Супер-Инфо
super.kg
видео
"Баатырдын атын алыстан ук,жанына келсең бир киши" дегендей анын тигил сакалчандардан эч айырмасы жоктугуна таңгалды.Каныбек аны аябай далдайган дөө,сүрдүү киши катары элестетип жүрчү.
Ал Кахарды сыртынан тааныйт экен,сыягы мурун анын афган согушундагы окуяларын укса керек.Каныбек экөөнү өзүнө чакырып алып бир сыйра аңгемелешип көрдү. Анын берген суроолорунан,
сынай караган көз караштарына,
кыймыл-аракеттеринен башынан далайлы өткөргөн көк жал карашкыр экени билинип турду.Ошол күнү эле кечке жуук ал өзунун кишилеринин баарын чогултту.
-Бул бардыгыңарга эле маалым.Бүгүн тунү жүктөр өтөт бул жерден.Ал эмне жүк экени бардыгыңарга эле маалым.Аны Кыргызстандын да,Өзбекстандын да солдаттарына билгизбей алып өтушүбүз керек.Бул боюнча биз үч топок бөлүнөбүз.Биринчи топ тигил өзбек солдаттарынын жолун тороп,алардын ар-бир кыймыл-аракеттерин байкап турат.Экинчи топ Кыргызстандын аймагы аркылыуу алып өтуп жаткандыктан,
казармандагы солдаттарды алаксытып,көңүлдөрүн өздөрүнө бурдуруп турат,ал эми үчүнчү топ болсо "жүктөрдү"
кайтарып,узатышып алып өткөнгө жардам берет.
Мындайча айтканда тиштеринен тырмактарына чейин куралданышкан элүү адам үч топок бөлүнүштү.Каныбек менен Кахар экинчи топко кошулушту.Алар Кыргызстандын казарманындагы солдаттарды ок менен аткылашып өздөрүнө алаксытып туруу болчу.Буга он жетидей адам катышты.Мылтыкты кыйын,таамай аткан он чактыдай киши иргелишип,тандалып алынды.Ар бирине түнкүсүн күндүзгүдөй кылып көрсөтө турган,алысты жакын кылып көрсөтүүчү дүрбүсү бар алыска атылуучу снайпер мылтыгы берилди.
Булардын башкы милдети казармандагы солдаттарды алыста туруп алып аткылап,солдаттардын көңүлдөрүн өздөрүнө алаксытуу болчу.Ар бир үчөөсүнүн бирөөсүнө алыска атылуучу гранатёмоддор тапшырылды.
Алар бул жактын жер шарты жайгашкан картаны алып чыгышып,өздөрүнүн кишилерин ар кайсыл жерге жайгаштыруу үчүн алдын ала даярдыктарды көрө башташты.Үч топко бөлүнгөндөрдүн ар биринин үчүнчүсүнө мобилдик телефондор берилди.Үстүндө дүрбүсү бар чет элдик снайпер мылтыгын Каныбек ошондо биринчи жолу кармап көрдү.
Күндүзү аябай даярдыктан өтушүп,кимиси кайсыл жерге жайгашат,бардык пландар кылдат иштелип чыкты.
Каныбек кошулган топ ок өтпөс бронжилеттерди кийишип,мобилдик телефон аркылуу буйрукту күтүп калышты.Бардыгы алдын ала даярдыкта жүрүп жатты.Булардын ушунчалык деңгеээлде куралданганына Каныбек таңгалып жатты.
"Кайдан алышат болду экен булар мынча куралды?Мындай куралдар биздин солдаттарда жок.Акча,доллар болсо бардыгын сатып алса болот экен да.Буларда америка доллары бар,ошондуктан мыкты куралданышкан.
Карачы чет элдик тургай,жада калса биздин автоматтар,
гранатёмоддор да жүрөт буларда!Эмне кылсам,биздикилерге бул жөнүндө кабар берсемби?Булардын балким биздин солдаттарга,
мамлекетибизге зыяны тийбес.Болгону бул жүктөрдү биздин жер аркылуу башка мамлекетке алып өтүп кетишет турбайбы.Кудай сактасын,биздин элибизге,жерибизге булардын кедергиси тийбей эле койсун.Анын үстүнө биздин сыноо мөөнөтүбүз али бүтө элек,булардын ишенимине биз жакшы кире элекпиз да.Жума Наманганинин Кахарды сыртынан болсо да билгени да биз үчүн жакшы болду окшойт.Болбосо тигилер бизге анча ишене албай турушкан"
.
Каныбек менен Кахарды бири-бирине жакындаштырып сүйлөшкөнгө тигилер эч мүмкүнчүлүк беришкен жок.Кыргыз солдаттарынын казарманы тээ төмөнкү ой жакта жайгашкандыктан бийик тоо башына чыгышкан сакалчандарга алардын ар бир кыймылы алаканга салгандай көрунүп турду.Ар бири жетекчисинин дайындаган жерлерине барып жайгашышып буйрукту күтүп жатышты.Бул топтун жетекчиси улам-улам саатын карап мобилдик телефон аркылуу кимдир бирөөлөр менен сүйлөшүп жатты."Булардын биздин солдаттарга зыяны тийбесе,курмандыктары болбосо экен"-Каныбек жатып алып ушуларды ойлоп жатты."Карасаң тигил казармандагы солдаттардын эч нерсе менен иши жок камырбай жүрүшкөнүн.
Эгерде душмандар акырын келип карангыда тымызын кол салышса тим эле тигилерди жөн эле басып алчудай.Бийик вышкаларда солдаттар туш-туш жакка күчтүү прожекторлорун чачырата эч нерсе менен иштери жок бейкапар турушту".
Жогору жакта жаткан сакалчандардын тобу дээрлик үч сааттан ашык ордуларынан былк этпей жатышты.Анан түнкү саат экилерге жакындап калганда жетекчиси даярдангыла дегендей белги берди.Сыягы тигил жактан келаткан жүктөр Кыргызстандын чек арасынан өтө баштаса керек.Бардыгын күндүзгүдөй кылып көрсөтүчү снайпер мылтыктар менен төмөн жакты мээлеп дагы жыйырма мүнөттөй күтүштү.Каныбек бир снайпер мылтыкты алып анын дүрбүсү менен төмөн жакты,казармандын ичиндеги солдаттарды карап көрдү.Тимэле күндүзгүдөй кылып көрсөткөнүн көрүп башын чайкады."
Муну менен бул жерге туруп алып эле тигилерди бирден терип атып таштаса болот турбайбы.Карачы тигилердин ушунчалык деңгээлге жетишкенин"
.
Аңгыча атуу жөнүндө буйрук берилди.Заматтын ортосунда эртеден бери чымын учса угулчудай болуп турган айлана ызы-чууга толуп,тарса-
турс болуп дары,түтүн жыттанып кетти.Тээ төмөн жакта жаркырап күйүп тургшан прожекторлордун баары быркырай казарман ичинде тревога болуп,солдаттардын ары-бери чуркагандары дүрбүдөн алаканга салынгандай көрүнүп турду.Каныбектин айланасындагылар тынбай үстөккө-босток аткылай башташты.Төмөн жактагы ар кайсы таштарга жашынган солдаттарды тим эле баш көтөтпөй аткылап атышты.Каныбек ташка далдаланган солдаттарды чочута,бир жагынан эскерте дал жанындагы таштарды улам атып коюп турду.Ташка тийген октордон улам учкун чыгып кайра жок болуп кетүүдө.Караңгыда төмөн жактагы солдаттардынкайсыл жакты атаарын билишпей туш келди божомолдоп атып атканы кадимкидей билинип жатты.Ташка,
чуңкурчаларга жашынган солдаттарды дегеле баштарын көрсөтпөй аткылоо дээрлик төрт сааттан ашык убакытка созулду.Төмөн жактагы солдаттар туш келди божомолдоп гранатамёддор менен аткылай беришти.Алардын аткылагандары таптакыр бөлөк жакка тийип жарылып жатты.Акырындап таң агара баштаганда гана булардын жетекчиси аткылоону токтоткула деген белги берди.Сыягы тигил жактан жүктөрдү алып өтүп кетти кдеген кабар келсе керек.Анан кандайдыр белгини түшүнүшө бардыгы ордуларынан атып турушуп,жетекчисинин артынан чуркап жөнөштү.Көз ачып жумганча жашынып турган жерлеринен алыстап кетишти.Бардыгы биринин артынан бири ээрчише бир тыным албай жүруп отурушуп бийик тоодогу жарчаларды аралап кетишти.Бул жерден аларды вертолет менен издешсе да таба алышпайт болчу.Ызы-чуу түшүкөн солдаттардын казарманы тээ алыста калды.Бул мезгилде айланага жарык кирип,кыймыл-
аракеттин баары кадимкидей көрүнүп калган эле.
Кара пояс Жоголгон казына баяны
#321 17 April 2015 - 02:27
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2104
- 21 July 14
- : 01 Feb 2022 01:17
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Деңиз жээгинде.
Аллахым көрсөткөн ар бир күнүңө бейэсеп шүгүр!
#322 04 May 2015 - 21:20
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2104
- 21 July 14
- : 01 Feb 2022 01:17
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Деңиз жээгинде.
КҮТҮЛБӨГӨН МЕЙМАНДАР
(мурунку заман)
"Каякка барсам,эмне кылсам?Мынча алтындарды, байлыкты эмне кылам мен,жалгыз керт башыма.Андан көрө аларды кичинееден сатып оокат кылып жүрө берсемби?" Улукбек белине оролгон чүпүрөктү алып жерге жайды,анын ичинде билериктер, сөйкөөр,шакектер, шурулар,тыйындар бар болчу.Көрдүн оозун бекитээрде ичиндеги мүшөктөрдөн эки жолу чеңгелдеп белине ороп алган."Карачы ушулардын кесепетинен канчалаган гана адамдар оо дүйнөгө кетишти.Булар дагы канча адамдын канына кедерги болот,ким билет.Айтмакчы тигил жактагы байлыкты каякка өткөрсөм?Ташкен тарапка барсам Кокон желдеттери мени таанып калышы мүмкүн.Кытай тарапка барганга мүмкүн эмес,Андижан, Ош,Маргелан тарапка барсамчы?Ал жакта да мени тааныгандар бар же Сары өзөн Чүй,Көл тарапка кетсемби?..Бирок ал жакта да орус солдаттары келе баштабадыбы. Мени тынч жашатканга мүмкүнчүлүк бербейт болуш керек.Андан көрө Мерке тарапка кетип кыргыздар менен аралашып кетсемчи,ал жактан мени издеп таба алышмак беле.Өзбек,кыргыздарга караганда ошол казактар менен оокатым түзүк өтөт болуш керек.Ал жакта мени тааныган да эч ким жок.. " Аңгыча кандайдыр бир ат дүбүртүнө окшогон дабышка селт эте башын көтөрө алдында жайылып тургандарды чогулта кайра белине ороду.Анан чоң жапайы даракка далдалана алыска көз жүгүрттү.Тээ алыста мылтык асынышкан баш-аягы жок чубаган орус солдаттары батыш тарапка кетип баратышыптыр. "Булар соо эмес оңой менен мынча көп сандаган куралчандар келишчү эмес эле.Болду болбоду Хамза мекендеген тоо тарапка баратышат булар.Өткөн жолу жыйырмадай орус солдаттарын курчоого алышып,бардыгынын баштарын шылый чаап,куралдарын тартып алганга булар кекенип калышса керек".Ал бактын артындагы далдоо жерге атын байлады да,жакын жердеги бийик дарактын башына асылып көтөрүлүп чыкты.Тээ алыста окшош кийинишкен орус солдаттары кайдадыр шашып баратышканын эми даана көрдү.Алар Хамзалар жашаган тоо тарапты көздөй кетип баратышкан болчу."Болду болбоду булардын Хамзалар менен кагылышуусу болот.Эмне кылсам эртераак барып Хамзаларга кабар берсемби орус солдаттары келатат деп?А балким кокусунан ал жактан око учсамчы,бул жактагы байлыктын баары кимге калат анда?..Кой ач кулактан тынч кулак,андан көрө өзүмдүн күнүмдү көрөйүн,ушунча жылдан бери тентигеним жетишет.Хамзанын каракчылары эч кимиси калбай кырылып калса,тескерисинче куугунтуктаган эч ким жок кайра мага жакшы болот".Бактан жерге секирип түшүп,жаңы эле атын мине бергенде тээ алыс жакта башка тараптан өзүн көздөй келаткан беш-алты атчандардын караанын көрдү.Алар орус солдаттарына окшобойт.Улукбек атына шапа-шупа мине калды да алардан качып туш тарапка качып жөнөдү.Алдыга качса орустардын солдаттарына кабылмак.Тигил атчандар муну көрүп калышса керек,дароо күтүүсүздөн качып жөнөгөн куралчан адамдын соңунан түшүштү.Булар Убайдулла бийдин желдеттери болчу.Улукбек устөккө босток атына камчы уруп,кандай да болсо булардан кутулууну көздөп баратты,бирок арттагы куугунчулардын аттары тигиникинен күүлүүрөк келип экөөнүн аралыгы уламдан улам жакындап келатты.
"Эмне кылсам,эми буларга кармалчу болсом,анда эле ишимдин бүткөнү.Биринчиден Хамзанын адамы экенимди дароо эле тааныйтэкинчиден белимдеги оролуу алтындарды көрүп калса дароо эле Убайдулла бийге алып барышат мени же ушул жерден эле өлтүрүп алтындарымды тартып алышат".Аңгыча арт жактагылар мылтык менен тарсылдатып аткылап киришти.Ал атын канчалык камчыласа да арт жактагылар улам жакындап келатышты." Ойлон Улукбек,ойлон, ажалыңдын жеткенине саналуу гана убакыттар калды.Тигилерди карай алтын шакек,тыйындарымды чачып ыргытсамбы. Балким ошолорго алаксып артта калып жүрүшпөсүн? " Улукбек ушуну ойлоду да чаап баратып белиндеги курун бошотуп чече баштады.Арт жакта кез-кез мылтык менен аткылап кууп келаткандардын м60порьаүннжъендөрү да кадимкидей угула баштады.Ал алтындарын да кыйгысы келбей турду.Бир кезде ага кандайдыр бир ой пайда болду да артында асынып келаткан мылтыгын,анан кылычын чечип ыргытып жиберди.Кош миздүү шамшарын ыргытсамбы же ыргытпасамбы деп бир аз ойлонуп туруп "кой мунун пайдасы тийип калат" деген ниетте аны койнуна солотту.Анан атынын башын орус солдаттары кетип бараткан жакка каратып бурду.Бир аз жүргөндө эле алдындагы дөбөчөдөн беш-алты орус солдаттары чыга калышты.Сыягы мылтыктын тарсылдаган үндөрүн угушуп буларды билип кел деп чалгынга жиберсе керек.Улукбек алардан адегенде сүрдөй түштү,анткени өткөн жолу Хамзанын адамдары менен орустарды курчоого алып,бардыгынын баштарын шылый чаап өлтүрүүгө өзү да катышкан. "Баса булар мени таанып билип коюшуптурбу" . "Жардамга! "-деп болгон үнү менен кыйкыра тике эле ошолорду көздөй чаап жөнөдү.Күтүүсүз жерден чыга калышкан орус солдаттарын көрүшкөн арттагы куугунчулар дароо эле аттарынын тизгиндерин тартышты.Анан ордуларында бир аз буйдалыша кайра арттарына бурулушту да,чапкан боюнча анча бийик эмес дөңсөөнү ашып көрүнбөй кетишти.Улукбек катуу чаап келаткан боюнча орус солдаттарына жеткенден кийин гана ооздугун тарта тизгинин жыйды.
-Эй,ты кто такой?!
Ары жакта аны жардана карап турушкан солдаттардын бирөөсү кыйкырды.Улукбек дервиш болуп жер кезип жүргөндө орус абышкага жолдош болуп анча-мынча орусча сүйлөгөндү үйрөнүп алган болчу.Өзүн көл жактан Ош тарапка келаткан кыргызмын деп тааныштырып, кокусунан Кокон хандыгынын желдеттерине кабылып калып,алардан качып келатканын колдон келишинче тушүндүрүүгө аракет кылды.Тигилер өздөрүнчө сүйлөшүп калышты. "Может его возмём собой,переводчиком будет,всё равно русский язык чуть-чуть владеет". Алар жүрү дегендей баштарын ийкеше өздөрү менен тигини ээрчитип жөнөштү.Көп өтпөй эле алар ары жакта өздөрүн күтүп турушкан солдаттарга жете келишти.Солдаттардын бирөөсү жетекчисине барып Улукбекти көрсөтө бир нерселерди сүйлөп жатты.Башкалардан өзгөчө кийинген чычайган муруту бар,толмочунан келген,жашы элүүлөргө ч укулдап барып калган киши тигини бери кел дегендей жаңсап өзүнө чакырып алды. Анын жанындагы солдат ага котормочу болуп берди,сыягы улуту татар окшойт.
-Сен кимсиң,каяктан келатасың?
Улукбек Көл тараптан Ошко бир тууган агасыныкына келатканын айтып,колунан келишинче тигилерди ишендирүүгө аракет жасай баштады.Алиги толмочунан келген киши бир аз турган соң "бар жолуңа түш" дегендей белги берди да атын бастырып кете берди.Токтоп турушкан солдаттар кыймылын улантып андан ары жөнөштү.Улукбек ордунда бир аз турган соң эсине келе дароо атынын башын күн чыгыш тарапка бурду да чаап жөнөдү.
(мурунку заман)
"Каякка барсам,эмне кылсам?Мынча алтындарды, байлыкты эмне кылам мен,жалгыз керт башыма.Андан көрө аларды кичинееден сатып оокат кылып жүрө берсемби?" Улукбек белине оролгон чүпүрөктү алып жерге жайды,анын ичинде билериктер, сөйкөөр,шакектер, шурулар,тыйындар бар болчу.Көрдүн оозун бекитээрде ичиндеги мүшөктөрдөн эки жолу чеңгелдеп белине ороп алган."Карачы ушулардын кесепетинен канчалаган гана адамдар оо дүйнөгө кетишти.Булар дагы канча адамдын канына кедерги болот,ким билет.Айтмакчы тигил жактагы байлыкты каякка өткөрсөм?Ташкен тарапка барсам Кокон желдеттери мени таанып калышы мүмкүн.Кытай тарапка барганга мүмкүн эмес,Андижан, Ош,Маргелан тарапка барсамчы?Ал жакта да мени тааныгандар бар же Сары өзөн Чүй,Көл тарапка кетсемби?..Бирок ал жакта да орус солдаттары келе баштабадыбы. Мени тынч жашатканга мүмкүнчүлүк бербейт болуш керек.Андан көрө Мерке тарапка кетип кыргыздар менен аралашып кетсемчи,ал жактан мени издеп таба алышмак беле.Өзбек,кыргыздарга караганда ошол казактар менен оокатым түзүк өтөт болуш керек.Ал жакта мени тааныган да эч ким жок.. " Аңгыча кандайдыр бир ат дүбүртүнө окшогон дабышка селт эте башын көтөрө алдында жайылып тургандарды чогулта кайра белине ороду.Анан чоң жапайы даракка далдалана алыска көз жүгүрттү.Тээ алыста мылтык асынышкан баш-аягы жок чубаган орус солдаттары батыш тарапка кетип баратышыптыр. "Булар соо эмес оңой менен мынча көп сандаган куралчандар келишчү эмес эле.Болду болбоду Хамза мекендеген тоо тарапка баратышат булар.Өткөн жолу жыйырмадай орус солдаттарын курчоого алышып,бардыгынын баштарын шылый чаап,куралдарын тартып алганга булар кекенип калышса керек".Ал бактын артындагы далдоо жерге атын байлады да,жакын жердеги бийик дарактын башына асылып көтөрүлүп чыкты.Тээ алыста окшош кийинишкен орус солдаттары кайдадыр шашып баратышканын эми даана көрдү.Алар Хамзалар жашаган тоо тарапты көздөй кетип баратышкан болчу."Болду болбоду булардын Хамзалар менен кагылышуусу болот.Эмне кылсам эртераак барып Хамзаларга кабар берсемби орус солдаттары келатат деп?А балким кокусунан ал жактан око учсамчы,бул жактагы байлыктын баары кимге калат анда?..Кой ач кулактан тынч кулак,андан көрө өзүмдүн күнүмдү көрөйүн,ушунча жылдан бери тентигеним жетишет.Хамзанын каракчылары эч кимиси калбай кырылып калса,тескерисинче куугунтуктаган эч ким жок кайра мага жакшы болот".Бактан жерге секирип түшүп,жаңы эле атын мине бергенде тээ алыс жакта башка тараптан өзүн көздөй келаткан беш-алты атчандардын караанын көрдү.Алар орус солдаттарына окшобойт.Улукбек атына шапа-шупа мине калды да алардан качып туш тарапка качып жөнөдү.Алдыга качса орустардын солдаттарына кабылмак.Тигил атчандар муну көрүп калышса керек,дароо күтүүсүздөн качып жөнөгөн куралчан адамдын соңунан түшүштү.Булар Убайдулла бийдин желдеттери болчу.Улукбек устөккө босток атына камчы уруп,кандай да болсо булардан кутулууну көздөп баратты,бирок арттагы куугунчулардын аттары тигиникинен күүлүүрөк келип экөөнүн аралыгы уламдан улам жакындап келатты.
"Эмне кылсам,эми буларга кармалчу болсом,анда эле ишимдин бүткөнү.Биринчиден Хамзанын адамы экенимди дароо эле тааныйтэкинчиден белимдеги оролуу алтындарды көрүп калса дароо эле Убайдулла бийге алып барышат мени же ушул жерден эле өлтүрүп алтындарымды тартып алышат".Аңгыча арт жактагылар мылтык менен тарсылдатып аткылап киришти.Ал атын канчалык камчыласа да арт жактагылар улам жакындап келатышты." Ойлон Улукбек,ойлон, ажалыңдын жеткенине саналуу гана убакыттар калды.Тигилерди карай алтын шакек,тыйындарымды чачып ыргытсамбы. Балким ошолорго алаксып артта калып жүрүшпөсүн? " Улукбек ушуну ойлоду да чаап баратып белиндеги курун бошотуп чече баштады.Арт жакта кез-кез мылтык менен аткылап кууп келаткандардын м60порьаүннжъендөрү да кадимкидей угула баштады.Ал алтындарын да кыйгысы келбей турду.Бир кезде ага кандайдыр бир ой пайда болду да артында асынып келаткан мылтыгын,анан кылычын чечип ыргытып жиберди.Кош миздүү шамшарын ыргытсамбы же ыргытпасамбы деп бир аз ойлонуп туруп "кой мунун пайдасы тийип калат" деген ниетте аны койнуна солотту.Анан атынын башын орус солдаттары кетип бараткан жакка каратып бурду.Бир аз жүргөндө эле алдындагы дөбөчөдөн беш-алты орус солдаттары чыга калышты.Сыягы мылтыктын тарсылдаган үндөрүн угушуп буларды билип кел деп чалгынга жиберсе керек.Улукбек алардан адегенде сүрдөй түштү,анткени өткөн жолу Хамзанын адамдары менен орустарды курчоого алып,бардыгынын баштарын шылый чаап өлтүрүүгө өзү да катышкан. "Баса булар мени таанып билип коюшуптурбу" . "Жардамга! "-деп болгон үнү менен кыйкыра тике эле ошолорду көздөй чаап жөнөдү.Күтүүсүз жерден чыга калышкан орус солдаттарын көрүшкөн арттагы куугунчулар дароо эле аттарынын тизгиндерин тартышты.Анан ордуларында бир аз буйдалыша кайра арттарына бурулушту да,чапкан боюнча анча бийик эмес дөңсөөнү ашып көрүнбөй кетишти.Улукбек катуу чаап келаткан боюнча орус солдаттарына жеткенден кийин гана ооздугун тарта тизгинин жыйды.
-Эй,ты кто такой?!
Ары жакта аны жардана карап турушкан солдаттардын бирөөсү кыйкырды.Улукбек дервиш болуп жер кезип жүргөндө орус абышкага жолдош болуп анча-мынча орусча сүйлөгөндү үйрөнүп алган болчу.Өзүн көл жактан Ош тарапка келаткан кыргызмын деп тааныштырып, кокусунан Кокон хандыгынын желдеттерине кабылып калып,алардан качып келатканын колдон келишинче тушүндүрүүгө аракет кылды.Тигилер өздөрүнчө сүйлөшүп калышты. "Может его возмём собой,переводчиком будет,всё равно русский язык чуть-чуть владеет". Алар жүрү дегендей баштарын ийкеше өздөрү менен тигини ээрчитип жөнөштү.Көп өтпөй эле алар ары жакта өздөрүн күтүп турушкан солдаттарга жете келишти.Солдаттардын бирөөсү жетекчисине барып Улукбекти көрсөтө бир нерселерди сүйлөп жатты.Башкалардан өзгөчө кийинген чычайган муруту бар,толмочунан келген,жашы элүүлөргө ч укулдап барып калган киши тигини бери кел дегендей жаңсап өзүнө чакырып алды. Анын жанындагы солдат ага котормочу болуп берди,сыягы улуту татар окшойт.
-Сен кимсиң,каяктан келатасың?
Улукбек Көл тараптан Ошко бир тууган агасыныкына келатканын айтып,колунан келишинче тигилерди ишендирүүгө аракет жасай баштады.Алиги толмочунан келген киши бир аз турган соң "бар жолуңа түш" дегендей белги берди да атын бастырып кете берди.Токтоп турушкан солдаттар кыймылын улантып андан ары жөнөштү.Улукбек ордунда бир аз турган соң эсине келе дароо атынын башын күн чыгыш тарапка бурду да чаап жөнөдү.
Аллахым көрсөткөн ар бир күнүңө бейэсеп шүгүр!
#323 04 May 2015 - 21:34
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2104
- 21 July 14
- : 01 Feb 2022 01:17
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Деңиз жээгинде.
ЧЕТ ЭЛДИК ТУТКУНДАР
(Бүгүнкү заман)
Каныбек менен Кахардын сакалчандар менен жүргөнүнө жыйырма күндөн ашып кетсе да өздөрүнүн издеген кишилерин таба алышкан жок.
-Эгер алар бул жакта жок болсо эмне кылабыз?-Каныбек Кахарга суроолуу кайрылды бери жакта өздөрүнчө эс алып отурушканда. Экөө тең тигилерге окшоп сакалдарын коё берип,алар кийген кийимдерди кийип,сакалчан талибдр менен можахеддерден эч айырмасы жок болуп калган эле.Кахар ишенимге кирип,ага мобилдик телефон,чет элдик жеңил кичинекей автомат,эки- үч ыргытма граната берилген.Ал эми Каныбек болсо али пистолет менен жүргөн.
-Азырынча шашылып кереги жок,Намангани Жуманын канча кишиси бар экенин билбейбиз да.Тигил Тажикистандын Жерге-Тал деген жергесинде булардын ордосу бар,балким алар ошол жакта жүрүшкөндүр. Пока аларды тапмайынча биз бул жактан кете албайбыз.Анда тапшырма аткарылган жок дегендикке жатат.Вопшим та мен буларга кошулуп кетсем деле болмок кайра кайрылып барганда тигилер сөздөрүнө туруп мени эркиндикке чыгарышабы ким билет.Бирок мен сөз бергенден кийин сөзүмө турушум керек.Анын үстүнө алиги эбегейсиз алтындар казына байлыктар мени да азгырып кызыктырып койду.Бул оюнга мен да аягына чейин катышкым келип,кызыгуум артууда.Тээ мындан дээрлик бир жарым кылым мурун дайынсыз жоголгон Кокондуктардын казынасын өз көзүм менен көргүм келип атат.
Ары жактан келген кыргыз жигит буларга тоскоолдук кылды.Үчөө өздөрүнчөбашка темага өтүшүп сүйлөшүп калышты.
-Тоо тараптан кетип баратышкан биздин кишилерди өзбек вертолеттору асмандан көруп калышып ошол жерде аткылап бомбить этишиптир.Биздин кишилерден экөөсү курман болушту.Кечээ кечинде кыргыз солдаттары менен да аткылашуу болуп өттү.Андан биздин адамдар жабырланышкан жок.Сыягы тигилерден дагы жабыр тарткандар жок окшойт.Радиодон уктум,болгону солдаттардын экөөсү жараланыптыр. Бирок анча оор эмес.
Алар талибдер менен можахеддердин үрп-адаттары, жашоолору тууралуу сөз кыла кетишти.Алиги кыргыз жигит өз башынан өткөнүн айтып берип атты.
-Биздин кыргыздарга караганда талибандардын жашоосу алда канча өйдө турат экен.Мен тигил Кабулга чейин барып келбедимби, Бишкектен эки жгитти алып кетишкен медреседен окутуп,чоң молдо кылып чыгарабыз деп.Молдо болбой эле,медреседен окубай эле экөөбүз тең акыры жүрүп ушул жакка тушүп калдык.Төрт айдай Кабулдун өзүндө болдук анан буларга кошулуп Тажикстандын Жерге-Тал деген жерине келдик.Менин берки жолдошум ошол жакта калды.Мен болсо бул жактамын,силердин келгениңер да жакшы болбодубу мага.Кыргыздардан жалгыз мен эле болчумун.
-Талибдер менен можахеддердин негизги максаты эмне?
-Чүшшш акырын,тигилер угуп калбасын.
Алиги жигит сактана айланасына көз жүгүртүп алды.Анан акырын шыбырай сүйлөдү.
-Сыягы биз жактын тоо аркылуу наркозаттарды мурун билгизбей Европа тарапка алып өтуп турушса керек.Кийинчерээк муну кыргыздар да өзбектер да байкап калышып тоскоолдук кыла башташкан.Өзүңөр деле көрдүңөр өткөн жолу наркозаттарды кантип алып өтүп кетишкенин. Сыягы бул жерди бул жерди наркотрассага айландыргылары экинчиден Өзбекстандагы катуу бийликти майыштырып ал жакка өздөрунун бийликтерин орноткусу келишет.Тажикстан болобу же Өзбекстан,Кыргызстан болобу түрмөдөгү өлүм жазасына кеткендерди эч кимге билгизишпей тыяк жактагылар менен акырын сүйлөшүп сатып алышат имиш.Андайлардан бул жакта үч-төртөө бар.Ошентпп өлүм жазасына чектелип быякка сатылып келгендер,ошолордун бирөөсү "Ошол өлүм жазасына өкүм чыгарган сотту өлтүрөм" деп кекенип жүргөнүн өз көзүм менен көргөм.
-Биздин Кыргызстандан барбы андай кишилер?
-Тонасын билбейм,балким болушу да ыктымал.Баса айтмакчы мындан үч ай мурун кыргыздар тарабынан өз эрктери менен эки афган жигитти билген,укканың барбы?
-Улуттары афганбы?
-Ооба.
-Жок,-Анан ал кайра бир нерсени эстегендей кайрадан күңк этти.-Баса айтмакчы,ооба эки жигиттин кошулганы тууралуу кулагым чалган.Бирок алар бул жакка бир да жолу келише элек.Балким Жерге-Талдадыр, а балким аларың Кабул жакка өтүп кетиши да мүмкүн.
-Биз Жерге-Талга бара алабызбы?
-Бобул наркосезон бүткөнчө ушул жерде болобуз.Бул жакка кыш башбагып суук түшө баштаганда, ошол жакка өтөбүз.Ал экөө тууралуу эмне сурап жатасыңар?
-Бул Кахар деген жигит да улуту афганец.Алар менен бир жерден бир аймактан болот экен,экөөнү тең тааныйм дейт.
-Анда бул жөнүндө тыяк жогору жактагыларга айтайынбы?
-Жок,азырынча эрте.Бул жөнүндө эч кимге оозуңдан чыкпасын,тыякка барганда өздөрү табышып алышат.
Ошол күнү кечке жуук "кыргыз тоолорунун ичинен жети геологду кармап келишиптир" деген сөздү угуп үчөө тең дароо эле ошол жакка жөнөштү.
Чатырчадан анча алыс эмес жерде баштарын жерге салыша жети адам отурушуптур, алардын жанында колдоруна автомат кармаган можахед турат.Бардыгынын тең бойлору жапалдаш, арыкчырайакжуумалдарынан келген кишилер экен.Каныбек дароо эле кызыгып сурай кетти.
-Булар кимдер экенчет элдиктер бекенби?
-Ооба япондор экен.
-Адашып эмне кылып жүрүшөт бул жакта?
-Сыягы геологдор окшойт.Биздин кишилерге кабылып туткун болушуптур.
-Булардын бизге эмне кереги бар?
-Эмне кылышыты тигилер билишет да,алар жөн-жай эле кармай беришпейт тутукунга,бир билгендер бар.
Көп өтпөй эле Жума Намангани өзү келгенде жерде отургандардын баары ордуларынан тура калышты.Сакалчандардын бирөөсү барып жерде отурган тутукундарды да "Тургула" деп буйрук берип кирди эле,тигилер да аны түшүнүшкөндөй акырындап ордуларынан козголуп тура башташты.
(Бүгүнкү заман)
Каныбек менен Кахардын сакалчандар менен жүргөнүнө жыйырма күндөн ашып кетсе да өздөрүнүн издеген кишилерин таба алышкан жок.
