Супер-Инфо
super.kg
видео
Уландысы барбы?
Тагдыр оюну
#102 03 July 2015 - 12:10
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1891
- 09 January 15
- : 22 Aug 2024 04:55
- Жынысы:Белгисиз
Ушул чыгарманы Супер-Инфонун бир да санын калтырбай, жума сайын кутуп окум чыккам. Эн сонун чыгарма.
♔ Aytku(love)a ♔
#103 03 July 2015 - 12:16
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2366
- 27 April 15
- : 26 Oct 2016 22:27
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Борбор
эн сонун чыгарма.Кызыгып окучу элек, че то акыркы супердеги чыгармалар кызыксыз болуп баратат...
Кудай буйруса баары жакшы болот!
#104 06 July 2015 - 16:23
- Момун
-
- Кыймылы жок
- 36
- 15 April 15
- : 07 Sep 2015 19:33
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:...
Иий жазбайсынарьы тезирээк
#105 06 July 2015 - 17:34
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3497
- 03 December 13
- : 20 Nov 2020 18:42
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:денизден 3 метрге бийик жерде .
Жаздырбай эле супер инфодон окусанар .
которгон суугумду да ,ысыгымды ,
Корушкон азабымды кызыгымды .
Ата-энем бекеринен койбогондур ,
Мээримдуу бол -Мээрим деп ысымымды .
Корушкон азабымды кызыгымды .
Ата-энем бекеринен койбогондур ,
Мээримдуу бол -Мээрим деп ысымымды .
#106 08 July 2015 - 15:40
- Момун
-
- Кыймылы жок
- 17
- 19 May 15
- : 11 Jan 2018 19:56
Автор чыдамсыздык менен кутобуз улантып коюн сураныч!!
!
#107 08 July 2015 - 17:16
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 72
- 12 May 13
- : 14 Sep 2020 10:19
Кай жагында толугу менен
#108 08 July 2015 - 19:44
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1071
- 05 December 14
- : 31 Oct 2021 17:07
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Бишкек
Кай жагында толугу менен
Башкы бетке отосуз, андан "СУПЕР ИНФО деген болумго киресиз, андан "Жан дуйно" дегенди таап кирип издесениз толугу менен табасыз.
#109 11 July 2015 - 13:12
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1392
- 03 January 15
- : 16 Feb 2026 13:14
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Шылдырап аккан тунук булак боюндагы боз уй
Бул чыгарманы мурда суперден окусам да кайра кайталап окуп келе жатып Бегимайдын Азиретке озун арнаган тунуно жеткенде калганын окуй албадым......ушул бойдон чыгарма бутуп калса болмок.
#110 14 July 2015 - 18:41
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 178
- 15 January 13
- : 07 May 2018 12:49
Кирпиктерим бири-бирине чапталып калгансып араң ачтым. Биринчи эле көзүмө илингени Аскат болду, коркуп алыптыр. «Коркпо, мен жакшы элемин» дегим келди, бирок эриндерим эпке келбейт. Анан атам менен апам! Кайрадан караңгылыктын кучагында калдым. Кудай сактаптыр, бул кырсыктан Аскат эч нерсе болгон жок, менин бутум сынып, мээм чайкалыптыр.
Аскат ооруканага күндө келип, мени менен бир топко отуруп сүйлөшүп кетет.
– Кудай сактады!- деди ал куду чоң энемдей жылуулап жаап.
– Кудай чо-оң сактады!- дедим мен дагы чоң энемдин сөзүн туурап.
Экөөбүз тең күлүп жибердик. Аскат желкесин кашып, башын бир уруп алды. Билип турам, кыжалат болуп, өзүн күнөөлөп жанын коёрго жер таппай жатат.
– Эч нерсе болбойт, көрөсүң го, мен тез эле айыгам.
– Биринчи жолу жүрөгүм түшүп, коркуп кеттим, сен бир нерсе болсоң эмне болмок? Экинчи эч качан мындай жорукка барбайбыз. Бардыгынан да атамдын үнсүз тиктеши жанга батып кетти. Күнөөлөп жатканын билип турам да, андан көрө кыйкырып урушуп алса жеңилдеп калмакмын. Жок, ооз ачып койбоду. Ага караганда чоң энем желкеден ары бир койду. Анан мени күнөөм үчүн сүргүнгө айдаша турганын бүгүн билдим.
– Кайда?
– Апамдыкына. Эртең менен апаң кыйкырып жатканын уктум. «Уулуңду жибер, Данекти окуусунан да алагды кылат, билесиң го ал кандай жакшы окуйт, мунуңду ээрчисе ал дагы окуусунан калат. Апасына жөнөт!» деп кыйкырып жаткан. Кыскасы, мурунку «фронттордой» эле «мен же уулуң» деген талапты койду. Атам унчукпады, демек, мени айдаары турган иш.
Ындыным өчүп калды. Өзүмдү колго алып, араң сурадым.
– Жок дегенде мен ооруканадан чыкканча кетпейсиңби?
– Жок, сени өзүм ооруканадан чыгарып, бутуң жакшы басып калгандан кийин кетем.
Үйгө барарым менен Аскат кетип каларын ойлогонумда таптакыр ооруканадан чыкпай жатып алгым келет. Бирок айла жок. Ошентип, ошол окуу жылы бүткөндөн кийин Аскат апасыныкына жөнөп кетти. Апасы Казакстанда жашачу. Алар мен билгенден дайым чет өлкөлөрдө жашап жүрүштү. Алгач Түркияда, кийин Казакстанга көчүп келишкен. Мурун Аскаттын апасынын күйөөсүнүн ден соолугу начарлыгынан улам алар чет өлкөдө жашайт деп ойлочумун. Бирок байкашымча кеп башкада. Атам экөөбүз Аскатты аэропортко чейин узатып бардык. Экөөбүз тең ичибиз бөксөрүп, таарынышкан адамдардай үн катпай келдик. Айрыкча мен...
Мурун эле көп сүйлөбөгөн жаным Аскат кеткенден кийин такыр түнт адамга айландым. Жан дүйнөмдөгү будуң-чаңды, түшүнүксүз ойлорду эч ким билбегени түзүк. «Тукумуң өскүр, көзүң мынча муңдуу, эл катары күлүп жүрчү, кызым. Азыр сенин жаркылдап эле күлүп жүрчү убагың. Жапан өскөн эликтей болуп жалгыздыкка эле качасың» деп чоң энем күңкүлдөп калат.
Жапан өскөн эликтей болуп... Ооба, мен ушундай чоңойдум. Кайгымды, кубанычымды да ичке катканды, тиштенип чыдаганды, жакшы көргөн адамыңды тынымсыз күтүүнү кичинемден үйрөндүм. Зарыгып күтүүдөгү эки жыл өттү! Бүтүрүүчү класста атам тынымсыз чалып, кыйнап жатып Аскатты үйгө алып келди. Куду кубаныч ичиме толуп кеткендей аптыгам да, күзгүгө чуркап барам. Албырган эки бетиме колумду тийгизем да, өзүмдөн өзүм жылмайып алам. Уфф, убакыттын жылбай калганы, ай!
Аэропорттон салмактуу баскан Аскат бизди көздөй келе жатты. Биринчи атам жетип кучактап калды. Бооруна кысып, далыга таптап, деги коё берчүдөй эмес. Анан чоң энем өпкүлөп айланып-кагылып жатты. Мага кезек келгенче тыбырап кеттим. Ал баарынан бошонуп мага кадам таштады да, дел боло туруп калды.
– Данек?! Сен ушунчалык өзгөрүп кетипсиң го? Чоң эне, чын эле бул биздин ыйлаак кызыбызбы? Мына сага, тфү, тфү, көз тийбесин...
Күлүп сүйлөп жатканы менен оңтойсуз абалда. Ушундай учурда кашын сүрткүлөп туруп калмайы бар.
– Аскат!
Чыдай албай кучагына бой урдум. Көкүрөгүнө башымды жөлөп, жытынан искеп жаттым. Атүгүл жытын да сагынган экем.
– Данегиң сени катуу сагынды,- деди чоң энем.
– Мен дагы. Мен дагы силерди катуу сагындым. Эми эч кайда кетпейм.
Андан бери канча жыл өттү, ушуга чейин мени кучактап турган бекем колдорду сезем, ал сөздөр али кулагымда...
Ххх
Мен негизи толук бактылуу болуу үчүн төрөлбөсөм керек. Аскат келип дүнүйөм түгөл болуп турганда чоң энем катуу ооруп калды. Күнү-түнү жанындамын. Атам канчалаган доктурга кайрылса да, жардам бере алышпады. Өз өлүмүн күтүп жаткан чоң энемдин абалын көргүм келбейт, бирок жанынан да чыга албайм. Капысынан чоң энемдин бөлмөсүнө бара жатып, анын атам менен апамды урушуп жатканын уктум. Өзүмдүн атым чыгып жатканы үчүн токтой, кулак салып калдым.
– Убалдан корккула, экөөң тең бечара кыздын милдетин, тагдырын мойнуңарга алгансыңар. Мен силерден муну күткөн жок элем, ушу кыз силердин үй-бүлөңөрдүн бактысы болсун, колуңарды бириктирсин дегем. Кана мен ойлогондой болсо... Кайсы бир учурда ал чындыкты билиши керек. Эртең башкадан укпасын, баланын жүрөгү ооруп, ишеничи сынбасын. Өзү да көпөлөктөй назик кыз.
– Апа, макул, сен айткандай болот,- деди атам.
Уккан кулагыма ишенгим келбеди. Бул сөздөрдүн маанисин түшүнгүм келбесе да, көңүлүмө күдүк түшүп калды. Чоң энем эмнени айткысы келди экен? Кайсы чындыкты билишим керек?
Ошондон кийин врачтар анын үстүнө кирүүгө тыюу салышты. Бир күнү атам Аскат экөөбүздү бөлмөгө алып кирди да, «Чоң энеңер менен коштошуп алгыла» деди.
Эрди кеберсип араң эле жаткан экен, маңдайында турган бизди көпкө карап туруп, атама бир нерсени өтүнгөндөй тигилди.
– Апа, кабатыр болбо, аткарам!- деди атам.
Ошентип, менин дүйнөмдө эң чоң орунду ээлеген адам кете берди. Дүйнөдө чоң эне дегендин болгону бакыт тура! Анын өлүмүнөн кийин көкүрөгүмдүн бир бурчу аңгырады да калды. Рахмат сага, мээрман адам, сен болбосоң мен кандай адам болуп чоңоёт элем?! Жаман менен жакшыны, ак менен караны чоң энемдин кептеринен улам туйгам. Дирилдеп эки колум менен кулагымды жаап алып ыйлап жаткан мени кимдир бирөө кучагына тартты. Аскат экен. Бактысыз эки наристеге мээрим берген чоң энебизди жоктоп экөөбүз тең ыйлап жаттык. Бизди эч ким кой дебеди, баары кайсы бир иштер менен алек эле. Чарчаганда өзүбүз токтодук.
– Аскат, чоң энем мага тиешелүү кандайдыр бир сыр тууралуу айтты. Сен билесиңби?
– Жок, эмне сыр экен?
– «Данекке айтышыңар керек» деди. Билбейм...- ары жагын айтуудан коркуп турдум.
Аскат мени аялуу карап алды. Бир нерсе айткысы келгендей эрдин таптап барып токтоду. Тек саамайымдан сылап койду.
– Сен али кичинекейсиң, аны таптакыр мээңден чыгарып сал. Унут, эч кандай сыр жок, болгон да эмес.
Чоң энемдин эңшерип кеткен бөксөсүн толтургусу келдиби Аскат мага ушул күндөрдөн баштап өтө жакын боло баштады. «Данек, кандайсың, эч жериң оорубайбы, эмне жегиң келет?» Кээде анын ашыкча мээримдүүлүгүнө күлкүм келип, канчага чейин чыдаар экен деп жүрдүм. Келгенден бери өзү да тынч ала элек. Короо-жайды, бак-шакты иретке келтирип, чоң энем экөөбүздүкү деген алмаларды тиреп чыкты. Бардыгынан да ошол алмадан бир этек терип келип алып, экөөбүз ортого коюп каалашыбызча жегенибиз ырахат. Экөөбүз сүйлөшпөгөн тема да калбай калат. Ошентип отуруп сөздүн учугу Айымга келип такалды.
– Баса, Айым кандай жүрөт?
Жүрөгүмө кимдир бирөө ийне менен сайып жибергендей тыз дей түштү. Оозумдагы алмамды да түкүрүп жибердим.
– Эмне болду?
– Жегим келбей калды.
– Аны айтпай элемин, эмнеге Айым десем эле мурчуюп калдың? Ал башка жигит таап алдыбы?
– Кудай сактады!- деди ал куду чоң энемдей жылуулап жаап.
– Кудай чо-оң сактады!- дедим мен дагы чоң энемдин сөзүн туурап.
Экөөбүз тең күлүп жибердик. Аскат желкесин кашып, башын бир уруп алды. Билип турам, кыжалат болуп, өзүн күнөөлөп жанын коёрго жер таппай жатат.
– Эч нерсе болбойт, көрөсүң го, мен тез эле айыгам.
– Биринчи жолу жүрөгүм түшүп, коркуп кеттим, сен бир нерсе болсоң эмне болмок? Экинчи эч качан мындай жорукка барбайбыз. Бардыгынан да атамдын үнсүз тиктеши жанга батып кетти. Күнөөлөп жатканын билип турам да, андан көрө кыйкырып урушуп алса жеңилдеп калмакмын. Жок, ооз ачып койбоду. Ага караганда чоң энем желкеден ары бир койду. Анан мени күнөөм үчүн сүргүнгө айдаша турганын бүгүн билдим.
– Кайда?
– Апамдыкына. Эртең менен апаң кыйкырып жатканын уктум. «Уулуңду жибер, Данекти окуусунан да алагды кылат, билесиң го ал кандай жакшы окуйт, мунуңду ээрчисе ал дагы окуусунан калат. Апасына жөнөт!» деп кыйкырып жаткан. Кыскасы, мурунку «фронттордой» эле «мен же уулуң» деген талапты койду. Атам унчукпады, демек, мени айдаары турган иш.
Ындыным өчүп калды. Өзүмдү колго алып, араң сурадым.
– Жок дегенде мен ооруканадан чыкканча кетпейсиңби?
– Жок, сени өзүм ооруканадан чыгарып, бутуң жакшы басып калгандан кийин кетем.
Үйгө барарым менен Аскат кетип каларын ойлогонумда таптакыр ооруканадан чыкпай жатып алгым келет. Бирок айла жок. Ошентип, ошол окуу жылы бүткөндөн кийин Аскат апасыныкына жөнөп кетти. Апасы Казакстанда жашачу. Алар мен билгенден дайым чет өлкөлөрдө жашап жүрүштү. Алгач Түркияда, кийин Казакстанга көчүп келишкен. Мурун Аскаттын апасынын күйөөсүнүн ден соолугу начарлыгынан улам алар чет өлкөдө жашайт деп ойлочумун. Бирок байкашымча кеп башкада. Атам экөөбүз Аскатты аэропортко чейин узатып бардык. Экөөбүз тең ичибиз бөксөрүп, таарынышкан адамдардай үн катпай келдик. Айрыкча мен...
Мурун эле көп сүйлөбөгөн жаным Аскат кеткенден кийин такыр түнт адамга айландым. Жан дүйнөмдөгү будуң-чаңды, түшүнүксүз ойлорду эч ким билбегени түзүк. «Тукумуң өскүр, көзүң мынча муңдуу, эл катары күлүп жүрчү, кызым. Азыр сенин жаркылдап эле күлүп жүрчү убагың. Жапан өскөн эликтей болуп жалгыздыкка эле качасың» деп чоң энем күңкүлдөп калат.
Жапан өскөн эликтей болуп... Ооба, мен ушундай чоңойдум. Кайгымды, кубанычымды да ичке катканды, тиштенип чыдаганды, жакшы көргөн адамыңды тынымсыз күтүүнү кичинемден үйрөндүм. Зарыгып күтүүдөгү эки жыл өттү! Бүтүрүүчү класста атам тынымсыз чалып, кыйнап жатып Аскатты үйгө алып келди. Куду кубаныч ичиме толуп кеткендей аптыгам да, күзгүгө чуркап барам. Албырган эки бетиме колумду тийгизем да, өзүмдөн өзүм жылмайып алам. Уфф, убакыттын жылбай калганы, ай!
Аэропорттон салмактуу баскан Аскат бизди көздөй келе жатты. Биринчи атам жетип кучактап калды. Бооруна кысып, далыга таптап, деги коё берчүдөй эмес. Анан чоң энем өпкүлөп айланып-кагылып жатты. Мага кезек келгенче тыбырап кеттим. Ал баарынан бошонуп мага кадам таштады да, дел боло туруп калды.
– Данек?! Сен ушунчалык өзгөрүп кетипсиң го? Чоң эне, чын эле бул биздин ыйлаак кызыбызбы? Мына сага, тфү, тфү, көз тийбесин...
Күлүп сүйлөп жатканы менен оңтойсуз абалда. Ушундай учурда кашын сүрткүлөп туруп калмайы бар.
– Аскат!
Чыдай албай кучагына бой урдум. Көкүрөгүнө башымды жөлөп, жытынан искеп жаттым. Атүгүл жытын да сагынган экем.
– Данегиң сени катуу сагынды,- деди чоң энем.
– Мен дагы. Мен дагы силерди катуу сагындым. Эми эч кайда кетпейм.
Андан бери канча жыл өттү, ушуга чейин мени кучактап турган бекем колдорду сезем, ал сөздөр али кулагымда...
Ххх
Мен негизи толук бактылуу болуу үчүн төрөлбөсөм керек. Аскат келип дүнүйөм түгөл болуп турганда чоң энем катуу ооруп калды. Күнү-түнү жанындамын. Атам канчалаган доктурга кайрылса да, жардам бере алышпады. Өз өлүмүн күтүп жаткан чоң энемдин абалын көргүм келбейт, бирок жанынан да чыга албайм. Капысынан чоң энемдин бөлмөсүнө бара жатып, анын атам менен апамды урушуп жатканын уктум. Өзүмдүн атым чыгып жатканы үчүн токтой, кулак салып калдым.
– Убалдан корккула, экөөң тең бечара кыздын милдетин, тагдырын мойнуңарга алгансыңар. Мен силерден муну күткөн жок элем, ушу кыз силердин үй-бүлөңөрдүн бактысы болсун, колуңарды бириктирсин дегем. Кана мен ойлогондой болсо... Кайсы бир учурда ал чындыкты билиши керек. Эртең башкадан укпасын, баланын жүрөгү ооруп, ишеничи сынбасын. Өзү да көпөлөктөй назик кыз.
– Апа, макул, сен айткандай болот,- деди атам.
Уккан кулагыма ишенгим келбеди. Бул сөздөрдүн маанисин түшүнгүм келбесе да, көңүлүмө күдүк түшүп калды. Чоң энем эмнени айткысы келди экен? Кайсы чындыкты билишим керек?
Ошондон кийин врачтар анын үстүнө кирүүгө тыюу салышты. Бир күнү атам Аскат экөөбүздү бөлмөгө алып кирди да, «Чоң энеңер менен коштошуп алгыла» деди.
Эрди кеберсип араң эле жаткан экен, маңдайында турган бизди көпкө карап туруп, атама бир нерсени өтүнгөндөй тигилди.
– Апа, кабатыр болбо, аткарам!- деди атам.
Ошентип, менин дүйнөмдө эң чоң орунду ээлеген адам кете берди. Дүйнөдө чоң эне дегендин болгону бакыт тура! Анын өлүмүнөн кийин көкүрөгүмдүн бир бурчу аңгырады да калды. Рахмат сага, мээрман адам, сен болбосоң мен кандай адам болуп чоңоёт элем?! Жаман менен жакшыны, ак менен караны чоң энемдин кептеринен улам туйгам. Дирилдеп эки колум менен кулагымды жаап алып ыйлап жаткан мени кимдир бирөө кучагына тартты. Аскат экен. Бактысыз эки наристеге мээрим берген чоң энебизди жоктоп экөөбүз тең ыйлап жаттык. Бизди эч ким кой дебеди, баары кайсы бир иштер менен алек эле. Чарчаганда өзүбүз токтодук.
– Аскат, чоң энем мага тиешелүү кандайдыр бир сыр тууралуу айтты. Сен билесиңби?
– Жок, эмне сыр экен?
– «Данекке айтышыңар керек» деди. Билбейм...- ары жагын айтуудан коркуп турдум.
Аскат мени аялуу карап алды. Бир нерсе айткысы келгендей эрдин таптап барып токтоду. Тек саамайымдан сылап койду.
– Сен али кичинекейсиң, аны таптакыр мээңден чыгарып сал. Унут, эч кандай сыр жок, болгон да эмес.
Чоң энемдин эңшерип кеткен бөксөсүн толтургусу келдиби Аскат мага ушул күндөрдөн баштап өтө жакын боло баштады. «Данек, кандайсың, эч жериң оорубайбы, эмне жегиң келет?» Кээде анын ашыкча мээримдүүлүгүнө күлкүм келип, канчага чейин чыдаар экен деп жүрдүм. Келгенден бери өзү да тынч ала элек. Короо-жайды, бак-шакты иретке келтирип, чоң энем экөөбүздүкү деген алмаларды тиреп чыкты. Бардыгынан да ошол алмадан бир этек терип келип алып, экөөбүз ортого коюп каалашыбызча жегенибиз ырахат. Экөөбүз сүйлөшпөгөн тема да калбай калат. Ошентип отуруп сөздүн учугу Айымга келип такалды.
– Баса, Айым кандай жүрөт?
Жүрөгүмө кимдир бирөө ийне менен сайып жибергендей тыз дей түштү. Оозумдагы алмамды да түкүрүп жибердим.
– Эмне болду?
– Жегим келбей калды.
– Аны айтпай элемин, эмнеге Айым десем эле мурчуюп калдың? Ал башка жигит таап алдыбы?
#111 14 July 2015 - 18:42
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 178
- 15 January 13
- : 07 May 2018 12:49
– Билбейм, Айымдын жигити барбы же жокпу, мени кызыктырбайт!
- деп чырт эте түштүм. Канчалык жашырсам да болбой, жиним келсе дайыма үнүм дирилдеп кеткени жаман.
– Эй, сага эмне болду? Жиниң татынакай мурдуңдун учунда, ээ?
Мурдумдан тамашалап чертип койду эле, ого бетер кызаңдай түштүм.
– Эркектер кызыксыңар, силерди сырткы сулуулук гана кызыктырат.
Аскат мени тиктеп туруп, мыйыгынан жылмайып алды.
– Сен чын эле чоңоюп калыпсың, Данек! Бирок эркектерди сындагандай боло элексиң али...
Ошентип окуу жылы башталып, кайрадан Аскат экөөбүз чогуу мектепке барчу болдук. Мектептеги достору аны сүйүнө тосуп алышып, алардын «бандасы» кайра ишине кирди.
Айлам канча, кайрадан анын жоруктарын ата-энемден жашырганга аргасызмын. Мектептен чыксам, Аскат Айым менен чыга келди. Жоголуп кетишчүдөй жетелешип алганын айтайын...
– Данек, мен бүгүн кеч барам.
Угуп-укпай терс бурулдум. Кайрадан өзүмө-өзүм түшүнбөгөн суроолор! Эмне үчүн бассам, турсам ойлогонум Аскат?! Эмнеге? Чыдай албадым. Короодон атып кирген мени көрүп ата-энем чочуп кетишти.
– Эмне болду, кызым?
– Айтчы, бирөө бир нерсе дедиби?
– Арыктап да кеттиң, эмне мынча кыйнап жүрөт сени?
Чочулаган алардын жүздөрүнө карай албай көзүмдү ала качтым. Эмне деп айтмакмын? Эмне кыйнап жүргөнүн алар эмес, өзүм түшүнбөй жатсам кантип айтмакмын? Ошол күздө чын эле өңүм сапсары болуп ооруп баштадым. Табитим эч нерсеге тартпайт. Бир күнү эртең менен эч ким тура электе бакчада басып жүрсөм, атам алдыман чыкты.
– Данек?- деп коомай үн катты да, башын жерге сала берди.
– Ии.
– Экөөбүз сүйлөшө турган сөздөр бар. Шаардын сыртына чыгып келели. Макулбу?
Атам мага ашыкча камкор болуп калганын түшүнө албай, акырын башымды ийкедим.
– Жылуу кийин. Көпкө жүрүп калышыбыз мүмкүн.
Экөөбүз машинасына түшүп, шаардын сыртына чыгып кеттик. Свитеримди мурдума чейин тартып алган мен атамдын жетегинде басып бараттым. Алдыбызда сапсары жалбырактар
төгүлүп, ого бетер ындынымды өчүрүп салды. Атам да үн катпай, өз ою менен алагды болуп келе берди.
– Данек...- деди ал маанилүү сөз баштачудай.
– Кел, бул жерге отура туралычы.
Үн катпай томсоруп турган мени аяп кеттиби, саамайымдан сылап койду.
– Мен... мен сени менен көптөн бери сүйлөшөйүн деп ыңгайын таба албай жүргөм. Анын үстүнө чоң энең тирүү кезинде...
Эмне деген турат? Колдорум муздап, жүрөгүм дүкүлдөп чыкты. Тамагыма оор нерсе тыгыла түшүп, кирпиктеримди бат-баттан ирмегилеп жибердим. Атам ого бетер сөзүнүн баш-аягын таба албай бушайман. Мм, айтыла турган сөз жүрөгүмдү жулуп кетчүдөй коркуп, көзүмдү жумуп алдым.
