Супер-Инфо
super.kg
видео
Чооооон ракмат! Белка баарыбызга руханий байлык таартууладын .Эн сонун болум экен мен окуй албай жургон коп китептерди окуп жатам , баардыгынарга ракмат
Кара пояс Жоголгон казына баяны
#261 14 March 2015 - 08:29
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3308
- 09 March 15
- : 24 Jul 2021 23:47
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Кыргызстан
لا اله الا انت سبحا نك اني كنت من الظا لمين
#262 14 March 2015 - 18:25
- Момун
-
- Кыймылы жок
- 22
- 25 July 13
- : 27 Dec 2020 19:46
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Чаткал
Уландысы
#263 16 March 2015 - 18:22
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2104
- 21 July 14
- : 01 Feb 2022 01:17
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Деңиз жээгинде.
Кара асфальт жол менен эки машине улам бири-биринен өтүп куушуп кетип баратышты."
Оо,Кудайым жолдо жол тоскон инспекторлор болуп калса экен",-сокурдун тилегени эки көз дегендей Каныбектин тилегени ушул болчу.Анткени кан көп кетип кансырап,башы тегеренип эсин жоготуп жибербей чымырканып өзүн-өзү кармап кетип баратты.Кууп келаткан машине эки жолу алдыга чыгып,жолун тороп,капталы менен ургулап ээнирээк жерге келгенде пистолет менен аткылашып,куйрук улай келатышты.Эсин жоготуп же машинени токтотуп койсо ажал өзү эле жетип келээрин сезип жатты.Кандай болсо да эптеп эле калаага жетип көп кыймылга аралашып кетсе кичине жеңилирээк болмок.Арттагы машине кайрадан капталынан чыкты,тигилер айнектен баштарын чыгарып алышып аткылашканга үлгүртпөй эңкейе калып Кудай сактап жатты.Машиненин капталындагы айнектери эчак эле быркырап эч нерсе калбай калган.
Бир кезде Каныбек тигилердин жолдун кыры менен баратканын байкап калып чукул бурулушка жете бергенде машинесин күүлөнтүп келип катуу уруп өттү эле,өтө эле ылдамдык менен келаткан алиги машине өзүн-өзү токтото албай ошол күүсү менен төмөн карай кулап ала салган боюнча кетти.Жети-сегиз жолу оодарылган машиненин капталдары мыйрыйып,дөңгөлөгү өйдө караган боюнча туруп калды.Арадан бир канча убакыт өткөн соң төмөн жактагы машине тарс этип жарыла кара түтүнүн буркурата ары-бери өткөндөрдүн көңүлүн бура жалбырттап өрттөнө баштады.Эртеден бери чымырканып өзүн-өзү араң кармап келаткан Каныбек ушуну гана күтүп тургандай башы айланыпэсин жоготуп баратты.
КАЙРАДАН ҮРҮМЧҮДӨ
(мурунку заман)
Мэхрибан тоонун кырын ашып ары өтуп кеткенден кийин жарым чай кайнам убакытка жетпей төмөндөгу алиги үч атчандын карааны пайда болду.Улукбектин узун союлунан башка эч куралы жок болчу,атынын оозун тарта тигилердин келишин кутуп турду.Аны көрө салышып тигилер да аттарынын ооздорун коё беришип чаап жөнөп калышты. Улукбекке өлсө,аман калса да баарыбир болчу,тек гана бирден бир ойлогон максаты,тилеги Мэхрибандын Кытай чек арасынан аман-эсен өтуп кетүүсү эле.Катуу чаап келатышкан үч караан бат эле жетип келип тигини курчап алышты.Хусейин камчысын үйрө дароо эле атырылып бир тийди.
-Аа,куу желмогуз,кожоюндун жардамы менен өлүмдөн калып,айыгып дарыланып,тамагын ичип,дардайып үйүндө жатып,эми ашыңды ичтим,кадырыңа чычтым болуп тыңып алып кожоюндун жоктугунан пайдаланып качып бараткан экенсиң да. Анын жакшылыгын билбей кооз ээр токуму менен атын да уурдап баратканыңа жол болсун.Ушуну менен карматпай качып кетем дедиңби?Кыргыз- өзбектер тарапка качып барып эмне пайда тапмакчысың. Ал жакта эки-экиден кырылышып атса...
-Мен өз элиме,жериме барганга акылуумун...
-Ха-ха-ха өз элиме жериме дейсиңби.Сенин эли-жериң барбы?Өзүңдүн ким экениңди билбейсиң,анан каяктагы элди-жерди айтасың?Сен деген тентиген,көрүнгөн жерде жер кесип жүргөн албырак-салбырак жыртык кийим кийген дервиш эмес белең.Аны унутуп калдыңбы,ыя!
Үч атчан аны аттары менен омуроолошту.
- Коё бергиле мени баарыбир ал жакта жашай албайм,жолумду тоспогула.
-Хе ошондой де,тыңып алгандан кийин баарына түкүрүп кете бергиң барбы,кана жигиттер кармагыла бул көпкөн арам тамактын сазайын бергиле.
Улукбек тигилерди өзунүн жанына жолотпой узун таягы менен оңду-солду шилтеп атты.Бет маңдайынан качырып келаткан Хусейинди союл менен бетке чаап атынан томолотуп тушурдү.Ал кайра ордунан атып туруп болгон күчү менен бакыра артындагы мылтыгын чечип алды.Берки экөө да кылычтарын сууруп чыгып тигиге сес көрсөтүп атышты."Кандай болсо да өлтурбөгүлө" деген мурдатан эле кожоюнунун буйругу бар болчу.Ошол себептен кылыч шилтегенге даабай турушту.Хусейин мылтыгын сунуп аны башка мээледи.
-Азыр ыргыта ата электе түш аттан акмак!
-Ата албайсың,кана атчы кыйын болсоң-Улукбектин сөзүнө тигил чын эле атмакчы болуп,аны башка мээлеп колун машаага жакындатты. Улукбек өзүн карай сунулган мылтыктын оозун тике карап туруп берди.Ушундай кырдаалдан пайдаланып эки жигиттин бирөөсү шап этип тигинин атына секирип,катуу сыга кучактап калды да,аттан оодарып түшурдү.Ушуну эле күтүп тургандай берки экөөсү аны баса калышып,болгон күчтөрү менен аны муштагылап, тепкилеп киришти.Улукбек да алынын жетишинче үчөөнө каршылык көрсөтүп бет маңдайыңкыны муштуму менен берип калып атты.Кантсе да үчөө көптүк кылып кетти.Алдындагысын эс көөнүнөн калгыча,колдорунун кычуулары кангыча тепкилешти. Качан гана эси ооп,таптакыр кыймылсыз жатып калганда эки колун,эки бутун катуу таңып туруп,өзү минип келген атына туурасынан арта сала,ээрге чырмап байлап,кайра чоң олжо таап келаткандай артка жөнөштү.Куугунга таң атпай чыккандыктан Мэхрибан жөнүндө анча маалым кабарлары жок эле.Бул мезгилде ал атын катуу чапкан боюнча Кытай чек арасынан ашып тоо аралап кетип бараткан.
Катуу токмок жеп эси оогон Улукбек эртеси гана эсине келди.Бүт денеси оордоп кыймылдоого дарманы жок онтоп жатты.Үчөө үч жактан тепкилегенге бир нерсе болсо керек.Мурунку сынып кайра калыбына келген кабыргалары чыдатпай ооруп жатты.Ат сарайга камап туруп сыртынан кулпулап салышыптыр. Акырын кыймылдайын деди эле кабыргаларынын ооруганына чыдабай катуу онтоп жиберди.Бир жагынан нымдуу,муздак жердин сызы өтуп,оорусуна кошул-ташыл болуп ого бетер кыйнап атты.
Көп өтпөй сарайдын сыртындагы кулпуларынын шарактаганы угулуп,эшик ачылып,артына эки киши ээрчиткен өзүнун кожоюну Хабибулло менен Хусейин экөөсү кирип келишти.Хабибулло Улукбекти ачуулуу көзү менен көпкө карап турду.
-Каны өзүң эле айтчы сага кандай чара колдоноюн.Эки колуңду байлап орго салып,келемиштерге талатайынбы. Же үймөлөктөшкөн жыландардын арасына алып барып таштайынбы? Менин кылган жакшылыгымды унуттуңбу,мен болбосом өлүгүн эбакта карга кузгунга таланып,сөөгүң сөпөт болбойт беле.Кокон хандын уу чеңгелинен, Кызыл-Үңкүрдөн качып кеткениңди унутуп калдыңбы?Сени азыр Ташкент,Наманган, Ош,Памир-Алай, Маргелан,Андижандан бери издеп журүшөт.Айтчы, бизден качып кайда барасың,ал жакта баш калкалай турган элиң,жериң барбы.Кыргыздар жакка барсаң Шах-Мурат хандын же Алайлык Алымбек датканын колуна түшөсүң.Бухара эмирлер жакка барсаң Кудаяр Хан сени кучак жайып тосуп албайт,дароо эле башың ыргыйт.Каякка барсаң мамайдын көрү эмеспи.Сен андан көрө бул жакта тынч оокатыңды кылып жүрө бербейсиңби. Сары өзөн Чүйдөгү Пишпек сепили да азыр тынч эмес,ал жакта да согуш журүп жатат.Ала-Тау округунун жетекчиси Колпаковскийдин Армиясы Кокон желдеттерин кууп чыгып,сепилди ээлеп алышты.Көл тарапта да тынч эмес.Сен ал жакка барсаң өлүмгө барасың.Алдагы кейпиңди карачы,бул турүң менен Кытайдын чек арасынан да өтө алмак эмессиң.Баса, айтмакчы менин үчүнчү аялым Мэхрибанды каякка жашырдың,ал шуркуяны эмнеге азгырдың?
-Аны көргөнүм жок,мен өзүм жалгыз качкам...
-Ошондой де...анда эки аттын бирөөсү кана,экөөңөрдү көргөндөр бар турбайбы,ал деле качып алыска узай албайт.Менин жигиттерим жердин жети кабат тубунө кирип кетсе да таап келишет.-Хабибулло башын көтөрүп жанындагыларга ээги менен жаңсап койду эле,анын сөзүн айттырбай тушүнүшө бардыгы чыгып кетти.Сарайдын ичинде экөө гана калды.Хабибулло Улукбекти кытмыр жылмая карап турду.
-Сен менден оңой эле кутулуп ,качып кетем деп ойлодуңбу?Мен сени өлүм алдында жатканда тээ алыс жактан алып келдим бул жакка.Эмне себептен дарылатып ажалдан куткарып калдым.Сени мен бул жакка малайлыкка жумшайын деп алып келген жокмун.Кудая шүгүр малайларым жетиштүү эле,аларды каалашымча сатып алышка кудуретим жетет.Ал эми катын болсо кара жерге кирсин,Мэхрибиндайдын онун керек болсо жүзун да таап сатып алам.Эмне үчүн тиги малайлардай сени көп жумшабай,жеңил жумуштарды иштеттирип атам.Каалайсыңбы таптакыр эле экркиңди бош коюп,тескерисинче алдыңа малай жумшаттырып берейин...-Хабибуллонун ачуусу тарай жумшак сүйлөй баштады,-Айтчы Улукбек,ошончо байлыкты эмне кыласың?Жекече керт башыңа алардын ондон бири гана жетет да бүт өмүрүң өткөнчө.Анын үстүнө жалгыз дарак токой болбойт дегендей жалгыз эч нерсе колуңдан келбейт,жөн гана кимдир бирөолөрдүн курманы болуп каласың.Байлыктан да куру жалак калып,өзүңдү тиги дүйнөгө жөнөтүшөт.Сага кандай болсо да күчтүү колдоочу керек.Сага кандай болгондо да күчтүү колдоочу керек.Тигил жакта жоголгон казынанын дайынын табышпай Кокон хандыгы тургай өзбек,кыргыз атүгүл тажиктер да издеп журушөт. Аны бул жерде жалгыз сен гана билесиң,алардын кайсыл жерде катылуу экенин.Калгандарынын баары өлуп,өлүктөрү жер менен жексен болушту.Эгер сен өлсөң ошол боюнча алар дайынсыз жоголот.Эч кимге буюрбай калат.Мен сага дагы бир жолу эскертейин, жакшылап ойлон.Алар мага эмес өзүңө да буюрбай калышы мүмкүн.Мындан ары качып кетем деп ойлобой эле кой,эми аны түшүңдө дв көрбөйсүң.Айткың келбесе ордун түбүндө чирийсиң.А эгер мени менен тил табышсаң оң колум болосуң,каалаган улуттагы кыздардан аялдыкка алып берем,кааласаң бирөө гана эмес беш-алтоону алсаң болот.Заңгураган үйүң,алдыңда малайларың, байлыгың кыскасы жашооң жаман болбойт.Булардын баарын айтып жаткан себебим сени бал тилге салып алдап жаткандык эмес,менин тек гана сга чын ниетимден чыккан сунушум.Кыргыздар, өзбектер жакка барганда ал жактан дегеле жыргап кетпейсиң.Орус, кыргыз-кыпчак, өзбек,тажиктер болуп өз ара кызыл-кыргын болуп согушуп жатышат.Сага тынч жашоо да болбойт ал жакта,дагы бир жолу айтам ойлон жакшылап,бул өзүңдүн келечегиң үчүн пайда.Алдагы экинчи жолу сынган кабыргаларың кайра калыбына келиши да кыйын.Аны кайрадан дарыгер,табып чакырып дарылатып айыктырыш керек.Мына өзүңө өзүң кылдың качып кетем деп...болбосо мындай болбойт эле.Мен кеттим жакшылап ойлоп...-Хабибулло акырын турду да артына кылчайбастан сыртка чыгып кетти.Ал өзүнө ажал жакындап,акыркы күндөрүн жашап жатканын сезген жок.Аны алыстан келген эки адам акырын сурамжылашып издеп жүрүшкөн эле.
Бир аздан кийин сарайдын эшиги ачылып,эки уйгур жигит келишти да Улукбекти колтуктап көтөрүп тургузуп кайдадыр алып кетишти.
Бир кезде Каныбек тигилердин жолдун кыры менен баратканын байкап калып чукул бурулушка жете бергенде машинесин күүлөнтүп келип катуу уруп өттү эле,өтө эле ылдамдык менен келаткан алиги машине өзүн-өзү токтото албай ошол күүсү менен төмөн карай кулап ала салган боюнча кетти.Жети-сегиз жолу оодарылган машиненин капталдары мыйрыйып,дөңгөлөгү өйдө караган боюнча туруп калды.Арадан бир канча убакыт өткөн соң төмөн жактагы машине тарс этип жарыла кара түтүнүн буркурата ары-бери өткөндөрдүн көңүлүн бура жалбырттап өрттөнө баштады.Эртеден бери чымырканып өзүн-өзү араң кармап келаткан Каныбек ушуну гана күтүп тургандай башы айланыпэсин жоготуп баратты.
КАЙРАДАН ҮРҮМЧҮДӨ
(мурунку заман)
Мэхрибан тоонун кырын ашып ары өтуп кеткенден кийин жарым чай кайнам убакытка жетпей төмөндөгу алиги үч атчандын карааны пайда болду.Улукбектин узун союлунан башка эч куралы жок болчу,атынын оозун тарта тигилердин келишин кутуп турду.Аны көрө салышып тигилер да аттарынын ооздорун коё беришип чаап жөнөп калышты. Улукбекке өлсө,аман калса да баарыбир болчу,тек гана бирден бир ойлогон максаты,тилеги Мэхрибандын Кытай чек арасынан аман-эсен өтуп кетүүсү эле.Катуу чаап келатышкан үч караан бат эле жетип келип тигини курчап алышты.Хусейин камчысын үйрө дароо эле атырылып бир тийди.
-Аа,куу желмогуз,кожоюндун жардамы менен өлүмдөн калып,айыгып дарыланып,тамагын ичип,дардайып үйүндө жатып,эми ашыңды ичтим,кадырыңа чычтым болуп тыңып алып кожоюндун жоктугунан пайдаланып качып бараткан экенсиң да. Анын жакшылыгын билбей кооз ээр токуму менен атын да уурдап баратканыңа жол болсун.Ушуну менен карматпай качып кетем дедиңби?Кыргыз- өзбектер тарапка качып барып эмне пайда тапмакчысың. Ал жакта эки-экиден кырылышып атса...
-Мен өз элиме,жериме барганга акылуумун...
-Ха-ха-ха өз элиме жериме дейсиңби.Сенин эли-жериң барбы?Өзүңдүн ким экениңди билбейсиң,анан каяктагы элди-жерди айтасың?Сен деген тентиген,көрүнгөн жерде жер кесип жүргөн албырак-салбырак жыртык кийим кийген дервиш эмес белең.Аны унутуп калдыңбы,ыя!
Үч атчан аны аттары менен омуроолошту.
- Коё бергиле мени баарыбир ал жакта жашай албайм,жолумду тоспогула.
-Хе ошондой де,тыңып алгандан кийин баарына түкүрүп кете бергиң барбы,кана жигиттер кармагыла бул көпкөн арам тамактын сазайын бергиле.
Улукбек тигилерди өзунүн жанына жолотпой узун таягы менен оңду-солду шилтеп атты.Бет маңдайынан качырып келаткан Хусейинди союл менен бетке чаап атынан томолотуп тушурдү.Ал кайра ордунан атып туруп болгон күчү менен бакыра артындагы мылтыгын чечип алды.Берки экөө да кылычтарын сууруп чыгып тигиге сес көрсөтүп атышты."Кандай болсо да өлтурбөгүлө" деген мурдатан эле кожоюнунун буйругу бар болчу.Ошол себептен кылыч шилтегенге даабай турушту.Хусейин мылтыгын сунуп аны башка мээледи.
