ulantyn
Советтер Союзунун баатыры Самат Садыков тарыхий биографиялык китеп.Автору(Махамматкул Бекаев)
#22 14 August 2015 - 15:30
лип,
кенже сержант Самат Садыков эскадронду чегинууго мумкундук беруу учун душманга «Максиминка» пулемету менен каршыалат. Ал фашисттер менен жалгыз озу салгылашып,
эскадрондун аскерлерин чегинишине мумкундук берет. Салгылашууда Садыков душмандын чабуулунун мизин кайтарууга жетишкен.Чабуул коюу учун эскадронго жонотулгон комокчу куч келип кошулуп, каваллеристтер душмандарга каршы чабуулга отушот. Ушул аралыккачейин С.Садыков 2-3 саат убакыт душмандар менен жалгыз озу салгылашып токтотуптурган.
Душмандын аскерлери женилип, чегинууго мажбур болуп, артына качып жоношкон. Ошол жерде Самат Садыков эрдик менен салгылашып фашисттин майорун жана ондон ашык аскерлерин олтургону белгилуу болот. Бул салгылашуудагы корсоткон эрдиги учун алгачкы жолу «Каармандыгы учун» медалы менен сыйланган.
Бул окуядан бир жума отпой эле, фашисттер менен болгон дагыбир салгылашууда эскадрондун пулёметчусу сержант Самат Садыков душмандын уч ок атуучу точкасын, эки машинасын жана элуудон ашык ССтин аскерлерин жок кылууга жетишкен.1943- жылы кузгу компания учун СССРдин ЖогоркуГенералдык штабында атайын Украина жана Белоруссия республикаларынын аймагын душмандан толук бошотуу максатында «Багратион» операциясын иштеп чыккан. Бул совет-герман фронтундагы согуштук линиянын жалпы узундугу 750 км. ичине алган душманга сокку уруучу эн ири операция болуп эсептелген. Операцияга 1-Белоруссия, 2-Белоруссия жана 1-Украина фронттору бардык болуктору тартылган.
Кызыл Армия бул учун суусу мол, ири дарыялардын бири болгон Днепрден отуу керек болгон. Ал эми Днепрдин аркы ойузундо душмандын кучтуу ири армиясы топтолгон. Бул операция жонундо 1-Белоруссия фронтунун командачысы, советтик армиянын маршалы Г.К.Жуков: «Армия Днепрден отуу учун бекемдик, эрктуулук жана баатырдыкты талап кылган» деп эскерген.
«Багратион» операциясынын негизинде 1943-жылы 21-сентябрда Днепрден отуу учун кенири масштабда Советтик Армиянын чабуулу башталган. Бул салгылашууга 1-Белоруссия фронтунун курамында генерал-лейтенант Крюков жетектеген 4-атчандар дивизиясы да катышкан.Опреция алгачкы куну биздин каарман Самат Садыков кызмат отогон 16-атчандар полкунун 1-эскадронунун милдети, тездик менен Днепр дарыясынын аркы ойузуно отуп, душмандын аскерлеринен мурда жетип Каменки кыштагын бошотуу болгон. Бул учун ири, суусу мол Днепрди сузуп отууго туура келген (себеби, бул
Бул окуядан бир жума отпой эле, фашисттер менен болгон дагыбир салгылашууда эскадрондун пулёметчусу сержант Самат Садыков душмандын уч ок атуучу точкасын, эки машинасын жана элуудон ашык ССтин аскерлерин жок кылууга жетишкен.1943- жылы кузгу компания учун СССРдин ЖогоркуГенералдык штабында атайын Украина жана Белоруссия республикаларынын аймагын душмандан толук бошотуу максатында «Багратион» операциясын иштеп чыккан. Бул совет-герман фронтундагы согуштук линиянын жалпы узундугу 750 км. ичине алган душманга сокку уруучу эн ири операция болуп эсептелген. Операцияга 1-Белоруссия, 2-Белоруссия жана 1-Украина фронттору бардык болуктору тартылган.