-Эгер алар бул жакта жок болсо эмне кылабыз?-Каныбек Кахарга суроолуу кайрылды бери жакта өздөрүнчө эс алып отурушканда. Экөө тең тигилерге окшоп сакалдарын коё берип,алар кийген кийимдерди кийип,сакалчан талибдр менен можахеддерден эч айырмасы жок болуп калган эле.Кахар ишенимге кирип,ага мобилдик телефон,чет элдик жеңил кичинекей автомат,эки- үч ыргытма граната берилген.Ал эми Каныбек болсо али пистолет менен жүргөн.
-Азырынча шашылып кереги жок,Намангани Жуманын канча кишиси бар экенин билбейбиз да.Тигил Тажикистандын Жерге-Тал деген жергесинде булардын ордосу бар,балким алар ошол жакта жүрүшкөндүр. Пока аларды тапмайынча биз бул жактан кете албайбыз.Анда тапшырма аткарылган жок дегендикке жатат.Вопшим та мен буларга кошулуп кетсем деле болмок кайра кайрылып барганда тигилер сөздөрүнө туруп мени эркиндикке чыгарышабы ким билет.Бирок мен сөз бергенден кийин сөзүмө турушум керек.Анын үстүнө алиги эбегейсиз алтындар казына байлыктар мени да азгырып кызыктырып койду.Бул оюнга мен да аягына чейин катышкым келип,кызыгуум артууда.Тээ мындан дээрлик бир жарым кылым мурун дайынсыз жоголгон Кокондуктардын казынасын өз көзүм менен көргүм келип атат.
Ары жактан келген кыргыз жигит буларга тоскоолдук кылды.Үчөө өздөрүнчөбашка темага өтүшүп сүйлөшүп калышты.
-Тоо тараптан кетип баратышкан биздин кишилерди өзбек вертолеттору асмандан көруп калышып ошол жерде аткылап бомбить этишиптир.Биздин кишилерден экөөсү курман болушту.Кечээ кечинде кыргыз солдаттары менен да аткылашуу болуп өттү.Андан биздин адамдар жабырланышкан жок.Сыягы тигилерден дагы жабыр тарткандар жок окшойт.Радиодон уктум,болгону солдаттардын экөөсү жараланыптыр. Бирок анча оор эмес.
Алар талибдер менен можахеддердин үрп-адаттары, жашоолору тууралуу сөз кыла кетишти.Алиги кыргыз жигит өз башынан өткөнүн айтып берип атты.
-Биздин кыргыздарга караганда талибандардын жашоосу алда канча өйдө турат экен.Мен тигил Кабулга чейин барып келбедимби, Бишкектен эки жгитти алып кетишкен медреседен окутуп,чоң молдо кылып чыгарабыз деп.Молдо болбой эле,медреседен окубай эле экөөбүз тең акыры жүрүп ушул жакка тушүп калдык.Төрт айдай Кабулдун өзүндө болдук анан буларга кошулуп Тажикстандын Жерге-Тал деген жерине келдик.Менин берки жолдошум ошол жакта калды.Мен болсо бул жактамын,силердин келгениңер да жакшы болбодубу мага.Кыргыздардан жалгыз мен эле болчумун.
-Талибдер менен можахеддердин негизги максаты эмне?
-Чүшшш акырын,тигилер угуп калбасын.
Алиги жигит сактана айланасына көз жүгүртүп алды.Анан акырын шыбырай сүйлөдү.
-Сыягы биз жактын тоо аркылуу наркозаттарды мурун билгизбей Европа тарапка алып өтуп турушса керек.Кийинчерээк муну кыргыздар да өзбектер да байкап калышып тоскоолдук кыла башташкан.Өзүңөр деле көрдүңөр өткөн жолу наркозаттарды кантип алып өтүп кетишкенин. Сыягы бул жерди бул жерди наркотрассага айландыргылары экинчиден Өзбекстандагы катуу бийликти майыштырып ал жакка өздөрунун бийликтерин орноткусу келишет.Тажикстан болобу же Өзбекстан,Кыргызстан болобу түрмөдөгү өлүм жазасына кеткендерди эч кимге билгизишпей тыяк жактагылар менен акырын сүйлөшүп сатып алышат имиш.Андайлардан бул жакта үч-төртөө бар.Ошентпп өлүм жазасына чектелип быякка сатылып келгендер,ошолордун бирөөсү "Ошол өлүм жазасына өкүм чыгарган сотту өлтүрөм" деп кекенип жүргөнүн өз көзүм менен көргөм.
-Биздин Кыргызстандан барбы андай кишилер?
-Тонасын билбейм,балким болушу да ыктымал.Баса айтмакчы мындан үч ай мурун кыргыздар тарабынан өз эрктери менен эки афган жигитти билген,укканың барбы?
-Улуттары афганбы?
-Ооба.
-Жок,-Анан ал кайра бир нерсени эстегендей кайрадан күңк этти.-Баса айтмакчы,ооба эки жигиттин кошулганы тууралуу кулагым чалган.Бирок алар бул жакка бир да жолу келише элек.Балким Жерге-Талдадыр, а балким аларың Кабул жакка өтүп кетиши да мүмкүн.
-Биз Жерге-Талга бара алабызбы?
-Бобул наркосезон бүткөнчө ушул жерде болобуз.Бул жакка кыш башбагып суук түшө баштаганда, ошол жакка өтөбүз.Ал экөө тууралуу эмне сурап жатасыңар?
-Бул Кахар деген жигит да улуту афганец.Алар менен бир жерден бир аймактан болот экен,экөөнү тең тааныйм дейт.
-Анда бул жөнүндө тыяк жогору жактагыларга айтайынбы?
-Жок,азырынча эрте.Бул жөнүндө эч кимге оозуңдан чыкпасын,тыякка барганда өздөрү табышып алышат.
Ошол күнү кечке жуук "кыргыз тоолорунун ичинен жети геологду кармап келишиптир" деген сөздү угуп үчөө тең дароо эле ошол жакка жөнөштү.
Чатырчадан анча алыс эмес жерде баштарын жерге салыша жети адам отурушуптур, алардын жанында колдоруна автомат кармаган можахед турат.Бардыгынын тең бойлору жапалдаш, арыкчырайакжуумалдарынан келген кишилер экен.Каныбек дароо эле кызыгып сурай кетти.
-Булар кимдер экенчет элдиктер бекенби?
-Ооба япондор экен.
-Адашып эмне кылып жүрүшөт бул жакта?
-Сыягы геологдор окшойт.Биздин кишилерге кабылып туткун болушуптур.
-Булардын бизге эмне кереги бар?
-Эмне кылышыты тигилер билишет да,алар жөн-жай эле кармай беришпейт тутукунга,бир билгендер бар.
Көп өтпөй эле Жума Намангани өзү келгенде жерде отургандардын баары ордуларынан тура калышты.Сакалчандардын бирөөсү барып жерде отурган тутукундарды да "Тургула" деп буйрук берип кирди эле,тигилер да аны түшүнүшкөндөй акырындап ордуларынан козголуп тура башташты.
Аллахым көрсөткөн ар бир күнүңө бейэсеп шүгүр!
#324 05 May 2015 - 11:57
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2104
- 21 July 14
- : 01 Feb 2022 01:17
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Деңиз жээгинде.
БЕЙИШТИ КӨРСӨТКӨН КУМУРА ТҮТҮК
(мурунку заман)
Улукбек Самаркандда Хайрулла деген кишинин мейманканасында болгонуна дээрлик эки аптадан ашып кеткен эле.Ал үчүн бул жер убактылуу болсо да бейиштин жашоосу болчу.Жаткан жери жакшы,ичкен тамагы да жаман эмес,күнүнө семиз койдун сүлкүлдөгөн этинен алып келет,ичкени вино.Колдо бар алтындын баркы жок дегендей эки-үч күндө бир жолу алтын шакек берип эсептешип коёт.Мейманкананын кызматчылары да ага эпилдеп-жепилдеп кызмат кылышат,тамак- аш,жылуу жумшак төшөк даярдаганы аз келгенсип,түнкүсүн кыз-келиндерди да коюнуна салып беришет.Ал өзү да бул жылуу жумшак жерден алыс жакка кеткиси келбей турду,белиндеги алтындары түгөнгөндө тигил жакка барып дагы алып келүүнү чечти.Андан сырткары уютулган муштумдай болгон алтындары бар болчу.Ошонусу менен да буларга берип эсептешмек. Ошондой күндөрдүн биринде сакалчан,башына ак селде оронгон жашы кырк беш менен элүүлөрдүн ортосундагы бир киши келип аны менен ийилип учураша кетти.
-Бул дүйнөдө жашоонун эң ырахатын сизге көрсөтөйүнбү?
Күтүүсүз келип өзүнүн сунушун айтып жаткан бейтааныш адамдан чочулап,ага анча ишенбей турду.
-Сен өзүң ким болосуң?
-Чочулабай эле кой мен ушул аймактын кожоюнумун. Элдерди өздрүнө эң керектүү нерсе менен камсыздандырып турам.
-Керектүү нерсе дегениң эмне?
-Элдерге ырахат тартуулай турган эң керектүү зат.Аны өзүң барып көрсөң да болот...Бул менин жөн гана сунушум,бир эки жолу барып көр,жакса ал затты пайдалан,жакпаса өз эркиң,болгону бир-эки гана жолу.Өзүң ушундай бай адам болсоң,жашоонун ырахаты эмнеде экенин билбейт экенсиң...
-Түшүнбөдүм, ал эмне болгон адамга ырахат тартуулочу нерсе?
-Жүрү барып көрүңүз карап текшерип эле көрүңүз,башка эч нерсенин деле кереги жок.Жакпаса, кайра кете берсеңиз да болот.Кана,көргөнү барасыңарбы?
Улукбектин эртеден кечке кылаар иши деле жок болчу. "Эмне болгон адамга жыргал тартуулай турган нерсе" деп ал кызыга жөн гана барып көргөнү ордунан туруп,тигинин артынан ээрчип жөнөдү. "Ал жакка барба" деп бери жакта мейманкананын кызматкерлери колдорун жаңсай,бирнерселерди баштарын чайкап белги берип жатканын ал байкаган да жок.Экөө ээрчише мейманканадан чыгышты да кууш тар көчөгө түшүп алышып жүрүп отурушту." Капысынан кол салып белимдеги алтындарымды тоноп кетпесин " деп ал колтугундагы кош миздүү шамшарын кармап эки жагын сактана карап кетип баратты.Алиги сакалчан киши артына кылчайбастан алдыга түшүп алып жүрүп отурду.Анан бийик топурак дубалдуу короонун анча чоң эмес дарбазасына келип токтоду.Эки жагын карана акырын үч жолу тыкылдатып койду эле дарбаза ачылып экөө ээрчише ичке кирип кетишти.Ичинде жаштары ар кайсы курактагы адамдар жүрүшөт.
-Чочулабай эле коюңуз,булар деле сиз сыяктуу жөнөкөй эле кишилер.Эч кимге зыяндары жок.
Алиги сакалчан киши аны бир үйгө ээрчитип кирди.Кууш коридор менен жүрүп отурушуп кандайдыр бир чоң бөлмөгө баш багышты.Ичи түтүнгө толуп кетиптир.Кыдырекей отурган кишилер алдыларына коюп алган узун түтүкчө менен бир нерселерди соруп,өздөрүнчө эч нерсе менен иштери жок,башка дүйнөдө жүргөндөй жыргап отурушат.Кээлери жыргап каткырып кулүп да атышат.Ар кайсы жерде томолонуп сулап жаткандар да бар экен.
-Буларга көңүл бурбай эле коюңуз андан көрө жүрүңүз бул жакка,-алиги сакалчан киши.Улукбекти башка чакан бөлмөгө алып кирди.Ал жерде эки-үч адам отурушуптур.
-Тургула мындай,буга орун бошотуп бергиле!-Анын үнүнө беркилер дароо орундарынан атып турушту.
-Келип отуруңуз бул орунга,мырза. Бобул кумгандан чыгып турган түтүкчөнү көрдүңүзбү. Мунун ичинде түтүн бар ошону бир эки жолу өзүңө тартып соруп көрсөңүз,бирок ичиңерге соргула.Жакпаса мен мажбурлабайм. Кайра кете берсеңиз да болот,акысын да албайм.
Улукбек жер төшөккө мандаш токунуп отурду да,алиги кумганга окшош нерседен чыгып турган түтүчөнү оозуна салды.
-Эми түтүндү ичиңе тартып соруп көрүңүз...?
Улукбек демин чине тарта түтүкчөнү сорду эле,түтүндөн какап-чакап кетти.
-Эч нерсе болбойт чочулабаңыз, дагы соруп көрүңүз?
Тигинин сөзүнө экинчи жолу да түтүктү оозуна салып соруп көрдү.Тамактары бир аз ачышып кеткен менен эч несре болгон жок.Бир аз убакыттан кийин чекеси нымшып,денеси магдырай,башы айлана баштады.Дагы соруп көрүңүз деген үнгө түтүктү кайрадан оозуна алды. Аны эки-үч жолу соргон соң дене бою жазыла магдырай жыргай эле түштү.Бир аздан соң айлана-чөйрөсү ары-бери көчүп,өзүнөн- өзү эле күлкүсү чыга баштады.Ары- бери баскан адамдар көзүнө дөө болуп көрунүп,бирок алардан корккондун ордуна тескерисинче кулкүсү келип атты.Бир маалда кичинекей таштар көзүнө чоң болуп көрүнүп,өзүнчө эле жыргап каткырып кирди.Алиги сакалчан эми иш бүттү дегендей өзүнө ыраазы боло аны жайына койду да акырын ысртка чыгып кетип,каалганы сыртынан бекитип салды.Улукбек өмүрү көрбөгөн ырахатка батып,алиги түтүндөн кайф кармап,дене- бою ушунчалык магдырап,өзүнчө эле бейиштин төрүндө жүрдү.
КЕЧ КҮҮГҮМДӨГҮ КАРМАШ
(бүгүнкү заман)
Япон геологдорунун можахеддерге туткун болуп жүргөнүнөн бери дээрлик жети-сегиз к үндөн ашык убакыт өтүп кетти.Жеңил- желпи тамак ичип көнүп калган япондуктар көбүнчө эт менен азыктанышкан скалчандардын тамактарына көнө албай ичтери өтүп кыйналышты.
-Буларды туткундарды эмне кылабыз дейт,биздин кожоюндар?-Каныбек алиги кыргыз жигиттен сурай кетти.
-Эмне кылышмак эле аларды өлтүргөндөн эч майнап чыкпайт да.Туткундарды кайра акчага алмаштырганы, тагыраак айтканда сатканы жатышат.
-Алардын ар бир башы канча долларга бааланганы атат?
-Азырынча белгисиз,кийинчерээк билинет го.Алар кыргыз жергесинде болгондуктанкыргыз өкмөтү менен сүйлөшүүлөрдү жүргүзгөн жатышат.Жума Намангани өзүнүн карамагындагы туткундарды Кыргыз мамлекетинин куралду күчтөрүнүн жетекчиси менен сүйлөшүүлөрдү уюштурганга жаңы эле даярдана баштаганда ортодо дагы бир окуя болуп кетти.
Каныбек кошулуп чалгынга бараткан топ кокусунан арыктын жээгинде токтоп турган аскер машинасын көрдү.Тээ алыстан акырын таштын үстүнө чыгып алып карашса аскер формачан эки-үч адам жүрөт. Таштарга жашынышкан боюнча алардын эмне кылып жаткандарын ар-бир кыймылдарын аңдып карап отурушту.Алар суу жээгинде отуруша ортого дасторкон жайылып,бир нерсе ичип отурушту.Эртеден бери былк этпей таштын үстүндө жатышкандар акырын ордуларынан козголуша аларды көздөй ууру мышыкча жылып жөнөштү.Машинелерине келишсе бир да кишиси жок экен,баардыгы эч нерседен бейкапар суу жээгиндеги к ок чөптүн үстүндө дасторкон жайып отурушат.Өздөрүн көздөй жакындап келаткан куралчан кишилерди бири да байкаган жок.Качан гана маңдайында автомат сунуп турушкан сакалчан кишилерди көргөндө чочулаша ордуларынан козголушту. Бирок кеч болуп калган эле.Заматтын ортосунда аларды курчап алган куралчандар бардыгынын колдорун желкелерине алдырды да,бирден өйдө тургуза баштады.
-Буларды мен билем,бул тигил пост-блокко тамак-аш алып бараткан машине...Жумасына бир маал так ушул жерден өтүп турганын дайыма көрөм,-Сакалчандардын бирөөсү жетекчисине тушундүрүп жатты.
-Пост блокто канча солдат бар?-Жетекчи тигилерге суроо берди эле,аны Каныбек которуп берди.Тигилер айткандан коркушуп бири-бирин карашты.Сакалчандардын жетекчиси ачуулана автоматын бирөөнүн так чекесине такады эле ал "он беш" деп айтып жиберди.
-Күзөтчүлөрү кайсыл жерде жайгашкан?Паролуңар эмне?
Бардыгы үңкүйүп унчукпай турушту.
-Эгерде ушинтип унчукпай тура берсеңер,ушул жерден эле ит аткандай атып таштайбыз,-алиги сакалчандардын жетекчиси ары жактагыларды карап акырын башын ийкеди элеалар автоматтарын шарактатышып затворлорун тарта башташты.Бул жолу да алиги солдат чебеленип айтып жиберди.
-Биз паролу жок эле киребиз.Машинебизди да,өзүбүздү да алыстан эле тааныйт.Болгону бизди байкабай калышса кароолчуга сигнал берип коёбуз,дароо дарбаза ачылат.
-Болуптур, -алиги сакалчандардын жетекчиси тигилерге кеттик дегендей белги берди эле бардыгы машиненин артына отура кетишти.Солдаттарды алдыга отургузушту да кеттик дегендей белги берди.Машине от алып ордунан козголду.Суу жээгиндеги жайылган дасторкон ошол боюнча кала берди.Машине ары-бери жүргөндө такырайып чөп өспөй калган таштак жол менен жонду карай акырын көтөрүлүп жылып отурду.Ичиндегилер улам-улам сыртты карап коюп,унчукпай кетип баратышты.Алар дагы жарым сааттай жол жүрүшкөн соң тээ алыста күзөтчү солдаттардын бийик вышкалары турган,айланалары тикендүү зымдар менен тосулган,анын ичинде жашыл-боз вагонеткалар көзгө даана көрүнө баштады.Машиненин ичиндеги сакалчандардын жетекчиси тигилерге көрүнбөөгө аракеттенгиле дегендей колун жаңсап белги берди.Алар түшүндүк дегендей машиненин айнегинен оолак боло беришти.
Алардан он мүнөт өткөн соң өйдө карай уңулдап көтөрүлүп келген машине тикендүү зым менен тосулган короонун дарбазасына жетип келди.Бир нерсе болсо атышканга даяр тургула деген жетекчисинин жаңсоосуна ичиндегилер түшүндүк дегендей белги беришти.Жашы он тогуздарга келип калган эшикти тоскон солдат жигит айдоочуну бир карап башын ийкеп учурашып койду да,дарбазаны ача баштады.Машинедеги айдоочу ага бир нерсе кылып белги берейин деди эле,артынан жүрөк тушуна такалып турган автоматтын сүрүнөн чочулай машинесин короонун ичине айдап кирди.Короонун ичиндеги солдаттар эч нерсе менен иштери жок бейкапар отурушкан.Кээлери вагонетканын ичинде,кээлери болсо сыртында жүрүшкөн.Күтүлбөгөн жерден атып чыгышкан автоматчан адамдарга каршылык көрсөткөнгө үлгүрө алышкан жок.Ушунчалык ылдамдык менен чыгышкан сакалчандардын жарымысы вагонетканын ичине чуркап кирип кетишти.Жарымдары болсо сыртта жүргөн солдаттарын колдорун желкелерине алдыртышып бир жерге топтоп киришти.Бир аз убакыт өткөндөн кийин колдорун желкелерине алган солдаттар вагонеткалардан бир-бирден болуп сыртка чыга башташты.Бул мезгилде айлана күүгүм болуп калгандыктан короону кайтарып турушкан,сыртта жүргөн кароолчуларга бул жак анча байкалган жок.Анткени солдаттар бул жакка далыларын тосо сырт жактарды кунт коюп карап турушкан.
Сакалчандар акырын барып,ары карап турушкан солдаттардын желкелерине курал такап,моюндарына асынып жүргөн автоматтарын сыйрып алышты.Көп өтпөй эле блок-постто турушкан солдаттардын баардыгы,мындай күтүлбөгөндүккө таңгалыша бейтааныш куралчан адамдарды эми эмне кылышаар экен дегендей карап турушту.
-Тигил вагонетканын ичине булардан бир адам кирип кетип,ичинен бекинип алды,сыягы булардын командири окшойт,-сакалчандардын бирөөсү келип өз жетекчисине түшүндүрүп жатты.
Эки-үчөөсү барып вагондун эшигин такылдатышып "өзүң чыгып бер!"деп кыйкырышты эле тигил чыкпай койду.Автоматтын кундактары менен ургулап,эшикти сындырууга аракет жасап көрүштү,бирок андан майнап чыккан жок.Бир аздан кийин сакалчандардын жетекчиси тигилерге "коё тургула"дегендей белги берди.Анан ары жаткан кандайдыр бир порошок алып чыгып каалганын тегерегине, ичине,вагондун айланасына сээп чыкты.Шашпай бери басып келип тигилерге баштагыла дегендей белги бергенде бирөөсү "зажигалка" менен от койду."Дүрт" этип күйгөн порошок заматтын ортосунда кызыл-жалын өрт кылып жиберди.Вагондун ичи түтүнгө толуп кетти да,бир азыдан кийин эшик ачылып "күрс-күрс" жөтөлгөн ийининде полковник жылдызчасы бар жашы элүулөрдөн өтүп калган аскер формасындагы киши чыга келди.Ал тигилердин буйругуна баш бербей колун көтөрбөй койду эле,ачууланган сакалчандар булардын командирин автоматтар менен ургулап жиберишти.Бул көрүнүшкө эртеден бери карап турушкан солдаттардын бир-экөөсү чыдай албай кетишип,өздөрүнүн командирине болуша сакалчандар менен кармаша кетишти.Айыгышкан кармаш бир топко созулуп тигилер токтобогон соң сакалчандардын жетекчиси экөөнү тең атып таштагыла деп белги берди.Бир кезде татыраган автоматтардын үнү чыгып эки солдат эки жерде кыймылсыз сулап жатты.
КҮТҮЛБӨГӨН КЕЗДЕШҮҮ
(мурунку заман)
Кайра калыбына келген кезде Улукбектин кадимкидей денелери баштары ооруп калыптыр.Айланасына көз жүгүртө бир нерсени эстегендей дароо белинде оролгон белкурчоосун сыйпалады." Өх,Кудайым" деп чекесиндеги нымшып чыккан муздак терин аарчыды.Белине оролгон алтындары ошол эле боюнча экен.Айланасында эч ким жок болчу,күндүзгү жанды магдыраткан түтүндүн таасириби,баштары сынып ооруп,колдору саал-паал калтырап калтырап.Аны мейманканага чейин эки адам коштой,узатып жеткирип келди.
Эртеси күнү эле кечөөгү адам кайтадан пайда болуп ийилип салам берди.
-Кечирип коюңуз,атыңызды да сурабаптырмын?
Улукбек өз атын айтып жибере жаздап оозун таптап баратып,кайра ойлонуп калды."Үрүмчүдөн Хабибуллонун адамдары соода менен Самаркандга келип калышы мүмкүн.Атымды билип калышса дароо кармап алып кетишет.Аны менен катар Хамзанын желдеттерине кабылып калышым ыктымал.Кой, сак болсом болбойт".
-Менин атымдын сага кереги не?
-Ошентсе да сизге кантип кайрылышты билбей турам.
-Шаамырза, -оозуна келген эле атты айтып таштады.
-Ого,атыңызга затыңыз жарашып калат турбайбы,мырза.
Мен сиздин ал-ахывалыңызды билбейин деп келдим.Өзүнүздү кандай сезип калдыңыз,баса, кечөөгүңкү менин сизге тартуулаган нерсем жактыбы.Ооба, ал түндү пайдалаган адам өзүн жакшы сезип,күчүнө күч,эркине эрк,акылына акыл кошулат.Бул мейманканада көпкө болобузбу?
-Анын кандай тиешеси бар сага?
-Кечирип кюңуз Шаамырза мырзам,мен тек гана дагы сизди мейманга чакырайын дегем...
"Бул мага эмне эле чапкенедей жармашып алды.Же алтындарымды билип калып уурдай албай жүрөбү?Бирок кечке чейин эмне жүмүш кылмак элем,дагы эрмектеп келбейинби. Анын түтүнү жаман деле эмес экен".Бул жолу да Улукбек өзүнөн-өзү тигил жакка табити тарта макул болуп сакалчан кишинин артынан ээрчип жөнөдү.Бул киши баңгизат боюнча Самаркандда атагы чыккан Усман деген киши болчу.Адегенле шаар башчысынан куугунтук жеп,бирок акырындап аны да колго алып койгон.Мейманканага келген байыраак адамдарды ушундай жол менен азгырып,жанындагы болгон байлыгын бүт алып,карызга батырып,акыры өзүнө баш ийдирип,малай кылып алчу.Бир туугандары же жакындары келсе белчесинен баткан карыздарын өндүрүп,ал аз келгенсип анын өзүн да акчага сатчу.Эгер сатып алчу тааныштары жок болсо,өмүр бою карызынан кутула албай малай болуп жүрүп өтчү.Улукбектин жөн адам эмес экенин,алтындары бар экенин билип,акырындап тамырын өзүн карай тартып көрүп,азгыра баштаган эле.Эки-үч жолу күчтүү апийимди тарткандан кийин эле Улукбек да кадимкидей азгырыла,бериле баштады.Мурун тигил киши өзү келип жүрсө,эми өзү барчу болду.Эртеден кечке ырахат алып,апийимдин таасири менен жерде сулап жатат да кечинде эсине келгенде мейманкананы көздөй жөнөйт.Ага акырындап арбалып баратканын өзү да сезген жок.Бир-эки жолу атайылап бекер тарттырганы болбосо Усман эми аны менен эсептешкенге өттү.Ар бир үч жолу таттырганга бир алтын шакек же билерик,же болбосо сөйкө берет.Аларды алдын ала берип коёт да анын эсеби бүткөнчө күндө барат.Эртең менен тура калганда эле тигил жакты эңсей баштайт.Тамакка да анча табити тартпай бүт эңсөөсүнүн баары алиги кумгандагы узун түтүкчө болуп,чала-була тамактанаары менен эле ошол жакты көздөй жөнөйт.Мейманканада иштеген кызматчылар аны бир-эки жолу "ал жакка көп эле азгырыла бербесеңчи, акыры өзүңдү да алып тынат"дегенге баш бербей,сөздөрүн да уккусу келбей катуу кагып таштаган болчу.Ошондон кийин тигилер да "мейли өзүң бил,биз эскертип айттык,өзүңө- өзүң кыласың"дегендей жайына коюшкан болчу.
Арадан эки аптадай убакыт өткөнчө Улукбек баңгизатына башы байланып,өзүнө да караганга чамасы келбей сакал-муруттары аябай өсүп акырындап киши катарынан чыгып бараткан.
"Белимдеги алтындар кандай түгөнөт,дароо тигил жакка кайра барып алып келем.Бул жолкусунда көбүрөөк алып келиш керек экен,кайра-кайра көрдү ачып убара болбой"-Улукбек кууш көчөгө түшүп алып өзү менен өзү сүйлөшүп бараткан.Бет маңдайынан чыга калган узун чачтуу сулуу кызды жөөлөй өтүп кетти.Алиги кыз эки кадамдай өтүп барып ордунда тык токтоду да,кайра артына жалт бурулуп карады.Бул Мэхрибан болчу.Сакал- муруту өскөн,аз-маз сол жак бутуна сылтып баскан адамды шектүү карады.Аны көзүнөн,анан кыймыл-аракетинен тааныды." Улукбек" деп кыйкырайын деп кайра чочулай оозун баса айланасына көз жүгүрттү.Заматтын ортосунда жүрөгү дүкүлдөп чыкты,көптөн бери аны унута албай сагынып,кусаланып, балким жолугуп калармын деп Кудайга жалынып -суранып," Оо Кудайым Улукбекти жолуктура көр" деп суранып жүрчү.
Кокондогу Убайдулла бийдин оң колу болгон Абдурахман афтобачинин желдеттери өзүн издеп жүргөнүн билип Бухарадан Самарканддагы эжесинин үйүнө жашырынып качып келген болчу.Эжеси Маджид деген уйгур көпөскө экинчи аялы болуп тийип,бөлөк үйдө турчу.Маджиттин үч аялы бар болчу,ар-бирине апта сайын кезек-кезек менен барып түнөп кетип турчу.Балдызынын келгенине ал анча каршы болгон эмес,өзүнүн эжесинен да сулуу бой-мүчөсү келишкен,көздөрү бакырайган сулуу кызга өзү да көз кырын салып жүргөн.Таң атпай базарга барып жашылча-жемиш алып эжесинин үйүнө кайтып келаткан.Анан капысынан...
Алиги сакал-муруту өсүп,анча-мынча сылтый баскан жүдөө жигит айланасына көңүл бурбастан кууш көчө менен жүрүп отуруп кичине дарбазасы бар бийик короонун ичине кирип кетти.Мэхрибан дарбазанын жанына келип акырын түртүп көрдү эле ачылбай койду.Тешигинен шыкаалагандан ичинен эч нерсени көрө албай койду.
Үйүнө келгенде эжесинен кууш көчөдөгү кичине дарбазалуу бийик дубалдуу коргондо ким жашаарын сурай кетти.
-Ал жакка кайдан барып жүрөсүң?
-Жөн эле жанынан өтүп баратып ичине кирип бараткан табышмактуу кишилерди көрдүм.
-Аны экинчи сурабай эле кой...
-Эмне болду?
-Ал жерде Усман деген атагы чыккан апийимчи киши бар.Өзүнүн баңгизаты менен келген адамдардын башын айландырып, өзүнө баш ийдирип кул кылып алат.Азыр далай адамдар анын алайы болуп кол алдында иштеп жатышат.Аларды өлтүрүп койсо да өз эрки,ага эч ким эч нерсе дей албайт.Жалаң апийим сатып,ошонун эсебинен байып келаткан көпөстөрдүн бири.Анын азгырыгына бир кирип алсаң оңою менен кутула албайсың.
-Малайларын сыртка чыгарабы?
-Жок,качып кетет деп аларды бийик короонун ичине кармайт.
-Ал эми сыртка кирип-чыгып жүргөндөрүчү?
-Алар баңгизатына жаңыдан азгырылып,башы айланып,берилип келаткан эмелер.Ошентип келип-кетип жүрө беришет да кандайдыр бир мезгил аралыгында карызга белчесинен батып,Усманга кандайча малайга айланып калганын өздөрү билбей да,сезбей да калышат.
Муну укканда Мэхрибандын жүрөгү тим эле мыжыгып,эзилип кетти. "Чын эле ошондойбу,демек Улукбекти куткарып алууга али мүмкүнчүлүк бар экен да.Ох,жаным, Кудай бар экениң чын болсо,сүйгөнүмө жолуктура көр,көптөн-көп суранам".
Эртеси эртең менен Мэхрибан алиги бийик дубалдуу тааныш дарбазага келип айланасына көз жүгүртүп турду.Кандайдыр баштарын жерге салып,өзү менен өзү сүйлөшкөн кишилер дарбазага келишет да,акырын үч жолу тарсылдатыша эшиги ачылганда дароо ичкериге кирип кетип атышты.
Бир маалда тээ алыстан сол бутуна сылтый баскан,кечөөкү сакал-муруту өскөн жүдөө киши өзү менен өзү сүйлөшүп келатканын көрүп жүрөгү тим эле туйлап кетти. "Ооба ошол менин Улукбегим" ,-Мэхрибан аны жаземдебей тааныды.Бирок Улукбек айланасына көңүл да бөлгөн жок,өзү менен өзү сүйлөшө дарбазага жакындап келди.
-Улукбек! -кандайдыр бир тааныш үнгө селт эте түштү да жаңылыш угуп алдымбы деп айланасына көз жүгүртүп алды.
-Улукбек.-Экинчи үнгө башын көтөрө так бет маңдайында мөлтүрөгөн сулуу кыздын турганын көрдү.
-Мэхрибан бул сенсиңби?
-Ооба,менмин. ..менмин жаным,-ал өз эркин кармай албай ага кандайча боюн таштаганын өзү да сезбей калды.
(мурунку заман)
Улукбек Самаркандда Хайрулла деген кишинин мейманканасында болгонуна дээрлик эки аптадан ашып кеткен эле.Ал үчүн бул жер убактылуу болсо да бейиштин жашоосу болчу.Жаткан жери жакшы,ичкен тамагы да жаман эмес,күнүнө семиз койдун сүлкүлдөгөн этинен алып келет,ичкени вино.Колдо бар алтындын баркы жок дегендей эки-үч күндө бир жолу алтын шакек берип эсептешип коёт.Мейманкананын кызматчылары да ага эпилдеп-жепилдеп кызмат кылышат,тамак- аш,жылуу жумшак төшөк даярдаганы аз келгенсип,түнкүсүн кыз-келиндерди да коюнуна салып беришет.Ал өзү да бул жылуу жумшак жерден алыс жакка кеткиси келбей турду,белиндеги алтындары түгөнгөндө тигил жакка барып дагы алып келүүнү чечти.Андан сырткары уютулган муштумдай болгон алтындары бар болчу.Ошонусу менен да буларга берип эсептешмек. Ошондой күндөрдүн биринде сакалчан,башына ак селде оронгон жашы кырк беш менен элүүлөрдүн ортосундагы бир киши келип аны менен ийилип учураша кетти.
