- Эчтеке, апа. Мен жөн эле… Курбум экөөбүз бүгүн да урушуп кеттик. Ошого капаланып эле… Сарсанаа болбочу,- деди ый аралаш.
- Акыркы убактарда курбуң экөөң бат-баттан урушуп кетип жатат окшойсуңар. Өткөндө да, андан мурун да ушинтип айттың эле.
- Ооба, мамилебиз келишпей жатат.
- Анын эмнесине ыйлайсың? Бүгүн урушсаңар эртең табышып аласыңар. Башкысы, кекчил болбогула,- кызынын алдап койгонуна ишенген Тумар соорото сүйлөдү.
Көзүнүн жашын аарчый өз бөлмөсүнө кирип кеткен кызын узата карап калган Тумардын көңүлү чөгө түштү: "Ойлоп көрсөм, таңдан кечке чейин жумушта болуп, башынан эле кызыма көп көңүл бурбаптырмын. Үйгө кечинде келем, кайра эртең менен кетем. Керээли-кечке өзү менен өзү болот. Жанында атасынан бөлөк эч ким жок. Ал баары бир эркек. Анын үстүнө, өгөй. Аттиң, эгерде көпчүлүк аялдардай болуп оокатымды кылып үйдө отурсам… Күйөөм иштеп бакса…" Тагдырына наалып алды Тумар. Анан эч нерсе сезбей уктап жаткан эринин койнуна кирди да, адатынча арактын жытынан жийиркене тескери карап жатып алды.
***
Бүтүрүү экзамендерин берип, мектепти аяктаган Ширин жогорку окуу жайына тапшырууга камынып жаткан эле. Бирок эмнегедир акыркы күндөрү ден соолугу жайында болбой, тамакка болгон табити да начарлап кетти. Бул "элден кем кылбай жогорку окуу жайына тапшыртып, кыйнала-кыстала эптеп окутуп алайын" деп жаткан энени бушайман кылбай койгон жок.
- Ачык айтчы. Кайсы жериң ооруп жүрөт?
- Ичим.
- Күндө ооруйбу?
- Жок, кээде эле.
- Доктурга алпарып текшертейинби?
- Жок, барбайм.
- Эмнеге? Сени көрүп мен да кыйналып жатпаймынбы.
- Басылып калар. Анын үстүнө, аз күндө жогорку окуу жайына тапшырышым керек да. Доктурду коюп ошого даярданайын.
- Эч болбосо тамакты жакшыраак ичсең боло. Карачы, арыктап кеттиң.
- Ичейин эле дейм. Бирок тамакты көрөрүм менен жүрөгүм айлана баштайт. Анан кускум келет,- деди кыз апасына жалооруй карап.
Бул мүнөттөрдө эмнегедир Тумардын ою алда кайда кетип, кабагы бүркөлө түштү.
- Апа, эмне болду? Аябай ойлонуп кеттиң го.
- Эмне болмок эле. Оюмдун баары эле сенсиң да.
Тумар саамга үндөгөн жок. Тек гана кызына таң кала тиктеп, эмне деп ойлоо керектигин билбей турду. Бир аздан кийин гана:
- Эртең сөзсүз доктурга барышыбыз керек,- деди алда нерседен кабатырлана.
Эч нерсеге түшүнбөгөн кыз "макул, барса баралы" дегендей унчукпай гана тим болду. Бул түнү санаасы-санга бөлүнгөн Тумар түнү менен уктай албай кыйналып чыкты.
***
Эртеси Тумар кызын түз эле гинекологго алып келди.
- Кызыңыздын бир айлык боюнда бар экен. Токсикоз болуп жаткан турбайбы,- деди доктур текшерген соң.
- Боюнда бар дейсизби? Кандайча? Мындай болушу мүмкүн эмес!
Тумар уккан кулагына ишенгиси келбеди. Бир заматта жер астын-үстүн болуп кеткендей сезилип, көзүнө жаш тегерене түштү.
- Кыязы, сиз жаңылып калдыңыз окшойт. Дагы бир жолу жакшылап карап көрүңүзчү.
- Мен көп жылдан бери иштеп келе жаткан тажрыйбалуу адисмин. "Эч нерсе билбеген неме го" деп ойлоп жатсаңыз жаңылышасыз. Сиз эмне, мени кемсинткиңиз келеби?- гинекологдун ачуусу келип кетти.
- Жок, кантип эле ошентейин?! Сиз мени туура түшүнүңүзчү. Кызым али турмушка чыга элек. Анан кандайча…
Гинеколог Тумардын сөзүн бөлүп жиберди:
- Аны үйүңүзгө барып кызыңыздан сураңыз. Кантип боюна болуп калганын өзү билет да. Азыр мени башка пациенттерим күтүп жатышат. Сиз менен сүйлөшүүгө убактым жок.
- Аа, ооба… албетте… Кечиресиз.
Кабинеттен чыккандан кийин Тумар көз жашын токтото алган жок. Башы тегеренип, бут алдынан жер көчүп бараткан сыяктанды. Анан аркасынан ээрчий чыккан кызын жекире карады:
- Бетпак! Уятсыз! Атаң экөөбүздү шерменде кылдың. Эми элдин бетин кантип карайбыз, ыя? Мен сени багам деп жанымды карч уруп иштеп жүрөм. А сен менин эмгегимди баалагандын ордуна бешиктен белиң чыга электе эркек менен жатып…
Андан аркысын айта албады. Ызасына муунуп, туттуга түштү. Эки-үч жолу жаакка чаап жиберди Ширинди.
- Апа, мен… мен…
Мукактанган Ширин баары бир эч нерсе айта алмак эмес. Азыр анын жүрөгү канап турганын, көөдөнүндө жан адамга айта алгыс оор кайгысы бар экенин апасы кайдан билсин?! Ансыз да ичинен сызып, көз жашы кургабай жүрбөдү беле. Мындай болору үч уктаса түшүнө кирбеген кыз бул мүнөттөрдө эмне кыларын билбей айласы түгөнүп турду. Күчүн ыйдан чыгарып, апасы эмне десе да унчукпай кутулуудан башка аргасы жок эле.
- Баланын атасы ким? Деги ал сага үйлөнө турган немеби?
- …
- Айтпайсыңбы?
- …
- Унчукпай кутулайын дейсиңби? Болуптур. Айтпасаң өзүң бил. Баланы эмне кылуу керектигин үйгө барып атаң менен чогуу чечели. Ага айтпасак болбойт. Жашырганыбыз туура эмес,- деди өзүн колго алып, сабырдуу болууга аракеттенген Тумар көз жашын аарчый.
"Атам мененби? Ошол ата болбой курусун! Сен жокто мени зордуктап жүргөнүн, бул баланын атасы да ошол акмак экенин кайдан билмек элең. Койнуңда жылан жатканын али сезе элексиң. Муну сага эбак айтсам болмок. Бирок сени, оорулуу жүрөгүңдү аядым, апа". Буркураган кыз үйүнө жеткиче ичинен сызып, мына ушуларды ойлоп келатты.
Эне-бала үйгө келгенде саал кызуураак Касым короону ирээттемиш болуп жүргөн экен. Экөөнүн тең капалуу жүзүн көрүп, бир балакетти сезгендей жүрөгү "болк" эте түштү. "Иттин гана кызы! Кой десе болбой апасына айтып салган го. Эми эмне кылдым?" Ачууланып алды ичинен.
- Ой, силерге эмне болгон? Деги тынччылыкпы? - өгөй ата кооптоно сүйлөдү.
- Кайдагы тынччылык?! Азап тартып жүрүп өтмөй болдум го бул жашоодон. Же сен ичкениңди токтотпойсуң. Же башка эркектердей болуп иштеп бизди бакпайсың. Ал аз келгенсип эми минтип…
- Эмне эми минтип?
- Кыскасы, Шириндин боюнда бар экен.
- Эмне? Кандайча? Кимден экен?- деди мындайды күтпөгөн Касым эси чыга.
- Аны кайдан билейин?! Сурасам айтпай койду. Бирөө зордуктап койгон го деп ойлоп жатам. Болбосо кызым кантип эле өз эрки менен ушундай ишке барсын. Айтор, билбейм. Ар кайсыны ойлой берип башым катып бүттү.
"Кудай жалгап, мен тууралуу айткан эмес экен. Оозунан чыгып кеттиби деп коркуп жаттым эле",- өгөй атанын эми гана санаасы тынчыды. Анан эч нерседен сыр бербей:
- Болору болду да. Эми "атасы ким?" деп териштиргенден майнап чыкпайт. Андан көрө эртерээк боюнан алдыруу керек,- деп тим болду.
Буларды угуп турган кыз чыдабай кетти акыры. Келечеги жок, тепселенген адамдай сезди өзүн. "Мындай бактысыз тагдырдын кимге кереги бар? Андан көрө өлүм артык эмеспи". Бүтүндөй акылын бул мүнөттөрдө ушул ой ээлеп турду. Башкача ойлоого дарамети жеткен жок. Үйдөгү болгон дарылардын баарын чогултту да, ошол эле күнү ичип алды.
***
Бүгүн Тумар Ширинди ооруканадан чыгарып келди. Кызынын өмүрүн сактап калган доктурларга ичинен миң мертебе ыраазы.