-Азыр ыргыта ата электе түш аттан акмак!
-Ата албайсың,кана атчы кыйын болсоң-Улукбектин сөзүнө тигил чын эле атмакчы болуп,аны башка мээлеп колун машаага жакындатты. Улукбек өзүн карай сунулган мылтыктын оозун тике карап туруп берди.Ушундай кырдаалдан пайдаланып эки жигиттин бирөөсү шап этип тигинин атына секирип,катуу сыга кучактап калды да,аттан оодарып түшурдү.Ушуну эле күтүп тургандай берки экөөсү аны баса калышып,болгон күчтөрү менен аны муштагылап, тепкилеп киришти.Улукбек да алынын жетишинче үчөөнө каршылык көрсөтүп бет маңдайыңкыны муштуму менен берип калып атты.Кантсе да үчөө көптүк кылып кетти.Алдындагысын эс көөнүнөн калгыча,колдорунун кычуулары кангыча тепкилешти. Качан гана эси ооп,таптакыр кыймылсыз жатып калганда эки колун,эки бутун катуу таңып туруп,өзү минип келген атына туурасынан арта сала,ээрге чырмап байлап,кайра чоң олжо таап келаткандай артка жөнөштү.Куугунга таң атпай чыккандыктан Мэхрибан жөнүндө анча маалым кабарлары жок эле.Бул мезгилде ал атын катуу чапкан боюнча Кытай чек арасынан ашып тоо аралап кетип бараткан.
Катуу токмок жеп эси оогон Улукбек эртеси гана эсине келди.Бүт денеси оордоп кыймылдоого дарманы жок онтоп жатты.Үчөө үч жактан тепкилегенге бир нерсе болсо керек.Мурунку сынып кайра калыбына келген кабыргалары чыдатпай ооруп жатты.Ат сарайга камап туруп сыртынан кулпулап салышыптыр. Акырын кыймылдайын деди эле кабыргаларынын ооруганына чыдабай катуу онтоп жиберди.Бир жагынан нымдуу,муздак жердин сызы өтуп,оорусуна кошул-ташыл болуп ого бетер кыйнап атты.
Көп өтпөй сарайдын сыртындагы кулпуларынын шарактаганы угулуп,эшик ачылып,артына эки киши ээрчиткен өзүнун кожоюну Хабибулло менен Хусейин экөөсү кирип келишти.Хабибулло Улукбекти ачуулуу көзү менен көпкө карап турду.
-Каны өзүң эле айтчы сага кандай чара колдоноюн.Эки колуңду байлап орго салып,келемиштерге талатайынбы. Же үймөлөктөшкөн жыландардын арасына алып барып таштайынбы? Менин кылган жакшылыгымды унуттуңбу,мен болбосом өлүгүн эбакта карга кузгунга таланып,сөөгүң сөпөт болбойт беле.Кокон хандын уу чеңгелинен, Кызыл-Үңкүрдөн качып кеткениңди унутуп калдыңбы?Сени азыр Ташкент,Наманган, Ош,Памир-Алай, Маргелан,Андижандан бери издеп журүшөт.Айтчы, бизден качып кайда барасың,ал жакта баш калкалай турган элиң,жериң барбы.Кыргыздар жакка барсаң Шах-Мурат хандын же Алайлык Алымбек датканын колуна түшөсүң.Бухара эмирлер жакка барсаң Кудаяр Хан сени кучак жайып тосуп албайт,дароо эле башың ыргыйт.Каякка барсаң мамайдын көрү эмеспи.Сен андан көрө бул жакта тынч оокатыңды кылып жүрө бербейсиңби. Сары өзөн Чүйдөгү Пишпек сепили да азыр тынч эмес,ал жакта да согуш журүп жатат.Ала-Тау округунун жетекчиси Колпаковскийдин Армиясы Кокон желдеттерин кууп чыгып,сепилди ээлеп алышты.Көл тарапта да тынч эмес.Сен ал жакка барсаң өлүмгө барасың.Алдагы кейпиңди карачы,бул турүң менен Кытайдын чек арасынан да өтө алмак эмессиң.Баса, айтмакчы менин үчүнчү аялым Мэхрибанды каякка жашырдың,ал шуркуяны эмнеге азгырдың?
-Аны көргөнүм жок,мен өзүм жалгыз качкам...
-Ошондой де...анда эки аттын бирөөсү кана,экөөңөрдү көргөндөр бар турбайбы,ал деле качып алыска узай албайт.Менин жигиттерим жердин жети кабат тубунө кирип кетсе да таап келишет.-Хабибулло башын көтөрүп жанындагыларга ээги менен жаңсап койду эле,анын сөзүн айттырбай тушүнүшө бардыгы чыгып кетти.Сарайдын ичинде экөө гана калды.Хабибулло Улукбекти кытмыр жылмая карап турду.
-Сен менден оңой эле кутулуп ,качып кетем деп ойлодуңбу?Мен сени өлүм алдында жатканда тээ алыс жактан алып келдим бул жакка.Эмне себептен дарылатып ажалдан куткарып калдым.Сени мен бул жакка малайлыкка жумшайын деп алып келген жокмун.Кудая шүгүр малайларым жетиштүү эле,аларды каалашымча сатып алышка кудуретим жетет.Ал эми катын болсо кара жерге кирсин,Мэхрибиндайдын онун керек болсо жүзун да таап сатып алам.Эмне үчүн тиги малайлардай сени көп жумшабай,жеңил жумуштарды иштеттирип атам.Каалайсыңбы таптакыр эле экркиңди бош коюп,тескерисинче алдыңа малай жумшаттырып берейин...-Хабибуллонун ачуусу тарай жумшак сүйлөй баштады,-Айтчы Улукбек,ошончо байлыкты эмне кыласың?Жекече керт башыңа алардын ондон бири гана жетет да бүт өмүрүң өткөнчө.Анын үстүнө жалгыз дарак токой болбойт дегендей жалгыз эч нерсе колуңдан келбейт,жөн гана кимдир бирөолөрдүн курманы болуп каласың.Байлыктан да куру жалак калып,өзүңдү тиги дүйнөгө жөнөтүшөт.Сага кандай болсо да күчтүү колдоочу керек.Сага кандай болгондо да күчтүү колдоочу керек.Тигил жакта жоголгон казынанын дайынын табышпай Кокон хандыгы тургай өзбек,кыргыз атүгүл тажиктер да издеп журушөт. Аны бул жерде жалгыз сен гана билесиң,алардын кайсыл жерде катылуу экенин.Калгандарынын баары өлуп,өлүктөрү жер менен жексен болушту.Эгер сен өлсөң ошол боюнча алар дайынсыз жоголот.Эч кимге буюрбай калат.Мен сага дагы бир жолу эскертейин, жакшылап ойлон.Алар мага эмес өзүңө да буюрбай калышы мүмкүн.Мындан ары качып кетем деп ойлобой эле кой,эми аны түшүңдө дв көрбөйсүң.Айткың келбесе ордун түбүндө чирийсиң.А эгер мени менен тил табышсаң оң колум болосуң,каалаган улуттагы кыздардан аялдыкка алып берем,кааласаң бирөө гана эмес беш-алтоону алсаң болот.Заңгураган үйүң,алдыңда малайларың, байлыгың кыскасы жашооң жаман болбойт.Булардын баарын айтып жаткан себебим сени бал тилге салып алдап жаткандык эмес,менин тек гана сга чын ниетимден чыккан сунушум.Кыргыздар, өзбектер жакка барганда ал жактан дегеле жыргап кетпейсиң.Орус, кыргыз-кыпчак, өзбек,тажиктер болуп өз ара кызыл-кыргын болуп согушуп жатышат.Сага тынч жашоо да болбойт ал жакта,дагы бир жолу айтам ойлон жакшылап,бул өзүңдүн келечегиң үчүн пайда.Алдагы экинчи жолу сынган кабыргаларың кайра калыбына келиши да кыйын.Аны кайрадан дарыгер,табып чакырып дарылатып айыктырыш керек.Мына өзүңө өзүң кылдың качып кетем деп...болбосо мындай болбойт эле.Мен кеттим жакшылап ойлоп...-Хабибулло акырын турду да артына кылчайбастан сыртка чыгып кетти.Ал өзүнө ажал жакындап,акыркы күндөрүн жашап жатканын сезген жок.Аны алыстан келген эки адам акырын сурамжылашып издеп жүрүшкөн эле.
Бир аздан кийин сарайдын эшиги ачылып,эки уйгур жигит келишти да Улукбекти колтуктап көтөрүп тургузуп кайдадыр алып кетишти.
Аллахым көрсөткөн ар бир күнүңө бейэсеп шүгүр!
#264 19 March 2015 - 22:37
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 677
- 09 October 13
- : 17 Sep 2016 02:21
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Ош Узген
уланткыла форумчулар.
Кутоберип кызыгы кетип калтат. Бир окуяны бир жазып токтотуп анан экинчисин жазгыла жок дегенде. Бул чыгарманын башталганына канча болуп кетти. Аягына жетебиз деги? Башында эмнелер болгонун унута баштадым.
#265 19 March 2015 - 23:22
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 73
- 07 October 10
- : 31 Dec 2020 20:44
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Ош
мен уже айта берип чарчадым,баштадынбы жазып бутур,болбосо жаап сал канчалаган окурмандарды акыйтып коюп,
#266 20 March 2015 - 07:02
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 189
- 04 November 12
- : 03 Feb 2022 13:23
- Жынысы:Эркек
Менин да сабырым тугонуп барат, 2айдан ашып кетти окшойт баамымда бутуро албай койдук го автор элдин кызыкчылыгын да эске алып койсонуз болот эле!
#267 20 March 2015 - 22:08
- Момун
-
- Кыймылы жок
- 20
- 12 December 14
- : 28 Feb 2022 08:41
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:кызыл кыя
даназалуу доор болуп кеттиго
#268 20 March 2015 - 22:53
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 474
- 25 July 13
- : 04 Aug 2018 01:49
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Ош
Белка эже м.н чоогуу жазып жатабыз кезектешип илип турабыз
#269 20 March 2015 - 23:29
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 474
- 25 July 13
- : 04 Aug 2018 01:49
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Ош
Ооруканада
(бугунку заман)
Каныбек эсине келип озунун козун жарым жартылай ачып кайсыл жерде жатканын биле албай жатты. Бет мандайында ак халатчан кызды коруп, ону эмнегедир жылуу учурап кетти. Козун чон ача айланасына коз жугуртту. Кандайдыр бир болмодо кроватта жатыптыр. Бет мандайындагы ак халатчан кыз болсо Айгул экен.
-Мен кайдамын… а сен кайдан адашып?
-Жата Бер чочуркабай эле, сен спецбольницадасын. Уч кундон бери озуно келе албай эми аран козун ачтын. Кан коп кетип калыптыр. Сага менден, анан эки-учоонон алып кан куюшту.
-Мени кандайча таап алдын? Карабаевдер билеби бул жерде жатканымды?
-Албетте билишет, ошолор аркылуу таап келбедимби сени. Ал бугун кечинде же эртен эрте келет.
-Баса, тиги авария болуп куйуп кеткен машинадагылар эмне болушту?
-Экоосу машинеден ыргып кетип, катуу абалда ооруканада. Калгандары болсо машине менен кошо куйуп кетишти.
-Кимдер Аман калганын билбейсинби?
-Аны Карабаевдер билет, келгенде озу айтып берет. Баса, уй-булон да шаарга, мурунку уйунорго кайра кочуп келишкен, бирок Сенин бул жерде жатканынды билишпейт алар.
-Канча болду келишкенине?
-Эки жумадай болуп калды…
-Ал жонундо эмнеге мага кабарлашкан жок?
-Ишине тоскоол болобу дешти го дейм сыягы…
-Аа, эмне себептен спецооруканага алып келип жаткырышты?
-Сенин устундон андып жургондор коп окшойт сыягы. Тиги кошуна палатада дагы эки Адам кайтарып жатат сени…
-Тигил Аман калган экоону кайсыл ооруканага алып кетишти?
-Алар менимче тортунчу горбольницада го дейм.
-Мм- де… кимдер Аман калышты болду экен?
-Мен так билбейм.
-Менин безсознание жатканыма эки сутка болдубу?
-Ооба.
-Дагы эмне жанылыктар бар?
-Азырынча ушулар, дагы кабарлашабыз. Болуптур жакшылап айыгып кет,- Айгул акырын энкейип анын бетинен ооп койду да сыртка чыгып кетти.
«Кызык кимиси Аман калды болду экен. Абдурахман Аман калса экен, калгандарынын кереги деле жок эле»- Каныбек он колун желкесине ала шыпты тиктей озунчо ойлонуп атты. Он Жак ийини ак бинт менен дыкат танылып коюлуптур. Спецоорукана болгондуктан палатада телефону, телевизору, журнал столу бар, шарты жакшы экен.
Кечке маал айланага куугум кирип калган мезгилде Карабаев келди. Озу менен кошо бир баштык жашылча-жемиш, тамак-аш ала келиптир.
-Ден-соолук кандай кыраан буркутум?
-Озун коруп тургандай.
-Коруп турам, кечоогуго Караганда ахыбалын бугун тузук. Баса уй-булондун шаарга кочуп келгендигин уккандырсын.
-Ооба, Айгул айтты. Дагы башка эмне жанылык… Карта боюнча иш кандай болуп жатат?
-Азырынча анча тузук эмес.
-Эмне болду?
-Карта боюнча казыналардын катылуу турган жерине барып келдик…
-Ко-ош, эмне болду таптынарбы казынаны?
-Ал жерде таш балакет да жок экен.
-Карта боюнча тура эле издеп бардынар беле? Жанылышкан жоксунарбы?
-Силердики жанылышса жанылышаар, биздин адистер эч убакта жанылышпайт.
-Балким,… мумкун бул болбогон эле нерседир. Биз ушунча убакыттан бери бекер эле жанды кыйнап жургондурбуз…
-Ошол ункурго баргандан кийин чын эле казына бар экенине аябай ишенип калдык.
-Кандайча?
-Ал жакта чын эле катылуу казына бар экен, бирок канчалык олчомдо экени али белгисиз.
-Аны кантип билдинер?
-Биздин атайын барган адистер аныктап, тактап чыгышты.
-Анда казына каяка кетиши мумкун?
-Шашылба башынан айтып келатпаймынбы. Ал жерде жарым жыл мурун кимдир-бироолор болуптур. Эки-уч адамдын олгон сооктору да жатат. Сыягы оздорунун ичинен чатак чыгып бири-бирин олтуруп таштаса керек. Ошол олуктор боюнча ал жерге качан келишкени аныкталбады. Ункурдо жыландардын уюгу бар экен, ункурдун Кире беришинде да бир олук жаткан, анны болсо жылан чагып олтуруптур. Сыягы сырттан келгендер жыландар менен аябай салгылашса керек. Жердин бары жыбыраган жыландардын олуктору. Жардыргыч таштап аларды пистолет, автоматтар, огнеметтер менен аткылашып аябай жырткычтык менен кырышыптыр. Биз барган бирин-серин эле жыландар калыптыр. Алтын кайсыл жерде болсо, жыландар да ошол жерде болот эмеспи. Ордолуу жыландар ошол ункурдогу казынанын айланасын уюк кылышса керек.
-Ордолуу жыландарды кантип жок кылышты болду экен. Ал жакка эмне менен барышыптыр?
-Тээ томон жакка машиналарын токтотуп коюшуп жоо чыгышыптыр. Канча Адам экени белгисиз, томон жактагы коктуну Аша бергенде чирип жаткан жети-сегиз адамдын олуктору жатыптыр. Жандарындагы жерден кадимки эле биздин Калашников автоматтары, Макаров пистолеттерин кордук. Ал куралдар табелде каякта катталганын аныктай албай койдук. Сыягы башка жактан алынып келинсе керек. Биздин аныктообуз боюнча ошол коктудан куралчан эки топ атышыптыр. Жанагынча байлык менен томон карай тушуп келатышканда берки жактагы башка куралдуу топ аларды буктурмага алышып, андышып, анан бирин да койбой олтурушсо керек. Окуя жаз айларында тагыраак айтканда май айынын аяк чендеринде болгон. Андан томонуроок жагындагы ойдунчада орттонуп кеткен чет элдин «Хонда» машинеси калган. Анын номерлерин чыгарып кетишиптир. Ошол номер боюнча да аныктап, тапсак болмок ээлерин. Алжерден алынып кеткен казына
Кыргызстандын жергесинен чыга элек, анын устуно ошончо байлыкты чек арадан алып отуп кетиш мумкун эмес. Алар биздин эле жерге, ТОО арасына башка жерге жашырылды.
-Эми ушул боюнча табылбай калабы?
-Тескерисинче, жоголгон казына барбы жокпу деп сомневаться этпей эми уверенно издесек болот.
-Баса, айтмакчы тиги машинеден Аман калган экоосу кимдер экен?
-Бироо силерди жетектеп жургон Абдурахман, экинчиси болсо Сулайман. Калгандары машиненин ичинде калышканда ошол боюнча куйуп кетишкен.
-Тигил экоону эмне кылалы деген оюунар бар, кайрадан турмого алып кетесинерби?
-Азырынча жайына эле коебуз балким ушулар аркылуу да бир илинчек табылып калаар. Сен кандай болсо да тигилер менен байланышышын керек.
-Абдурахмандар мененби?
-Ооба.
-Бир-эки жолу эптеп жолун таап озум Аман калдым, бул жолкусунда алдап келип олтуруп коюшсачы? Менин козумду тазалоонун женил турлору толуп эле жатпайбы. Уу берсе деле олтуруп коюшу мумкун.