– Данек, сен бизди туура түшүн, биз... мен жана апаң... Мындан 15 жыл мурун...- деп баштады атам, анан өзүн токтотуп, улутуна сөзүн улады.
– Тагдыр, мунун баарын тагдыр деп түшүнүшүң керек, кызым. Билем, сага да оор болот, бирок чындык кайсы бир учурда баары бир калкып чыга келет. Анын үстүнө чоң энең сенин бул чындыкты билишиңди каалады. Мындан көп жыл мурун апаң сен төрөлгөн төрөтканада төрөп, бирок баласы чарчап калды. Эркек бала болчу. Врачтар апаңдын мындан ары эне боло албашын айтышты. Ошентип, сени ымыркай кезиңден багып алганбыз.
– Жо-ок!
Эки кулагымды жаап жибердим. Тура калып көз көргөн жакка качып кетким келди да, шарт бурула чуркап жөнөдүм.
– Данек, кызым, токто!
Атамдын үнү бирде угулуп, бирде угулбай, аңды-дөңдү карабай безип бараттым. Бир нерсеге бутум чалына түшүп, көмкөрөмөн кеттим. Ошол боюнча өксүп-өксүп ыйлап жаттым. Атам мага жете келди, жерде өксүп ыйлап жаткан мени тургузуп, бооруна кысты. Мен ошондо гана атамдын ыйлай ала турганын билдим. Биринчи жолу карегин каптаган кайдигерликтин капкагы күбүлүп түшүп, мени менен кошо ыйлап жатты. Мени бооруна кыса жөлөп келди да, машинага салды. Мен ыйлап бүткөнчө отура берди. Экөөбүз машинада үн-сөз жок отурабыз. Күзгү жамгыр тамчылап терезебизди тыкылдатып кирди.
– Данек, сен менден эч нерсе сурагың келбедиби?
– Менин ата-энем ким?- оюма ушу суроо келди дароо.
– Алар тууралуу билбейм, бирок менин билишимче, ал кыздын турмушка чыкпай боюнда болуп калган экен. Сени төрөтканага таштамакчы болуптур.
Хм, жүрөгүмдүн түпкүрүндө сезген экем. Эмне үчүн атам мага суз мамиле кыларын, чоң энемдин аялуу көз карашын. Кайрадан көзүмдөн жашым куюлуп кетти.
– Үйгө кетеличи,- дедим.
Эмнегедир мурункудай «ата» деп кайрыла албадым. Эмнегедир мындан ары менин ага минтип кайрылышка акым жоктой сезилди.
– Кийинки убактарда кыйналып жүргөнүңдү сезип, чоң энеңдин айтканын эстедим. Кийин уксаң мындан да кыйын болмок. Мени кечир! Бирок бул тууралуу апаң билбей эле койгону дурус. Апаң аны көтөрө албайт. Ал эч качан сага айтпашымды өтүнгөн.
– Сиз туура кылдыңыз, кабатыр болбоңуз, апам эч нерсени билбейт,- дедим думуга.
Ачуу болсо да чындыкты билген оң дешет. А бирок мындан мага жеңил болуп кеткен жок. Билбейм, мурун эле батынбаган жаным, бул үйдө мага орун жоктой, бул үйдө жашап жатканым туура эместей сезиле берчү болду. Өтмүшүмдү тапмайынча, келечегимди да таба албачудаймын. Атама акыры өз ата-энемди тапкым келерин айттым. Ал мага кишилери аркылуу издетерин, кабар болору менен айтарын убада кылды. Кантсе да жүрөктү мыжыккан күз артта калып, айлана ак карга чулганганы жакшы болду. Теребел бейпил, аппак.
Ойлонуп бара жатсам, аркамдан кимдир бирөө кар менен уруп калды. Кылчайсам Аскат экен. Жылмайып, бактылуу болуп келе жаткан аны көрүп эрксиз жылмайдым. Аны жылмайбай карап туруу мүмкүн эмес. Адамдар болот го, кааласаң да, каалабасаң да өз эркине баш ийдирип алган. Бул дагы ошондой.
– Эмне эле эч жагыңды карабай, мени да күтпөй кетип калгансың? Сен мага таарынып жүрөсүңбү?
– Жок.
– Такыр эле жапайы болуп кетпесең болду. Эч кимди жаныңа жуутпай калдың. Ким сени капа кылды, мурдун канжалата коёюн?
– Андан башка жол менен сүйлөшө аласыңбы? Муштумсуз эле...
«Шык» деп башын чайкаган ал чачымдан тартып ого бетер тийише кетти.
– Аа, таптым, сага сүйүү келген окшойт. Ал ким?
Бул сөз жаралуу жаныма өтө катуу тийди. Аскатты жек көрө тиктеп туруп калдым. Көзүмдө огум болсо бир атып өлтүрүп, өзүмдү бул азаптан куткарсам кана?! Аскат мындайды күтпөсө керек, көздөрүн алайта дендароо мени тиктеп туруп калды.
– Эй, сага эмне болду? Эмне кылдым сага?
Үн катпадым. Колумду жулка бошотуп алып, өз алдымча кеттим.
Ошол күндөрдүн биринде өз ата-энем тууралуу кабар уктум. Мени төрөгөн аял (апам дей албадым) мындан бир канча жыл мурун турмушка чыккан экен. Турмушу өзү каалагандай болбосо керек, андан бир кыздуу болуп, ажырашып кетиптир. Азыр кызы менен Ош шаарында турат экенин билдим.
– Кааласаң, телефон аркылуу байланышалы. Же мен өзүм сени алып барып келем,- деди атам.
«Саламатсызбы, мен сиздин көп жыл мурун төрөп, таштап кеткен кызыңызмын. Сизди издеп келдим» деп телефон аркылуу айтышты туура көрбөдүм. Эртеси эле апам менен Аскатка бир шылтоолорду айтып, атам экөөбүз Ошко сапар алдык.
– Рахмат сизге,- дедим машинада баратканда атама.
– Эмнеге?- деди ал таң кала тиктеп.
– Жөн гана бар болгонуңуз үчүн.
– Сен өтө чоң адамдардай сүйлөйсүң, Данек. Кээде көптү көргөн адамдай акылдуу тиктейсиң. Кандай жакшы, менин ушундай акылдуу кызым бар. А Аскат болсо, оюнда эч нерсе
жок... Оюн, күлкү, кыздардан колу бошобойт. Качан чоңоёт, билбейм...
Мен үн каткан жокмун. Батына албадым окшойт. Эгерде мен бир аз эркин болгонумда ага минтип айтат элем: «Ал өжөр, анан ичиндеги сырын бирөөгө айткысы келбейт. Болгону апасына, сизге таарынычы бар. Мен сыяктуу ага да көп нерселер табышмак. Бир жолу «Мен баарына күнөөлүүмүн. Атам да, апам да бактысыз. Мен аларды кошо албадым» деген. Ал да мага окшоп өзүнүн өтмүшүн издейт, бирок таба албай капа болгондо болгон күчүн муштумга чыгарат. Өжөрдүгүнүн аркасында жүрөгү назик, боорукер адам жатат. Бирок баарыбыз эле бет кабыбызды ача бербейт окшойбуз. Мисалы, сиз...» Ооба, ушинтип айтат элем. Бирок бул жолу үн каткан жокмун.
– Эй, сага эмне болду? Жиниң татынакай мурдуңдун учунда, ээ?
Мурдумдан тамашалап чертип койду эле, ого бетер кызаңдай түштүм.
– Эркектер кызыксыңар, силерди сырткы сулуулук гана кызыктырат.
Аскат мени тиктеп туруп, мыйыгынан жылмайып алды.
– Сен чын эле чоңоюп калыпсың, Данек! Бирок эркектерди сындагандай боло элексиң али...
Ошентип окуу жылы башталып, кайрадан Аскат экөөбүз чогуу мектепке барчу болдук. Мектептеги достору аны сүйүнө тосуп алышып, алардын «бандасы» кайра ишине кирди.
Айлам канча, кайрадан анын жоруктарын ата-энемден жашырганга аргасызмын. Мектептен чыксам, Аскат Айым менен чыга келди. Жоголуп кетишчүдөй жетелешип алганын айтайын...
– Данек, мен бүгүн кеч барам.
Угуп-укпай терс бурулдум. Кайрадан өзүмө-өзүм түшүнбөгөн суроолор! Эмне үчүн бассам, турсам ойлогонум Аскат?! Эмнеге? Чыдай албадым. Короодон атып кирген мени көрүп ата-энем чочуп кетишти.
– Эмне болду, кызым?
– Айтчы, бирөө бир нерсе дедиби?
– Арыктап да кеттиң, эмне мынча кыйнап жүрөт сени?
Чочулаган алардын жүздөрүнө карай албай көзүмдү ала качтым. Эмне деп айтмакмын? Эмне кыйнап жүргөнүн алар эмес, өзүм түшүнбөй жатсам кантип айтмакмын? Ошол күздө чын эле өңүм сапсары болуп ооруп баштадым. Табитим эч нерсеге тартпайт. Бир күнү эртең менен эч ким тура электе бакчада басып жүрсөм, атам алдыман чыкты.
– Данек?- деп коомай үн катты да, башын жерге сала берди.
– Ии.
– Экөөбүз сүйлөшө турган сөздөр бар. Шаардын сыртына чыгып келели. Макулбу?
Атам мага ашыкча камкор болуп калганын түшүнө албай, акырын башымды ийкедим.
– Жылуу кийин. Көпкө жүрүп калышыбыз мүмкүн.
Экөөбүз машинасына түшүп, шаардын сыртына чыгып кеттик. Свитеримди мурдума чейин тартып алган мен атамдын жетегинде басып бараттым. Алдыбызда сапсары жалбырактар
төгүлүп, ого бетер ындынымды өчүрүп салды. Атам да үн катпай, өз ою менен алагды болуп келе берди.
– Данек...- деди ал маанилүү сөз баштачудай.
– Кел, бул жерге отура туралычы.
Үн катпай томсоруп турган мени аяп кеттиби, саамайымдан сылап койду.
– Мен... мен сени менен көптөн бери сүйлөшөйүн деп ыңгайын таба албай жүргөм. Анын үстүнө чоң энең тирүү кезинде...
Эмне деген турат? Колдорум муздап, жүрөгүм дүкүлдөп чыкты. Тамагыма оор нерсе тыгыла түшүп, кирпиктеримди бат-баттан ирмегилеп жибердим. Атам ого бетер сөзүнүн баш-аягын таба албай бушайман. Мм, айтыла турган сөз жүрөгүмдү жулуп кетчүдөй коркуп, көзүмдү жумуп алдым.
– Данек, сен бизди туура түшүн, биз... мен жана апаң... Мындан 15 жыл мурун...- деп баштады атам, анан өзүн токтотуп, улутуна сөзүн улады.
– Тагдыр, мунун баарын тагдыр деп түшүнүшүң керек, кызым. Билем, сага да оор болот, бирок чындык кайсы бир учурда баары бир калкып чыга келет. Анын үстүнө чоң энең сенин бул чындыкты билишиңди каалады. Мындан көп жыл мурун апаң сен төрөлгөн төрөтканада төрөп, бирок баласы чарчап калды. Эркек бала болчу. Врачтар апаңдын мындан ары эне боло албашын айтышты. Ошентип, сени ымыркай кезиңден багып алганбыз.
– Жо-ок!
Эки кулагымды жаап жибердим. Тура калып көз көргөн жакка качып кетким келди да, шарт бурула чуркап жөнөдүм.
– Данек, кызым, токто!
Атамдын үнү бирде угулуп, бирде угулбай, аңды-дөңдү карабай безип бараттым. Бир нерсеге бутум чалына түшүп, көмкөрөмөн кеттим. Ошол боюнча өксүп-өксүп ыйлап жаттым. Атам мага жете келди, жерде өксүп ыйлап жаткан мени тургузуп, бооруна кысты. Мен ошондо гана атамдын ыйлай ала турганын билдим. Биринчи жолу карегин каптаган кайдигерликтин капкагы күбүлүп түшүп, мени менен кошо ыйлап жатты. Мени бооруна кыса жөлөп келди да, машинага салды. Мен ыйлап бүткөнчө отура берди. Экөөбүз машинада үн-сөз жок отурабыз. Күзгү жамгыр тамчылап терезебизди тыкылдатып кирди.
– Данек, сен менден эч нерсе сурагың келбедиби?
– Менин ата-энем ким?- оюма ушу суроо келди дароо.
– Алар тууралуу билбейм, бирок менин билишимче, ал кыздын турмушка чыкпай боюнда болуп калган экен. Сени төрөтканага таштамакчы болуптур.
Хм, жүрөгүмдүн түпкүрүндө сезген экем. Эмне үчүн атам мага суз мамиле кыларын, чоң энемдин аялуу көз карашын. Кайрадан көзүмдөн жашым куюлуп кетти.
– Үйгө кетеличи,- дедим.
Эмнегедир мурункудай «ата» деп кайрыла албадым. Эмнегедир мындан ары менин ага минтип кайрылышка акым жоктой сезилди.
– Кийинки убактарда кыйналып жүргөнүңдү сезип, чоң энеңдин айтканын эстедим. Кийин уксаң мындан да кыйын болмок. Мени кечир! Бирок бул тууралуу апаң билбей эле койгону дурус. Апаң аны көтөрө албайт. Ал эч качан сага айтпашымды өтүнгөн.
– Сиз туура кылдыңыз, кабатыр болбоңуз, апам эч нерсени билбейт,- дедим думуга.
Ачуу болсо да чындыкты билген оң дешет. А бирок мындан мага жеңил болуп кеткен жок. Билбейм, мурун эле батынбаган жаным, бул үйдө мага орун жоктой, бул үйдө жашап жатканым туура эместей сезиле берчү болду. Өтмүшүмдү тапмайынча, келечегимди да таба албачудаймын. Атама акыры өз ата-энемди тапкым келерин айттым. Ал мага кишилери аркылуу издетерин, кабар болору менен айтарын убада кылды. Кантсе да жүрөктү мыжыккан күз артта калып, айлана ак карга чулганганы жакшы болду. Теребел бейпил, аппак.
Ойлонуп бара жатсам, аркамдан кимдир бирөө кар менен уруп калды. Кылчайсам Аскат экен. Жылмайып, бактылуу болуп келе жаткан аны көрүп эрксиз жылмайдым. Аны жылмайбай карап туруу мүмкүн эмес. Адамдар болот го, кааласаң да, каалабасаң да өз эркине баш ийдирип алган. Бул дагы ошондой.
– Эмне эле эч жагыңды карабай, мени да күтпөй кетип калгансың? Сен мага таарынып жүрөсүңбү?
– Жок.
– Такыр эле жапайы болуп кетпесең болду. Эч кимди жаныңа жуутпай калдың. Ким сени капа кылды, мурдун канжалата коёюн?
– Андан башка жол менен сүйлөшө аласыңбы? Муштумсуз эле...
«Шык» деп башын чайкаган ал чачымдан тартып ого бетер тийише кетти.
– Аа, таптым, сага сүйүү келген окшойт. Ал ким?
Бул сөз жаралуу жаныма өтө катуу тийди. Аскатты жек көрө тиктеп туруп калдым. Көзүмдө огум болсо бир атып өлтүрүп, өзүмдү бул азаптан куткарсам кана?! Аскат мындайды күтпөсө керек, көздөрүн алайта дендароо мени тиктеп туруп калды.
– Эй, сага эмне болду? Эмне кылдым сага?
Үн катпадым. Колумду жулка бошотуп алып, өз алдымча кеттим.
Ошол күндөрдүн биринде өз ата-энем тууралуу кабар уктум. Мени төрөгөн аял (апам дей албадым) мындан бир канча жыл мурун турмушка чыккан экен. Турмушу өзү каалагандай болбосо керек, андан бир кыздуу болуп, ажырашып кетиптир. Азыр кызы менен Ош шаарында турат экенин билдим.
– Кааласаң, телефон аркылуу байланышалы. Же мен өзүм сени алып барып келем,- деди атам.
«Саламатсызбы, мен сиздин көп жыл мурун төрөп, таштап кеткен кызыңызмын. Сизди издеп келдим» деп телефон аркылуу айтышты туура көрбөдүм. Эртеси эле апам менен Аскатка бир шылтоолорду айтып, атам экөөбүз Ошко сапар алдык.
– Рахмат сизге,- дедим машинада баратканда атама.
– Эмнеге?- деди ал таң кала тиктеп.
– Жөн гана бар болгонуңуз үчүн.
– Сен өтө чоң адамдардай сүйлөйсүң, Данек. Кээде көптү көргөн адамдай акылдуу тиктейсиң. Кандай жакшы, менин ушундай акылдуу кызым бар. А Аскат болсо, оюнда эч нерсе
жок... Оюн, күлкү, кыздардан колу бошобойт. Качан чоңоёт, билбейм...
Мен үн каткан жокмун. Батына албадым окшойт. Эгерде мен бир аз эркин болгонумда ага минтип айтат элем: «Ал өжөр, анан ичиндеги сырын бирөөгө айткысы келбейт. Болгону апасына, сизге таарынычы бар. Мен сыяктуу ага да көп нерселер табышмак. Бир жолу «Мен баарына күнөөлүүмүн. Атам да, апам да бактысыз. Мен аларды кошо албадым» деген. Ал да мага окшоп өзүнүн өтмүшүн издейт, бирок таба албай капа болгондо болгон күчүн муштумга чыгарат. Өжөрдүгүнүн аркасында жүрөгү назик, боорукер адам жатат. Бирок баарыбыз эле бет кабыбызды ача бербейт окшойбуз. Мисалы, сиз...» Ооба, ушинтип айтат элем. Бирок бул жолу үн каткан жокмун.
#112 14 July 2015 - 18:43
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 178
- 15 January 13
- : 07 May 2018 12:49
nurka85 Чыгуу
Отправить
Супер-Инфо / Жан дүйнө
ТАГДЫР ОЮНУ-3
№564 23-август-29-август, 2013-ж
(Башталышы өткөн сандарда)
Атам экөөбүз Ошто жүрөбүз. Бизге берилген даректи араң таптык. Кичинекей көк дарбазанын жанына келгенде баатырдыгым жоголуп кетти. Дарбазанын аркасында коркунучтуу нерсе жаткандай денем калтырап, кетенчиктей бердим. Атамды карасам мени тиктеп турган экен, дароо чыйрала түштүм. Демимди ичиме алып бир аз турдум да, дарбазаны каккыладым.
– Ким бул?- ичкериден аялдын үнү угулду.
– Биз,- деди атам бек унчугуп.
Башына жоолук салынган орто жаштагы аял алдыбыздан чыкты. Муздак каректери менен бизди бир карап алып, аңкайып туруп калды.
– Ким керек эле?- деди ал орой.
Кызык, менин апам ушулбу? Дегдеп, көз алдыма келтирип, кучагына жыгыла турган болуп келген демим көз көрүнөө өчтү. Мени, мээримге зар болгон бейтаалайды кучактап,
чачымдан сылай турган ушул аялбы? Ичим ачышты.
– Биз Гүлай деген аялды издеп келдик эле. Ушул үйдө жашайбы?- деди атам.
– Кайдан издеп келдиңер эле?- шектене суроо узаткан аял бизди баш-аягыбызга чейин сыдыра тиктеди.
– Биз...
Апкаарып турган мен кеп баштагыча ар жактан кичине күчүк чаңкылдап үрүп калды эле, аны буту менен бир тээп жиберди.
– Үнүң өчкүр, ары турчу, сен эле жетпей жатсаң да...- деди ал өзүнчө күбүрөнүп.
– Айтыңызчы, Гүлай ушул жерде жашайбы?
– Кандай немесиңер, келген жайыңарды айтпай эле демите берген?! Гүлай жок, мен анын кайын сиңдиси болом.
Өх, демек, бул менин апам эмес экен. Дароо жеңилдене калып быдылдай баштадым.
– Эже, бизге ал өтө керек эле. Бишкектен келдик.
– Гүлай жеңем каза болгонуна бир ай болду! Эмнеге издеп жүргөнүңөрдү билбейм. Бирок үй боюнча маселе болсо, башымды оорутпай азыр жөнөй бергиле...
– Кантип?
– Кандайча? Өлдү дедиңизби?
Атам экөөбүз жарыша кыйкырып жибердик. Аял бизди жактырбай тиктеп турду да, үйгө киргизди. Чакан тапчанда отурдук. Биз үйдү талашканы келбегенибизди билген соң тиги аял жандана түшүп, божурай баштады.
– Гүлай жеңем бейиши болгур, кө-өп азап чекти. Агама тийгенде эле ден соолугу начар болчу. Улам боюнда болуп, бирок балдары токтобой жүрүп экөөнүн ортосунда көп чыр-чатак чыкчу. Анын үстүнө агабыз ичкенин токтотподу. Экөө ажырашып кеткенине көп болгон, агабыз бул үйдү бошотуп, өзү тентип кеткен. Бир кызы менен жалгыз оокат кылып жүрүп, анан аңдыган оору алып тынды. Жеңем байкуш өзүмдүн колуман кетти. «Нурайды жакшы кара» деп жатып үзүлдү. Анан эгерде аны издеп адамдар келип калса, бир кагаздарды берип кой деген эле. Ал аманатына тийген жокмун. Азыр алып чыгып берем.
Жеринен жолу жок жаралсам керек. Бир ай мурун укканымда эмне?! Калың кылып папкага салынып, анан чырмалып оролгон кагаздарды боорума кысып турдум. Мына, мен издеп
келген апам эмес, анын буюмдары колумда. Не деген адилетсиздик? !
Атам экөөбүз адатыбызча үн дешпедик. Мейманканага келип, эки тиземди кучактап, алып келген таңылчагымды тиктеп отура бердим. Ичинде эмне бар? Балким, ачпай эле койгонум оң болуп жүрбөсүн? Мунун баары түш болуп, мен Азиреттин кызы Айданек боюнча калсам кана?..
Бирок түшүм эмес экен, таңгакты кармалап турам. Демек, ачышым керек. Сүрөттөр, өтө көп сүрөттөр алдымда чачылып жатты. Мен издеген, мен тапкан өтмүшүм сүрөткө айланып алдымда жатты. Байкуш аял, өзүмдү көрбөсө да элестетип жүрсүн дегенби, жашоосундагы ар кайсы кырдаалдардагы сүрөттөрүн калтырыптыр. Ак жуумал, кырдач мурун, көздөрү кыйгачынан сынай тиктеген аял экен. Япон сулуусу алдымда тургандай! Бул сүрөт кийин менин тумарым болуп, турмуштан ташыркаганда бул катка эчен ирет кайрыларымды ошол кезде сезбесем керек. Бул саптарды азыр окусам да жүрөгүмдү тепчийт.
«Кызым, Айданегим, акылдуум! Мен билем, сен акылдуу кыз болуп чоңоёсуң. Балким, сен бул саптарды окубай каларсың. Бирок тагдырдан болуп бул сүрөттөр менен каттар колуңа тийсе, анда менин бул дүйнөдө арманым жок. Жаштыгымдан жаңылдым, катуу жаңылдым. Өзүң тууралуу билгиң келер. Мен 18 жашымда сени жарык дүйнөгө алып келип, төрөтканада таштап кеткен апаңмын. Сен экөөбүздөн баш тарткан атаң кыргыздын мен дегендеринин бири. Ооба, оюм жетсе да, колум жетпеген бир чоң адамга махабатым жанды. Ал менден алда канча улуу жана саясаттагы белдүү адамдардын бири болчу. Кандай кырдаалда таанышканыбызды атаңа жолуксаң айтып берер, анткени мен ал күндөрдү эстегенге кудуретим жетпейт. Мени канчалык сүйсө да, үй-бүлөсүнөн ажырашып мага үйлөнмөк эмес. Аны кийин түшүндүм. Ал менден да, сенден да баш тарткан күнү ызамдан улам сени таштап салдым. Төрөт үйүндө жатсам, гүл берип жибериптир. Анын ичине кат салып койгон экен. Тек гана кыздуу болушум менен куттуктап, мындан ары тынчын албашымды сураныптыр. Ага чейин «Экинчи аял кылып болсо да алам же кызың экөөңдү кор кылбай багам» деп жаткан адам бир күндө эмнеге антип тескери сүйлөп калганын билбей калдым. Кызым, билем, ичиңде миң түркүн сурооң бар. Бирок эртеңки турмушумдан, элдин шылдыңынан, ата-энемдин ар-намысынан корктум. Сени таштаганга мажбур болдум. «Эмизсең ажырай албай каласың» деген кепти угуп, сени бир да жолу колума алып эмизбедим. Коңшу палатада жаткан келин сенин тынбай ыйлап жаткан үнүңдү угуп, басып келип колуна алды.
– Меники жарык дүйнөнү көрбөй калды. Эмчегим толуп, сүтүм булактап жанымды кыйнап жатат. Мен эмизип берейинчи,- деди жаш келин жалынычтуу.
Ыйлаганча эмизип турсун деп макул болдум. Эртеси врач менен сүйлөшүп, сени багып аларын айттырыптыр. Кошумча акча да сунуштаган экен...
Кийин турмушка чыктым. Бирок Жараткан менин жазамды көбөйтүп, балдарым токтобой койду. Күйүтүнөн күйөөм ичип, жашоомду тозокко айлантты. Ошол күндөрү жанымды оозума тиштеп таяктан качып баратканда сенин эмчек сурап ыйлаган ыйың кулагымда турчу. Кандай гана өкүнбөдүм. Кандай гана көз жаш төкпөдүм.