- Акылсызым десе, бул эмне кылганың? Апаңды аябайсыңбы. Сенсиз мен кантет элем?! Экинчи мындай кылбай жүр, макулбу?- деди көзүн жашылданткан Тумар кызынын үстүн жууркан менен жылуулап жаап жатып,- Болору болду. Жаңылбас жаак, мүдүрүлбөс туяк болбойт. Эми өткөнгө өкүнгөндө эмне пайда. Башкысы, сенин аманчылыгың керек мага.
Ширин үндөбөдү. Өзүнүн аман калганына анча cүйүнө бербесе да, боюндагы баланын түшүп калганына кубанычтуу эле.
- Апа,- деди саамдан кийин,- айтчы, атам менен бактылуусуңбу?
Мындай суроону күтпөгөн эне саал ыңгайсыздана түштү.
- Мен үчүн бул өтө оор суроо. Сага эмне дээримди да билбейм.
- А мен билем. Бактылуу эмессиң. Ал сага татыксыз. Адамдык сапаты төмөн. Алтургай ал… Ал мени…
Акыры апасына болгон окуяны айтып түшүндүрүүнү чечкен кыз андан аркысын айтууга эрки жетпей мукактанып кетти. "Билем, апа, сага мындай кепти угуу өтө оор. Бирок баарын ачык айтышым керек. Анткени, мындан аркы тагдырымдан корком. Эгер ал мени дагы зордуктаса, анда…" Оюнун ушул жерине келгенде Ширин токтоно албай буркурап жиберди.
- Сага эмне болду, Ширин? Ыйлабачы. Унутчу өткөндү. Минтип чөгө бергениң жарабайт. Билем, Касымды башынан жактырбайсың. Анын колуна кичинекейиңде эле келсең да, ушул күнгө чейин таптакыр өз атаңдай көрбөй койдуң. Ооба, ал дайыма ичет, мага кол көтөрөт. Бирок, жаман болсо да менин өмүрлүк жолдошум эмеспи. Кудай жалгыздыктан сактасын, кызым. Сен муну азыр түшүнө элексиң. Али жашсың.
Тумардын бул кебинен кийин эмнегедир Ширин жанагы оюнан баш тартты: "Жок, айтпайм. Азырынча жашырганым эле дурус. Баары ушул бойдон калсын. Өз тагдырым талкаланганы аз келгенсип, эми апамдын турмушун бузгум келбейт". Анан кепти башкага буруп кетти:
Быйыл окууга тапшырбай эле коёюн, апа. Сага кыйын болуп калат. Мойнуңа жүк болууну каалабайм. Андан көрө иштеп, акча тапканга аракет кылайын.
- Мейлиң. Аның деле туура дечи. Бирок кайдан иштейсиң? Азыр жумуш табыш да кыйын.
- Убакыт көргөзөт, апа. Эптеп бир жумуш таппай эмне болуптурмун.
- Берекем десе, эмнеси болсо да бактылуу болсоң болду. Сенин көз жашыңды көрсөм жүрөгүм жарылып кетер. Кайгыңды көтөрө албайм го, кызым. Анда эле турган ордумда мүрт кетемби дейм. Кудай жаманчылыгыңды көрсөтпөсө экен. Эне байкушту Жараткан ушинтип жаман жаратып койгон тура,- төшөктө жаткан кызын чекеден сүйгөн Тумардын көз жашы жүзүнөн ылдый куюла түштү.
Апасынын ушул сөзү, мөлтүр жашы кыздын жүрөгүндөгү жаратты сыйрып кетти. Көкүрөгүндөгү айтылбаган арманды, муң-зарды эч качан апакесине айтпоого эми өзүнө-өзү бекем ант берди.
***
Арыктын жээгиндеги көк чөптүн үстүндө стакан кагышып эки эркек отурду. Эбак эле кызып калган бул экөө - Касым менен анын бөтөлкөлөш досу Касен.
- Ии, дос, ошентип, кызды иштетип жиберип ийдим дечи.
- Ооба, ошенттим,- маашырлана сүйлөдү Касым.
- Ким болуп иштеп жатат?
- Тигүүчү.
- Үйдөн барып-келип эле иштейби?
- Жок. Жумушума алыс болуп калат экен деп батирге чыгып алды. Энеңди урайын десе! Ал жөн эле шылтоосу да. Эмне, менден качып кеткенин билбей, түшүнбөй турат дейсиңби?! - капыстан ачуусу мурдунун учуна келе түшкөн Касым дагы бир стакан аракты дем албай туруп жутуп жиберди.
- Хе-хе-хе…- муну уккан Касен кытмыр күлдү,- Билинбей жүргөнүң менен сен деле бир топ окшойсуң, ыя? Кыязы, бечара кызды анда-санда чаап, урушуп койчусуң го. Бекер качты дейсиңби.
Бул учурда Касым бир топ эле кызуу болуп калган эле. Ошентсе да кимдир бирөө угуп калбасын дегенчелик кылып эки жагына бир сыйра көз жүгүртүп алды да, Касенди көздөй акырын эңкее мойнун созду.
- Эй, дос, эч кимге айтпайсыңбы? - деди шыбырай сүйлөп.
- Эмнени?
- Азыр мен сага айтчу сөздү.
- Айтып эмне, катын белем?! Айтсам экинчи аракка жетпей зар болуп калайын.
- Болду, карганбай эле кой. Ишендим.
- Анда айтпайсыңбы маалкатпай.
- Ширин өзүнүн кыздыгын мага арнап койгон. Катын болгон, эй, ал мага. Ха-ха-ха!..
Кылган ишине чексиз ыраазы боло каткырып жаткан досуна Касен таң кала карады.
- Койсоңчу, кантип эле? Өз эрки мененби?
- Күчкө салып эле тырпыраттым да. Жаш, сулуу кызды көрүп дүүлүгүп кеттим. Анан макулдугун күтүп отурамбы.
- Баары бир өгөйлүк кылган экенсиң, ээ. Муну Тумар кантип билбей жүрөт? Эгер билсе…
- Ал эч качан билбейт. Шириндин оозунан чыкпайт бул иш. Сен да айтпайсың. Айтсаң мууздап коём.
- Айтпай калайын, дос. Айтсам аракка жетпей…
- Э, болдучу, кайра-кайра какшанып карганбай! Кел, андан көрө дагы бир стакандан согуп жиберели.
Экөө дагы ичишти. Анан дагы, дагы… Арактын аркасы менен Касенге ушинтип жан адам билбеген жашыруун сырын ачып койду Касым.
***
"Кыңыр иш кырк жылда билинет" дегендей, акыры жабылуу аяктын оозу ачылды. Кулагы укканды ичине ката албай Касен аялына, аялы кошунасына, ал дагы бирөөнө айтты. Кыскасы, тез эле тааныган-билгендердин учу-кыйырына тараган кеп Тумарга да жетпей койгон жок. Өзүнүн эле бир тууган абысыны суук кабар айтып келген бул күн каргашалуу болду.
- И, жеңе, кандайсыз?- учурашып өттү шырдактын четине көчүк баскан абысыны.
- Кудайга шүгүр. Жөн-жай эле келдиңби?
- Жаман кеп угуп келдим, жеңе. Ошону сизге кантип айтарды билбей турам.
- Ботом, ал эмне кеп экен?- чочуп кеткен Тумардын өңү кумсара түштү.
- Элдин баары эбак эле угуптур. Биз болсок эми билип отурабыз. Мен ишенген жокмун. Кантип эле…
- Маалкатпай айтчуңду тезирээк айтчы!- жүрөгү кандайдыр бир жамандыкты сезген Тумар бир чети чыдамы кетсе, бир чети кооптоно калды.
- "Касым өгөй кызын зордуктап коюптур" деп кеп кылып жатышыптыр го элдин баары. Мындай үрөйдү учурган суук сөз кайдан чыгып кеткенин билбейм. Бул жалган ушак, туурабы, жеңе? Деги, эл оозунда элек жок. Бирге экини, экиге үчтү кошуп айта беришет. Сиз муну кулагыңыздын сыртынан кетириңиз.
Саймедиреп далайды сүйлөдү келин. Бирок Тумар андан аркысын уккан жок. Көз ачып-жумгуча жер астын-үстүн болуп кеткендей сезилип, ааламы ченемсиз тарый түшкөнсүдү. Алгач ишенгиси келбесе да, эмнегедир бул ушактын чындыгы бар экенин, жөн жерден чыкпагандыгын дилинде туюп турду. Далайга чейин мелтирей бир чекитти тиктеп, кудум бул дүйнөнү унуткаргандай бир орунда катты да калды. Анан өңү кумсарып, көзүнүн чанагына мелт-калт жаш толуп, эриндери титиреп барып жүзтөмөндөй кулады. Энесинен айрылган жаш баладай көз жашын көл кылып, чачын жула ботодой боздоду байкуш келин.
- Менин бактысыз болгонум аз келгенсип, эми кызымдын багын байладыңбы, ит? Кенедейинен көз алдыңда чоңоюп, бойго жетти эле го. Кантип колуң барды ушул ыплас ишке? Өз кызыңдай көрбөсөң да, абийирин булгабай таза койбойт белең. Шордуу башымды Кудай кайсы күнү сага жолуктурду экен?! Жакшылык көрбөй кал! Ылайым арак сенин түбүңө жетсин! Каргыш тийгир!