Кызыл Армия бул учун суусу мол, ири дарыялардын бири болгон Днепрден отуу керек болгон. Ал эми Днепрдин аркы ойузундо душмандын кучтуу ири армиясы топтолгон. Бул операция жонундо 1-Белоруссия фронтунун командачысы, советтик армиянын маршалы Г.К.Жуков: «Армия Днепрден отуу учун бекемдик, эрктуулук жана баатырдыкты талап кылган» деп эскерген.
«Багратион» операциясынын негизинде 1943-жылы 21-сентябрда Днепрден отуу учун кенири масштабда Советтик Армиянын чабуулу башталган. Бул салгылашууга 1-Белоруссия фронтунун курамында генерал-лейтенант Крюков жетектеген 4-атчандар дивизиясы да катышкан.Опреция алгачкы куну биздин каарман Самат Садыков кызмат отогон 16-атчандар полкунун 1-эскадронунун милдети, тездик менен Днепр дарыясынын аркы ойузуно отуп, душмандын аскерлеринен мурда жетип Каменки кыштагын бошотуу болгон. Бул учун ири, суусу мол Днепрди сузуп отууго туура келген (себеби, бул
#23 14 August 2015 - 15:41
аскерлер негизинен ат менен журушкондуктон,
аттарды да алып отуу керек эле), эскадрон жоокерлери дарыяны сузуп отуп кыштакка умтулган.Булар эми гана коздогон жерине жетип, жайгашып жаткан убакта душмандардын аскерлери байкап калып, аларга кол салат. Бул мезгилде полктун калган болуктору дарыядан отуп буто элек болгон.Полктун алдынкы болугу салгылашууга отуп,душмандар менен салгылаша баштайт. Бирок, фашисттер- дин аскерлери саны жагынан коптук кылып, салгылашууда устомдук кыла баштаган. Айрыкча полктун жоо- керлерин, душмандардын пулеметчулары шаштысын кетирип жана ошонун коштоосунда жоо аскерлери полктун жоокерлерин кысымга ала баштады. Бул аракетти байкап турган полктун командири Горобец душмандын пулеметчуларын жок кылууну чечет жана бул ишти сержант Самат Садыковду пулеметчулар тобуна тапшырууну буйрук берет.Самат Садыков жетектеген пулеметчулар тобу кызуу салгылашууда акырындык менен душмандарга байкал- бай, аларды айланып отуп, баардык жер байкалбагыдай болгон кичинекей донсоого келип жайгашты. Бул мезгилде фашисттик жоо аскерлер полкко каршы чабуулга отуп, аларды Днепрд арыясына кайрадан туртуп салуу учун аракеттене баштаган. Бирок, фашисттер учун кутуусуздон пулемоттон атылган октон алдастап,душман чегинууго аргасыз болот. Ушул учурдан пайдаланып сержант С.Садыков душмандын бир нече пулеметтук точкаларын жок кылып, иштен чыгарууга жетишкен.Андан сон, полкко каршы чабуулга откон фашисттердин тобун карай ата баштайт.Муну байкаган душмандардын аскерлери аргасыздан экиге болунууго туура келген.Алардын бир болугу Самат Садыковдун пулеметчуларына карай багыт алган. Экиге болунгон фашисттердин аскерлеринин бир болугу полктун жоокерлеринин мондурдой жаа- ган огуна дуушар болушат. Бир нече пулеметчуларынан ажыраган фашисттер копко туруштук бере албай чегине баштады. Ангыча полктун арттагы калган белугу толугу менен суудан сузуп отуп, душмандарга каршы жапырт чабуул коюп, Каменки кыштагын бошотушкан.
«Багратион» операциясынын негизинде Советтик Армия 1943-жылы 30-сентябрда Днепр дарыясынан ийгиликтуу отуп, аркы ойуздогу душмандын армиясын талкалоого жетишкен. Днепр фронтундагы салгылашууда корсоткон эрдиги учун 2438 жоокер Советтер Союзунун Баатыры жана миндеген жоокерлер ар турдуу медаль, ордендер менен сыйланган. Алардын ичинен Каменки кыштагында корсоткон эрдиги учун Самат Садыков экинчи жолу «Каармандыгы учун» медалы менен сыйланган.