-Бул дүйнөдө жашоонун эң ырахатын сизге көрсөтөйүнбү?
Күтүүсүз келип өзүнүн сунушун айтып жаткан бейтааныш адамдан чочулап,ага анча ишенбей турду.
-Сен өзүң ким болосуң?
-Чочулабай эле кой мен ушул аймактын кожоюнумун. Элдерди өздрүнө эң керектүү нерсе менен камсыздандырып турам.
-Керектүү нерсе дегениң эмне?
-Элдерге ырахат тартуулай турган эң керектүү зат.Аны өзүң барып көрсөң да болот...Бул менин жөн гана сунушум,бир эки жолу барып көр,жакса ал затты пайдалан,жакпаса өз эркиң,болгону бир-эки гана жолу.Өзүң ушундай бай адам болсоң,жашоонун ырахаты эмнеде экенин билбейт экенсиң...
-Түшүнбөдүм, ал эмне болгон адамга ырахат тартуулочу нерсе?
-Жүрү барып көрүңүз карап текшерип эле көрүңүз,башка эч нерсенин деле кереги жок.Жакпаса, кайра кете берсеңиз да болот.Кана,көргөнү барасыңарбы?
Улукбектин эртеден кечке кылаар иши деле жок болчу. "Эмне болгон адамга жыргал тартуулай турган нерсе" деп ал кызыга жөн гана барып көргөнү ордунан туруп,тигинин артынан ээрчип жөнөдү. "Ал жакка барба" деп бери жакта мейманкананын кызматкерлери колдорун жаңсай,бирнерселерди баштарын чайкап белги берип жатканын ал байкаган да жок.Экөө ээрчише мейманканадан чыгышты да кууш тар көчөгө түшүп алышып жүрүп отурушту." Капысынан кол салып белимдеги алтындарымды тоноп кетпесин " деп ал колтугундагы кош миздүү шамшарын кармап эки жагын сактана карап кетип баратты.Алиги сакалчан киши артына кылчайбастан алдыга түшүп алып жүрүп отурду.Анан бийик топурак дубалдуу короонун анча чоң эмес дарбазасына келип токтоду.Эки жагын карана акырын үч жолу тыкылдатып койду эле дарбаза ачылып экөө ээрчише ичке кирип кетишти.Ичинде жаштары ар кайсы курактагы адамдар жүрүшөт.
-Чочулабай эле коюңуз,булар деле сиз сыяктуу жөнөкөй эле кишилер.Эч кимге зыяндары жок.
Алиги сакалчан киши аны бир үйгө ээрчитип кирди.Кууш коридор менен жүрүп отурушуп кандайдыр бир чоң бөлмөгө баш багышты.Ичи түтүнгө толуп кетиптир.Кыдырекей отурган кишилер алдыларына коюп алган узун түтүкчө менен бир нерселерди соруп,өздөрүнчө эч нерсе менен иштери жок,башка дүйнөдө жүргөндөй жыргап отурушат.Кээлери жыргап каткырып кулүп да атышат.Ар кайсы жерде томолонуп сулап жаткандар да бар экен.
-Буларга көңүл бурбай эле коюңуз андан көрө жүрүңүз бул жакка,-алиги сакалчан киши.Улукбекти башка чакан бөлмөгө алып кирди.Ал жерде эки-үч адам отурушуптур.
-Тургула мындай,буга орун бошотуп бергиле!-Анын үнүнө беркилер дароо орундарынан атып турушту.
-Келип отуруңуз бул орунга,мырза. Бобул кумгандан чыгып турган түтүкчөнү көрдүңүзбү. Мунун ичинде түтүн бар ошону бир эки жолу өзүңө тартып соруп көрсөңүз,бирок ичиңерге соргула.Жакпаса мен мажбурлабайм. Кайра кете берсеңиз да болот,акысын да албайм.
Улукбек жер төшөккө мандаш токунуп отурду да,алиги кумганга окшош нерседен чыгып турган түтүчөнү оозуна салды.
-Эми түтүндү ичиңе тартып соруп көрүңүз...?
Улукбек демин чине тарта түтүкчөнү сорду эле,түтүндөн какап-чакап кетти.
-Эч нерсе болбойт чочулабаңыз, дагы соруп көрүңүз?
Тигинин сөзүнө экинчи жолу да түтүктү оозуна салып соруп көрдү.Тамактары бир аз ачышып кеткен менен эч несре болгон жок.Бир аз убакыттан кийин чекеси нымшып,денеси магдырай,башы айлана баштады.Дагы соруп көрүңүз деген үнгө түтүктү кайрадан оозуна алды. Аны эки-үч жолу соргон соң дене бою жазыла магдырай жыргай эле түштү.Бир аздан соң айлана-чөйрөсү ары-бери көчүп,өзүнөн- өзү эле күлкүсү чыга баштады.Ары- бери баскан адамдар көзүнө дөө болуп көрунүп,бирок алардан корккондун ордуна тескерисинче кулкүсү келип атты.Бир маалда кичинекей таштар көзүнө чоң болуп көрүнүп,өзүнчө эле жыргап каткырып кирди.Алиги сакалчан эми иш бүттү дегендей өзүнө ыраазы боло аны жайына койду да акырын ысртка чыгып кетип,каалганы сыртынан бекитип салды.Улукбек өмүрү көрбөгөн ырахатка батып,алиги түтүндөн кайф кармап,дене- бою ушунчалык магдырап,өзүнчө эле бейиштин төрүндө жүрдү.
КЕЧ КҮҮГҮМДӨГҮ КАРМАШ
(бүгүнкү заман)
Япон геологдорунун можахеддерге туткун болуп жүргөнүнөн бери дээрлик жети-сегиз к үндөн ашык убакыт өтүп кетти.Жеңил- желпи тамак ичип көнүп калган япондуктар көбүнчө эт менен азыктанышкан скалчандардын тамактарына көнө албай ичтери өтүп кыйналышты.
-Буларды туткундарды эмне кылабыз дейт,биздин кожоюндар?-Каныбек алиги кыргыз жигиттен сурай кетти.
-Эмне кылышмак эле аларды өлтүргөндөн эч майнап чыкпайт да.Туткундарды кайра акчага алмаштырганы, тагыраак айтканда сатканы жатышат.
-Алардын ар бир башы канча долларга бааланганы атат?
-Азырынча белгисиз,кийинчерээк билинет го.Алар кыргыз жергесинде болгондуктанкыргыз өкмөтү менен сүйлөшүүлөрдү жүргүзгөн жатышат.Жума Намангани өзүнүн карамагындагы туткундарды Кыргыз мамлекетинин куралду күчтөрүнүн жетекчиси менен сүйлөшүүлөрдү уюштурганга жаңы эле даярдана баштаганда ортодо дагы бир окуя болуп кетти.
Каныбек кошулуп чалгынга бараткан топ кокусунан арыктын жээгинде токтоп турган аскер машинасын көрдү.Тээ алыстан акырын таштын үстүнө чыгып алып карашса аскер формачан эки-үч адам жүрөт. Таштарга жашынышкан боюнча алардын эмне кылып жаткандарын ар-бир кыймылдарын аңдып карап отурушту.Алар суу жээгинде отуруша ортого дасторкон жайылып,бир нерсе ичип отурушту.Эртеден бери былк этпей таштын үстүндө жатышкандар акырын ордуларынан козголуша аларды көздөй ууру мышыкча жылып жөнөштү.Машинелерине келишсе бир да кишиси жок экен,баардыгы эч нерседен бейкапар суу жээгиндеги к ок чөптүн үстүндө дасторкон жайып отурушат.Өздөрүн көздөй жакындап келаткан куралчан кишилерди бири да байкаган жок.Качан гана маңдайында автомат сунуп турушкан сакалчан кишилерди көргөндө чочулаша ордуларынан козголушту. Бирок кеч болуп калган эле.Заматтын ортосунда аларды курчап алган куралчандар бардыгынын колдорун желкелерине алдырды да,бирден өйдө тургуза баштады.
-Буларды мен билем,бул тигил пост-блокко тамак-аш алып бараткан машине...Жумасына бир маал так ушул жерден өтүп турганын дайыма көрөм,-Сакалчандардын бирөөсү жетекчисине тушундүрүп жатты.
-Пост блокто канча солдат бар?-Жетекчи тигилерге суроо берди эле,аны Каныбек которуп берди.Тигилер айткандан коркушуп бири-бирин карашты.Сакалчандардын жетекчиси ачуулана автоматын бирөөнүн так чекесине такады эле ал "он беш" деп айтып жиберди.
-Күзөтчүлөрү кайсыл жерде жайгашкан?Паролуңар эмне?
Бардыгы үңкүйүп унчукпай турушту.
-Эгерде ушинтип унчукпай тура берсеңер,ушул жерден эле ит аткандай атып таштайбыз,-алиги сакалчандардын жетекчиси ары жактагыларды карап акырын башын ийкеди элеалар автоматтарын шарактатышып затворлорун тарта башташты.Бул жолу да алиги солдат чебеленип айтып жиберди.
-Биз паролу жок эле киребиз.Машинебизди да,өзүбүздү да алыстан эле тааныйт.Болгону бизди байкабай калышса кароолчуга сигнал берип коёбуз,дароо дарбаза ачылат.
-Болуптур, -алиги сакалчандардын жетекчиси тигилерге кеттик дегендей белги берди эле бардыгы машиненин артына отура кетишти.Солдаттарды алдыга отургузушту да кеттик дегендей белги берди.Машине от алып ордунан козголду.Суу жээгиндеги жайылган дасторкон ошол боюнча кала берди.Машине ары-бери жүргөндө такырайып чөп өспөй калган таштак жол менен жонду карай акырын көтөрүлүп жылып отурду.Ичиндегилер улам-улам сыртты карап коюп,унчукпай кетип баратышты.Алар дагы жарым сааттай жол жүрүшкөн соң тээ алыста күзөтчү солдаттардын бийик вышкалары турган,айланалары тикендүү зымдар менен тосулган,анын ичинде жашыл-боз вагонеткалар көзгө даана көрүнө баштады.Машиненин ичиндеги сакалчандардын жетекчиси тигилерге көрүнбөөгө аракеттенгиле дегендей колун жаңсап белги берди.Алар түшүндүк дегендей машиненин айнегинен оолак боло беришти.
Алардан он мүнөт өткөн соң өйдө карай уңулдап көтөрүлүп келген машине тикендүү зым менен тосулган короонун дарбазасына жетип келди.Бир нерсе болсо атышканга даяр тургула деген жетекчисинин жаңсоосуна ичиндегилер түшүндүк дегендей белги беришти.Жашы он тогуздарга келип калган эшикти тоскон солдат жигит айдоочуну бир карап башын ийкеп учурашып койду да,дарбазаны ача баштады.Машинедеги айдоочу ага бир нерсе кылып белги берейин деди эле,артынан жүрөк тушуна такалып турган автоматтын сүрүнөн чочулай машинесин короонун ичине айдап кирди.Короонун ичиндеги солдаттар эч нерсе менен иштери жок бейкапар отурушкан.Кээлери вагонетканын ичинде,кээлери болсо сыртында жүрүшкөн.Күтүлбөгөн жерден атып чыгышкан автоматчан адамдарга каршылык көрсөткөнгө үлгүрө алышкан жок.Ушунчалык ылдамдык менен чыгышкан сакалчандардын жарымысы вагонетканын ичине чуркап кирип кетишти.Жарымдары болсо сыртта жүргөн солдаттарын колдорун желкелерине алдыртышып бир жерге топтоп киришти.Бир аз убакыт өткөндөн кийин колдорун желкелерине алган солдаттар вагонеткалардан бир-бирден болуп сыртка чыга башташты.Бул мезгилде айлана күүгүм болуп калгандыктан короону кайтарып турушкан,сыртта жүргөн кароолчуларга бул жак анча байкалган жок.Анткени солдаттар бул жакка далыларын тосо сырт жактарды кунт коюп карап турушкан.
Сакалчандар акырын барып,ары карап турушкан солдаттардын желкелерине курал такап,моюндарына асынып жүргөн автоматтарын сыйрып алышты.Көп өтпөй эле блок-постто турушкан солдаттардын баардыгы,мындай күтүлбөгөндүккө таңгалыша бейтааныш куралчан адамдарды эми эмне кылышаар экен дегендей карап турушту.
-Тигил вагонетканын ичине булардан бир адам кирип кетип,ичинен бекинип алды,сыягы булардын командири окшойт,-сакалчандардын бирөөсү келип өз жетекчисине түшүндүрүп жатты.
Эки-үчөөсү барып вагондун эшигин такылдатышып "өзүң чыгып бер!"деп кыйкырышты эле тигил чыкпай койду.Автоматтын кундактары менен ургулап,эшикти сындырууга аракет жасап көрүштү,бирок андан майнап чыккан жок.Бир аздан кийин сакалчандардын жетекчиси тигилерге "коё тургула"дегендей белги берди.Анан ары жаткан кандайдыр бир порошок алып чыгып каалганын тегерегине, ичине,вагондун айланасына сээп чыкты.Шашпай бери басып келип тигилерге баштагыла дегендей белги бергенде бирөөсү "зажигалка" менен от койду."Дүрт" этип күйгөн порошок заматтын ортосунда кызыл-жалын өрт кылып жиберди.Вагондун ичи түтүнгө толуп кетти да,бир азыдан кийин эшик ачылып "күрс-күрс" жөтөлгөн ийининде полковник жылдызчасы бар жашы элүулөрдөн өтүп калган аскер формасындагы киши чыга келди.Ал тигилердин буйругуна баш бербей колун көтөрбөй койду эле,ачууланган сакалчандар булардын командирин автоматтар менен ургулап жиберишти.Бул көрүнүшкө эртеден бери карап турушкан солдаттардын бир-экөөсү чыдай албай кетишип,өздөрүнүн командирине болуша сакалчандар менен кармаша кетишти.Айыгышкан кармаш бир топко созулуп тигилер токтобогон соң сакалчандардын жетекчиси экөөнү тең атып таштагыла деп белги берди.Бир кезде татыраган автоматтардын үнү чыгып эки солдат эки жерде кыймылсыз сулап жатты.
КҮТҮЛБӨГӨН КЕЗДЕШҮҮ
(мурунку заман)
Кайра калыбына келген кезде Улукбектин кадимкидей денелери баштары ооруп калыптыр.Айланасына көз жүгүртө бир нерсени эстегендей дароо белинде оролгон белкурчоосун сыйпалады." Өх,Кудайым" деп чекесиндеги нымшып чыккан муздак терин аарчыды.Белине оролгон алтындары ошол эле боюнча экен.Айланасында эч ким жок болчу,күндүзгү жанды магдыраткан түтүндүн таасириби,баштары сынып ооруп,колдору саал-паал калтырап калтырап.Аны мейманканага чейин эки адам коштой,узатып жеткирип келди.
Эртеси күнү эле кечөөгү адам кайтадан пайда болуп ийилип салам берди.
-Кечирип коюңуз,атыңызды да сурабаптырмын?
Улукбек өз атын айтып жибере жаздап оозун таптап баратып,кайра ойлонуп калды."Үрүмчүдөн Хабибуллонун адамдары соода менен Самаркандга келип калышы мүмкүн.Атымды билип калышса дароо кармап алып кетишет.Аны менен катар Хамзанын желдеттерине кабылып калышым ыктымал.Кой, сак болсом болбойт".
-Менин атымдын сага кереги не?
-Ошентсе да сизге кантип кайрылышты билбей турам.
-Шаамырза, -оозуна келген эле атты айтып таштады.
-Ого,атыңызга затыңыз жарашып калат турбайбы,мырза.
Мен сиздин ал-ахывалыңызды билбейин деп келдим.Өзүнүздү кандай сезип калдыңыз,баса, кечөөгүңкү менин сизге тартуулаган нерсем жактыбы.Ооба, ал түндү пайдалаган адам өзүн жакшы сезип,күчүнө күч,эркине эрк,акылына акыл кошулат.Бул мейманканада көпкө болобузбу?
-Анын кандай тиешеси бар сага?
-Кечирип кюңуз Шаамырза мырзам,мен тек гана дагы сизди мейманга чакырайын дегем...
"Бул мага эмне эле чапкенедей жармашып алды.Же алтындарымды билип калып уурдай албай жүрөбү?Бирок кечке чейин эмне жүмүш кылмак элем,дагы эрмектеп келбейинби. Анын түтүнү жаман деле эмес экен".Бул жолу да Улукбек өзүнөн-өзү тигил жакка табити тарта макул болуп сакалчан кишинин артынан ээрчип жөнөдү.Бул киши баңгизат боюнча Самаркандда атагы чыккан Усман деген киши болчу.Адегенле шаар башчысынан куугунтук жеп,бирок акырындап аны да колго алып койгон.Мейманканага келген байыраак адамдарды ушундай жол менен азгырып,жанындагы болгон байлыгын бүт алып,карызга батырып,акыры өзүнө баш ийдирип,малай кылып алчу.Бир туугандары же жакындары келсе белчесинен баткан карыздарын өндүрүп,ал аз келгенсип анын өзүн да акчага сатчу.Эгер сатып алчу тааныштары жок болсо,өмүр бою карызынан кутула албай малай болуп жүрүп өтчү.Улукбектин жөн адам эмес экенин,алтындары бар экенин билип,акырындап тамырын өзүн карай тартып көрүп,азгыра баштаган эле.Эки-үч жолу күчтүү апийимди тарткандан кийин эле Улукбек да кадимкидей азгырыла,бериле баштады.Мурун тигил киши өзү келип жүрсө,эми өзү барчу болду.Эртеден кечке ырахат алып,апийимдин таасири менен жерде сулап жатат да кечинде эсине келгенде мейманкананы көздөй жөнөйт.Ага акырындап арбалып баратканын өзү да сезген жок.Бир-эки жолу атайылап бекер тарттырганы болбосо Усман эми аны менен эсептешкенге өттү.Ар бир үч жолу таттырганга бир алтын шакек же билерик,же болбосо сөйкө берет.Аларды алдын ала берип коёт да анын эсеби бүткөнчө күндө барат.Эртең менен тура калганда эле тигил жакты эңсей баштайт.Тамакка да анча табити тартпай бүт эңсөөсүнүн баары алиги кумгандагы узун түтүкчө болуп,чала-була тамактанаары менен эле ошол жакты көздөй жөнөйт.Мейманканада иштеген кызматчылар аны бир-эки жолу "ал жакка көп эле азгырыла бербесеңчи, акыры өзүңдү да алып тынат"дегенге баш бербей,сөздөрүн да уккусу келбей катуу кагып таштаган болчу.Ошондон кийин тигилер да "мейли өзүң бил,биз эскертип айттык,өзүңө- өзүң кыласың"дегендей жайына коюшкан болчу.
Арадан эки аптадай убакыт өткөнчө Улукбек баңгизатына башы байланып,өзүнө да караганга чамасы келбей сакал-муруттары аябай өсүп акырындап киши катарынан чыгып бараткан.
"Белимдеги алтындар кандай түгөнөт,дароо тигил жакка кайра барып алып келем.Бул жолкусунда көбүрөөк алып келиш керек экен,кайра-кайра көрдү ачып убара болбой"-Улукбек кууш көчөгө түшүп алып өзү менен өзү сүйлөшүп бараткан.Бет маңдайынан чыга калган узун чачтуу сулуу кызды жөөлөй өтүп кетти.Алиги кыз эки кадамдай өтүп барып ордунда тык токтоду да,кайра артына жалт бурулуп карады.Бул Мэхрибан болчу.Сакал- муруту өскөн,аз-маз сол жак бутуна сылтып баскан адамды шектүү карады.Аны көзүнөн,анан кыймыл-аракетинен тааныды." Улукбек" деп кыйкырайын деп кайра чочулай оозун баса айланасына көз жүгүрттү.Заматтын ортосунда жүрөгү дүкүлдөп чыкты,көптөн бери аны унута албай сагынып,кусаланып, балким жолугуп калармын деп Кудайга жалынып -суранып," Оо Кудайым Улукбекти жолуктура көр" деп суранып жүрчү.
Кокондогу Убайдулла бийдин оң колу болгон Абдурахман афтобачинин желдеттери өзүн издеп жүргөнүн билип Бухарадан Самарканддагы эжесинин үйүнө жашырынып качып келген болчу.Эжеси Маджид деген уйгур көпөскө экинчи аялы болуп тийип,бөлөк үйдө турчу.Маджиттин үч аялы бар болчу,ар-бирине апта сайын кезек-кезек менен барып түнөп кетип турчу.Балдызынын келгенине ал анча каршы болгон эмес,өзүнүн эжесинен да сулуу бой-мүчөсү келишкен,көздөрү бакырайган сулуу кызга өзү да көз кырын салып жүргөн.Таң атпай базарга барып жашылча-жемиш алып эжесинин үйүнө кайтып келаткан.Анан капысынан...
Алиги сакал-муруту өсүп,анча-мынча сылтый баскан жүдөө жигит айланасына көңүл бурбастан кууш көчө менен жүрүп отуруп кичине дарбазасы бар бийик короонун ичине кирип кетти.Мэхрибан дарбазанын жанына келип акырын түртүп көрдү эле ачылбай койду.Тешигинен шыкаалагандан ичинен эч нерсени көрө албай койду.
Үйүнө келгенде эжесинен кууш көчөдөгү кичине дарбазалуу бийик дубалдуу коргондо ким жашаарын сурай кетти.
-Ал жакка кайдан барып жүрөсүң?
-Жөн эле жанынан өтүп баратып ичине кирип бараткан табышмактуу кишилерди көрдүм.
-Аны экинчи сурабай эле кой...
-Эмне болду?
-Ал жерде Усман деген атагы чыккан апийимчи киши бар.Өзүнүн баңгизаты менен келген адамдардын башын айландырып, өзүнө баш ийдирип кул кылып алат.Азыр далай адамдар анын алайы болуп кол алдында иштеп жатышат.Аларды өлтүрүп койсо да өз эрки,ага эч ким эч нерсе дей албайт.Жалаң апийим сатып,ошонун эсебинен байып келаткан көпөстөрдүн бири.Анын азгырыгына бир кирип алсаң оңою менен кутула албайсың.
-Малайларын сыртка чыгарабы?
-Жок,качып кетет деп аларды бийик короонун ичине кармайт.
-Ал эми сыртка кирип-чыгып жүргөндөрүчү?
-Алар баңгизатына жаңыдан азгырылып,башы айланып,берилип келаткан эмелер.Ошентип келип-кетип жүрө беришет да кандайдыр бир мезгил аралыгында карызга белчесинен батып,Усманга кандайча малайга айланып калганын өздөрү билбей да,сезбей да калышат.
Муну укканда Мэхрибандын жүрөгү тим эле мыжыгып,эзилип кетти. "Чын эле ошондойбу,демек Улукбекти куткарып алууга али мүмкүнчүлүк бар экен да.Ох,жаным, Кудай бар экениң чын болсо,сүйгөнүмө жолуктура көр,көптөн-көп суранам".
Эртеси эртең менен Мэхрибан алиги бийик дубалдуу тааныш дарбазага келип айланасына көз жүгүртүп турду.Кандайдыр баштарын жерге салып,өзү менен өзү сүйлөшкөн кишилер дарбазага келишет да,акырын үч жолу тарсылдатыша эшиги ачылганда дароо ичкериге кирип кетип атышты.
Бир маалда тээ алыстан сол бутуна сылтый баскан,кечөөкү сакал-муруту өскөн жүдөө киши өзү менен өзү сүйлөшүп келатканын көрүп жүрөгү тим эле туйлап кетти. "Ооба ошол менин Улукбегим" ,-Мэхрибан аны жаземдебей тааныды.Бирок Улукбек айланасына көңүл да бөлгөн жок,өзү менен өзү сүйлөшө дарбазага жакындап келди.
-Улукбек! -кандайдыр бир тааныш үнгө селт эте түштү да жаңылыш угуп алдымбы деп айланасына көз жүгүртүп алды.
-Улукбек.-Экинчи үнгө башын көтөрө так бет маңдайында мөлтүрөгөн сулуу кыздын турганын көрдү.
-Мэхрибан бул сенсиңби?
-Ооба,менмин. ..менмин жаным,-ал өз эркин кармай албай ага кандайча боюн таштаганын өзү да сезбей калды.
Аллахым көрсөткөн ар бир күнүңө бейэсеп шүгүр!
#325 06 May 2015 - 00:50
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2104
- 21 July 14
- : 01 Feb 2022 01:17
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Деңиз жээгинде.
КАПЧЫГАЙДАГЫ АТЫШУУ
(бүгүнкү заман)
Можахед менен талиптердин бул жоругукыргыз Аскердик күчү тургай, боордош өзбек солдаттарына да жакпай калса керек.Эки тараптан тең кысым көрсөтүп, тоо арасындагыларды тынымсыз аткылоомурдагыдан да эки эсе күчөп кетти. Тез аранын ичинде чогултулган“согушчулардын” жетекчилерине Жума Намангани өзүнүн тапшырмасын берип жатты.
-Өзүңөр кырдаалды көрүп турасыңар.Тез аранын ичинде туткундардын баардыгын бул жерден алып кетишибиз керек,Таджикстан, Жерге-Тал тарапка. Антпесе туткундарды тигилер кайра бошотуп алышымүмкүн. Кана кимди дайындайлы буларды жеткирип барганга? Бат эле он киши дайындалып, алардын ичинде Кахар да бар болчу, ал эми Каныбек болсо өзү суранып кошулду. Кечкүүгүмдө баары туткундарды алып кетүүгө даярданып башташты. Тоо ичинде жүргөнгөылайыктуу он ат, беш эшек, анан үч топоз берилди. Түнкү саат бирден өтүп экигечукулдап калган маалда баардыгы жапа тырмак ордуларынан козголушту. Асманда ай жок болгондуктан тоо ичикапкаранга болуп көзгө сайса көрүнгүс эле. Бирок, ошентсе да көздөр акырындапкараңгылыкка көнүп, он кадам жердеги караандар кадимкидей байкалууда. Булартамеки тартууга, шиерке жандырып же кол фанарик күйгүзүүгө, сүйлөшүүгө катуутыюу салынган болчу. Биринин артынан бири ээрчише узуун болуп чубалышкан караандартымызын жыла катуу ылдамдык менен жүрүп отурушту. Сүйлөшүүгө да тыюусалынгандыктан Кахар менен Каныбек да көпчүлүктүн шарына кошула унчукпастанкез- кез бирин-бири карап коюп жүрүп отурушту. Булардын максаты чек арада эч кимгекөрүнбөй тоо беттеп ары жагына өтүп кетүү эле. Бир сааттан ашык жол жүргөндөнкийин алдыда жол баштап келе жаткан булардын жетекчиси бир нерседен шек алатоктогула дегендей белги берди эле баардыгы бир ордуна селейип катып калышты.Эки жагы тике жар ортосу кууш бул өткөөл коркунуштуу жер болчу. Жол башчыишенимдүү эки адамын алдыга чалгынга жиберди. Бир аздан кийин алардын кушчасайраган үнү угулду эле жол башчы кеттик дегендей белги берип, бир ордундакатып тургандардын бардыгы кыймылдарын уланыһтышты. Кез-кез аттардын алдынанчыгап жай каалгып чыгып бараткан чаңдар гана кыймылды билгизүүдө, туяктардынташка тийген үндөрү болбосо айланада эч дабыш жок. Күтүлбөгөн жерден туш тараптанжарыктар пайда болуп, жогору жактан кыйкырган үн чыкты.
-Ордуңардан былк этпегиле силеркурчоодосуңар! Көз ачып жумганча ат, эшек, топоздо кетипбараткандар жерге шыпырылып түшүшүп, ар кайсы жердеги таштарга далдаланаберишти. Заматтын ортосунда жымжырттык бузула, айланада автоматтардын үнүжаңыра ызы-чууга толуп кетти. Жогору жактагылардан дагы төмөн жактагылар катуукаршылык көрсөтүп, автомат, мылтыктарменен тындырбай аткылап атышты. Карангыда ары-бери кыйма-чийме учканавтоматтын отторунун кыпкызыл от болуп учкан, таштарга тийип от чагылышканыкадымкидей көрүнүп турду. Курчоодогулардын эки-үчөөсүндө түнкүсүн күндүзгүдөй көргөзгүдөй кылыпкөрсөтүүчү дүрбүлөрү бар снайпер мылтыктары бар болчу. Ошолор менен артыкчылыккылып атты. Сакалчандардын кээ бирөөлөрү ат, топоз, эшектерге далдаланышажогору жактагыларга жооп кайтарыша автоматтар менен атышууда. Бир кезде туруптурган аттардын экөөсүнө ок тийип алар катуу кошкуруша оңкосунан сайылышты.
-Аттарды далдоо жерге жетелегиле! Жолбашчынын акырын чыккан добушунабир- экөөсү ат, топоз, эшектерди жарчынын түбүнө алып кетишти.
-Каршылык көрсөткөнүңөрдү токтотуп, багыныпберсеңер биз дагы аткылоону токтотобуз! -жогору жактан чыккан добушка төмөнжактагылар жооп кайтарышып мурункудан да катуу аткылап киришти. Бир аздан соңжетекчи бул жерге катуу куралданышкан беш адамды калдырды да, артымданээрчигиле дегендей белги берип, туткундарды коштоп коктунун боору менен жылыпжөнөдү. Калган бешөө тигилерди алаксытып бир мүнөтчөлүк тыным албай аткылашып,алардын көңүлдөрүн өздөрүнө бурдурууга аракет кылып жатышты. Жол башчы бул тоонун жер-шартынжакшы билгендиктен улам от чыкпаган тарапка божомолдоп багыт алып акырын жылыпкелатышты. “Эгер үн чыгарып же тигилерге белги бере турган болсоңор үн чыкпаспистолеттер менен дароо эле атып таштайбыз” деп туткундарга эскертилген болчу.Алар дагы жетекчинин сөзүнө моюн сунуп, артык баш кыймыл жасашкан жок. Беш адам менен кошо ат, топоз, эшектер даарта калышты. Арадан жыйырма мүнөттөй убакытөткөндө акырын жылып келаткандар ээн капчыгайга түшүштү. Тээ арт жакта экитараптуу атышуулар, кыйкырган үндөр али жаңырып жатты. “Бул кандайча” курчоодонжөндөн- жөн чыгып кетишкенине, жол башчынын жер шартын аябай жакшы билгендигине, амалкөй-чеберчилигине Каныбек таңгалып жатты. Бир аз убакыттан соң курчоодонсуурулуп чыгышкан топ Тажиктердин жергеси тарапка багыт алыша, ылдамдыктарын мурдагыдан да катуулатышты. Тээ алыста автоматтардын атылган үндөрү алигиче кулакка угулуп жатты.
(бүгүнкү заман)
Можахед менен талиптердин бул жоругукыргыз Аскердик күчү тургай, боордош өзбек солдаттарына да жакпай калса керек.Эки тараптан тең кысым көрсөтүп, тоо арасындагыларды тынымсыз аткылоомурдагыдан да эки эсе күчөп кетти. Тез аранын ичинде чогултулган“согушчулардын” жетекчилерине Жума Намангани өзүнүн тапшырмасын берип жатты.
-Өзүңөр кырдаалды көрүп турасыңар.Тез аранын ичинде туткундардын баардыгын бул жерден алып кетишибиз керек,Таджикстан, Жерге-Тал тарапка. Антпесе туткундарды тигилер кайра бошотуп алышымүмкүн. Кана кимди дайындайлы буларды жеткирип барганга? Бат эле он киши дайындалып, алардын ичинде Кахар да бар болчу, ал эми Каныбек болсо өзү суранып кошулду. Кечкүүгүмдө баары туткундарды алып кетүүгө даярданып башташты. Тоо ичинде жүргөнгөылайыктуу он ат, беш эшек, анан үч топоз берилди. Түнкү саат бирден өтүп экигечукулдап калган маалда баардыгы жапа тырмак ордуларынан козголушту. Асманда ай жок болгондуктан тоо ичикапкаранга болуп көзгө сайса көрүнгүс эле. Бирок, ошентсе да көздөр акырындапкараңгылыкка көнүп, он кадам жердеги караандар кадимкидей байкалууда. Булартамеки тартууга, шиерке жандырып же кол фанарик күйгүзүүгө, сүйлөшүүгө катуутыюу салынган болчу. Биринин артынан бири ээрчише узуун болуп чубалышкан караандартымызын жыла катуу ылдамдык менен жүрүп отурушту. Сүйлөшүүгө да тыюусалынгандыктан Кахар менен Каныбек да көпчүлүктүн шарына кошула унчукпастанкез- кез бирин-бири карап коюп жүрүп отурушту. Булардын максаты чек арада эч кимгекөрүнбөй тоо беттеп ары жагына өтүп кетүү эле. Бир сааттан ашык жол жүргөндөнкийин алдыда жол баштап келе жаткан булардын жетекчиси бир нерседен шек алатоктогула дегендей белги берди эле баардыгы бир ордуна селейип катып калышты.Эки жагы тике жар ортосу кууш бул өткөөл коркунуштуу жер болчу. Жол башчыишенимдүү эки адамын алдыга чалгынга жиберди. Бир аздан кийин алардын кушчасайраган үнү угулду эле жол башчы кеттик дегендей белги берип, бир ордундакатып тургандардын бардыгы кыймылдарын уланыһтышты. Кез-кез аттардын алдынанчыгап жай каалгып чыгып бараткан чаңдар гана кыймылды билгизүүдө, туяктардынташка тийген үндөрү болбосо айланада эч дабыш жок. Күтүлбөгөн жерден туш тараптанжарыктар пайда болуп, жогору жактан кыйкырган үн чыкты.