Күйөөсүн ушинтип каргап-шилеген Тумардын жан дүйнөсү жанчылып, болгон үмүт-тилектеринин баары быркырап талкаланып кеткенсиди ушул мүнөттөрдө. Бул жалган дүйнөнүн кымындай да кызыгы калбай калгандай тоюп турду бул жашоого. Анан көз алдына назик таажыларын чаң баскан, жалбырактары зөөкүрдүн ыплас бут алдында тебеленип, жанчылып калган, кунары кеткен гүлгө окшогон кызынын муңайым элеси, шүүдүрүмдүү шиберге окшоп сууланышкан кирпиктери тартыла калды.
- Кагылайыным, ай. Менден өткөн шордуу белең сен. Ушул итке башымды байлаганым бактыңды талкалады, кызым. Сенин балалык аруулугуңду, кыздык тазалыгыңды коргогонго энелик дараметим жетпедиби менин? Бир зөөкүргө тебелетип койдумбу намысыңды? Энелик касиетим кайсы анда?
Ал ансайын зары күчөп, арманы булактай оргуштаган Тумарды алапайын таппай эси чыга карбаластаган бечара абысыны да соорото алган жок.
- Жеңекебай, койчу, антпечи. Өзүңдү колго алсаң боло. Бул жөн эле ушак да. Ошого да ишенесиңби. Олда, Кудай, ай! Кайдан да айта койдум эле. Тилиме тибиртке чыксачы андан көрө.
Ушинтип калдалаңдап жеңесинин ар жак-бер жагына чыккан келин капыстан чебелене чыңырып жиберди. Аба жетпей аптыга түшкөн Тумар күтүүсүздөн жүрөгүн мыкчый калган эле. Анан тез эле тилин күрмөөгө алы келбей, эриндери көпкөк болуп көгөрүп кетти да, саал чабалактап жиберип, саамдан соң кыймылсыз жатып калды. Кирпиктерин ирмебестен шыпты тиктеген калыбында катып калган көздөрүндө тирүүчүлүктүн бүтпөс арманы ошол бойдон өчпөй кала берди...
***
Боз үй тигип аза күткөн эл Тумардын сөөгүн бир түн түнөткөн соң жерге беришти. Чырылдап чыркыраган Ширин апасынын эмне болуп каза болгонун өз көзү менен көрбөсө да, анын негизги себебин жүрөгүнүн түпкүрүндө туюп, боолголоп турду. Өзүнө боор толгой караган сандаган көздөрдү көрүп, "атаны бечара, ай-йээ, Касым бөөдө убалына калбадыбы" деп шыпшына сүйлөгөн сөздөрдү уккан соң бул айылга бир мүнөт тургусу келбеди. Эл тарап кетери менен кийимдерин алды да, жерде эс-акылын билбей мас болуп уктап жаткан өгөй атасына ары жийиркене, ары жек көрө бир карап алып чыгып кетти. Көз жашын тыя албай апакесин жоктоп, жол жээгинде жөө кетип бараткан кыздын бет маңдайынан аңгыча муздак шамал сокту. Улам аккан көз жашын улам кургата сооротуп, маңдай чачын сылай эркелетип жатты шамал.
***
"Убакыт баарын дарылайт" дешет. Апасы каза болгондон бери бир канча ай өтсө да жүрөгүндөгү жараты айыкпады Шириндин. Антсе да күнүмдүк жашоого, ишке алаксыган кыз бүгүн адатынча жумуштан кеч чыккан эле. Батирди көздөй жөө келатып ойго батып кетти: "Акча чогултуп, мен да эл сыяктуу жогорку окуу жайына тапшырсам… Билимдүү болуп, таза кийинип иштесем…"
- Чоң кыз, чогуу баспайлыбы?
Аркасынан чыккан чоочун үн чочутуп, оюн бөлүп жиберди. Караса бейтааныш жигит экен.
- Караңгыда жалгыз баскандан коркпойсуңбу? - деди кара тору жигит.
- Жок, коркпойм. Көнүп калгам,- астейдил жооп кайтарды кыз.
- Ошентсе деле сендей сулуунун жалгыз жүргөнү кооптуу. Кааласаң мындан ары күндө үйүңө чейин узатып барып турайын.
- Рахмат. Бирок тааныбаган адамга дароо макулдук бере албайм,- Ширин жигитке жылмая карады.
- Аа, кечирип кой. Мен атымды айта элек турбаймынбы. Улар.
- Ширин.
- Эми макулсуңбу?
- Байкап көрөйүн.
Бири-бири менен тамашалаша сүйлөшкөн экөө тез эле тил табышып кетишти. Жолдо катар кобурашып отуруп Ширин кандайча үйүнө жетип калганын да байкабай калды.
- Эми мен кирейин. Караңгы да болуп кетти. Сизге рахмат,- кыз наздана ооз учунан унчукту.
- Ширин, токтосоң. Бир аз жанымда тура турчу. Мен… мен…
- Айта бериңиз.
- Кандай десем? Айтайын деп тартынып жатпаймынбы. Кызык, буга чейин бир да кыздан сүрдөп көргөн эмес элем. А сенден… Кыскасы, мага жагып калдың.
Мындай кеп угам деп ойлобогон кыз уялып, алтургай эки бети кызара түштү. Эмне дээрин билбей саамга унчукпай турду да:
- Жакшы калыңыз,- деп бурула басып үйүнө кирип кетти.
- Ширин…
Умсунган баладай жоопсуз калган жигит бир топко чейин артынан карап турган соң кетүүгө аргасыз болду.
***
Ошол күндүн эртеси эле Улар Ширинди кечке маал үйүнө келаткан жолдон тосуп алды.
- Кандайсың, Ширин?
- Жакшы. Көптөн бери күтүп турасыңбы?
- Жарым саат болуп калды.
- Эмнегедир сени келет деп ойлобоптурмун.
- А мен келдим. Мени сага жүрөгүмдөгү таза сүйүү айдап келди. Ишенесиңби ушуга?
- Билбейм,- уяң жооп кайтарды кыз. Жагымдуу жүзү бар кара тору бул жигитти өзү деле бир көрүп сүйүп калганын сезип турса да, кыз намысы "ооба" деп жооп берүүгө жол бербей койду.
- Түнү бою сени ойлоп чыктым. Аруу элесиң мага таптакыр уйку бербей койду. Экөөбүз көптөн бери тааныш сымал бир башкача сагынганымды айт. Ушунчалык көргүм келди. Ошон үчүн минтип бүгүн кайра жетип келдим.
Улар Шириндин колунан кармап, назик гана сүйүп койду. Анын сүйүү толгон чексиз мээримдүү көз карашы кызды саал тайсалдатып жиберди.
- Менден тартынып жатат окшойсуң. Тартынбачы, суранам. Болгону, айтканыма ишенчи. Мен сенин эң жакын адамыңа, жөлөк-таягыңа, махабатыңа айлангым келет.
- Махабатымабы? - уяң жүзү менен суроо узатты кыз.
- Ооба, махабатыңа. Тунук, кирсиз жана түбөлүктүү махабатыңа.
Жигит кызды акырын белинен тарта кучактай калды. Таттуу эриндеринен эми өбөйүн дегенде мындайды күтпөгөн Шириндин дене-боюн майда калтырак басып кетти.
- Коё бер! Жакындаба мага!- кыйкырып жиберди Ширин.
- Ширин, сага эмне болду?- кыздын коркунуч баскан жүзүн көргөн жигит калтаарый түштү.
- Эмне, түшүнгөн жоксуңбу? Тийбе дейм мага!
- Сага жамандык кылайын деген оюм жок. Коркпочу. Жүрөгүм сүйгөн адамдын көңүлүн кантип оорутайын?! Мен болгону сени кучактап, эриндериңдин балын бир татып көргүм келген. Андан башканы ойлободум. Капа кылсам кечир.
Жигиттин күнөөкөр адамдай башын жерге сала кечирим сурап турганы кыздын уйгу-туйгу жүрөгүн саал тынчтандырып койду. "Мага эмне болуп кетти? Чын эле кучактайын дегени гана болбосо, Улар эч нерсе деле кылган жок го. Кыязы, өгөй атамдан кийин эркектин жакындаганынан коркуп калсам керек". Ушинтип ойлоду ичинен кыз.
- Ширин, эми кучактасам болобу?
Кыз унчукпады.
- Дагы эле коркуп жатасыңбы. Айттым го, тийбейм деп. Мен сени сүйүп калдым. Керек болсо келечекте сага үйлөнүүнү каалайм. Мен үчүн сенин кыздык абийириң, эч кимдин колу тие элек аруулугуң бийик турат. Аны булгагым келбейт. Ар нерсенин өз учурунда болгону жакшы да, туурабы? Же дагы эле ишенбей жатасыңбы мага?
"Кыздык абийиримби? Аруулугумбу? Кайдагы аруулук менде?! Мен эбак эле өңү өчкөн, жыпар жыты кетип, тебеленип калган гүлмүн да. Сага бирөөнөн калган эскинин эмне кереги бар?" Буркурап жиберди Ширин. Кыздын күтүүсүз көз жашы Уларды тайсалдатып, эсин чыгарды.