-Биринчиден озуно аябай сак болушун керек, Буга озун деле конуп калдын, экинчиден мындан ары биз ага мумкунчулук бербейбиз. Ар бир кадамына коз салабыз. Бул бир, дагы бир маселе Абдурахмандын командасында кимдер, канча киши бар, бут списокторун Бер. Эмне иш кылышат, каякта иштешет, алардын ар бир адамынын тизмеси бизде болуп турганы зарыл. Мунун зыяны тийбейт. Болуптур дагы байланышабыз. Жакшы кал. Батыраак сакайып кет.
Карабаев акырын ордунан туруп женил кол алышты да сыртка чыгып кетти. Каныбекти сырта эки Адам кайтарып козомолго алып турган эле.
(бугунку заман)
Каныбек эсине келип озунун козун жарым жартылай ачып кайсыл жерде жатканын биле албай жатты. Бет мандайында ак халатчан кызды коруп, ону эмнегедир жылуу учурап кетти. Козун чон ача айланасына коз жугуртту. Кандайдыр бир болмодо кроватта жатыптыр. Бет мандайындагы ак халатчан кыз болсо Айгул экен.
-Мен кайдамын… а сен кайдан адашып?
-Жата Бер чочуркабай эле, сен спецбольницадасын. Уч кундон бери озуно келе албай эми аран козун ачтын. Кан коп кетип калыптыр. Сага менден, анан эки-учоонон алып кан куюшту.
-Мени кандайча таап алдын? Карабаевдер билеби бул жерде жатканымды?
-Албетте билишет, ошолор аркылуу таап келбедимби сени. Ал бугун кечинде же эртен эрте келет.
-Баса, тиги авария болуп куйуп кеткен машинадагылар эмне болушту?
-Экоосу машинеден ыргып кетип, катуу абалда ооруканада. Калгандары болсо машине менен кошо куйуп кетишти.
-Кимдер Аман калганын билбейсинби?
-Аны Карабаевдер билет, келгенде озу айтып берет. Баса, уй-булон да шаарга, мурунку уйунорго кайра кочуп келишкен, бирок Сенин бул жерде жатканынды билишпейт алар.
-Канча болду келишкенине?
-Эки жумадай болуп калды…
-Ал жонундо эмнеге мага кабарлашкан жок?
-Ишине тоскоол болобу дешти го дейм сыягы…
-Аа, эмне себептен спецооруканага алып келип жаткырышты?
-Сенин устундон андып жургондор коп окшойт сыягы. Тиги кошуна палатада дагы эки Адам кайтарып жатат сени…
-Тигил Аман калган экоону кайсыл ооруканага алып кетишти?
-Алар менимче тортунчу горбольницада го дейм.
-Мм- де… кимдер Аман калышты болду экен?
-Мен так билбейм.
-Менин безсознание жатканыма эки сутка болдубу?
-Ооба.
-Дагы эмне жанылыктар бар?
-Азырынча ушулар, дагы кабарлашабыз. Болуптур жакшылап айыгып кет,- Айгул акырын энкейип анын бетинен ооп койду да сыртка чыгып кетти.
«Кызык кимиси Аман калды болду экен. Абдурахман Аман калса экен, калгандарынын кереги деле жок эле»- Каныбек он колун желкесине ала шыпты тиктей озунчо ойлонуп атты. Он Жак ийини ак бинт менен дыкат танылып коюлуптур. Спецоорукана болгондуктан палатада телефону, телевизору, журнал столу бар, шарты жакшы экен.
Кечке маал айланага куугум кирип калган мезгилде Карабаев келди. Озу менен кошо бир баштык жашылча-жемиш, тамак-аш ала келиптир.
-Ден-соолук кандай кыраан буркутум?
-Озун коруп тургандай.
-Коруп турам, кечоогуго Караганда ахыбалын бугун тузук. Баса уй-булондун шаарга кочуп келгендигин уккандырсын.
-Ооба, Айгул айтты. Дагы башка эмне жанылык… Карта боюнча иш кандай болуп жатат?
-Азырынча анча тузук эмес.
-Эмне болду?
-Карта боюнча казыналардын катылуу турган жерине барып келдик…
-Ко-ош, эмне болду таптынарбы казынаны?
-Ал жерде таш балакет да жок экен.
-Карта боюнча тура эле издеп бардынар беле? Жанылышкан жоксунарбы?
-Силердики жанылышса жанылышаар, биздин адистер эч убакта жанылышпайт.
-Балким,… мумкун бул болбогон эле нерседир. Биз ушунча убакыттан бери бекер эле жанды кыйнап жургондурбуз…
-Ошол ункурго баргандан кийин чын эле казына бар экенине аябай ишенип калдык.
-Кандайча?
-Ал жакта чын эле катылуу казына бар экен, бирок канчалык олчомдо экени али белгисиз.
-Аны кантип билдинер?
-Биздин атайын барган адистер аныктап, тактап чыгышты.
-Анда казына каяка кетиши мумкун?
-Шашылба башынан айтып келатпаймынбы. Ал жерде жарым жыл мурун кимдир-бироолор болуптур. Эки-уч адамдын олгон сооктору да жатат. Сыягы оздорунун ичинен чатак чыгып бири-бирин олтуруп таштаса керек. Ошол олуктор боюнча ал жерге качан келишкени аныкталбады. Ункурдо жыландардын уюгу бар экен, ункурдун Кире беришинде да бир олук жаткан, анны болсо жылан чагып олтуруптур. Сыягы сырттан келгендер жыландар менен аябай салгылашса керек. Жердин бары жыбыраган жыландардын олуктору. Жардыргыч таштап аларды пистолет, автоматтар, огнеметтер менен аткылашып аябай жырткычтык менен кырышыптыр. Биз барган бирин-серин эле жыландар калыптыр. Алтын кайсыл жерде болсо, жыландар да ошол жерде болот эмеспи. Ордолуу жыландар ошол ункурдогу казынанын айланасын уюк кылышса керек.
-Ордолуу жыландарды кантип жок кылышты болду экен. Ал жакка эмне менен барышыптыр?
-Тээ томон жакка машиналарын токтотуп коюшуп жоо чыгышыптыр. Канча Адам экени белгисиз, томон жактагы коктуну Аша бергенде чирип жаткан жети-сегиз адамдын олуктору жатыптыр. Жандарындагы жерден кадимки эле биздин Калашников автоматтары, Макаров пистолеттерин кордук. Ал куралдар табелде каякта катталганын аныктай албай койдук. Сыягы башка жактан алынып келинсе керек. Биздин аныктообуз боюнча ошол коктудан куралчан эки топ атышыптыр. Жанагынча байлык менен томон карай тушуп келатышканда берки жактагы башка куралдуу топ аларды буктурмага алышып, андышып, анан бирин да койбой олтурушсо керек. Окуя жаз айларында тагыраак айтканда май айынын аяк чендеринде болгон. Андан томонуроок жагындагы ойдунчада орттонуп кеткен чет элдин «Хонда» машинеси калган. Анын номерлерин чыгарып кетишиптир. Ошол номер боюнча да аныктап, тапсак болмок ээлерин. Алжерден алынып кеткен казына
Кыргызстандын жергесинен чыга элек, анын устуно ошончо байлыкты чек арадан алып отуп кетиш мумкун эмес. Алар биздин эле жерге, ТОО арасына башка жерге жашырылды.
-Эми ушул боюнча табылбай калабы?
-Тескерисинче, жоголгон казына барбы жокпу деп сомневаться этпей эми уверенно издесек болот.
-Баса, айтмакчы тиги машинеден Аман калган экоосу кимдер экен?
-Бироо силерди жетектеп жургон Абдурахман, экинчиси болсо Сулайман. Калгандары машиненин ичинде калышканда ошол боюнча куйуп кетишкен.
-Тигил экоону эмне кылалы деген оюунар бар, кайрадан турмого алып кетесинерби?
-Азырынча жайына эле коебуз балким ушулар аркылуу да бир илинчек табылып калаар. Сен кандай болсо да тигилер менен байланышышын керек.
-Абдурахмандар мененби?
-Ооба.
-Бир-эки жолу эптеп жолун таап озум Аман калдым, бул жолкусунда алдап келип олтуруп коюшсачы? Менин козумду тазалоонун женил турлору толуп эле жатпайбы. Уу берсе деле олтуруп коюшу мумкун.
-Биринчиден озуно аябай сак болушун керек, Буга озун деле конуп калдын, экинчиден мындан ары биз ага мумкунчулук бербейбиз. Ар бир кадамына коз салабыз. Бул бир, дагы бир маселе Абдурахмандын командасында кимдер, канча киши бар, бут списокторун Бер. Эмне иш кылышат, каякта иштешет, алардын ар бир адамынын тизмеси бизде болуп турганы зарыл. Мунун зыяны тийбейт. Болуптур дагы байланышабыз. Жакшы кал. Батыраак сакайып кет.
Карабаев акырын ордунан туруп женил кол алышты да сыртка чыгып кетти. Каныбекти сырта эки Адам кайтарып козомолго алып турган эле.
#270 21 March 2015 - 12:01
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1651
- 16 January 15
- : 16 Oct 2015 19:58
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Ош
Мекнчил жигит улант еми
#271 21 March 2015 - 15:34
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2104
- 21 July 14
- : 01 Feb 2022 01:17
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Деңиз жээгинде.
БАЗАРДАГЫ ЭКӨӨ
(мурунку заман)
Үрүмчү Кытай жергесине тиешелүү болгону менен негизинен көпчүлүгү уйгур калкы басымдуулук кылат,бирок бардыгы Кытай бийлигине баш ийишчү.Жогорку жактагы кытай төбөлдөрү айына бир жолу келип салык салып кетип турушат.Араларында кытай улутундагылар да жашашат.Борбордогу негизги чоң көчөсүндө бүт кытайлыктар. Уйгурлар мал чарбачылыгы менен алектенсе,кытайлар күрүч эгишет.Ар бир жарым айда Үрүмчүнүн өзүндө чоң соода базары уюштурулуп, буга жалаң эле Кытайлыктар эмес алыскы Кокондуктар, кыргыз-кыпчак, тажиктер атүгүл орустар да келишет соода кылганы.Берки тараптан болсо араптар,ирандыктар, индустар чогулушат.Кээ бирлерине котормочу талап кылынса,кээ бирлери колдору менен жаңсашып бири-бирине түшүндүрүшөт. Атайын бул жерде жашашкан бир нече тил билишкен жергиликтүү котормочулар бар,ар соода мезгилинде ошолордун күнү тууйт.Бул шаарчанын үч көчөсү узун,кенен да калгандары кууш болуп кетет.Ал кууш көчөлөрдө түнкүсүн жүрүү да коркунучтуу, күтүлбөгөн жерден белгисиз караандар пайда боло калып кол салышып тоноп кетип,атүгүл каршылык кылгандарды өлтүрүп да ташташат.
Бүгүн соода күнү болчу,ортодогу чоң базарда ар улуттун өкүлдөрү өз товарларын алдыларына жайып коюшуп өз ара бака-шака түшүшө соода кылып жатышты.
Баштарына ак селде оронушкан сакалчан эки адам акырын элди аралаша,көздөр менен айлананы шектүү карашып,кимдир бирөөнү сурамжылашып издеп жүрүштү.Булар атайын Хабибуллого жөнөткөн Элүүбай каракчынынын эки желдети болчу.
Үрүмчү шаарчасы анча чоң эмес болгону менен алыс жактан келип кеткен соодагерлерден адам аягы үзүлчү эмес.Соода боюнча атагы алыска тараган Азиядагы бирден бир шаарча болуп эсептелчү.Хабибулло да бул жактан товар алып башка алыскы жерлерге өзүнүн кербендери менен барып соода кылып келчү.Ал жактан алган товарлдарды бул жакка сатчу.Үрүмчүдөгү бирден-бир көзгө көрүнүктүү атактуу чайкана Шахмандардыкы. Соода күндөрү чайкананы кечкисин мейманканага айлантып,алыс жактан келген соодагерлерди ошол чайканасына жайгаштырчу. Күндүзү чайкана кечкисин мейманкана болуп эсептулчү.Соода күндөрү ал жерден киреше да жаман түшчү эмес.Ошол түшкөн кирешенин эсебинен атайын чоң кылып мыйманкана салдыра баштаган.Атагы алыска тараган Элүүбай каракчанын орунбасары Хамзанын буйругу менен келишкен Жанузак менен Бактияр Үрүмчүгө баш багышканда эле ушулШахмандардын чайканасына кайрылышкан. Аттарын анын сарайына акча төлөп жайгаштырып, күндүзү Үрүмчүнү жөө кыдырышып,кечкисин ошол мейманканага жатып калып жүрүштү.Күндүзү кээде экөөсү эки жакка бөлүнүн кетишип,кечкисин кайрадан Хабибуллону кармоонун планын акырын түзүп,ыңгайлуу кырдаалды күтүп атышты.Бул жакка келишкенде атактуу соодагер Хабибулло көпөстү кыйналбай эле табышкан,анткени чакан шаарчада чоң киши тургай кичинекей балдарынан бери баары танышчу.Хабибулло Үрүмчүдө үч аялына каалаган мезгилинде алмак-салмак бара берчү.Ошол себептен аны кармоо кыйынга туруп атты.Анын үстүнө дайыма чыгыш элинин согушуу,мушташуу ыкмаларын эң жакшы өздөштүргөн эки жигитти өзү менен кошо ала жүрчү.Базарды аралап жүрүшүп кокусунан экөө өздөрүнүн жолбашчысы Элүүбай минип жүргөн атты ээр-жабдыктары менен кошо бир уйгур жигиттин минип ж үргөнүн көр үп калышты.Ага акырын акмалап жакындап келишип,жакшылап карашты.
-Ошол бекенби?
-Ошол даан эле биздин жолбашчыбыздын аты экен.Тигине күмүш чаптырылган куюшкан менен үзөнгүсүн карабайсынбы.
-Ооба,дал өзү мунун ээси тигил минип жүргн жигит ким болду экен.
-Азыр мунун ким экендигин акырын акмалап билебиз.
Экөө алиги атчан жигитти базардан чыкканча акмалап артынан калбай ээрчип журүштү.Ал арт жагына көңүл бурбастан кууш таштак жол менен жүрүп олтуруп айланасы бийик дубал менен тосулган чоң дарбазага келип токтоп камчысы менен дарпбазаны такылдатты, көп өтпөй дарбаза ачылып ал ичине кирип кетти да кайра жабылып калды.Экөө дарбазага жакын келип,тешиктен ичин шыкаалап көруштү эле өздөрүн карай арсылдап үрүп жатышкан дөбөттөрдү көрүп кайра оолак боло беришти.
Көп өтпөй эле ары жактан артына беш-алты атчанды ээрчиткен Хабибуллонун караанын көрүшүп,чоң даракка далдааланан кетишти.Жанындагы жандап бараткан кишисине кызуу бир нерсени сүйлөп бараткан көпөс бактын артында өзүн карап турушкан экөөнү байкаган жок.
(мурунку заман)
Үрүмчү Кытай жергесине тиешелүү болгону менен негизинен көпчүлүгү уйгур калкы басымдуулук кылат,бирок бардыгы Кытай бийлигине баш ийишчү.Жогорку жактагы кытай төбөлдөрү айына бир жолу келип салык салып кетип турушат.Араларында кытай улутундагылар да жашашат.Борбордогу негизги чоң көчөсүндө бүт кытайлыктар. Уйгурлар мал чарбачылыгы менен алектенсе,кытайлар күрүч эгишет.Ар бир жарым айда Үрүмчүнүн өзүндө чоң соода базары уюштурулуп, буга жалаң эле Кытайлыктар эмес алыскы Кокондуктар, кыргыз-кыпчак, тажиктер атүгүл орустар да келишет соода кылганы.Берки тараптан болсо араптар,ирандыктар, индустар чогулушат.Кээ бирлерине котормочу талап кылынса,кээ бирлери колдору менен жаңсашып бири-бирине түшүндүрүшөт. Атайын бул жерде жашашкан бир нече тил билишкен жергиликтүү котормочулар бар,ар соода мезгилинде ошолордун күнү тууйт.Бул шаарчанын үч көчөсү узун,кенен да калгандары кууш болуп кетет.Ал кууш көчөлөрдө түнкүсүн жүрүү да коркунучтуу, күтүлбөгөн жерден белгисиз караандар пайда боло калып кол салышып тоноп кетип,атүгүл каршылык кылгандарды өлтүрүп да ташташат.
Бүгүн соода күнү болчу,ортодогу чоң базарда ар улуттун өкүлдөрү өз товарларын алдыларына жайып коюшуп өз ара бака-шака түшүшө соода кылып жатышты.
Баштарына ак селде оронушкан сакалчан эки адам акырын элди аралаша,көздөр менен айлананы шектүү карашып,кимдир бирөөнү сурамжылашып издеп жүрүштү.Булар атайын Хабибуллого жөнөткөн Элүүбай каракчынынын эки желдети болчу.