Кийин ажырашып кеткенде боюмда калганын билдим. Кыз төрөдүм. Бирок аны да эрезеге жеткире албай ара жолго таштадым. Кызым, мени кечир, апаң катары кечире албасаң, оорукчан, көр оозундагы аял катары кечир. Сенден кийин кабар алып турчумун. Издеп да бардым. Жакшынакай бардар үй-бүлөдө жалгыз кыз болуп жашап жатканыңды угуп, жүрөгүм бөксөрүп калды. Капарсыз турмушуңдан ажыраткым келген жок. Бирок чоң энең качандыр бир кезде сен чындыкты билгенде мени менен катташтырарын айтып убада кылган. Мен ал адамды сыйлаганымдан кетип калдым. Бул тууралуу башка эч ким билген жок. Ал кайтыш болуп кеткенин жакында уктум, өзүм да көр оозунда жатам.
Атаңды билгиң келер. Ал учурда министр, уул-кыздуу, ал тургай неберелери бар. Аты-жөнүн кааласаң, менин катымды берген аялдан таап аласың.
Баса, Нурай аттуу сиңдиң бар. Мен аны сага тапшырдым. Колуңдан келсе каралаша жүр. Күнөөлөрүм үчүн сенден да, Жараткандан да кечирим сурайм. Сен менден күчтүү бол, жарыгым. Сен менден бактылуу бол! Чоң энеңдин айтымында, сен акылдуу кыз болуп чоңоюп жатыпсың. Аны угуп, атаңды тартканыңды түшүндүм. Сүрөтүңө карап менин көчүрмөм экениңди билдим. Ошого каниет... Кош. Апаң Гүлай!»
Көп жылдар өттү андан бери, бирок бечара Данек ошол күндөгүдөй жалгыз болгон эмес. Ошол күнү сүрөттөрдү тиктеп, өөп-жыттап жаттым. Жыты калса да мурдума сиңирип алайын дедим. Жаңы таптым да, ошол замат бул адамды жоготтум. Бөлмө мага ушунчалык тар болуп, мурункудан да жалгызсырадым. Башкаларды билбейм, мага оор учурда жан талаша жакын адамдарымды издей баштайм. Оюма апам менен Аскат келди. Апама айта албайм, Аскатка дароо чалдым.
– Алло!- деди ал ачуулуу.
– Мен Данек...
– Билдим, көзүм бар го. Данек, саатты карадыңбы? Түнкү саат 3 жарым.
– Кечирип кой, сенин үнүңдү угайын дедим.
– Уфф, Данек, бул эмне кылганың? Азыр эле көзүм илинген. Кана, эмне айтасың?..
– Мени менен сүйлөшүп турчу, уктай албай жатам.
– Уйкуң качса эле бирөөнүн уйкусун кошо бузасыңбы? Жинди кыз го бул. Деги атам экөөңдүн кандай табышмактуу жолугушууңар бар, эч түшүнгөн жокмун.
Аа, атам экөөбүз кеткенибизге ичи тардык кылып жаткан экен. Анын уйкусурап сүйлөп жатканын көз алдыма элестетип, кубанып алдым.
nurka85 Чыгуу
Отправить
Супер-Инфо / Жан дүйнө
ТАГДЫР ОЮНУ-3
№564 23-август-29-август, 2013-ж
(Башталышы өткөн сандарда)
Атам экөөбүз Ошто жүрөбүз. Бизге берилген даректи араң таптык. Кичинекей көк дарбазанын жанына келгенде баатырдыгым жоголуп кетти. Дарбазанын аркасында коркунучтуу нерсе жаткандай денем калтырап, кетенчиктей бердим. Атамды карасам мени тиктеп турган экен, дароо чыйрала түштүм. Демимди ичиме алып бир аз турдум да, дарбазаны каккыладым.
– Ким бул?- ичкериден аялдын үнү угулду.
– Биз,- деди атам бек унчугуп.
Башына жоолук салынган орто жаштагы аял алдыбыздан чыкты. Муздак каректери менен бизди бир карап алып, аңкайып туруп калды.
– Ким керек эле?- деди ал орой.
Кызык, менин апам ушулбу? Дегдеп, көз алдыма келтирип, кучагына жыгыла турган болуп келген демим көз көрүнөө өчтү. Мени, мээримге зар болгон бейтаалайды кучактап,
чачымдан сылай турган ушул аялбы? Ичим ачышты.
– Биз Гүлай деген аялды издеп келдик эле. Ушул үйдө жашайбы?- деди атам.
– Кайдан издеп келдиңер эле?- шектене суроо узаткан аял бизди баш-аягыбызга чейин сыдыра тиктеди.
– Биз...
Апкаарып турган мен кеп баштагыча ар жактан кичине күчүк чаңкылдап үрүп калды эле, аны буту менен бир тээп жиберди.
– Үнүң өчкүр, ары турчу, сен эле жетпей жатсаң да...- деди ал өзүнчө күбүрөнүп.
– Айтыңызчы, Гүлай ушул жерде жашайбы?
– Кандай немесиңер, келген жайыңарды айтпай эле демите берген?! Гүлай жок, мен анын кайын сиңдиси болом.
Өх, демек, бул менин апам эмес экен. Дароо жеңилдене калып быдылдай баштадым.
– Эже, бизге ал өтө керек эле. Бишкектен келдик.
– Гүлай жеңем каза болгонуна бир ай болду! Эмнеге издеп жүргөнүңөрдү билбейм. Бирок үй боюнча маселе болсо, башымды оорутпай азыр жөнөй бергиле...
– Кантип?
– Кандайча? Өлдү дедиңизби?
Атам экөөбүз жарыша кыйкырып жибердик. Аял бизди жактырбай тиктеп турду да, үйгө киргизди. Чакан тапчанда отурдук. Биз үйдү талашканы келбегенибизди билген соң тиги аял жандана түшүп, божурай баштады.
– Гүлай жеңем бейиши болгур, кө-өп азап чекти. Агама тийгенде эле ден соолугу начар болчу. Улам боюнда болуп, бирок балдары токтобой жүрүп экөөнүн ортосунда көп чыр-чатак чыкчу. Анын үстүнө агабыз ичкенин токтотподу. Экөө ажырашып кеткенине көп болгон, агабыз бул үйдү бошотуп, өзү тентип кеткен. Бир кызы менен жалгыз оокат кылып жүрүп, анан аңдыган оору алып тынды. Жеңем байкуш өзүмдүн колуман кетти. «Нурайды жакшы кара» деп жатып үзүлдү. Анан эгерде аны издеп адамдар келип калса, бир кагаздарды берип кой деген эле. Ал аманатына тийген жокмун. Азыр алып чыгып берем.
Жеринен жолу жок жаралсам керек. Бир ай мурун укканымда эмне?! Калың кылып папкага салынып, анан чырмалып оролгон кагаздарды боорума кысып турдум. Мына, мен издеп
келген апам эмес, анын буюмдары колумда. Не деген адилетсиздик? !
Атам экөөбүз адатыбызча үн дешпедик. Мейманканага келип, эки тиземди кучактап, алып келген таңылчагымды тиктеп отура бердим. Ичинде эмне бар? Балким, ачпай эле койгонум оң болуп жүрбөсүн? Мунун баары түш болуп, мен Азиреттин кызы Айданек боюнча калсам кана?..
Бирок түшүм эмес экен, таңгакты кармалап турам. Демек, ачышым керек. Сүрөттөр, өтө көп сүрөттөр алдымда чачылып жатты. Мен издеген, мен тапкан өтмүшүм сүрөткө айланып алдымда жатты. Байкуш аял, өзүмдү көрбөсө да элестетип жүрсүн дегенби, жашоосундагы ар кайсы кырдаалдардагы сүрөттөрүн калтырыптыр. Ак жуумал, кырдач мурун, көздөрү кыйгачынан сынай тиктеген аял экен. Япон сулуусу алдымда тургандай! Бул сүрөт кийин менин тумарым болуп, турмуштан ташыркаганда бул катка эчен ирет кайрыларымды ошол кезде сезбесем керек. Бул саптарды азыр окусам да жүрөгүмдү тепчийт.
«Кызым, Айданегим, акылдуум! Мен билем, сен акылдуу кыз болуп чоңоёсуң. Балким, сен бул саптарды окубай каларсың. Бирок тагдырдан болуп бул сүрөттөр менен каттар колуңа тийсе, анда менин бул дүйнөдө арманым жок. Жаштыгымдан жаңылдым, катуу жаңылдым. Өзүң тууралуу билгиң келер. Мен 18 жашымда сени жарык дүйнөгө алып келип, төрөтканада таштап кеткен апаңмын. Сен экөөбүздөн баш тарткан атаң кыргыздын мен дегендеринин бири. Ооба, оюм жетсе да, колум жетпеген бир чоң адамга махабатым жанды. Ал менден алда канча улуу жана саясаттагы белдүү адамдардын бири болчу. Кандай кырдаалда таанышканыбызды атаңа жолуксаң айтып берер, анткени мен ал күндөрдү эстегенге кудуретим жетпейт. Мени канчалык сүйсө да, үй-бүлөсүнөн ажырашып мага үйлөнмөк эмес. Аны кийин түшүндүм. Ал менден да, сенден да баш тарткан күнү ызамдан улам сени таштап салдым. Төрөт үйүндө жатсам, гүл берип жибериптир. Анын ичине кат салып койгон экен. Тек гана кыздуу болушум менен куттуктап, мындан ары тынчын албашымды сураныптыр. Ага чейин «Экинчи аял кылып болсо да алам же кызың экөөңдү кор кылбай багам» деп жаткан адам бир күндө эмнеге антип тескери сүйлөп калганын билбей калдым. Кызым, билем, ичиңде миң түркүн сурооң бар. Бирок эртеңки турмушумдан, элдин шылдыңынан, ата-энемдин ар-намысынан корктум. Сени таштаганга мажбур болдум. «Эмизсең ажырай албай каласың» деген кепти угуп, сени бир да жолу колума алып эмизбедим. Коңшу палатада жаткан келин сенин тынбай ыйлап жаткан үнүңдү угуп, басып келип колуна алды.
– Меники жарык дүйнөнү көрбөй калды. Эмчегим толуп, сүтүм булактап жанымды кыйнап жатат. Мен эмизип берейинчи,- деди жаш келин жалынычтуу.
Ыйлаганча эмизип турсун деп макул болдум. Эртеси врач менен сүйлөшүп, сени багып аларын айттырыптыр. Кошумча акча да сунуштаган экен...
Кийин турмушка чыктым. Бирок Жараткан менин жазамды көбөйтүп, балдарым токтобой койду. Күйүтүнөн күйөөм ичип, жашоомду тозокко айлантты. Ошол күндөрү жанымды оозума тиштеп таяктан качып баратканда сенин эмчек сурап ыйлаган ыйың кулагымда турчу. Кандай гана өкүнбөдүм. Кандай гана көз жаш төкпөдүм.
Кийин ажырашып кеткенде боюмда калганын билдим. Кыз төрөдүм. Бирок аны да эрезеге жеткире албай ара жолго таштадым. Кызым, мени кечир, апаң катары кечире албасаң, оорукчан, көр оозундагы аял катары кечир. Сенден кийин кабар алып турчумун. Издеп да бардым. Жакшынакай бардар үй-бүлөдө жалгыз кыз болуп жашап жатканыңды угуп, жүрөгүм бөксөрүп калды. Капарсыз турмушуңдан ажыраткым келген жок. Бирок чоң энең качандыр бир кезде сен чындыкты билгенде мени менен катташтырарын айтып убада кылган. Мен ал адамды сыйлаганымдан кетип калдым. Бул тууралуу башка эч ким билген жок. Ал кайтыш болуп кеткенин жакында уктум, өзүм да көр оозунда жатам.
Атаңды билгиң келер. Ал учурда министр, уул-кыздуу, ал тургай неберелери бар. Аты-жөнүн кааласаң, менин катымды берген аялдан таап аласың.
Баса, Нурай аттуу сиңдиң бар. Мен аны сага тапшырдым. Колуңдан келсе каралаша жүр. Күнөөлөрүм үчүн сенден да, Жараткандан да кечирим сурайм. Сен менден күчтүү бол, жарыгым. Сен менден бактылуу бол! Чоң энеңдин айтымында, сен акылдуу кыз болуп чоңоюп жатыпсың. Аны угуп, атаңды тартканыңды түшүндүм. Сүрөтүңө карап менин көчүрмөм экениңди билдим. Ошого каниет... Кош. Апаң Гүлай!»
Көп жылдар өттү андан бери, бирок бечара Данек ошол күндөгүдөй жалгыз болгон эмес. Ошол күнү сүрөттөрдү тиктеп, өөп-жыттап жаттым. Жыты калса да мурдума сиңирип алайын дедим. Жаңы таптым да, ошол замат бул адамды жоготтум. Бөлмө мага ушунчалык тар болуп, мурункудан да жалгызсырадым. Башкаларды билбейм, мага оор учурда жан талаша жакын адамдарымды издей баштайм. Оюма апам менен Аскат келди. Апама айта албайм, Аскатка дароо чалдым.
– Алло!- деди ал ачуулуу.
– Мен Данек...
– Билдим, көзүм бар го. Данек, саатты карадыңбы? Түнкү саат 3 жарым.
– Кечирип кой, сенин үнүңдү угайын дедим.
– Уфф, Данек, бул эмне кылганың? Азыр эле көзүм илинген. Кана, эмне айтасың?..
– Мени менен сүйлөшүп турчу, уктай албай жатам.
– Уйкуң качса эле бирөөнүн уйкусун кошо бузасыңбы? Жинди кыз го бул. Деги атам экөөңдүн кандай табышмактуу жолугушууңар бар, эч түшүнгөн жокмун.
Аа, атам экөөбүз кеткенибизге ичи тардык кылып жаткан экен. Анын уйкусурап сүйлөп жатканын көз алдыма элестетип, кубанып алдым.
#113 14 July 2015 - 18:44
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 178
- 15 January 13
- : 07 May 2018 12:49
– Аскат, мен... мен апамды таптым!
Бул сөздү айтайын деген эмесмин, бирок оюмду да, эркимди да башкара албай калдым. Жүрөгүмдө турган сөз атылып чыгып кетти. Эх, азыр тилимди тиштеп алганга кайыл элем. Аскат трубканы ыргытып ийип «Данек дөөдүрөп жатат» деп башын чүмкөп уктап калса экен деп тилеп жибергенге үлгүрдүм. Бирок трубканын ары жагынан мен күтпөгөн реакция болду.
– Кайдасың азыр?- деди ал токтоо гана.
Уйкусу ачылып кеткенин сездим. Тамашага жооткотуп кутулайын дегенче анын кабатырланган үнү угулду.
– Атам жаныңдабы? Таң атар менен мен да жолго чыгам.
– Жинди болбочу, кереги жок.
– Мына, ыйлап жаткан экенсиң, ээ...
– Ыйлаган жокмун. Андан көрө айтчы, сен билчү белең?
– Атам экөөң табышмактуу жоголуп кеткениңден шектенгем.
– Аны айткан жокмун, мен тууралуу качантан бери билесиң?
Эриндерим калтырап кетти. Бир гана мен билбеген экем да, көрсө, үй-бүлөдөн.
– Мен кичинемден эле билем. Бир жолу чоң энем менен атам сүйлөшүп жатканын уккам. Алар сенин апаң издеп келсе кандай болот деп кабатырланышкан эле. Кийин экөөбүз жол
кырсыгына кабылганда менин каным менен сеники төп келбеди. Атам да, апам да сага кан бере алышпады. Ошондо бул чындыкты билгем.
– Эмнеге мага айткан жоксуң?
Ыйлап жибердим. Аскат колунан келишинче трубкадан сооротуп жатты. Же бир токтоно алсамчы, айласы кеткенде чоң энемди туурап эркелете баштады.
– Чоң энемдин сөздөрү менен эркелетейинчи, балким, ошондо басылып каласың. Айданегим, сулуу кызым, сары улагым, болду эми ыйлаба...
Аргасыз бырс күлүп ийдим. Аскат менен таң атканча сүйлөштүм. Ыйлап алган, андан да ыйласаң соорото ала турган адамың бар экени жакшы тура. Черим жазылып, бугум чыгып калды.
Ушул ой менен уктап калдым. Көпкө уктаган экем, бир маалда эшиктин тыкылдаганынан ойгонуп кеттим. Босогодо чакан рюкзагын көтөрүп Аскат, анын аркасында атам турат. Кандай жыргал, көзүмдү жумуп, шап мойнуна асылдым.
– Кантет, ой, болду эми...
Аскаттын жүзү кубарып, негедир ыңгайсыз болуп кетти. Кызык, эмнеге? Атам бизди үн катпай тиктеп турду. Көзүндө тынчсыздануу, аёо...
– Ата!
Чындыкты билгенден бери ата деп кайрыла албай жүргөм. Аскаттын кучагынан бошонуп, атамдын көкүрөгүнө жыгылдым. Бир караган адамга катаал, катуу көрүнгөн адамды ушунчалык жакшы көрөрүмдү эми сездим. Азыр мени Жараткан өз атам менен баккан атамдын кимисин тандайсың десе, көз ирмебей туруп баккан атамды тандаар элем.
Бөлмөгө кирип, атам менен Аскат катты окушту. Апамдын сүрөтүн кызыгуу менен тиктеп туруп, Аскат мага аста көз жиберип жатканын байкадым. Кыязы, окшоштуруп жатат окшойт. Бечара аялга чын эле окшош элем.
– Биздин Данек чоңойгондо сулуу кыз болот окшойт, ээ, ата?- деп койду Аскат.
Чачыман тартып тийише кетти.
– Чоң элемин.
– Аскат, коё турчу. Данек, катта жазылган кичине кыз тууралуу кандай дейсиң? Апасы аны сага тапшырган экен. Кааласаң издештирели. Кыздын сенден башка эч кимиси жок экен. Данек, түшүнүп турам, сен алгач бул кабарды кабыл алышың керек. Бирок ал учурда сендей эле бир кыздын тагдыры талкаланып жатышы мүмкүн. Жакшылап ойлонуп көрчү.
– Рахмат, ата.
Мен да сиңдим Нурайды издегим келип, бирок атамдан сурана албай жатканымды кайдан биле койду экен?..
Сиңдимди издеп көп жерге бардык. Оштогу балдар үйүнөн аны кимдир бирөө асырап алганын, алардын дареги берилбешин билдик. Нурай 5 жашта экен. Атам издөөнү токтотпосун айтып мени жубатканы менен, анчалык үмүт кыла албадым. Шаарды көрөбүз деп Аскат экөөбүз калып калдык. Атам каалабаса да бизди таштап кеткенге аргасыз болду. Аскат мени жоголуп кетчүдөй билегимден кармап алган, өзү деле менден көп нерсе билбегени менен ишенимдүү. Айтор, мага колунан келишинче гид болгонго жарады. Күнү кечке шаарды кыдырып жүрүп номерибизге келдик.
– Айданек...- деди Аскат бир маанилүү нерсе айтчудай.
Кылчайып тиктеп туруп калдым да, негедир көзүмөн жаш айланып кетти.
– Эгерде дагы ыйлай турган болсоң, эч нерсе айтпайм.
– Жок, айта бер.
– Сага азыр оор. Бирок кийин баары өз ордуна келет. Мен ар дайым сенин жаныңда болом. Туура, биз бир тууган эмеспиз. Бирок бир туугандан да жакын болуп калбадыкпы. .. Мен сенин ата-энең башка экенин кичине кезимден билчүмүн. Ошондон баштап сени аяп, коргогум келди.
– Эмнеге мага баарын айткан жок элең?
– Сен чындыкты билсең, өз ата-энеңди издеп кетип калат деп коркком. Данек, сен билбейсиң, мага канчалык керек экениңди. Сен жок болсоң үйгө да киргим келбейт. Мурун чоң энем бар эле, жок дегенде. Эми жалгыз гана сен үчүн үйгө келчү болдум.
– Атамчы?
– Атамдын жөнү башка. Бирок ал көпчүлүк учурда үйдө болбойт эмеспи. Менимче, ал да үйдөн качат. Кээде атамды аяп кетем. Анткени ал өз тагдырынан адашып калган адамдай сезилет. Кээде үйдө болгондо деле бош бөлмөлөрдү кыдырып, бир нерселерди карап, өзү менен өзү күңгүрөнүп сүйлөнө берет. Ошондой абалында көргөндө ушунчалык аяп кетем, жаным ооруйт. Аны карап отургандан көрө сыртка чыгып кетип, бирөө менен мушташып келсем, жаным анчалык оорубай калгандай сезилет.
– Апаңчы?
– Апам атама караганда бактылуу. Бактысыз болсо да аны эч кимге билгизбейт. Ал өтө күчтүү аял. Анан да күйөөсүн өтө сыйлайт. Кыздары бар, биринен бири таттуу, алар менен алаксыйт. Атамдын менден башка балдары болгондо, балким, алаксып кетет беле.
– Экөөнүн тагдыры тууралуу билесиңби?
Аскатка бул суроом жага бербеди окшойт, кашын жыйрып алды. Негизи, мен билген эки Аскат бар. Бири өзүн да, өңгөнү да аябаган таш боор, шылдыңчыл, кыз жандуу, менменсинген жигит. Экинчиси боорукер, адилет, бардыгына жардамга шашылган, жүрөгү назик Аскат. Экинчи Аскатты көп адам билбейт, кээде анын чыныгы жүзүн мен жана атасы гана билгендей сезилип кетет.
– Данек, сен мени эч качан таштабайсыңбы? - деди ал негедир бир убакта.
– Жок.
– Эч кайда кетпейсиңби?
– Эч качан.
– Өткөндү кайрый албайсың, атаңды издештин деле кереги жок.
– Аны издейин деген оюм да жок. Мен апамды таптым. Апамды бактысыз кылган ал адамды издеп не кылмакмын?!
– Анда мага убада кыл.
– Макул, эмне деп...
– Аскат кандай жиндилик кылса да, ал өзүнөн, чындыктан, реалдуулуктан качып кетсе да эч качан андан баш тартпа. Ким эмне деп айтса да сен мага ишен. Ким эмне менен сени азгырса да жанымда бол.
– Ким мени азгырат эле?
– Билбейм, сүйүү, байлык, атак-даңк! Ушунун баары азгырышы мүмкүн. Сен көп ийгиликтерге жетишесиң, көрөсүң го. Азыр эле ыр жазасың, 4 тилде эркин сүйлөйсүң, менден акыл деңгээлиң алда канча жогору. Сен кыйын адам болосуң. Ошондо да мени таштаба. Баарынан жаманы – кимдир бирөө сени таштап кеткени. Баарынан жаманы – таяна турган адам сенден кимдир бирөөнү жогору коюп, ишеничиңди актабай кеткени.
Бул сөздү айтайын деген эмесмин, бирок оюмду да, эркимди да башкара албай калдым. Жүрөгүмдө турган сөз атылып чыгып кетти. Эх, азыр тилимди тиштеп алганга кайыл элем. Аскат трубканы ыргытып ийип «Данек дөөдүрөп жатат» деп башын чүмкөп уктап калса экен деп тилеп жибергенге үлгүрдүм. Бирок трубканын ары жагынан мен күтпөгөн реакция болду.
– Кайдасың азыр?- деди ал токтоо гана.
Уйкусу ачылып кеткенин сездим. Тамашага жооткотуп кутулайын дегенче анын кабатырланган үнү угулду.
– Атам жаныңдабы? Таң атар менен мен да жолго чыгам.
– Жинди болбочу, кереги жок.
– Мына, ыйлап жаткан экенсиң, ээ...
– Ыйлаган жокмун. Андан көрө айтчы, сен билчү белең?
– Атам экөөң табышмактуу жоголуп кеткениңден шектенгем.
– Аны айткан жокмун, мен тууралуу качантан бери билесиң?
Эриндерим калтырап кетти. Бир гана мен билбеген экем да, көрсө, үй-бүлөдөн.
– Мен кичинемден эле билем. Бир жолу чоң энем менен атам сүйлөшүп жатканын уккам. Алар сенин апаң издеп келсе кандай болот деп кабатырланышкан эле. Кийин экөөбүз жол
кырсыгына кабылганда менин каным менен сеники төп келбеди. Атам да, апам да сага кан бере алышпады. Ошондо бул чындыкты билгем.
– Эмнеге мага айткан жоксуң?
Ыйлап жибердим. Аскат колунан келишинче трубкадан сооротуп жатты. Же бир токтоно алсамчы, айласы кеткенде чоң энемди туурап эркелете баштады.
– Чоң энемдин сөздөрү менен эркелетейинчи, балким, ошондо басылып каласың. Айданегим, сулуу кызым, сары улагым, болду эми ыйлаба...
Аргасыз бырс күлүп ийдим. Аскат менен таң атканча сүйлөштүм. Ыйлап алган, андан да ыйласаң соорото ала турган адамың бар экени жакшы тура. Черим жазылып, бугум чыгып калды.
Ушул ой менен уктап калдым. Көпкө уктаган экем, бир маалда эшиктин тыкылдаганынан ойгонуп кеттим. Босогодо чакан рюкзагын көтөрүп Аскат, анын аркасында атам турат. Кандай жыргал, көзүмдү жумуп, шап мойнуна асылдым.
– Кантет, ой, болду эми...
Аскаттын жүзү кубарып, негедир ыңгайсыз болуп кетти. Кызык, эмнеге? Атам бизди үн катпай тиктеп турду. Көзүндө тынчсыздануу, аёо...
– Ата!