- Жаным, ыйлабачы. Мен куруюн, сени ушунчалык капа кылган мен жерге кирейин. Оюмда деле жаман эч нерсе жок эле. Мынчалык оор кабыл аларыңды билбей…
Үндөбөдү Ширин дагы эле. Тек гана Улардын көкүрөгүнө башын жөлөп, көз жашын көл кыла ыйлап жатты. Азыр анын эсине бактысыз балалыгы, өгөй атасына кор болгон тазалыгы, ыраматылык апасы түшүп, эрксизден кайгынын түпкүрүнө кулап бараткан эле. Кыязы, ыйлап бугун чыгарып алсын дедиби, Улар да жайына койду. Тээ далайдан кийин гана эсине келгендей жигиттин сууланышкан көкүрөгүнөн башын тартып алды кыз.
- Кош, Улар. Кош, менин алгачкы тунук сүйүүм. Сени эч качан унутпайм. Түбөлүккө жүрөгүмдө жашайсың сен. Эми мени унут. Издебе мени, суранам. Мен сен үчүн жаралган адам эмесмин. Менде сен күткөн аруулук да жок. Өтүнөм, аркамдан келбе.
Башка эч нерсе айтпады Ширин. Ыйлаган бойдон чуркап кетти.
- Ширин, токтосоң! Ширин дейм. Бул эмне дегениң? Мен эч нерсеге түшүнгөн жокмун. Бир ооз түшүндүрсөң боло. Кетпечи, Ширин. Мен сени унуткум келбейт. Сүйөм сени, угуп жатасыңбы?
Бирок Ширин уккан жок. Тез эле узап кетти. Ысык сезим уялаган жүрөгүн минтип капыстан кайгы баскан жигит эртеси Ширинди тосуп алуу үчүн дагы келди. Анан анын эртеси да… Анткен менен сүйүктүүсүнүн караанын таба албады. Атүгүл жашаган батири да ээн калган экен. Бир заматта таптырбай кетти махабаты. Жүрөгүндөгү айтылбаган арманын жигитине айтууга Шириндин дарамети жеткен жок. Жетмек да эмес. Анткени, көкүрөгүндөгү арманы дагы бир адамдын жүрөгүн оорутуп, көңүлүнө жарака кетиришин каалабады...........
Сени чындап суйгон адам эки болок кеткенге мин себеп болсо да,сени менен калууга бир себеп созсуз табат...........
#134 10 March 2015 - 16:09
- Момун
-
- Кыймылы жок
- 3
- 24 January 15
- : 11 Mar 2015 14:17
"ЖОЛООЧУ КЫЗДЫН БАЯНЫ"
Жол журуп бара жатып, жолдун узактыгына байланыштуу жанымдагы кызга соз узатып аркы-беркини суйлошуп созго тарттым. Эмнегедир анын жузунон капалыкты, кайгыны, сезип туйдум. Ал кыз мага журогундогу, жузундогу кайгы мунун сездирбегенге аракет кылып жылмайынкы суйлоду. Биз жакшылаап тааныша келсек бир райондун кыздары экенбиз. Ал кыз мени соц сеттен суротторумду жана чакан чыгармаларымды коруп окуп чыкканын айтты. Ал кыз мага карап. -Эмнегедир сен мага жакын адамымдай сезилип жатасын синдим, Сага менин жашоомдогу болуп жаткан окуяларды баяндап бербесем болбойт деди. -Макул узун жолду кыскартып суйлошуп баралы деп тим болдум. Анда эмесе соз башынан болсун ал баяндап берген окуяны сиздер менен болушууну чечтим каарманыбыздын аты Асел. Ал кезде Асел 1-класска жаны барган кези эле. Мектептеги кыздардын эн эле сулуусу жана акылдуусу эле Бир куну мектептен Асел уйуно чуркап кирип эле апаа деп эркелей кетти -апооу мен бугун баардык сабактан "5' алдым, апасы Гулум чекесинен ооп -Алтыным десе эстуу кызым барда бактылуу болчу кагылайыным менин. Деп эркелеше эне кыз олтуруп калды, бир маалда Асел -АПА мен мектептен бугун бир аялды кордум Бети таанылбайт ананда коркугучтуу экен -Кызым кайдагыны айтпачы коркунучтуу адам болбойт да ал бир мугалим болсо керек да -жоок АПА ал халатчан аял кечкери мени карап турду дегенде Гулум ойлуу олтуруп кой кызымды башка мектепке которбосом болбойт. Ал аял кызыман ажыратып журбосун деп эртээси эле башка мектепке которду. Башында Асель конушо албай журуп бир жума аралыгында конушуп окуучулар менен тил табышып кетти. Убакыт учкан куш сымаал отуп Асель да бой жетип чоноё баштады Элден калбай кийинет, ичинет бирок бир нерсе ага жетишсиз ал Асельдин атасынын жоктугу.
Атасы Асель бир жашка чыкканда душмандарынын артынан киши колдуу болуп олтурулгонун апасы баяндап берген эле.Асель атанын мээримине зар болсо да апасына айтып, ыйлап, апасынын журогун оорутпайт эле, коншу эжелер атана куюуп койгондой окшошсун десе суйунуп калаар эле мектепте да баардык иш чараларга активдуу катышаат такылдап ачык суйлогон дайыма жузу жылмайынкы журот Кундор отуп айлар алмашып куз мезгилинин акыркы кундору кирип келди Гулум апа кызынын акыл эстуу чонойуп жатканына ыраазы боло ойлуу олтурган эле кызы козун ушалай болмосунон чыгып келип апасынын бетинен аяр ооп -алтын апамгоо тамак жасап койдунузбу? -Ооба жарык кызым сен тургуча жон олтурбай мектебине ачка кетпесин деп. Кана тур жуунуп кел деп Гулум АПА дасторкон жайды тамактанып алган сон кийинип Мектебине жоноп кетти мектепктин кире беришинде бей тааныш чырайлуу бир жигит Асельди карап турган эле, экоонун коздору чагылыша тушту Асел унчукпастан кирип кетти. Класстын ичи ызы чуу жаны бала келиптир бизге кошулат экен кыздар чаап алып журбогуло деп балдар тамашалай суйлошуп жатышты
Асел ичинен суйунуп бир чети озуно тушунбо албай олтурду бир убакта Мугалим жаны келген баланы ээрчите кирип келип окуучуларга тааныштырып жатканда Асель экоонун козу Экинчи ирээт чагылыша тушту. -Кана Бегзат бугундон баштап Аселдин жанына олтурасын Асельдин парталашы кечээ башка мектепке которулуп кетиптир деп айтып мугалим сабак ото баштады. Асел аябай сурдоп сорго олтурду ал куну сабак мээсине кирмек тугул конул да бурган жок ойунун баары жанында олтурган жигитте. Бегзаттын да конулу жанындагы сулуу кара коздо болуп журогу эзиле аны сынай олтурду Бегзат Кара коз Аселин коруу учун мектептен калбай барып журду Бирок кунуго ал кызга батынып суйлой албай ичинен башкалардан кызганчуу болду бир куну чечкиндуу сабактан кийин уйуно жеткирип созго тартмай болду Эртен менен туруп сабака барайын десе жамгыр жаап жатыптыр кол чатырын колуна кармап жолдо бара жатса Асел суу болуп бара жатканын коргон Бегзат артынан чууркап жетип кол чатыры менен жамгырды жаба салды. Асель рахматын айтып жанында жандап басты. Экоонун тен журогу алоолонуп куйуп келе жатты. Ошол кундон тартып экоо аябай жакшы мамиледе болуп журду бир куну Аселди жолугушууга чакырды Асел да макулдугун берип жолугууга даярданып олтурганда апасы Гулум кирип келип кызым эмне мынча конулдуусун деп суроо узатты апаке апакебай деп мойунунан катуу кыса кучактап келгенимде айтып берем деп уйдон чуркап чыгып кетти Бегзат ал убакта Кара козун чыдамсыздык менен кутуп олтургучта ойлуу олтурган бир аз убакыттан кийин алыста Асельдин карааны корунуп келе жатты кандай эмне деп айтаарын билбей Бегзат толкунданып олтурду Асели жанына кулумсуроп келип калганда чоочуган Адам болуп колундагы розаны Аселге бере салды -аии кандай соонун роза рахмат Бегзат -эх Эч нерсе эмес Асел мен сени келбей коёт экен деп -кызык, эмнеге? -Мен аябай кубанычтамын сени жанымда коруп турганыма Асел сени чакырганымдын себеби мен журогумду ойкогон Махабатымды айткым Келди сенсиз жашай албайм деп айтып салганын да билбей эмне кылаарын билбей Аселди бекем кучактап калды -Асел эмне деп айтаарын билбей Бегзаттын кучагында мас адамдай телмерип турду ак каар бурганактап жаап жатты коп убакыт Бегзат суйлобой кучактап тура берди. Бир убакта Асел, -Мен мен да сени Суйоом Эч кимге бергим келбейт деп ун чыгарды Бегзат кубана Аселдин колунан бекем кысып жетелешип кете беришти ошол кундон тарта экоо сезимин билдируудон тажабай татту жана татына тугойлордон болуп журду. экоо ээрчишип журуп окууну да аяктай турган убакыт келип 11-класстын ата-энелеринин жыйыны болду. ошол куну Бегзат апасы менен мектепке жетейин деп калганда Асел апасы менен бетме бет чыгып калды. Бегзаттын апасы бир Аселди бир Гулум эжени карап мостоё туруп калды Гулум эже Бегзаттын апасынын колунан тартып ары жакта суйлошуп туруп аллы Асел тушуно албай карап тура берди бир убакта Бегзат Кара-коз журу класска кирели алар суйлошуп бутуп киришеер балким эски тааныштар деп Аселди жетелей кирип кетти ал жыйынга апалары киришкен жок Асел м.