#24 14 August 2015 - 16:09
Бул салгылашуудан кийин советтик аскерлерге убактылуу оргуу берилген. Себеби салгылашуудан кийин армиянын болукторундо жарадар жана курман болгондордун ордун кайра аскерлер менен толуктап,техника жана ок дары менен камсыздандыруу керек болгон.
1943-жылы октябрь айынын аяк ченинде16-атчандар полкунун командири полковник А.Горобецтин буйругу менен атчандар эскадрону душманга каршы чабуул коюп, алардын позициясын ээлоо учун тапшырма берилген. Берилген тапшырманы аткаруу учун 1-эскадронунун командири Александр Шановаловдун жетекчилигинде атчан аскерлер душмандардан коргонуу траншеяларына ото катуу тездик менен чабуул коюп, биринчи катарын ээлеп алган,ал эми экинчи траншеяларда орун алган фашисттердин пулеметчулары каваллеристтерди ок жаадырып жайынан жылдырбай токтотуп калат. Канча аракетине карабастан советтик болук алдына жыла албайт. Ошондо эскадрондун командири капитан А.Г.Шаповалов душмандын ок атуучу точкаларын жок кылмайынча алдына жылуу мумкун эмес экендигин тушунуп, ал точкаларды жок кылууну сержант Самат Садыковдун пулеметчулар тобуна тапшырат. Самат Садыков озунун тобу менен душмандын траншеяларын ото чебердик менен айланып отуп, душмандар жаткан жерге жакынбарып, аларды даана коруно турган добого бардык пулеметторду орнотуп алып,аларды ата башташат. Бул атуудан улам душмандардын бир нече ок атуучу точкалары жок кылынып, катардан чыгарылган. Сержант С.Садыковдун бул аракетин байкап турган, эскадрондун капитаны А.Г.Шаповалов, атчандарга чабуул коюуга буйрук берет. Севеттик атчан аскерлер душмандарга каршы чабуул коюп, аларды экинчи жана учунчу траншеялардан да суруп чыгарышат. Бул салгылашуунун негизинде кыштак душмандардан толугу менен бошотулат.
Сержант Самат Садыковдун бул салгылашууда корсоткон озгочо эрдигин эске алып 16-каваллериялык полктун командири А.Горобец тарабынан «Эрдиги учун» медалы менен сыйланган.
1943-жылы октябрь айынын аяк ченинде16-атчандар полкунун командири полковник А.Горобецтин буйругу менен атчандар эскадрону душманга каршы чабуул коюп, алардын позициясын ээлоо учун тапшырма берилген. Берилген тапшырманы аткаруу учун 1-эскадронунун командири Александр Шановаловдун жетекчилигинде атчан аскерлер душмандардан коргонуу траншеяларына ото катуу тездик менен чабуул коюп, биринчи катарын ээлеп алган,ал эми экинчи траншеяларда орун алган фашисттердин пулеметчулары каваллеристтерди ок жаадырып жайынан жылдырбай токтотуп калат. Канча аракетине карабастан советтик болук алдына жыла албайт. Ошондо эскадрондун командири капитан А.Г.Шаповалов душмандын ок атуучу точкаларын жок кылмайынча алдына жылуу мумкун эмес экендигин тушунуп, ал точкаларды жок кылууну сержант Самат Садыковдун пулеметчулар тобуна тапшырат. Самат Садыков озунун тобу менен душмандын траншеяларын ото чебердик менен айланып отуп, душмандар жаткан жерге жакынбарып, аларды даана коруно турган добого бардык пулеметторду орнотуп алып,аларды ата башташат. Бул атуудан улам душмандардын бир нече ок атуучу точкалары жок кылынып, катардан чыгарылган. Сержант С.Садыковдун бул аракетин байкап турган, эскадрондун капитаны А.Г.Шаповалов, атчандарга чабуул коюуга буйрук берет. Севеттик атчан аскерлер душмандарга каршы чабуул коюп, аларды экинчи жана учунчу траншеялардан да суруп чыгарышат. Бул салгылашуунун негизинде кыштак душмандардан толугу менен бошотулат.
Сержант Самат Садыковдун бул салгылашууда корсоткон озгочо эрдигин эске алып 16-каваллериялык полктун командири А.Горобец тарабынан «Эрдиги учун» медалы менен сыйланган.