Чындыкты билгенден бери ата деп кайрыла албай жүргөм. Аскаттын кучагынан бошонуп, атамдын көкүрөгүнө жыгылдым. Бир караган адамга катаал, катуу көрүнгөн адамды ушунчалык жакшы көрөрүмдү эми сездим. Азыр мени Жараткан өз атам менен баккан атамдын кимисин тандайсың десе, көз ирмебей туруп баккан атамды тандаар элем.
Бөлмөгө кирип, атам менен Аскат катты окушту. Апамдын сүрөтүн кызыгуу менен тиктеп туруп, Аскат мага аста көз жиберип жатканын байкадым. Кыязы, окшоштуруп жатат окшойт. Бечара аялга чын эле окшош элем.
– Биздин Данек чоңойгондо сулуу кыз болот окшойт, ээ, ата?- деп койду Аскат.
Чачыман тартып тийише кетти.
– Чоң элемин.
– Аскат, коё турчу. Данек, катта жазылган кичине кыз тууралуу кандай дейсиң? Апасы аны сага тапшырган экен. Кааласаң издештирели. Кыздын сенден башка эч кимиси жок экен. Данек, түшүнүп турам, сен алгач бул кабарды кабыл алышың керек. Бирок ал учурда сендей эле бир кыздын тагдыры талкаланып жатышы мүмкүн. Жакшылап ойлонуп көрчү.
– Рахмат, ата.
Мен да сиңдим Нурайды издегим келип, бирок атамдан сурана албай жатканымды кайдан биле койду экен?..
Сиңдимди издеп көп жерге бардык. Оштогу балдар үйүнөн аны кимдир бирөө асырап алганын, алардын дареги берилбешин билдик. Нурай 5 жашта экен. Атам издөөнү токтотпосун айтып мени жубатканы менен, анчалык үмүт кыла албадым. Шаарды көрөбүз деп Аскат экөөбүз калып калдык. Атам каалабаса да бизди таштап кеткенге аргасыз болду. Аскат мени жоголуп кетчүдөй билегимден кармап алган, өзү деле менден көп нерсе билбегени менен ишенимдүү. Айтор, мага колунан келишинче гид болгонго жарады. Күнү кечке шаарды кыдырып жүрүп номерибизге келдик.
– Айданек...- деди Аскат бир маанилүү нерсе айтчудай.
Кылчайып тиктеп туруп калдым да, негедир көзүмөн жаш айланып кетти.
– Эгерде дагы ыйлай турган болсоң, эч нерсе айтпайм.
– Жок, айта бер.
– Сага азыр оор. Бирок кийин баары өз ордуна келет. Мен ар дайым сенин жаныңда болом. Туура, биз бир тууган эмеспиз. Бирок бир туугандан да жакын болуп калбадыкпы. .. Мен сенин ата-энең башка экенин кичине кезимден билчүмүн. Ошондон баштап сени аяп, коргогум келди.
– Эмнеге мага баарын айткан жок элең?
– Сен чындыкты билсең, өз ата-энеңди издеп кетип калат деп коркком. Данек, сен билбейсиң, мага канчалык керек экениңди. Сен жок болсоң үйгө да киргим келбейт. Мурун чоң энем бар эле, жок дегенде. Эми жалгыз гана сен үчүн үйгө келчү болдум.
– Атамчы?
– Атамдын жөнү башка. Бирок ал көпчүлүк учурда үйдө болбойт эмеспи. Менимче, ал да үйдөн качат. Кээде атамды аяп кетем. Анткени ал өз тагдырынан адашып калган адамдай сезилет. Кээде үйдө болгондо деле бош бөлмөлөрдү кыдырып, бир нерселерди карап, өзү менен өзү күңгүрөнүп сүйлөнө берет. Ошондой абалында көргөндө ушунчалык аяп кетем, жаным ооруйт. Аны карап отургандан көрө сыртка чыгып кетип, бирөө менен мушташып келсем, жаным анчалык оорубай калгандай сезилет.
– Апаңчы?
– Апам атама караганда бактылуу. Бактысыз болсо да аны эч кимге билгизбейт. Ал өтө күчтүү аял. Анан да күйөөсүн өтө сыйлайт. Кыздары бар, биринен бири таттуу, алар менен алаксыйт. Атамдын менден башка балдары болгондо, балким, алаксып кетет беле.
– Экөөнүн тагдыры тууралуу билесиңби?
Аскатка бул суроом жага бербеди окшойт, кашын жыйрып алды. Негизи, мен билген эки Аскат бар. Бири өзүн да, өңгөнү да аябаган таш боор, шылдыңчыл, кыз жандуу, менменсинген жигит. Экинчиси боорукер, адилет, бардыгына жардамга шашылган, жүрөгү назик Аскат. Экинчи Аскатты көп адам билбейт, кээде анын чыныгы жүзүн мен жана атасы гана билгендей сезилип кетет.
– Данек, сен мени эч качан таштабайсыңбы? - деди ал негедир бир убакта.
– Жок.
– Эч кайда кетпейсиңби?
– Эч качан.
– Өткөндү кайрый албайсың, атаңды издештин деле кереги жок.
– Аны издейин деген оюм да жок. Мен апамды таптым. Апамды бактысыз кылган ал адамды издеп не кылмакмын?!
– Анда мага убада кыл.
– Макул, эмне деп...
– Аскат кандай жиндилик кылса да, ал өзүнөн, чындыктан, реалдуулуктан качып кетсе да эч качан андан баш тартпа. Ким эмне деп айтса да сен мага ишен. Ким эмне менен сени азгырса да жанымда бол.
– Ким мени азгырат эле?
– Билбейм, сүйүү, байлык, атак-даңк! Ушунун баары азгырышы мүмкүн. Сен көп ийгиликтерге жетишесиң, көрөсүң го. Азыр эле ыр жазасың, 4 тилде эркин сүйлөйсүң, менден акыл деңгээлиң алда канча жогору. Сен кыйын адам болосуң. Ошондо да мени таштаба. Баарынан жаманы – кимдир бирөө сени таштап кеткени. Баарынан жаманы – таяна турган адам сенден кимдир бирөөнү жогору коюп, ишеничиңди актабай кеткени.
#114 14 July 2015 - 18:45
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 178
- 15 January 13
- : 07 May 2018 12:49
Аскат көзүнүн жашын аарчып алды. Ошондо гана анын ыйлап жатканын байкадым. Эмне айткысы келгенин билгеним жок. Сезгеним, мен ага керек экеним эле. Мен Аскатка керекмин!
Ушул сезим таманымдан башыма чейин толкун болуп чыгып, көктө учуп жүргөндөй болдум.
– Убада берем, эч качан сенден алыс кетпейм. Кандай күн болсо да. Өз эркимде эле болсо, сенден эч качан алыстабайм.
Күн күркүрөп, чагылган чарт-чурт. Аскат кайрадан өз репертуарында. Менин тиземе башын коюп, кайсы бир кыздын адепсиздигин, кимдир бирөөнүн ага ашык болуп көп кабаттуу үйдөн боюн таштайм дегенин айтып күлдүрүп жатты. Мен адатымча күлүп гана коём.
– Эмне, чын эле ишенбейсиңби? Менин артымдан ээрчиген кыздардан сурасаң, баары чын экенин айтып беришет.
– Ишенем.
– А эмнеге күлүп жатасың?
– Билбейм, мен бир да жигит үчүн андай кадамга барбайт элем. Акмакчылык да бул...
– Даа, акмакчылык. Данек, сен бирөөнү сүйүп көрдүң беле?
Онтоп жибердим. Жооп бергим келбеди. Аскат өзүнчө бүтүм чыгарып койду.
– Жок, сүйүүгө жолуга элексиң. Болбосо мен билет элем.
– Ооба, мага сүйүү келе элек,- дедим мен аны тынч алдырмакка.
Эртеси экөөбүз үйгө кайттык.
Ххх
Ошентип, менин бакма кыз экеним 16 жашка чыкканда билинди. Кызык, менин жашоомдо бир карасаң эч нерсе деле болбогондой, бирок мурункудай да эмес. Бардыгынан апам экөөбүздүн мамилебиз оорлошо баштады. Атам Оштон келгенден кийин ага болгон окуяны айтып берген экен. Аскат экөөбүз машинадан түшүп, үйдүн босогосун аттаганда апамдын бүркөө кабагын, ыйлаган түрүн көрүп эле билдим. Мени мурункудай жүзүмдөн өөп тосуп албай, жатыркай тиктеп алып бурулуп кетти. Бир күнү өзүмдүн апамдын сүрөтүн кармалап ойлуу отурсам, апам кирип келди бөлмөмө. Сүрөттү бекиткенге жетишпей калдым. Айла жок, аркама ката салдым.
– Бекитпей эле кой. Эми аны жашырыштын деле кереги жок. Айданек, бул чындыкты билишиңди каалаган эмесмин. Мен эң бактысыз адам болсом керек, Азирет мени сенден да
ажыратып тынды. Анын бул жоругун эч качан кечирбейм.
– Апа...
– Жок, мени угуп тур. Куду азыр көрүп тургандаймын ошол күндү. Булактап аккан эмчегимди соруп, ыйын басып калган наристе азыр да көз алдымда. Кудай турат. Мен сага жакшы апа болгонго аракет кылдым. Сени менен тагдырымдын бөксөсүн толтурам дегем. Бирок акыры ушул күн келерин да дилимде туйгам. Мына, сен эми бойго жеттиң. Өзүңдүн апаңды таапсың. Ал эми мен тагдырдан дагы бир жолу жеңилгенимди мойнума алууга аргасызмын.
Апам көз жашын эч качан, эч бир жанга көргөзбөй ыйлачу. Бул жолу да көздөрүнөн тамчылар сүрүлүп келип таноосуна токтоду. Көз жашын сүрткүм келип колумду созо бердим.
– Апа, мен...
Апам колумду кагып жиберди.
– Кереги жок! Мага эч кимдин аянычынын кереги жок.
Ушинтти да, эшикти тарс жаап чыгып кетти. Апамдын түшүнүгүндө мен ага өз апамды издеп чыккынчылык кылгандырмын. Ооба, күнөөлүүмүн. «Апа, кантсе да сен апасың, сеники туура деп кабыл алышым керек. Бирок эмне үчүн өз жашооңдон сызып салардан мурда менден бир ооз кеп сурабадың? Мени өзүңдөн алыстатпа. Мен дагы деле ошол жардамга муктаж кызмын, апа. Мен алардыкы эмесмин, силердикимин. ..» Дилимде ушул сөздөрүм чыркырап турса да, апама оюмдагыны айта албадым. Ичтен сызып кала бердим. Бир чети ал киши мени өз жашоосунан оңой эле сызып салгандай сезилди. Таарынып калдым. Мен эми жападан жалгыз калдым. Күндөн күнгө начарлай берип, бир күнү сабактан эсимди жоготуп коюптурмун. Ооруканадан эсиме келдим. Жанымда класс жетекчим Гүлназ эжей бар экен.
– Мен кайдамын?
– Ооруканада, Данек, азыр мага эмне болгонун баарын айтып бересиң. Башка эч нерсени укпайм.
Мен көзүмдү жумуп алдым. Сабактан жыгылып калганымды айт... Эжейим мени эки саат кыйнады.
– Данек, эмне болгон сага?
Акыры эжейимдин мээримдүү тиктегенине туруштук бере албадым.
– Жок, жок, минтип карабаңыз мени. Мен баары бир айта албайм.
– Сени көптөн бери кыйнаган нерсе бар. Кана, менин сыр жашыра алат экенимди билесиң го. Экөөбүз бири-бирибизден качан сыр жашырчу элек?!
Уф, акыры эжейдин аракети ишке ашты. Айтып бербесем кутулчудай эмесмин. Айтор, менин башымдан өткөн окуяларды, сезимдеримди эжейге төкпөй-чачпай айтып бердим. Ал башын жерге салып угуп отурду да, мени тике карады. Аргасыз көзүмдү ала качтым.
– Бери карачы, сен Аскатты...
– Жок, жок...- бетимди басып алып башымды чайкаган мени ал тиктеп турду да, башын чайкап койду.
– Келесоо кыз, сүйүүдөн эч кандай уялуунун кереги жок.
– Жок, жок...
– Бери карачы,- деди ал ээгимден көтөрө.
Көзүмдү ала качкан мени көзүнө тике карашка мажбур кылды.
– Сен бул абалда дагы жүрө берсең, ооруп калышың мүмкүн. Эмне үчүн апаңа айтпадың?
– Апамабы, жок, эч качан...
– Болуптур, апаңа айтпасаң да курбу кыздарыңа, кимдир бирөөгө ачылышың керек эле да. Мындай оор нерсени кантип жалгыз көтөрдүң?
– Билбейм, уялдым.
– Данек, Аскат экөөң бир тууган эмессиңер. Экөөң тең ал тууралуу билесиңер, андай сезим болгону үчүн эч ким күнөөлүү эмес. Өзүң эле ой жүгүртүп көрчү, сен акылдуу кызсың
го.
– Мен күнөөлүүмүн! Мен элден башкача жолу жок жаралып калгам. Эмнеге Аскат? Дүйнө жүзүндө толтура эркек бар эмеспи? Кантип бул сезимдер менен жашайм? Айтыңызчы, эжей, кантип? Бирок канчалык аракет кылсам да мобу жеримде турат. Эмне кылышым керек? Отурсам-турсам, жатсам, атүгүл түш көрсөм да ал мээмде, жүрөгүмдө, канымда...
– Мени кара, Данек, бул эч кандай жаман нерсе эмес, уялуунун да кереги жок. Элдин баары, мектептин баары экөөңдүн бир тууган эмес экениңерди билчү элек. Өзүң билесиң, бул нерселер элдин оозунда болот эмеспи. Сен эч кандай кылмыш кылган жоксуң. Сүйүү-сүйбөө адамдын тандоосунан болсо, анда баары эле тандап сүйбөйт беле. Бул табигый сезим. Сен андан эч качан уялба.
Акыры дарынын натыйжасыбы, уктап бараттым. Уктап баратып да эжейимден эч кимге айтпоосун суранып безеленип жаттым. Уктап кеткен экенмин, бир учурда колумду бирөө кармап отурганын туйдум. Көзүмдү ачпай туруп Аскат экенин билдим.
– Жинди кыз, дагы эмне болду?
– Эч нерсе. Үйдөгүлөр уктубу?
– Апаң уга элек, врачтар атама чалышкан экен. Ал мага чалды, өзү жолдо келе жатат.
– Мени кечирип койгула...
– Гүлназ эже жаныңда экен, азыр эле кетти.
Аскат бир нерселерди сүйлөп жатты. Мен кайрадан караңгылык каптаган дүйнөгө сүңгүп кеттим. Бул жолу коркконум жок, анткени жанымда Аскат бар эле.
Ооба, кимдир бирөө мен үчүн тагдырымды сценарий кылып жазып койгондой. Бирок бул тагдырды өз колум менен жазып албаганым анык. Бул жолу каршылык кыла албадым. Өзүм менен өзүм күрөшө бергенден, туюктан жол таппай тырмалай бергенден тажадым. Жаным көзүмө көрүнүп жатса да сезимимди думбалап жашыра бергенден, андан азап тарткандан чарчадым. Өзүмдү өзүм бул сүйүү үчүн күнөөлөй бергенден да... Мага жазылган тагдыр ушул болсо, демек, баш ийишим керек. Мен Аскатты чексиз сүйөрүмдү мойнума алганга аргасызмын!
– Убада берем, эч качан сенден алыс кетпейм. Кандай күн болсо да. Өз эркимде эле болсо, сенден эч качан алыстабайм.
Күн күркүрөп, чагылган чарт-чурт. Аскат кайрадан өз репертуарында. Менин тиземе башын коюп, кайсы бир кыздын адепсиздигин, кимдир бирөөнүн ага ашык болуп көп кабаттуу үйдөн боюн таштайм дегенин айтып күлдүрүп жатты. Мен адатымча күлүп гана коём.
– Эмне, чын эле ишенбейсиңби? Менин артымдан ээрчиген кыздардан сурасаң, баары чын экенин айтып беришет.
– Ишенем.
– А эмнеге күлүп жатасың?
– Билбейм, мен бир да жигит үчүн андай кадамга барбайт элем. Акмакчылык да бул...
– Даа, акмакчылык. Данек, сен бирөөнү сүйүп көрдүң беле?
Онтоп жибердим. Жооп бергим келбеди. Аскат өзүнчө бүтүм чыгарып койду.
– Жок, сүйүүгө жолуга элексиң. Болбосо мен билет элем.
– Ооба, мага сүйүү келе элек,- дедим мен аны тынч алдырмакка.
Эртеси экөөбүз үйгө кайттык.
Ххх
Ошентип, менин бакма кыз экеним 16 жашка чыкканда билинди. Кызык, менин жашоомдо бир карасаң эч нерсе деле болбогондой, бирок мурункудай да эмес. Бардыгынан апам экөөбүздүн мамилебиз оорлошо баштады. Атам Оштон келгенден кийин ага болгон окуяны айтып берген экен. Аскат экөөбүз машинадан түшүп, үйдүн босогосун аттаганда апамдын бүркөө кабагын, ыйлаган түрүн көрүп эле билдим. Мени мурункудай жүзүмдөн өөп тосуп албай, жатыркай тиктеп алып бурулуп кетти. Бир күнү өзүмдүн апамдын сүрөтүн кармалап ойлуу отурсам, апам кирип келди бөлмөмө. Сүрөттү бекиткенге жетишпей калдым. Айла жок, аркама ката салдым.
– Бекитпей эле кой. Эми аны жашырыштын деле кереги жок. Айданек, бул чындыкты билишиңди каалаган эмесмин. Мен эң бактысыз адам болсом керек, Азирет мени сенден да
ажыратып тынды. Анын бул жоругун эч качан кечирбейм.
– Апа...
– Жок, мени угуп тур. Куду азыр көрүп тургандаймын ошол күндү. Булактап аккан эмчегимди соруп, ыйын басып калган наристе азыр да көз алдымда. Кудай турат. Мен сага жакшы апа болгонго аракет кылдым. Сени менен тагдырымдын бөксөсүн толтурам дегем. Бирок акыры ушул күн келерин да дилимде туйгам. Мына, сен эми бойго жеттиң. Өзүңдүн апаңды таапсың. Ал эми мен тагдырдан дагы бир жолу жеңилгенимди мойнума алууга аргасызмын.
Апам көз жашын эч качан, эч бир жанга көргөзбөй ыйлачу. Бул жолу да көздөрүнөн тамчылар сүрүлүп келип таноосуна токтоду. Көз жашын сүрткүм келип колумду созо бердим.
– Апа, мен...
Апам колумду кагып жиберди.
– Кереги жок! Мага эч кимдин аянычынын кереги жок.
Ушинтти да, эшикти тарс жаап чыгып кетти. Апамдын түшүнүгүндө мен ага өз апамды издеп чыккынчылык кылгандырмын. Ооба, күнөөлүүмүн. «Апа, кантсе да сен апасың, сеники туура деп кабыл алышым керек. Бирок эмне үчүн өз жашооңдон сызып салардан мурда менден бир ооз кеп сурабадың? Мени өзүңдөн алыстатпа. Мен дагы деле ошол жардамга муктаж кызмын, апа. Мен алардыкы эмесмин, силердикимин. ..» Дилимде ушул сөздөрүм чыркырап турса да, апама оюмдагыны айта албадым. Ичтен сызып кала бердим. Бир чети ал киши мени өз жашоосунан оңой эле сызып салгандай сезилди. Таарынып калдым. Мен эми жападан жалгыз калдым. Күндөн күнгө начарлай берип, бир күнү сабактан эсимди жоготуп коюптурмун. Ооруканадан эсиме келдим. Жанымда класс жетекчим Гүлназ эжей бар экен.
– Мен кайдамын?
– Ооруканада, Данек, азыр мага эмне болгонун баарын айтып бересиң. Башка эч нерсени укпайм.
Мен көзүмдү жумуп алдым. Сабактан жыгылып калганымды айт... Эжейим мени эки саат кыйнады.
– Данек, эмне болгон сага?
Акыры эжейимдин мээримдүү тиктегенине туруштук бере албадым.
– Жок, жок, минтип карабаңыз мени. Мен баары бир айта албайм.
– Сени көптөн бери кыйнаган нерсе бар. Кана, менин сыр жашыра алат экенимди билесиң го. Экөөбүз бири-бирибизден качан сыр жашырчу элек?!
Уф, акыры эжейдин аракети ишке ашты. Айтып бербесем кутулчудай эмесмин. Айтор, менин башымдан өткөн окуяларды, сезимдеримди эжейге төкпөй-чачпай айтып бердим. Ал башын жерге салып угуп отурду да, мени тике карады. Аргасыз көзүмдү ала качтым.
– Бери карачы, сен Аскатты...
– Жок, жок...- бетимди басып алып башымды чайкаган мени ал тиктеп турду да, башын чайкап койду.
– Келесоо кыз, сүйүүдөн эч кандай уялуунун кереги жок.
– Жок, жок...
– Бери карачы,- деди ал ээгимден көтөрө.
Көзүмдү ала качкан мени көзүнө тике карашка мажбур кылды.
– Сен бул абалда дагы жүрө берсең, ооруп калышың мүмкүн. Эмне үчүн апаңа айтпадың?
– Апамабы, жок, эч качан...
– Болуптур, апаңа айтпасаң да курбу кыздарыңа, кимдир бирөөгө ачылышың керек эле да. Мындай оор нерсени кантип жалгыз көтөрдүң?
– Билбейм, уялдым.
– Данек, Аскат экөөң бир тууган эмессиңер. Экөөң тең ал тууралуу билесиңер, андай сезим болгону үчүн эч ким күнөөлүү эмес. Өзүң эле ой жүгүртүп көрчү, сен акылдуу кызсың
го.
– Мен күнөөлүүмүн! Мен элден башкача жолу жок жаралып калгам. Эмнеге Аскат? Дүйнө жүзүндө толтура эркек бар эмеспи? Кантип бул сезимдер менен жашайм? Айтыңызчы, эжей, кантип? Бирок канчалык аракет кылсам да мобу жеримде турат. Эмне кылышым керек? Отурсам-турсам, жатсам, атүгүл түш көрсөм да ал мээмде, жүрөгүмдө, канымда...
– Мени кара, Данек, бул эч кандай жаман нерсе эмес, уялуунун да кереги жок. Элдин баары, мектептин баары экөөңдүн бир тууган эмес экениңерди билчү элек. Өзүң билесиң, бул нерселер элдин оозунда болот эмеспи. Сен эч кандай кылмыш кылган жоксуң. Сүйүү-сүйбөө адамдын тандоосунан болсо, анда баары эле тандап сүйбөйт беле. Бул табигый сезим. Сен андан эч качан уялба.
Акыры дарынын натыйжасыбы, уктап бараттым. Уктап баратып да эжейимден эч кимге айтпоосун суранып безеленип жаттым. Уктап кеткен экенмин, бир учурда колумду бирөө кармап отурганын туйдум. Көзүмдү ачпай туруп Аскат экенин билдим.
– Жинди кыз, дагы эмне болду?
– Эч нерсе. Үйдөгүлөр уктубу?
– Апаң уга элек, врачтар атама чалышкан экен. Ал мага чалды, өзү жолдо келе жатат.
– Мени кечирип койгула...
– Гүлназ эже жаныңда экен, азыр эле кетти.
Аскат бир нерселерди сүйлөп жатты. Мен кайрадан караңгылык каптаган дүйнөгө сүңгүп кеттим. Бул жолу коркконум жок, анткени жанымда Аскат бар эле.
Ооба, кимдир бирөө мен үчүн тагдырымды сценарий кылып жазып койгондой. Бирок бул тагдырды өз колум менен жазып албаганым анык. Бул жолу каршылык кыла албадым. Өзүм менен өзүм күрөшө бергенден, туюктан жол таппай тырмалай бергенден тажадым. Жаным көзүмө көрүнүп жатса да сезимимди думбалап жашыра бергенден, андан азап тарткандан чарчадым. Өзүмдү өзүм бул сүйүү үчүн күнөөлөй бергенден да... Мага жазылган тагдыр ушул болсо, демек, баш ийишим керек. Мен Аскатты чексиз сүйөрүмдү мойнума алганга аргасызмын!
#115 14 July 2015 - 18:46
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 178
- 15 January 13
- : 07 May 2018 12:49
Врачтардын толгон токой кеңеши жана дарылары менен мени үйгө алып келишти. Атам карбаластап,
апам бир сыйра ыйлап алды. Баары көзүмдү карап ого бетер жүдөтүп жиберишкенин айт.
– Данек, эмне ичесиң?
– Кызым, эмне каалайсың?
А менин азаптарым эми башталды. Аскаттын карааны көрүнгөн жерден кача турган болдум. Жүрөгүм оозума кептелет да, эмне кыларымды билбей, ар кайсы шылтоону айтып эптеп жанынан кеткенге шашам. Ал менин эмнеге качып жүргөнүмдү билбей өзүнчө бушайман. Акыры чыдамы кетти окшойт, бир күнү мени кармап алды. Бакта китеп окуп отурган элем, туруп качып кеткенге үлгүрбөй калдым.
– Данек, эмнеге менден качасың? Мага таарынып жүрөсүңбү?
– Эмнеге таарынат элем. Коё бер...
– Мени карачы...
– Жок, кыйнаба мени, Аскат...
Туруп кете турган болгонумда мени катуу кармап алды. Бир аз ойлонуп турду да, акырын сүйлөдү.
– Данек, мен баарын билем. Гүлназ эжей менен сүйлөштүм. Ал мага баарын айтып берди.