н Бегзат апалап мектепти айланып таппай келишти жыйын бутуп уйлоруно кетишти Асел апасына чалса уйго кел мен уйдомун деп трупканы койуп койду Бегзат менен коштошуп уйуно шашып жоноду уйуно барса Гулум апасы ыйлап олтурган экен -апа эмне болду сизге? Ким ал? эмне кылды? -Кызым жакшылап ук мени, Сенин суйуп жургон Бегзатын ал сенин эгизин -эмне АПА тушунбодум -кызым сен чонойуп калдын сен баарын тушуносун. Мен сенин баккан апанмын торогон апан Бегзаттын апасы. Ыраматылык атан менен 15жыл чогуу жашадык барбаган жерим калган жок жылдап даарыландым бирок торой албадым бул да кудайымдын буйругу. Атана мен ажырашалы артындан туяк калтыр деп канча айттым бирок болбоду кийинчирек угуп калдым башка аялдан баласы бар деп бир чети суйунуп журдум коп отпой атан каза болду. Озумо келген сон Сени торогон апанды издедим бир ай дегенде таптым анын Бетин тааныганга болбойт себеби атандын каза болгоун угуп бетине кислота чачып алыптыр ахыбалы оор экен сен анда 1жашка чыгып калган экенсин апан сени колума карматты да басып кетти ошол кундон бери сен мендесин талашып да келбеди корсо сенин тугойун Бегзатты озу алып калыптыр. -Апа апаке мен мен деп Асель козуно жаш алып бомосуно чуркап кетти туну менен ыйлап ойлонуп жатты демек мен жалгыз эмесмин Бегзат менин бир тууганым кандайча деп ойлонуп жатып эртеси сабака соорго туруп бара жатты класска киреери менен ызы чуу Бегзат каза тапканын айтты. Мурунку куну Асель чуркап кетээри менен Бегзат да тынчсызданып апасына чалса ыйлап жатканын угуп чууркап жолго чыга калган да машина сузуп ошол жерден мурт кетет Асел ошол жерден эсин жоготту коп убакыт озуно келбей больница да жатты мына Эми гана озуно келе баштады анын журогу азыр да жанчылат эзилет дайым Бегзаттын создору кулагына жанырып турат бугун анын каза тапканына беш жыл болуптур анын мурзосуно куран окуганы бара жатыптыр ошол кундору азыр да эсине тушуп ыйлап жол журуп бара жатты. Кагазга ороп жазган: Даткайым Абдыракманова
Жол журуп бара жатып, жолдун узактыгына байланыштуу жанымдагы кызга соз узатып аркы-беркини суйлошуп созго тарттым. Эмнегедир анын жузунон капалыкты, кайгыны, сезип туйдум. Ал кыз мага журогундогу, жузундогу кайгы мунун сездирбегенге аракет кылып жылмайынкы суйлоду. Биз жакшылаап тааныша келсек бир райондун кыздары экенбиз. Ал кыз мени соц сеттен суротторумду жана чакан чыгармаларымды коруп окуп чыкканын айтты. Ал кыз мага карап. -Эмнегедир сен мага жакын адамымдай сезилип жатасын синдим, Сага менин жашоомдогу болуп жаткан окуяларды баяндап бербесем болбойт деди. -Макул узун жолду кыскартып суйлошуп баралы деп тим болдум. Анда эмесе соз башынан болсун ал баяндап берген окуяны сиздер менен болушууну чечтим каарманыбыздын аты Асел. Ал кезде Асел 1-класска жаны барган кези эле. Мектептеги кыздардын эн эле сулуусу жана акылдуусу эле Бир куну мектептен Асел уйуно чуркап кирип эле апаа деп эркелей кетти -апооу мен бугун баардык сабактан "5' алдым, апасы Гулум чекесинен ооп -Алтыным десе эстуу кызым барда бактылуу болчу кагылайыным менин. Деп эркелеше эне кыз олтуруп калды, бир маалда Асел -АПА мен мектептен бугун бир аялды кордум Бети таанылбайт ананда коркугучтуу экен -Кызым кайдагыны айтпачы коркунучтуу адам болбойт да ал бир мугалим болсо керек да -жоок АПА ал халатчан аял кечкери мени карап турду дегенде Гулум ойлуу олтуруп кой кызымды башка мектепке которбосом болбойт. Ал аял кызыман ажыратып журбосун деп эртээси эле башка мектепке которду. Башында Асель конушо албай журуп бир жума аралыгында конушуп окуучулар менен тил табышып кетти. Убакыт учкан куш сымаал отуп Асель да бой жетип чоноё баштады Элден калбай кийинет, ичинет бирок бир нерсе ага жетишсиз ал Асельдин атасынын жоктугу.
Атасы Асель бир жашка чыкканда душмандарынын артынан киши колдуу болуп олтурулгонун апасы баяндап берген эле.Асель атанын мээримине зар болсо да апасына айтып, ыйлап, апасынын журогун оорутпайт эле, коншу эжелер атана куюуп койгондой окшошсун десе суйунуп калаар эле мектепте да баардык иш чараларга активдуу катышаат такылдап ачык суйлогон дайыма жузу жылмайынкы журот Кундор отуп айлар алмашып куз мезгилинин акыркы кундору кирип келди Гулум апа кызынын акыл эстуу чонойуп жатканына ыраазы боло ойлуу олтурган эле кызы козун ушалай болмосунон чыгып келип апасынын бетинен аяр ооп -алтын апамгоо тамак жасап койдунузбу? -Ооба жарык кызым сен тургуча жон олтурбай мектебине ачка кетпесин деп. Кана тур жуунуп кел деп Гулум АПА дасторкон жайды тамактанып алган сон кийинип Мектебине жоноп кетти мектепктин кире беришинде бей тааныш чырайлуу бир жигит Асельди карап турган эле, экоонун коздору чагылыша тушту Асел унчукпастан кирип кетти. Класстын ичи ызы чуу жаны бала келиптир бизге кошулат экен кыздар чаап алып журбогуло деп балдар тамашалай суйлошуп жатышты
Асел ичинен суйунуп бир чети озуно тушунбо албай олтурду бир убакта Мугалим жаны келген баланы ээрчите кирип келип окуучуларга тааныштырып жатканда Асель экоонун козу Экинчи ирээт чагылыша тушту. -Кана Бегзат бугундон баштап Аселдин жанына олтурасын Асельдин парталашы кечээ башка мектепке которулуп кетиптир деп айтып мугалим сабак ото баштады. Асел аябай сурдоп сорго олтурду ал куну сабак мээсине кирмек тугул конул да бурган жок ойунун баары жанында олтурган жигитте. Бегзаттын да конулу жанындагы сулуу кара коздо болуп журогу эзиле аны сынай олтурду Бегзат Кара коз Аселин коруу учун мектептен калбай барып журду Бирок кунуго ал кызга батынып суйлой албай ичинен башкалардан кызганчуу болду бир куну чечкиндуу сабактан кийин уйуно жеткирип созго тартмай болду Эртен менен туруп сабака барайын десе жамгыр жаап жатыптыр кол чатырын колуна кармап жолдо бара жатса Асел суу болуп бара жатканын коргон Бегзат артынан чууркап жетип кол чатыры менен жамгырды жаба салды. Асель рахматын айтып жанында жандап басты. Экоонун тен журогу алоолонуп куйуп келе жатты. Ошол кундон тартып экоо аябай жакшы мамиледе болуп журду бир куну Аселди жолугушууга чакырды Асел да макулдугун берип жолугууга даярданып олтурганда апасы Гулум кирип келип кызым эмне мынча конулдуусун деп суроо узатты апаке апакебай деп мойунунан катуу кыса кучактап келгенимде айтып берем деп уйдон чуркап чыгып кетти Бегзат ал убакта Кара козун чыдамсыздык менен кутуп олтургучта ойлуу олтурган бир аз убакыттан кийин алыста Асельдин карааны корунуп келе жатты кандай эмне деп айтаарын билбей Бегзат толкунданып олтурду Асели жанына кулумсуроп келип калганда чоочуган Адам болуп колундагы розаны Аселге бере салды -аии кандай соонун роза рахмат Бегзат -эх Эч нерсе эмес Асел мен сени келбей коёт экен деп -кызык, эмнеге? -Мен аябай кубанычтамын сени жанымда коруп турганыма Асел сени чакырганымдын себеби мен журогумду ойкогон Махабатымды айткым Келди сенсиз жашай албайм деп айтып салганын да билбей эмне кылаарын билбей Аселди бекем кучактап калды -Асел эмне деп айтаарын билбей Бегзаттын кучагында мас адамдай телмерип турду ак каар бурганактап жаап жатты коп убакыт Бегзат суйлобой кучактап тура берди. Бир убакта Асел, -Мен мен да сени Суйоом Эч кимге бергим келбейт деп ун чыгарды Бегзат кубана Аселдин колунан бекем кысып жетелешип кете беришти ошол кундон тарта экоо сезимин билдируудон тажабай татту жана татына тугойлордон болуп журду. экоо ээрчишип журуп окууну да аяктай турган убакыт келип 11-класстын ата-энелеринин жыйыны болду. ошол куну Бегзат апасы менен мектепке жетейин деп калганда Асел апасы менен бетме бет чыгып калды. Бегзаттын апасы бир Аселди бир Гулум эжени карап мостоё туруп калды Гулум эже Бегзаттын апасынын колунан тартып ары жакта суйлошуп туруп аллы Асел тушуно албай карап тура берди бир убакта Бегзат Кара-коз журу класска кирели алар суйлошуп бутуп киришеер балким эски тааныштар деп Аселди жетелей кирип кетти ал жыйынга апалары киришкен жок Асел м.