#25 14 August 2015 - 16:19
С.
САДЫКОВДУН кийинки керсеткен эрдиктери
«Фашисттин кесип баштарын,Балтыркан сындуу кыялы. Ажыдаар башын тепсесин, Аттардын откур туягы.»
Ж. Боконбаев
1944-жыл. Советтик Армия душман менен салгылашууда чон ийгиликтерге жеткен менен олконун батышдагы кээ бир райондору дале болсо душмандын колунда болгон. Ошондон улам Прибалтика республикаларын жана Белоруссиянын калган болугун душмандардан бошотуу учун1-Прибалтика жана 1-2-3-Белоруссия фронттору тартылып, толугу менен1944-жылкы жайкы компанияга даярдык коро баштайт. Бул операция «Белоруссия»деп аталган. Генштаб тарабынан согуштук планы иштелип чыккан. Чабуула тартылган1-Белоруссия фронтунун курамында генерал-лейтенант Крюков жетектеген 4-атчандар дивизиясы да бар болгон. 1-Белорусия фронтунун милдети фашисттик армияны Польша аймагынын чегинен толугу менен суруп чыгууга милдеттуу болгон.
«Белоруссия» операциясына даярдык коп убакытты талап кылган. Бир эле полкту ок менен камсыз кылуу учун жыйырма вагон керектелген. Андан тышкары кийим-кече, тамак-аш, медициналык каражат,газета- журнал ж.б. каражаттар керектелген. Бул бир гана полк учун болгон, ал эми армияга мындан алда канча копту талап кылган. Мунун баары ооруктагы элдин талыкпас эмгегине таандык болгон. Даярдык кыш жана жаз айларында болгон.
Жайкы компанияга даярдык толук аяктап буткон сон1944-жылы 23-июнда танкы саат 6-00до Кызыл Армия тарабынан артиллерияык атуулардан сон(бул жерде «катюша» жогорку орунду ээлеген), самолёттордун жана танкалык болуктордун коштоосунда жоо аскерлер жалпы чабуулга откон.
Советтик жоокерлер душмандарга каршы эрдик менен салгылашып, аларды бир позициядан экинчисине суруп, даярданууга жана коргонуу чектерин бекемдоого
«Фашисттин кесип баштарын,Балтыркан сындуу кыялы. Ажыдаар башын тепсесин, Аттардын откур туягы.»
Ж. Боконбаев
1944-жыл. Советтик Армия душман менен салгылашууда чон ийгиликтерге жеткен менен олконун батышдагы кээ бир райондору дале болсо душмандын колунда болгон. Ошондон улам Прибалтика республикаларын жана Белоруссиянын калган болугун душмандардан бошотуу учун1-Прибалтика жана 1-2-3-Белоруссия фронттору тартылып, толугу менен1944-жылкы жайкы компанияга даярдык коро баштайт. Бул операция «Белоруссия»деп аталган. Генштаб тарабынан согуштук планы иштелип чыккан. Чабуула тартылган1-Белоруссия фронтунун курамында генерал-лейтенант Крюков жетектеген 4-атчандар дивизиясы да бар болгон. 1-Белорусия фронтунун милдети фашисттик армияны Польша аймагынын чегинен толугу менен суруп чыгууга милдеттуу болгон.
«Белоруссия» операциясына даярдык коп убакытты талап кылган. Бир эле полкту ок менен камсыз кылуу учун жыйырма вагон керектелген. Андан тышкары кийим-кече, тамак-аш, медициналык каражат,газета- журнал ж.б. каражаттар керектелген. Бул бир гана полк учун болгон, ал эми армияга мындан алда канча копту талап кылган. Мунун баары ооруктагы элдин талыкпас эмгегине таандык болгон. Даярдык кыш жана жаз айларында болгон.
Жайкы компанияга даярдык толук аяктап буткон сон1944-жылы 23-июнда танкы саат 6-00до Кызыл Армия тарабынан артиллерияык атуулардан сон(бул жерде «катюша» жогорку орунду ээлеген), самолёттордун жана танкалык болуктордун коштоосунда жоо аскерлер жалпы чабуулга откон.