Алдымдан жер көчүп кетти. Эгерде Аскат мени кармап турбаганда билбейм эмне болмок. Башым айланып, кулагым чуулдай түштү. Башымды жерден ала албайм, көзүнө тике караш өлүм болуп турду. Ушу учурда он жолу өлүп-тирилгенге макул элем, тек гана Аскаттын көзүнө көзүм илинбесе болду. Кайдан, капкара көздөрү так чекеге атып өлтүрчүдөй тиктеп турат. Жооп күтүп, телмирип турат. Кайда качасың мунун көзүнөн...
– Ал айткан сөздөр калп. Жалган айтат!- дедим оюмдун баш-аягын жыя албай.
Ал мени бир топко тиктеп турду. Көжөлүп башымды көтөрбөй мен турам.
– Данек, кичинекейим менин! Минтип качкандан абал өзгөрүп кетпейт. Жашообуз кайра эле оорлошо берет. Мен сенден бир эле жашка улуу болсом да, сага караганда көптү билип калдым, анткени чоң жашоого эрте кирдим. Сен али эч нерсе билбейсиң.
Бул эмне деп жатат? Мен анын сөздөрүн аңдап түшүнө албадым. Кучагынан чыгышка далалат кылганым менен, анын темирдей булчуңдарынан чыгып кете албадым. Колумду оорута кармап туруптур.
– Колум, колум...- деп жибердим жаным ачый.
Ошондо гана Аскат колумду бошотту. Кармаган жери кызыл так болуп калган экен, экөөбүз тең ал тактан көзүбүздү албай, башыбызды көтөрө албай туруп калдык. Бул так эмне болуп калыптыр, биздин жүрөктөрүбүз канап жатты.
Ушунчалык жеңил болуп калганмынбы же Аскат ушунчалык күчтүүбү? Ал мени жерден көтөрө бооруна кысты да, бакчабыздын эч ким барбаган жерине көтөрүп жөнөдү. Скамейкага жеткенде гана куду кооз вазаны койгондой этият жерге койду.
– Аскат...
– Баары өтүп кетет, Данек. Бул сенин эркекке болгон биринчи кызыгууң, ал өтүп кетет. Албетте, менден башка адамды көрбөсөң же көчөгө чыкпасаң кимди жактырат элең. Бул тек балалык сүйүү. Сен мени түшүнүп жатасыңбы?
Көзүмдөн ысык жаштар шорголоп агып жатты. Мен анын сөздөрүнө ыйлабадым, болгону менин сезимимди туура түшүнө албаганына, өзүнүн бүгүн бар да, эртең жок тоок сүйүүлөрүнө окшотуп жатканына жаным ачып ыйлады. Аскат мындан башкача ой жүгүртө алат беле? Албетте, жок! Эмнени күттүм мен мындан?! Аскат кургур мага эмне түшүндүрүп жатканын деле билбейм, бирок жан далбастап бир нерселерди айтып жатты.
– Данек, сен мага баарынан кымбат жансың, сен өзүң да түшүнбөйсүң, мага канчалык кымбат экениңди. Сен назиксиң, жаралуусуң, өтө сезимтал жансың. А мен! Мен сени кыйнап, сындырып аламбы деп корком. Эгерде мен сенин сезимиңе жооп берсем, экөөбүздүн ортобуздагы сыйкырдуу дүйнө жок болуп кетет. Экөөбүздү сүйүүдөн да ыйык башка нерсе кармап турат. Ал сезимди сен сүйүү деп ойлоп алдың. Жок, андай эмес. Эгерде сенин сезимиңе жооп берсем, мен үчүн кадимки баналдуу гана романга айланасың, а мен сени андайга кубулткум келбейт. Андан да жаманы, сенин ыйык сезимдериңди оройлугум менен булгап аламбы деп корком. Сени, менин ыйык адамымды кадимки кыздарга айландырып алуу мен үчүн коркунучтуураак. Өмүр бою менин назик Данегим болуп калууңду каалайм... Түшүндүңбү?
Мен башымды чайкадым. Чындыгында мен эч нерсе түшүнгөн жокмун. Бир билгеним, экөөбүз кадимки адамдардай сүйүүгө жол бере албайт элек.
– Мен сени... Аскат, мен сени...
Тамагыма тыгылып калган сөздү айта албадым. Колдорум өзүнөн-өзү созулуп мойнуна асылды. Жаңы мурут чыгып келе жаткан экен, ошону ушул учурда биринчи жолу байкадым. Менин көз карашымдан, менин сүйүүмдөн ал коркуп кетти. Көзүндө түшүнүксүз коркунуч пайда болду, бирок мени кучагынан чыгарбады. Ушундай калыбыбызда көпкө отурдук. Анан маңдайыман сылап, бир нерсе айтайын деп баратканында ордумдан атып турдум. Куду жапайы жырткыч уясына кол салган чымчыктай учуп турдум да, оозун колум менен жаба бердим.
– Болду, унчукпа!
– Данек, сен дале мени түшүнгөн жоксуң.
– Коркоксуң сен!
– Эмне-е?!
– Коркок, муштумуңдун аркасына жашынганың менен, сен дилиңде баарынан коркоксуң. Сен иллюзияга гана жашынасың. Өзүңдү кыздардын арасында кыйын сезгениң менен, канча кыз сенин аркаңдан чуркаганы менен, сен алардын эч бирин сүйө албайсың. Анткени сен коркоксуң, кимдир бирөөнү сүйүп калуудан коркосуң. Болуптур, мындай сөз ортобузда болгон жок деп эсептей бер. Экинчи жаныма жакын келбе, жолобо!
Бечара Аскат назик Данегинен мындай нерсе күтпөсө керек, шалдайган боюнча катты да калды. Тез басып үйгө кирип, түз эле бөлмөмө бет алдым, алым куруп калганча ыйладым. Буга чейин эстеп көрсөм, жашоом тек Аскаттын жашоосуна айланып, өзүмдүкү анын көлөкөсүнө айланып кеткен экен. Ар дайым биринчи ал тууралуу ойлонуп, анан кийин гана өзүм тууралуу ойлончу экем. Эми өз жашоомдун барагын ачканым оң. Канчалык колумдан келет билбейм, бирок аракет кылышым керек. Ыйлап жатып мен ушул чечимге келдим.
Ошол жылы менин классыма Талгат аттуу бала келген. Талгат экөөбүздө бир окшоштук бар эле. Ал дагы мага окшоп элден обочолонгон, өз дүйнөсүнөн чыкпаган ойлуу жигит болчу. Качан көрсөң суз, класстагылар менен дээрлик сүйлөшчү эмес. Китептеримди салыштырып жатсам, ал мага кайрылып калды. Сураган нерсесин алып бергеним менен дагы деле суроолуу тиктеп турат. Кызык, анын суроолуу тиктеши көбөйдү. Экөөбүз билинбей жакындашып бара жаттык. Кээде ал мени үйгө чейин узатып келе турган болду. Бара-бара мен ага сырларымды айтканга үйрөнө баштадым. Бирок кандай кылсам да ал мага жөн гана дос деген чектен өтө албай койдум. Анда Аскаттын шайырлыгы, каткырып кете берген тобокелчилиги, керек жерден өлүмдөн кайра тартпаган кашкөйлүгү, баарын кечире алган айкөлдүгү жок эле.
– Данек, эмнеге мынчалык сузсуң?- деди бир күнү кетип баратып.
– Билбейм, табият ушундай жасап коюптур,- дедим тамашага сала.
– Сулуусуң, акылдуусуң, байдын кызысың, бирок ошонун баары сага кереги жоктой.
– Билбейм, маани деле бербептирмин.
– Эгерде мен оорумдан айыгып кетсем, сага гана үйлөнмөкмүн, - деди ал башын жерге сала.
Жүрөгүм тыз этти...
– Данек, эмне ичесиң?
– Кызым, эмне каалайсың?
А менин азаптарым эми башталды. Аскаттын карааны көрүнгөн жерден кача турган болдум. Жүрөгүм оозума кептелет да, эмне кыларымды билбей, ар кайсы шылтоону айтып эптеп жанынан кеткенге шашам. Ал менин эмнеге качып жүргөнүмдү билбей өзүнчө бушайман. Акыры чыдамы кетти окшойт, бир күнү мени кармап алды. Бакта китеп окуп отурган элем, туруп качып кеткенге үлгүрбөй калдым.
– Данек, эмнеге менден качасың? Мага таарынып жүрөсүңбү?
– Эмнеге таарынат элем. Коё бер...
– Мени карачы...
– Жок, кыйнаба мени, Аскат...
Туруп кете турган болгонумда мени катуу кармап алды. Бир аз ойлонуп турду да, акырын сүйлөдү.
– Данек, мен баарын билем. Гүлназ эжей менен сүйлөштүм. Ал мага баарын айтып берди.
Алдымдан жер көчүп кетти. Эгерде Аскат мени кармап турбаганда билбейм эмне болмок. Башым айланып, кулагым чуулдай түштү. Башымды жерден ала албайм, көзүнө тике караш өлүм болуп турду. Ушу учурда он жолу өлүп-тирилгенге макул элем, тек гана Аскаттын көзүнө көзүм илинбесе болду. Кайдан, капкара көздөрү так чекеге атып өлтүрчүдөй тиктеп турат. Жооп күтүп, телмирип турат. Кайда качасың мунун көзүнөн...
– Ал айткан сөздөр калп. Жалган айтат!- дедим оюмдун баш-аягын жыя албай.
Ал мени бир топко тиктеп турду. Көжөлүп башымды көтөрбөй мен турам.
– Данек, кичинекейим менин! Минтип качкандан абал өзгөрүп кетпейт. Жашообуз кайра эле оорлошо берет. Мен сенден бир эле жашка улуу болсом да, сага караганда көптү билип калдым, анткени чоң жашоого эрте кирдим. Сен али эч нерсе билбейсиң.
Бул эмне деп жатат? Мен анын сөздөрүн аңдап түшүнө албадым. Кучагынан чыгышка далалат кылганым менен, анын темирдей булчуңдарынан чыгып кете албадым. Колумду оорута кармап туруптур.
– Колум, колум...- деп жибердим жаным ачый.
Ошондо гана Аскат колумду бошотту. Кармаган жери кызыл так болуп калган экен, экөөбүз тең ал тактан көзүбүздү албай, башыбызды көтөрө албай туруп калдык. Бул так эмне болуп калыптыр, биздин жүрөктөрүбүз канап жатты.
Ушунчалык жеңил болуп калганмынбы же Аскат ушунчалык күчтүүбү? Ал мени жерден көтөрө бооруна кысты да, бакчабыздын эч ким барбаган жерине көтөрүп жөнөдү. Скамейкага жеткенде гана куду кооз вазаны койгондой этият жерге койду.
– Аскат...
– Баары өтүп кетет, Данек. Бул сенин эркекке болгон биринчи кызыгууң, ал өтүп кетет. Албетте, менден башка адамды көрбөсөң же көчөгө чыкпасаң кимди жактырат элең. Бул тек балалык сүйүү. Сен мени түшүнүп жатасыңбы?
Көзүмдөн ысык жаштар шорголоп агып жатты. Мен анын сөздөрүнө ыйлабадым, болгону менин сезимимди туура түшүнө албаганына, өзүнүн бүгүн бар да, эртең жок тоок сүйүүлөрүнө окшотуп жатканына жаным ачып ыйлады. Аскат мындан башкача ой жүгүртө алат беле? Албетте, жок! Эмнени күттүм мен мындан?! Аскат кургур мага эмне түшүндүрүп жатканын деле билбейм, бирок жан далбастап бир нерселерди айтып жатты.
– Данек, сен мага баарынан кымбат жансың, сен өзүң да түшүнбөйсүң, мага канчалык кымбат экениңди. Сен назиксиң, жаралуусуң, өтө сезимтал жансың. А мен! Мен сени кыйнап, сындырып аламбы деп корком. Эгерде мен сенин сезимиңе жооп берсем, экөөбүздүн ортобуздагы сыйкырдуу дүйнө жок болуп кетет. Экөөбүздү сүйүүдөн да ыйык башка нерсе кармап турат. Ал сезимди сен сүйүү деп ойлоп алдың. Жок, андай эмес. Эгерде сенин сезимиңе жооп берсем, мен үчүн кадимки баналдуу гана романга айланасың, а мен сени андайга кубулткум келбейт. Андан да жаманы, сенин ыйык сезимдериңди оройлугум менен булгап аламбы деп корком. Сени, менин ыйык адамымды кадимки кыздарга айландырып алуу мен үчүн коркунучтуураак. Өмүр бою менин назик Данегим болуп калууңду каалайм... Түшүндүңбү?
Мен башымды чайкадым. Чындыгында мен эч нерсе түшүнгөн жокмун. Бир билгеним, экөөбүз кадимки адамдардай сүйүүгө жол бере албайт элек.
– Мен сени... Аскат, мен сени...
Тамагыма тыгылып калган сөздү айта албадым. Колдорум өзүнөн-өзү созулуп мойнуна асылды. Жаңы мурут чыгып келе жаткан экен, ошону ушул учурда биринчи жолу байкадым. Менин көз карашымдан, менин сүйүүмдөн ал коркуп кетти. Көзүндө түшүнүксүз коркунуч пайда болду, бирок мени кучагынан чыгарбады. Ушундай калыбыбызда көпкө отурдук. Анан маңдайыман сылап, бир нерсе айтайын деп баратканында ордумдан атып турдум. Куду жапайы жырткыч уясына кол салган чымчыктай учуп турдум да, оозун колум менен жаба бердим.
– Болду, унчукпа!
– Данек, сен дале мени түшүнгөн жоксуң.
– Коркоксуң сен!
– Эмне-е?!
– Коркок, муштумуңдун аркасына жашынганың менен, сен дилиңде баарынан коркоксуң. Сен иллюзияга гана жашынасың. Өзүңдү кыздардын арасында кыйын сезгениң менен, канча кыз сенин аркаңдан чуркаганы менен, сен алардын эч бирин сүйө албайсың. Анткени сен коркоксуң, кимдир бирөөнү сүйүп калуудан коркосуң. Болуптур, мындай сөз ортобузда болгон жок деп эсептей бер. Экинчи жаныма жакын келбе, жолобо!
Бечара Аскат назик Данегинен мындай нерсе күтпөсө керек, шалдайган боюнча катты да калды. Тез басып үйгө кирип, түз эле бөлмөмө бет алдым, алым куруп калганча ыйладым. Буга чейин эстеп көрсөм, жашоом тек Аскаттын жашоосуна айланып, өзүмдүкү анын көлөкөсүнө айланып кеткен экен. Ар дайым биринчи ал тууралуу ойлонуп, анан кийин гана өзүм тууралуу ойлончу экем. Эми өз жашоомдун барагын ачканым оң. Канчалык колумдан келет билбейм, бирок аракет кылышым керек. Ыйлап жатып мен ушул чечимге келдим.
Ошол жылы менин классыма Талгат аттуу бала келген. Талгат экөөбүздө бир окшоштук бар эле. Ал дагы мага окшоп элден обочолонгон, өз дүйнөсүнөн чыкпаган ойлуу жигит болчу. Качан көрсөң суз, класстагылар менен дээрлик сүйлөшчү эмес. Китептеримди салыштырып жатсам, ал мага кайрылып калды. Сураган нерсесин алып бергеним менен дагы деле суроолуу тиктеп турат. Кызык, анын суроолуу тиктеши көбөйдү. Экөөбүз билинбей жакындашып бара жаттык. Кээде ал мени үйгө чейин узатып келе турган болду. Бара-бара мен ага сырларымды айтканга үйрөнө баштадым. Бирок кандай кылсам да ал мага жөн гана дос деген чектен өтө албай койдум. Анда Аскаттын шайырлыгы, каткырып кете берген тобокелчилиги, керек жерден өлүмдөн кайра тартпаган кашкөйлүгү, баарын кечире алган айкөлдүгү жок эле.
– Данек, эмнеге мынчалык сузсуң?- деди бир күнү кетип баратып.
– Билбейм, табият ушундай жасап коюптур,- дедим тамашага сала.
– Сулуусуң, акылдуусуң, байдын кызысың, бирок ошонун баары сага кереги жоктой.
– Билбейм, маани деле бербептирмин.
– Эгерде мен оорумдан айыгып кетсем, сага гана үйлөнмөкмүн, - деди ал башын жерге сала.
Жүрөгүм тыз этти...
#116 14 July 2015 - 18:47
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 178
- 15 January 13
- : 07 May 2018 12:49
Көрсө, Талгат кичинесинен ооруйт экен. Эмне оору экенин сураганга батынбадым.
Негизи, адамдын ички дүйнөсүнө ашыкча мурдумду тыга бергенди жактырбайм.
Башында алаксыйын десем, кийин мени Талгатка аяныч байлай баштады. Ага боорум ооруп, экөөбүз көп убакытты бирге өткөрө турган болдук. Эртең менен ал мени мектепке ала кетет, түштө чогуу кайтабыз. Ал тургай Талгат катыша турган спорт ийримдерине да бара турган болуп калдым. Эс алыппы же жөн элеби, экөөбүз эгиз козудай ээрчиштик да калдык. Мектептегилер бизди кыз-жигит экен деп ойлой башташты. Бир күнү мектептен Талгат менен чыгып баратсам, Аскат турган экен. Ар дайым качып кете турган жаным бул саам делдейип карап калыптырмын.
Көз карашынан коркуп кеттим.
– Кеттик үйгө!- деди ал буйрук бере.
– Кете бер, мен өзүм...
– Айданек дейм!
Жини келгенде «Айданек» деп атымды толук атап калмайы бар. Мен артка бурулуп баратканымдан келди да, колумдан булка тартып жөнөдү.
– Коё бер дейм.
– Коё бербейм.
Сүйрөп баратканына чыдабай кетти окшойт, Талгат ортого түшө калды. Эгерде бул жоруктун арты мындай бүтөрүн билсем, унчукпай эле ошол күнү Аскаттын жетегинде кете бермекмин. Бирок менин көк беттигим кармады.
– Эй, колу ооруп кетти го... Коё бер!- деди Талгат менин алдымды торой берип.
– Ишиң болбосун!
Экөө жакалаша кетишти.
– Сенин кандай ишиң бар?
– Зордоп сүйрөп баратасың, көргөндөн кийин ишим ошол.
– Эгерде дагы бир жолу үн катсаң, таптакыр ушалап таштайм. Тийбе, жолобо бул кызга, түшүндүңбү? !
Мен ортого түшө калдым. Аскат баары бир токтобосун билем да, андыктан Талгатты колдон сүйрөп тескери жакка алып жөнөдүм. Аны тынчтантып кетирип жибердим да, Аскатка кайра келдим. Шылкыйган ал мотоциклине таянган боюнча дагы деле күтүп турат.
– Отур, үйгө кеттик...
– Бүгүн үйүнө жеткирип бара турган сулууларың келбей калышыптырбы?
– Алар жүрүшөт, бүгүн сени жеткиргим келди.
Касканы колума карматып, артыма учкаш дегендей белги берди. Аргам барбы, Аскат айтып жаткан соң... Шамал бизди учуруп баратабы же бизге канат бүттүбү? Ушундай катуу ылдамдыкта баратабыз. А мага баары бир, Аскат жанымда болсо болду. Сагынып калган экем, жытын искеп, далысына жабышып алып кетип бараттым. Шуулдаган шамалды жарып Аскат мага үн катты.
– Дагы ылдамдатайынбы?
Мен башымды ийкедим. Мейли, мен макулмун, азыр тоголонуп кетип экөөбүз тең бул дүйнөдөн жоголуп кеткенге да макулмун. Бир топко чейин айдап барды да, Аскат акыры чарчады окшойт, токтотту. Башындагы каскасын алып, жаркырай күлүп жиберди. Уф, ушунун күлүшүндө бир сыйкыр бар...
– Охо, сен ылдамдыктан качантан бери коркпой калгансың?
– Мен эми эч нерседен коркпойм.
– Мурункудай тырмышып ыйлап «ылдамдыкты азайт» дейт экен десем...
Аскат мени чырылдатам деген ою ордунан чыкпай калганына капа болуп турду. Желкесин кашып, ийинин куушуруп алды да, мага жароокерлене кетти.
– Данек, мени кайсы кесипти тандаса деп ойлойсуң? Өзүң билесиң, жакында окууну аяктайбыз. А мен дагы деле кайсыга тапшырарымды билбей жүрөм. Сени менен кеңешип койгум келди.
– Мага баары бир. Өзүң бил!
Муздак үнүмдөн үрөйү уча түштүбү, алгач оозунан кеби түшүп, унчукпай отуруп калды. Кебетесине кимдин болсо да боору ооругудай. Ха, эми мындай болбойт. Турмуштун кайыгында мындан ары өзүң сүзүүгө туура келет, балакай. Ар дайым жаныңда болгонума, кеңешиме көнгөн экенсиң. Жок, коё турчу, чын эле бул жинди кийин эмне болот? Муштумдан, кыздардан башка эмнени билет бу? Канчалык элестетейин десем да Аскаттын кийин ким болорун көз алдыма келтире албай койдум.
– Аскат, балким, сен экономист болорсуң...
– Ыя? Койчу, андайга шыгым жок...
– Же врач...
– Ха-ха-ха, сен мени ак халатчан элестетип жатасыңбы?
– Балким, программист болорсуң...
– Шык...
Жиним келип далыга бир муштадым, ал менден кача берди. Экөөбүз божураша күн киргенче талаада жүрө бердик. Кайрадан баары башталды, миң жолу аракет кыл, жүз жолу тагдырыңдан качып кет, миллион жолу жүрөгүңдөн алып салганга аракет кыл, баары бир окшобойт. Аскат мага бир кадам жакындаса, мен анын жанына жүгүрүп барганга даярмын. Капкара көздөрү бир жолу кадалса болду, бүт дүйнөнү, кечээги берген убадаларымды, ызамды, азаптарымды унутуп койгонго даярмын. Бүгүн мен муну айкын билдим. Аскат үйгө кайтарыбызда гана акырын үн катты.
– Данек, жанагы жигит Талгат беле, ошону менен байланышпачы. ..
– Эмнеге?
– Мага аның жакпады. Сага бир аз өзүңдөн улуураак, тажрыйбалуу, туруктуу жигит керек.
Үн катпадым. Бирок Талгат менен мамилемди да үзгөн жокмун. Кээде назик деген адамдарда темирдей эрк болот. Аскат ары айтса да, алдаса да, коркутса да болбой койдум. Аскаттын кутургандай жиндеп жүргөнүн байкасам да, достугубузду үзүп коё албадым. Анткени мен бирөөнүн сезими менен ойногум келген жок.
Менин абайсыздыгымдан Талгат катуу жабыркап каларын ошол учурда билген эмес элем. Ар дайым Талгат окууга кечикпей келчү. Бир күнү эле сабакка келбей калды. Улам анын бош ордун карап тынчсызданып отурдум. Экинчи сабакта чыдай албай ага СМС жибердим. Бирок ал жооп бербеди. Эртеси гана анын таяктан катуу жабыркап ооруканада экенин билдим. Ошол замат Аскат оюма келди. Албетте, андан башка ким кылат эле? Бети-башы жарылып жаткан Талгаттын абалын көрүп тегеренип токтодум. Жырткыч, жинди, чоң муштум... Оюма келген сөздөрдүн баары менен урушуп келе жаттым. Үйгө келсем, Аскат жаңы гана кийимдерин алмаштырып жаткан экен. Алып туруп терезеден кийимдерин ыргытып жибердим.
– Эй-й, сага эмне болду? Жинди го...
– А сенин кылганың жиндилик эмеспи? Сага ал анчалык эмне кылды?
Колума тийген нерсесин ыргытып баштадым эле, Аскат мени кучактап калды. Бетме-бет турабыз, экөөбүз тең энтигип алганбыз. Көзүнө туруштук бере албай көзүмдү чылк жумуп жибердим. Көзүмдү ачпай туруп чекемден өөп жатканын байкадым.
– Коё бер,- дедим алсыз.
– Коё бербейм, сени сагындым.
– Айтчы, бул эмне кылганың? Талгаттын соо жери жок го.
– Эгерде сенин жаныңдан чыкпай турган болсо, дагы ошону көрөт. Мен ага канча жолу айттым, «тийбе бул кызга» деп. Укпай көгөрүп алды. Өзүнөн көрсүн.
– Аскат, сен жиндисиңби? Менин жашоомо киришкенге кандай акың бар?
– Сен али жигит күткөнгө кичинелик кыласың.
– Муну мага ким айтып жатат?
Аскат мени кучагынан акырын бошотту. Олуттуу боло калып, сөөмөйүн кезеп койду.
– Сен мага теңелбе, мени эркек дейт. А сен кичинекей кызсың.
– Болгону бир жаш айырмабыз бар...
– Чүш-ш. Эч нерсе деп айтпа. Көзүңдө бир тамчы жаш турат, акырын сүртүп коёюн...
Эңилип эриндери менен тамып бараткан жашымды өөп токтотту. Ушу кыймылы бардыгын жууп кетти. Азыр толкуп-ташып турган жиним жоголуп, бир гана анын деминен рахат алып турдум. Көпкө созулса кана ушул көз ирмем...
– Кеттик үйгө!- деди ал буйрук бере.
– Кете бер, мен өзүм...
– Айданек дейм!
Жини келгенде «Айданек» деп атымды толук атап калмайы бар. Мен артка бурулуп баратканымдан келди да, колумдан булка тартып жөнөдү.
– Коё бер дейм.
– Коё бербейм.
Сүйрөп баратканына чыдабай кетти окшойт, Талгат ортого түшө калды. Эгерде бул жоруктун арты мындай бүтөрүн билсем, унчукпай эле ошол күнү Аскаттын жетегинде кете бермекмин. Бирок менин көк беттигим кармады.