н Бегзат апалап мектепти айланып таппай келишти жыйын бутуп уйлоруно кетишти Асел апасына чалса уйго кел мен уйдомун деп трупканы койуп койду Бегзат менен коштошуп уйуно шашып жоноду уйуно барса Гулум апасы ыйлап олтурган экен -апа эмне болду сизге? Ким ал? эмне кылды? -Кызым жакшылап ук мени, Сенин суйуп жургон Бегзатын ал сенин эгизин -эмне АПА тушунбодум -кызым сен чонойуп калдын сен баарын тушуносун. Мен сенин баккан апанмын торогон апан Бегзаттын апасы. Ыраматылык атан менен 15жыл чогуу жашадык барбаган жерим калган жок жылдап даарыландым бирок торой албадым бул да кудайымдын буйругу. Атана мен ажырашалы артындан туяк калтыр деп канча айттым бирок болбоду кийинчирек угуп калдым башка аялдан баласы бар деп бир чети суйунуп журдум коп отпой атан каза болду. Озумо келген сон Сени торогон апанды издедим бир ай дегенде таптым анын Бетин тааныганга болбойт себеби атандын каза болгоун угуп бетине кислота чачып алыптыр ахыбалы оор экен сен анда 1жашка чыгып калган экенсин апан сени колума карматты да басып кетти ошол кундон бери сен мендесин талашып да келбеди корсо сенин тугойун Бегзатты озу алып калыптыр. -Апа апаке мен мен деп Асель козуно жаш алып бомосуно чуркап кетти туну менен ыйлап ойлонуп жатты демек мен жалгыз эмесмин Бегзат менин бир тууганым кандайча деп ойлонуп жатып эртеси сабака соорго туруп бара жатты класска киреери менен ызы чуу Бегзат каза тапканын айтты. Мурунку куну Асель чуркап кетээри менен Бегзат да тынчсызданып апасына чалса ыйлап жатканын угуп чууркап жолго чыга калган да машина сузуп ошол жерден мурт кетет Асел ошол жерден эсин жоготту коп убакыт озуно келбей больница да жатты мына Эми гана озуно келе баштады анын журогу азыр да жанчылат эзилет дайым Бегзаттын создору кулагына жанырып турат бугун анын каза тапканына беш жыл болуптур анын мурзосуно куран окуганы бара жатыптыр ошол кундору азыр да эсине тушуп ыйлап жол журуп бара жатты. Кагазга ороп жазган: Даткайым Абдыракманова
#135 10 March 2015 - 16:15
- Супер-активист
-
- Супермодератор
- 13231
- 05 September 11
- : 28 Feb 2022 12:16
- Жынысы:Белгисиз
- Калаасы:SUPER.KG
"ЖОЛООЧУ КЫЗДЫН БАЯНЫ" темасы менен бириктирилди.
datkaiym97 , кыска аңгемелер ушул темага жазылат.
datkaiym97 , кыска аңгемелер ушул темага жазылат.
#136 23 March 2015 - 19:36
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1651
- 16 January 15
- : 16 Oct 2015 19:58
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Ош
Көчүрүп жазып койдум
Мугалимге түрмөдөн кат
Кечээ саламыңды алдым. Эгер түрмөдө болбогонумда барып колуңду өөп, ушул сөздөрүмдү өзүңө айтаар элем.
Менин атымды атап, «Ушундай бир айбандын мугалими болгонум үчүн уялам» - дептирсиң.
Туура айткансың. Мендей жанды тарбиялаганың үчүн чынында уялышың керек. Себеби мен мактана турган эч нерсе кылган жокмун. Үй-бүлөмө, чөйрөмө жана жакындарыма зыяным гана тийди. Жаман иштерди жасап, адамдык абийирим булганды. Жыйынтыгы минтип түрмөгө түштүм.
Бирок мугалимим! Менин ушул бактысыз жашоого туш болуума сенин да "салымың" бар. Сенин мамилең мени кандай гана таш боор жана ырайымсыз, роботко айлантканын сезсең...
Эх, мугалимим!
Мени окуткан, мени тарбиялаган жана мени калыптандырган сенсиң. Сага карап түзөндүм, сенден өрнөк алдым. Сени менен беш жыл мектепте бирге болдум. Кийин окууну таштап, көчө балдарына кошулдум...Эмнеге дебейсиңби?
Мага кылгандарыңды чогуу эстейли, балким таштай каткан жүрөгүң бир зырп этер...
Мен апасыз чоңойдум. Өгөй апам мени аябай жек көрчү. Үйүбүздө тынчтык жок эле. Жумшай бергендиктен, жаным тынчу эмес. Сенин берген тапшырмаларыңды ушул себептүү аткара албай калчумун. Менин кандай күнгө туш болгонумду билип туруп такыр түшүнбөй койдуң. Дайыма басмырладың. Акыры окуудан да, коомдон да ажыраттың.
Апам жок болгону үчүн таза, тыкан кийине албайт элем. Бул үчүн уруша берчүсүң. Кир же айрык шымымды, өсүп кеткен тырмагымды, же болбосо кесилип кеткен бетим менен таралбаган чачымды доскага чыгарып алып мыскылдайт элең. Андай учурда мага аалам тарып, кайдадыр көз көрбөгөн, кулак укпаган жакка сызып кетким келчү.
Тапшырма аткарбасам сызгыч менен чаап калчусуң. Чыдабай ыйлап жиберсем «Эркек да ыйлайбы?» деп кулагымды толгоп... Ушунун айынан кийин сабакка да барбай калдым. Теңтуштарыма аралашып, эс ала турган жерим мектеп эле... Билим уясын мага ыраа көрсөң эмне...
Эстейсиңби мугалимим, бир күнү атама арызданыпсың. «Сабак аткарбайт, дайыма бейбаштык кылат» деп. Атам ошондо мени катуу сабады. Ошол ирмем жүрөгүмө өчпөс так салды. Атамдын токмогуна эмес, арызданган сага катуу таарындым. Атам го мейли, окубаган караңгы адам эле. Ура берчү. Бирок сен...
Эх, мугалимим! Мага бир карап, жылмайып койсоң эмне болмок? Абалымды сурап, чачымды бир жолу сылап, жүзүмө мээрим толгон алаканыңды тийгизип койсоң эмне болмок?
Кыскасы, сен мага жакшы үлгү болбодуң. Жарык келечекке жетелеп, жол көрсөтпөдүң. Коомго зыяндуу инсан болушума орун даярдапсың. Жан дүйнөмө сен "отургузган" көчөттөр, кийин жемишин берди. Өзүмө да, коомго да коркунучтуу адам болуп чыга келдим.
Бирок мугалимим менин... Эгер жараткан акыретте сени мен үчүн азапка тарта турган болсо, сенин бардык күнөөлөрүңдү алып, өзүм азап тартууга даяр болот элем... Анткени, кандай болгон күндө да сен менин мугалимимсиң.
Мынакей замандаш бул аянычтуу тагдырлардын бирөөсү гана. Мындай мисалдар оголе көп. Менин айтайын дегеним, жаш кезинде мээрим, сүйүү, жакшы тарбия көрбөгөн бала «күн көрбөгөн гүл болбойт» дегендей, эч качан жакшы инсан болуп жетилбейт... Үйдө болобу, мектептеби, көчөдөбү баланын назик сезимдерин оорутпайлы дегим келет...
Мугалимге түрмөдөн кат
Кечээ саламыңды алдым. Эгер түрмөдө болбогонумда барып колуңду өөп, ушул сөздөрүмдү өзүңө айтаар элем.
Менин атымды атап, «Ушундай бир айбандын мугалими болгонум үчүн уялам» - дептирсиң.
Туура айткансың. Мендей жанды тарбиялаганың үчүн чынында уялышың керек. Себеби мен мактана турган эч нерсе кылган жокмун. Үй-бүлөмө, чөйрөмө жана жакындарыма зыяным гана тийди. Жаман иштерди жасап, адамдык абийирим булганды. Жыйынтыгы минтип түрмөгө түштүм.
Бирок мугалимим! Менин ушул бактысыз жашоого туш болуума сенин да "салымың" бар. Сенин мамилең мени кандай гана таш боор жана ырайымсыз, роботко айлантканын сезсең...
Эх, мугалимим!
Мени окуткан, мени тарбиялаган жана мени калыптандырган сенсиң. Сага карап түзөндүм, сенден өрнөк алдым. Сени менен беш жыл мектепте бирге болдум. Кийин окууну таштап, көчө балдарына кошулдум...Эмнеге дебейсиңби?
Мага кылгандарыңды чогуу эстейли, балким таштай каткан жүрөгүң бир зырп этер...
Мен апасыз чоңойдум. Өгөй апам мени аябай жек көрчү. Үйүбүздө тынчтык жок эле. Жумшай бергендиктен, жаным тынчу эмес. Сенин берген тапшырмаларыңды ушул себептүү аткара албай калчумун. Менин кандай күнгө туш болгонумду билип туруп такыр түшүнбөй койдуң. Дайыма басмырладың. Акыры окуудан да, коомдон да ажыраттың.