Үрүмчү шаарчасы анча чоң эмес болгону менен алыс жактан келип кеткен соодагерлерден адам аягы үзүлчү эмес.Соода боюнча атагы алыска тараган Азиядагы бирден бир шаарча болуп эсептелчү.Хабибулло да бул жактан товар алып башка алыскы жерлерге өзүнүн кербендери менен барып соода кылып келчү.Ал жактан алган товарлдарды бул жакка сатчу.Үрүмчүдөгү бирден-бир көзгө көрүнүктүү атактуу чайкана Шахмандардыкы. Соода күндөрү чайкананы кечкисин мейманканага айлантып,алыс жактан келген соодагерлерди ошол чайканасына жайгаштырчу. Күндүзү чайкана кечкисин мейманкана болуп эсептулчү.Соода күндөрү ал жерден киреше да жаман түшчү эмес.Ошол түшкөн кирешенин эсебинен атайын чоң кылып мыйманкана салдыра баштаган.Атагы алыска тараган Элүүбай каракчанын орунбасары Хамзанын буйругу менен келишкен Жанузак менен Бактияр Үрүмчүгө баш багышканда эле ушулШахмандардын чайканасына кайрылышкан. Аттарын анын сарайына акча төлөп жайгаштырып, күндүзү Үрүмчүнү жөө кыдырышып,кечкисин ошол мейманканага жатып калып жүрүштү.Күндүзү кээде экөөсү эки жакка бөлүнүн кетишип,кечкисин кайрадан Хабибуллону кармоонун планын акырын түзүп,ыңгайлуу кырдаалды күтүп атышты.Бул жакка келишкенде атактуу соодагер Хабибулло көпөстү кыйналбай эле табышкан,анткени чакан шаарчада чоң киши тургай кичинекей балдарынан бери баары танышчу.Хабибулло Үрүмчүдө үч аялына каалаган мезгилинде алмак-салмак бара берчү.Ошол себептен аны кармоо кыйынга туруп атты.Анын үстүнө дайыма чыгыш элинин согушуу,мушташуу ыкмаларын эң жакшы өздөштүргөн эки жигитти өзү менен кошо ала жүрчү.Базарды аралап жүрүшүп кокусунан экөө өздөрүнүн жолбашчысы Элүүбай минип жүргөн атты ээр-жабдыктары менен кошо бир уйгур жигиттин минип ж үргөнүн көр үп калышты.Ага акырын акмалап жакындап келишип,жакшылап карашты.
-Ошол бекенби?
-Ошол даан эле биздин жолбашчыбыздын аты экен.Тигине күмүш чаптырылган куюшкан менен үзөнгүсүн карабайсынбы.
-Ооба,дал өзү мунун ээси тигил минип жүргн жигит ким болду экен.
-Азыр мунун ким экендигин акырын акмалап билебиз.
Экөө алиги атчан жигитти базардан чыкканча акмалап артынан калбай ээрчип журүштү.Ал арт жагына көңүл бурбастан кууш таштак жол менен жүрүп олтуруп айланасы бийик дубал менен тосулган чоң дарбазага келип токтоп камчысы менен дарпбазаны такылдатты, көп өтпөй дарбаза ачылып ал ичине кирип кетти да кайра жабылып калды.Экөө дарбазага жакын келип,тешиктен ичин шыкаалап көруштү эле өздөрүн карай арсылдап үрүп жатышкан дөбөттөрдү көрүп кайра оолак боло беришти.
Көп өтпөй эле ары жактан артына беш-алты атчанды ээрчиткен Хабибуллонун караанын көрүшүп,чоң даракка далдааланан кетишти.Жанындагы жандап бараткан кишисине кызуу бир нерсени сүйлөп бараткан көпөс бактын артында өзүн карап турушкан экөөнү байкаган жок.
Аллахым көрсөткөн ар бир күнүңө бейэсеп шүгүр!
#272 21 March 2015 - 15:36
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2104
- 21 July 14
- : 01 Feb 2022 01:17
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Деңиз жээгинде.
Мекенчи жигит иниме күч кубат берсин, а то Кара поястын окурмандарынан коркуп сайтка да кире албай калдым.
Аллахым көрсөткөн ар бир күнүңө бейэсеп шүгүр!
#273 21 March 2015 - 23:27
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2104
- 21 July 14
- : 01 Feb 2022 01:17
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Деңиз жээгинде.
Акырын ошол бактын жанынан өздөрүнчө бака-шака түшүшө өтүп баратышты.Анан түз эле алиги киши кирип кеткен дарбазага токтоп,көп өтпөй дарбаза ачылып баары ичине кирип кетишти.
-Менин оюмча Хабибуллонун чоң үйү ушул болуш керек.Ал көпчүлүк мезгилде ушул үйгө түнөйт.Ошол себептен кандай болсо да аны түн ичинде жалгыздатып кармашыбыз абзел,-экөө өздөрүнчө план түзүп,акылдашып атышты.
Алар дээрлик бир аптадай Хабибуллону артынан акмалап жүрушүп,акыры чоң үйүнө биринчи аялына түнөөрүн такташып,түн ичинде короосуна кирүүнүн жолдорун ойлонуштура башташты.Бийик дубалдын сыртында дүпүйүп өскөн беш-алты бак бар экен.Ошол бак аркылуу жармашып чыгып,аркан менен шыпырылып түшүшмөй болушту.Ал эми түнкүсүн бош коё берген дөбөт иттерине атайын базардан эт сатып келип,уу аралаштырышты да,чоң-чоң беш-алты кесим кылып бөлүп коюшту.Бул уу атайын чөптөн кайнатылып, даярдалган эң күчтүүсү болчу.Муну кандай гана жаныбар болбосун жүзгө чейин санаганча оозунан ак көбүк аттырып заматта жан таслим кыла алчу күчү,таасири бар эле.Экөө кууш миздүү шамшар менен канжардан башка эч нерсе менен куралданышкан жок.Мейманканадагы сарайдан аттарын алып чыгып кетүүгө даярданыша, түндүн бир оокумун күтүп калышты.
Түн ортосунан оой келгенде таш көчө менен жай бастырыша эки атчан кетип баратышты.Кез- кез гана чоочун дабышка иттердин үргөнү болбосо көчө жымжырт.Элдин баары кызуу уйкуда жатышкан.Экөө калың дүпүйгөн бактын жанына келгенде токтолушту. Эки жактарына кылдат көз жүгүртү чыгышкан соң аттарын ошол бакка байлап,даракка тартынып чыгышты.Короонун ичи кадимкидей көрүнүп турду.Арканды короонун ары жагына ыргытканда дароо эле иттер бир нерсени туюшкандай тигилерди карап арсылдап үрө башташты.Бир аздан кийин үйдөн чырак көтөргөн адам чыга мал сарайга барып бир сыйра көз жүгүртүп койду да айланасын,короо ичин текшерип чыккан соң кайра үйгө кирип тынчып калды.Сыягы, түнкүсүн короо кайтарган Хабибуллонун малайларынан бири окшойт.Иттер кайрадан ырылдап үрө баштады.
-Тигилердин жаагын жап кылбасаң болбойт.
-Азыр,азыр. ..-Бактияр артындагы баштыктан алиги уу кошулган сулп эттерди алып чыгып бирден короонун ичине ыргытып кирди.Алиги ырылдап жаткан иттер сулп этерди өз ара талашып жей башташты.Бардык эттерди короонун ичине ыргытып бүтүшкөн соң кез-кез бири-биринен талаша жулмалап,үзүп жеп атышкан иттерди акырын карап турушту.
Арадан бир канча убакыт өткөндөн кийин алиги дөбөттөр өз ара кыңшылаша жерге четинен кулашып,буттарын ары-бери тырмалаңдатып атышты.Көп убакыт өтпөй эле баары тынчып калды.
-Тигилер бүтүштү окшойт...
-Ошентсе да текшерип көрөлүчү.-Жанузак өзүндө калган дагы бир тиликти тигилерди карай ыргытып көрдү эле жерде жаткан иттер былк этишкен жок.Биринин артынан бири экөө тең аркан менен короонун ичине шыпырылып түшүштү.Анан үйгө акырын жылып жөнөштү.
-Менин оюмча Хабибуллонун чоң үйү ушул болуш керек.Ал көпчүлүк мезгилде ушул үйгө түнөйт.Ошол себептен кандай болсо да аны түн ичинде жалгыздатып кармашыбыз абзел,-экөө өздөрүнчө план түзүп,акылдашып атышты.
Алар дээрлик бир аптадай Хабибуллону артынан акмалап жүрушүп,акыры чоң үйүнө биринчи аялына түнөөрүн такташып,түн ичинде короосуна кирүүнүн жолдорун ойлонуштура башташты.Бийик дубалдын сыртында дүпүйүп өскөн беш-алты бак бар экен.Ошол бак аркылуу жармашып чыгып,аркан менен шыпырылып түшүшмөй болушту.Ал эми түнкүсүн бош коё берген дөбөт иттерине атайын базардан эт сатып келип,уу аралаштырышты да,чоң-чоң беш-алты кесим кылып бөлүп коюшту.Бул уу атайын чөптөн кайнатылып, даярдалган эң күчтүүсү болчу.Муну кандай гана жаныбар болбосун жүзгө чейин санаганча оозунан ак көбүк аттырып заматта жан таслим кыла алчу күчү,таасири бар эле.Экөө кууш миздүү шамшар менен канжардан башка эч нерсе менен куралданышкан жок.Мейманканадагы сарайдан аттарын алып чыгып кетүүгө даярданыша, түндүн бир оокумун күтүп калышты.
Түн ортосунан оой келгенде таш көчө менен жай бастырыша эки атчан кетип баратышты.Кез- кез гана чоочун дабышка иттердин үргөнү болбосо көчө жымжырт.Элдин баары кызуу уйкуда жатышкан.Экөө калың дүпүйгөн бактын жанына келгенде токтолушту. Эки жактарына кылдат көз жүгүртү чыгышкан соң аттарын ошол бакка байлап,даракка тартынып чыгышты.Короонун ичи кадимкидей көрүнүп турду.Арканды короонун ары жагына ыргытканда дароо эле иттер бир нерсени туюшкандай тигилерди карап арсылдап үрө башташты.Бир аздан кийин үйдөн чырак көтөргөн адам чыга мал сарайга барып бир сыйра көз жүгүртүп койду да айланасын,короо ичин текшерип чыккан соң кайра үйгө кирип тынчып калды.Сыягы, түнкүсүн короо кайтарган Хабибуллонун малайларынан бири окшойт.Иттер кайрадан ырылдап үрө баштады.
-Тигилердин жаагын жап кылбасаң болбойт.
-Азыр,азыр. ..-Бактияр артындагы баштыктан алиги уу кошулган сулп эттерди алып чыгып бирден короонун ичине ыргытып кирди.Алиги ырылдап жаткан иттер сулп этерди өз ара талашып жей башташты.Бардык эттерди короонун ичине ыргытып бүтүшкөн соң кез-кез бири-биринен талаша жулмалап,үзүп жеп атышкан иттерди акырын карап турушту.
Арадан бир канча убакыт өткөндөн кийин алиги дөбөттөр өз ара кыңшылаша жерге четинен кулашып,буттарын ары-бери тырмалаңдатып атышты.Көп убакыт өтпөй эле баары тынчып калды.
-Тигилер бүтүштү окшойт...
-Ошентсе да текшерип көрөлүчү.-Жанузак өзүндө калган дагы бир тиликти тигилерди карай ыргытып көрдү эле жерде жаткан иттер былк этишкен жок.Биринин артынан бири экөө тең аркан менен короонун ичине шыпырылып түшүштү.Анан үйгө акырын жылып жөнөштү.
Аллахым көрсөткөн ар бир күнүңө бейэсеп шүгүр!
#274 21 March 2015 - 23:28
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3497
- 03 December 13
- : 20 Nov 2020 18:42
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:денизден 3 метрге бийик жерде .
Рахмат мунусунда кооп жазыпсыз . ушинтип турсаныз бизге да жакшы болмок .
которгон суугумду да ,ысыгымды ,
Корушкон азабымды кызыгымды .
Ата-энем бекеринен койбогондур ,
Мээримдуу бол -Мээрим деп ысымымды .
Корушкон азабымды кызыгымды .
Ата-энем бекеринен койбогондур ,
Мээримдуу бол -Мээрим деп ысымымды .
#275 21 March 2015 - 23:33
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 72
- 12 May 13
- : 14 Sep 2020 10:19
Тездеткилечи екоолоп
#276 22 March 2015 - 20:37
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2104
- 21 July 14
- : 01 Feb 2022 01:17
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Деңиз жээгинде.
ЖАҢЫ ДАЙЫНДООЛОР
(бүгүнкү заман)
Каныбек оорунканадан айыгып чыккандан кийин бир жумадай айылына барып эс алып келди.Биринчи тапшырма ийгиликсиз аяктагандан кийинкезектеги тапшырманы күтүп жатты.Бул мезгил аралыгында үй-бүлөсүнө жолугуп жүрөк ооруткан көйгөйү жок кадимкидей мурунку ахвалына туштү.Атүгүл бир айдай тигилер берген путевка менен курортко барып эс алып келгенге да үлгүрдү.
"Ар бир баскан кадамымдан коркпой,ушинтип үй-бүлөм менен бейкапар тынч жашасам кандай жакшы болоор эле.Каяктан жүруп Абдурасулга окшошуп калдым экен.Эл сыяктуу эле күнүмдүк турмуш менен алп уруша өз оокатымды кыла бербейт белем,колумду канга жолотпой," -Каныбек өзүнчө көчөдө жүргөн элдерге суктанып атты.Бирок жоголгон казынаны издөөгө мурункудан да аябай кумарланып калган болчу."Чын эле казына бар экен да.Аны кимдер таап алды болду экен.Балким чет элден келген топ таап алып,чет өлкөгө алып кетип калган болсочу?..Бирок чек ара катуу кайтарууда эмеспи.Ошончо байлыкты алып кете алышпайт да.Ким билет,алып өтүп кетиши да мүмкүн,мүшөктөп байкатпай наркотика алып өтүп атышкан немелер,муну алып өтө албай коймок беле.Өтүп кетиши да ыктымал."
Арадан эки жума өтпөй С.Карабаев Каныбекти кайрадан өзүнө чакырып алды.
-Кандай эс алдың,ден-соолук жакшыбы?
-Кудая шүгүр,мурунку калыбыма келдим.
-Көрүп турам,мурункудай болуп тыңып калыпсың.Анда эмесе сөздүн ток этээр жерине өтөлү,кыскасы мындай,жоголгон казынанын илинчеги табылып атат.Бизге келген маалыматтар боюнча казынанын артынан түшкөндөрдөн беш-алтыдай уюшкан куралчан топ бар экен,банда деп койсо да болот.Аларды акырындык менен четинен тузактоо,куралсыздандыруу, туткунга түшүрүү операциясы башталат.Даярдыктар жүрүп жатат.Бирок азыр али эрте.Жоголгон казына алардын кимисинде экени али билине элек.Сага дагы бир тапшырма...кандай деесм...кыскасы мындай,сен түрмөгө дагы барышыңа туура келет...
-Кайрадан түрмөгөбү?
-Чочулаба, шашылба бул жолкусунда көпкө болбойсуң.
-Мени тим эле чыныгы рецидивист кылмышкердей эле кылдыңар го.
-Бул эми элибиздин,мамлекетибиздин келечеги үчүн. Анын үстүнө өзүң да чыгыш элдеринин мушташуу ыкмаларынэң жакшы өздөштүргөнсүң, бекеринен черный пояс аталган жоксуң да туурабы,экинчиден түрмөнүн үрп-адатын,жашоо шартын да көрүп калдың.Сенден башка ылайыктуу эч ким жок болуп атат.
-Болуптур канча срок менен?
-Бир жыл.Бирок тапшырма кандай аткарылса ошондой эле эрте бошотобуз.Бир айда бүтүрсөң бир айда эле бошойсуң,эки айда бүтүрсөң эки айда.
-Жарым же бир жылга созулуп кетсечи?
-Менимче ага жетпейт деп ойлойм.
-Болуптур эмне тапшырма?
-Кыскасы сындай...,№16- колонияда Кахар деген он жылга мөөнөтүн өтөп жаткан афганец бар.Жашы кырктарга чукулдап барып калган.Улуту афган болгону менен убагында биз тарапка тагыраак айтканда биздин солдаттарга кошулуп,афган согушуна өздөштүргөн. Көзгө атар мерген.Бат ойлоп тапкычтыгы менен кыйын кырдаалдан чыгып кетет.Афган согушу убагында биздин солдаттарды далай жолу курчоодон алып чыккан.Сендей болуп черный пояс болбосо да өз стили менен мушташканды жакшы билет.
-Эмне кылып түрмөгө мынча отуруп калды?
-Ошо айтып келатпаймбы ирети менен.Согуш аяктап биздин солдаттар жаңыдан өзүбүздүн территориябызга кайтып келе баштаганда өзүнүн командири,званиясы майор бир киши менен каяша айтыша,анын буйругун аткарбай коюптур,ал аз келгенсип экөө чатакташа кетишип,ага колу да тийсе керек.Военный тартип деген башка да,экөөнүн кимиси прав,кимиси неправ ким билет,айтор өзүнүн командиринин буйругунан баш тарткандыгы үчүн,экинчиден ага кол көтөргөндүгү үчүн военный трибунал менен төрт жылга кесилип кеткен.Ал эми түрмөнүн жашоосун болсо өзүң билесиң да.Анын үстүнө таптакыр башка улуттагы киши болсо аны тынч жайына коймок беле зектер.Ал жактан да ызы-чуу болуп мөөнөтүнүн үстүнө кошумча мөөнөт илип алып атпайбы.
-Эмне ЧП кылыптыр?
-Түрмөнүн паханы менен тиреше кетип аны сабап таштаса керек...
-Ал үчүн кошумча мөөнөт бербейт да.
-Ошол пахандын эки-үч адамы афганецтин көзүн тазаламак болушуп,ага бычак көтөргөндө коргонуп жатып ага бычак сайып жибериптир. Бычак таалуу жерге тийгендиктен анысы реанимацияда жатып,эки-үч күндөн кийин каза болуптур.Мына сага кошумча мөөнөт.
-Анан аны башка түрмөгө которуштубу?
-Албетте пахан аны өлтүрүп коюшу да мүмкүн болчу.Азыр ал №16-колонияда. ..
Үй-бүлөсү барбы?
-Афганистанда каза болуптур үй-бүлөсү.Афгандар өздөрү өлтүрүп койсо керек.Ошондон кийин ал биз тарапка өтүп кетиптир.Мурун тигилер тарапта басмачылардын тобун жетектеп жүрүптүр.Кийин биз тарапка өтүп,кайра басмачыларды талкалаганы үчүн биздикилер тараптан көптөгөн наградаларды да алыптыр.