– Эй, колу ооруп кетти го... Коё бер!- деди Талгат менин алдымды торой берип.
– Ишиң болбосун!
Экөө жакалаша кетишти.
– Сенин кандай ишиң бар?
– Зордоп сүйрөп баратасың, көргөндөн кийин ишим ошол.
– Эгерде дагы бир жолу үн катсаң, таптакыр ушалап таштайм. Тийбе, жолобо бул кызга, түшүндүңбү? !
Мен ортого түшө калдым. Аскат баары бир токтобосун билем да, андыктан Талгатты колдон сүйрөп тескери жакка алып жөнөдүм. Аны тынчтантып кетирип жибердим да, Аскатка кайра келдим. Шылкыйган ал мотоциклине таянган боюнча дагы деле күтүп турат.
– Отур, үйгө кеттик...
– Бүгүн үйүнө жеткирип бара турган сулууларың келбей калышыптырбы?
– Алар жүрүшөт, бүгүн сени жеткиргим келди.
Касканы колума карматып, артыма учкаш дегендей белги берди. Аргам барбы, Аскат айтып жаткан соң... Шамал бизди учуруп баратабы же бизге канат бүттүбү? Ушундай катуу ылдамдыкта баратабыз. А мага баары бир, Аскат жанымда болсо болду. Сагынып калган экем, жытын искеп, далысына жабышып алып кетип бараттым. Шуулдаган шамалды жарып Аскат мага үн катты.
– Дагы ылдамдатайынбы?
Мен башымды ийкедим. Мейли, мен макулмун, азыр тоголонуп кетип экөөбүз тең бул дүйнөдөн жоголуп кеткенге да макулмун. Бир топко чейин айдап барды да, Аскат акыры чарчады окшойт, токтотту. Башындагы каскасын алып, жаркырай күлүп жиберди. Уф, ушунун күлүшүндө бир сыйкыр бар...
– Охо, сен ылдамдыктан качантан бери коркпой калгансың?
– Мен эми эч нерседен коркпойм.
– Мурункудай тырмышып ыйлап «ылдамдыкты азайт» дейт экен десем...
Аскат мени чырылдатам деген ою ордунан чыкпай калганына капа болуп турду. Желкесин кашып, ийинин куушуруп алды да, мага жароокерлене кетти.
– Данек, мени кайсы кесипти тандаса деп ойлойсуң? Өзүң билесиң, жакында окууну аяктайбыз. А мен дагы деле кайсыга тапшырарымды билбей жүрөм. Сени менен кеңешип койгум келди.
– Мага баары бир. Өзүң бил!
Муздак үнүмдөн үрөйү уча түштүбү, алгач оозунан кеби түшүп, унчукпай отуруп калды. Кебетесине кимдин болсо да боору ооругудай. Ха, эми мындай болбойт. Турмуштун кайыгында мындан ары өзүң сүзүүгө туура келет, балакай. Ар дайым жаныңда болгонума, кеңешиме көнгөн экенсиң. Жок, коё турчу, чын эле бул жинди кийин эмне болот? Муштумдан, кыздардан башка эмнени билет бу? Канчалык элестетейин десем да Аскаттын кийин ким болорун көз алдыма келтире албай койдум.
– Аскат, балким, сен экономист болорсуң...
– Ыя? Койчу, андайга шыгым жок...
– Же врач...
– Ха-ха-ха, сен мени ак халатчан элестетип жатасыңбы?
– Балким, программист болорсуң...
– Шык...
Жиним келип далыга бир муштадым, ал менден кача берди. Экөөбүз божураша күн киргенче талаада жүрө бердик. Кайрадан баары башталды, миң жолу аракет кыл, жүз жолу тагдырыңдан качып кет, миллион жолу жүрөгүңдөн алып салганга аракет кыл, баары бир окшобойт. Аскат мага бир кадам жакындаса, мен анын жанына жүгүрүп барганга даярмын. Капкара көздөрү бир жолу кадалса болду, бүт дүйнөнү, кечээги берген убадаларымды, ызамды, азаптарымды унутуп койгонго даярмын. Бүгүн мен муну айкын билдим. Аскат үйгө кайтарыбызда гана акырын үн катты.
– Данек, жанагы жигит Талгат беле, ошону менен байланышпачы. ..
– Эмнеге?
– Мага аның жакпады. Сага бир аз өзүңдөн улуураак, тажрыйбалуу, туруктуу жигит керек.
Үн катпадым. Бирок Талгат менен мамилемди да үзгөн жокмун. Кээде назик деген адамдарда темирдей эрк болот. Аскат ары айтса да, алдаса да, коркутса да болбой койдум. Аскаттын кутургандай жиндеп жүргөнүн байкасам да, достугубузду үзүп коё албадым. Анткени мен бирөөнүн сезими менен ойногум келген жок.
Менин абайсыздыгымдан Талгат катуу жабыркап каларын ошол учурда билген эмес элем. Ар дайым Талгат окууга кечикпей келчү. Бир күнү эле сабакка келбей калды. Улам анын бош ордун карап тынчсызданып отурдум. Экинчи сабакта чыдай албай ага СМС жибердим. Бирок ал жооп бербеди. Эртеси гана анын таяктан катуу жабыркап ооруканада экенин билдим. Ошол замат Аскат оюма келди. Албетте, андан башка ким кылат эле? Бети-башы жарылып жаткан Талгаттын абалын көрүп тегеренип токтодум. Жырткыч, жинди, чоң муштум... Оюма келген сөздөрдүн баары менен урушуп келе жаттым. Үйгө келсем, Аскат жаңы гана кийимдерин алмаштырып жаткан экен. Алып туруп терезеден кийимдерин ыргытып жибердим.
– Эй-й, сага эмне болду? Жинди го...
– А сенин кылганың жиндилик эмеспи? Сага ал анчалык эмне кылды?
Колума тийген нерсесин ыргытып баштадым эле, Аскат мени кучактап калды. Бетме-бет турабыз, экөөбүз тең энтигип алганбыз. Көзүнө туруштук бере албай көзүмдү чылк жумуп жибердим. Көзүмдү ачпай туруп чекемден өөп жатканын байкадым.
– Коё бер,- дедим алсыз.
– Коё бербейм, сени сагындым.
– Айтчы, бул эмне кылганың? Талгаттын соо жери жок го.
– Эгерде сенин жаныңдан чыкпай турган болсо, дагы ошону көрөт. Мен ага канча жолу айттым, «тийбе бул кызга» деп. Укпай көгөрүп алды. Өзүнөн көрсүн.
– Аскат, сен жиндисиңби? Менин жашоомо киришкенге кандай акың бар?
– Сен али жигит күткөнгө кичинелик кыласың.
– Муну мага ким айтып жатат?
Аскат мени кучагынан акырын бошотту. Олуттуу боло калып, сөөмөйүн кезеп койду.
– Сен мага теңелбе, мени эркек дейт. А сен кичинекей кызсың.
– Болгону бир жаш айырмабыз бар...
– Чүш-ш. Эч нерсе деп айтпа. Көзүңдө бир тамчы жаш турат, акырын сүртүп коёюн...
Эңилип эриндери менен тамып бараткан жашымды өөп токтотту. Ушу кыймылы бардыгын жууп кетти. Азыр толкуп-ташып турган жиним жоголуп, бир гана анын деминен рахат алып турдум. Көпкө созулса кана ушул көз ирмем...
#117 14 July 2015 - 18:49
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 178
- 15 January 13
- : 07 May 2018 12:49
Көрсө, Талгат кичинесинен ооруйт экен. Эмне оору экенин сураганга батынбадым.
Негизи, адамдын ички дүйнөсүнө ашыкча мурдумду тыга бергенди жактырбайм.
Башында алаксыйын десем, кийин мени Талгатка аяныч байлай баштады. Ага боорум ооруп, экөөбүз көп убакытты бирге өткөрө турган болдук. Эртең менен ал мени мектепке ала кетет, түштө чогуу кайтабыз. Ал тургай Талгат катыша турган спорт ийримдерине да бара турган болуп калдым. Эс алыппы же жөн элеби, экөөбүз эгиз козудай ээрчиштик да калдык. Мектептегилер бизди кыз-жигит экен деп ойлой башташты. Бир күнү мектептен Талгат менен чыгып баратсам, Аскат турган экен. Ар дайым качып кете турган жаным бул саам делдейип карап калыптырмын.
Көз карашынан коркуп кеттим.
– Кеттик үйгө!- деди ал буйрук бере.
– Кете бер, мен өзүм...
– Айданек дейм!
Жини келгенде «Айданек» деп атымды толук атап калмайы бар. Мен артка бурулуп баратканымдан келди да, колумдан булка тартып жөнөдү.
– Коё бер дейм.
– Коё бербейм.
Сүйрөп баратканына чыдабай кетти окшойт, Талгат ортого түшө калды. Эгерде бул жоруктун арты мындай бүтөрүн билсем, унчукпай эле ошол күнү Аскаттын жетегинде кете бермекмин. Бирок менин көк беттигим кармады.
– Эй, колу ооруп кетти го... Коё бер!- деди Талгат менин алдымды торой берип.
– Ишиң болбосун!
Экөө жакалаша кетишти.
– Сенин кандай ишиң бар?
– Зордоп сүйрөп баратасың, көргөндөн кийин ишим ошол.
– Эгерде дагы бир жолу үн катсаң, таптакыр ушалап таштайм. Тийбе, жолобо бул кызга, түшүндүңбү? !
Мен ортого түшө калдым. Аскат баары бир токтобосун билем да, андыктан Талгатты колдон сүйрөп тескери жакка алып жөнөдүм. Аны тынчтантып кетирип жибердим да, Аскатка кайра келдим. Шылкыйган ал мотоциклине таянган боюнча дагы деле күтүп турат.
– Отур, үйгө кеттик...
– Бүгүн үйүнө жеткирип бара турган сулууларың келбей калышыптырбы?
– Алар жүрүшөт, бүгүн сени жеткиргим келди.
Касканы колума карматып, артыма учкаш дегендей белги берди. Аргам барбы, Аскат айтып жаткан соң... Шамал бизди учуруп баратабы же бизге канат бүттүбү? Ушундай катуу ылдамдыкта баратабыз. А мага баары бир, Аскат жанымда болсо болду. Сагынып калган экем, жытын искеп, далысына жабышып алып кетип бараттым. Шуулдаган шамалды жарып Аскат мага үн катты.
– Дагы ылдамдатайынбы?
Мен башымды ийкедим. Мейли, мен макулмун, азыр тоголонуп кетип экөөбүз тең бул дүйнөдөн жоголуп кеткенге да макулмун. Бир топко чейин айдап барды да, Аскат акыры чарчады окшойт, токтотту. Башындагы каскасын алып, жаркырай күлүп жиберди. Уф, ушунун күлүшүндө бир сыйкыр бар...
– Охо, сен ылдамдыктан качантан бери коркпой калгансың?
– Мен эми эч нерседен коркпойм.
– Мурункудай тырмышып ыйлап «ылдамдыкты азайт» дейт экен десем...
Аскат мени чырылдатам деген ою ордунан чыкпай калганына капа болуп турду. Желкесин кашып, ийинин куушуруп алды да, мага жароокерлене кетти.
– Данек, мени кайсы кесипти тандаса деп ойлойсуң? Өзүң билесиң, жакында окууну аяктайбыз. А мен дагы деле кайсыга тапшырарымды билбей жүрөм. Сени менен кеңешип койгум келди.
– Мага баары бир. Өзүң бил!
Муздак үнүмдөн үрөйү уча түштүбү, алгач оозунан кеби түшүп, унчукпай отуруп калды. Кебетесине кимдин болсо да боору ооругудай. Ха, эми мындай болбойт. Турмуштун кайыгында мындан ары өзүң сүзүүгө туура келет, балакай. Ар дайым жаныңда болгонума, кеңешиме көнгөн экенсиң. Жок, коё турчу, чын эле бул жинди кийин эмне болот? Муштумдан, кыздардан башка эмнени билет бу? Канчалык элестетейин десем да Аскаттын кийин ким болорун көз алдыма келтире албай койдум.
– Аскат, балким, сен экономист болорсуң...
– Ыя? Койчу, андайга шыгым жок...
– Же врач...
– Ха-ха-ха, сен мени ак халатчан элестетип жатасыңбы?
– Балким, программист болорсуң...
– Шык...
Жиним келип далыга бир муштадым, ал менден кача берди. Экөөбүз божураша күн киргенче талаада жүрө бердик. Кайрадан баары башталды, миң жолу аракет кыл, жүз жолу тагдырыңдан качып кет, миллион жолу жүрөгүңдөн алып салганга аракет кыл, баары бир окшобойт. Аскат мага бир кадам жакындаса, мен анын жанына жүгүрүп барганга даярмын. Капкара көздөрү бир жолу кадалса болду, бүт дүйнөнү, кечээги берген убадаларымды, ызамды, азаптарымды унутуп койгонго даярмын. Бүгүн мен муну айкын билдим. Аскат үйгө кайтарыбызда гана акырын үн катты.
– Данек, жанагы жигит Талгат беле, ошону менен байланышпачы. ..
– Эмнеге?
– Мага аның жакпады. Сага бир аз өзүңдөн улуураак, тажрыйбалуу, туруктуу жигит керек.
Үн катпадым. Бирок Талгат менен мамилемди да үзгөн жокмун. Кээде назик деген адамдарда темирдей эрк болот. Аскат ары айтса да, алдаса да, коркутса да болбой койдум. Аскаттын кутургандай жиндеп жүргөнүн байкасам да, достугубузду үзүп коё албадым. Анткени мен бирөөнүн сезими менен ойногум келген жок.
Менин абайсыздыгымдан Талгат катуу жабыркап каларын ошол учурда билген эмес элем. Ар дайым Талгат окууга кечикпей келчү. Бир күнү эле сабакка келбей калды. Улам анын бош ордун карап тынчсызданып отурдум. Экинчи сабакта чыдай албай ага СМС жибердим. Бирок ал жооп бербеди. Эртеси гана анын таяктан катуу жабыркап ооруканада экенин билдим. Ошол замат Аскат оюма келди. Албетте, андан башка ким кылат эле? Бети-башы жарылып жаткан Талгаттын абалын көрүп тегеренип токтодум. Жырткыч, жинди, чоң муштум... Оюма келген сөздөрдүн баары менен урушуп келе жаттым. Үйгө келсем, Аскат жаңы гана кийимдерин алмаштырып жаткан экен. Алып туруп терезеден кийимдерин ыргытып жибердим.
– Эй-й, сага эмне болду? Жинди го...
– А сенин кылганың жиндилик эмеспи? Сага ал анчалык эмне кылды?
Колума тийген нерсесин ыргытып баштадым эле, Аскат мени кучактап калды. Бетме-бет турабыз, экөөбүз тең энтигип алганбыз. Көзүнө туруштук бере албай көзүмдү чылк жумуп жибердим. Көзүмдү ачпай туруп чекемден өөп жатканын байкадым.
– Коё бер,- дедим алсыз.
– Коё бербейм, сени сагындым.
– Айтчы, бул эмне кылганың? Талгаттын соо жери жок го.
– Эгерде сенин жаныңдан чыкпай турган болсо, дагы ошону көрөт. Мен ага канча жолу айттым, «тийбе бул кызга» деп. Укпай көгөрүп алды. Өзүнөн көрсүн.
– Аскат, сен жиндисиңби? Менин жашоомо киришкенге кандай акың бар?
– Сен али жигит күткөнгө кичинелик кыласың.
– Муну мага ким айтып жатат?
Аскат мени кучагынан акырын бошотту. Олуттуу боло калып, сөөмөйүн кезеп койду.
– Сен мага теңелбе, мени эркек дейт. А сен кичинекей кызсың.
– Болгону бир жаш айырмабыз бар...
– Чүш-ш. Эч нерсе деп айтпа. Көзүңдө бир тамчы жаш турат, акырын сүртүп коёюн...
Эңилип эриндери менен тамып бараткан жашымды өөп токтотту. Ушу кыймылы бардыгын жууп кетти. Азыр толкуп-ташып турган жиним жоголуп, бир гана анын деминен рахат алып турдум. Көпкө созулса кана ушул көз ирмем...
– Кеттик үйгө!- деди ал буйрук бере.
– Кете бер, мен өзүм...
– Айданек дейм!
Жини келгенде «Айданек» деп атымды толук атап калмайы бар. Мен артка бурулуп баратканымдан келди да, колумдан булка тартып жөнөдү.
– Коё бер дейм.
– Коё бербейм.
Сүйрөп баратканына чыдабай кетти окшойт, Талгат ортого түшө калды. Эгерде бул жоруктун арты мындай бүтөрүн билсем, унчукпай эле ошол күнү Аскаттын жетегинде кете бермекмин. Бирок менин көк беттигим кармады.
– Эй, колу ооруп кетти го... Коё бер!- деди Талгат менин алдымды торой берип.
– Ишиң болбосун!
Экөө жакалаша кетишти.
– Сенин кандай ишиң бар?
– Зордоп сүйрөп баратасың, көргөндөн кийин ишим ошол.
– Эгерде дагы бир жолу үн катсаң, таптакыр ушалап таштайм. Тийбе, жолобо бул кызга, түшүндүңбү? !
Мен ортого түшө калдым. Аскат баары бир токтобосун билем да, андыктан Талгатты колдон сүйрөп тескери жакка алып жөнөдүм. Аны тынчтантып кетирип жибердим да, Аскатка кайра келдим. Шылкыйган ал мотоциклине таянган боюнча дагы деле күтүп турат.
– Отур, үйгө кеттик...
– Бүгүн үйүнө жеткирип бара турган сулууларың келбей калышыптырбы?
– Алар жүрүшөт, бүгүн сени жеткиргим келди.
Касканы колума карматып, артыма учкаш дегендей белги берди. Аргам барбы, Аскат айтып жаткан соң... Шамал бизди учуруп баратабы же бизге канат бүттүбү? Ушундай катуу ылдамдыкта баратабыз. А мага баары бир, Аскат жанымда болсо болду. Сагынып калган экем, жытын искеп, далысына жабышып алып кетип бараттым. Шуулдаган шамалды жарып Аскат мага үн катты.
– Дагы ылдамдатайынбы?
Мен башымды ийкедим. Мейли, мен макулмун, азыр тоголонуп кетип экөөбүз тең бул дүйнөдөн жоголуп кеткенге да макулмун. Бир топко чейин айдап барды да, Аскат акыры чарчады окшойт, токтотту. Башындагы каскасын алып, жаркырай күлүп жиберди. Уф, ушунун күлүшүндө бир сыйкыр бар...
– Охо, сен ылдамдыктан качантан бери коркпой калгансың?
– Мен эми эч нерседен коркпойм.
– Мурункудай тырмышып ыйлап «ылдамдыкты азайт» дейт экен десем...
Аскат мени чырылдатам деген ою ордунан чыкпай калганына капа болуп турду. Желкесин кашып, ийинин куушуруп алды да, мага жароокерлене кетти.
– Данек, мени кайсы кесипти тандаса деп ойлойсуң? Өзүң билесиң, жакында окууну аяктайбыз. А мен дагы деле кайсыга тапшырарымды билбей жүрөм. Сени менен кеңешип койгум келди.
– Мага баары бир. Өзүң бил!
Муздак үнүмдөн үрөйү уча түштүбү, алгач оозунан кеби түшүп, унчукпай отуруп калды. Кебетесине кимдин болсо да боору ооругудай. Ха, эми мындай болбойт. Турмуштун кайыгында мындан ары өзүң сүзүүгө туура келет, балакай. Ар дайым жаныңда болгонума, кеңешиме көнгөн экенсиң. Жок, коё турчу, чын эле бул жинди кийин эмне болот? Муштумдан, кыздардан башка эмнени билет бу? Канчалык элестетейин десем да Аскаттын кийин ким болорун көз алдыма келтире албай койдум.
– Аскат, балким, сен экономист болорсуң...
– Ыя? Койчу, андайга шыгым жок...
– Же врач...
– Ха-ха-ха, сен мени ак халатчан элестетип жатасыңбы?
– Балким, программист болорсуң...
– Шык...
Жиним келип далыга бир муштадым, ал менден кача берди. Экөөбүз божураша күн киргенче талаада жүрө бердик. Кайрадан баары башталды, миң жолу аракет кыл, жүз жолу тагдырыңдан качып кет, миллион жолу жүрөгүңдөн алып салганга аракет кыл, баары бир окшобойт. Аскат мага бир кадам жакындаса, мен анын жанына жүгүрүп барганга даярмын. Капкара көздөрү бир жолу кадалса болду, бүт дүйнөнү, кечээги берген убадаларымды, ызамды, азаптарымды унутуп койгонго даярмын. Бүгүн мен муну айкын билдим. Аскат үйгө кайтарыбызда гана акырын үн катты.
– Данек, жанагы жигит Талгат беле, ошону менен байланышпачы. ..
– Эмнеге?
– Мага аның жакпады. Сага бир аз өзүңдөн улуураак, тажрыйбалуу, туруктуу жигит керек.
Үн катпадым. Бирок Талгат менен мамилемди да үзгөн жокмун. Кээде назик деген адамдарда темирдей эрк болот. Аскат ары айтса да, алдаса да, коркутса да болбой койдум. Аскаттын кутургандай жиндеп жүргөнүн байкасам да, достугубузду үзүп коё албадым. Анткени мен бирөөнүн сезими менен ойногум келген жок.
Менин абайсыздыгымдан Талгат катуу жабыркап каларын ошол учурда билген эмес элем. Ар дайым Талгат окууга кечикпей келчү. Бир күнү эле сабакка келбей калды. Улам анын бош ордун карап тынчсызданып отурдум. Экинчи сабакта чыдай албай ага СМС жибердим. Бирок ал жооп бербеди. Эртеси гана анын таяктан катуу жабыркап ооруканада экенин билдим. Ошол замат Аскат оюма келди. Албетте, андан башка ким кылат эле? Бети-башы жарылып жаткан Талгаттын абалын көрүп тегеренип токтодум. Жырткыч, жинди, чоң муштум... Оюма келген сөздөрдүн баары менен урушуп келе жаттым. Үйгө келсем, Аскат жаңы гана кийимдерин алмаштырып жаткан экен. Алып туруп терезеден кийимдерин ыргытып жибердим.
– Эй-й, сага эмне болду? Жинди го...
– А сенин кылганың жиндилик эмеспи? Сага ал анчалык эмне кылды?
Колума тийген нерсесин ыргытып баштадым эле, Аскат мени кучактап калды. Бетме-бет турабыз, экөөбүз тең энтигип алганбыз. Көзүнө туруштук бере албай көзүмдү чылк жумуп жибердим. Көзүмдү ачпай туруп чекемден өөп жатканын байкадым.
– Коё бер,- дедим алсыз.
– Коё бербейм, сени сагындым.
– Айтчы, бул эмне кылганың? Талгаттын соо жери жок го.
– Эгерде сенин жаныңдан чыкпай турган болсо, дагы ошону көрөт. Мен ага канча жолу айттым, «тийбе бул кызга» деп. Укпай көгөрүп алды. Өзүнөн көрсүн.
– Аскат, сен жиндисиңби? Менин жашоомо киришкенге кандай акың бар?
– Сен али жигит күткөнгө кичинелик кыласың.
– Муну мага ким айтып жатат?
Аскат мени кучагынан акырын бошотту. Олуттуу боло калып, сөөмөйүн кезеп койду.
– Сен мага теңелбе, мени эркек дейт. А сен кичинекей кызсың.
– Болгону бир жаш айырмабыз бар...
– Чүш-ш. Эч нерсе деп айтпа. Көзүңдө бир тамчы жаш турат, акырын сүртүп коёюн...
Эңилип эриндери менен тамып бараткан жашымды өөп токтотту. Ушу кыймылы бардыгын жууп кетти. Азыр толкуп-ташып турган жиним жоголуп, бир гана анын деминен рахат алып турдум. Көпкө созулса кана ушул көз ирмем...
#118 14 July 2015 - 18:50
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 178
- 15 January 13
- : 07 May 2018 12:49
Кечинде баарыбыз кечки тамакка чогулдук. Үн катпай тамак ичип отурган төрт адамды карап туруп биринчи жолу чындыкты моюнга алганга аргасыз болдум. Бир дасторкондо отурганыбыз менен, биз үй-бүлө деген түшүнүккө коошпойт элек. Ар бири өз тагдырын, өз жүгүн көтөрүп, жүрөктү үшүтөрлүк суздук бар эле. «Эч качан эч кимге сырыңды айтпа, жардам сураба» бул – биздин үй-бүлөнүн жазылбаган мыйзамы болчу. Атам тамагын ичип бүтүп туруп баратканда гана Аскат акырын үн катты.
– Ата!
– Эмне болду?
– Кечирип кой, кечээ... мен ушундай кылганга мажбур болдум.
– Сен туура кылдың, уулум, болгону кечээ бере турган машинанын ачкычы сени күтүп калды. Мына, ала кой, ак жолтой болсун!
Чөнтөгүнөн машинанын ачкычын берген атам өз бөлмөсүнө жөнөдү. Аркасынан апам кетти.
Менин сырым дагы бир адамга белгилүү болду. Талгатка Аскат тууралуу аргасыз айтып бергенге мажбур болдум. Анткени аны дагы да үмүткөр кылып ээрчитким келбеди. Карегиндеги нуру өчүп, башын бурган боюнча бир нече күн мен тарапты карабады. Бирок тике карабаганы менен, менин ар бир кыймылымды тиктейт да турат. Жазып жатып да, доскага чыгып жооп берип жатып да анын көздөрүнөн кутула албайм. Акыры танаписте сүйлөшкөнгө бел байладым.