Апам жок болгону үчүн таза, тыкан кийине албайт элем. Бул үчүн уруша берчүсүң. Кир же айрык шымымды, өсүп кеткен тырмагымды, же болбосо кесилип кеткен бетим менен таралбаган чачымды доскага чыгарып алып мыскылдайт элең. Андай учурда мага аалам тарып, кайдадыр көз көрбөгөн, кулак укпаган жакка сызып кетким келчү.
Тапшырма аткарбасам сызгыч менен чаап калчусуң. Чыдабай ыйлап жиберсем «Эркек да ыйлайбы?» деп кулагымды толгоп... Ушунун айынан кийин сабакка да барбай калдым. Теңтуштарыма аралашып, эс ала турган жерим мектеп эле... Билим уясын мага ыраа көрсөң эмне...
Эстейсиңби мугалимим, бир күнү атама арызданыпсың. «Сабак аткарбайт, дайыма бейбаштык кылат» деп. Атам ошондо мени катуу сабады. Ошол ирмем жүрөгүмө өчпөс так салды. Атамдын токмогуна эмес, арызданган сага катуу таарындым. Атам го мейли, окубаган караңгы адам эле. Ура берчү. Бирок сен...
Эх, мугалимим! Мага бир карап, жылмайып койсоң эмне болмок? Абалымды сурап, чачымды бир жолу сылап, жүзүмө мээрим толгон алаканыңды тийгизип койсоң эмне болмок?
Кыскасы, сен мага жакшы үлгү болбодуң. Жарык келечекке жетелеп, жол көрсөтпөдүң. Коомго зыяндуу инсан болушума орун даярдапсың. Жан дүйнөмө сен "отургузган" көчөттөр, кийин жемишин берди. Өзүмө да, коомго да коркунучтуу адам болуп чыга келдим.
Бирок мугалимим менин... Эгер жараткан акыретте сени мен үчүн азапка тарта турган болсо, сенин бардык күнөөлөрүңдү алып, өзүм азап тартууга даяр болот элем... Анткени, кандай болгон күндө да сен менин мугалимимсиң.
Мынакей замандаш бул аянычтуу тагдырлардын бирөөсү гана. Мындай мисалдар оголе көп. Менин айтайын дегеним, жаш кезинде мээрим, сүйүү, жакшы тарбия көрбөгөн бала «күн көрбөгөн гүл болбойт» дегендей, эч качан жакшы инсан болуп жетилбейт... Үйдө болобу, мектептеби, көчөдөбү баланын назик сезимдерин оорутпайлы дегим келет...
#137 24 March 2015 - 12:44
- Супер-активист
-
- Супермодератор
- 13231
- 05 September 11
- : 28 Feb 2022 12:16
- Жынысы:Белгисиз
- Калаасы:SUPER.KG
"Мугалимге кат" темасы менен бириктирилди.
#138 26 March 2015 - 13:37
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 106
- 09 November 07
- : 07 Jan 2020 00:18
- Жынысы:Эркек
Бейишке кирбей күтөм...
- - Таяне.
- - Оу балам.
- - Телефонуңуз качан оңолот?
- - Менин телефонум оң эле балам
- - Балким өчүп калгандыр.
- - Жок, күнүгө эле токко сайып атам.
- - Кечөө өчкөн жок беле, таяне?
- - Жок. Бул телефон бир толсо 3-4күнгө жетет.
-...
-Эмне болду балам? Эмнеге сурадың?
-Түшүмө атам кирди. Эмне чалбайкалдыңыз дедим.
-Анан эмне дейт?
-Таянеңдин телефону өчүп калыптыр.Ошого чала албай атам деп айтты...
-Аа, сени сагынып аткан го анда.
-Эмне атам да мени сагынабы таяне?
-Сагынат да балам. Албетте сагынат.
-Сагынса эмнеге чалбайт анда?
-Эми... балким чала албай аткандыр.Телефону бузулгандыр. ..
***
-Таяне, телефонуңузду токко сайыпкойоюнбу?
-Ооба, ошентчи. Эртең менен уктапкалбайлы.
-Эмне телефон жок болсо уктапкалабызбы?
-Ооба да. Бизди күнүгө ушул ойготупатпайбы.
-А атамды да телефон ойготобу?
-Ошентсе керек балам. Азыр элдинбаары эле телефон карап калбадыбы?
-Анда атамдын телефону иштеп аткантурбайбы ээ?
-Иштебей анан? Атаң камдуу эмеспи.Иштеп аткандыр.
-Атамдын да телефону иштесе, сиздикида иштесе, анда эмнеге чалбайт?
-Ким билет. Балким, акчасыжоктур. ..
***
-Таяне, мен сабакка барбай элекойоюнчу.
-Эмнеге балам?
-Агай бүгүн классты сырдаганга 100сомдон алып келбесеңер анда келбей элекойгула деген.
-Ой кечөө 100 сом бербедим беле.
-Таяне аны Россияга салып ийдим.
-Кимден салып ийдиң?
-Максаттын да атасы Россияга кетипатыптыр. Атама берип коюңуз деп берип ийдим.
-Атаң эмне кылмак эле аны, экатыгүн!
-Бизге чалсын да таяне. Ал менисагынып чала албай жүрөт го.
-Аа, кокууй. Кайдан да айттым эле.
-Эмне таяне, чалбайбы? Сагынбайбыбизди. ..
-Билбейм балам. Билбейм. Деги эмнедешти да билбей калдым...
***
-Таяне! Таяне! Телефон! Атам чалыпатат!
-Кана! Кана бери алып келчи!
-Мына, таяне мына! Бол батыраакалыңызчы! Бол!
-Аллоо.. алоо... Жаку... Аа Батмашсенсиңби? Бу неберем атам чалып атат дегенинен... Кандайсың өзүң, жакшысыңбы? Конок тосом дейсиңби? Кудаларыңбы? Аа, макул азыр берип ийем.
-Атам эмес бекен?
-Жок балам. Бул Батмаш тура. Сыртабак сурап атыптыр. Тур барып берип келчи.
-Барбайм!. .
-Ой эмне болду? Тур барып берипкел... Э катыгүн сен ыйлап атасыңбы?
-Сиз эмнеге көпкө сүйлөшөсүз. . Бултелефонго атам чалат дебейсизби? Телефонду бошот, Белектин атасы чалатдебейсизби? Ал сагынып чала албай жүрөт. Кечөө Белек ага акча салып ийген,болду буга чалбагыла дебейсизби? !...
***
-Э Белек, сен эмнеге атам эле атамдейсиң? Апаңды унутуп калдыңбы?
-Жок.
-Анда эмнеге аны айтпайсың?
-Мен аны жаман көрөм.
-Эмнеге?
-Апам күнүгө эле «акча жок. Булжумушуңан чыгып башка жакка иштебейсиңби. Россияга деле барсаң боло» дей берипатамды кетирип ийген. Апам антпегенде биз баарыбыз чогуу жашай бермекпиз.
-Аа, балам. Анан жашаш керек да.Акча деген жетпей атпайбы?
-Жетет болчу. Акчанын кереги жокболчу мага. Атам эле керек болчу. Мейли акчасы жок болсо деле мейли. Анданбалмуздак да сурабайт болчумун. Ботинка, машина, конфет да сурабайт болчумун.Атам эле келсе болмок...
***
-Э Бекинтай, кана телефон?
-Менде таяне.
-Э ботом, аны эмне алып алдың?
-Сиз намазда отурганда атам чалып калабыдегем.
-О каралдым десе! Келе эми, панарынжагып эшикке чыгып келейин.
**
-Белек, Бекинтай. Келе гой каралдыммобу дарыны ичип алчы, садага...
-Таяне, мен болду апама таарынбайм.
-Алда каралдым ай. Куса болупооруйт деген ушу тура. Апаң кара жерге кирсинчи ошо... Чычкандай баланы биройлоп коюшпай...
-Түшүмө сиз айткан МухаммедПайгамбар кирди, таяне. Ал апаңа таарынба. Апа деген баарынан ыйык деди.
-Аа каралдым. Түшүңөн садага болоюнсенин. Түшүңдөн садага кетейин.
-Таяне, мен дары ичпей элекойоюнчу.
-Эмнеге балам. Ичпесең оорупкаласың да.
-Мейли. Ооруй берейинчи.
-Кой антпе. Оору деген жаман да.
-Билем, таяне. Эгер ооруп өлүпкалсам, атам менен апам кайра келишет да.
-Ок кокуй, антип айтпа! Жаман болот!
**
-Бекинтай, Белек! Карачы бизкелдик.
-Пайгамбарым сизсизби? Сизкелдиңизби? Атасы келбегендерге келем дебедиңиз беле. Мен сизди аябай күттүм.Атам да келбей койду. Апам да келбей койду. Анан сиз да кечиктиңиз. Түшүмө дакирбей калдыңыз... Мен баарыңды сагындым... Мени бул жерге калтырбагылачы. ..
-Бекинтай, сен эмне деп атасың? Булбиз апаң менен атаң... Сен катуу ооруп аткан турбайсыңбы Бекинтай. Эмне деп атасың? Көзүңдү аччы...