-Болуптур анын булжерде бизге эмне тиешеси бар?
(бүгүнкү заман)
Каныбек оорунканадан айыгып чыккандан кийин бир жумадай айылына барып эс алып келди.Биринчи тапшырма ийгиликсиз аяктагандан кийинкезектеги тапшырманы күтүп жатты.Бул мезгил аралыгында үй-бүлөсүнө жолугуп жүрөк ооруткан көйгөйү жок кадимкидей мурунку ахвалына туштү.Атүгүл бир айдай тигилер берген путевка менен курортко барып эс алып келгенге да үлгүрдү.
"Ар бир баскан кадамымдан коркпой,ушинтип үй-бүлөм менен бейкапар тынч жашасам кандай жакшы болоор эле.Каяктан жүруп Абдурасулга окшошуп калдым экен.Эл сыяктуу эле күнүмдүк турмуш менен алп уруша өз оокатымды кыла бербейт белем,колумду канга жолотпой," -Каныбек өзүнчө көчөдө жүргөн элдерге суктанып атты.Бирок жоголгон казынаны издөөгө мурункудан да аябай кумарланып калган болчу."Чын эле казына бар экен да.Аны кимдер таап алды болду экен.Балким чет элден келген топ таап алып,чет өлкөгө алып кетип калган болсочу?..Бирок чек ара катуу кайтарууда эмеспи.Ошончо байлыкты алып кете алышпайт да.Ким билет,алып өтүп кетиши да мүмкүн,мүшөктөп байкатпай наркотика алып өтүп атышкан немелер,муну алып өтө албай коймок беле.Өтүп кетиши да ыктымал."
Арадан эки жума өтпөй С.Карабаев Каныбекти кайрадан өзүнө чакырып алды.
-Кандай эс алдың,ден-соолук жакшыбы?
-Кудая шүгүр,мурунку калыбыма келдим.
-Көрүп турам,мурункудай болуп тыңып калыпсың.Анда эмесе сөздүн ток этээр жерине өтөлү,кыскасы мындай,жоголгон казынанын илинчеги табылып атат.Бизге келген маалыматтар боюнча казынанын артынан түшкөндөрдөн беш-алтыдай уюшкан куралчан топ бар экен,банда деп койсо да болот.Аларды акырындык менен четинен тузактоо,куралсыздандыруу, туткунга түшүрүү операциясы башталат.Даярдыктар жүрүп жатат.Бирок азыр али эрте.Жоголгон казына алардын кимисинде экени али билине элек.Сага дагы бир тапшырма...кандай деесм...кыскасы мындай,сен түрмөгө дагы барышыңа туура келет...
-Кайрадан түрмөгөбү?
-Чочулаба, шашылба бул жолкусунда көпкө болбойсуң.
-Мени тим эле чыныгы рецидивист кылмышкердей эле кылдыңар го.
-Бул эми элибиздин,мамлекетибиздин келечеги үчүн. Анын үстүнө өзүң да чыгыш элдеринин мушташуу ыкмаларынэң жакшы өздөштүргөнсүң, бекеринен черный пояс аталган жоксуң да туурабы,экинчиден түрмөнүн үрп-адатын,жашоо шартын да көрүп калдың.Сенден башка ылайыктуу эч ким жок болуп атат.
-Болуптур канча срок менен?
-Бир жыл.Бирок тапшырма кандай аткарылса ошондой эле эрте бошотобуз.Бир айда бүтүрсөң бир айда эле бошойсуң,эки айда бүтүрсөң эки айда.
-Жарым же бир жылга созулуп кетсечи?
-Менимче ага жетпейт деп ойлойм.
-Болуптур эмне тапшырма?
-Кыскасы сындай...,№16- колонияда Кахар деген он жылга мөөнөтүн өтөп жаткан афганец бар.Жашы кырктарга чукулдап барып калган.Улуту афган болгону менен убагында биз тарапка тагыраак айтканда биздин солдаттарга кошулуп,афган согушуна өздөштүргөн. Көзгө атар мерген.Бат ойлоп тапкычтыгы менен кыйын кырдаалдан чыгып кетет.Афган согушу убагында биздин солдаттарды далай жолу курчоодон алып чыккан.Сендей болуп черный пояс болбосо да өз стили менен мушташканды жакшы билет.
-Эмне кылып түрмөгө мынча отуруп калды?
-Ошо айтып келатпаймбы ирети менен.Согуш аяктап биздин солдаттар жаңыдан өзүбүздүн территориябызга кайтып келе баштаганда өзүнүн командири,званиясы майор бир киши менен каяша айтыша,анын буйругун аткарбай коюптур,ал аз келгенсип экөө чатакташа кетишип,ага колу да тийсе керек.Военный тартип деген башка да,экөөнүн кимиси прав,кимиси неправ ким билет,айтор өзүнүн командиринин буйругунан баш тарткандыгы үчүн,экинчиден ага кол көтөргөндүгү үчүн военный трибунал менен төрт жылга кесилип кеткен.Ал эми түрмөнүн жашоосун болсо өзүң билесиң да.Анын үстүнө таптакыр башка улуттагы киши болсо аны тынч жайына коймок беле зектер.Ал жактан да ызы-чуу болуп мөөнөтүнүн үстүнө кошумча мөөнөт илип алып атпайбы.
-Эмне ЧП кылыптыр?
-Түрмөнүн паханы менен тиреше кетип аны сабап таштаса керек...
-Ал үчүн кошумча мөөнөт бербейт да.
-Ошол пахандын эки-үч адамы афганецтин көзүн тазаламак болушуп,ага бычак көтөргөндө коргонуп жатып ага бычак сайып жибериптир. Бычак таалуу жерге тийгендиктен анысы реанимацияда жатып,эки-үч күндөн кийин каза болуптур.Мына сага кошумча мөөнөт.
-Анан аны башка түрмөгө которуштубу?
-Албетте пахан аны өлтүрүп коюшу да мүмкүн болчу.Азыр ал №16-колонияда. ..
Үй-бүлөсү барбы?
-Афганистанда каза болуптур үй-бүлөсү.Афгандар өздөрү өлтүрүп койсо керек.Ошондон кийин ал биз тарапка өтүп кетиптир.Мурун тигилер тарапта басмачылардын тобун жетектеп жүрүптүр.Кийин биз тарапка өтүп,кайра басмачыларды талкалаганы үчүн биздикилер тараптан көптөгөн наградаларды да алыптыр.
-Болуптур анын булжерде бизге эмне тиешеси бар?
Аллахым көрсөткөн ар бир күнүңө бейэсеп шүгүр!
#277 23 March 2015 - 01:55
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2104
- 21 July 14
- : 01 Feb 2022 01:17
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Деңиз жээгинде.
-Анын ишенимдүү достору бар,улуттары афганец.Азыр можахеддерге кошулуп,биздин тоолордо жүрүшөт алар.Бирде Тажикстанда,
бирде Афганистанда айтор алар бир орунда токтошпой көрүнгөн жерде ызы-чуу кылып жүрушпөйбү.
-Ко-ош алардын да эмне тийешеси бар бизге?
-Мен айтпадымбы жана башында,казынанын аркасынан жүргөн беш-алты куралчан топ бар деп,алар ушул бандалардын биринде болгон.Болгондо да алиги тоодогу казынаны таап алышкан ушулардын группасы.Казынаны табышкандын кийин,алиги тоодогу табылган өлүктөр жөн өлүктөр эмес.Ошолор колдуу болгон.Болгону алардан төрт гана адам калыптыр.Бирөөсүн да жолдон өлтүрүшүп,үчөө казынаны кайрадан бөлөк жерге жашырышканда бирөөсү кокусунан башка бандалардын колуна түшүп,экөөсү дайынын таптырбай качып кетишкен.Тигил экөө кайрадан казынаны башка жерге которуп жашырышкан. Азыр алар можахеддер менен жүрүшөт.Кандай болсо да тигилер убакыт таап казынаны алып кетиши мүмкүн.
-Болуптур менин милдетим эмне?
-Кахар аябай акылдуу да тың да жигит.Сенин эмне максат менен ал жакта жүргөнүңдү билип коюшу да мүмкүн.КГБда чекист болуп иштесе ал небакта эле көтөрүлүп кетмек.Эми кайран жигит түрмөдө чиримей болду.Кыскасы мындай сен ал жакка барганыңда колдон келишинче Кахарга жакындоого аракет кыл,өзүң черный пояссың өзүңө ишенесиң.Ар кандай тоскоолдуктар, кыйынчылыктар болсо аны коргоп,ишенимине кирип,керек болсо дос болууга аракет кыл.Эгер ал сага толук ишенип макулдугун берсе,экөөңөрдү тең түрмөдөн бошотобуз.
-Дальше,андан кийин эмне кылабыз?
-Андан соң экөөңөргө дагы жаңы тапшырма берилет.Аны кийин сүйлөшөбүз, ага чейин биринчи тапшырманы аткарчы.Кийинкиси эң олутту тапшырма.
-А түрмөгө качан жөнөтөсүңөр?
-Жыйырма күндөн кийин,ага чейин даярдана бер.Бул үчүн сага двойной зарплата төлөнөт.Дагы бир айта кетчү маанилүү нерсе.Ушул тапшырманы так,жакшы аткарып келсең чиниң,даражаң көтөрүлөт.Андан аркысын көрө жатабыз дагы.Болуптур анда жакшылап даярдана бер,айлана-чөйрөдөн да сак бол,Абдурахмандын кишилери кокусунан өлтүрүп кетишпесин. Баса эсиңде болсун 16-колонияда Абдурахмандын эки адамы бар.Эсиңдеби тиги зонага бараарда Абдурасулга бычак сайып түшкөн жети адамдын үчөөсү тиги Абдурахман, Жафар,Сулайман өзүнчө бир зонага,калган төртөө эки-экиден бөлүнүп башка зонага кетишти дегенимди эстеп көрчү.
-Ооба ,эстедим,айткансың.
-Анда ошолордун экөөсү ушул сен бара турган түрмөдө.Ал жөнүндө данныйларын көрсөтөйүн, -Карабаев стол үстүнө эки сүрөттү койду.-Бирөсүнүн аты Мухтар жашы отуз экиде,улуту тажик,бирөөсү бобул Рахман,улуту өзбек,жашы жыйырма тогузда.Экөө тең тигил Абдурахандар сыяктуу эле он эки жылдан кесилишкен. ..
-Буларды эмне кылышым керек,алар баарибир тааныйт да мени?
-Алар менен да жакындашып көрүүгө аракет кыл,бирок сак бол,өзүңө күтүлбөгөн жерден кол салып сени өлтүрүүгө да далалат кылышы мүмкүн.
-Мен бул жолу кайсыл статья менен кеттим?
-Мурунку эле 68-статья менен кетесиң,бирок буга дагы бир статья кошулат.Милиция кызматкерлерине кол салуу,өзүң билесиң бул сен үчүн түрмөдө чоң плюс болот.
-Ко-ош алардын да эмне тийешеси бар бизге?
-Мен айтпадымбы жана башында,казынанын аркасынан жүргөн беш-алты куралчан топ бар деп,алар ушул бандалардын биринде болгон.Болгондо да алиги тоодогу казынаны таап алышкан ушулардын группасы.Казынаны табышкандын кийин,алиги тоодогу табылган өлүктөр жөн өлүктөр эмес.Ошолор колдуу болгон.Болгону алардан төрт гана адам калыптыр.Бирөөсүн да жолдон өлтүрүшүп,үчөө казынаны кайрадан бөлөк жерге жашырышканда бирөөсү кокусунан башка бандалардын колуна түшүп,экөөсү дайынын таптырбай качып кетишкен.Тигил экөө кайрадан казынаны башка жерге которуп жашырышкан. Азыр алар можахеддер менен жүрүшөт.Кандай болсо да тигилер убакыт таап казынаны алып кетиши мүмкүн.
-Болуптур менин милдетим эмне?
-Кахар аябай акылдуу да тың да жигит.Сенин эмне максат менен ал жакта жүргөнүңдү билип коюшу да мүмкүн.КГБда чекист болуп иштесе ал небакта эле көтөрүлүп кетмек.Эми кайран жигит түрмөдө чиримей болду.Кыскасы мындай сен ал жакка барганыңда колдон келишинче Кахарга жакындоого аракет кыл,өзүң черный пояссың өзүңө ишенесиң.Ар кандай тоскоолдуктар, кыйынчылыктар болсо аны коргоп,ишенимине кирип,керек болсо дос болууга аракет кыл.Эгер ал сага толук ишенип макулдугун берсе,экөөңөрдү тең түрмөдөн бошотобуз.
-Дальше,андан кийин эмне кылабыз?
-Андан соң экөөңөргө дагы жаңы тапшырма берилет.Аны кийин сүйлөшөбүз, ага чейин биринчи тапшырманы аткарчы.Кийинкиси эң олутту тапшырма.
-А түрмөгө качан жөнөтөсүңөр?
-Жыйырма күндөн кийин,ага чейин даярдана бер.Бул үчүн сага двойной зарплата төлөнөт.Дагы бир айта кетчү маанилүү нерсе.Ушул тапшырманы так,жакшы аткарып келсең чиниң,даражаң көтөрүлөт.Андан аркысын көрө жатабыз дагы.Болуптур анда жакшылап даярдана бер,айлана-чөйрөдөн да сак бол,Абдурахмандын кишилери кокусунан өлтүрүп кетишпесин. Баса эсиңде болсун 16-колонияда Абдурахмандын эки адамы бар.Эсиңдеби тиги зонага бараарда Абдурасулга бычак сайып түшкөн жети адамдын үчөөсү тиги Абдурахман, Жафар,Сулайман өзүнчө бир зонага,калган төртөө эки-экиден бөлүнүп башка зонага кетишти дегенимди эстеп көрчү.
-Ооба ,эстедим,айткансың.
-Анда ошолордун экөөсү ушул сен бара турган түрмөдө.Ал жөнүндө данныйларын көрсөтөйүн, -Карабаев стол үстүнө эки сүрөттү койду.-Бирөсүнүн аты Мухтар жашы отуз экиде,улуту тажик,бирөөсү бобул Рахман,улуту өзбек,жашы жыйырма тогузда.Экөө тең тигил Абдурахандар сыяктуу эле он эки жылдан кесилишкен. ..
-Буларды эмне кылышым керек,алар баарибир тааныйт да мени?
-Алар менен да жакындашып көрүүгө аракет кыл,бирок сак бол,өзүңө күтүлбөгөн жерден кол салып сени өлтүрүүгө да далалат кылышы мүмкүн.
-Мен бул жолу кайсыл статья менен кеттим?
-Мурунку эле 68-статья менен кетесиң,бирок буга дагы бир статья кошулат.Милиция кызматкерлерине кол салуу,өзүң билесиң бул сен үчүн түрмөдө чоң плюс болот.
Аллахым көрсөткөн ар бир күнүңө бейэсеп шүгүр!
#278 23 March 2015 - 13:52
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 474
- 25 July 13
- : 04 Aug 2018 01:49
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Ош
Короодогу дурболон
(мурунку заман)
Улукбектин ахыбалы кыйындап баратканына Хабибулло мурунку анны айыктырган дарыгерлерин кайрадан чакыртты. Куугунчулар анны катуу сабап койгондуктан кабыргалары кайрадан сынып, ичегилери туйулгонсуп ооруп жатты.
-Мен сага эскертип коеюн,- Хабибулло кыйналып жаткан Улукбектин мандайына келип олтурду,- ушуну менен сага экинчи жолу жакшылык кылып олумдон алып калып олтурам, бул учун сен да мага милдеттуу болушун керек болчу. Муну мен кадыр колко деле кылбайм, бирок сени менен адегенде бир нерсени суйлошуп, чечишип алууну тура таптым. Азыр ушул боюнча сени жайына койсом кыйналып, жанын козуно корунуп жатып олосун, олугун комулбой талаада ит-кушка жжем болушу да мумкун. Ал эми менин айткан сунушума макул болсон бул жактагы кучтуу дарыгерлерден алып келип жакшылап айыктырып, сага жакшы мамиле тузуло баштайт. Мен мурун да айткам, эгер менин ишениме кирсен сага уй да болот, аял да болот, каалаган аялынды алып берем. Колундагы ырыскынды тепе. Канна ойлон тез, менин айткан сунушума макулсунбу?
-Эмне сунуш?
-Мындай арамзалык мага жакпайт, озун эн жакшы билесин да менин сунушумду. Эгер билбей, тушунбой жатсан дагы бир жолу кайталап коеюн. Эгер сен Кокон бийлигинин казынасынын жоголгон каяка жашырылганын айтып, корсотуп берсен, мендей болуп оокатын жакшы журот, бай жашайсын. А эгер макул болбосон ушул боюнча соогун сопот болот, а байлык сага да жок мага да жок калат. Кудая шугур бул оокат менен озумдун оокатым журо берет. Озуно эле жаман болот. Канна ойлон жакшылап эртен мененкиге чейин, эртен келем. Же ары болосун, же бери болосун.
Улукбек ат сарайдын бурчундагы тактайдын устундогу саманда эки кун кыйналып жатты. Ага Хабибулло да, дарыгерлер да келишкен жок. Эмнегедир бары тым-тырс, олуп атабы, тируубу, эч кимдин анны мене ниши жоктой. Учунчу куну ооруган кабыргалары анча-мынча сыздатканын токтотту. «Чын эле ушунча байлыкты башыма тыгамбы. Анын бир улушу менен эле омур бою жыргап жашасам болот. Жашырып жанымды эмне мынча кыйнап жатам, тигинин сунушуна макул боло берейимби, бары бир ал бу туру менен мени кое бербейт, качсам бары бир таап, кууп жетип, кармап алышат. Олтуруп коюшу да мумкун.