-Ордуңардан былк этпегиле силеркурчоодосуңар! Көз ачып жумганча ат, эшек, топоздо кетипбараткандар жерге шыпырылып түшүшүп, ар кайсы жердеги таштарга далдаланаберишти. Заматтын ортосунда жымжырттык бузула, айланада автоматтардын үнүжаңыра ызы-чууга толуп кетти. Жогору жактагылардан дагы төмөн жактагылар катуукаршылык көрсөтүп, автомат, мылтыктарменен тындырбай аткылап атышты. Карангыда ары-бери кыйма-чийме учканавтоматтын отторунун кыпкызыл от болуп учкан, таштарга тийип от чагылышканыкадымкидей көрүнүп турду. Курчоодогулардын эки-үчөөсүндө түнкүсүн күндүзгүдөй көргөзгүдөй кылыпкөрсөтүүчү дүрбүлөрү бар снайпер мылтыктары бар болчу. Ошолор менен артыкчылыккылып атты. Сакалчандардын кээ бирөөлөрү ат, топоз, эшектерге далдаланышажогору жактагыларга жооп кайтарыша автоматтар менен атышууда. Бир кезде туруптурган аттардын экөөсүнө ок тийип алар катуу кошкуруша оңкосунан сайылышты.
-Аттарды далдоо жерге жетелегиле! Жолбашчынын акырын чыккан добушунабир- экөөсү ат, топоз, эшектерди жарчынын түбүнө алып кетишти.
-Каршылык көрсөткөнүңөрдү токтотуп, багыныпберсеңер биз дагы аткылоону токтотобуз! -жогору жактан чыккан добушка төмөнжактагылар жооп кайтарышып мурункудан да катуу аткылап киришти. Бир аздан соңжетекчи бул жерге катуу куралданышкан беш адамды калдырды да, артымданээрчигиле дегендей белги берип, туткундарды коштоп коктунун боору менен жылыпжөнөдү. Калган бешөө тигилерди алаксытып бир мүнөтчөлүк тыным албай аткылашып,алардын көңүлдөрүн өздөрүнө бурдурууга аракет кылып жатышты. Жол башчы бул тоонун жер-шартынжакшы билгендиктен улам от чыкпаган тарапка божомолдоп багыт алып акырын жылыпкелатышты. “Эгер үн чыгарып же тигилерге белги бере турган болсоңор үн чыкпаспистолеттер менен дароо эле атып таштайбыз” деп туткундарга эскертилген болчу.Алар дагы жетекчинин сөзүнө моюн сунуп, артык баш кыймыл жасашкан жок. Беш адам менен кошо ат, топоз, эшектер даарта калышты. Арадан жыйырма мүнөттөй убакытөткөндө акырын жылып келаткандар ээн капчыгайга түшүштү. Тээ арт жакта экитараптуу атышуулар, кыйкырган үндөр али жаңырып жатты. “Бул кандайча” курчоодонжөндөн- жөн чыгып кетишкенине, жол башчынын жер шартын аябай жакшы билгендигине, амалкөй-чеберчилигине Каныбек таңгалып жатты. Бир аз убакыттан соң курчоодонсуурулуп чыгышкан топ Тажиктердин жергеси тарапка багыт алыша, ылдамдыктарын мурдагыдан да катуулатышты. Тээ алыста автоматтардын атылган үндөрү алигиче кулакка угулуп жатты.
Аллахым көрсөткөн ар бир күнүңө бейэсеп шүгүр!
#326 06 May 2015 - 01:12
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2104
- 21 July 14
- : 01 Feb 2022 01:17
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Деңиз жээгинде.
ЭСКИ БЕЙТААНЫШ
(мурунку заман)
Самарканддагы атагы чыккан белгилүү Хайрулла көпөстүн мейманканасына Улукбектин жашап жатканына дээрлик жыйырма күндөй болуп калса дагы, анын өзүн кандай киши экенин көрө элек болчу. Кумарадагы жан эргитккен түтүккө азгырылып атып, анын ким экенин билүүгө убактысы дагы болгон эмес. Кече жуук адетинче чарпаядан тамактанып келип өзүнүн эс алуучу жайына жаңы эле кыйшая берген. Аңгыча “Хайрулла келатат!” деген үнгө ал ким болду экендеп кызыга карап калды. Анынмейманканасы Самарканддын ортосунда болгону менен өзү калаанын чет жакасындагы үйлөрдүн беринде жашачу. Бул жакка бир аптада бир же эки жолу келип баш бага калчу. Апийимдин азгырыгы менен ал кишиге анча маани да бербей жүргөн.“Хайрулла келди” деп бул жактын кызматкерлери дүрбөп жатышканын көрчү да “менин аны менен эмне ишим бар эле, мейманканын акысын убагында төлөп атам, магадесе Самаркандга эмес бүтүндөй Азияга атагы чыккан киши болсун, анын мага биртыйынчалык да кереги жок” өзүнүн эс алчу бөлмөсүнө кирип алчу. Бул жолкусунда атайын кызыгып аны көргүсү келди, анын үстүнө апийимчинин жанды азгырып, башты айланткан кумара түтүгүнө эки күндөн бери бара элек болчу. Ага Мэхрибан тоскоолдук кылып, ал жакка жибербей жаткан.
-Хайрулла келатат, ар бириңер өз бөлмөңөргө кирип эч жакка чыкпагыла! – мейманканын кызматчысы баарына кулаккагыш кылып кууш коридор менен жүгүрүп кетти. Улукбек ордунан туруп, оңдонуп кийинди да сыртка баш бакты.
Узун коридордун ортосу менен жалтырак чапан жамынган, башында чоң сездеси бар далдайган келбеттүү,сакал- мурутчан чоң киши бери карай жай, каалгый басып келатыптыр. Анын артында эки- үч киши тиягына бир, биягына бир чыгып бүжүрөп ээрчип алышыптыр. Башында сезде оронуп, узун кооз, жалтырак чапанын желбегей жамына Улукбекке жакындап басып келди.
-Салоом алейкум, - Улукбек аны менен башын ийкеп таазим кыла салам берди.
Жакшы кийингени менен Улукбек жалаңбаңгизатына башы айланып, өз кейпине да карабай, аябай сакал-муруту өсүп, жүдөп кеткен эле.
Алиги анын жанына басып келип жанындагыларга кайрлды.
-Алтын шакек, билерлик, сөйкөлөрдү берип аткан ушул кишиби?
-Ооба, таксыр, үч-төрт күндө биржолу муну менен эсептешип турабыз, - мейманканын башчысы эпилдеп-жепилдептигинин оозунан сөзү чыгып бүтө электе илип ала коюп, дароо жооп берип атты.Экөөнүн көздөрү бири-бириникине чагыла түшүштү эле, алиги киши эмнегедир Улукбектен жазгана көзүн башка жакка ала качып кетти. Эмнегедир бул далдайган адам Улукбекке тааныштай көрүнүп кетти.
-Мейли, жашай берсин, акысын убагында эле төлөп турса болду, - далдайган киши ары карай басып кетти эле анын артынан ээрчип жүргөндөр кошо добурашты. Ал улам бир бөлмөгө баш багамейманкана башчысы менен бир нерселерди сүйлөшө ары карай кетип баратты. “Мунукайдан көрдүм эле мен?” – Улукбек алардын артынан ээрчий карап бул кишинин кимэкенин такыр эстей албай атты. “Балким Үрүмчүдөн муну бир жерден көргөндүрмүн, же Хамзанын кишилеринен болобу? Жок,Хамзанын кишилери мынчалык семиз эмес. Анда ким болуп кетти экен, өңү, сүйлөгөнсөздөрү, баскан-турганы баары тааныш. Балким Кокон хандыгынын бийлигиндеиштегендерден болуп жүрбөсүн? Тигил Кызыл-Үңкүр тараптан...”. Башын кармап,өсүп кеткен сакалын сылагылай бир аз турган соң, бир нерсени өзүнө түшүргөндөйордунан козголо берди. “Ооба, дал өзү, эми эстебедимби. Демек, биздин аркабызменен аябай байып алган экен да. Бейишиң болгур Максүттү да, мени да өлтүрдүм,анын сөөктөрү эбакта ит-кушка жем болуп кетти деп ойлоп жатасың го. Мен али тирүүмүн”.
Улукбек эбакта карааны көрүнбөй калган алиги далдайган кишинин артынан тиштерин качырта көпкө чейин бир ордунда каткан таштай былк этпей карап турду.
Бул мейманканын ээси Хайрулла деген көпөс мындан он беш жыл мурун Кызыл-Үңкүрдөн Максүт анча бийик эмес жарчынын түбүнө ээрчитип келип, мүшөктөгү алтындарынтартып алып, өзү менен кармаша кеткен Максүттү кылыс менен барчылай шилтеп, алаз келгенсип башын дагы шылый чаап, жарчынын боорунда турган Улукбекти көкүрөк тушка атып, бир кап алтындарды алып кеткен Кокок хандыгынын желдеттеринин бириболчу.
Ал сакал-муруту өскөн Улукбекти тааныган жок. Улукбек аны тааныды, үнүнөн, баскан кыймыл-аракетинен, далдагай келбетинен. “Мурункудан да аябай семирип толуп алган экен го, муну алиги алтындар семиртип атат да. Баса,айтмакчы, ошол жарчынын боорундагы оюкчада эки кап алтын калбады беле, же аны дагы бул өзү менен кошо алып кеттиби? Кандайболсо дагы аны бир жолу барып текшерип көргөнүм оң. Андан көрөкчө биринчи кезекиемунун көзүн курутуш керек. Тээ бала кезден бери кэөөбүз чогу жер кезип,дервиштик кылып жүргөн Максүттү өлтүргөнү үчүн, мени да жар боорунан ыргытаатып алтындарыбызды тартып алып кеткендиги үчүн, андан кандай болсо дагы өчалышым абзел. Керек босо мунун башын Үрүмчүдөгү Хабибулло көпөстүн башын кечип кеткендей кечип алып качыпк етем. Кыйын болсо мени таапкөрүшсүн, ким өлтүрүп кеткенин билгизбей ың-жыңсыз кылып өлтүрөм. Жакшылыкка жамандык жасаганын көрүп алсын”, Улукбек колундагы кош миздүү шамшырын кармап өзүнчө кимгедир аябай заарын чачып кыжырынып атты.
(мурунку заман)
Самарканддагы атагы чыккан белгилүү Хайрулла көпөстүн мейманканасына Улукбектин жашап жатканына дээрлик жыйырма күндөй болуп калса дагы, анын өзүн кандай киши экенин көрө элек болчу. Кумарадагы жан эргитккен түтүккө азгырылып атып, анын ким экенин билүүгө убактысы дагы болгон эмес. Кече жуук адетинче чарпаядан тамактанып келип өзүнүн эс алуучу жайына жаңы эле кыйшая берген. Аңгыча “Хайрулла келатат!” деген үнгө ал ким болду экендеп кызыга карап калды. Анынмейманканасы Самарканддын ортосунда болгону менен өзү калаанын чет жакасындагы үйлөрдүн беринде жашачу. Бул жакка бир аптада бир же эки жолу келип баш бага калчу. Апийимдин азгырыгы менен ал кишиге анча маани да бербей жүргөн.“Хайрулла келди” деп бул жактын кызматкерлери дүрбөп жатышканын көрчү да “менин аны менен эмне ишим бар эле, мейманканын акысын убагында төлөп атам, магадесе Самаркандга эмес бүтүндөй Азияга атагы чыккан киши болсун, анын мага биртыйынчалык да кереги жок” өзүнүн эс алчу бөлмөсүнө кирип алчу. Бул жолкусунда атайын кызыгып аны көргүсү келди, анын үстүнө апийимчинин жанды азгырып, башты айланткан кумара түтүгүнө эки күндөн бери бара элек болчу. Ага Мэхрибан тоскоолдук кылып, ал жакка жибербей жаткан.
-Хайрулла келатат, ар бириңер өз бөлмөңөргө кирип эч жакка чыкпагыла! – мейманканын кызматчысы баарына кулаккагыш кылып кууш коридор менен жүгүрүп кетти. Улукбек ордунан туруп, оңдонуп кийинди да сыртка баш бакты.
Узун коридордун ортосу менен жалтырак чапан жамынган, башында чоң сездеси бар далдайган келбеттүү,сакал- мурутчан чоң киши бери карай жай, каалгый басып келатыптыр. Анын артында эки- үч киши тиягына бир, биягына бир чыгып бүжүрөп ээрчип алышыптыр. Башында сезде оронуп, узун кооз, жалтырак чапанын желбегей жамына Улукбекке жакындап басып келди.
-Салоом алейкум, - Улукбек аны менен башын ийкеп таазим кыла салам берди.
Жакшы кийингени менен Улукбек жалаңбаңгизатына башы айланып, өз кейпине да карабай, аябай сакал-муруту өсүп, жүдөп кеткен эле.
Алиги анын жанына басып келип жанындагыларга кайрлды.
-Алтын шакек, билерлик, сөйкөлөрдү берип аткан ушул кишиби?
-Ооба, таксыр, үч-төрт күндө биржолу муну менен эсептешип турабыз, - мейманканын башчысы эпилдеп-жепилдептигинин оозунан сөзү чыгып бүтө электе илип ала коюп, дароо жооп берип атты.Экөөнүн көздөрү бири-бириникине чагыла түшүштү эле, алиги киши эмнегедир Улукбектен жазгана көзүн башка жакка ала качып кетти. Эмнегедир бул далдайган адам Улукбекке тааныштай көрүнүп кетти.
-Мейли, жашай берсин, акысын убагында эле төлөп турса болду, - далдайган киши ары карай басып кетти эле анын артынан ээрчип жүргөндөр кошо добурашты. Ал улам бир бөлмөгө баш багамейманкана башчысы менен бир нерселерди сүйлөшө ары карай кетип баратты. “Мунукайдан көрдүм эле мен?” – Улукбек алардын артынан ээрчий карап бул кишинин кимэкенин такыр эстей албай атты. “Балким Үрүмчүдөн муну бир жерден көргөндүрмүн, же Хамзанын кишилеринен болобу? Жок,Хамзанын кишилери мынчалык семиз эмес. Анда ким болуп кетти экен, өңү, сүйлөгөнсөздөрү, баскан-турганы баары тааныш. Балким Кокон хандыгынын бийлигиндеиштегендерден болуп жүрбөсүн? Тигил Кызыл-Үңкүр тараптан...”. Башын кармап,өсүп кеткен сакалын сылагылай бир аз турган соң, бир нерсени өзүнө түшүргөндөйордунан козголо берди. “Ооба, дал өзү, эми эстебедимби. Демек, биздин аркабызменен аябай байып алган экен да. Бейишиң болгур Максүттү да, мени да өлтүрдүм,анын сөөктөрү эбакта ит-кушка жем болуп кетти деп ойлоп жатасың го. Мен али тирүүмүн”.
Улукбек эбакта карааны көрүнбөй калган алиги далдайган кишинин артынан тиштерин качырта көпкө чейин бир ордунда каткан таштай былк этпей карап турду.
Бул мейманканын ээси Хайрулла деген көпөс мындан он беш жыл мурун Кызыл-Үңкүрдөн Максүт анча бийик эмес жарчынын түбүнө ээрчитип келип, мүшөктөгү алтындарынтартып алып, өзү менен кармаша кеткен Максүттү кылыс менен барчылай шилтеп, алаз келгенсип башын дагы шылый чаап, жарчынын боорунда турган Улукбекти көкүрөк тушка атып, бир кап алтындарды алып кеткен Кокок хандыгынын желдеттеринин бириболчу.
Ал сакал-муруту өскөн Улукбекти тааныган жок. Улукбек аны тааныды, үнүнөн, баскан кыймыл-аракетинен, далдагай келбетинен. “Мурункудан да аябай семирип толуп алган экен го, муну алиги алтындар семиртип атат да. Баса,айтмакчы, ошол жарчынын боорундагы оюкчада эки кап алтын калбады беле, же аны дагы бул өзү менен кошо алып кеттиби? Кандайболсо дагы аны бир жолу барып текшерип көргөнүм оң. Андан көрөкчө биринчи кезекиемунун көзүн курутуш керек. Тээ бала кезден бери кэөөбүз чогу жер кезип,дервиштик кылып жүргөн Максүттү өлтүргөнү үчүн, мени да жар боорунан ыргытаатып алтындарыбызды тартып алып кеткендиги үчүн, андан кандай болсо дагы өчалышым абзел. Керек босо мунун башын Үрүмчүдөгү Хабибулло көпөстүн башын кечип кеткендей кечип алып качыпк етем. Кыйын болсо мени таапкөрүшсүн, ким өлтүрүп кеткенин билгизбей ың-жыңсыз кылып өлтүрөм. Жакшылыкка жамандык жасаганын көрүп алсын”, Улукбек колундагы кош миздүү шамшырын кармап өзүнчө кимгедир аябай заарын чачып кыжырынып атты.
Аллахым көрсөткөн ар бир күнүңө бейэсеп шүгүр!
#327 06 May 2015 - 01:20
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2104
- 21 July 14
- : 01 Feb 2022 01:17
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Деңиз жээгинде.
ООГАНСТАНГА САПАР<br style="line-height:
19.5px; background-color: rgb(250, 251, 252);">(бүгүнкү заман)<br style="line-height:
19.5px; background-color: rgb(250, 251, 252);">Атайын берилген тапшырманы ушунчалык узакка созулуп кетээрин Каныбек күткөн эмес. Эки-үч айдын ичинде эле можахиддерменен жүргөн алиги эки афган жигитти таап, тапшырманы аткарып кайра кайрылыпкетебиз го деп ойлогон. Кахар экөө туткундар менен кошо Жерге-талга барганда алиги издеген жигиттери ал жерде да жок болуп чыгышты. Экөөнүн бирөөсү Өзбектер солдаттары менен болгон атышууда каза болуп, экинчиси болсо мындан бир ай мурункандайдыр бир иштер менен афган жергеси тарапка Кабулга жөнөп кетиптир. Көпөтпөй эле алиги туткунга түшкөн солдаттар менен Япон геологдору келишимдиннегизинде эсен-соо акчага айырбашталып,
өз мекендерине кайрадан бошотулду. Алэми полковникке жогорку өлчөмдөгү акча төлөнүп ал дагы кайра кайтарылыпберилди.
<br style="line-height:
19.5px; background-color: rgb(250, 251, 252);">Бул жолкусунда Өзбек солдаттары согуш күчтөрүн мурункудан да катуу чыңдашып аябай сак турушту. Сакалчандар Армиясынын өздөрүнү чек арасына жакын жолотпоого аракет жасашты. Август айынанбаштап сентябрь, октябрь айларынын ичинде Азия тоолору аркылуу Европа өлкөсүнөкөптөгөн баңгизаттар жашыруун түрдө өтүп кетти. Суук түшө баштаганда кыргыз тоолорунда жайгашкан Талиб менен Можахеддер кайрадан Тажик жергесине кайтып барышты. Алардын төрттөн бир бөлүгү Жума Наманганинин буйругу менен Ооганстанга,
Кабулга жөнөтмөй болушту. <br style="line-height:
19.5px; background-color: rgb(250, 251, 252);">Кахар Каныбекке келип өзүнүн сунушун айтты: <br style="line-height:
19.5px; background-color: rgb(250, 251, 252);">-Эмне кылабыз, тапшырманы аткармайынча артка кайтканга болбойт. Ал эми мунун аягына чыгыш үчүн көп убактыны талап кылчудай...<
br style="line-height:
19.5px; background-color: rgb(250, 251, 252);">-Эми аны кантип табабыз? – Каныбек Кахарга суроолуу карады.<br style="line-height:
19.5px; background-color: rgb(250, 251, 252);">-Ал бул жакка жакынкы арада кайрылып келбеши да мүмкүн, ошондуктан аны биз өзүбүз издеп табышыбыз керек.<br style="line-height:
19.5px; background-color: rgb(250, 251, 252);">-Кантип эле кайрылып келбесин,ушунча жашырылган кенчти, алтындарды,
байлыкты таштап коюп ошол боюнча кетипкалбайт да. Булар үчүн келбесе дагы жашырып койгон алтындары үчүн келет, -Кахардын сөзүн Каныбек бөлүп кетти.<br style="line-height:
19.5px; background-color: rgb(250, 251, 252);">-Болуптур экөөбүз алиги жигиттинартынан Кабулга барадык деп коелу. Ал жакта сенин душмандарың көп экенендигин билесиңби. Тээ илгери Союз мезгилинде биздин солдаттарды жетектеп, Афган солдаттарын талкалаганың эсиңден чыгып кеттиби. Алар сени таанып калышса өлтүрүп коюшу мүмкүн. Убагында сенин башыңды акчага баалашканын да унутуп калдыңбы? <br style="line-height:
19.5px; background-color: rgb(250, 251, 252);">-Мага эми баары бир кайда барсам да Мамайдын көрү. Бул жакта деле ар бир кадамымда ажал тооруп жүрөт. Андан көрө келечегиме кам көргөнүм абзел. Жанагынча жашырылган байлыкты бирөөнө кармата берип туруп калабызбы жалдырап. Кандай болсо да табышыбыз керек. Сандун Ахмед болсо окко учуп өлүптүр. Катылган казынаны бирден бир билген жалгыз гана Саид, эгер ал кимдир бирөөлөргө аны айтып койбосо...<
br style="line-height:
19.5px; background-color: rgb(250, 251, 252);">Каныбек Кахардын сөзүнө анча түшүнө албай турду. “Бул биздин тапшырма боюнча иштегени жатабы же өзүнүн керт башынынкызыкчылыгын ойлоп жатабы? Менимче бул катылган алтындардын каякта экенинбилсе,
баарына кайыл болуп кайдадыр качып кетчүдөй түрү бар. Айткан сөзүн эле карабайсыңбы “келечегиме кам көргөнүм абзел”” деп.<br style="line-height:
19.5px; background-color: rgb(250, 251, 252);">-Эмне унчукпай калдың, кана айткандай чечимге келели. Тапшырманы аткарбай кайра артка кайтып барган сен үчүнбаары бир болсо да, мен үчүн баары бир эмес. Биздин келишимдин кандай экенинөзүң жакшы билесиң, мени кайрадан түрмөгө отургузуп коюшат. Мен эми калганөмүрүмдү түрмөдө отурбай эркин жашап өтүшүм керек. Эгер кайра артка кайткыңкелип турса, өзүң кайтып бара бер. Мен кандай болсо дагы Афганистанга барыпСаид менен кайтып келем, же алтындардын каякка жашырылганын билип келем. Анын үстүнө ар кимдин ата-журту, киндик каны тамган жери, Мекени болот эмеспи. Менөзүмдүн мекенимди жок дегенде бир жолу барып көрүп келишим керек. Балким мындаймүмкүнчүлүк менде болбой калышы да мүмкүн, ойлон жакшылап сен дагы. Же Жерге-Талда кал же биз менен Афганстанга барып кел.<br style="line-height:
19.5px; background-color: rgb(250, 251, 252);">Анын сунушуна жооп берүү Каныбек үчүн аябай оор болду. Карабаевдер менен коштошуп кеткенден бери дээрлик үчайдан ашып кеткен. Алардын жиберген кишилери Сарт, Сардалы айылдарына келишкенжок.
Келген күндө дагы алар менен байланышууна эч мүмкүн болбоду. Анын ар биркадамын Можахеддер аңддып туруп алышты. Тапшырманы аткарбай же аягына чыкпайкайра кайтып барганда көп нерсени уттуруп жибермек. Биринчиден,
ишинен,кызматынан көтөрүлүүгө,
чин алууга мүмкүнчүлүк ала алмак эмес. Экинчиден,тапшырылган иш бүтпөй кенчтин дайынын таба албай таптакыр жоготуп жибермек.Үчүнчүдөн түрмөдөн качып чыккан кылмышкерди жөндөн-жөн эле кое берип, өзмекенине жөнөтүп жибермек. Эгерде бул кахар сакалчандарга кошулуп кетип калса,кайра кайрылып келеби, Кахардын ичинде кандай максаты, ою бар биле албай турду.“Өмүрү көрбөгөн бөлөк жер, бөтөн эле арасында жашоо кандай болот? Менин дайынымчыкбай кеткендиктен Кахар чыккынчылык кылып, ошол колдуу болуп мени өлүп калды деп да ойлошу мүмкүн тигилер”.<
br style="line-height:
19.5px; background-color: rgb(250, 251, 252);">-Кана эмне ойлонуп калдың, бизге кошуласыңбы же бул жакта кыштайсыңбы же өз жагыңа кетесиңби?<
br style="line-height:
19.5px; background-color: rgb(250, 251, 252);">-Болуптур,
тобокел, мен силер менен барам Кабулга...<
br style="line-height:
19.5px; background-color: rgb(250, 251, 252);">Бул жөндүү сөз, бая эле ушинтиш керек болчу. Орустардын сөзү бар эмеспи “одна голова хорошо, две лучше” деген,экөөлөсөк көп иш бүтүрөбүз.<
br style="line-height:
19.5px; background-color: rgb(250, 251, 252);">-Тигилер менен кантип байланыша алабыз? <br style="line-height:
19.5px; background-color: rgb(250, 251, 252);">-Анын эч деле зарылдыгы жок го дейм.Биз деген тапшырманын үстүндө жүрөбүз. Анын үстүнө биздин ар бир кыймылыбызбулардын көзөмөлүндө,
бир нерседен шек алдырсак, иштин ойрон болгону дей бер. <br style="line-height:
19.5px; background-color: rgb(250, 251, 252);">Арадан бир жарым жума өткөндөн кийин элүү кишиден турган сакалчандар тобу Кабулга жөнөп кетишти. Алардын ичинде Каныбек менен Кахар да бар болчу.<br style="font-size:
13px; line-height: 19.5px; background-color: rgb(250, 251, 252);">
Аллахым көрсөткөн ар бир күнүңө бейэсеп шүгүр!
#328 06 May 2015 - 14:44
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2104
- 21 July 14
- : 01 Feb 2022 01:17
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Деңиз жээгинде.
ЭЗЕЛКИ КЕК
(мурунку заман)
“Акырындап баш-оту менен берилип келаткан түрмөдөн канткенде Улукбекти бошотуп алам. Канткенде баш айланткан баңгизаттан куткарам? Ал мени Үрүмчүдөгү Хабибуллонун капасынан куткарып,өзүнүн жанын тобокелдикке салган, эми мен аны кандай болсо дагы куткарып калышым керек”, - Мэхрибан ушуларды ойлоп өзүнчө убайым жеп атты. Улукбекке баш айланткан апийимдин таасири, тигилердин арам оюн, түшүндүрүп айткысы келип,кандай да болсо бул сыйкырдуу чеңгээлден куткарып алууга бел байлады.
Бул мезгилде болсо Улукбек күнүнө барып апийим тартканын токтотуп, баш-оту менен Хайрулла көпөстүн артынан түшүп калган эле. Кылар жумуш жок болгондуктан күндүз кечке Хайрулла кайсы үйдө жашайт, анын Самаркандда канча үйү бар, канча аялы бар, аялдарына кайсы убактабарып түнөйт бардыгын сураштырып, аныктап, тактап жүргөн болчу. Калаанын чет жакасындагы биринчи аялынын үйүнө жума намазынан кийин барып, дайыма ошол жакта түнөөрүн билди. Үйүн айланта курчаган бийик короодон ичи көрүнбөйт экен.Короонун дарбазасын ачып, ичине кирип-чыгып анын малайлары жүрүшөт. Анын ичине бир канча жолу кирүүгө аракет кылып көрдү эле жолу болбоду.Ал эми чынында бул ишке киришип Хайруллонун ар бир кыймылын аңдый баштады, айла кеткенде күүгүм чендерде ээнжерде кетип бараткан жеринен артынан аңдып келип өлтүрүүнү чечти. Бир канча жолуаракет кылып көрдү эле жолу болбоду. Ал жалгыздап оңою менен жүрбөйт экен. Анын үстүнө аябай далдайган чоң киши менен кармашууга оңойлукка турбайт болчу.Улукбек өзүнүн жан жолдошу Максүттү кантип өлтүргөнүн эстеди. Бардыгын жардын боорунда туруп алып, үстүнөн көргөн. Максүттү тапатак көтөрүп туруп, жеңил гана камгакча ыргыткандай ыргытып жиберип, кылычы менен барчалап, анын башын кыя чапкан.“Бул лөкүйгөн зөөкүрдү канткенде өлтүрүп, көзүн тазалайм, канткенде Максүттүн өчүн алам?” Улукбектин бирден-бир эңсеген эзелки кеги негизги көксөгөн максаты ушул болуп турду.
(мурунку заман)
“Акырындап баш-оту менен берилип келаткан түрмөдөн канткенде Улукбекти бошотуп алам. Канткенде баш айланткан баңгизаттан куткарам? Ал мени Үрүмчүдөгү Хабибуллонун капасынан куткарып,өзүнүн жанын тобокелдикке салган, эми мен аны кандай болсо дагы куткарып калышым керек”, - Мэхрибан ушуларды ойлоп өзүнчө убайым жеп атты. Улукбекке баш айланткан апийимдин таасири, тигилердин арам оюн, түшүндүрүп айткысы келип,кандай да болсо бул сыйкырдуу чеңгээлден куткарып алууга бел байлады.
Бул мезгилде болсо Улукбек күнүнө барып апийим тартканын токтотуп, баш-оту менен Хайрулла көпөстүн артынан түшүп калган эле. Кылар жумуш жок болгондуктан күндүз кечке Хайрулла кайсы үйдө жашайт, анын Самаркандда канча үйү бар, канча аялы бар, аялдарына кайсы убактабарып түнөйт бардыгын сураштырып, аныктап, тактап жүргөн болчу. Калаанын чет жакасындагы биринчи аялынын үйүнө жума намазынан кийин барып, дайыма ошол жакта түнөөрүн билди. Үйүн айланта курчаган бийик короодон ичи көрүнбөйт экен.Короонун дарбазасын ачып, ичине кирип-чыгып анын малайлары жүрүшөт. Анын ичине бир канча жолу кирүүгө аракет кылып көрдү эле жолу болбоду.Ал эми чынында бул ишке киришип Хайруллонун ар бир кыймылын аңдый баштады, айла кеткенде күүгүм чендерде ээнжерде кетип бараткан жеринен артынан аңдып келип өлтүрүүнү чечти. Бир канча жолуаракет кылып көрдү эле жолу болбоду. Ал жалгыздап оңою менен жүрбөйт экен. Анын үстүнө аябай далдайган чоң киши менен кармашууга оңойлукка турбайт болчу.Улукбек өзүнүн жан жолдошу Максүттү кантип өлтүргөнүн эстеди. Бардыгын жардын боорунда туруп алып, үстүнөн көргөн. Максүттү тапатак көтөрүп туруп, жеңил гана камгакча ыргыткандай ыргытып жиберип, кылычы менен барчалап, анын башын кыя чапкан.“Бул лөкүйгөн зөөкүрдү канткенде өлтүрүп, көзүн тазалайм, канткенде Максүттүн өчүн алам?” Улукбектин бирден-бир эңсеген эзелки кеги негизги көксөгөн максаты ушул болуп турду.
Аллахым көрсөткөн ар бир күнүңө бейэсеп шүгүр!
#329 06 May 2015 - 14:57
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2104
- 21 July 14
- : 01 Feb 2022 01:17
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Деңиз жээгинде.
АЛТЫН АЗГЫРЫГЫ
(мурунчу заман)
Самарканд Ташкентке караганда көлөмү кичине болгону менен Ош, Букарага салыштырмалуу бир топ эле чоң калаа. Ар апта сайын Үрүмчүнүн базарында кандай соода болсо, бул жак да андан кем эмес.Самарканддын чоң, кенен базарына Орто Азия элдери гана эмес Европа жактан да соодагерлер, өзгөчө орустар байма-бай каттап турушат. Жума намаздын эртеси күнү төөгө, эшектерге, аттарга жүктөнүшкөн ар тараптан келген бей тааныш соодагерлер калаа ичин каптап кетет.
Бүгүн да соода күнү болгондуктан, калаа ичинде бей тааныш элдер көп болчу. Үрүмчүлүк Хабибуллонун адамдары же Хамзанын жигиттеринин көздөрүнө чалдыгып калбайын деп Улукбек базарды өтө сактык мененкыдырып жүрдү. Эки ууч алтындарынан болгону онго жетпеген, шакек, сөйкөлөр,билерликтер калган, андан тышкары муштумдай эки алтыны бар болчу. Ушулардын бирин- экин өткөрүп, базардан өзүнө керектүү нерселер болсо издемек.