– Сен мени күнөөлөп жүрөсүңбү?
– Жок.
– Эмнеге мени менен сүйлөшкүң келбейт?
– Жөн эле.
Үн катышпай бир топко турдук да, анын жанынан кете турган болуп кадам таштадым. Күтүлбөгөн жерден Талгат колдон алды.
– Данек, ал да сени сүйөт!
Ким деп сурай албай аптыгып туруп калдым. Талгат маңдайыма басып келди да, тактап айтты.
– Аскат сени сүйөт. Бечара өзү да байкабаса керек, бирок ал сени катуу жакшы көрөт.
Ушул нерсени так айтты да, кылчайбай кетип калды. Ошондон кийин мен тынч ала алсамчы. Бетим бир кызарат, кайра бозорот. Бир кубанып, бир коркуп, ошол сөздөн кийин
кандайдыр бир кереметти күтүп жашап жүрдүм. Аскат окууга тапшырганга даярдануу менен алек эле, а мен ар кайсы шылтоолор менен мектептемин. Каникулга тарасак деле эжейдин тапшырмаларын аткарып, үйгө барбастын амалын кылам. Жүрөксүп жүрдүм көрүнөт. Кээде бактың босогодо турганын сезип да батына албаган учурлар болот экен. Бирок бешенебизге жазылган күндөн качып кутула албайт экенсиң. Ошол күн бүгүнкүдөй эсимде. Бакчабыз аңкып, күн чайыттай тийип, аалам жапжашыл болуп турган учур болчу. Китептеримди алып бакчага жөнөй бергенимде Аскат кайдандыр пайда болду. Чамамда аңдып турган окшойт.
– Данек!
– Сен эрте турган окшойсуң бүгүн...
– Сени дагы качып кетпесин деп эрте турдум.
– Эмнеге качат элем?..
Көзүмдү ала качып, ордумдан туруп кеткенге аракет кылганым менен, Аскат жылдыра койбоду. Эки колумдан бек кармап алды, көзүмө тигиле берди. Алым тайып баратканын сезсем да, куру айбат көрсөтө бердим.
– Эмне керек сага?
– Сен керексиң!
Көзүм бакырая тиктеп эле калдым. Эми менин коркконум Аскатка өтүп кетти окшойт, кызарып, көзүн ала качты.
– Ал эмне дегениң?
– Данек, мен... сени... Айтор, сен мага керексиң. Билбейм, качан башталды, качан бүтөт бул. Бирок мен кыйналып бүттүм. Кызганычтан өлө турган болдум. Мен...
Мындан аркы сөзүнүн кереги жок эле, алакандарым менен оозун баса койдум.
– Унчукпа!
– Эмнеге?
Адам бактылуулугунан өлө турган болсо ошол күнү, ошол бакчада Данек жан бермек. Бактымды айтканга, жазганга таптакыр мүмкүн эмес эле. Көзүмдөн тамган жаштар гана менин кыйналган күндөрүмдү кабарлап жаткансыды. Эмнеге ыйладым ошондо? Балким, мен мүмкүн эмес деп ойлогон бактым алдымда турганга ыйлагандырмын. Балким, көп жылдан берки сезимимдин кайрымжысын алганыма кубангандырмын. Айтор, бир топко ыйладым. Ыйлап жаткан мени Аскат токтото албай алек болду. Көптө гана ийинимден тынып улутуна токтодум. Кучагынан чыгарбай кең көкүрөгүнө кысып турган Аскат бир кезде күлүп жиберди.
– Эмнеге күлүп жатасың?
– Биринчи жолу көрүшүм, сүйөм деген сөздөн ыйлап калган адамды.
Мен кайрадан моюнуна асылдым. Не деген күндөр эле ал күндөр? Ушул мүнөттөн баштап биздин ар бир мүнөтүбүз, ар бир секундубуз бири-бирибиз үчүн болчу. Кээде ойлойм,
эгерде экөөбүз бири-бирибизди мынчалык сүйбөсөк чогуу болот белек деп. Айтышат го, «Жараткан катуу сүйүшкөндөрдү эч качан кошпойт» деп. Анда биздин күнөөбүз кайсы эле? Бири-бирибизди сүйгөнүбүз үчүн күнөөлүү белек? Чындыгында, экөөбүздүн мүнөзүбүз бири-бирибизди толуктап тургандан болсо керек. Аскат чарт-чурт деп баратканда мен кошо кыйкырышпай, унчукпай калчумун. Бир аздан кийин эле бүркөлгөн кабагы жазылып келерин билчү элем. Мен тымпыйып таарынып калсам ал ошол замат сезип, көзүмдү карап калчу. Башка кыздарга кандай мамиле жасаарын билбейм, Аскат мага өзгөчө кылдат мамиле жасачу. Бир билгеним, мени менен ал өзү менен өзү боло алчу. Эч кандай бет кап кийбей, жылаңач жан дүйнөсүн мага гана көрсөтө аларын билчүмүн. Аны да мен дал ошондой кабыл алар элем.
– Данек, мен окууга эмдиги жылы тапшырам,- деди бир күнү.
Атам бардыгына кам көрүп, чет өлкөдө окутам деп жатканын билчү элем, муну укса кандай болот деп ойлодум дароо эле.
– Эмнеге?
– Экөөбүз чогуу кетебиз. Бир жыл сени күтөм. Сенсиз эч кайда баргым келбейт. Сенсиз аба жетпей кетет, түшүнөсүңбү?
– Түшүнөм,- дедим ойлуу.
– Мен сенсиз эч кайда кетпейм. Эмдиги жылы сен бүтөсүң, экөөбүз чогуу кетебиз.
– Атам баары бир макул болбойт.
Билгендей эле айтыптырмын, атам муну укканда секирип кетти. Мындай бороон болорун билген элем, бирок мен күткөндөн да ашып кетти.
– Эмнеге дагы бир жылдан кийин тапшырасың? - деди ал кыйкыра.
– Бир жыл эс алгым келет.
– Ал эмне дегениң? Бир жыл көчө таптап жүрөсүңбү? Деги акыл-эсиң ордуңдабы?
– Бир жылдан кийин тапшырсам деле жетишем,- деди өжөрлөнгөн Аскат.
Бул күн биздин жашообуздагы чоң бурулуштун алды болчу. Атам эч нерсе түшүнгүсү келбеди, Аскат түшүндүрүп отурбады. Экөөнүн ортосундагы биринчи пикир келишпестик, биринчи көңүл калуу эле. Кыжылдашып жатып Аскат эшикти тарс жаап чыгып кетти. Аркасынан чыгайын деп турсам атам катуу унчукту.
– Тим кой, башында шамал ойноп канчага чейин жүрөт эле? Катуу эркелеп кетиптир, оюна койсо... Мен көрсөтөм буга окууга барбай коюш эмне экенин.
Аргасыз отуруп калдым. Аскат мени чыксын дедиби, үстөккө-босток машинанын сигналын басып-басып алды. Көзүмдү жалдыратып турган менен атамдын каарынан коркуп бир карыш жыла албадым. Аскат таарынып калдыбы, дарбазаны ачып, машинасын катуу айдап кетти. Ошол түнү бир нерсени сезгендей таптакыр уктай албай толгоно бердим. Кыйналып жатып уктап калган экем, коркунучтуу түш көрүп жатыптырмын. Чочуп туруп саатты карасам, түнкү 3 болуптур. Аскаттын бөлмөсүнө кирсем келе элек. Телефону өчүрүлүптүр. Жайдын күнү болсо да калтырап чыктым. Бүрүшүп келип төшөгүмө жаттым. Эртең менен кыйкырык-чуудан ойгондум. Атам телефондон кыйкырып жаткан экен, апам үрпөйүп алган.
– Эмне болду?
– Аскат...
– Аскатка эмне болуптур?
– Эмне болмок эле, адам өлтүрүптүр! Билгем, бир күнү ушундай болорун...
– Ата!
– Эмне болду?
– Кечирип кой, кечээ... мен ушундай кылганга мажбур болдум.
– Сен туура кылдың, уулум, болгону кечээ бере турган машинанын ачкычы сени күтүп калды. Мына, ала кой, ак жолтой болсун!
Чөнтөгүнөн машинанын ачкычын берген атам өз бөлмөсүнө жөнөдү. Аркасынан апам кетти.
Менин сырым дагы бир адамга белгилүү болду. Талгатка Аскат тууралуу аргасыз айтып бергенге мажбур болдум. Анткени аны дагы да үмүткөр кылып ээрчитким келбеди. Карегиндеги нуру өчүп, башын бурган боюнча бир нече күн мен тарапты карабады. Бирок тике карабаганы менен, менин ар бир кыймылымды тиктейт да турат. Жазып жатып да, доскага чыгып жооп берип жатып да анын көздөрүнөн кутула албайм. Акыры танаписте сүйлөшкөнгө бел байладым.
– Сен мени күнөөлөп жүрөсүңбү?
– Жок.
– Эмнеге мени менен сүйлөшкүң келбейт?
– Жөн эле.
Үн катышпай бир топко турдук да, анын жанынан кете турган болуп кадам таштадым. Күтүлбөгөн жерден Талгат колдон алды.
– Данек, ал да сени сүйөт!
Ким деп сурай албай аптыгып туруп калдым. Талгат маңдайыма басып келди да, тактап айтты.
– Аскат сени сүйөт. Бечара өзү да байкабаса керек, бирок ал сени катуу жакшы көрөт.
Ушул нерсени так айтты да, кылчайбай кетип калды. Ошондон кийин мен тынч ала алсамчы. Бетим бир кызарат, кайра бозорот. Бир кубанып, бир коркуп, ошол сөздөн кийин
кандайдыр бир кереметти күтүп жашап жүрдүм. Аскат окууга тапшырганга даярдануу менен алек эле, а мен ар кайсы шылтоолор менен мектептемин. Каникулга тарасак деле эжейдин тапшырмаларын аткарып, үйгө барбастын амалын кылам. Жүрөксүп жүрдүм көрүнөт. Кээде бактың босогодо турганын сезип да батына албаган учурлар болот экен. Бирок бешенебизге жазылган күндөн качып кутула албайт экенсиң. Ошол күн бүгүнкүдөй эсимде. Бакчабыз аңкып, күн чайыттай тийип, аалам жапжашыл болуп турган учур болчу. Китептеримди алып бакчага жөнөй бергенимде Аскат кайдандыр пайда болду. Чамамда аңдып турган окшойт.
– Данек!
– Сен эрте турган окшойсуң бүгүн...
– Сени дагы качып кетпесин деп эрте турдум.
– Эмнеге качат элем?..
Көзүмдү ала качып, ордумдан туруп кеткенге аракет кылганым менен, Аскат жылдыра койбоду. Эки колумдан бек кармап алды, көзүмө тигиле берди. Алым тайып баратканын сезсем да, куру айбат көрсөтө бердим.
– Эмне керек сага?
– Сен керексиң!
Көзүм бакырая тиктеп эле калдым. Эми менин коркконум Аскатка өтүп кетти окшойт, кызарып, көзүн ала качты.
– Ал эмне дегениң?
– Данек, мен... сени... Айтор, сен мага керексиң. Билбейм, качан башталды, качан бүтөт бул. Бирок мен кыйналып бүттүм. Кызганычтан өлө турган болдум. Мен...
Мындан аркы сөзүнүн кереги жок эле, алакандарым менен оозун баса койдум.
– Унчукпа!
– Эмнеге?
Адам бактылуулугунан өлө турган болсо ошол күнү, ошол бакчада Данек жан бермек. Бактымды айтканга, жазганга таптакыр мүмкүн эмес эле. Көзүмдөн тамган жаштар гана менин кыйналган күндөрүмдү кабарлап жаткансыды. Эмнеге ыйладым ошондо? Балким, мен мүмкүн эмес деп ойлогон бактым алдымда турганга ыйлагандырмын. Балким, көп жылдан берки сезимимдин кайрымжысын алганыма кубангандырмын. Айтор, бир топко ыйладым. Ыйлап жаткан мени Аскат токтото албай алек болду. Көптө гана ийинимден тынып улутуна токтодум. Кучагынан чыгарбай кең көкүрөгүнө кысып турган Аскат бир кезде күлүп жиберди.
– Эмнеге күлүп жатасың?
– Биринчи жолу көрүшүм, сүйөм деген сөздөн ыйлап калган адамды.
Мен кайрадан моюнуна асылдым. Не деген күндөр эле ал күндөр? Ушул мүнөттөн баштап биздин ар бир мүнөтүбүз, ар бир секундубуз бири-бирибиз үчүн болчу. Кээде ойлойм,
эгерде экөөбүз бири-бирибизди мынчалык сүйбөсөк чогуу болот белек деп. Айтышат го, «Жараткан катуу сүйүшкөндөрдү эч качан кошпойт» деп. Анда биздин күнөөбүз кайсы эле? Бири-бирибизди сүйгөнүбүз үчүн күнөөлүү белек? Чындыгында, экөөбүздүн мүнөзүбүз бири-бирибизди толуктап тургандан болсо керек. Аскат чарт-чурт деп баратканда мен кошо кыйкырышпай, унчукпай калчумун. Бир аздан кийин эле бүркөлгөн кабагы жазылып келерин билчү элем. Мен тымпыйып таарынып калсам ал ошол замат сезип, көзүмдү карап калчу. Башка кыздарга кандай мамиле жасаарын билбейм, Аскат мага өзгөчө кылдат мамиле жасачу. Бир билгеним, мени менен ал өзү менен өзү боло алчу. Эч кандай бет кап кийбей, жылаңач жан дүйнөсүн мага гана көрсөтө аларын билчүмүн. Аны да мен дал ошондой кабыл алар элем.
– Данек, мен окууга эмдиги жылы тапшырам,- деди бир күнү.
Атам бардыгына кам көрүп, чет өлкөдө окутам деп жатканын билчү элем, муну укса кандай болот деп ойлодум дароо эле.
– Эмнеге?
– Экөөбүз чогуу кетебиз. Бир жыл сени күтөм. Сенсиз эч кайда баргым келбейт. Сенсиз аба жетпей кетет, түшүнөсүңбү?
– Түшүнөм,- дедим ойлуу.
– Мен сенсиз эч кайда кетпейм. Эмдиги жылы сен бүтөсүң, экөөбүз чогуу кетебиз.
– Атам баары бир макул болбойт.
Билгендей эле айтыптырмын, атам муну укканда секирип кетти. Мындай бороон болорун билген элем, бирок мен күткөндөн да ашып кетти.
– Эмнеге дагы бир жылдан кийин тапшырасың? - деди ал кыйкыра.
– Бир жыл эс алгым келет.
– Ал эмне дегениң? Бир жыл көчө таптап жүрөсүңбү? Деги акыл-эсиң ордуңдабы?
– Бир жылдан кийин тапшырсам деле жетишем,- деди өжөрлөнгөн Аскат.
Бул күн биздин жашообуздагы чоң бурулуштун алды болчу. Атам эч нерсе түшүнгүсү келбеди, Аскат түшүндүрүп отурбады. Экөөнүн ортосундагы биринчи пикир келишпестик, биринчи көңүл калуу эле. Кыжылдашып жатып Аскат эшикти тарс жаап чыгып кетти. Аркасынан чыгайын деп турсам атам катуу унчукту.
– Тим кой, башында шамал ойноп канчага чейин жүрөт эле? Катуу эркелеп кетиптир, оюна койсо... Мен көрсөтөм буга окууга барбай коюш эмне экенин.
Аргасыз отуруп калдым. Аскат мени чыксын дедиби, үстөккө-босток машинанын сигналын басып-басып алды. Көзүмдү жалдыратып турган менен атамдын каарынан коркуп бир карыш жыла албадым. Аскат таарынып калдыбы, дарбазаны ачып, машинасын катуу айдап кетти. Ошол түнү бир нерсени сезгендей таптакыр уктай албай толгоно бердим. Кыйналып жатып уктап калган экем, коркунучтуу түш көрүп жатыптырмын. Чочуп туруп саатты карасам, түнкү 3 болуптур. Аскаттын бөлмөсүнө кирсем келе элек. Телефону өчүрүлүптүр. Жайдын күнү болсо да калтырап чыктым. Бүрүшүп келип төшөгүмө жаттым. Эртең менен кыйкырык-чуудан ойгондум. Атам телефондон кыйкырып жаткан экен, апам үрпөйүп алган.
– Эмне болду?
– Аскат...
– Аскатка эмне болуптур?
– Эмне болмок эле, адам өлтүрүптүр! Билгем, бир күнү ушундай болорун...
#119 14 July 2015 - 18:51
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 178
- 15 January 13
- : 07 May 2018 12:49
Апамдын сөзүнүн жарымын угуп-укпай каалгып бара жаттым. Кулагыма «Адам өлтүрүптүр!
» деген үндөр жаңырып жатты. Эсимди жоготуп баратканымды сездим...
Алгач бул сөзгө таптакыр ишене алган жокмун. Биринчи сааттарда кимдир бирөөнүн жаңылыш оюну болсо керек дегем. «Жок, болушу мүмкүн эмес» деп ишене албай турам. Шалдырап, эмне кыларымды билбей бурчтан бурчка, бул бөлмөдөн тиги бөлмөгө басып жүрдүм. Атам улам тааныштарына телефон чалып, кимдир бирөөлөр менен туюк сүйлөшүп жатты. Биринчи жолу атамдын көздөрүнөн коркунуч көрдүм. Жалдырап, өңдөн кетип турган мени тиктеп, саамайымдан сылап бир үшкүрүп алып көзүн ала качты. Ого бетер жүрөгүм кысылат. Арадан бир күн өтүп, Аскаттын апасы учуп келди, жанында күйөөсү бар эле. Атам алар менен сүйлөшүүдөн, ал тургай конок катары жүз көрүшүүдөн баш тартты.
– Мен бардык ишти өзүм бүтүрөм. Киришпесин! Айткын аларга...- ушинтип апама кыйкырган атам өз бөлмөсүнө кирип отуруп алды.
Аргасыз алар үйүбүздөн чыгып кетишти. Азыр бирөө Аскат менен ордуңду алмаш дей турган болсо, бир секунд ойлонбой алмашат элем. Ушундай болорун билсем, жанынан карыш жылмак эмесмин. Атама катуу жинденген жаны достору менен жолугуп, кафеде отурушса дагы бир топ келиптир. Чыр эмнеден чыкканын ким билсин, айтор, эки тарап болуп мушташып, натыйжада Аскаттын муштумунан бирөө каза болуптур дешти. Азырынча билген маалыматым ушул. Күткөнүм эле күн тез кирип, таң тез атканы. Бир нерсе чечилип кетер дейм, бирок күн өчөшкөнсүп ордунан жылбай, убакыт токтоп калгандай сезилет. Адам жаманга да, жакшыга да көнөт деген чын экен, бир жума түш көргөндөй жашадык. Бирок, тилекке каршы, бул түш эмес эле.
– Бир күчтүү адвокат бар, Аскатты алып чыкса ошол алып чыгат дешти. Эмнегедир ал бул ишти албайм деп койгон экен,- деди атам эртең менен чай ичип отурганыбызда.
– Ким?- деди апам.
– Илимбек Адылов деген адам экен. Угушума караганда, ал колго алган иш эч качан жаман бүтпөйт экен. Ошого жараша баасы да жакшы, Кыргызстандагы эң күчтүү адвокат дешти. Эчен саясатчыларды камырдан кыл сууругандай илип кетет дешкен эле.
– Эмнеге биздин ишти албайт экен?
Апамдын «биздин» дегенине таң кала карадым. Аскат эч качан аныкы болгон эмес! Жек көрүүсү ушунчалык эле, кээде анын өлүмүн тилеп жаткандай сезилчү мага. Алгачкы жолу апам Аскатка боор толгоп үй-бүлөсүнүн мүчөсү катары сүйлөшү ушул. Атам да кашын көтөрө тиктеп калды, көз карашы апама жылый түшкөнүн байкадым.
– Каалаган акчасын беребиз деген жоксуңбу?- деди апам тынчсыздана.
– «Кеп акчада эмес, байдын көпкөн баласын коргобойм, факты өзү эле айтып турбайбы» дептир. Менин адамдарым дагы аракет кылып жатышат. Жыйынтык жок.
– Азирет, баары жакшы болот. Аскатты куткарып калабыз!- деди апам.
Үчөөбүз диванда катарлаш отурганбыз, атам экөөбүздү эки колу менен кучактай бооруна тартты. Ишенесиңерби, биз бир үй-бүлө болуп кучакташып отурдук. Биринчи жолу биригип турмуш менен күрөшүүгө бел байлап жаттык. Башыбызга түшкөн жамандыкка карабай, көзүбүздөн аккан жаштарыбызга карабай биз үчөөбүз бактылуу элек.
– Рахмат силерге!- деди атам.
«Аскатты куткара турган бир гана Илимбек деген адам бар, бирок ал бул ишти алгысы келбей жатат!» Ушул сөз кулагыма жаңыра берди. Мен ал адамды табышым керек! Кандай болсо да ал Аскаттын ишин колго алышы зарыл. «Башыңа күч келгенде жоктон барды кыласың» дечү эле чоң энем. Мен чоң энемдин небереси экенмин, айтор, бардык байланыштарды таап, жанымды үрөп Илимбек деген адвокатка байланышка чыктым. Жашы кырктарга барып калган, жүзү жылуу, бирок сүрдүү адамдын маңдайында отурдум. Ал менин айткандарымды бузбай угуп отурду да, акырында жаагын сүргүлөй берди.
– Атың ким дедиң эле?
– Данек. Ой, Айданек...
– Жакшы-ы, айтчы, Данек, канчадасың?
– 17демин.
– Угуп тур, менин иштерим көп болуп жатат, күчтүү окуучуларым бар. Ошолордун бирөөнө тапшыралы.
– О-ой, жо-ок, бул ишти сиз гана колуңузга алышыңыз керек. Башка адам алса жеңилип калышы мүмкүн. Биз андай адамга Аскаттын тагдырын тапшыра албайбыз. Каалаган
акчаңызды төлөп берет атам.
– Кеп акчада болсо го, карындашым. Мындай майда ишти алгым келбейт. Анын үстүнө ал тентек бала экенин уктум. Балким, ал жактан эсине келер.
– Жок, жок, суранам сизден, байке! Жалынам, сактап калыңыз. Ал түрмөдө отурбашы керек.
Дагы эмнелерди айттым эсимде жок, айтор, жылып түшүп бутуна чөгөлөй турган болдум. Бечара адвокат өз өмүрүндө мындай сценага туш келбесе керек, эмне кыларын билбей калды. Суу бере салып мен таң кала тиктеп турду. Какап-чакап суу ичип жаткан мени көргөндө башын чайкап күлүмсүрөй берди.
– Сен бардык ишти ушундай чечесиңби, Айданек?
– Биринчи жолу, ишенип коюңуз.
– Агаңдын бактысы бар экен, сендей карындашы бар.
– Демек, сиз...
– Ооба, бул ишти алам. Бирок бир шарт менен.
– Угуп жатам.
– Эгерде мен ал жигитти чыгарып кете алсам, сенде бир өтүнүчүм бар. Аткара аласыңбы?
– Эмне кааласаңыз аткарам.
Ал күлүмсүрөй узатып кала берди. Кечинде атам сүйүнүп апам экөөбүзгө бул тууралуу кабарлады.
– Илимбек Адылов Аскаттын ишин ала турган болду. Азыр чалышты. Кудай буюрса, баары жакшы болот.
Атам менен апамдын сүйүнүчүндө чек жок эле.
Ххх
Аскат менен атам эки жолу жолугушуптур. «Данек өзүн карасын, капа болбосун» деп айтты» деди. Үйдүн булуң-бурчунан анын каткырыгы жаңыргансыйт. Экөөбүздүн сүйлөшкөндөрүбүз эсиме түшөт.
– Данек, эгерде биз адам болбой калсак кандай болмок?
– Мен баары бир сенин жаныңда болмокмун. Эгерде сен дарак болуп жаралсаң, мен жалбырак болмокмун. Эгерде тоо болуп жаралсаң, мен сенин жаныңда аккан булак болуп калат белем.
– Айтор, менден кутулам деп ойлобо дечи...
– Калп эле бааңды көтөрө бербе. Билем го, эгерде мен жок болуп калсам сен тыбырчылап кетесиң. Мисалы, мен тамак ичкени келмейинче сен атам жүз жолу чакырса да отурбайсың.
– Дагы?
– Эрте турсаң менин бөлмөмдүн алдында ары-бери баса бересиң...
– А сен ошонун баарын билип туруп менден жашына бересиңби?
– Ооба.
– Шайтан кыз десе, сениби...
Тура калып качып кеткен мени кууп жөнөдү. Жетери менен буттан алып жерге жыгып, эки колумду кармап үстүмөн тиктеп калды. Эмнегедир көз карашынан коркуп кеттим.
– Тур, коё бер.
– Данек...
– Ов.
– Менин Данегим...
Көзүмдү жума бердим. Бакча, көк асман, жашыл бактар, силер биздин биринчи өбүшүүбүзгө күбө болгонсуңар. Мен анын кучагынан жулунуп чыгып атырыла качып жөнөгөнүм, ушул күндөн кийин эки-үч күн анын жүзүнө карабай койгонум эсиңердеби? Азыр мен үчүн баары кунарсыз эле. Аскатсыз Данектин жашоосу тозок экенин билесиңерби, ыя, дарактар?