Адегенде анын сунушуна макул болуп, ден-соолугумду калыбына келтирип чындап алайын, анан калганын коро жатаармын» эки кун ойлонуп жатып ал ушундай чечимге келген болчу. Бир Жак капталы ооруганда экинчи Жак капталына оодарылып, калын самандын устундо Хабибуллонун келишин кутуп, даярданып жатты. Кыймылдай албагандыктан сырта эмне окуя болуп жатканына иши да жок болчу. Курсагы ачып кыйналып баштаганда Расул деген жашы он алтыга чыга элек малай тажик жигит келип укмуштуу кабар айтты.
-Сен сырта эмне окуялар болуп жатканын билген жоксун да ие?
-Жок, эмне болуп жатат?
Ал эки жагын сактана элендей карап энкейип Улукбектин кулагына оозун жакындатты да алаканы менен колун тосо акырын шыбырады.
-Мурда куну тун ичинде белгисиз кишилер келип, кожоюнубузду олтуруп, башын кесип кетишиптир…
-Койчу?...- бироо ийне менен кочукко сайып жибергендей Улукбек катуу булкунуп алды эле ооруган кабыргалары чыдатпай кайра боктушо калды.- Койчу чын элеби?
Тигил дагы эки жагын аландай карай кайрадан шыбырай кетти.
-Сыртта катуу дурболон болуп жатат. Анны Ким олтургону белгисиз, атугул короодогу иттерге да уу берип олтуруп кетишиптир.
-Анан?
-Азыр жер-жерлердеги бардык шектуу кишилерди издеп жатышат, бирок башын кесип кеткен кишилер али табыла элек. Азыр сени ойлогон киши жок, андан коро ме мобул нанды алып озок жалгап тур,- ал колтугунун ортосунан тепетен болунгон жарым комоч нанды тигиге сунду.
-Дагы эмне жанылыктар болуп жатат сырт жакта?
-Ошол…, анын соогун кечоогуну кепиндеп, жайына коюшту…
-Башы жок элеби?
-Анын башын эмес канкорлордун озун таппай жатышса кайдан… Тим эле алар асмандан тушушуп кайра асманга учуп кетишкендей эч даректери билинбейт.
-Баса анын олтуруп кеткенин кандайча билип калдынар?
-Эртен менен эрте туруп мен малдарды тейлоочу эмес белеем. Мурункудай эле конгон адатымча короого чыга калсам иттердин бары былк этишпей ар кайсы жерде сулап жатышат. Уктап жаткан кебетеленбейт.
Акырын барып карап корсом денелери эбакта эле муздап калышыптыр. Кожоюнга айтайын деп чочуладым, анан Хусейинге барып айттым бул суук кабарды. Ал чала-була кийине короого чуркап чыкты да оз козуно озу ишенбей, колу менен бир сыйра кармалап корду. Анан мага «бар ат сарайдагы аттарды кара, уурулар уурдап кетишпесин» деп мени ат сарайга чуркатып озу кожоюндун уйуно кирип кетти. Ат сарайга барсам аттар ордунда эле экен. Анан «бары жайында экен» деп айтайын деп кайра келатсам Хусейин кожоюндун уйунон он алеттен кете бакырып сыртка атып чыкты. Адегенде эмне болгонун мен анча деле тушунгон жокмун. Кожоюн анны ачуулана уйдон кууп чыккан го деп ойлогом. Ал болгон кучу менен бакырып кое берди.
-Оо Жараткан, олтуруп кетишиптир!
Мен келесоо жаным ойлоп жатпайымбы, иттерди олтуруп кетишкен экен деп. Корсо кожоюнубузду айтып атыптыр. Анын кыйкырганына бери жактагыларда атып чыгышып дурбоп калышты. Хабибуллонун бир туугандары жетип келишти. Озун билесин, ал уч бир туугандын улусу эмес беле. Кожоюндун олугу жаткан болмого анча-мынча баш багып калдым.
Жердин бары Кызыл-ала, башы жок адамдын жанында аялы да Кызыл-жаян болуп жатыптыр.
-Кимдер мууздашканынан дегеле шеек жокпу?
-Коп эле шектуу кишилер кармалып суралышууда, бирок ошол туну алар каякта болушканы такталып суралып, кайра кое берип жатышат.
Кыргыз жергесинен уч Адам келиптир сода кылганы, ошолордон шеек санап, аябай жанча тепкилешип, колу-башына жыгач кийгизип, дубалга такап тургузуп ташташты. Ошону менен туруп калбай биздин кожоюндун туугандары алиги белгисиз жырткычтарга аябай ачууланып калса керек, шектуу деп эсептелген адамдар болсо эле эси-коондорунон калгыс кылып тепкилешип, мойну-баштарына жыгач кийгизип жатышат. Минтип олтурса эч Ким келбей калат Урумчуго.
-Мени эмне кылганы жатышат?
-Сени унутуп да калышты тиги ызы-чуу менен.
-Кожоюн жок ачуулуу немелер мени олтуруп коюшпайбы, ансыз деле аран Жан турам. Эмми бир тепкилешсе эле буту Дей Бер Ишим.
-Кудай сактасын де, кожоюн сага боор тартып атайын дарыгерлерди чакыртып атты эле, чын эле ал жок эми тигилер сени эмне кылышаар экен?
-Мен да ошону ойлоп Сары сана болуп атам.
Короодогу бакылдаган ундорду угуп тигил шашыла ордунан турду.
(мурунку заман)
Улукбектин ахыбалы кыйындап баратканына Хабибулло мурунку анны айыктырган дарыгерлерин кайрадан чакыртты. Куугунчулар анны катуу сабап койгондуктан кабыргалары кайрадан сынып, ичегилери туйулгонсуп ооруп жатты.
-Мен сага эскертип коеюн,- Хабибулло кыйналып жаткан Улукбектин мандайына келип олтурду,- ушуну менен сага экинчи жолу жакшылык кылып олумдон алып калып олтурам, бул учун сен да мага милдеттуу болушун керек болчу. Муну мен кадыр колко деле кылбайм, бирок сени менен адегенде бир нерсени суйлошуп, чечишип алууну тура таптым. Азыр ушул боюнча сени жайына койсом кыйналып, жанын козуно корунуп жатып олосун, олугун комулбой талаада ит-кушка жжем болушу да мумкун. Ал эми менин айткан сунушума макул болсон бул жактагы кучтуу дарыгерлерден алып келип жакшылап айыктырып, сага жакшы мамиле тузуло баштайт. Мен мурун да айткам, эгер менин ишениме кирсен сага уй да болот, аял да болот, каалаган аялынды алып берем. Колундагы ырыскынды тепе. Канна ойлон тез, менин айткан сунушума макулсунбу?
-Эмне сунуш?
-Мындай арамзалык мага жакпайт, озун эн жакшы билесин да менин сунушумду. Эгер билбей, тушунбой жатсан дагы бир жолу кайталап коеюн. Эгер сен Кокон бийлигинин казынасынын жоголгон каяка жашырылганын айтып, корсотуп берсен, мендей болуп оокатын жакшы журот, бай жашайсын. А эгер макул болбосон ушул боюнча соогун сопот болот, а байлык сага да жок мага да жок калат. Кудая шугур бул оокат менен озумдун оокатым журо берет. Озуно эле жаман болот. Канна ойлон жакшылап эртен мененкиге чейин, эртен келем. Же ары болосун, же бери болосун.
Улукбек ат сарайдын бурчундагы тактайдын устундогу саманда эки кун кыйналып жатты. Ага Хабибулло да, дарыгерлер да келишкен жок. Эмнегедир бары тым-тырс, олуп атабы, тируубу, эч кимдин анны мене ниши жоктой. Учунчу куну ооруган кабыргалары анча-мынча сыздатканын токтотту. «Чын эле ушунча байлыкты башыма тыгамбы. Анын бир улушу менен эле омур бою жыргап жашасам болот. Жашырып жанымды эмне мынча кыйнап жатам, тигинин сунушуна макул боло берейимби, бары бир ал бу туру менен мени кое бербейт, качсам бары бир таап, кууп жетип, кармап алышат. Олтуруп коюшу да мумкун.
Адегенде анын сунушуна макул болуп, ден-соолугумду калыбына келтирип чындап алайын, анан калганын коро жатаармын» эки кун ойлонуп жатып ал ушундай чечимге келген болчу. Бир Жак капталы ооруганда экинчи Жак капталына оодарылып, калын самандын устундо Хабибуллонун келишин кутуп, даярданып жатты. Кыймылдай албагандыктан сырта эмне окуя болуп жатканына иши да жок болчу. Курсагы ачып кыйналып баштаганда Расул деген жашы он алтыга чыга элек малай тажик жигит келип укмуштуу кабар айтты.
-Сен сырта эмне окуялар болуп жатканын билген жоксун да ие?
-Жок, эмне болуп жатат?
Ал эки жагын сактана элендей карап энкейип Улукбектин кулагына оозун жакындатты да алаканы менен колун тосо акырын шыбырады.
-Мурда куну тун ичинде белгисиз кишилер келип, кожоюнубузду олтуруп, башын кесип кетишиптир…
-Койчу?...- бироо ийне менен кочукко сайып жибергендей Улукбек катуу булкунуп алды эле ооруган кабыргалары чыдатпай кайра боктушо калды.- Койчу чын элеби?
Тигил дагы эки жагын аландай карай кайрадан шыбырай кетти.
-Сыртта катуу дурболон болуп жатат. Анны Ким олтургону белгисиз, атугул короодогу иттерге да уу берип олтуруп кетишиптир.
-Анан?
-Азыр жер-жерлердеги бардык шектуу кишилерди издеп жатышат, бирок башын кесип кеткен кишилер али табыла элек. Азыр сени ойлогон киши жок, андан коро ме мобул нанды алып озок жалгап тур,- ал колтугунун ортосунан тепетен болунгон жарым комоч нанды тигиге сунду.
-Дагы эмне жанылыктар болуп жатат сырт жакта?
-Ошол…, анын соогун кечоогуну кепиндеп, жайына коюшту…
-Башы жок элеби?
-Анын башын эмес канкорлордун озун таппай жатышса кайдан… Тим эле алар асмандан тушушуп кайра асманга учуп кетишкендей эч даректери билинбейт.
-Баса анын олтуруп кеткенин кандайча билип калдынар?
-Эртен менен эрте туруп мен малдарды тейлоочу эмес белеем. Мурункудай эле конгон адатымча короого чыга калсам иттердин бары былк этишпей ар кайсы жерде сулап жатышат. Уктап жаткан кебетеленбейт.
Акырын барып карап корсом денелери эбакта эле муздап калышыптыр. Кожоюнга айтайын деп чочуладым, анан Хусейинге барып айттым бул суук кабарды. Ал чала-була кийине короого чуркап чыкты да оз козуно озу ишенбей, колу менен бир сыйра кармалап корду. Анан мага «бар ат сарайдагы аттарды кара, уурулар уурдап кетишпесин» деп мени ат сарайга чуркатып озу кожоюндун уйуно кирип кетти. Ат сарайга барсам аттар ордунда эле экен. Анан «бары жайында экен» деп айтайын деп кайра келатсам Хусейин кожоюндун уйунон он алеттен кете бакырып сыртка атып чыкты. Адегенде эмне болгонун мен анча деле тушунгон жокмун. Кожоюн анны ачуулана уйдон кууп чыккан го деп ойлогом. Ал болгон кучу менен бакырып кое берди.
-Оо Жараткан, олтуруп кетишиптир!
Мен келесоо жаным ойлоп жатпайымбы, иттерди олтуруп кетишкен экен деп. Корсо кожоюнубузду айтып атыптыр. Анын кыйкырганына бери жактагыларда атып чыгышып дурбоп калышты. Хабибуллонун бир туугандары жетип келишти. Озун билесин, ал уч бир туугандын улусу эмес беле. Кожоюндун олугу жаткан болмого анча-мынча баш багып калдым.
Жердин бары Кызыл-ала, башы жок адамдын жанында аялы да Кызыл-жаян болуп жатыптыр.
-Кимдер мууздашканынан дегеле шеек жокпу?
-Коп эле шектуу кишилер кармалып суралышууда, бирок ошол туну алар каякта болушканы такталып суралып, кайра кое берип жатышат.
Кыргыз жергесинен уч Адам келиптир сода кылганы, ошолордон шеек санап, аябай жанча тепкилешип, колу-башына жыгач кийгизип, дубалга такап тургузуп ташташты. Ошону менен туруп калбай биздин кожоюндун туугандары алиги белгисиз жырткычтарга аябай ачууланып калса керек, шектуу деп эсептелген адамдар болсо эле эси-коондорунон калгыс кылып тепкилешип, мойну-баштарына жыгач кийгизип жатышат. Минтип олтурса эч Ким келбей калат Урумчуго.
-Мени эмне кылганы жатышат?
-Сени унутуп да калышты тиги ызы-чуу менен.
-Кожоюн жок ачуулуу немелер мени олтуруп коюшпайбы, ансыз деле аран Жан турам. Эмми бир тепкилешсе эле буту Дей Бер Ишим.
-Кудай сактасын де, кожоюн сага боор тартып атайын дарыгерлерди чакыртып атты эле, чын эле ал жок эми тигилер сени эмне кылышаар экен?
-Мен да ошону ойлоп Сары сана болуп атам.
Короодогу бакылдаган ундорду угуп тигил шашыла ордунан турду.
#279 24 March 2015 - 18:10
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 474
- 25 July 13
- : 04 Aug 2018 01:49
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Ош
-Кой мен кеттим, тигилер ачуулары тарап бир беткей болгуча, сени эстегиче бул жерде жата Бер. Аябай ынгайлуу жер, тиги кой, эчкилерге, жылкыларга Чоп салганы келгенде сага токоч ала келип турам,- ал артын бир карап алды да сыртка чыгып кетти. Бир аздан кийин сарайдын эшиги сыртынан шыртылдап бекилип атканы угулду.
КАЙРАДАН ЗОНАДА
(бугунку заман)
Темир тордуу чумкомо машинеден секиргенде эле Каныбекке беймарал соккон шамал менен кошо кандайдыр бир тааныш жыттын илеби келди. Айланасына бир сыйра коз жугуртуп алды, бардыгы бири-бирине окшош, бардыгы тааныш, бийик, усту тикенек зым менен курчалган дубалдар, темир каалгалар, турмодогулор учун атайын жасалган аянтча, атугул оздорун кол чапкылап тосуп алышкан зектер да озунчо корунуш. Каныбек менен кошо ар кандай статьялар менен кесилген дагы торт Адам келишкен эле. Аларды тосуп алган турмодогулор Каныбекке анча деле конул болушкон жок, жашы али жыйырмага жете элек 129-статья менен кесилген Баланы тегеректеп алышты.
-Татынакай сулуу жигит экенсин. Бизге ушундай сулуу жигиттер керек болчу, башына жоолук сала сулуу аял боло чыга келесин, ха-ха-хаа! - деп бироосу каткырганда калгандары анны коштоп каткырып калышты.
-Болду жетишет, шашпай суйлошосунор, - дубак(турмо кызматкерлери) анны «Журу артымдан» деп ээрчитип жоноду эле ары жакта турган зектердин бироосу байкатпай тигини ичке катуу уруп алды. Алиги боз улан жигит озоруп, боктушуп барып кайра онолду. Анын козунон жаш агып, ыйламсырап баратканы кадимкидей билинип турду.
Бул «воля» эмес, ар бирин защита кылып кийлигише бергенге болбойт. Бул жактын озунун мыйзамы бар, ошого шартталып, ошонун негизинде журуш керек. Каныбек айланасындагы окуяларга, эч нерсени кормоксон, билмексен болуп кетип баратты. Учунчу хатанын жанына келгенде алдында келе жаткан дубак Каныбекке кайрылды.
-Ушул хата сенники, ары жагынан санаганда тортунчу нара (кылмышкерлердин уктоочу жайы). Бар жайгаша Бер, сен биринчи жолу келип аткан жоксун, бул жактын эрежесин да, тартибин да жакшы билесин. Мен бул учоону жайгаштырып келейин.
Каныбек хатага киргенде кадырекей тизилген нарада жети сегиз Адам отуруптур.
-Братвалар кандайсынар, баарынарга ден-соолук каалайм.
Анын саламына эч Ким жооп кайтарган жок, тек Гана эмне кылаар экен дешип бардыгы анын ар бир кыймылын коздорунун кыйыгы менен карап турушту. Каныбек башка эч нерсе суйлогон жок, тизилип турган нараларды бирден санап келди да озунукун таап алып эски матрац, шейшептерди алып таштап озунукун жайгаштырды. Ары жактан топтошуп тургандардын бироосу суурулуп акырын бери басып келди, анан шашпай Каныбектин нарасына отура кетти.
-Коруп турам сен первоходочник эмес экенинди. Блатовать этем деп крышан жылып кетпесин, абайла. Сенин кайсы статья менен келгенинди да билебиз, бирок бул деген менин ордум. Жондон-жон эле подпресске(топоштоо) тушуп каласын, бар тигил жактан оз ордунду тап,- ал колу менен босого жакты корсотту. Каныбек шашпастан чонтогунон тамекисин алып тутотту.
-Бул жердин паханчиги Ким?
Ары жактан далдайган киши менменсине басып келди, анын артынан эки-учоосу ээрчишип келишти.
-Менмин, эмне суроон бар?
Каныбек тамекисин анын бетин коздой уйлоду да ээгин которо жай жооп берди.
-Эгер хатанын паханчиги сен болсон, мындан ары мен болом.
Анын созуно ишенбегендей бары бири-бирин карап калышты. Алиги далдайган киши каткырып жиберди эле калгандары ага кошулушту. Анан дароо ал мостое калып тигиге сурдуу карады.