Кокусунан туура жагынан чыга калганХайрулланы көрдү. Башына ак селде ороно, жалтырак чапан кийип артына үч-төртадамды ээрчите, базардын кууш көчөсү менен кетип баратыптыр. Соодагерлер андан сүрдөшө таазим кылышып, жол бошотуп берип жатышты. Улукбек бардык ишин таштапсалып, анын артынан ээрчиди, акмалап бир топ жерге чейин барды да, аны көпкөузата карап турду. “Биз болбосок мынчалык деңгээлге жетпейт элең, шашпа караптур, сага да мезгил жетет”, - Улукбек ызырынып Хайрулланын карааны жоголуп кеткенче өзүнчө күбүрөнө көпкө чейин карап турду. Дээрлик үч аптадан бери өлтүрүүнүн ыгын таба албай жүргөн Хайрулланын Самарканддагы үч үйүн тең бийик дубалдуу, ал аз келгенсип короолорунун ичтеринде чоң дөбөт иттери да бар экен.
Аны Үрүмчүдөгү Хабибуллону өлтүргөн каракчылардай кылып түнкүсүн короосуна кирип өлтүрүп кетсем деп ойлогон, бирок ойлогон ою таш каап, дегеле мындай шартта мүмкүн эмес экен. Көчөдөжалгыз- жарымдап кетип баратканда ээн жерден артынан барып кол салып бычак шилтегенге аракет кылып көрдү эле, анысынан да майнап чыккан жок. Экөө кармашакетишкен күндө да далдайган зөөкүр неме муну төрт бүктөп коймок. Колунан эчнерсе келе албаганына жини келип көзүн жума муштуму менен өзүн чекеге ургулап жатты. “Кандай кылсам, канткенде бул зөөкүрдөн өч алам. Балким буга Мэрибан жардам берип жүрбөсүн?.. Жок анын колунан келбейт. Балким тигил апийимчи Усманды азгыргып көсөмбү, алтын берип...? Жок, ал жеткен куу, такымын жеген неме, чыккынчылык кылып тигиге кошомат жасап, баарын айтып салып ишти бүтүрүп коюушу мүскүн. Андан көрөкчө өзүм эле жекече бүтүргөнүм оң бул ишти, бирок,кантип? ”
Ошо күнү ал мейманканада Хайрулланын келишин күтүп турду. Анын кайсыл маалда бул жакка келип-кетээрин жакшылап билип алган. Убакыт түштөн оопкалганда адатынча “Хайрулла келатат” деп элдер дүрбөп калышты. Артына эки үчкошоматчыны ээрчиткен Хайрулла кууш коридор менен бөлмөлөрдү кыдырып келатты.Улукбек атайын өзүнүн бөлмөсүнөн чыгып, анын келишин күтүп турду. Ал келгендежүгүнүп, башын ийип учурашты.
-Сен али кете элексиңби? Эң жакшы,мейли эс алып жата бер. Сен үчүн ар дайым эшик ачык.
Ал ары көздөй жөнөдү эле Улукбек ага акырын үн катты.
-Улуу урматтуу мырзам, сизге кайрылса болобу бир иш менен... Силер менен сүйлөшөйүн дедим эле...?
Хайрулла токтоп калды да артынабурула Улукбекти карап калды, анан айта бер кулак сенде дегендей ишарат жасады.
-Булардын көзүнчө эмес жекечесүйлөшүшүбүз керек...
Хайрулла айланасындагыларга бирсыйра карап койду.
-Ошондой де, болуптур, -жанындагыларга кеткиле деп колун жаңсап койду эле, алар баштарын ийип, таазим кылыша сыртка чыгып кетишти.
-Айтабер, кулак сенде...?
Улукбек тыңшап же аңдып жаткандар жокпу дегендей айланасына шектүү карап койду. Анан эч ким жок экенине чындап ишенген соң акырын үн катты.
-Бул өтө эле жашыруун,мырзам. ..
-Айтсаң айтпайсыңбы, убакытты кармап чойбой, - Хайрулла аны теңсинбегендей да, жактырбагандай да“чорт” этип бир тийди...
-Бул алтынга, байлыкка тиешелүү нерсе мырзам, ошондуктан мен тигилерди кетириңиз, жекече сүйлөшөлү деп айтпадымбы. ..
Муну укканда Хайрулла таптакыр башкачы болуп өзгөрүп, жумшара түштү.
-Бул жерде сүйлөшүүгө ыңгайсыз го мырзам, жүрү бөлмөгө кирели?
Хайрулла анын сунушуна дароо эле баш ийе бөлмөгө кирди. Анын үчтүнө Улукбек жалаң алтын шакек берип соодалашып жүргөнүн угуп, тээ башынан бери эле шек алып, муну менен жекече сүйлөшүп, тамырын тарткысы келип жүргөн. Мындай ыңгайлуу учур ал үчүн аябай пайдалуу эле.
-Кана,кулак сенде, тартынбай айта бер, эмне болгон байлык, эмне болгон алтындар?
-Кыскасы мындай, мендеэбегейсиз зор байлык бар, эгер сен эч кимге айтпай бул байлыкты чогуу пайдалансак өмүр бою, небере чөбөрөлөрүбүзгө чейин кенен жетет...
-Ал каякта?
-Биринчи бул боюнча эчкимге айтпайм деп касам ичиңиз, анан айтып берем?...
-Сен алдаган жоксуңбу?
-Ишенбей атасыңбы, анда азыр... –Улукбек койнунан муштумдай болгон эки алтынды алып чыкты. Аны көргөндөХайрулланын көзү жалжаңдап, таптакыр башкача боло түштү.-Болуптур, эч кимге айтпайм, касам ичем, сөз берем, - ал сыртка чыгып кетип идишке суюктук куюп келди, - мынакей эгер бирөөлөргө айтып, сөзүмө турбасам мени касам, Кудайым уруп кетсин, - ал идиштегини тартып жиберди. -Болуптур мен ишентим,эркек болгондон кийин эркектей жүрүп, эркектей туруктуу бололу.
-Албетте...
Эмесе мындай, мен эбегейсиз зор катылган байлыктын кайсыл жерде жатканын эң жакшы билем. Тээилгери мындан бир канча жыл мурун кызыл-Үңкүрдөн Кокон ханынын казынасынын төрттөн бир бөлүгүн жоголгонун билсең керек. Менин оюмча ошол катылган,жашырылган алтындар ошолордуку болуш керек.
-Каяк жакта алар? Кеттик анда азыр эле ошол эакка..., - Хайрулланын чыдамы чыгып кетти.
-Жок, шашканда болбойт мырзам, шашкан шайтандын иши, муну экөөбүздөн башка эч ким, эч бир жан билбеш керек. ..
-Токтой турчу..., Хайрулла ага кайрадан ишенбегендей карады, - муну эмне себептен так эле мага айтып жатасың?
-Биринчиден ал байлыкты бир жакка ташып кетүү, же соодалоо жалгыз башыма колумдан эч нерсе келбейт.Экинчиден ишенимдүү силердей болгон далдайган карылуу бай кишилер керек,кыскасы колдоочу керек. Төрт аптадан бери атайын бул жерде жашап, сизди сынап жүрбөдүмбү. Муну эми экөөбүздөн башка бул жердегилерден эч кимиси билбегени дурус. Мунун шеги билинди дегиче экөөбүз тең куру жалак калабыз.
-Албетте...
-Сиз касам ичип ант бердиңиз, сизге ишенсе болот эми. Анда кыскасы мындай кылалы. Эки күндөн кийинжолго чыгабыз айланага иңир киргенде. Муну экөөбүздөн башка эч ким билбеши керек.Шек алып калышса артыбыздан аңдышы мүмкүн. Жарайбы?
-Жарайт, - эртеден бери керсейип муну теңсинбей жаткан неме таптакыр башкача болуп, тигинин айтканына дароо макул боло башын ийкелеп атты.
-Анда мындай, эртең жокбүрсүгүнү Самараканддын күн батыш тарабындагы төтө жол боюнда чоң бийик өскөн дарак бар эмеспи, кечинде ошол жерден күтөм, дагы бир жолу эскертип айтайын,артыбызда аңдыгандар болбосун, андай болсо өзүң билесиң окуя кандуу болуп кетет.Сүйлөштүкпү мырзаа?
-Сүйлөштүк.
-Мага аттын кереги жок,эртең базардан жакшы ат сатып алам, ээр - токуму менен.
Мейманканын жалгыз кишилик бөлмөсүнүн ичинен экөө эркекче сөз беришип кол алышты да Хайрулла кудуңдай сыртка чыгып кетти. Улукбек чоң иш бүтүргөндөй жеңил дем ала, уктоочу жерине жеңил дем ала ойлоно баштады. Анын эмне максаты бар экенин мейманкана ээси шек алган жок.
(мурунчу заман)
Самарканд Ташкентке караганда көлөмү кичине болгону менен Ош, Букарага салыштырмалуу бир топ эле чоң калаа. Ар апта сайын Үрүмчүнүн базарында кандай соода болсо, бул жак да андан кем эмес.Самарканддын чоң, кенен базарына Орто Азия элдери гана эмес Европа жактан да соодагерлер, өзгөчө орустар байма-бай каттап турушат. Жума намаздын эртеси күнү төөгө, эшектерге, аттарга жүктөнүшкөн ар тараптан келген бей тааныш соодагерлер калаа ичин каптап кетет.
Бүгүн да соода күнү болгондуктан, калаа ичинде бей тааныш элдер көп болчу. Үрүмчүлүк Хабибуллонун адамдары же Хамзанын жигиттеринин көздөрүнө чалдыгып калбайын деп Улукбек базарды өтө сактык мененкыдырып жүрдү. Эки ууч алтындарынан болгону онго жетпеген, шакек, сөйкөлөр,билерликтер калган, андан тышкары муштумдай эки алтыны бар болчу. Ушулардын бирин- экин өткөрүп, базардан өзүнө керектүү нерселер болсо издемек.
Кокусунан туура жагынан чыга калганХайрулланы көрдү. Башына ак селде ороно, жалтырак чапан кийип артына үч-төртадамды ээрчите, базардын кууш көчөсү менен кетип баратыптыр. Соодагерлер андан сүрдөшө таазим кылышып, жол бошотуп берип жатышты. Улукбек бардык ишин таштапсалып, анын артынан ээрчиди, акмалап бир топ жерге чейин барды да, аны көпкөузата карап турду. “Биз болбосок мынчалык деңгээлге жетпейт элең, шашпа караптур, сага да мезгил жетет”, - Улукбек ызырынып Хайрулланын карааны жоголуп кеткенче өзүнчө күбүрөнө көпкө чейин карап турду. Дээрлик үч аптадан бери өлтүрүүнүн ыгын таба албай жүргөн Хайрулланын Самарканддагы үч үйүн тең бийик дубалдуу, ал аз келгенсип короолорунун ичтеринде чоң дөбөт иттери да бар экен.
Аны Үрүмчүдөгү Хабибуллону өлтүргөн каракчылардай кылып түнкүсүн короосуна кирип өлтүрүп кетсем деп ойлогон, бирок ойлогон ою таш каап, дегеле мындай шартта мүмкүн эмес экен. Көчөдөжалгыз- жарымдап кетип баратканда ээн жерден артынан барып кол салып бычак шилтегенге аракет кылып көрдү эле, анысынан да майнап чыккан жок. Экөө кармашакетишкен күндө да далдайган зөөкүр неме муну төрт бүктөп коймок. Колунан эчнерсе келе албаганына жини келип көзүн жума муштуму менен өзүн чекеге ургулап жатты. “Кандай кылсам, канткенде бул зөөкүрдөн өч алам. Балким буга Мэрибан жардам берип жүрбөсүн?.. Жок анын колунан келбейт. Балким тигил апийимчи Усманды азгыргып көсөмбү, алтын берип...? Жок, ал жеткен куу, такымын жеген неме, чыккынчылык кылып тигиге кошомат жасап, баарын айтып салып ишти бүтүрүп коюушу мүскүн. Андан көрөкчө өзүм эле жекече бүтүргөнүм оң бул ишти, бирок,кантип? ”
Ошо күнү ал мейманканада Хайрулланын келишин күтүп турду. Анын кайсыл маалда бул жакка келип-кетээрин жакшылап билип алган. Убакыт түштөн оопкалганда адатынча “Хайрулла келатат” деп элдер дүрбөп калышты. Артына эки үчкошоматчыны ээрчиткен Хайрулла кууш коридор менен бөлмөлөрдү кыдырып келатты.Улукбек атайын өзүнүн бөлмөсүнөн чыгып, анын келишин күтүп турду. Ал келгендежүгүнүп, башын ийип учурашты.
-Сен али кете элексиңби? Эң жакшы,мейли эс алып жата бер. Сен үчүн ар дайым эшик ачык.
Ал ары көздөй жөнөдү эле Улукбек ага акырын үн катты.
-Улуу урматтуу мырзам, сизге кайрылса болобу бир иш менен... Силер менен сүйлөшөйүн дедим эле...?
Хайрулла токтоп калды да артынабурула Улукбекти карап калды, анан айта бер кулак сенде дегендей ишарат жасады.
-Булардын көзүнчө эмес жекечесүйлөшүшүбүз керек...
Хайрулла айланасындагыларга бирсыйра карап койду.
-Ошондой де, болуптур, -жанындагыларга кеткиле деп колун жаңсап койду эле, алар баштарын ийип, таазим кылыша сыртка чыгып кетишти.
-Айтабер, кулак сенде...?
Улукбек тыңшап же аңдып жаткандар жокпу дегендей айланасына шектүү карап койду. Анан эч ким жок экенине чындап ишенген соң акырын үн катты.
-Бул өтө эле жашыруун,мырзам. ..
-Айтсаң айтпайсыңбы, убакытты кармап чойбой, - Хайрулла аны теңсинбегендей да, жактырбагандай да“чорт” этип бир тийди...
-Бул алтынга, байлыкка тиешелүү нерсе мырзам, ошондуктан мен тигилерди кетириңиз, жекече сүйлөшөлү деп айтпадымбы. ..
Муну укканда Хайрулла таптакыр башкачы болуп өзгөрүп, жумшара түштү.
-Бул жерде сүйлөшүүгө ыңгайсыз го мырзам, жүрү бөлмөгө кирели?
Хайрулла анын сунушуна дароо эле баш ийе бөлмөгө кирди. Анын үчтүнө Улукбек жалаң алтын шакек берип соодалашып жүргөнүн угуп, тээ башынан бери эле шек алып, муну менен жекече сүйлөшүп, тамырын тарткысы келип жүргөн. Мындай ыңгайлуу учур ал үчүн аябай пайдалуу эле.
-Кана,кулак сенде, тартынбай айта бер, эмне болгон байлык, эмне болгон алтындар?
-Кыскасы мындай, мендеэбегейсиз зор байлык бар, эгер сен эч кимге айтпай бул байлыкты чогуу пайдалансак өмүр бою, небере чөбөрөлөрүбүзгө чейин кенен жетет...
-Ал каякта?
-Биринчи бул боюнча эчкимге айтпайм деп касам ичиңиз, анан айтып берем?...
-Сен алдаган жоксуңбу?
-Ишенбей атасыңбы, анда азыр... –Улукбек койнунан муштумдай болгон эки алтынды алып чыкты. Аны көргөндөХайрулланын көзү жалжаңдап, таптакыр башкача боло түштү.-Болуптур, эч кимге айтпайм, касам ичем, сөз берем, - ал сыртка чыгып кетип идишке суюктук куюп келди, - мынакей эгер бирөөлөргө айтып, сөзүмө турбасам мени касам, Кудайым уруп кетсин, - ал идиштегини тартып жиберди. -Болуптур мен ишентим,эркек болгондон кийин эркектей жүрүп, эркектей туруктуу бололу.
-Албетте...
Эмесе мындай, мен эбегейсиз зор катылган байлыктын кайсыл жерде жатканын эң жакшы билем. Тээилгери мындан бир канча жыл мурун кызыл-Үңкүрдөн Кокон ханынын казынасынын төрттөн бир бөлүгүн жоголгонун билсең керек. Менин оюмча ошол катылган,жашырылган алтындар ошолордуку болуш керек.
-Каяк жакта алар? Кеттик анда азыр эле ошол эакка..., - Хайрулланын чыдамы чыгып кетти.
-Жок, шашканда болбойт мырзам, шашкан шайтандын иши, муну экөөбүздөн башка эч ким, эч бир жан билбеш керек. ..
-Токтой турчу..., Хайрулла ага кайрадан ишенбегендей карады, - муну эмне себептен так эле мага айтып жатасың?
-Биринчиден ал байлыкты бир жакка ташып кетүү, же соодалоо жалгыз башыма колумдан эч нерсе келбейт.Экинчиден ишенимдүү силердей болгон далдайган карылуу бай кишилер керек,кыскасы колдоочу керек. Төрт аптадан бери атайын бул жерде жашап, сизди сынап жүрбөдүмбү. Муну эми экөөбүздөн башка бул жердегилерден эч кимиси билбегени дурус. Мунун шеги билинди дегиче экөөбүз тең куру жалак калабыз.
-Албетте...
-Сиз касам ичип ант бердиңиз, сизге ишенсе болот эми. Анда кыскасы мындай кылалы. Эки күндөн кийинжолго чыгабыз айланага иңир киргенде. Муну экөөбүздөн башка эч ким билбеши керек.Шек алып калышса артыбыздан аңдышы мүмкүн. Жарайбы?
-Жарайт, - эртеден бери керсейип муну теңсинбей жаткан неме таптакыр башкача болуп, тигинин айтканына дароо макул боло башын ийкелеп атты.
-Анда мындай, эртең жокбүрсүгүнү Самараканддын күн батыш тарабындагы төтө жол боюнда чоң бийик өскөн дарак бар эмеспи, кечинде ошол жерден күтөм, дагы бир жолу эскертип айтайын,артыбызда аңдыгандар болбосун, андай болсо өзүң билесиң окуя кандуу болуп кетет.Сүйлөштүкпү мырзаа?
-Сүйлөштүк.
-Мага аттын кереги жок,эртең базардан жакшы ат сатып алам, ээр - токуму менен.
Мейманканын жалгыз кишилик бөлмөсүнүн ичинен экөө эркекче сөз беришип кол алышты да Хайрулла кудуңдай сыртка чыгып кетти. Улукбек чоң иш бүтүргөндөй жеңил дем ала, уктоочу жерине жеңил дем ала ойлоно баштады. Анын эмне максаты бар экенин мейманкана ээси шек алган жок.
Аллахым көрсөткөн ар бир күнүңө бейэсеп шүгүр!
#330 06 May 2015 - 15:11
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2104
- 21 July 14
- : 01 Feb 2022 01:17
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Деңиз жээгинде.
КАБУЛДА
(бүгүнкү заман)
Каныбек Кабул шаарын эгерим көргөн эмес, укканы эле болбосо, атүгүл китептен дагы окубаптыр,телевизордон да көрбөптүр. Бишкекке салыштырмалуу алда канча өнүккөн чоң шаар экен. Күн ысыккабы же жер шарты кумдуу келгендиктенби жергиликтүүлөрдүн көпчүлүгү кара торусунан келишет. Ар бир бешинчи адамда мобилдик телефон, басымдуу көпчүлүгү ак түстөгү кийим кийинип жүрүшөт. Эки-үч айдан бери тоодо жүрүп кайрадан шаарга келишкенде алар кандайдыр башка дүйнөгө келгендей сезип атышты өздөрүн. Тажикстандан келген элүү-алтымыштай адам бир аптадай согушчандардын атайын бөлүмүнө кармалып турду да, бир айдай эс алууга таратты.Кетиргенде ар биринин колуна бир айга жерээрлик кенен акча берилди. КахардынКабулда жакын туугандары жок болчу. Ахад деген эски таанышып издеп таап эки-үч күндөй Каныбек экөө аныкында болушту. Анан шаардын чет жакасындагы мейманканалардын бирине чыгып кетишти. Прокатка жеңил машина алып, ошо менен шаар кыдырып жүрүштү. Каныбек көчө тоскон же көчө кыймылын иретке салган автоинспекторлордун бирин да көрө алган жок.
-Биз эми кандай болсо да Саидди табышыбыз керек, катылган казынанын дайынын жападан жагыз ошол гана билет.
-Булжактан кеткенине көп болуптур, кайра кайтып келе элек экен..
-Анын кайра кайтып келбеши да мүмкүн. Биздей жалданма солдат болуп, акчага жалданып кызмат кылуучу экен.Жанагындай байлык анын колунда турса ага кереги не, бул жакта кызмат өтөп.
-Эгер ал Кыргызстанга кайрылып баргысы келсе Жума Намангинин адамдары аркылуу жеңил-желпи өтүп бара алат.
-Өзүнчө топ түзүп алып кетсечи?
-Андай болушу да мүмкүн,өзүнө ишенимдүү кишилерди топтоп анан кайрылып барышы мүмкүн катылган байлыкка.Биз ага жетпей үлгүрүшүбүз керек
-Эми анын дарегин кайдан табабыз, балким ал Кабулда жоктур. Эбакта кеткендир башка жакка? Саиддин тааныштарын же бир туугандарын билесиңби?
-Билем, Фейзабад шаарында жашашат. Адегенде калаа ичиндеги тааныштарып таап дайынын сурап көрөлү. Эгеркалаада жок болсо алыстагы Намангуд айлында жашаган туугандарына барабыз.Бирок, ал Кабулдан бир топ эле алыс, жеңил машине менен төрт-беш суткада жетесиң.
Ал жакта да жок болсочу?
-Дайынын сураштырабыз, жердин жет кабат түбүнө кирип кетсе да табабыз.Кахар Каныбекти жеңил машинеге салып алып Кабулду бир сыйра тааныштырып кыдырып жүрдү. Ошону менен катар Саиддин да тааныштарына барып, анын дайынын издештирип атышты.Экөө дүкөндү кыдырып өздөрүнө жеңил кийим издеп жүрүшкөн. Күтүлбөгөн жерден эле Кахар бир нерседен кооптонгондой “кеттик” деп калды. Артын улам-улам карап, тепкич менен биринчи кабатка түштү да дароо машинеге отурду. Анын артынан машинеге отурган Каныбек “Эмне болуп кетти?” сураганга да үлгүргөн жок. Машине дароо ордунан козгоруп, аткан октой кетти. Каныбек да эки-үч адамдын дүкөндүн ичинен атып чыгышып машинеге отурушканын байкап калды. Кахар жогору жагындагы машиненин күзгүсүнөн артын карап ылдамдыгын дагы катуулатты.
-Эмне болду, Кахар? –Каныбек эч нерсе түшүнбөй машиненин айнегинен артын карап тигиге суроо узатты.Өздөрүнө удаалаш арт жакта эки ак мерседес келе жаткан эле.
-Анан айтам, азыр бобул хвосттордон кутулалычы. аныбектер отурган жеңил машине катуу ылдамдык менен Кабулдун чоң көчөсүнө түшүп алып зымырап кетип баратты. Ага удаалаш эле эки ак жеңил машине экөөнү кууп келатышты
Машина ол жакка бурулуп кууш көчөгө түштү да, ылдамдыгын дагы катуулатты.
-Жаныңда пистолетиң барбы? – Кахар Каныбектен сураду эле, ал “жок” дегендей башын чайкады.
Бул жакка да мындай күтүлбөгөндүк болоорун мен кайдан билдим, билгенде дайыма сала жүрөт элем жаныма.
Менде да жок, тигилер таптакыр эле кууп алышты, кутулуп кете алабызбы?
-Деги тигилериң ким?
-Баягы афган согушунда чогуу бир бөлүктө кызмат өтгөнбүз. Ушулардын кесепетинен силер тарапка өтүпкетпедимби. Согуш талаасында жарадар болуп, эки жолу туткунга түшкөндөөлтүрбөй, силердин солдаттарга байкатпай өлүктөр менен аралаш жаткырып кое бергем. Ошондо биротоло эле өлтүрүп таштасам болмок экен. Мына эми кайра өзүмө кедерги болуп жатат...
-Алар дүкөндүн ичинен мени таанып калышты, сыяга эртеден бери артыбыздан аңдып жүрүшсө керек, мени ошолбуошол эмесби деп тааный алышпай.Биринин артынан бири куушкан машиналар Кабул шаарынын көчөсүнөн көчөсүнө түшүшүп эки сааттан ашык айланышты. Аларды бир да милиция же автоинспектор токтотушкан жок.-Булардан биз кутула албайкалдык окшойт. Кап, ушундайда пистолет болгондо...Катуу ылдамдык менен бараткан машина шаардын чет жакасына чыкты да, даңгыраган шоссе жолго түшүп,ылдамдыгын дагы катуулатты. Артта кууп келаткан машиналар да алардан алысташканжок, тескеринче мурункудан да жакындап келишти.игилер мобилдик телефондор менен бири-бирине байланышса керек. Чоң суунун үстүндөгү көпүрөдөн өтүп баратканда алдыларын туурасынан токтогон жеңил машина тосуп тигилерди токтоого аргасыз кылды. Көз ачып жумганча артта кууп келаткан машинелер да жетип келишип, Каныбектер отурган машинени курчай токтотушту.
(бүгүнкү заман)
Каныбек Кабул шаарын эгерим көргөн эмес, укканы эле болбосо, атүгүл китептен дагы окубаптыр,телевизордон да көрбөптүр. Бишкекке салыштырмалуу алда канча өнүккөн чоң шаар экен. Күн ысыккабы же жер шарты кумдуу келгендиктенби жергиликтүүлөрдүн көпчүлүгү кара торусунан келишет. Ар бир бешинчи адамда мобилдик телефон, басымдуу көпчүлүгү ак түстөгү кийим кийинип жүрүшөт. Эки-үч айдан бери тоодо жүрүп кайрадан шаарга келишкенде алар кандайдыр башка дүйнөгө келгендей сезип атышты өздөрүн. Тажикстандан келген элүү-алтымыштай адам бир аптадай согушчандардын атайын бөлүмүнө кармалып турду да, бир айдай эс алууга таратты.Кетиргенде ар биринин колуна бир айга жерээрлик кенен акча берилди. КахардынКабулда жакын туугандары жок болчу. Ахад деген эски таанышып издеп таап эки-үч күндөй Каныбек экөө аныкында болушту. Анан шаардын чет жакасындагы мейманканалардын бирине чыгып кетишти. Прокатка жеңил машина алып, ошо менен шаар кыдырып жүрүштү. Каныбек көчө тоскон же көчө кыймылын иретке салган автоинспекторлордун бирин да көрө алган жок.
-Биз эми кандай болсо да Саидди табышыбыз керек, катылган казынанын дайынын жападан жагыз ошол гана билет.
-Булжактан кеткенине көп болуптур, кайра кайтып келе элек экен..
-Анын кайра кайтып келбеши да мүмкүн. Биздей жалданма солдат болуп, акчага жалданып кызмат кылуучу экен.Жанагындай байлык анын колунда турса ага кереги не, бул жакта кызмат өтөп.
-Эгер ал Кыргызстанга кайрылып баргысы келсе Жума Намангинин адамдары аркылуу жеңил-желпи өтүп бара алат.
-Өзүнчө топ түзүп алып кетсечи?
-Андай болушу да мүмкүн,өзүнө ишенимдүү кишилерди топтоп анан кайрылып барышы мүмкүн катылган байлыкка.Биз ага жетпей үлгүрүшүбүз керек
-Эми анын дарегин кайдан табабыз, балким ал Кабулда жоктур. Эбакта кеткендир башка жакка? Саиддин тааныштарын же бир туугандарын билесиңби?
-Билем, Фейзабад шаарында жашашат. Адегенде калаа ичиндеги тааныштарып таап дайынын сурап көрөлү. Эгеркалаада жок болсо алыстагы Намангуд айлында жашаган туугандарына барабыз.Бирок, ал Кабулдан бир топ эле алыс, жеңил машине менен төрт-беш суткада жетесиң.
Ал жакта да жок болсочу?
-Дайынын сураштырабыз, жердин жет кабат түбүнө кирип кетсе да табабыз.Кахар Каныбекти жеңил машинеге салып алып Кабулду бир сыйра тааныштырып кыдырып жүрдү. Ошону менен катар Саиддин да тааныштарына барып, анын дайынын издештирип атышты.Экөө дүкөндү кыдырып өздөрүнө жеңил кийим издеп жүрүшкөн. Күтүлбөгөн жерден эле Кахар бир нерседен кооптонгондой “кеттик” деп калды. Артын улам-улам карап, тепкич менен биринчи кабатка түштү да дароо машинеге отурду. Анын артынан машинеге отурган Каныбек “Эмне болуп кетти?” сураганга да үлгүргөн жок. Машине дароо ордунан козгоруп, аткан октой кетти. Каныбек да эки-үч адамдын дүкөндүн ичинен атып чыгышып машинеге отурушканын байкап калды. Кахар жогору жагындагы машиненин күзгүсүнөн артын карап ылдамдыгын дагы катуулатты.
-Эмне болду, Кахар? –Каныбек эч нерсе түшүнбөй машиненин айнегинен артын карап тигиге суроо узатты.Өздөрүнө удаалаш арт жакта эки ак мерседес келе жаткан эле.
-Анан айтам, азыр бобул хвосттордон кутулалычы. аныбектер отурган жеңил машине катуу ылдамдык менен Кабулдун чоң көчөсүнө түшүп алып зымырап кетип баратты. Ага удаалаш эле эки ак жеңил машине экөөнү кууп келатышты
Машина ол жакка бурулуп кууш көчөгө түштү да, ылдамдыгын дагы катуулатты.
-Жаныңда пистолетиң барбы? – Кахар Каныбектен сураду эле, ал “жок” дегендей башын чайкады.
Бул жакка да мындай күтүлбөгөндүк болоорун мен кайдан билдим, билгенде дайыма сала жүрөт элем жаныма.
Менде да жок, тигилер таптакыр эле кууп алышты, кутулуп кете алабызбы?
-Деги тигилериң ким?
-Баягы афган согушунда чогуу бир бөлүктө кызмат өтгөнбүз. Ушулардын кесепетинен силер тарапка өтүпкетпедимби. Согуш талаасында жарадар болуп, эки жолу туткунга түшкөндөөлтүрбөй, силердин солдаттарга байкатпай өлүктөр менен аралаш жаткырып кое бергем. Ошондо биротоло эле өлтүрүп таштасам болмок экен. Мына эми кайра өзүмө кедерги болуп жатат...
-Алар дүкөндүн ичинен мени таанып калышты, сыяга эртеден бери артыбыздан аңдып жүрүшсө керек, мени ошолбуошол эмесби деп тааный алышпай.Биринин артынан бири куушкан машиналар Кабул шаарынын көчөсүнөн көчөсүнө түшүшүп эки сааттан ашык айланышты. Аларды бир да милиция же автоинспектор токтотушкан жок.-Булардан биз кутула албайкалдык окшойт. Кап, ушундайда пистолет болгондо...Катуу ылдамдык менен бараткан машина шаардын чет жакасына чыкты да, даңгыраган шоссе жолго түшүп,ылдамдыгын дагы катуулатты. Артта кууп келаткан машиналар да алардан алысташканжок, тескеринче мурункудан да жакындап келишти.игилер мобилдик телефондор менен бири-бирине байланышса керек. Чоң суунун үстүндөгү көпүрөдөн өтүп баратканда алдыларын туурасынан токтогон жеңил машина тосуп тигилерди токтоого аргасыз кылды. Көз ачып жумганча артта кууп келаткан машинелер да жетип келишип, Каныбектер отурган машинени курчай токтотушту.
Аллахым көрсөткөн ар бир күнүңө бейэсеп шүгүр!
#331 06 May 2015 - 15:23
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2104
- 21 July 14
- : 01 Feb 2022 01:17
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Деңиз жээгинде.
ДЕРВИШТИН ӨЧҮ
(мурунку заман)
Хайрулланын сөзүнө турарына Улукбек анча ишене албай турган. Төрт аптадан бери өзүнүнмейманканасындан жашап жаткан селсаяк эмне деп дөөрүп, башты оорутуп атат депойлойт болуш керек деп күмөн санап аткан. Кантсе да алтын азгырыгы оңой эмесокшойт. Болжошкон жерге ал өз убагынан да эрте келди.
-Артыңызда аңдыган жеээрчиген адамдарыңыз жокпу, мырзам?
-Андан кам санабай эле кой,кыйын эле болсо аңдып көрсүнчү, баштарын толгоп маасыларына тыгайын...
-Кеттик анда мырзам, эрте күндү кеч кылбай...
Экөө аттарын теминише күнбатыш тарапты көздөй багыт алышты. Хайрулланын дөбөт ити артынан ээрчип алган эле. Аны Улукбек жактырбагандай карап койду.
-Бул иттин кереги не,кайтарып эле салбайсызбы? ..Жөн гой, мунун зыяны деле жок, тескеринче жат, чоочун көздөргө бизге короолчу, сакчы болуп берет.Экөө аттарын ылдамдай бастырып жаңыдан кызарып уясына батып келаткан күндү карай жүрүп отурушту.Улукбек ичинен келме келтирип “Оо Кудай, жолумду оңтой берди кылып, ишимди орундата көр” деп күнгө карап батасын берип койду. Ал мындан бир күн мурунбазардан эки алтын билерик берип өзү минип жүргөн атты сатып алган эле. Андан сырткары жибектен согулган аркан жип, жер казганга шиш күрөк сатып алган. План түзүп алдын ала даярданган болчу. Колтугундагы кош миздүү канжарын ордунда бекенби деп акырын койнуна колун созуп кармалап койду. Аны Кызыл-Үңкүр жактагыалиги Максүттү өлтүргөн анча бийик эмес жарчыны көздөй алып бараткан. Улукбек итти бир карап, дале ишене бербей артынан аңдып келе жаткан жокпу дегендей улам-улам арт жагына кылчактай кетип баратты.