-Пайгамбарым, сиз аларга ачууланбаңызчы. ..Балким алар менден жакшы бала таап алышкандыр. Балким, мен жаман балаболгондурмун. .. Бирок, мен аларды баары бир күтөм. Бейишке кир десе да кирбей,оозунда туруп күтөм. Акыры келишээр мага... Акыры ошол жерге келишээр...
-Бекинтай... Белеек...
Насыпбек Асанбаев
- - Таяне.
- - Оу балам.
- - Телефонуңуз качан оңолот?
- - Менин телефонум оң эле балам
- - Балким өчүп калгандыр.
- - Жок, күнүгө эле токко сайып атам.
- - Кечөө өчкөн жок беле, таяне?
- - Жок. Бул телефон бир толсо 3-4күнгө жетет.
-...
-Эмне болду балам? Эмнеге сурадың?
-Түшүмө атам кирди. Эмне чалбайкалдыңыз дедим.
-Анан эмне дейт?
-Таянеңдин телефону өчүп калыптыр.Ошого чала албай атам деп айтты...
-Аа, сени сагынып аткан го анда.
-Эмне атам да мени сагынабы таяне?
-Сагынат да балам. Албетте сагынат.
-Сагынса эмнеге чалбайт анда?
-Эми... балким чала албай аткандыр.Телефону бузулгандыр. ..
***
-Таяне, телефонуңузду токко сайыпкойоюнбу?
-Ооба, ошентчи. Эртең менен уктапкалбайлы.
-Эмне телефон жок болсо уктапкалабызбы?
-Ооба да. Бизди күнүгө ушул ойготупатпайбы.
-А атамды да телефон ойготобу?
-Ошентсе керек балам. Азыр элдинбаары эле телефон карап калбадыбы?
-Анда атамдын телефону иштеп аткантурбайбы ээ?
-Иштебей анан? Атаң камдуу эмеспи.Иштеп аткандыр.
-Атамдын да телефону иштесе, сиздикида иштесе, анда эмнеге чалбайт?
-Ким билет. Балким, акчасыжоктур. ..
***
-Таяне, мен сабакка барбай элекойоюнчу.
-Эмнеге балам?
-Агай бүгүн классты сырдаганга 100сомдон алып келбесеңер анда келбей элекойгула деген.
-Ой кечөө 100 сом бербедим беле.
-Таяне аны Россияга салып ийдим.
-Кимден салып ийдиң?
-Максаттын да атасы Россияга кетипатыптыр. Атама берип коюңуз деп берип ийдим.
-Атаң эмне кылмак эле аны, экатыгүн!
-Бизге чалсын да таяне. Ал менисагынып чала албай жүрөт го.
-Аа, кокууй. Кайдан да айттым эле.
-Эмне таяне, чалбайбы? Сагынбайбыбизди. ..
-Билбейм балам. Билбейм. Деги эмнедешти да билбей калдым...
***
-Таяне! Таяне! Телефон! Атам чалыпатат!
-Кана! Кана бери алып келчи!
-Мына, таяне мына! Бол батыраакалыңызчы! Бол!
-Аллоо.. алоо... Жаку... Аа Батмашсенсиңби? Бу неберем атам чалып атат дегенинен... Кандайсың өзүң, жакшысыңбы? Конок тосом дейсиңби? Кудаларыңбы? Аа, макул азыр берип ийем.
-Атам эмес бекен?
-Жок балам. Бул Батмаш тура. Сыртабак сурап атыптыр. Тур барып берип келчи.
-Барбайм!. .
-Ой эмне болду? Тур барып берипкел... Э катыгүн сен ыйлап атасыңбы?
-Сиз эмнеге көпкө сүйлөшөсүз. . Бултелефонго атам чалат дебейсизби? Телефонду бошот, Белектин атасы чалатдебейсизби? Ал сагынып чала албай жүрөт. Кечөө Белек ага акча салып ийген,болду буга чалбагыла дебейсизби? !...
***
-Э Белек, сен эмнеге атам эле атамдейсиң? Апаңды унутуп калдыңбы?
-Жок.
-Анда эмнеге аны айтпайсың?
-Мен аны жаман көрөм.
-Эмнеге?
-Апам күнүгө эле «акча жок. Булжумушуңан чыгып башка жакка иштебейсиңби. Россияга деле барсаң боло» дей берипатамды кетирип ийген. Апам антпегенде биз баарыбыз чогуу жашай бермекпиз.
-Аа, балам. Анан жашаш керек да.Акча деген жетпей атпайбы?
-Жетет болчу. Акчанын кереги жокболчу мага. Атам эле керек болчу. Мейли акчасы жок болсо деле мейли. Анданбалмуздак да сурабайт болчумун. Ботинка, машина, конфет да сурабайт болчумун.Атам эле келсе болмок...
***
-Э Бекинтай, кана телефон?
-Менде таяне.
-Э ботом, аны эмне алып алдың?
-Сиз намазда отурганда атам чалып калабыдегем.
-О каралдым десе! Келе эми, панарынжагып эшикке чыгып келейин.
**
-Белек, Бекинтай. Келе гой каралдыммобу дарыны ичип алчы, садага...
-Таяне, мен болду апама таарынбайм.
-Алда каралдым ай. Куса болупооруйт деген ушу тура. Апаң кара жерге кирсинчи ошо... Чычкандай баланы биройлоп коюшпай...
-Түшүмө сиз айткан МухаммедПайгамбар кирди, таяне. Ал апаңа таарынба. Апа деген баарынан ыйык деди.
-Аа каралдым. Түшүңөн садага болоюнсенин. Түшүңдөн садага кетейин.
-Таяне, мен дары ичпей элекойоюнчу.
-Эмнеге балам. Ичпесең оорупкаласың да.
-Мейли. Ооруй берейинчи.
-Кой антпе. Оору деген жаман да.
-Билем, таяне. Эгер ооруп өлүпкалсам, атам менен апам кайра келишет да.
-Ок кокуй, антип айтпа! Жаман болот!
**
-Бекинтай, Белек! Карачы бизкелдик.
-Пайгамбарым сизсизби? Сизкелдиңизби? Атасы келбегендерге келем дебедиңиз беле. Мен сизди аябай күттүм.Атам да келбей койду. Апам да келбей койду. Анан сиз да кечиктиңиз. Түшүмө дакирбей калдыңыз... Мен баарыңды сагындым... Мени бул жерге калтырбагылачы. ..
-Бекинтай, сен эмне деп атасың? Булбиз апаң менен атаң... Сен катуу ооруп аткан турбайсыңбы Бекинтай. Эмне деп атасың? Көзүңдү аччы...
-Пайгамбарым, сиз аларга ачууланбаңызчы. ..Балким алар менден жакшы бала таап алышкандыр. Балким, мен жаман балаболгондурмун. .. Бирок, мен аларды баары бир күтөм. Бейишке кир десе да кирбей,оозунда туруп күтөм. Акыры келишээр мага... Акыры ошол жерге келишээр...
-Бекинтай... Белеек...
Насыпбек Асанбаев
#139 30 March 2015 - 17:49
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 106
- 09 November 07
- : 07 Jan 2020 00:18
- Жынысы:Эркек
up
#140 02 April 2015 - 14:33
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 741
- 01 November 14
- : 04 Jul 2016 01:08
- Жынысы:Аялзаты
Эненин колдору
Энелер күнүнө мугалимибиз бир үй тапшырмасын берген эле.
Апаларыбыздын колдору жөнүндө бир нерселерди жазып, даярдашыбыз керек болчу. Мугалимибиз бул тема жөнүндө көп деле түшүндүргөн жок. Апаларыбыздын мээнеткечтиги, жан аябастыгынан бир аз эле айтып жөн болду. Эки-үч күндөн кийин мугалимибиз, класста үй тапшырмаларыбызды окута баштады. Кезек чогуу окуган бир кызга келди. Ал мындай деп баштаптыр: “Энелерибиздин колдору… Менин апам бир колу менен май сызгырса, экинчи колу менен куча ында дин китебибизди кармап алып, башкасы менен атамдын кийимин жамайт, башкасы менен тамак жасайт. Башкасы менен мен мектепке жөнөп жат канда чачтарымды өрүп берет, башкасы менен… Мугалимибиз күлүп: Ал эмне дегениң, кызым? Башкасы менен… башкасы менен. Сенин апаң кырк аякпы, эмне? Акылга сыйбай турган нерсе бул, туурабы? Шылдындагансып күлө баштадык эле, чогуу окуган кызыбыз тартынбастан туруп, минтип жооп берди:
Жок, андай эмес! Эки колу атам үчүн…
Апамдын жети баласы бар. алардын ар бирине эки колдон бөлсөк, он төрт болот. Ашканага, атканага, бакчага экиден кол бөлсөк, алты болот. Жетимдерге эки кол жана дуба кылганга эки кол бөлүп, баарын кошсок, жыйырма алты болот. Ошондо апамдын жыйырма алты колу бар. Мурун күлүп, шылдындаганыбыз үчүн абдан уялдык, ал эми чочуган мугалимибиз болсо, олуттуу, титиреген үнү менен:
Абдан туура жазыптырсың, кызым деди. Апанды кудай колдоп, жардам кылсын. Эң жакшы үй тапшырмасын сен жазыптырсың.
Сага он деген баа койдум, жөнөкөй он эмес жылдыздууонкойдум, деди.
БАЛАМ БАКТЫМ , БАЛАМ БАЗАРЫМ