-Эшиктен кирип тор меники дегени турасынбы ыя? Анда жогору от, тиякка,- тигил энкейип ийилип, колу менен тор жакты корсотту. Каныбек Жаны эле ордунан козголо бергенде тигил шап этип кучактай калып, донгоч которгондой тпа-так жогору которуп туруп, эки-уч жолу чимирилтип айланта, кайра босого жакты коздой топ ыргыткандай ыргытып жиберди. Каныбек эн алгачкы жолу тээ Союз мезгилинде мектепте окуп жургондо спорту бокстан баштаган, Армияда аскер-дениз флотунда кызмат отп жургондо спорт ротада машыгып, ыраакы Чыгыштын Хабаровск крайы боюнча «Кызыл туулуу Тынч океан флотунун» наамын коргоп, коп ийгиликтерге жетишкен болчу. Кийин Армиядан мастерликти толтуруп келип, борборубуздагы дене-тарбия институна тапшырганда, адегенде ушул «Кунг-фудан» баштаган. Анан акырындап каратэ, ушу, таеквондо, кыскасы Чыгыш элдеринин мушташуу ыкмаларынын баарын уйронуп, оздоштургон. Убагында дуйнолук аренага чыгып мелдештерге катышып ийгиликтерге жетишип келген болчу. «Кара пояс» наамында ошондо алган. Алгачкы чыгыш элдеринин мушташуу онорлорун уйроно баштаганда Цью деген кытай машыктыруучусу жерге кулап келатканда айланып келип буту менен туруп калган мышыкты которуп келип озунун машыгуучуларына корсоткон.
-Азыр карап тургула мышыктын шамдагайлыгын, - ал торт бутан кармап туруп ойдо коздой чимирилип ыргыткан, бирок мышык жерге тушкондо торт аягы менен туруп калган. Анны чалкасынан, капталынан ар кандай турлорго салып ыргытып, анын ушунчалык тездик менен жерге жеткиче кайра буту менен жерге туруп калганын корсотуп Берген.
-Кордунорбу, Буга ото тездик, шамдагайлык, анан техника керек. Силер ушундай болуп машыгышынар абзел. Эмесе карап тургула,- ал куу менен келип, тике дубалдын бетинен чуркап отуп, кайра буту менен тикесинен туруп калды. Эки-учоону карматып туруп, озун асманга чимирелте ыргыттырып кайра жерге буту менен тушуп калганын корушкондо аябай тан калышкан.
Бул корунуш Каныбекке аябай жаккандыктан кок беттигин коргозо, ожорлонуп атып акыры озу да оздоштуруп алган. Азыркы ыргытканда да ошондогу ыкманы эстей калып ыкчамдык менен бутуна тикесинен туруп калды. Тигил кайра жетип келип шап кучактай калып эшик жакты коздой болгон кучу менен ыргытып жиберип атты. Бирок ыргытканын бары талаага кетип атканын коруп, заары бетине тээп чыкты. Биротоло анын кабыргасын куушура кармап сындыргысы келип, белинен катуу кучактады. Мурун да озуно тийишкен, кол которгон зектерди ушундай ыкма менен озуно баш ийдирип алган болчу. Каныбекти белден алып, болгон кучу менен катуу ныгырып кыса баштады. Бирок, бойрокко, опкого жеген катуу соккудан эки колун кое берип бир азга озуно келе албай туруп калды. Омурундо мындай соку жеп коргон эмес болчу. Бир кезде ушунчалык чагылгандай тездик менен усту-устуно согулган соккуга сендиректей тушту. Эмне болуп кеткенин озу да тушунбой калды. Каныбекке жакындайын деп алга карай жуткунду эле, буттун учу менен бетке согулган катуу соккуга башы айланып, жер айланкочок болуп тушту. Кулап баратып темир наранын башын карамап калды. Дагы бир жолу ушунчалык катуу соку жеген сон, наранын устуно кулап тушуп эсин жоготуп койду. Каныбек ачуусу менен анны талу жерине уруп таштаган эле. Хатадагы зектердин бары унчукпастан анны жалдырай карап туруп калышты. Ары жакта турган бироосу эси ооп жаткан паханчигин коздой башынан жологону энкейип жакындап келатты эле, Каныбек аны да ары жакка учура сокту.
-Тийбегиле эч киминер Буга, атугул жакын да жолобогула. Бир аздан кийин озу эсине келет,- Каныбек шашпастан озунун матрац, шейшебин ондоп бутуп, чонтогунон кымбат баалуу тамекисин алып чыгып тигилерге сунду.
-Угощайтесь.
Тигилер адегенде чочуркап турушту эле, кымбат баадагы фильтр тамекини кыя алышпай бирден алып тутотуп киришти.
Каныбек хатадан сыртка чыгып баратып, нарада чалкасынан жаткан алиги паханчикке, жалдырап турушкан зектерге карап дагы бир жолу эскертип отту.
-Эскертип коеюн, тигиге эч киминер жолочу болбогула. Бир аздан кийин озу эсине келет.
КАЙРАДАН ЗОНАДА
(бугунку заман)
Темир тордуу чумкомо машинеден секиргенде эле Каныбекке беймарал соккон шамал менен кошо кандайдыр бир тааныш жыттын илеби келди. Айланасына бир сыйра коз жугуртуп алды, бардыгы бири-бирине окшош, бардыгы тааныш, бийик, усту тикенек зым менен курчалган дубалдар, темир каалгалар, турмодогулор учун атайын жасалган аянтча, атугул оздорун кол чапкылап тосуп алышкан зектер да озунчо корунуш. Каныбек менен кошо ар кандай статьялар менен кесилген дагы торт Адам келишкен эле. Аларды тосуп алган турмодогулор Каныбекке анча деле конул болушкон жок, жашы али жыйырмага жете элек 129-статья менен кесилген Баланы тегеректеп алышты.
-Татынакай сулуу жигит экенсин. Бизге ушундай сулуу жигиттер керек болчу, башына жоолук сала сулуу аял боло чыга келесин, ха-ха-хаа! - деп бироосу каткырганда калгандары анны коштоп каткырып калышты.
-Болду жетишет, шашпай суйлошосунор, - дубак(турмо кызматкерлери) анны «Журу артымдан» деп ээрчитип жоноду эле ары жакта турган зектердин бироосу байкатпай тигини ичке катуу уруп алды. Алиги боз улан жигит озоруп, боктушуп барып кайра онолду. Анын козунон жаш агып, ыйламсырап баратканы кадимкидей билинип турду.
Бул «воля» эмес, ар бирин защита кылып кийлигише бергенге болбойт. Бул жактын озунун мыйзамы бар, ошого шартталып, ошонун негизинде журуш керек. Каныбек айланасындагы окуяларга, эч нерсени кормоксон, билмексен болуп кетип баратты. Учунчу хатанын жанына келгенде алдында келе жаткан дубак Каныбекке кайрылды.
-Ушул хата сенники, ары жагынан санаганда тортунчу нара (кылмышкерлердин уктоочу жайы). Бар жайгаша Бер, сен биринчи жолу келип аткан жоксун, бул жактын эрежесин да, тартибин да жакшы билесин. Мен бул учоону жайгаштырып келейин.
Каныбек хатага киргенде кадырекей тизилген нарада жети сегиз Адам отуруптур.
-Братвалар кандайсынар, баарынарга ден-соолук каалайм.
Анын саламына эч Ким жооп кайтарган жок, тек Гана эмне кылаар экен дешип бардыгы анын ар бир кыймылын коздорунун кыйыгы менен карап турушту. Каныбек башка эч нерсе суйлогон жок, тизилип турган нараларды бирден санап келди да озунукун таап алып эски матрац, шейшептерди алып таштап озунукун жайгаштырды. Ары жактан топтошуп тургандардын бироосу суурулуп акырын бери басып келди, анан шашпай Каныбектин нарасына отура кетти.
-Коруп турам сен первоходочник эмес экенинди. Блатовать этем деп крышан жылып кетпесин, абайла. Сенин кайсы статья менен келгенинди да билебиз, бирок бул деген менин ордум. Жондон-жон эле подпресске(топоштоо) тушуп каласын, бар тигил жактан оз ордунду тап,- ал колу менен босого жакты корсотту. Каныбек шашпастан чонтогунон тамекисин алып тутотту.
-Бул жердин паханчиги Ким?
Ары жактан далдайган киши менменсине басып келди, анын артынан эки-учоосу ээрчишип келишти.
-Менмин, эмне суроон бар?
Каныбек тамекисин анын бетин коздой уйлоду да ээгин которо жай жооп берди.
-Эгер хатанын паханчиги сен болсон, мындан ары мен болом.
Анын созуно ишенбегендей бары бири-бирин карап калышты. Алиги далдайган киши каткырып жиберди эле калгандары ага кошулушту. Анан дароо ал мостое калып тигиге сурдуу карады.
-Эшиктен кирип тор меники дегени турасынбы ыя? Анда жогору от, тиякка,- тигил энкейип ийилип, колу менен тор жакты корсотту. Каныбек Жаны эле ордунан козголо бергенде тигил шап этип кучактай калып, донгоч которгондой тпа-так жогору которуп туруп, эки-уч жолу чимирилтип айланта, кайра босого жакты коздой топ ыргыткандай ыргытып жиберди. Каныбек эн алгачкы жолу тээ Союз мезгилинде мектепте окуп жургондо спорту бокстан баштаган, Армияда аскер-дениз флотунда кызмат отп жургондо спорт ротада машыгып, ыраакы Чыгыштын Хабаровск крайы боюнча «Кызыл туулуу Тынч океан флотунун» наамын коргоп, коп ийгиликтерге жетишкен болчу. Кийин Армиядан мастерликти толтуруп келип, борборубуздагы дене-тарбия институна тапшырганда, адегенде ушул «Кунг-фудан» баштаган. Анан акырындап каратэ, ушу, таеквондо, кыскасы Чыгыш элдеринин мушташуу ыкмаларынын баарын уйронуп, оздоштургон. Убагында дуйнолук аренага чыгып мелдештерге катышып ийгиликтерге жетишип келген болчу. «Кара пояс» наамында ошондо алган. Алгачкы чыгыш элдеринин мушташуу онорлорун уйроно баштаганда Цью деген кытай машыктыруучусу жерге кулап келатканда айланып келип буту менен туруп калган мышыкты которуп келип озунун машыгуучуларына корсоткон.
-Азыр карап тургула мышыктын шамдагайлыгын, - ал торт бутан кармап туруп ойдо коздой чимирилип ыргыткан, бирок мышык жерге тушкондо торт аягы менен туруп калган. Анны чалкасынан, капталынан ар кандай турлорго салып ыргытып, анын ушунчалык тездик менен жерге жеткиче кайра буту менен жерге туруп калганын корсотуп Берген.
-Кордунорбу, Буга ото тездик, шамдагайлык, анан техника керек. Силер ушундай болуп машыгышынар абзел. Эмесе карап тургула,- ал куу менен келип, тике дубалдын бетинен чуркап отуп, кайра буту менен тикесинен туруп калды. Эки-учоону карматып туруп, озун асманга чимирелте ыргыттырып кайра жерге буту менен тушуп калганын корушкондо аябай тан калышкан.
Бул корунуш Каныбекке аябай жаккандыктан кок беттигин коргозо, ожорлонуп атып акыры озу да оздоштуруп алган. Азыркы ыргытканда да ошондогу ыкманы эстей калып ыкчамдык менен бутуна тикесинен туруп калды. Тигил кайра жетип келип шап кучактай калып эшик жакты коздой болгон кучу менен ыргытып жиберип атты. Бирок ыргытканын бары талаага кетип атканын коруп, заары бетине тээп чыкты. Биротоло анын кабыргасын куушура кармап сындыргысы келип, белинен катуу кучактады. Мурун да озуно тийишкен, кол которгон зектерди ушундай ыкма менен озуно баш ийдирип алган болчу. Каныбекти белден алып, болгон кучу менен катуу ныгырып кыса баштады. Бирок, бойрокко, опкого жеген катуу соккудан эки колун кое берип бир азга озуно келе албай туруп калды. Омурундо мындай соку жеп коргон эмес болчу. Бир кезде ушунчалык чагылгандай тездик менен усту-устуно согулган соккуга сендиректей тушту. Эмне болуп кеткенин озу да тушунбой калды. Каныбекке жакындайын деп алга карай жуткунду эле, буттун учу менен бетке согулган катуу соккуга башы айланып, жер айланкочок болуп тушту. Кулап баратып темир наранын башын карамап калды. Дагы бир жолу ушунчалык катуу соку жеген сон, наранын устуно кулап тушуп эсин жоготуп койду. Каныбек ачуусу менен анны талу жерине уруп таштаган эле. Хатадагы зектердин бары унчукпастан анны жалдырай карап туруп калышты. Ары жакта турган бироосу эси ооп жаткан паханчигин коздой башынан жологону энкейип жакындап келатты эле, Каныбек аны да ары жакка учура сокту.
-Тийбегиле эч киминер Буга, атугул жакын да жолобогула. Бир аздан кийин озу эсине келет,- Каныбек шашпастан озунун матрац, шейшебин ондоп бутуп, чонтогунон кымбат баалуу тамекисин алып чыгып тигилерге сунду.
-Угощайтесь.
Тигилер адегенде чочуркап турушту эле, кымбат баадагы фильтр тамекини кыя алышпай бирден алып тутотуп киришти.
Каныбек хатадан сыртка чыгып баратып, нарада чалкасынан жаткан алиги паханчикке, жалдырап турушкан зектерге карап дагы бир жолу эскертип отту.
-Эскертип коеюн, тигиге эч киминер жолочу болбогула. Бир аздан кийин озу эсине келет.
#280 24 March 2015 - 23:22
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 474
- 25 July 13
- : 04 Aug 2018 01:49
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Ош
ТАБЫШМАКТУУ ЖОГОЛГОН КАЗЫНА
(мурунку заман)
1885-жыл. Бухар эмирдиги менен Кокон хандыгынын бийлиги кетип, кыргыз-кыпчактар акырындап орустар менен жакындаша башташты. Тундуктон туштукко карай агылышкан белгилуу орус помещиктери бир тууган таяке, жээндер С.Иванов менен И.Орлов озунун бутундой уй-чарбачылыгы, алдындагы жумушчу малайлары менен Сары-Озон Чуйго келип алгачкылардан болуп отурукташа башташкан болчу. Жедеп Кокон хандыгынын эзуусунон кыйналып, каржалышкан кыргыз-кыпчак эли аларга тоскоолдук кылмай Тургай, кубанып кабыл алышты. О.э тундуктон агылып келе башташкан белгилуу орус помещиктер Сары-Озон Чуйдон кун чыгышты карай багыттарын озгортушту. Жайы-кышы дебей тонбой мелтиреп чалкып жаткан Ысык-Колду корушуп, жактырышып, анын айланасын мекендей башташты. Кара кыргыздар балыкты жешпегендиктен колдун озу тугул, озондордон, куймалардан бери суудан «Бултак» этип чыга калып, ээн-эркин сузуп журушкон балыктарын коруп тан калышты. Колдун батыш тарабындагы белгилуу Котмалды конушунан баштап колдун тундук-туштук тарабына агылып келип, баткак чополордон уй салып, эгин айдашып, кандайдыр бир мезгил аралыгында Эл тынчый тушушту.
Сары-Озондогу Пишпек сепилине орустардын Армиясы келип жайгашышышты.
Кызыл-Ункурдогу узак жыл бою озунун бийлигин кармап турган Ахмед Абу Убайдулла бирден-бир ишенимдуу он колу болгон Абдурахман Афтобачини озуно чакыртып келди.
-Каеа айтчы, Афтобачи…, Боромбай, Ормондордун жигиттери аркылуу казына каяка дайынсыз, жиги билинбей жоголуп кетиши мумкун? Шектуу дегендердин баарын кармап келип бир сыйра кыйнап, коркутуп, сурап да кордук. Далайларын зынданга салып, далайларынын башын алдык. Дегиле бир шеги билинбейт. Биягы Андижан, Наманган, Маргеландан баштап Алай, Ош, Чирчике чейин, Памирден баштап Таш-Курган, Бустан-Терек, Далат-Курган, Кызыл-Курган, Суфи-Курганга чейин, тигил жактан болсо Кетмен-Тобо, Узун-Акмат, Беш-Кемпирге чейин чалгын жиберип акырын издеттик. Тянь-Шань жактан болсо Куртка, Жумгал, Кочкор, Ат-Башы, Тогуз-Торо, Торо-Курган, Кууганда, Бугучуну бут бардыгын шимшилеп чыгышты. Боромбайдын жигиттери кимиси каяка алып кеткени дайынсыз.
-Баса, кол тарапты кыдырдынарбы?
-Ал жакты да, эки тарабын тен бут биздин кишилер акырын шимшилеп айланып чыгышты, тактап айтканда Кара-Кол, Барскоон, Конур-Олон, Кызыл-Ункурдо жашаган биздин кишилерден да акырын сураштырып корушту, эч кимиси эч нерсе билишпейт экен.
-Анан каяка кетиши мумкун, жер жутуп кеттиби ошончо алтынды киши-пишилери менен кошо?
-Бардыгы канча кап эле таксыр, алтын-кумуш салынган?
-Менимче кыргыз-кыпчактарга туткунга тушуп калышкан биздин кишилердин божомолунда он эки капка салыныптыр. Алардын ичинде атайын уютулган алтындар да бар болчу дешет, озунчо каптарда. Мерке же Урумчу, Турпан тарапка качып отуп кетип калышкан жокпу?
-Ал жакка качып улгуро алышпайт болчу, ушунча кап менен. Биздин куугунчулар Кызыл-Ункурду ээлеп алышары менен дароо эле куугунга чыгышкан. Жолуккан эле кыргыз-кыпчактардын бирин да койбой олтуруп журуп олтурушкан. Дегеле шектуу эч нерсе таба алышкан эмес.