Алгач бул сөзгө таптакыр ишене алган жокмун. Биринчи сааттарда кимдир бирөөнүн жаңылыш оюну болсо керек дегем. «Жок, болушу мүмкүн эмес» деп ишене албай турам. Шалдырап, эмне кыларымды билбей бурчтан бурчка, бул бөлмөдөн тиги бөлмөгө басып жүрдүм. Атам улам тааныштарына телефон чалып, кимдир бирөөлөр менен туюк сүйлөшүп жатты. Биринчи жолу атамдын көздөрүнөн коркунуч көрдүм. Жалдырап, өңдөн кетип турган мени тиктеп, саамайымдан сылап бир үшкүрүп алып көзүн ала качты. Ого бетер жүрөгүм кысылат. Арадан бир күн өтүп, Аскаттын апасы учуп келди, жанында күйөөсү бар эле. Атам алар менен сүйлөшүүдөн, ал тургай конок катары жүз көрүшүүдөн баш тартты.
– Мен бардык ишти өзүм бүтүрөм. Киришпесин! Айткын аларга...- ушинтип апама кыйкырган атам өз бөлмөсүнө кирип отуруп алды.
Аргасыз алар үйүбүздөн чыгып кетишти. Азыр бирөө Аскат менен ордуңду алмаш дей турган болсо, бир секунд ойлонбой алмашат элем. Ушундай болорун билсем, жанынан карыш жылмак эмесмин. Атама катуу жинденген жаны достору менен жолугуп, кафеде отурушса дагы бир топ келиптир. Чыр эмнеден чыкканын ким билсин, айтор, эки тарап болуп мушташып, натыйжада Аскаттын муштумунан бирөө каза болуптур дешти. Азырынча билген маалыматым ушул. Күткөнүм эле күн тез кирип, таң тез атканы. Бир нерсе чечилип кетер дейм, бирок күн өчөшкөнсүп ордунан жылбай, убакыт токтоп калгандай сезилет. Адам жаманга да, жакшыга да көнөт деген чын экен, бир жума түш көргөндөй жашадык. Бирок, тилекке каршы, бул түш эмес эле.
– Бир күчтүү адвокат бар, Аскатты алып чыкса ошол алып чыгат дешти. Эмнегедир ал бул ишти албайм деп койгон экен,- деди атам эртең менен чай ичип отурганыбызда.
– Ким?- деди апам.
– Илимбек Адылов деген адам экен. Угушума караганда, ал колго алган иш эч качан жаман бүтпөйт экен. Ошого жараша баасы да жакшы, Кыргызстандагы эң күчтүү адвокат дешти. Эчен саясатчыларды камырдан кыл сууругандай илип кетет дешкен эле.
– Эмнеге биздин ишти албайт экен?
Апамдын «биздин» дегенине таң кала карадым. Аскат эч качан аныкы болгон эмес! Жек көрүүсү ушунчалык эле, кээде анын өлүмүн тилеп жаткандай сезилчү мага. Алгачкы жолу апам Аскатка боор толгоп үй-бүлөсүнүн мүчөсү катары сүйлөшү ушул. Атам да кашын көтөрө тиктеп калды, көз карашы апама жылый түшкөнүн байкадым.
– Каалаган акчасын беребиз деген жоксуңбу?- деди апам тынчсыздана.
– «Кеп акчада эмес, байдын көпкөн баласын коргобойм, факты өзү эле айтып турбайбы» дептир. Менин адамдарым дагы аракет кылып жатышат. Жыйынтык жок.
– Азирет, баары жакшы болот. Аскатты куткарып калабыз!- деди апам.
Үчөөбүз диванда катарлаш отурганбыз, атам экөөбүздү эки колу менен кучактай бооруна тартты. Ишенесиңерби, биз бир үй-бүлө болуп кучакташып отурдук. Биринчи жолу биригип турмуш менен күрөшүүгө бел байлап жаттык. Башыбызга түшкөн жамандыкка карабай, көзүбүздөн аккан жаштарыбызга карабай биз үчөөбүз бактылуу элек.
– Рахмат силерге!- деди атам.
«Аскатты куткара турган бир гана Илимбек деген адам бар, бирок ал бул ишти алгысы келбей жатат!» Ушул сөз кулагыма жаңыра берди. Мен ал адамды табышым керек! Кандай болсо да ал Аскаттын ишин колго алышы зарыл. «Башыңа күч келгенде жоктон барды кыласың» дечү эле чоң энем. Мен чоң энемдин небереси экенмин, айтор, бардык байланыштарды таап, жанымды үрөп Илимбек деген адвокатка байланышка чыктым. Жашы кырктарга барып калган, жүзү жылуу, бирок сүрдүү адамдын маңдайында отурдум. Ал менин айткандарымды бузбай угуп отурду да, акырында жаагын сүргүлөй берди.
– Атың ким дедиң эле?
– Данек. Ой, Айданек...
– Жакшы-ы, айтчы, Данек, канчадасың?
– 17демин.
– Угуп тур, менин иштерим көп болуп жатат, күчтүү окуучуларым бар. Ошолордун бирөөнө тапшыралы.
– О-ой, жо-ок, бул ишти сиз гана колуңузга алышыңыз керек. Башка адам алса жеңилип калышы мүмкүн. Биз андай адамга Аскаттын тагдырын тапшыра албайбыз. Каалаган
акчаңызды төлөп берет атам.
– Кеп акчада болсо го, карындашым. Мындай майда ишти алгым келбейт. Анын үстүнө ал тентек бала экенин уктум. Балким, ал жактан эсине келер.
– Жок, жок, суранам сизден, байке! Жалынам, сактап калыңыз. Ал түрмөдө отурбашы керек.
Дагы эмнелерди айттым эсимде жок, айтор, жылып түшүп бутуна чөгөлөй турган болдум. Бечара адвокат өз өмүрүндө мындай сценага туш келбесе керек, эмне кыларын билбей калды. Суу бере салып мен таң кала тиктеп турду. Какап-чакап суу ичип жаткан мени көргөндө башын чайкап күлүмсүрөй берди.
– Сен бардык ишти ушундай чечесиңби, Айданек?
– Биринчи жолу, ишенип коюңуз.
– Агаңдын бактысы бар экен, сендей карындашы бар.
– Демек, сиз...
– Ооба, бул ишти алам. Бирок бир шарт менен.
– Угуп жатам.
– Эгерде мен ал жигитти чыгарып кете алсам, сенде бир өтүнүчүм бар. Аткара аласыңбы?
– Эмне кааласаңыз аткарам.
Ал күлүмсүрөй узатып кала берди. Кечинде атам сүйүнүп апам экөөбүзгө бул тууралуу кабарлады.
– Илимбек Адылов Аскаттын ишин ала турган болду. Азыр чалышты. Кудай буюрса, баары жакшы болот.
Атам менен апамдын сүйүнүчүндө чек жок эле.
Ххх
Аскат менен атам эки жолу жолугушуптур. «Данек өзүн карасын, капа болбосун» деп айтты» деди. Үйдүн булуң-бурчунан анын каткырыгы жаңыргансыйт. Экөөбүздүн сүйлөшкөндөрүбүз эсиме түшөт.
– Данек, эгерде биз адам болбой калсак кандай болмок?
– Мен баары бир сенин жаныңда болмокмун. Эгерде сен дарак болуп жаралсаң, мен жалбырак болмокмун. Эгерде тоо болуп жаралсаң, мен сенин жаныңда аккан булак болуп калат белем.
– Айтор, менден кутулам деп ойлобо дечи...
– Калп эле бааңды көтөрө бербе. Билем го, эгерде мен жок болуп калсам сен тыбырчылап кетесиң. Мисалы, мен тамак ичкени келмейинче сен атам жүз жолу чакырса да отурбайсың.
– Дагы?
– Эрте турсаң менин бөлмөмдүн алдында ары-бери баса бересиң...
– А сен ошонун баарын билип туруп менден жашына бересиңби?
– Ооба.
– Шайтан кыз десе, сениби...
Тура калып качып кеткен мени кууп жөнөдү. Жетери менен буттан алып жерге жыгып, эки колумду кармап үстүмөн тиктеп калды. Эмнегедир көз карашынан коркуп кеттим.
– Тур, коё бер.
– Данек...
– Ов.
– Менин Данегим...
Көзүмдү жума бердим. Бакча, көк асман, жашыл бактар, силер биздин биринчи өбүшүүбүзгө күбө болгонсуңар. Мен анын кучагынан жулунуп чыгып атырыла качып жөнөгөнүм, ушул күндөн кийин эки-үч күн анын жүзүнө карабай койгонум эсиңердеби? Азыр мен үчүн баары кунарсыз эле. Аскатсыз Данектин жашоосу тозок экенин билесиңерби, ыя, дарактар?
#120 14 July 2015 - 18:52
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 178
- 15 January 13
- : 07 May 2018 12:49
Аскатты көрбөгөнүмө үч жумага айланып бара жатат. Ушул күндөрдөгү кыйналганым,
ай. Акыры атама кайра-кайра өтүнүп жатып араң дегенде жолуга алдым. Аскат мени күтпөгөн экен. Көрүп кабагы жарк эте түштү да, уялгандай жүзүн буруп кетти. Кайра чыдабай мен жакты көздөй умтулду. Экөөбүз үн-сөзсүз кучакташып калдык. Кучагында турсам жүрөгү көөдөнүн тешип чыкчудай дүкүлдөйт. Өңү азып кетиптир.
– Келбе десем болбой койдуң, ээ?- деди ал саамайымдан жыттап.
– Чыдабайт болчумун.
– Бул жерге келип, абалымды көрбөсө экен дегеним менен, күн санап күтүп жаткам. Аба жетпей жатты сен жок.
Жайчылык күндөрдө тургандай көпкө кучакташып тура бериптирбиз, убактыбыз аз экенин эстегенде гана өзүмө келдим.
– Тамак ичип, өзүңдү жакшы карап жүрөсүңбү?
– Аны койчу, Данек, мен сага баарын айтып беришим керек. Сен менин киши өлтүргөнүмө ишенесиңби?
Аскат жүзүмө тынчсыздана тигилди. Менин жообумдан бир нерсе өзгөрүп кете тургандай чыдамсыздык менен карап турат. Чынымды айттым.
– Ишенбейм.
– Мен өлтүргөн жокмун. Ошол жерде болгонум чын, мушташканым да чын, бирок колумда бычак болгон эмес. Башында алардын бири бычак менен тап берген болчу, бирок бычагын жулуп алып ары жакка ыргытып жибергем. Анан тапыр-тупурда кандай болуп кеткенин билбей калдым. Урушуп жатып тиги жигит алсырап жыгылып баратканын билдим. Бычак артынан сайылды, мен алдыда элем. Баары качып кетишти. Колумда кыркырап жаткан жигитти таштап кете албай калтырап тура бердим. Анан милиция келди. Мен күнөөлүү эмес экенимди айтсам, кулак салышпады...
Жүрөгүм сезсе керек. Мен Аскаттын бул ишке тиешеси жок экенин сезгем. Кайрадан бекем кучактап алдым.
– Мен билем...
– Мага сенин ишенимиң канчалык маанилүү экенин билсең керек... Ошол каргашалуу окуя болгондон бери сени гана эстеп жаттым. Сен, атам, апам үчөөң гана мага ишенсең болду. Калган жазаны кандайын болсо да көтөрөм. Атама да ушинтип айттым.
– Аскат, билесиңби, сен мага «элдин баары мага ишенбесе да, бир гана сен менден жүз буруп кетпе» деп айткансың. Мен сага убада бергем. Сен бул ишти кылган жоксуң, бирок сен адам өлтүрсөң да, андан жаман жорук кылсаң да, мен сенден эч качан жүз буруп кетпейт элем. Анткени сенден бурулсам, өзүмдөн бурулганым. Мен сенин жүрөгүңдө, ишенимиңде, көздөрүңдө жашайм. Мен сени менен кандай кыйынчылыкты болсо да көтөрөм. Мага ишен, ар дайым сенин жаныңда Данек бар экенин эсиңден чыгарба...
Канчалык сөздөрүм ынанымдуу болду, канчалык жүрөгүмдөгү нерсени айта алдым билбейм, бирок Аскатымдын маанайы көтөрүлүп калгандай сезилди. Жүзүнө кадимки жылмаюусу кирип, тамашалап да калды. Бир аз гана убакытка бирге болдук. Илимбек Адылов коридордон кезигип калды. Акырын баш ийкедим. Мени ал бир топко көзүн албай тиктеп турду. Кызыктай көз караш... Анан тез эле көзүн менден тартып кетип, атам менен сүйлөшүп калды. Кызык, бир нерсе айта тургандай болду окшойт, бирок эмне айтат? Буга чейин апамдын кесиби юрист экенин билбегем. Көп маселелерди атам апам менен кеңешип чечип жатканына таң калдым. Чогуу иштеп, кеңешип, бири-бирине жылуу карап калышты. Баса, апам менин оозумду да ачырды. Менин арыктап, кыйналып жатканымды байкады окшойт, ачык сүйлөшүүгө чакырды.
– Данек, сен кыйналбачы. ..- деди бир күнү бөлмөмө кирип.
– Кыйналганым жок.
– Көрүп турам...
Апам бир нерсени айтсамбы же айтпасамбы деп ойлонуп калгандай сезилди. Менин суроолуу көз карашымды байкап, керебетиме коомай отурду.
– Мен баарын билем,- деди ал акырын.
Дароо эле сөз төркүнүн түшүндүм. Караманча танып кетейин десем, апамдын бекем көз карашы мени жылдырбай турду.
– Эмнени билесиз?- дедим күлүп.
Бирок күлкүм күлкүгө окшобой турду.
– Танба, мен баарын билем. Аскат экөөң тууралуу баарын билем.
Аргам жок эле, башым шылк эте түштү. Жүзүмдү катып отуруп алдым. Апам бул жолу катуу даярданган экен, жаздыкты жүзүмдөн алып койду да, аяй тиктеди.
– Балким, сенден мурун мен билгендирмин. Өзүңдү өзүң жеп, сезимиңди түшүнбөй жүргөндө эле билгем. Сен аны алгач бир тууган агам деп ойлодуң да, чынбы? Сени багып
алганыбызды айткым келбегени да ошондон эле. Аны билгенден кийин өзүңдү зордоп кармап жүргөн сезимдериңе ээ боло албай калдың. Сага канчалык кыйын экенин билип туруп жардам кылгым келбеди. Анткени Аскат сага бактысыздык алып келет деп ойлочу элем. Эх, кызым, аял болуу оңой эмес. Биз сезимибиздин, алсыздыгыбыздын кулу экенбиз. Канчалык кыйналсак да, чайналсак да, аркандап койгондой бир адамга байланып калат турбайбызбы.
– Сиз ким тууралуу айтып жатасыз?
– Бардык аялдар тууралуу айтып жатам. Сен дагы Аскатка байланып калдың. Кичинеңден эле жакшы көрчүсүң. Андан башка адамды көрө албадың. Баарын жашырам дегениң менен, ар бир нерсе көз алдымда болуп өттү, кызым.
– Апа?
– Башында сенин сезимиңди Аскат баалай албайт деп жүргөм. Бирок мен ойлогондон башкача болуп чыкты. Билбейм, сенден эмне тапты, бирок кандай болсо да аны катуу өзүңө байладың. Түбөлүккө байладың. Мен буга ишенем. Эми иши бүтүп, үйгө келгенде баарын ачык айтышыңар керек.
– Апа, рахмат сизге, чоң рахмат!
Кучактап, өпкүлөп жиберген мени апам кучагына кысып турду, саамайымдан сылады.
– Мени кечиргиле. Жаман оюмда Аскат болбосо атаң экөөбүз жакын болмокпуз деп ойлочумун. Кийин сени да менден тартып кетти деп жек көрдүм. Күнөө анда эмес, тагдырда экенине көзүм жетти. Мен сенин бактылуу болушуңду каалайм. Ал эми Аскатсыз сен бактылуу боло албайсың.
– Атам да билеби?
– Жок, билбейт. Эркектер андай нерселерди байкабайт.
– Айтып койбоңуз ага. Азырынча билбегени жакшы.
– Макул...
Апам экөөбүз көпкө сырдашып отурдук, анан ал мени жалгыз калтырды. Апам дээринде жаман адам эмес, болгону өтө эле муздак, эркелеткенди, эркелегенди билбейт. Мурун кандай болду экен?.. Апамды ойлонуп жатып уктап кеткен экем, кимдир бирөөнүн коңгуроосунан ойгонуп кеттим.
– Алло.
– Алло, мен Данек менен сүйлөшүп жатамбы?- деди трубкадагы бейтааныш аял.
– Ооба, ким бул?
– Мен Аскаттын апасы болом, биз жолуга алабызбы?
Дароо апамды ойлодум. Мен аны менен жолуксам, апама карата чыккынчылыгым эмеспи? Жок дегим келгени менен, Аскатты да ойлонуп туруп калдым. Аскат апасын жанындай жакшы көрөрүн эстеп кеттим.
– Эгерде жолуга алсаң, мен силердин үйдөн алыс эмес жерде күтүп турам.
– Макул.
Көрсө, баласы менен көрүшө албай жаткан бечара мен аркылуу жол табам деп ойлонуптур. Атам таптакыр сөзгө келбей жатканын, өзү Аскатты ойлоно берип жинди болуп кете тургандай абалда жүргөнүн айтты.
– Мен аны менен көрүштүм, «баары жакшы» деди, сизге салам айтты. «Мени ойлонуп кыйнала бербесин, мага ишенсин» деди.
– Дагы эмне деди? Арыктап кетиптирби?
– Келбе десем болбой койдуң, ээ?- деди ал саамайымдан жыттап.
– Чыдабайт болчумун.
– Бул жерге келип, абалымды көрбөсө экен дегеним менен, күн санап күтүп жаткам. Аба жетпей жатты сен жок.
Жайчылык күндөрдө тургандай көпкө кучакташып тура бериптирбиз, убактыбыз аз экенин эстегенде гана өзүмө келдим.
– Тамак ичип, өзүңдү жакшы карап жүрөсүңбү?
– Аны койчу, Данек, мен сага баарын айтып беришим керек. Сен менин киши өлтүргөнүмө ишенесиңби?
Аскат жүзүмө тынчсыздана тигилди. Менин жообумдан бир нерсе өзгөрүп кете тургандай чыдамсыздык менен карап турат. Чынымды айттым.
– Ишенбейм.
– Мен өлтүргөн жокмун. Ошол жерде болгонум чын, мушташканым да чын, бирок колумда бычак болгон эмес. Башында алардын бири бычак менен тап берген болчу, бирок бычагын жулуп алып ары жакка ыргытып жибергем. Анан тапыр-тупурда кандай болуп кеткенин билбей калдым. Урушуп жатып тиги жигит алсырап жыгылып баратканын билдим. Бычак артынан сайылды, мен алдыда элем. Баары качып кетишти. Колумда кыркырап жаткан жигитти таштап кете албай калтырап тура бердим. Анан милиция келди. Мен күнөөлүү эмес экенимди айтсам, кулак салышпады...
Жүрөгүм сезсе керек. Мен Аскаттын бул ишке тиешеси жок экенин сезгем. Кайрадан бекем кучактап алдым.
– Мен билем...
– Мага сенин ишенимиң канчалык маанилүү экенин билсең керек... Ошол каргашалуу окуя болгондон бери сени гана эстеп жаттым. Сен, атам, апам үчөөң гана мага ишенсең болду. Калган жазаны кандайын болсо да көтөрөм. Атама да ушинтип айттым.
– Аскат, билесиңби, сен мага «элдин баары мага ишенбесе да, бир гана сен менден жүз буруп кетпе» деп айткансың. Мен сага убада бергем. Сен бул ишти кылган жоксуң, бирок сен адам өлтүрсөң да, андан жаман жорук кылсаң да, мен сенден эч качан жүз буруп кетпейт элем. Анткени сенден бурулсам, өзүмдөн бурулганым. Мен сенин жүрөгүңдө, ишенимиңде, көздөрүңдө жашайм. Мен сени менен кандай кыйынчылыкты болсо да көтөрөм. Мага ишен, ар дайым сенин жаныңда Данек бар экенин эсиңден чыгарба...
Канчалык сөздөрүм ынанымдуу болду, канчалык жүрөгүмдөгү нерсени айта алдым билбейм, бирок Аскатымдын маанайы көтөрүлүп калгандай сезилди. Жүзүнө кадимки жылмаюусу кирип, тамашалап да калды. Бир аз гана убакытка бирге болдук. Илимбек Адылов коридордон кезигип калды. Акырын баш ийкедим. Мени ал бир топко көзүн албай тиктеп турду. Кызыктай көз караш... Анан тез эле көзүн менден тартып кетип, атам менен сүйлөшүп калды. Кызык, бир нерсе айта тургандай болду окшойт, бирок эмне айтат? Буга чейин апамдын кесиби юрист экенин билбегем. Көп маселелерди атам апам менен кеңешип чечип жатканына таң калдым. Чогуу иштеп, кеңешип, бири-бирине жылуу карап калышты. Баса, апам менин оозумду да ачырды. Менин арыктап, кыйналып жатканымды байкады окшойт, ачык сүйлөшүүгө чакырды.
– Данек, сен кыйналбачы. ..- деди бир күнү бөлмөмө кирип.
– Кыйналганым жок.
– Көрүп турам...
Апам бир нерсени айтсамбы же айтпасамбы деп ойлонуп калгандай сезилди. Менин суроолуу көз карашымды байкап, керебетиме коомай отурду.
– Мен баарын билем,- деди ал акырын.
Дароо эле сөз төркүнүн түшүндүм. Караманча танып кетейин десем, апамдын бекем көз карашы мени жылдырбай турду.
– Эмнени билесиз?- дедим күлүп.
Бирок күлкүм күлкүгө окшобой турду.
– Танба, мен баарын билем. Аскат экөөң тууралуу баарын билем.
Аргам жок эле, башым шылк эте түштү. Жүзүмдү катып отуруп алдым. Апам бул жолу катуу даярданган экен, жаздыкты жүзүмдөн алып койду да, аяй тиктеди.
– Балким, сенден мурун мен билгендирмин. Өзүңдү өзүң жеп, сезимиңди түшүнбөй жүргөндө эле билгем. Сен аны алгач бир тууган агам деп ойлодуң да, чынбы? Сени багып
алганыбызды айткым келбегени да ошондон эле. Аны билгенден кийин өзүңдү зордоп кармап жүргөн сезимдериңе ээ боло албай калдың. Сага канчалык кыйын экенин билип туруп жардам кылгым келбеди. Анткени Аскат сага бактысыздык алып келет деп ойлочу элем. Эх, кызым, аял болуу оңой эмес. Биз сезимибиздин, алсыздыгыбыздын кулу экенбиз. Канчалык кыйналсак да, чайналсак да, аркандап койгондой бир адамга байланып калат турбайбызбы.
– Сиз ким тууралуу айтып жатасыз?
– Бардык аялдар тууралуу айтып жатам. Сен дагы Аскатка байланып калдың. Кичинеңден эле жакшы көрчүсүң. Андан башка адамды көрө албадың. Баарын жашырам дегениң менен, ар бир нерсе көз алдымда болуп өттү, кызым.
– Апа?
– Башында сенин сезимиңди Аскат баалай албайт деп жүргөм. Бирок мен ойлогондон башкача болуп чыкты. Билбейм, сенден эмне тапты, бирок кандай болсо да аны катуу өзүңө байладың. Түбөлүккө байладың. Мен буга ишенем. Эми иши бүтүп, үйгө келгенде баарын ачык айтышыңар керек.
– Апа, рахмат сизге, чоң рахмат!
Кучактап, өпкүлөп жиберген мени апам кучагына кысып турду, саамайымдан сылады.
– Мени кечиргиле. Жаман оюмда Аскат болбосо атаң экөөбүз жакын болмокпуз деп ойлочумун. Кийин сени да менден тартып кетти деп жек көрдүм. Күнөө анда эмес, тагдырда экенине көзүм жетти. Мен сенин бактылуу болушуңду каалайм. Ал эми Аскатсыз сен бактылуу боло албайсың.
– Атам да билеби?
– Жок, билбейт. Эркектер андай нерселерди байкабайт.
– Айтып койбоңуз ага. Азырынча билбегени жакшы.
– Макул...
Апам экөөбүз көпкө сырдашып отурдук, анан ал мени жалгыз калтырды. Апам дээринде жаман адам эмес, болгону өтө эле муздак, эркелеткенди, эркелегенди билбейт. Мурун кандай болду экен?.. Апамды ойлонуп жатып уктап кеткен экем, кимдир бирөөнүн коңгуроосунан ойгонуп кеттим.
– Алло.
– Алло, мен Данек менен сүйлөшүп жатамбы?- деди трубкадагы бейтааныш аял.
– Ооба, ким бул?
– Мен Аскаттын апасы болом, биз жолуга алабызбы?
Дароо апамды ойлодум. Мен аны менен жолуксам, апама карата чыккынчылыгым эмеспи? Жок дегим келгени менен, Аскатты да ойлонуп туруп калдым. Аскат апасын жанындай жакшы көрөрүн эстеп кеттим.
– Эгерде жолуга алсаң, мен силердин үйдөн алыс эмес жерде күтүп турам.
– Макул.
Көрсө, баласы менен көрүшө албай жаткан бечара мен аркылуу жол табам деп ойлонуптур. Атам таптакыр сөзгө келбей жатканын, өзү Аскатты ойлоно берип жинди болуп кете тургандай абалда жүргөнүн айтты.
– Мен аны менен көрүштүм, «баары жакшы» деди, сизге салам айтты. «Мени ойлонуп кыйнала бербесин, мага ишенсин» деди.
– Дагы эмне деди? Арыктап кетиптирби?