-Баса, айтмакчы артыңданаңдып келе жаткан кишилериң болсочу, силерге кантип ишене алам?
-Эмне, кечөөкү менин касам ичкеним, ант бергеним сага жетишерлик эмеспи. Ушунча болуп мени артымдан эч ким аңдып көргөн эмес. Эгер билип калчы болсом өз шорлору өзүнө.Чындыгында Хайрулла өзүнүн кол алдындагылардын туура эмес иштегендерин билип калчу болсо эч аячу эмес.Камчы менен өзү сабачу, жол карата өзүнө ишенимдүү сүйлөп келатканы да ошолболчу.Күн өз уясына кирген соң акырындап айлана карангылай баштады. Артындааңдып келаткан адамдардын жокэкенине чындап ишенген соң, Улукбек өздөрүн жандап келаткан дөбөт иттин кантип көзүн курутаары тууралуу ойлонуп келатты. “Бул киши оңой жоо эмес, амалдуулугу андан бетер, карабайсыңбы, өзүнүн сакчысын итин ээрчитип алганын. Экөөлөсө жөнэле мени тырпыратып басып коюшат, анын үстүнө бул далдайган зөөкүр немеге алыпда жетпейт. Болор иш болду эми аягына чыгыш керек”Тиликке жараша көп өтпөйэле чыгыш тараптан айдын башы кылтыйып айланага алтын нурун чачырата, кайраданжарык кыла баштады. Самарканд менен Кызыл-Үңкүрдүн ортосу бир далай жер болчу.Экөө ал жерге аттарын катуу ылдамдык менен бастырып жүрүп отурушуп түн оогондо араң жетишти. Өздөрүнүн эски тааныш жерлерине жетишкенде Хайрулла тигиге кайрылды.
-Кана, канча калды жетээрибизге?
-Дээрлик жеттик десек да болот, мырзам...Улукбек алиги Максүттүн сөөктөрү жаткан жарчынын түбүнө жеткенде эртеден бери даярдап келаткан шиш күрөкчөнүн кырын келтирип, болгон күчү менен ушунчалык тез ылдамдыктаХайрулланы баштап ары чаап калды. Ал мындайды күтпөсө керек, колтугуна колун салып баратып, көзү аңтарыла ээринен кыйшая берди. Аны жерге кулатпай желкесинен кармап калууга аркет кылды эле , бирок оор салмагын көтөрө албай,кэөө тең жерге топ этип кулап түшүштү. Улукбек ордунан тура калып жип менен колун ары-бери байлап жиберди, бирок аягына чейин байлаганы үлгүртпөй алиги дөбөт эсине болуша атырылып келип аны томолото урду. Ордунан атып тура калайындеп жаңыдан оруданан козголгондо дөбөт үчтүнө былк эттирбей басып калды. “Мынаишим тетири жакка айланмай болду, эми мындан кантип кутулам?”. Аңгычакойнундагы кош миздүү шамшар эмине түшүп байкатпай сууруп чыгып, үстүндөгүдөөбөттү эки-үч жолу ичке сайып жиберди. Катуу кыңшылаган ит ыркырай турупкелаткан алдындагы душманын кайрадан басып жыгыллды. Улукбек аны дагы бир жолумоюн тушка сайганга үлгүрдү. Алиги дөбөт ошентсе да моюн бербей, алдындагыдушманынын колундагы бычагын кагып түшүрүп колдон тиштеди. Айлуу жарыктаэкөөнүн ортосунда айыгышкан кармашуу күч алды. Алардын айланасында ажал мененөлүм айланчыктай, кимисине жакын жолоорун билбей турушту. Канча кылса да бирканча жолу бычак менен жеген дөбөт алсыздык кылып тиштегилегени менен акырындап алсырап баратты. Кандайдыр бир мүмкүнчүлүктөн пайдалана Улукбек жерде жаткан шамшарды ала койду да, дөбөттү дагы бир жолу ичке сайды. Буга чейин ал шамшарды алууга мүмкүнчүлүк бербей жаткан. Дөбөт шамшардын уулуу миздери денесине тийгенде ачуу бир улуп алып алдындагы душманын кое берип, андан оолак боло берди. Канчырап араң жан жылып бараткан дөбөттүн артынан кууп жетти дагы бир жолу желкеге шамшарын матырганга үлгүрдү Дөбөт өзүнчө аркырай бир жерде чимирикатып акыры былк этпей жатып калды.Бул мезгилде Хайруллаэсине келип ордунан козголо баштаган эле. Анын эки колу толугу менен эмесболбосо да байлануу болчу. Улукбек жерде жаткан шиш күрөктү кайрадан ала койуп,ордунан турууга аркеттенип жаткан Хайрулланы бетке-көзгө, башка шилтегилеп жиберди. Лөкүйгөн киши ошентсе да ага баш бербей, байланган колун чечүүгөаракет кыла баштады. Улукбек колундагы кандуу шамшары менен тигини көкүрөк тушка эки-үч жолу шилтеди. Эсине келе албай кансырап аткан адамды аркан мененкатуу чырмап салды. Бир кезде Хайрулла болгон күчү менен чымырканып ордунанкозголо мойнундагы Улукбектин кошо көтөрө жерден өйдө карай көтөрүлүп келди.Эки жолу чымырылып, катуу байланганы менен буттары бош болчу.Мойнун толгой жармашып жүргөн Улукбекти силкип жибергенде, ары жакка камгактай учуп барыптүштү. Ал кайра ордунан тура калып темир күрөкчөнүн кырын туштап болгон күчүменен дагы бир жолу чаап калды. Ошондо гана тигил сенделектеп барып жерге кулап түштү, кайрадан эсин жоготту.Улукбек жанталаша дагы бир арканды алып келе коюп буттарын да былк эткизбей чырмап жиберди. Анан “өх” деп оор дем ала, желкесиндеги терин аарчый ары жакка барып отура кетти, “Булардынишин бүтүрдүм окшойт, кыясы”.Көп өтпөй эле Хайруллагакайрадан кыймыл кирди, бирок эки буту, эки колу катуу чырмалып байлануу болчу.Шамшарын айдын жарыгында жалаңдатып Улукбек анын жанына басып келди.
-Бул жерге неге алып келгенимди эми түшүндүңбү, Хайрулла мырза?
-Кудай акы, сен кимсиң?
-Мени тааныбай жатасыңбы,тээтиги жердеги сөөктөрдү көрдүңбү, ал кимдин сөөктөр экенин билесинби? Билбесеңтээ илгери өзүң кылыч менен бырчалап чапкан кэи дервиштин бирөөсүнүн сөөктөрү.Ал эми өзүң жар боорунда турганда мылдык менен аткан дервиш менмин. Мен алитирүүмүн. Экөөбүздү тең өлтүрүп, алтындарыбызды тартып алып кеттим деп ойлоп жаттың беле, баары бир акыры сени таптым...
-Кана эмне каалайсың,алтындарың керекпи, кайтарып береийн...
-Эми ал алтындардын мага кереги жок, мейли ал башкаларга буйрусун. Менде андан он эсе көп алтындар бар.Жоголгон казынанын кайда катылганын биз гана билээрибизди сен жакшы билчүчүң,ошентсе да баары бир экөөбүздү тең өлтүргүң келди. Эгерде ошондо өлтүрбөгөндөошол казынанын үчтөн бир бөлүгү сеники болмок. Эми тигил Максүттүн сөөктөрүменен аралашып жата бер бул жерде.
-Жан соога, баатыр, ошондо чоң жаңылыштык кетирдим. Мени кечир, сага көп жардамым тийет.
-Жок кеч болуп калды,-Улукбек эки колу байлануу турган зөөкүрдүн мойнундагы күрөө тамырын кесипжиберди. Жерде жан талашып ары-бери тыбырчылап жаткан Хайрулаанын акырынданжаны чыкканча ырахаттана картап турду. Мойнунан атырылган канын туш-тушкачачыраткан Хайрулла акырындап тынчып баратты.
(мурунку заман)
Хайрулланын сөзүнө турарына Улукбек анча ишене албай турган. Төрт аптадан бери өзүнүнмейманканасындан жашап жаткан селсаяк эмне деп дөөрүп, башты оорутуп атат депойлойт болуш керек деп күмөн санап аткан. Кантсе да алтын азгырыгы оңой эмесокшойт. Болжошкон жерге ал өз убагынан да эрте келди.
-Артыңызда аңдыган жеээрчиген адамдарыңыз жокпу, мырзам?
-Андан кам санабай эле кой,кыйын эле болсо аңдып көрсүнчү, баштарын толгоп маасыларына тыгайын...
-Кеттик анда мырзам, эрте күндү кеч кылбай...
Экөө аттарын теминише күнбатыш тарапты көздөй багыт алышты. Хайрулланын дөбөт ити артынан ээрчип алган эле. Аны Улукбек жактырбагандай карап койду.
-Бул иттин кереги не,кайтарып эле салбайсызбы? ..Жөн гой, мунун зыяны деле жок, тескеринче жат, чоочун көздөргө бизге короолчу, сакчы болуп берет.Экөө аттарын ылдамдай бастырып жаңыдан кызарып уясына батып келаткан күндү карай жүрүп отурушту.Улукбек ичинен келме келтирип “Оо Кудай, жолумду оңтой берди кылып, ишимди орундата көр” деп күнгө карап батасын берип койду. Ал мындан бир күн мурунбазардан эки алтын билерик берип өзү минип жүргөн атты сатып алган эле. Андан сырткары жибектен согулган аркан жип, жер казганга шиш күрөк сатып алган. План түзүп алдын ала даярданган болчу. Колтугундагы кош миздүү канжарын ордунда бекенби деп акырын койнуна колун созуп кармалап койду. Аны Кызыл-Үңкүр жактагыалиги Максүттү өлтүргөн анча бийик эмес жарчыны көздөй алып бараткан. Улукбек итти бир карап, дале ишене бербей артынан аңдып келе жаткан жокпу дегендей улам-улам арт жагына кылчактай кетип баратты.
-Баса, айтмакчы артыңданаңдып келе жаткан кишилериң болсочу, силерге кантип ишене алам?
-Эмне, кечөөкү менин касам ичкеним, ант бергеним сага жетишерлик эмеспи. Ушунча болуп мени артымдан эч ким аңдып көргөн эмес. Эгер билип калчы болсом өз шорлору өзүнө.Чындыгында Хайрулла өзүнүн кол алдындагылардын туура эмес иштегендерин билип калчу болсо эч аячу эмес.Камчы менен өзү сабачу, жол карата өзүнө ишенимдүү сүйлөп келатканы да ошолболчу.Күн өз уясына кирген соң акырындап айлана карангылай баштады. Артындааңдып келаткан адамдардын жокэкенине чындап ишенген соң, Улукбек өздөрүн жандап келаткан дөбөт иттин кантип көзүн курутаары тууралуу ойлонуп келатты. “Бул киши оңой жоо эмес, амалдуулугу андан бетер, карабайсыңбы, өзүнүн сакчысын итин ээрчитип алганын. Экөөлөсө жөнэле мени тырпыратып басып коюшат, анын үстүнө бул далдайган зөөкүр немеге алыпда жетпейт. Болор иш болду эми аягына чыгыш керек”Тиликке жараша көп өтпөйэле чыгыш тараптан айдын башы кылтыйып айланага алтын нурун чачырата, кайраданжарык кыла баштады. Самарканд менен Кызыл-Үңкүрдүн ортосу бир далай жер болчу.Экөө ал жерге аттарын катуу ылдамдык менен бастырып жүрүп отурушуп түн оогондо араң жетишти. Өздөрүнүн эски тааныш жерлерине жетишкенде Хайрулла тигиге кайрылды.
-Кана, канча калды жетээрибизге?
-Дээрлик жеттик десек да болот, мырзам...Улукбек алиги Максүттүн сөөктөрү жаткан жарчынын түбүнө жеткенде эртеден бери даярдап келаткан шиш күрөкчөнүн кырын келтирип, болгон күчү менен ушунчалык тез ылдамдыктаХайрулланы баштап ары чаап калды. Ал мындайды күтпөсө керек, колтугуна колун салып баратып, көзү аңтарыла ээринен кыйшая берди. Аны жерге кулатпай желкесинен кармап калууга аркет кылды эле , бирок оор салмагын көтөрө албай,кэөө тең жерге топ этип кулап түшүштү. Улукбек ордунан тура калып жип менен колун ары-бери байлап жиберди, бирок аягына чейин байлаганы үлгүртпөй алиги дөбөт эсине болуша атырылып келип аны томолото урду. Ордунан атып тура калайындеп жаңыдан оруданан козголгондо дөбөт үчтүнө былк эттирбей басып калды. “Мынаишим тетири жакка айланмай болду, эми мындан кантип кутулам?”. Аңгычакойнундагы кош миздүү шамшар эмине түшүп байкатпай сууруп чыгып, үстүндөгүдөөбөттү эки-үч жолу ичке сайып жиберди. Катуу кыңшылаган ит ыркырай турупкелаткан алдындагы душманын кайрадан басып жыгыллды. Улукбек аны дагы бир жолумоюн тушка сайганга үлгүрдү. Алиги дөбөт ошентсе да моюн бербей, алдындагыдушманынын колундагы бычагын кагып түшүрүп колдон тиштеди. Айлуу жарыктаэкөөнүн ортосунда айыгышкан кармашуу күч алды. Алардын айланасында ажал мененөлүм айланчыктай, кимисине жакын жолоорун билбей турушту. Канча кылса да бирканча жолу бычак менен жеген дөбөт алсыздык кылып тиштегилегени менен акырындап алсырап баратты. Кандайдыр бир мүмкүнчүлүктөн пайдалана Улукбек жерде жаткан шамшарды ала койду да, дөбөттү дагы бир жолу ичке сайды. Буга чейин ал шамшарды алууга мүмкүнчүлүк бербей жаткан. Дөбөт шамшардын уулуу миздери денесине тийгенде ачуу бир улуп алып алдындагы душманын кое берип, андан оолак боло берди. Канчырап араң жан жылып бараткан дөбөттүн артынан кууп жетти дагы бир жолу желкеге шамшарын матырганга үлгүрдү Дөбөт өзүнчө аркырай бир жерде чимирикатып акыры былк этпей жатып калды.Бул мезгилде Хайруллаэсине келип ордунан козголо баштаган эле. Анын эки колу толугу менен эмесболбосо да байлануу болчу. Улукбек жерде жаткан шиш күрөктү кайрадан ала койуп,ордунан турууга аркеттенип жаткан Хайрулланы бетке-көзгө, башка шилтегилеп жиберди. Лөкүйгөн киши ошентсе да ага баш бербей, байланган колун чечүүгөаракет кыла баштады. Улукбек колундагы кандуу шамшары менен тигини көкүрөк тушка эки-үч жолу шилтеди. Эсине келе албай кансырап аткан адамды аркан мененкатуу чырмап салды. Бир кезде Хайрулла болгон күчү менен чымырканып ордунанкозголо мойнундагы Улукбектин кошо көтөрө жерден өйдө карай көтөрүлүп келди.Эки жолу чымырылып, катуу байланганы менен буттары бош болчу.Мойнун толгой жармашып жүргөн Улукбекти силкип жибергенде, ары жакка камгактай учуп барыптүштү. Ал кайра ордунан тура калып темир күрөкчөнүн кырын туштап болгон күчүменен дагы бир жолу чаап калды. Ошондо гана тигил сенделектеп барып жерге кулап түштү, кайрадан эсин жоготту.Улукбек жанталаша дагы бир арканды алып келе коюп буттарын да былк эткизбей чырмап жиберди. Анан “өх” деп оор дем ала, желкесиндеги терин аарчый ары жакка барып отура кетти, “Булардынишин бүтүрдүм окшойт, кыясы”.Көп өтпөй эле Хайруллагакайрадан кыймыл кирди, бирок эки буту, эки колу катуу чырмалып байлануу болчу.Шамшарын айдын жарыгында жалаңдатып Улукбек анын жанына басып келди.
-Бул жерге неге алып келгенимди эми түшүндүңбү, Хайрулла мырза?
-Кудай акы, сен кимсиң?
-Мени тааныбай жатасыңбы,тээтиги жердеги сөөктөрдү көрдүңбү, ал кимдин сөөктөр экенин билесинби? Билбесеңтээ илгери өзүң кылыч менен бырчалап чапкан кэи дервиштин бирөөсүнүн сөөктөрү.Ал эми өзүң жар боорунда турганда мылдык менен аткан дервиш менмин. Мен алитирүүмүн. Экөөбүздү тең өлтүрүп, алтындарыбызды тартып алып кеттим деп ойлоп жаттың беле, баары бир акыры сени таптым...
-Кана эмне каалайсың,алтындарың керекпи, кайтарып береийн...
-Эми ал алтындардын мага кереги жок, мейли ал башкаларга буйрусун. Менде андан он эсе көп алтындар бар.Жоголгон казынанын кайда катылганын биз гана билээрибизди сен жакшы билчүчүң,ошентсе да баары бир экөөбүздү тең өлтүргүң келди. Эгерде ошондо өлтүрбөгөндөошол казынанын үчтөн бир бөлүгү сеники болмок. Эми тигил Максүттүн сөөктөрүменен аралашып жата бер бул жерде.
-Жан соога, баатыр, ошондо чоң жаңылыштык кетирдим. Мени кечир, сага көп жардамым тийет.
-Жок кеч болуп калды,-Улукбек эки колу байлануу турган зөөкүрдүн мойнундагы күрөө тамырын кесипжиберди. Жерде жан талашып ары-бери тыбырчылап жаткан Хайрулаанын акырынданжаны чыкканча ырахаттана картап турду. Мойнунан атырылган канын туш-тушкачачыраткан Хайрулла акырындап тынчып баратты.
Аллахым көрсөткөн ар бир күнүңө бейэсеп шүгүр!
#332 06 May 2015 - 15:30
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 474
- 25 July 13
- : 04 Aug 2018 01:49
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Ош
Дервищтин очу
(мурунку заман)Хайрулланын созуно турарына Улукбек анча ишене албай турган. Торт аптадан бери озунун мейманканасында жашап жаткан бул селсаяк эмне деп доеруп, башты оорутуп атат деп ойлойт болуш керек деп кумен санап аткан. Кантсе да алтын азгырыгы оцой эмес окшойт. Болжошкон жерге ал ез убагынан да эрте келди.- Артьщызда ацдыган же ээрчиген адамдарыцыз жокпу, мырзам?- Андан кам санабай эле кой, кыйын эле болсо андып керушсунчу, баштарын толгоп маасыларына тыгайын... - & nbsp; Kei mu анда мырзам, эрте кунду кеч кылбай...)коо а I гарын теминише кун батыш тарапты кездей багыт аиыипы Хайрулланын дебет ити артынан ээрчип алган эле. Лим \ иукбек жактырбагандай карап койду.I.' I in шн кереги не, кайтарып эле салбайсызбы? ../ком roii, мунун зыяны деле жок, тескерисинче жат, чоочун мм i.ipro бмзге кароолчу, сакчы болуп берет.)мю ;п гарын ылдамдай бастырып жацыдан кызарып уясына (щ I ын ксиа гкан кунду карай журуп отурушту. Улукбек ичинен КС и mi* м'итирип «Оо Кудай, жолумду онтой берди кылып, мшим hi орундата кер» деп кунге карап батасын берип койду. \ | чмидан бнр кун мурун базардан эки алтын билерик берип о i\ мшит журген атты сатып алган эле. Андан сыргкары жиоектен согулган аркан жип, жер казганга шиш курек сатып ,i м .mi План тузуп бардыгын алдын ала даярданган болчу. Ком ту I ундагы кош миздуу канжарын ордунда бекенби деп икырып койнуна колун созуп кармалап койду. Аны Кызыл: >’hkУ!& quot;* жактагы алиги Максутту елтурген анча бийик эмес Жирчаиы кездей алып бараткан. Улукбек итти бир карап, дале ЙШСпс бербей артынан андып келе жаткан жокпу дегендей улам- уил.ч ар г жагына кылчактай кетип баратгы.b.ica, айтмакчы артындан ацдып келаткан кишилериц йрлсочу, силерге кантип ишене алам?')м11с, кечееку менин касам ичкеним, ант бергеним сага НШ'1 И11н*р 111 к эмеспи. Ушунча болуп мени эч ким артымдан ни h im киргон эмес. Эгер билин калчу болсом ез шорлору езуне.Mi HI иигмида Хайрулла езунун кол алдындагылардын туура мР* НIи им спдерин билип калчу болсо эч аячу эмес. Камчы ^Hfli п iy сабачу, жол карата озуне ишенимдуу суйлеп Bpllil 11 1111 I 1:1 ошол болчу.H[yii in уясына кирген соц акырындап айлана карацгылай Hllli | \pi ыпда андып келаткан адамдардын жок экенине Н)1 ын ппи пн-н сон, Улукбек ездерун жандап келаткан дебет^№1 ни кочуп курутаары тууралуу ойлонуп келатты. «Бул'ми in,) iMcc, амалдуулугу андан бетер. карабайсыцбы, ■ пун 1 11'мin. i.i11 нтин ээрчитип алганын. Экеелесе жен эле ■Ini 11 Ч'ныра п.in басып коюшат, анын устуне бул далдайган
(мурунку заман)Хайрулланын созуно турарына Улукбек анча ишене албай турган. Торт аптадан бери озунун мейманканасында жашап жаткан бул селсаяк эмне деп доеруп, башты оорутуп атат деп ойлойт болуш керек деп кумен санап аткан. Кантсе да алтын азгырыгы оцой эмес окшойт. Болжошкон жерге ал ез убагынан да эрте келди.- Артьщызда ацдыган же ээрчиген адамдарыцыз жокпу, мырзам?- Андан кам санабай эле кой, кыйын эле болсо андып керушсунчу, баштарын толгоп маасыларына тыгайын... - & nbsp; Kei mu анда мырзам, эрте кунду кеч кылбай...)коо а I гарын теминише кун батыш тарапты кездей багыт аиыипы Хайрулланын дебет ити артынан ээрчип алган эле. Лим \ иукбек жактырбагандай карап койду.I.' I in шн кереги не, кайтарып эле салбайсызбы? ../ком roii, мунун зыяны деле жок, тескерисинче жат, чоочун мм i.ipro бмзге кароолчу, сакчы болуп берет.)мю ;п гарын ылдамдай бастырып жацыдан кызарып уясына (щ I ын ксиа гкан кунду карай журуп отурушту. Улукбек ичинен КС и mi* м'итирип «Оо Кудай, жолумду онтой берди кылып, мшим hi орундата кер» деп кунге карап батасын берип койду. \ | чмидан бнр кун мурун базардан эки алтын билерик берип о i\ мшит журген атты сатып алган эле. Андан сыргкары жиоектен согулган аркан жип, жер казганга шиш курек сатып ,i м .mi План тузуп бардыгын алдын ала даярданган болчу. Ком ту I ундагы кош миздуу канжарын ордунда бекенби деп икырып койнуна колун созуп кармалап койду. Аны Кызыл: >’hkУ!& quot;* жактагы алиги Максутту елтурген анча бийик эмес Жирчаиы кездей алып бараткан. Улукбек итти бир карап, дале ЙШСпс бербей артынан андып келе жаткан жокпу дегендей улам- уил.ч ар г жагына кылчактай кетип баратгы.b.ica, айтмакчы артындан ацдып келаткан кишилериц йрлсочу, силерге кантип ишене алам?')м11с, кечееку менин касам ичкеним, ант бергеним сага НШ'1 И11н*р 111 к эмеспи. Ушунча болуп мени эч ким артымдан ни h im киргон эмес. Эгер билин калчу болсом ез шорлору езуне.Mi HI иигмида Хайрулла езунун кол алдындагылардын туура мР* НIи им спдерин билип калчу болсо эч аячу эмес. Камчы ^Hfli п iy сабачу, жол карата озуне ишенимдуу суйлеп Bpllil 11 1111 I 1:1 ошол болчу.H[yii in уясына кирген соц акырындап айлана карацгылай Hllli | \pi ыпда андып келаткан адамдардын жок экенине Н)1 ын ппи пн-н сон, Улукбек ездерун жандап келаткан дебет^№1 ни кочуп курутаары тууралуу ойлонуп келатты. «Бул'ми in,) iMcc, амалдуулугу андан бетер. карабайсыцбы, ■ пун 1 11'мin. i.i11 нтин ээрчитип алганын. Экеелесе жен эле ■Ini 11 Ч'ныра п.in басып коюшат, анын устуне бул далдайган
#333 06 May 2015 - 15:38
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2104
- 21 July 14
- : 01 Feb 2022 01:17
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Деңиз жээгинде.
КӨПҮРӨ ЖАНЫНДАГЫ ОКУЯ
(бүгүнкү заман)
-Ишибиз чатак, жок дегендежаныбызга пистолет алып алганда болмок экен, - Кахар эмне кыларын билбей биразга кайсалактай түштү – кой, коркоктук кылбай эркектей болобу, андан аркысынкөрө жатарбыз, -КАхар өзүнчө күбүрөнүп бата берип, машинесинин эшигин ачыпсыртка чыкты. Эмне болуп жатканын анча түшүнбөсө да, Каныбек бир жамандыктысезе анын артынан кошо чыкты. Буларды курчап алган машинелерден жети-сегиздейкиши чыгып экөөнү карай басып келишти. Каныбек Кахар менен жүрүп афганчасүйлөгөндүтүшүнүп, кадимкидей сүйлөшкөнү жарап калган эле. Тигилердин алдында келаткансакал- муруту өскөн тармал чачтуу киши афган тилинде сүйлөп кетти.
-Жол болсун Кахар, сени эбакта эле орус солдаттары өлтүрүп салышкан дебеди беле. Кандай бул жакта адашып. .., же тигил дүйнөдөн келдиңби, эли-жериңди сагынып?
-Өзүң көрүп тургандай тирүү элемин, башка дүйнөнү көрүп келгенге да үлгүрдүм.
-Эмне тиги дүйнө жакпай калдыбы, же сен өлтүрткөн менин бир туугандарым сени батыра алышпай кайра бул жакка бул жакка кубалап жибериштиби? -
-Мен эч кандай өлгөн жокмун, типтирүүмүн.
-Али тирүү элемин дечи,“эки тоо көрүшпөйт, эки адам көрүшөт” дегендей акыры жүрүп кездештик го дейм.Эми агаларымдын өчүн алууга кезек жетти.
-Сенин агаларыңды мен өлтүргөн жокмун, орус солдаттары өлтүрдү.
-Баары бир алардын командири сен болчусуң да же жалган айтамбы?
-Алар курчоодо калып,колго түшүп бергиле дегенге болбой, өздөрү ок атышкан биз тарапка. Биздин сунушубузга көнбөй коюшту. Орус солдаттарынын эки-үчөөсүнө ок тийип жараталышты. Ортодо атышуу болуп кетти, сенин агаларың ошондо окко учуп кетишти.
-Сен да ок аткансың, ал тараптан туурабы?
-Жогору жактагы буйрук ошондой болчу, аткарууга туура келди.
-Эми сени менен шашпай эсептешүүгө мезгил келип жетти, бул жакка Кудайым өзү айдап келген турбайбы.Кана кеттик, муну алып жөнөгүлө тияк жакка, -алиги сакалчан киши жанындагыларга буйрук бере сүйлөдү эле эки-үчөөсү Кахарга басып келип эки колун артынакайрышты да, ары жактагы машинени көздөй сүйрөп жөнөштү. Айла жок Каныбек даб уларга кийлигишүүгө туура келди.
-Токтогула, кое бергиле аны! – күтүлбөгөн кийлигишүүгө эки-үчөөсү токтой, сага эмне керек дегендей Каныбекке карап калышты.
-Аны жайына койгула, афган тилинде чала моңол сүйлөп жаткан бул жигитке тигилер таңыркай карап турушту.Алиги сакалчаны мунун дагы ишин бүтүргүлө дегендей акырын башын ийкеп белгиберди. Экөөсү ага жакындап келип муштумдары менен сокмокчу болушканда өзүнөжакын жеткирбей экөөүн эки жакка учура сокт. Мындай күтүлбөгөндүккө бержактагылар сестейише, эми эки-үчөөсү жабыла кол сулышты. Алардын сокконмуштумдарынан буйтап кетип же жеңил гана тосо калып, кайра учуруп согупжатканын көргөн Кахар таңгала аларды жалдырай карап туруп калды. Бактыга жарашааларда пистолеттери жок экен. Катуу таамай тийген соккудан экөөсү турбай калды.Мушташ он беш мүнөттөй созулду. Мунун оңой жоо эмес экенин сезишкен тигилжактагылар колдоруна темир союл, ачкыч, бычак алып Каныбекти курчоого алабашташты. “Эми анык иши бүттү го деп Кахар ага жардам ебрмекчи болду эле, темирсоюл менен беттен ары жеп чалкасынан кетти да эсин жоготуп койду.Бир аздан кийин бетине чачылган суудан эсине келип, ачса бет маңдайында эч нерсе болбогондой Каныбек туруптур. Өйдө боло берип айланасына көз жүгүрттү. Жети-сегизөө ар кайсы жерде араң жан кыймылдаша сулап жатышыптыр.
-Тур өйдө, эртерээк бул каргыш тийгир жерден жогололу, - Каныбек аны колтуктап алып өйдө тургузду. Экөө жерде жаткандардын үстүлөрүнөн аттап өтүшүп машинеге отурушту да от алдырып,бул каргашалуу жерден оолак боло беришти. Жолдо баратканда Кахар Каныбекти карап өзүнчө сүйлөнүп кетип баратты.
-Сени мынчалык деңгээлде мушташа алат деп ойлобоптурмун. Түрмөдөн “кара пояс” деген наамыңды укчумун,бирок анча ишене берчү эмесмин. Сен мага жолдош болмок турсун “телехронитель”да болуп бергенге жарайт турбайсыңбы.
(бүгүнкү заман)
-Ишибиз чатак, жок дегендежаныбызга пистолет алып алганда болмок экен, - Кахар эмне кыларын билбей биразга кайсалактай түштү – кой, коркоктук кылбай эркектей болобу, андан аркысынкөрө жатарбыз, -КАхар өзүнчө күбүрөнүп бата берип, машинесинин эшигин ачыпсыртка чыкты. Эмне болуп жатканын анча түшүнбөсө да, Каныбек бир жамандыктысезе анын артынан кошо чыкты. Буларды курчап алган машинелерден жети-сегиздейкиши чыгып экөөнү карай басып келишти. Каныбек Кахар менен жүрүп афганчасүйлөгөндүтүшүнүп, кадимкидей сүйлөшкөнү жарап калган эле. Тигилердин алдында келаткансакал- муруту өскөн тармал чачтуу киши афган тилинде сүйлөп кетти.
-Жол болсун Кахар, сени эбакта эле орус солдаттары өлтүрүп салышкан дебеди беле. Кандай бул жакта адашып. .., же тигил дүйнөдөн келдиңби, эли-жериңди сагынып?
-Өзүң көрүп тургандай тирүү элемин, башка дүйнөнү көрүп келгенге да үлгүрдүм.
-Эмне тиги дүйнө жакпай калдыбы, же сен өлтүрткөн менин бир туугандарым сени батыра алышпай кайра бул жакка бул жакка кубалап жибериштиби? -
-Мен эч кандай өлгөн жокмун, типтирүүмүн.
-Али тирүү элемин дечи,“эки тоо көрүшпөйт, эки адам көрүшөт” дегендей акыры жүрүп кездештик го дейм.Эми агаларымдын өчүн алууга кезек жетти.
-Сенин агаларыңды мен өлтүргөн жокмун, орус солдаттары өлтүрдү.
-Баары бир алардын командири сен болчусуң да же жалган айтамбы?
-Алар курчоодо калып,колго түшүп бергиле дегенге болбой, өздөрү ок атышкан биз тарапка. Биздин сунушубузга көнбөй коюшту. Орус солдаттарынын эки-үчөөсүнө ок тийип жараталышты. Ортодо атышуу болуп кетти, сенин агаларың ошондо окко учуп кетишти.
-Сен да ок аткансың, ал тараптан туурабы?
-Жогору жактагы буйрук ошондой болчу, аткарууга туура келди.
-Эми сени менен шашпай эсептешүүгө мезгил келип жетти, бул жакка Кудайым өзү айдап келген турбайбы.Кана кеттик, муну алып жөнөгүлө тияк жакка, -алиги сакалчан киши жанындагыларга буйрук бере сүйлөдү эле эки-үчөөсү Кахарга басып келип эки колун артынакайрышты да, ары жактагы машинени көздөй сүйрөп жөнөштү. Айла жок Каныбек даб уларга кийлигишүүгө туура келди.
-Токтогула, кое бергиле аны! – күтүлбөгөн кийлигишүүгө эки-үчөөсү токтой, сага эмне керек дегендей Каныбекке карап калышты.