-Кана мага эмне кенеш Бере аласын Афтобачи, сен менин ишенимдуу он колумсун, мындайча айтканда оз кишимсин. Жоголгон казынаны кай тараптан издесек болот?
Болмо ичи бир паска тым-тырс боло тушту. Бир аздан кийин Абдурахман ишенимсиз турдо ооз учунан «кунк» этти.
-Муну озубуз издегенде таба албайбыз. Менимче булардын бары бир жерге жашырылды да, жашырганга катышкан адамдарын, куболордун бары олтурулду. Муну билсе бир-экоосу Гана билет. Атугул ал адамдар бизден аябай алыс жерде деле эмес. Улам-улам байкап коюшуп ушул Ош, Андижан, Ташкенттин тегерегинде эле жашап журушот. Мынча байлык менен качкындар алыс кете алмак эмес. Андан корокчо ошого катышкан куболордун озун кармашыбыз керек.
-Кантип, кыргыз-кыпчактар бири-бирине айтышпайт да?
-Бирде болбосо бирде кокусунан ооздорунан чыгып кетиши мумкун. Ошолорду, ошондой создорун бизге жеткирип турганга жер-жерлерге тынчыларды коюш керек. Балким биз учун бир илмек табылып калар?
-Сен ошондой ойлойсунбу?
-Бул айла кеткенден айтылган ой таксыр. Мына ушунча жылдан бери издеп атып дегеле дайынын таппай койдук го. Кумга синген суудай жок болду да да калды.
Бул мезгилде дайынсыз жоголгон байлыкты кыргыз-кыпчактар тарабынан Боромбай, Ормон хандар да акырын сураштырып, иликтеп, издеп атышкан эле. Буга бирден-бир туз тиешеси бар, жападан-жалгыз кубо Урумчудо олум менен омурдун ортосунда кыйналып жаткан Улукбек дервиш болчу.
ЭЭН ЖЕРДЕГИ МАЕК
(бугунку заман)
Каныбек Абдурасул деген наамды жамынып, кунумдук конумуш турмо турмушу акырындап оз агымы менен отуп жатты. Ал отконку жолку турмодо отургандай, корунгон менен мушташып «авторитет» талашкан жок, тек Гана озу менен озу болуп, турмонун «баландасын» (турмо тамагы) ичип сырттан келген «дачка» (сырттагы тууган-жакындары киргизуучу тамак-аш) менен кун кору поз оокатын кылып журду. Озу тийишип, озу катылгандарды аячу эмес, сазайын берчу.
Озу болсо эч кимге катылып тийишкен жок. Турмо ичиндеги мыйзамды бузбай, бузгандарды башка зектер сыяктуу эле катуу жазалап, кунумдук конумуш турмо жашоосун откоруп атты. Арадан бир ай отуп, бул мезгил аралыгында Айгул ага уч-торт жолу тамак-аш жеткирип келип кетти. Дээрлик ушул аралык ичинде турмодогулордун бары анын кандай экенин билип калышкан эле. Абдурасул аты жоголуп «Черный пояс» атка конуп кеткен. Анын кандай экенин билип алышкан бул жакка келишкен Абдурахмандын алиги эки кишиси Абдурасулга жолошпой жаа бою качып журушту.
Тушку тамактануудан кийин «кураждан» (ээн-жеке суйлошчу жер) Каныбек Кахардын жанына келди да, чонтогунон фильтр тамеки алып чыгып сунду.
-Ме, чегесинби тамеки братва?
-Рахмат,- ал тамекини алып куйгузду да, унчукпастан тутотуп тарта берди. Анан бир аздан кийин акырын унчукту.
-Мен сени жакшы биллем…
-Мумкун!- Каныбектин оюуна дароо жаман нерсе кетти. Озун милицияда кызмат кылганын, бул жакта тапшырма менен жургонун билип калган го деп дароо сактана тушту. Эгер андай болсо турмодогу зектер анны соо коюшмак эмес, олтуруп коюушу да мумкун болчу.
-Жоголгон казынанын дайыны табылдыбы? Албетте, табалган жоксунар, таба да албайсынар. Ушунун кесепетинен кайра-кайра турмого тушуп да жатасын. Мынтип отурсан омурундун тени турмодо отушу мумкун. Абдурахман, Сулайман, Жафарларды турмодон жолун таап качырып чыгардын. Алар сага кенчтин кайда экенин таап бериштиби? Албетте жок. Турмого болсо кайра келдин, бул жолу атайын бир ой менен келдинби, тушунбойм. Ушунча жыл дээрлик бир кылымдан ашык жаткан казына азыркыга чейин бир жерде катылуу жатканына ишенесинби? А мен ишенбейм,- кутулбогон жерден Кахардын бул создорун уккан Каныбек эмне деп жооп айтаарын билбей оозун ачып калды. «Бул эмнеси, менин бутундой омур баянымды турмо боюнча зектер билишеби. Мент болуп иштегенимди билишсе анда эле ишимдин буткону ошол да. Андай болсо дароо эле бул жактан чыгып кетиш керек, пока кеч боло электе»,- ал ичинен алда немеден кумон санай тигини кайрадан сынап корду.
-Менин башымдан откондорду, алтын, казына туралуу булардын баарын кайдан билесин сен?
-Мунун эч кандай тангала турган нерсеси жок,- Кахар мыйыгынан жылмайып койду- биздеги, тагыраак айтканда биздин зонадагы Абдурахмандын эки кишисин унутуп калдынбы, тээ качандыр бир убакта сага бычак которушкон, ошонун айынан турмодо отурушкан. Кыскасы мен Сенин тарыхынды ошолор аркылуу жакшы билем.
Муну укканда Каныбек «ох» деп ичинен жай ала тушту. «Демек бул Каныбек эмес Абдурасулдун тарыхын билет экен да».
-Меин баамымда Абдурахман сени башынан эле мишенге алып жургон. Чыгыш элдеринин мушташуу ыкмаларын жакшы оздоштургонунду, «кара пояс» экенинди билип алып ошону пайдалангысы келген. Бир нерсе болсо биринчи сени бутага коюп бермек. Мына акыры кайрадан сеин турмого жоноткон турбайбы, озу болсо эркиндикте журот жоголгон казынаны издеп. Баса, айтмакчы, казына бар экенине сен чын эле ишенесинби?
«Темирди кызуусунда сок» дегендей Каныбекке ушул теманын озу керек болчу. Созду дароо алыстан баштады.
-Мен да Сенин тарыхынды жакшы билем. Улутун афган, мурун афгандыктар менен бизге каршы согушуп, кийин кандайдыр бир келишпестиктер менен биз тарапка отконсун. Биздин Армияда кызмат кылып журуп, офицердик чин алгансын. Кандайча болуп «военный трубунал» менен кеткенинди, ага дагы кошумча моонотту кантип алганынды, атугул афган досторунду да билем аттары кандай экенин,- анан Каныбек анын таржымалын чып-чыргасын коротпой божурап айта баштады.
(мурунку заман)
1885-жыл. Бухар эмирдиги менен Кокон хандыгынын бийлиги кетип, кыргыз-кыпчактар акырындап орустар менен жакындаша башташты. Тундуктон туштукко карай агылышкан белгилуу орус помещиктери бир тууган таяке, жээндер С.Иванов менен И.Орлов озунун бутундой уй-чарбачылыгы, алдындагы жумушчу малайлары менен Сары-Озон Чуйго келип алгачкылардан болуп отурукташа башташкан болчу. Жедеп Кокон хандыгынын эзуусунон кыйналып, каржалышкан кыргыз-кыпчак эли аларга тоскоолдук кылмай Тургай, кубанып кабыл алышты. О.э тундуктон агылып келе башташкан белгилуу орус помещиктер Сары-Озон Чуйдон кун чыгышты карай багыттарын озгортушту. Жайы-кышы дебей тонбой мелтиреп чалкып жаткан Ысык-Колду корушуп, жактырышып, анын айланасын мекендей башташты. Кара кыргыздар балыкты жешпегендиктен колдун озу тугул, озондордон, куймалардан бери суудан «Бултак» этип чыга калып, ээн-эркин сузуп журушкон балыктарын коруп тан калышты. Колдун батыш тарабындагы белгилуу Котмалды конушунан баштап колдун тундук-туштук тарабына агылып келип, баткак чополордон уй салып, эгин айдашып, кандайдыр бир мезгил аралыгында Эл тынчый тушушту.
Сары-Озондогу Пишпек сепилине орустардын Армиясы келип жайгашышышты.
Кызыл-Ункурдогу узак жыл бою озунун бийлигин кармап турган Ахмед Абу Убайдулла бирден-бир ишенимдуу он колу болгон Абдурахман Афтобачини озуно чакыртып келди.
-Каеа айтчы, Афтобачи…, Боромбай, Ормондордун жигиттери аркылуу казына каяка дайынсыз, жиги билинбей жоголуп кетиши мумкун? Шектуу дегендердин баарын кармап келип бир сыйра кыйнап, коркутуп, сурап да кордук. Далайларын зынданга салып, далайларынын башын алдык. Дегиле бир шеги билинбейт. Биягы Андижан, Наманган, Маргеландан баштап Алай, Ош, Чирчике чейин, Памирден баштап Таш-Курган, Бустан-Терек, Далат-Курган, Кызыл-Курган, Суфи-Курганга чейин, тигил жактан болсо Кетмен-Тобо, Узун-Акмат, Беш-Кемпирге чейин чалгын жиберип акырын издеттик. Тянь-Шань жактан болсо Куртка, Жумгал, Кочкор, Ат-Башы, Тогуз-Торо, Торо-Курган, Кууганда, Бугучуну бут бардыгын шимшилеп чыгышты. Боромбайдын жигиттери кимиси каяка алып кеткени дайынсыз.
-Баса, кол тарапты кыдырдынарбы?
-Ал жакты да, эки тарабын тен бут биздин кишилер акырын шимшилеп айланып чыгышты, тактап айтканда Кара-Кол, Барскоон, Конур-Олон, Кызыл-Ункурдо жашаган биздин кишилерден да акырын сураштырып корушту, эч кимиси эч нерсе билишпейт экен.
-Анан каяка кетиши мумкун, жер жутуп кеттиби ошончо алтынды киши-пишилери менен кошо?
-Бардыгы канча кап эле таксыр, алтын-кумуш салынган?
-Менимче кыргыз-кыпчактарга туткунга тушуп калышкан биздин кишилердин божомолунда он эки капка салыныптыр. Алардын ичинде атайын уютулган алтындар да бар болчу дешет, озунчо каптарда. Мерке же Урумчу, Турпан тарапка качып отуп кетип калышкан жокпу?
-Ал жакка качып улгуро алышпайт болчу, ушунча кап менен. Биздин куугунчулар Кызыл-Ункурду ээлеп алышары менен дароо эле куугунга чыгышкан. Жолуккан эле кыргыз-кыпчактардын бирин да койбой олтуруп журуп олтурушкан. Дегеле шектуу эч нерсе таба алышкан эмес.
-Кана мага эмне кенеш Бере аласын Афтобачи, сен менин ишенимдуу он колумсун, мындайча айтканда оз кишимсин. Жоголгон казынаны кай тараптан издесек болот?
Болмо ичи бир паска тым-тырс боло тушту. Бир аздан кийин Абдурахман ишенимсиз турдо ооз учунан «кунк» этти.
-Муну озубуз издегенде таба албайбыз. Менимче булардын бары бир жерге жашырылды да, жашырганга катышкан адамдарын, куболордун бары олтурулду. Муну билсе бир-экоосу Гана билет. Атугул ал адамдар бизден аябай алыс жерде деле эмес. Улам-улам байкап коюшуп ушул Ош, Андижан, Ташкенттин тегерегинде эле жашап журушот. Мынча байлык менен качкындар алыс кете алмак эмес. Андан корокчо ошого катышкан куболордун озун кармашыбыз керек.
-Кантип, кыргыз-кыпчактар бири-бирине айтышпайт да?
-Бирде болбосо бирде кокусунан ооздорунан чыгып кетиши мумкун. Ошолорду, ошондой создорун бизге жеткирип турганга жер-жерлерге тынчыларды коюш керек. Балким биз учун бир илмек табылып калар?
-Сен ошондой ойлойсунбу?
-Бул айла кеткенден айтылган ой таксыр. Мына ушунча жылдан бери издеп атып дегеле дайынын таппай койдук го. Кумга синген суудай жок болду да да калды.
Бул мезгилде дайынсыз жоголгон байлыкты кыргыз-кыпчактар тарабынан Боромбай, Ормон хандар да акырын сураштырып, иликтеп, издеп атышкан эле. Буга бирден-бир туз тиешеси бар, жападан-жалгыз кубо Урумчудо олум менен омурдун ортосунда кыйналып жаткан Улукбек дервиш болчу.
ЭЭН ЖЕРДЕГИ МАЕК
(бугунку заман)
Каныбек Абдурасул деген наамды жамынып, кунумдук конумуш турмо турмушу акырындап оз агымы менен отуп жатты. Ал отконку жолку турмодо отургандай, корунгон менен мушташып «авторитет» талашкан жок, тек Гана озу менен озу болуп, турмонун «баландасын» (турмо тамагы) ичип сырттан келген «дачка» (сырттагы тууган-жакындары киргизуучу тамак-аш) менен кун кору поз оокатын кылып журду. Озу тийишип, озу катылгандарды аячу эмес, сазайын берчу.
Озу болсо эч кимге катылып тийишкен жок. Турмо ичиндеги мыйзамды бузбай, бузгандарды башка зектер сыяктуу эле катуу жазалап, кунумдук конумуш турмо жашоосун откоруп атты. Арадан бир ай отуп, бул мезгил аралыгында Айгул ага уч-торт жолу тамак-аш жеткирип келип кетти. Дээрлик ушул аралык ичинде турмодогулордун бары анын кандай экенин билип калышкан эле. Абдурасул аты жоголуп «Черный пояс» атка конуп кеткен. Анын кандай экенин билип алышкан бул жакка келишкен Абдурахмандын алиги эки кишиси Абдурасулга жолошпой жаа бою качып журушту.
Тушку тамактануудан кийин «кураждан» (ээн-жеке суйлошчу жер) Каныбек Кахардын жанына келди да, чонтогунон фильтр тамеки алып чыгып сунду.
-Ме, чегесинби тамеки братва?
-Рахмат,- ал тамекини алып куйгузду да, унчукпастан тутотуп тарта берди. Анан бир аздан кийин акырын унчукту.
-Мен сени жакшы биллем…
-Мумкун!- Каныбектин оюуна дароо жаман нерсе кетти. Озун милицияда кызмат кылганын, бул жакта тапшырма менен жургонун билип калган го деп дароо сактана тушту. Эгер андай болсо турмодогу зектер анны соо коюшмак эмес, олтуруп коюушу да мумкун болчу.
-Жоголгон казынанын дайыны табылдыбы? Албетте, табалган жоксунар, таба да албайсынар. Ушунун кесепетинен кайра-кайра турмого тушуп да жатасын. Мынтип отурсан омурундун тени турмодо отушу мумкун. Абдурахман, Сулайман, Жафарларды турмодон жолун таап качырып чыгардын. Алар сага кенчтин кайда экенин таап бериштиби? Албетте жок. Турмого болсо кайра келдин, бул жолу атайын бир ой менен келдинби, тушунбойм. Ушунча жыл дээрлик бир кылымдан ашык жаткан казына азыркыга чейин бир жерде катылуу жатканына ишенесинби? А мен ишенбейм,- кутулбогон жерден Кахардын бул создорун уккан Каныбек эмне деп жооп айтаарын билбей оозун ачып калды. «Бул эмнеси, менин бутундой омур баянымды турмо боюнча зектер билишеби. Мент болуп иштегенимди билишсе анда эле ишимдин буткону ошол да. Андай болсо дароо эле бул жактан чыгып кетиш керек, пока кеч боло электе»,- ал ичинен алда немеден кумон санай тигини кайрадан сынап корду.
-Менин башымдан откондорду, алтын, казына туралуу булардын баарын кайдан билесин сен?
-Мунун эч кандай тангала турган нерсеси жок,- Кахар мыйыгынан жылмайып койду- биздеги, тагыраак айтканда биздин зонадагы Абдурахмандын эки кишисин унутуп калдынбы, тээ качандыр бир убакта сага бычак которушкон, ошонун айынан турмодо отурушкан. Кыскасы мен Сенин тарыхынды ошолор аркылуу жакшы билем.
Муну укканда Каныбек «ох» деп ичинен жай ала тушту. «Демек бул Каныбек эмес Абдурасулдун тарыхын билет экен да».
-Меин баамымда Абдурахман сени башынан эле мишенге алып жургон. Чыгыш элдеринин мушташуу ыкмаларын жакшы оздоштургонунду, «кара пояс» экенинди билип алып ошону пайдалангысы келген. Бир нерсе болсо биринчи сени бутага коюп бермек. Мына акыры кайрадан сеин турмого жоноткон турбайбы, озу болсо эркиндикте журот жоголгон казынаны издеп. Баса, айтмакчы, казына бар экенине сен чын эле ишенесинби?
«Темирди кызуусунда сок» дегендей Каныбекке ушул теманын озу керек болчу. Созду дароо алыстан баштады.
-Мен да Сенин тарыхынды жакшы билем. Улутун афган, мурун афгандыктар менен бизге каршы согушуп, кийин кандайдыр бир келишпестиктер менен биз тарапка отконсун. Биздин Армияда кызмат кылып журуп, офицердик чин алгансын. Кандайча болуп «военный трубунал» менен кеткенинди, ага дагы кошумча моонотту кантип алганынды, атугул афган досторунду да билем аттары кандай экенин,- анан Каныбек анын таржымалын чып-чыргасын коротпой божурап айта баштады.