-Аны жайына койгула, афган тилинде чала моңол сүйлөп жаткан бул жигитке тигилер таңыркай карап турушту.Алиги сакалчаны мунун дагы ишин бүтүргүлө дегендей акырын башын ийкеп белгиберди. Экөөсү ага жакындап келип муштумдары менен сокмокчу болушканда өзүнөжакын жеткирбей экөөүн эки жакка учура сокт. Мындай күтүлбөгөндүккө бержактагылар сестейише, эми эки-үчөөсү жабыла кол сулышты. Алардын сокконмуштумдарынан буйтап кетип же жеңил гана тосо калып, кайра учуруп согупжатканын көргөн Кахар таңгала аларды жалдырай карап туруп калды. Бактыга жарашааларда пистолеттери жок экен. Катуу таамай тийген соккудан экөөсү турбай калды.Мушташ он беш мүнөттөй созулду. Мунун оңой жоо эмес экенин сезишкен тигилжактагылар колдоруна темир союл, ачкыч, бычак алып Каныбекти курчоого алабашташты. “Эми анык иши бүттү го деп Кахар ага жардам ебрмекчи болду эле, темирсоюл менен беттен ары жеп чалкасынан кетти да эсин жоготуп койду.Бир аздан кийин бетине чачылган суудан эсине келип, ачса бет маңдайында эч нерсе болбогондой Каныбек туруптур. Өйдө боло берип айланасына көз жүгүрттү. Жети-сегизөө ар кайсы жерде араң жан кыймылдаша сулап жатышыптыр.
-Тур өйдө, эртерээк бул каргыш тийгир жерден жогололу, - Каныбек аны колтуктап алып өйдө тургузду. Экөө жерде жаткандардын үстүлөрүнөн аттап өтүшүп машинеге отурушту да от алдырып,бул каргашалуу жерден оолак боло беришти. Жолдо баратканда Кахар Каныбекти карап өзүнчө сүйлөнүп кетип баратты.
-Сени мынчалык деңгээлде мушташа алат деп ойлобоптурмун. Түрмөдөн “кара пояс” деген наамыңды укчумун,бирок анча ишене берчү эмесмин. Сен мага жолдош болмок турсун “телехронитель”да болуп бергенге жарайт турбайсыңбы.
Аллахым көрсөткөн ар бир күнүңө бейэсеп шүгүр!
#334 06 May 2015 - 15:46
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2104
- 21 July 14
- : 01 Feb 2022 01:17
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Деңиз жээгинде.
КАЙРА КАЙТУУ
(мурунку заман)
Эки колу, эки буту байланууХайрулланын кез-кезде денеси дирт-дирт эте калып, көзү аңтарыла акырндап тынчыпбаратты. Дагы арадан жарым чай кайнам убакыт өткөн соң бир аз корулдап турду дакыймылдап- чыйкылдап барып таптакыр тынчып калды. Эртеден бери өзүнүн эзелкидушманынын кандайча кыйналып, кандайча жаны чыгып атканын ырахаттана караптурган Улукбек кыймылсыз жаткан денени дагы бир аз карап турду да ордунанкозголду. Өлүктүн жанына келип курч миздүү шамшары менен кадымки коймууздагандай ээгинен көтөрө мойнунан шылый баштады. Көп өтпөй эле баш денеденажырап, жерге томолонуп түштү. Башты чачынан уучтап калмаган Улукбек мунукаякка жоготсом деп ойлонуп турду, анан бир нерсе оюна түшө алиги жарбоорундагы үңкүрчөгө көтөрүлүп чыгып келди. Өткөндөн калган алтындарынын эчнерсеси калбай калыптыр “Буларды ким таап алып кетти экен? Хабибулло кандайдыр бир алтындарды таап алганы туралуу Үрүмчүдө кеп-сөз тарап барып басылбады беле,демек ошол таап алса керек. Ал алтындарга бекерден бекер кызыккан жок, ошосебептен мага жакшы мамиле жасап жүрбөдүбү. Колундагы алтын шакектери дагы жөншакетер эмес болчу. Болду болбоду бул жердеги калган алтындарды Хабибулло алды.Кой, убакыт аз, шашылбасам болбойт”, - Улукбек Хайрулланын башын Үңкүрдүн төржагындагы таштын үчтүнө коюп койду. Кайра шашыла төмөн карай түшүп келди да,башы жок денени ойдуң жерге сүйрөп барып үчтүнө чоң-чоң таштарды бастырып таштады. “Сага ушул керек болчу” – ал эзелки кегин эми гана алгандай бирнерсеге ыраазы боло жеңилдей түштү. Ары жакта турган сөөктөрдү тыкан чогултупжерге жашырды, анан эски жан жолдошу Максүткө багыштап куран окуду. Ордунантуруп баратып ары жакта өлүп жаткан чоң дөбөт итти жаман көзү менен карапкойду. Эми каякты көздөй сапар тартсам? “Кайда барсам да Мамайдын көрү” анданкөрө бул жактагы душмандардан алыс-алыс кетейин,Көл өрөөнүнө же Тажик жергесине барсам бул жак тынчып бир беткей болгондо гана кайтып келем.
(мурунку заман)
Эки колу, эки буту байланууХайрулланын кез-кезде денеси дирт-дирт эте калып, көзү аңтарыла акырндап тынчыпбаратты. Дагы арадан жарым чай кайнам убакыт өткөн соң бир аз корулдап турду дакыймылдап- чыйкылдап барып таптакыр тынчып калды. Эртеден бери өзүнүн эзелкидушманынын кандайча кыйналып, кандайча жаны чыгып атканын ырахаттана караптурган Улукбек кыймылсыз жаткан денени дагы бир аз карап турду да ордунанкозголду. Өлүктүн жанына келип курч миздүү шамшары менен кадымки коймууздагандай ээгинен көтөрө мойнунан шылый баштады. Көп өтпөй эле баш денеденажырап, жерге томолонуп түштү. Башты чачынан уучтап калмаган Улукбек мунукаякка жоготсом деп ойлонуп турду, анан бир нерсе оюна түшө алиги жарбоорундагы үңкүрчөгө көтөрүлүп чыгып келди. Өткөндөн калган алтындарынын эчнерсеси калбай калыптыр “Буларды ким таап алып кетти экен? Хабибулло кандайдыр бир алтындарды таап алганы туралуу Үрүмчүдө кеп-сөз тарап барып басылбады беле,демек ошол таап алса керек. Ал алтындарга бекерден бекер кызыккан жок, ошосебептен мага жакшы мамиле жасап жүрбөдүбү. Колундагы алтын шакектери дагы жөншакетер эмес болчу. Болду болбоду бул жердеги калган алтындарды Хабибулло алды.Кой, убакыт аз, шашылбасам болбойт”, - Улукбек Хайрулланын башын Үңкүрдүн төржагындагы таштын үчтүнө коюп койду. Кайра шашыла төмөн карай түшүп келди да,башы жок денени ойдуң жерге сүйрөп барып үчтүнө чоң-чоң таштарды бастырып таштады. “Сага ушул керек болчу” – ал эзелки кегин эми гана алгандай бирнерсеге ыраазы боло жеңилдей түштү. Ары жакта турган сөөктөрдү тыкан чогултупжерге жашырды, анан эски жан жолдошу Максүткө багыштап куран окуду. Ордунантуруп баратып ары жакта өлүп жаткан чоң дөбөт итти жаман көзү менен карапкойду. Эми каякты көздөй сапар тартсам? “Кайда барсам да Мамайдын көрү” анданкөрө бул жактагы душмандардан алыс-алыс кетейин,Көл өрөөнүнө же Тажик жергесине барсам бул жак тынчып бир беткей болгондо гана кайтып келем.
Аллахым көрсөткөн ар бир күнүңө бейэсеп шүгүр!
#335 08 May 2015 - 16:33
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2104
- 21 July 14
- : 01 Feb 2022 01:17
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Деңиз жээгинде.
КАРАКЧЫЛАРДЫНКЫЙРАШЫ
(мурунку заман)
Орус помещиктеринин кыргыз жергесине көчүп келе башташы аны менен катар падышачылыктын солдаттары жер-жерлерди чалгындап жойлоп жүрүшү ары-бери өткөндөрү карактап турушкан Хамзанын адамдарыүчүн бир топ тоскоолдуктарды жарата баштады. Анын үстүнө каракчылар жыйырмагажакын орус солдаттарын өлтүрүп, куралдарын тартып алышкандан кийин, алар даөчөшүп канкор каракчыларды таптакыр быт-чытын чыгарып талкалаганы Петроградданатайын солдаттар жөнөтүлгөн болчу. Алар каракчылар кайсыл жерде жайгашыпчалгынчыларды жөнөтүп билип алып, түн ичинде акырын барышып, алар жайгашканүңкүрдү курчоого алышкан. Айыгышкан катуу салгылашууда каракчылардын көпчүлүгүокко учуп, анчы-мынча тирүү калган топ колго түшүп, ал эми Хамза болсоэки-үчадамы менен эптеп кутулуп качып кеткен. Орус солдаттары каракчылардын көпжылдан бери чогулткан үңкүрдөгү эбегейсиз зор байлыкты талап-тоноп алыпкетишкен. Каракчылар өчөшкөн адамдарынын баштарын кесип алып жыгачтардынбаштарына иле беришкендиктен үңкүрдүн айланасы кесилген баштарга толуп кеткенболчу. Хамза ошондон ырахат алчы. Алардын арасында орус офицерлеринин дакесилген баштары бар эле. Буларга жинденишкен орус солдаттары туткунга түшкөнкаракчылардын бардыгынын кылыч мененшылый чаап жыгачтарга кыдырекей кылып илипташташты. Ал эми каракчылардын башы жок өлүктөрү ит-кушка жем боло үңкүрдүнжанында кала берди. Алар үңкүрдүн ичинде эч нерсе калтырышпай өрттөп жиберишти.Ошондон кийин гана эчен жылдан бери элдердин тынчын алып, ары-бери өткөнкербенчилерди тоноп жүрүшкөн каракчылар биротоло тынчып, ошол өрөөн жымжыртболо, соодагерлер ээн-эркин жүрө башташты.
(мурунку заман)
Орус помещиктеринин кыргыз жергесине көчүп келе башташы аны менен катар падышачылыктын солдаттары жер-жерлерди чалгындап жойлоп жүрүшү ары-бери өткөндөрү карактап турушкан Хамзанын адамдарыүчүн бир топ тоскоолдуктарды жарата баштады. Анын үстүнө каракчылар жыйырмагажакын орус солдаттарын өлтүрүп, куралдарын тартып алышкандан кийин, алар даөчөшүп канкор каракчыларды таптакыр быт-чытын чыгарып талкалаганы Петроградданатайын солдаттар жөнөтүлгөн болчу. Алар каракчылар кайсыл жерде жайгашыпчалгынчыларды жөнөтүп билип алып, түн ичинде акырын барышып, алар жайгашканүңкүрдү курчоого алышкан. Айыгышкан катуу салгылашууда каракчылардын көпчүлүгүокко учуп, анчы-мынча тирүү калган топ колго түшүп, ал эми Хамза болсоэки-үчадамы менен эптеп кутулуп качып кеткен. Орус солдаттары каракчылардын көпжылдан бери чогулткан үңкүрдөгү эбегейсиз зор байлыкты талап-тоноп алыпкетишкен. Каракчылар өчөшкөн адамдарынын баштарын кесип алып жыгачтардынбаштарына иле беришкендиктен үңкүрдүн айланасы кесилген баштарга толуп кеткенболчу. Хамза ошондон ырахат алчы. Алардын арасында орус офицерлеринин дакесилген баштары бар эле. Буларга жинденишкен орус солдаттары туткунга түшкөнкаракчылардын бардыгынын кылыч мененшылый чаап жыгачтарга кыдырекей кылып илипташташты. Ал эми каракчылардын башы жок өлүктөрү ит-кушка жем боло үңкүрдүнжанында кала берди. Алар үңкүрдүн ичинде эч нерсе калтырышпай өрттөп жиберишти.Ошондон кийин гана эчен жылдан бери элдердин тынчын алып, ары-бери өткөнкербенчилерди тоноп жүрүшкөн каракчылар биротоло тынчып, ошол өрөөн жымжыртболо, соодагерлер ээн-эркин жүрө башташты.
Аллахым көрсөткөн ар бир күнүңө бейэсеп шүгүр!
#336 08 May 2015 - 16:45
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2104
- 21 July 14
- : 01 Feb 2022 01:17
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Деңиз жээгинде.
МЕЙМАНКАНАДАГЫ ЫЗЫЧУУ
(бүгүнкү заман)
-Бул жерден орун алмаштырып башкажакка кетпесек болбойт. Бизди тигилер Кабулдан бат эле кайра таап алышат, мен экенимди билип, таанып алышпадыбы, баары бир алар бизге тынчтык беришпейт,акыры көзүмдү тазалап тынышат. –Кахар сумкадагы катылуу пистолетин алып чыгыпчөнтөгүнө салды, экинчисин Каныбекке сунду.
-Чындыгында мен бул жакты жакшы билбейм да, каякка барышты өзүң айт, өзүң чеч.., - Каныбек пистолетти алыпчөнтөгүнө салып жатып тигиге суроолуу карады.
-Мындан бир далай алыс чакырым жерде Македонка деген шаарча бар, андан ары өтүп баратканда Гулбох деген чоң айылбар. Мен ошол жерде төрөлгөм. Ал жерде Зульфия деген атаалаш карындашым жашайт.Күйөөсүнүн аты Хаким, жакшы жигит, биз убактылуу Саидди тапкыча ошол жактатурушубуз керек.
-Өткөрүп беребиз. Анын ордуна Ахаддеген досумдун машинесин алабыз убактылуу. Аныкы кумга жүргөнү жакшы, биздиннива машинеси сыяктуу, кийин кайра Кыргызстан тарапка өтүп баратканда кайратапшырып берип кетем.
-Акча масалесин кандай кылабыз?
-Азырынча акча бар го, бирок ЖумаНаманганинин орун басарынан дагы акча сурап алууга туура келет, болбосо башкажолун ойлоп табабыз.
Экөө прокатка алган машинесинөткөрүп беришти да Ахаддын “Хонда” деген дөңгөлөктөрү бийик ой-тоолорго жүргөнгө ылайыктуу машинесин алышты. Кийин кайрып берем деп Жума Наманганинин жалданма солдаттарынын жетекчисинен он миң доллар алышты.Мейманканага жатып алып эртең менен эрте жөнөмөй болуп алыскы сапарга даярдана башташты.Эртеңки күндүн алдын – ала пландарынтүзүшө бөлмөнүн жарыгын жаңы эле өчүрүп жатышкан. Түнкү саат экиге чукулдап калган маал болчу. Кахар эбакта коңуруктарта, Каныбектин көзү жаңы эле илинип бараткан. Бир кезде эшикти бирөө акырын тарткандай болду. КАныбек көзүн ача түнкү жымжырттыкты бузган дабышка кулак төшөп калды. Эшикти кайрадан бирөө түртүп бек экенин билип токтоп калды, сыягы сырттагы киши бир жакка кеткендей болду. Жөн эле жүргөн кишилер го деп ойлоп оодарыла, кайрадан жаңы эле көзү илинип келаткан. Аңгыча акырын чыккан дабышка кайрадан ойгонуп кетти да башын көтөрүп, дабыш каяктан чыгып атат дегендей кулак төшөдү. Эшиктин ачкыч салчу тешигине бирөө ачкыч сала албай убараланып жатты. Кынбек акырын ордунан туруп пистолетин алды да эшикке жакындап барды.Сырттан кимдир бирөө кулпунун тешигин таап акырын “шарт-шарт” эттире эки жолу бурады. Бир аздан кийин эшик акырын ачыла баштады. Каныбек пистолетин өйдө кыла бурчка жашынып калды. Колдоруна пистолет, бычак менен куралданышкан адамдар биринин артынан бир ээрчишип кире башташты. Булар жөн адамдар эмес экенин түшүнгөн Каныбек колуна пистолет кармагынын желкеге чаап оңкосунан кулатты. Бычак шилтеген экинчисине колун тосо калып колундагы бычагын кагып түшүрдү да тизесименен бөйрөк талаштыра согуп калды. Караңгы бөлмөдө кимди-ким көрдү болугонтарс- турс эле болуп жатып калышты. Сырттан келген караандар бешөө болчу. Эмнеболуп кеткенин түшүнбөгөн Кахар ордунан атып туруп кийиминдеги пистолетинсыпалады. Бирок, ага үлгүртпөй далдайган бир караан келип үстүнө баса жыгылды.Каныбек артка кеткенчиктей берди даөзүн карай келаткан караандын колундагы куралын ыргыта тепти. Анын артынанбирөө келип эки колун капшыра, былк эттирбей катуу кармап калды. КАныбекартындагысына асыла эки бутун таптак көтөрүп туруп бет маңдайындагысын учуратепти. Анан өзүн кучактап турганын чыканагы менен бөйрөк тушка урганда тигиөзөрө түштү да колун бошотуп жиберди. Ушундай кырдаалдан пайдаланып бурулакалып, талуу жерине болгон күчү менен уруп калды. Туруп келаткан экинчисинбутунун каптарлы менен бет талаштыра тепти. Сокку дал тийгендиктен ал ошолбоюнча турган жок. Бир маалда бычактын “жарк” дей түшкүнүн көрүп, өзүн карайсайганы качырып келаткан адамды тизеге тээп жыкты, аны туганы үлгүртпөй колдункыры менен мойнунун күрөө тамырына чаап калды. Ал шалк дей түштү да ошол боюнчабылк эткен жок
Душмандары бөлмөнүн ичиндеги карангылыкта ким менен ким мушташып жатышканын айрый алышпай пистолеттерин кимисине сунушарын билбей жатышты. Каныбектин болсо карангылыкка көзү көнүп калгандыктан тигилерге караганда караандарды айырмалап жатты. Анын үстүнө ага баары бир болчу, караан болсо эле жакын келтирбей ыргытып коюп, өзүн урганга мүмкүнчүлүк бербей учура согуп атты. Бир кезде “тарс” этип пистолеттин атылган үнү чыгып,Каныбектин мойнунун оң жак капталы ысый түштү. Ок анын мойнун чырпып кеткенболчу. Пистолетчен экинчи жолу атаарда Каныбек жанындагы караанга калкалана берди. Анан ал караан экөө кармаша кетишти. Каныбекке караганда бир топ карылуу экен, анын колун күчкө салып толгоп жиберди. Кол менен теришкенде баары бир алы жетпесин билген Каныбек бутунун башын көтөрүпкелип каршылашын бетке тепти. Тиги чалкалай сендиректей туруп калганда эсине келтирбей катуу секирип келип бет талаштыра дагы бир жолу тээп өттү. Ордунантуруп келатканда болгон күчү менен акыркы жолу бетке катуу тепкенде тигидубалгабашы менен катуу тийип жерге кулап түштү. Ошол мезгилде артындагысы анын желкесине пистолет такап калган эле.
-Былк этсең атам! – Ал Каныбектин даколунда пистолет бар экенин байкаган эмес. Колтугунун алдынан пистолетин артка сойлотуп туруп акырын машаны басып койду. “Тарс” эткен үн чыгып артындагысычалкасынан кетти.
КАхарды басып калган караан аны муунтуга аракет кылып жатты. Желкесине пистолет менен урулган катуу соккудангана өзүн кармана албай астындагысын бошотуп, бирок аны баса чыгылды. Кахар аны ары көздөй оодарып жиберип ордунан тура калды. Сырттан келген беш-алты караандын баары ар кайсы жерде сулайып былк этпей жатышкан. Катуу кармаш дээрикон беш мүнөттөй созулган эле. Каныбек жарыкты жандырды. Жерде жаткан караандардын экөөсү кансырап, калгандары болсо эси ооп калыптыр, Кахар дароо эле кечөөкү адамдар экенин тааныды.
-Болуптур, ушуну менен мен силерди экинчи жолу аман коем. Үчүнчү жолу катылсаңар түрүү калабыз деп ойлобогула, -экөөлөп бешоонү тең бир жерге кшоктоп байлап салышты.
-Бул жерден түнү менен кетпесекболбой калды. Баары бир башкалары да келишет
-Сыягы булар шаарды жакшы билишет,тааныштары да көп. Ошо себептен бат эле таап алышты. Экөө ары –бери кийинишесумкалары алышып, сыртка чыгып жөнөштү. Кахар кетип баратып артына кайрылды дажерде жаткандардын бирөөсүнө кайтып келди.
-Дагы бир жолу айтып коеюн, сенин агаларыңды мен өлтүргөн жокмун. Өлтүрөйүн деген ниетим дагы жок болчу, аларды орус солдаттары өлтүрдү. Эгер кек кууп өч алгың келсе ошолордон өчүңдү ал, мени жайыма кой. Сени менен эч кандай аласа-бересем жок.
Экөө бөлмөнүн эшигин сыртынан кулпулап бекитишти да мейманкананын кароолчуларына көрүнүшпөй терезеден секирип чыгып кетишти. Арадан жарым саат өтпөй алар жеңил машине менен асфальт жолдо кетип баратышты.
(бүгүнкү заман)
-Бул жерден орун алмаштырып башкажакка кетпесек болбойт. Бизди тигилер Кабулдан бат эле кайра таап алышат, мен экенимди билип, таанып алышпадыбы, баары бир алар бизге тынчтык беришпейт,акыры көзүмдү тазалап тынышат. –Кахар сумкадагы катылуу пистолетин алып чыгыпчөнтөгүнө салды, экинчисин Каныбекке сунду.
-Чындыгында мен бул жакты жакшы билбейм да, каякка барышты өзүң айт, өзүң чеч.., - Каныбек пистолетти алыпчөнтөгүнө салып жатып тигиге суроолуу карады.
-Мындан бир далай алыс чакырым жерде Македонка деген шаарча бар, андан ары өтүп баратканда Гулбох деген чоң айылбар. Мен ошол жерде төрөлгөм. Ал жерде Зульфия деген атаалаш карындашым жашайт.Күйөөсүнүн аты Хаким, жакшы жигит, биз убактылуу Саидди тапкыча ошол жактатурушубуз керек.
-Өткөрүп беребиз. Анын ордуна Ахаддеген досумдун машинесин алабыз убактылуу. Аныкы кумга жүргөнү жакшы, биздиннива машинеси сыяктуу, кийин кайра Кыргызстан тарапка өтүп баратканда кайратапшырып берип кетем.
-Акча масалесин кандай кылабыз?
-Азырынча акча бар го, бирок ЖумаНаманганинин орун басарынан дагы акча сурап алууга туура келет, болбосо башкажолун ойлоп табабыз.
Экөө прокатка алган машинесинөткөрүп беришти да Ахаддын “Хонда” деген дөңгөлөктөрү бийик ой-тоолорго жүргөнгө ылайыктуу машинесин алышты. Кийин кайрып берем деп Жума Наманганинин жалданма солдаттарынын жетекчисинен он миң доллар алышты.Мейманканага жатып алып эртең менен эрте жөнөмөй болуп алыскы сапарга даярдана башташты.Эртеңки күндүн алдын – ала пландарынтүзүшө бөлмөнүн жарыгын жаңы эле өчүрүп жатышкан. Түнкү саат экиге чукулдап калган маал болчу. Кахар эбакта коңуруктарта, Каныбектин көзү жаңы эле илинип бараткан. Бир кезде эшикти бирөө акырын тарткандай болду. КАныбек көзүн ача түнкү жымжырттыкты бузган дабышка кулак төшөп калды. Эшикти кайрадан бирөө түртүп бек экенин билип токтоп калды, сыягы сырттагы киши бир жакка кеткендей болду. Жөн эле жүргөн кишилер го деп ойлоп оодарыла, кайрадан жаңы эле көзү илинип келаткан. Аңгыча акырын чыккан дабышка кайрадан ойгонуп кетти да башын көтөрүп, дабыш каяктан чыгып атат дегендей кулак төшөдү. Эшиктин ачкыч салчу тешигине бирөө ачкыч сала албай убараланып жатты. Кынбек акырын ордунан туруп пистолетин алды да эшикке жакындап барды.Сырттан кимдир бирөө кулпунун тешигин таап акырын “шарт-шарт” эттире эки жолу бурады. Бир аздан кийин эшик акырын ачыла баштады. Каныбек пистолетин өйдө кыла бурчка жашынып калды. Колдоруна пистолет, бычак менен куралданышкан адамдар биринин артынан бир ээрчишип кире башташты. Булар жөн адамдар эмес экенин түшүнгөн Каныбек колуна пистолет кармагынын желкеге чаап оңкосунан кулатты. Бычак шилтеген экинчисине колун тосо калып колундагы бычагын кагып түшүрдү да тизесименен бөйрөк талаштыра согуп калды. Караңгы бөлмөдө кимди-ким көрдү болугонтарс- турс эле болуп жатып калышты. Сырттан келген караандар бешөө болчу. Эмнеболуп кеткенин түшүнбөгөн Кахар ордунан атып туруп кийиминдеги пистолетинсыпалады. Бирок, ага үлгүртпөй далдайган бир караан келип үстүнө баса жыгылды.Каныбек артка кеткенчиктей берди даөзүн карай келаткан караандын колундагы куралын ыргыта тепти. Анын артынанбирөө келип эки колун капшыра, былк эттирбей катуу кармап калды. КАныбекартындагысына асыла эки бутун таптак көтөрүп туруп бет маңдайындагысын учуратепти. Анан өзүн кучактап турганын чыканагы менен бөйрөк тушка урганда тигиөзөрө түштү да колун бошотуп жиберди. Ушундай кырдаалдан пайдаланып бурулакалып, талуу жерине болгон күчү менен уруп калды. Туруп келаткан экинчисинбутунун каптарлы менен бет талаштыра тепти. Сокку дал тийгендиктен ал ошолбоюнча турган жок. Бир маалда бычактын “жарк” дей түшкүнүн көрүп, өзүн карайсайганы качырып келаткан адамды тизеге тээп жыкты, аны туганы үлгүртпөй колдункыры менен мойнунун күрөө тамырына чаап калды. Ал шалк дей түштү да ошол боюнчабылк эткен жок
Душмандары бөлмөнүн ичиндеги карангылыкта ким менен ким мушташып жатышканын айрый алышпай пистолеттерин кимисине сунушарын билбей жатышты. Каныбектин болсо карангылыкка көзү көнүп калгандыктан тигилерге караганда караандарды айырмалап жатты. Анын үстүнө ага баары бир болчу, караан болсо эле жакын келтирбей ыргытып коюп, өзүн урганга мүмкүнчүлүк бербей учура согуп атты. Бир кезде “тарс” этип пистолеттин атылган үнү чыгып,Каныбектин мойнунун оң жак капталы ысый түштү. Ок анын мойнун чырпып кеткенболчу. Пистолетчен экинчи жолу атаарда Каныбек жанындагы караанга калкалана берди. Анан ал караан экөө кармаша кетишти. Каныбекке караганда бир топ карылуу экен, анын колун күчкө салып толгоп жиберди. Кол менен теришкенде баары бир алы жетпесин билген Каныбек бутунун башын көтөрүпкелип каршылашын бетке тепти. Тиги чалкалай сендиректей туруп калганда эсине келтирбей катуу секирип келип бет талаштыра дагы бир жолу тээп өттү. Ордунантуруп келатканда болгон күчү менен акыркы жолу бетке катуу тепкенде тигидубалгабашы менен катуу тийип жерге кулап түштү. Ошол мезгилде артындагысы анын желкесине пистолет такап калган эле.
-Былк этсең атам! – Ал Каныбектин даколунда пистолет бар экенин байкаган эмес. Колтугунун алдынан пистолетин артка сойлотуп туруп акырын машаны басып койду. “Тарс” эткен үн чыгып артындагысычалкасынан кетти.
КАхарды басып калган караан аны муунтуга аракет кылып жатты. Желкесине пистолет менен урулган катуу соккудангана өзүн кармана албай астындагысын бошотуп, бирок аны баса чыгылды. Кахар аны ары көздөй оодарып жиберип ордунан тура калды. Сырттан келген беш-алты караандын баары ар кайсы жерде сулайып былк этпей жатышкан. Катуу кармаш дээрикон беш мүнөттөй созулган эле. Каныбек жарыкты жандырды. Жерде жаткан караандардын экөөсү кансырап, калгандары болсо эси ооп калыптыр, Кахар дароо эле кечөөкү адамдар экенин тааныды.
-Болуптур, ушуну менен мен силерди экинчи жолу аман коем. Үчүнчү жолу катылсаңар түрүү калабыз деп ойлобогула, -экөөлөп бешоонү тең бир жерге кшоктоп байлап салышты.
-Бул жерден түнү менен кетпесекболбой калды. Баары бир башкалары да келишет
-Сыягы булар шаарды жакшы билишет,тааныштары да көп. Ошо себептен бат эле таап алышты. Экөө ары –бери кийинишесумкалары алышып, сыртка чыгып жөнөштү. Кахар кетип баратып артына кайрылды дажерде жаткандардын бирөөсүнө кайтып келди.
-Дагы бир жолу айтып коеюн, сенин агаларыңды мен өлтүргөн жокмун. Өлтүрөйүн деген ниетим дагы жок болчу, аларды орус солдаттары өлтүрдү. Эгер кек кууп өч алгың келсе ошолордон өчүңдү ал, мени жайыма кой. Сени менен эч кандай аласа-бересем жок.
Экөө бөлмөнүн эшигин сыртынан кулпулап бекитишти да мейманкананын кароолчуларына көрүнүшпөй терезеден секирип чыгып кетишти. Арадан жарым саат өтпөй алар жеңил машине менен асфальт жолдо кетип баратышты.
Аллахым көрсөткөн ар бир күнүңө бейэсеп шүгүр!
#337 08 May 2015 - 16:56
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2104
- 21 July 14
- : 01 Feb 2022 01:17
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Деңиз жээгинде.
БЕЙТААНЫШ СУЛУУ
(мурунку заман)
Убайдулла бийдин жигиттери Наманган,Ош, Бухара, Алай, Үч-Курган, Фергананы түп көтөрө Набиджан уйгурду издешип акыры араң дегенде табышты. Бирок, үйдө кызы Мэрибан жок болчу. Аны Самарканддагы эжесинин үйүнө кеткенин угушуп Набыджанды ээрчитип алып дароо ошол жакка жөнөштү.
Мэрибан Улукбекти Усмандын баңгизатынан, уу чеңгеринен алып калыш үчүн колдон келишинче аракеттерин көрө баштады. Таң атпай адегенде Хайрулланын мейманканасына барды.Ал жерде жок экенин угуп, дароо Усмандын короосуна барып дарбазасын такылдатты. Дарбазанын кичине эшиги акырын ачылып, чачтарын жалтыратып кырдырып таштаган такыр баш, чучтуйган чочко сакалы бар адам эки жагын элеңдей карап бетмаңдайында турган татынакай келинге үңүлдү.
-Сага эмне керек?
-Кандай десем... алиги Хайрулланын мейманканасында жашап силер менен алтын берип эсептешип жүргөн киши ушул жактабы?
-Ал кишинин бул жакка келбей калганына бир топ күндөй болуп калды...
Мэрибан анын сөзүн аягына чейин укпай эле жөөлөй өтүп короонун ичине кирип кетти
-Айым, кожойунум уруксатсызкиргендерди көрчү болсо менин сазайынымды берет.
Короо ичинде, үй ичиндеги бөлмөдөгүкарапа түтүктөгү түтүндөрдү соруп “кайф” кармап, ырахаттанып башка дүйнөдө,бейиште жүргөн кишилерди кыдырып Улукбекти таппай койду.
Аны алыстан байкап турган Усман адегенде ачуусу келип барып, келиндин сулуу экенин көрүп токтоп калды. Алиги сулуу келин кайрадан сыртка чыгып баратканда жанындагы кызматкерлерине тигини токтот дегендей ээгин кагып белги берди эле ал чуркап барып Мэрибандын алдын тосту.
-Каякка баратасың сулуу айым,шашпаңыз. Сиз менен кожоюн сүйлөшөйүн дейт.
Сыртка чыгарбай таптакыр жолун торопалиг такыр баш адамга Мэхрибан эмне деп айтаарын билбей же жөөлөп өтүп кете албай орудунда катып туруп калды.
-Мен шашып атам, кое бергиле, алиги жигитти издеп келгем, жок турбайбы...
-Алиги жигит дегениңдин аты ким эле,билбейсиңби? Усмандын кызматкери мыйыгынан жылмайып койду, - атүгүл анын аты ким экенин билбейсиң, анан аны эмне издеп жүрөсүң, же анын алтын шакектери жагып калдыбы?
Чындыгында Мэхрибан Улукбектин булжактагы аты-жөнүн билчү эмес. Анын чыныгы атын айткандан чочулап турду
-Жолумду торобогула мындай тургула мен чыгып кетейин?
-Каякка шашасың сулуу кыз,биринчиден бул жакка кирген адам жөндөн-жөн чыгып кете албайт. Мен сени кирдеген жокмун, өзүң жөөлөп өтүп кеттиң, эми кайра чыгуу жеңилдикке турбайт.Биздин кожоюн сүйлөшөм дейт сени менен, анын үстүнө сендей болгон сулуу кыздар сейрек кирет бу коргонго, - алиги такыр баш кызматкер ырсалаңдай күлө тигини ары басса ары, бери басса бери басып, жолун тороп туруп алды. Бул жердегилер жөндөн-жөн эле кое бербесин түшүнгөн Мэхрибан капаска өзү келип түшүп калган чымчыктай кыйпычылыктап жиберди.
-Коё бергилечи, суранам?
-Жок, болбойт, адегенде кожоюн менен сүйлөш, ал эмнени айтса мен ошону аткарам, жүргүлө тигил жакка, - такырбаш кызматкер Мэхрибанды чап кармады да жулкунганына карабай үйдү көздөй сүйрөп жөнөдү. Аны эшиктин алдынан Усман өзү тосуп алды.
-Жол болсун сулуу айым, бул жакка кайсы шамал айдап келди сени?
-Агамды издеп келгем, ушул жакта жүрөт дегенди угуп...
Бул жолкуда да Мэрибан эмине деп айтаарын билбей бурчка такалды.
-Агаңдын аты ким эле, айтпайсыңбы?
-Тахир, - оозуна келген атты айтыпсалды Мэрибан. Бери жактагылар бири-бирин карап бир аз турушту да каткырып күлүп жиберишти. Усман анын жүзүнө сынай карады.
-Бизде андай жигит жок,жана болгон да эмес, андан көрө чыныңды айт, эмне максат менен келдиң эле. Балким рахат тартуулоочу дары керектир?
Ал эмне даары экенин Мэхрибан дарооэле түшүндү. Апийимдин эң күчтүү суюктугу болчу, аны эки-үч жолу ичкенден кийин эле эрки күчтүү кандай адам болбосун бул жакка башы байланып калчу. Кокусунан келген адамдарды ушинтип өздөрүнө баш ийдирип алышчу.
-Мага эч нерсенин кереги жок, коё бергиле үйгө кетишим керек. Мени издеп калышат.
-Болуптур жолуң болсун сулуу айым,эскертип коеюн, экинчи келбей жүр бул жакка, - Усман аны менен сылык коштошуп бой- мүчөсү келишкен сулуу кызды узатып карап турду. Анан жанындагы кызматкерлерине артынан баргыла дегендей белги берди. Тигилер түшүндүк дегендей акырын кыздын артынан аңдып ээрчип жөнөштү.
-Эскертип коеюн, кыздын тияк жагына кол салбагыла өзүмө керек. Билип калчу болсом көзүңөрдү чукуп салам.
-Түшүндүк кожоюн, - алар кызды сыртка узатып жиберишти да артынан аңдып жүрүп отурушту. Ээн жердеги кууш көчөдөн бурчка бурула бергенде эки-үчөө чуркап барып басып калышты да оозун,колдорун, кздөрүн таңыр балыктай туйлатып, көтөрүп алып кетишти. Короонун башка жагынан кайра үйгө алып киришти. Күч колдонуп, төрдөгү жыгач сөрүгө жаткырышып, байланган оозун чечишти. Бирөөсү кичине чөөгүнгө куюлган кара суюктук алып келди. Эки-үчөөлөп, күчкө салып оозун ачып алиги кара суюктукту куюп жуткурабашташты. Бир канча жолу жуткурган соң бирөө болду жетишет дегендей белгиберди. Мэрибан болгон күчү менен туйлап, зөөкүрлөрдүн чеңгелинен кутулууг ааракет кылып ажтты. Арадан бир канча убакыт өткөн соң тырышып жаткан колдору шалдырап, былк эптей магдырап жатып калды.
-Болду, эми колу бутун чече бергиле.Эсине келгенде дагы бир жолу күч колдонуп оозуна куюп коебуз суюктук, ошону менен ал биздики болуп жатып калат. Үчүнчүдө өзү суранат.
Бери жактагы жигиттер анын байланганколу- буттарын чечип, башына жаздык коюшуп чалкасынан жаткырып коюшту.
-Ох, атаңгөрү, ушул меники болсо кандай жакшы болот эле, - жигиттердин бирөөсү чалкасынан жаткан кыздын тирсыйган төштөрүн кармалап койду. Экинчиси аны кызгангандай колго бир чаап жиберди.
-Тарт колуңду, кожоюнубуз көрчүболсо сазайыныңды берет.
Кызды көтөрүп келишкен төрт жигит эч нерсе сезбей чалкасынан магдырап жаткан сулуу кызды бир аз тиктеп турушту да акырын сыртка чыгып кетишти. Арадан бир аз убакыт өткөн соң Мэхрибанга кыймыл кирип өзүнөн-өзү жылмайып, анан каткыра күлө баштады. Ага күчтүү кара суюктук таасирин бере баштаган эле.
(мурунку заман)
Убайдулла бийдин жигиттери Наманган,Ош, Бухара, Алай, Үч-Курган, Фергананы түп көтөрө Набиджан уйгурду издешип акыры араң дегенде табышты. Бирок, үйдө кызы Мэрибан жок болчу. Аны Самарканддагы эжесинин үйүнө кеткенин угушуп Набыджанды ээрчитип алып дароо ошол жакка жөнөштү.
Мэрибан Улукбекти Усмандын баңгизатынан, уу чеңгеринен алып калыш үчүн колдон келишинче аракеттерин көрө баштады. Таң атпай адегенде Хайрулланын мейманканасына барды.Ал жерде жок экенин угуп, дароо Усмандын короосуна барып дарбазасын такылдатты. Дарбазанын кичине эшиги акырын ачылып, чачтарын жалтыратып кырдырып таштаган такыр баш, чучтуйган чочко сакалы бар адам эки жагын элеңдей карап бетмаңдайында турган татынакай келинге үңүлдү.
-Сага эмне керек?
-Кандай десем... алиги Хайрулланын мейманканасында жашап силер менен алтын берип эсептешип жүргөн киши ушул жактабы?
-Ал кишинин бул жакка келбей калганына бир топ күндөй болуп калды...
Мэрибан анын сөзүн аягына чейин укпай эле жөөлөй өтүп короонун ичине кирип кетти
-Айым, кожойунум уруксатсызкиргендерди көрчү болсо менин сазайынымды берет.
Короо ичинде, үй ичиндеги бөлмөдөгүкарапа түтүктөгү түтүндөрдү соруп “кайф” кармап, ырахаттанып башка дүйнөдө,бейиште жүргөн кишилерди кыдырып Улукбекти таппай койду.
Аны алыстан байкап турган Усман адегенде ачуусу келип барып, келиндин сулуу экенин көрүп токтоп калды. Алиги сулуу келин кайрадан сыртка чыгып баратканда жанындагы кызматкерлерине тигини токтот дегендей ээгин кагып белги берди эле ал чуркап барып Мэрибандын алдын тосту.
-Каякка баратасың сулуу айым,шашпаңыз. Сиз менен кожоюн сүйлөшөйүн дейт.
Сыртка чыгарбай таптакыр жолун торопалиг такыр баш адамга Мэхрибан эмне деп айтаарын билбей же жөөлөп өтүп кете албай орудунда катып туруп калды.
-Мен шашып атам, кое бергиле, алиги жигитти издеп келгем, жок турбайбы...
-Алиги жигит дегениңдин аты ким эле,билбейсиңби? Усмандын кызматкери мыйыгынан жылмайып койду, - атүгүл анын аты ким экенин билбейсиң, анан аны эмне издеп жүрөсүң, же анын алтын шакектери жагып калдыбы?
Чындыгында Мэхрибан Улукбектин булжактагы аты-жөнүн билчү эмес. Анын чыныгы атын айткандан чочулап турду
-Жолумду торобогула мындай тургула мен чыгып кетейин?
-Каякка шашасың сулуу кыз,биринчиден бул жакка кирген адам жөндөн-жөн чыгып кете албайт. Мен сени кирдеген жокмун, өзүң жөөлөп өтүп кеттиң, эми кайра чыгуу жеңилдикке турбайт.Биздин кожоюн сүйлөшөм дейт сени менен, анын үстүнө сендей болгон сулуу кыздар сейрек кирет бу коргонго, - алиги такыр баш кызматкер ырсалаңдай күлө тигини ары басса ары, бери басса бери басып, жолун тороп туруп алды. Бул жердегилер жөндөн-жөн эле кое бербесин түшүнгөн Мэхрибан капаска өзү келип түшүп калган чымчыктай кыйпычылыктап жиберди.
-Коё бергилечи, суранам?
-Жок, болбойт, адегенде кожоюн менен сүйлөш, ал эмнени айтса мен ошону аткарам, жүргүлө тигил жакка, - такырбаш кызматкер Мэхрибанды чап кармады да жулкунганына карабай үйдү көздөй сүйрөп жөнөдү. Аны эшиктин алдынан Усман өзү тосуп алды.
-Жол болсун сулуу айым, бул жакка кайсы шамал айдап келди сени?
-Агамды издеп келгем, ушул жакта жүрөт дегенди угуп...
Бул жолкуда да Мэрибан эмине деп айтаарын билбей бурчка такалды.
-Агаңдын аты ким эле, айтпайсыңбы?
-Тахир, - оозуна келген атты айтыпсалды Мэрибан. Бери жактагылар бири-бирин карап бир аз турушту да каткырып күлүп жиберишти. Усман анын жүзүнө сынай карады.
-Бизде андай жигит жок,жана болгон да эмес, андан көрө чыныңды айт, эмне максат менен келдиң эле. Балким рахат тартуулоочу дары керектир?
Ал эмне даары экенин Мэхрибан дарооэле түшүндү. Апийимдин эң күчтүү суюктугу болчу, аны эки-үч жолу ичкенден кийин эле эрки күчтүү кандай адам болбосун бул жакка башы байланып калчу. Кокусунан келген адамдарды ушинтип өздөрүнө баш ийдирип алышчу.
-Мага эч нерсенин кереги жок, коё бергиле үйгө кетишим керек. Мени издеп калышат.
-Болуптур жолуң болсун сулуу айым,эскертип коеюн, экинчи келбей жүр бул жакка, - Усман аны менен сылык коштошуп бой- мүчөсү келишкен сулуу кызды узатып карап турду. Анан жанындагы кызматкерлерине артынан баргыла дегендей белги берди. Тигилер түшүндүк дегендей акырын кыздын артынан аңдып ээрчип жөнөштү.
-Эскертип коеюн, кыздын тияк жагына кол салбагыла өзүмө керек. Билип калчу болсом көзүңөрдү чукуп салам.
-Түшүндүк кожоюн, - алар кызды сыртка узатып жиберишти да артынан аңдып жүрүп отурушту. Ээн жердеги кууш көчөдөн бурчка бурула бергенде эки-үчөө чуркап барып басып калышты да оозун,колдорун, кздөрүн таңыр балыктай туйлатып, көтөрүп алып кетишти. Короонун башка жагынан кайра үйгө алып киришти. Күч колдонуп, төрдөгү жыгач сөрүгө жаткырышып, байланган оозун чечишти. Бирөөсү кичине чөөгүнгө куюлган кара суюктук алып келди. Эки-үчөөлөп, күчкө салып оозун ачып алиги кара суюктукту куюп жуткурабашташты. Бир канча жолу жуткурган соң бирөө болду жетишет дегендей белгиберди. Мэрибан болгон күчү менен туйлап, зөөкүрлөрдүн чеңгелинен кутулууг ааракет кылып ажтты. Арадан бир канча убакыт өткөн соң тырышып жаткан колдору шалдырап, былк эптей магдырап жатып калды.
-Болду, эми колу бутун чече бергиле.Эсине келгенде дагы бир жолу күч колдонуп оозуна куюп коебуз суюктук, ошону менен ал биздики болуп жатып калат. Үчүнчүдө өзү суранат.
Бери жактагы жигиттер анын байланганколу- буттарын чечип, башына жаздык коюшуп чалкасынан жаткырып коюшту.
-Ох, атаңгөрү, ушул меники болсо кандай жакшы болот эле, - жигиттердин бирөөсү чалкасынан жаткан кыздын тирсыйган төштөрүн кармалап койду. Экинчиси аны кызгангандай колго бир чаап жиберди.
-Тарт колуңду, кожоюнубуз көрчүболсо сазайыныңды берет.
Кызды көтөрүп келишкен төрт жигит эч нерсе сезбей чалкасынан магдырап жаткан сулуу кызды бир аз тиктеп турушту да акырын сыртка чыгып кетишти. Арадан бир аз убакыт өткөн соң Мэхрибанга кыймыл кирип өзүнөн-өзү жылмайып, анан каткыра күлө баштады. Ага күчтүү кара суюктук таасирин бере баштаган эле.
Аллахым көрсөткөн ар бир күнүңө бейэсеп шүгүр!
#338 08 May 2015 - 17:16
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2104
- 21 July 14
- : 01 Feb 2022 01:17
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Деңиз жээгинде.
КУМДУУ ТООНУН КОЖОЮНДАРЫ
(бүгүнкү заман)
Үч сааттан бери кара түстөгү чет элдик “хонда” машинеси катуу ылдамдык менен күн батыш тарапты көздөй эч бир тыным албай кетип бара жатты. Акырындап жылдыздар суюла таң агарып, айланага жарык кире баштады. Катуу ылдамдык менен бараткан жеңил машине бир кезде оң жакка бурулуп, таштак кум жолго түшүп ылдамдыгын анча-мынча азайтты. Дагы жарым чакырымдай жол жүрүшкөн соң алар кандайдыр бир чакан кыштакка кирип кетишти.
Жалаң топурактан тургузулган үйлөрдү карап Каныбек өзүнчө ойлонуп кетип бара жатты. “Карасаң ар бир үйдүн архитектуралары өз жер шартына жараша салынат. Тээ илгери мен Тайгада кызмат кылып жүргөндө дегеле топурактан салынган үйдү көргөн жок болчум. Чоң кыштактардын дээрлик көпчүлүгү жалаң жыгач менен салынган. Бизде болсо салынган үйлөрдүн баардыгы жарымы топурак кирпич, жарымы жыгач, ал эми бул жакта болсодегеле жыгачтан салынган үйлөр көрүнбөй го, жалаң топурак үйлөр.
-Эмне ойлонуп калдың Каныбек?Түшүнүп турам, мындай кышытактарды биринчи көрүп атышың го. Бул кыштактын аты Шамбадих деп аталат. Мындан көпчүлүк басымдуулугу афган улутундагылар. Азыр мындан кийин Македонка деген чоң айылды аралап өтөбүз, ал эмне үчүн Македонка деп аталып калганын билесиңби? Тээ илгери дүйнөнүн баарын басып алып, өзүнө караткысы келген белгилүү полководец Александр Македонскийди билбеген киши жоктур. Ал өзүнүн эбегейсиз зор армиясы менен чыгышты карай жортуул жасап баратып ушул жерге келгенде токтоп үч аптадан ашык жашап калган. Убактылуу жашаганга үйлөр салынып, алар сапарларын андан ары улантып кетишкендежергиликтүү эл ошол жерге отурукташып калышкан. Ошондон баштап ал жерге улам үйлөр салынып чоңоюп отуруп өзүнчө бир айыл пайда болгон. Айылдын аты да Македонка аталып ошол боюнча калган. Мындай карап келсең бул жактан ыр бирайлынын өзүнчө бир тарызы бар, аларды ар бир айы лдын тушунан өткөн соң айтыпберип турам. Негизи бул жерде элибиз өзү тынч эмес, согушчан келип, дайыма согуш болуп өздөрү ошонун эсебинен жашашат.
Алар Шамбадих айлын токтобосто наралап өтұштү, кайра талаага чыгышты.
-Да-а, бул жер биз жакка салыштырмалуу кумдуу келет экен да.
-Ооба, Сараха чөлүн көрдүң беле?
-Жок, бирок кинолордон көрүп,гезит- китептерден окуп калам.
-Ал жакта деле адам баласы жашап жүрбөйбү. Чөл эмес керек болсо түндүк муз океанынын өзүндө адам баласы жашайт.
-Адам затынын жүрбөгөн жери жок,керек болсо суунун үчтүнө шаар куруп алышат, - Кахар Каныбекке бул жактын жер-шартын түшүндүрүп кетип баратты.
-Бул жактын аба-ырайы ушундай,заматта алай-дүлөй шамал болуп келет да, кайра мемиреп тымтырс болуп калат.Карап турсаң бир он, он беш мүнөт өтпөй айлана эч нерсе болбогондой мемирей түшөт.
Айткандай эле арадан жыйырма мүнөт өтпөй алай-∆үлөй шамал дароо тып баслып, айлана мемирей түштү. Күтүлбөгөн жерден дөңдүн башында тизилип турушкан “Хондо”, “Нива” машинелери сыяктуу бийик дөңгөлөктүү төрт машине көрүштү.
Алар да буларды көргөндө ордуларынан козголушуп биринин артынан бири жыла төмөн карай зуулдап жөнөштү. Аңгыча анча бийик эмес жарчадан колдоруна курал кармаган атчан кишилер чыга калышты.
-Булар жөн адамдар эмес, мурда мындай жок эле, кайдан пайда боло калышты?
-Токтосокпу же кете берсекпи, эгер булардын туткуну болсок жакында бошонуп кете албайбыз, атүгүл азыр өлтүрүп да коюшу мүмкүн..
-Анда эмне кылалы, токтобой эле кете берелиби, кутулуп кете алабызбы?
-Тобокел, балким кутулуп кетээрбиз.
Орто ылдамдык менен машина мурункудан да катуу ылдымдыкка салды да аткан октой учуп жөнөдү.
Көп өтпөй эле алиги атчандар да автоматтары менен асманга аткылаша катуу бараткан машиненин соңунан түштү. Улам арт жагын каранып келаткан Каныбек өзүнө ишенбегендей үн катты.
-Кутулуп кете алабызбы, тигилердин түрлөрү жаман?
-Ким билет, Кудайымдын буйругун,тагдырдын башка салганын көрө жатарбыз, - Кахар бет маңдайын тике караган боюнча машинени катуу ылдамдыкта айдап кетип баратты. Капыстан артын карап бараткан Каныбек таңкалыштуу үн катты.
-Алиги кууп келаткан атчандар эмнегедир тоо жакка бурулуп кетишти. Алардын ордуна алиги машинелер пайда болду.
Алды жагынан көзүн албай келаткан Кахар бир нерсени сезгендей башын чайкай кетти.<
-Биз эми тигилердин чеңгээлинен кутула албай калдык окшойт. Алиги атчандар жарым сааттын ичинде үлгүрүшсө анда биз ортодо калдык дей бер, эгер биз үлгүрүп кетсек анда Кудайдын салаганын көрөбүз. Анын сөзүнө Каныбек анча түшүнгөн жок. Арттагы машинелер дагы катуу ылдамдык менен кууп келатышты. Бир кезде бийик дөңсөөнү айлана төмөн карай түшө бергенде так алдыларында өздөрүнөн жүз кадамдай алыс жерде колдоруна автомат кармаган атчандар кыдыракей тизилише жолду тосуп турушуптур.
Артка айдаганга мүмкүн эмес болчу,биринин артынан бири ээрчишип төрт машине кууп келатышкан.
-Машине алиги атчандарга улам жакындап келатты.
-Буларды урдуруп өтүп качып кетсекчи?
-Эч майнап чыкпайт, машиненин балонун атып жардырып салышат, же граната менен деле таш талканыбызды чыгарышат. Карачы бардыгынын колдорунда автомат, ушунча октон кантип кутулуп кете алабыз.
Машине тигилерге жакындаган сайынулам жайлап отуруп,
(бүгүнкү заман)
Үч сааттан бери кара түстөгү чет элдик “хонда” машинеси катуу ылдамдык менен күн батыш тарапты көздөй эч бир тыным албай кетип бара жатты. Акырындап жылдыздар суюла таң агарып, айланага жарык кире баштады. Катуу ылдамдык менен бараткан жеңил машине бир кезде оң жакка бурулуп, таштак кум жолго түшүп ылдамдыгын анча-мынча азайтты. Дагы жарым чакырымдай жол жүрүшкөн соң алар кандайдыр бир чакан кыштакка кирип кетишти.
Жалаң топурактан тургузулган үйлөрдү карап Каныбек өзүнчө ойлонуп кетип бара жатты. “Карасаң ар бир үйдүн архитектуралары өз жер шартына жараша салынат. Тээ илгери мен Тайгада кызмат кылып жүргөндө дегеле топурактан салынган үйдү көргөн жок болчум. Чоң кыштактардын дээрлик көпчүлүгү жалаң жыгач менен салынган. Бизде болсо салынган үйлөрдүн баардыгы жарымы топурак кирпич, жарымы жыгач, ал эми бул жакта болсодегеле жыгачтан салынган үйлөр көрүнбөй го, жалаң топурак үйлөр.
-Эмне ойлонуп калдың Каныбек?Түшүнүп турам, мындай кышытактарды биринчи көрүп атышың го. Бул кыштактын аты Шамбадих деп аталат. Мындан көпчүлүк басымдуулугу афган улутундагылар. Азыр мындан кийин Македонка деген чоң айылды аралап өтөбүз, ал эмне үчүн Македонка деп аталып калганын билесиңби? Тээ илгери дүйнөнүн баарын басып алып, өзүнө караткысы келген белгилүү полководец Александр Македонскийди билбеген киши жоктур. Ал өзүнүн эбегейсиз зор армиясы менен чыгышты карай жортуул жасап баратып ушул жерге келгенде токтоп үч аптадан ашык жашап калган. Убактылуу жашаганга үйлөр салынып, алар сапарларын андан ары улантып кетишкендежергиликтүү эл ошол жерге отурукташып калышкан. Ошондон баштап ал жерге улам үйлөр салынып чоңоюп отуруп өзүнчө бир айыл пайда болгон. Айылдын аты да Македонка аталып ошол боюнча калган. Мындай карап келсең бул жактан ыр бирайлынын өзүнчө бир тарызы бар, аларды ар бир айы лдын тушунан өткөн соң айтыпберип турам. Негизи бул жерде элибиз өзү тынч эмес, согушчан келип, дайыма согуш болуп өздөрү ошонун эсебинен жашашат.
Алар Шамбадих айлын токтобосто наралап өтұштү, кайра талаага чыгышты.
-Да-а, бул жер биз жакка салыштырмалуу кумдуу келет экен да.
-Ооба, Сараха чөлүн көрдүң беле?
-Жок, бирок кинолордон көрүп,гезит- китептерден окуп калам.
-Ал жакта деле адам баласы жашап жүрбөйбү. Чөл эмес керек болсо түндүк муз океанынын өзүндө адам баласы жашайт.
-Адам затынын жүрбөгөн жери жок,керек болсо суунун үчтүнө шаар куруп алышат, - Кахар Каныбекке бул жактын жер-шартын түшүндүрүп кетип баратты.
-Бул жактын аба-ырайы ушундай,заматта алай-дүлөй шамал болуп келет да, кайра мемиреп тымтырс болуп калат.Карап турсаң бир он, он беш мүнөт өтпөй айлана эч нерсе болбогондой мемирей түшөт.
Айткандай эле арадан жыйырма мүнөт өтпөй алай-∆үлөй шамал дароо тып баслып, айлана мемирей түштү. Күтүлбөгөн жерден дөңдүн башында тизилип турушкан “Хондо”, “Нива” машинелери сыяктуу бийик дөңгөлөктүү төрт машине көрүштү.
Алар да буларды көргөндө ордуларынан козголушуп биринин артынан бири жыла төмөн карай зуулдап жөнөштү. Аңгыча анча бийик эмес жарчадан колдоруна курал кармаган атчан кишилер чыга калышты.
-Булар жөн адамдар эмес, мурда мындай жок эле, кайдан пайда боло калышты?
-Токтосокпу же кете берсекпи, эгер булардын туткуну болсок жакында бошонуп кете албайбыз, атүгүл азыр өлтүрүп да коюшу мүмкүн..
-Анда эмне кылалы, токтобой эле кете берелиби, кутулуп кете алабызбы?
-Тобокел, балким кутулуп кетээрбиз.
Орто ылдамдык менен машина мурункудан да катуу ылдымдыкка салды да аткан октой учуп жөнөдү.
Көп өтпөй эле алиги атчандар да автоматтары менен асманга аткылаша катуу бараткан машиненин соңунан түштү. Улам арт жагын каранып келаткан Каныбек өзүнө ишенбегендей үн катты.
-Кутулуп кете алабызбы, тигилердин түрлөрү жаман?
-Ким билет, Кудайымдын буйругун,тагдырдын башка салганын көрө жатарбыз, - Кахар бет маңдайын тике караган боюнча машинени катуу ылдамдыкта айдап кетип баратты. Капыстан артын карап бараткан Каныбек таңкалыштуу үн катты.
-Алиги кууп келаткан атчандар эмнегедир тоо жакка бурулуп кетишти. Алардын ордуна алиги машинелер пайда болду.
Алды жагынан көзүн албай келаткан Кахар бир нерсени сезгендей башын чайкай кетти.<
-Биз эми тигилердин чеңгээлинен кутула албай калдык окшойт. Алиги атчандар жарым сааттын ичинде үлгүрүшсө анда биз ортодо калдык дей бер, эгер биз үлгүрүп кетсек анда Кудайдын салаганын көрөбүз. Анын сөзүнө Каныбек анча түшүнгөн жок. Арттагы машинелер дагы катуу ылдамдык менен кууп келатышты. Бир кезде бийик дөңсөөнү айлана төмөн карай түшө бергенде так алдыларында өздөрүнөн жүз кадамдай алыс жерде колдоруна автомат кармаган атчандар кыдыракей тизилише жолду тосуп турушуптур.
Артка айдаганга мүмкүн эмес болчу,биринин артынан бири ээрчишип төрт машине кууп келатышкан.
-Машине алиги атчандарга улам жакындап келатты.
-Буларды урдуруп өтүп качып кетсекчи?
-Эч майнап чыкпайт, машиненин балонун атып жардырып салышат, же граната менен деле таш талканыбызды чыгарышат. Карачы бардыгынын колдорунда автомат, ушунча октон кантип кутулуп кете алабыз.
Машине тигилерге жакындаган сайынулам жайлап отуруп,
Аллахым көрсөткөн ар бир күнүңө бейэсеп шүгүр!
#339 08 May 2015 - 23:07
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 127
- 25 June 12
- : 27 Feb 2025 16:08
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Ош
Машине тигилерге жакындаган сайын улам жайлап отуруп он кадамдай калганда токтоп калды.Коп отпой эле арт жакта катуу ылдамдык менен келатышкан машинелер даа жете келишти. Анын ичинен куралчан кишилер атып чыгыштыда тигилерди "колдорунарды желкенерге алгыла!"
деп буйрук берип эки учоосу курчап алышты. Алар дароо эле экоонун жан жерлериин антарышып, пистолеттерин алып коюшту.Ары жактагылары болсо машиненин ичин текшерип тинте башташты. Алдыны тороп турушкан атчандар тобу аттарын шашпай жай бастырып келишти. Алдыдагы сакалчан адам экоонун турган турпаттарына унуло карады.
- Силер ким болосунар, кайда баратасынар?
- Хулбок айылына , карындашымдын уйуно баратам . Тан эрте Кабулдан чыкканбыз .
- Тан эрте Кабулдан чыкссанар бат эле бул жерде болуп калдынарбы. Эмне калп айтыпжатасын. Кабулдан к еле жаткан жоксунар башка жактан келеатасынар, чынынарды айткыла, силер кимсинер? Нурахтын кишилери, тынчылары эмессинерби?
- Жок, - Кахар алиги кишини тике карадыю
-Бизде калп суйлогонду кату жазалашат, анны билесинерби?
-Ооба, билебиз…
-Анда силер кимсинер?
Ангыча машиненин ичиндеги кийимдерден бироосу тигилердин документтерин таап алып атчан кишиге корзгозду.Алдокументтерди бир сыйра карап кун коюп окуп чыгып кайра экооно сунду.
-Демек силер Жума Наманганинин адамдары турбайсынарбы?
Экоо унчукпай эмне кылышаар экен деп карап турушту.Алиги атчандар оз арабир нерселерди суйлошушуп , кужулдашып калышты.Анан алиги сакалчан атчан бери карай бастырып келди.
-Бизден коркпой-уркпой эле айтпайсынарбы, Бен Ладендин кишилерибыз деп.Булардын куралдарын кайрыпбергиле, - сакалгандын буйругу боюнчажердегилер экоонун пистолеттерин, кийимдерин кайрып беришти
-Бара бергилежолунардан калбагыла!
Экоо унчугушпай машинеге олтуруштуда андан ары сапарларын улашты.Жол каратаоздорунчо суйлошуп кетип баратышты.
-Булар ким болду экен?
-Тушунсом буюрбасын, мурдамындайлар жок болчу.Кумдуу чолдунпираттарыбы же каракчыларыбы же болбосоатайын кимдир бироолордун тапшырмасын аткарып жургонкишилерби?
-Эмнеси болсо да бизди кое бергени жакшы болду. ЖумаНаманганини, Бен Ладенди сыйлап, урматтаган адамдар экен, Басаалиги тигилер сурап жаткан алиги Нурах деген киши ким?
- Ал дагы наркотик боюнча озунчо контрабанданынуюштуруучусу, сыягы булар менен душман окшойт….
Машине кумдуу талааларды отуп кайрадан асфальтжолго тушту.
- Силер ким болосунар, кайда баратасынар?
- Хулбок айылына , карындашымдын уйуно баратам . Тан эрте Кабулдан чыкканбыз .
- Тан эрте Кабулдан чыкссанар бат эле бул жерде болуп калдынарбы. Эмне калп айтыпжатасын. Кабулдан к еле жаткан жоксунар башка жактан келеатасынар, чынынарды айткыла, силер кимсинер? Нурахтын кишилери, тынчылары эмессинерби?
- Жок, - Кахар алиги кишини тике карадыю
-Бизде калп суйлогонду кату жазалашат, анны билесинерби?
-Ооба, билебиз…
-Анда силер кимсинер?
Ангыча машиненин ичиндеги кийимдерден бироосу тигилердин документтерин таап алып атчан кишиге корзгозду.Алдокументтерди бир сыйра карап кун коюп окуп чыгып кайра экооно сунду.
-Демек силер Жума Наманганинин адамдары турбайсынарбы?
Экоо унчукпай эмне кылышаар экен деп карап турушту.Алиги атчандар оз арабир нерселерди суйлошушуп , кужулдашып калышты.Анан алиги сакалчан атчан бери карай бастырып келди.
-Бизден коркпой-уркпой эле айтпайсынарбы, Бен Ладендин кишилерибыз деп.Булардын куралдарын кайрыпбергиле, - сакалгандын буйругу боюнчажердегилер экоонун пистолеттерин, кийимдерин кайрып беришти
-Бара бергилежолунардан калбагыла!
Экоо унчугушпай машинеге олтуруштуда андан ары сапарларын улашты.Жол каратаоздорунчо суйлошуп кетип баратышты.
-Булар ким болду экен?
-Тушунсом буюрбасын, мурдамындайлар жок болчу.Кумдуу чолдунпираттарыбы же каракчыларыбы же болбосоатайын кимдир бироолордун тапшырмасын аткарып жургонкишилерби?
-Эмнеси болсо да бизди кое бергени жакшы болду. ЖумаНаманганини, Бен Ладенди сыйлап, урматтаган адамдар экен, Басаалиги тигилер сурап жаткан алиги Нурах деген киши ким?
- Ал дагы наркотик боюнча озунчо контрабанданынуюштуруучусу, сыягы булар менен душман окшойт….
Машине кумдуу талааларды отуп кайрадан асфальтжолго тушту.
#340 10 May 2015 - 21:09
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 127
- 25 June 12
- : 27 Feb 2025 16:08
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Ош
БАНГИЛЕРДИН УЮГУНДА
Улукбек Мехрибандын кайсыл жеринде жашаарын жакшы билчу. Самаркандын тар кочосун аралап келе жатканда кокусу тааныш адамдарга жолугуп калбасам экен деп тупойул тарта чочулап келе жаты. Мэрибандын жездесинин уйу Хайрулланын мейманканасынанбир топ алыс болчу. Жолдокелеатканда бироолор шеек алып калбасын деп акыктагы сууга кан болгон колдорун жууп, устундогу кийимдерин алмаштырып алган.Калаа ичинде киргенде тирилик башталып,кочо кыймылы эбакта эле жанданып калган маал болчу. «Кандай болсода Хайрулланын жигиттеринин, кызматкерлерининкоздоруно чалдыкпоого аракет жасаш керек».
Ал Мэрибандын уйуножакындай бергенде эле алыстан бейтааныш куралчан адамдардын коргоого кирип чыгыпжурушконун коруп калды. Кийге кийимдеринен, турган турпаттарынан алар Кокон хандыгынын желдеттери экени айгинеленип турду. «Булар эмне кылып журушот бул жакта, же Мэхрибандын жездеси ушуларда кызмат кылабы?» Бийик топураккороого жакындай бергенде ал атынын басыгын жайлатты. Коп отпой эле эки-уч куралчан адам Мэхрибандын жездесин сыртка алып чыгышты.
Улукбек Мехрибандын кайсыл жеринде жашаарын жакшы билчу. Самаркандын тар кочосун аралап келе жатканда кокусу тааныш адамдарга жолугуп калбасам экен деп тупойул тарта чочулап келе жаты. Мэрибандын жездесинин уйу Хайрулланын мейманканасынанбир топ алыс болчу. Жолдокелеатканда бироолор шеек алып калбасын деп акыктагы сууга кан болгон колдорун жууп, устундогу кийимдерин алмаштырып алган.Калаа ичинде киргенде тирилик башталып,кочо кыймылы эбакта эле жанданып калган маал болчу. «Кандай болсода Хайрулланын жигиттеринин, кызматкерлерининкоздоруно чалдыкпоого аракет жасаш керек».
Ал Мэрибандын уйуножакындай бергенде эле алыстан бейтааныш куралчан адамдардын коргоого кирип чыгыпжурушконун коруп калды. Кийге кийимдеринен, турган турпаттарынан алар Кокон хандыгынын желдеттери экени айгинеленип турду. «Булар эмне кылып журушот бул жакта, же Мэхрибандын жездеси ушуларда кызмат кылабы?» Бийик топураккороого жакындай бергенде ал атынын басыгын жайлатты. Коп отпой эле эки-уч куралчан адам Мэхрибандын жездесин сыртка алып чыгышты.