Советтик жоокерлер душмандарга каршы эрдик менен салгылашып, аларды бир позициядан экинчисине суруп, даярданууга жана коргонуу чектерин бекемдоого
#26 14 August 2015 - 16:28
Грамматикалык каталар болсо кечирим сурайм.Анткени,
сканерлеп,бир сыйра ондоп жатам.Ошондой болсо дагы каталары болуп калышы мумкун
#27 14 August 2015 - 16:49
мумкундук бербей, соккунун артынан сокку уруп айласын кетирген. Алардын коргонуу чектери бузулуп, коптогон жоготууларга учурап, чегинууго аргасыз мажбур болушкан.
«Белоруссия» операциясы Советтик Армия учун ийгиликтуу болуп, жалпысынан 67 кунго созулуп, фашистик аскерлердин женилуусу менен аяктаган. Бирок согушта СССР тараптан да жоготуулар болгон.
Бул согуштук аракетте Советтик Армиянын болукторунун чон эрдик менен салгылашуусунан улам немецтик армияны толугу менен Белоруссиянын аймагынан 1944-жылы 29-августта кууп чыгарган. Советтер Союзунун аймагы толугу менен фашистик баскынчылардан бошотулган.
«Белоруссия» операциясында 4-каваллериялык дивизиянын жоокерлери да ото эрдик менен душмандарга каршы ийгиликтуу чабуулдарды койгон. Согушта дивизиянын курамы каармандык менен салгылашуусу эске алынып, Армиянын Жогорку Башкы Командачысы, Советтер Союзунун маршалы И.Сталин тарабынан, гвардиялык наам ыйгарылган. «Белоруссия» операциясына катышып эрдиккорсоткондугу учун офицерлер жана жоокерлер СССРдин ар турдуу ордендери жана медалдары менен ошондой эле, алардын ичинен корсоткон озгочо эрдиги учун 145 жоокер Советтер Союзунун Баатыры деген наамы менен сыйланган. Бул салгылашууда корсоткон эрдиги учун сержант Самат Садыков экинчи жолу «Эрдиги учун» медалы менен сыйланган.Бул операциядан кийин немецтик-фащисттик аскерлер СССРдин аймагынан Польшанын аймагына суруп чыгарылган. Качып бара жаткан душмандын болукторунун артынан эс алдырбай куугунтукка алган Советтик Армиянын болукторунун арасында Самат Садыков кызмат отогон 4-гвардиялык атчандар дивизиясынын каваллеристери да болгон. Ошондон улам Фашистик Германиянын фюрери А.Гитлер негизги кучун Советтик Армияны токтотуу учун жумшаган. Ал башка фронтордо салгылашып жаткан дивизияларды алдырган. Бирок,алардын канчалаган аракети, бекемдеп тузгон согуштук чектери советтик жоокерлер тарабынан талкаланып, аскерлери аргасыздан чегинип, Польша мамлекетинин шаар-кыштактарын биринин артынан бирин советтик жоокерлерге калтырып кете берген.
1944-жылдын жайында совет-герман фронтунда СССР бир топ ийгиликке жетишти, ошондой болсо да каршы- лашы Германия дале кучтуу болуп багынып беруу ойлору жок эле.
Улуу Ата Мекендик согуштун тортунчу кузу келди. СССР совет-герман фронтунун баардык жерлеринде ийгиликтуу чабуулдар менен душмандын айласын келтирген. Гитлер жана анын штабы кандай гана жол болбосун чыгыш фронтунда абал озгортууго аракет кылган. Бирок эч майнап чыккан эмес.
1944-жылы сентябрда гвардиянын полковниги А.Горобец жетектеген 16-атчандар полку душмандын сонунан кууп олтуруп, Польша мамлекетинин Влодава шаарына кирип барган. Бул шаар немецтик фашисттер учун согуштук стратегиялык жактан чон мааниге ээ болуп тургандан улам, алар шаарды колдон чыгарбоо учун болгон бардык кучун жумшады. Ошондуктан бул шаарды алуу учун салгылашуу ото катуу болду. Полктун кужурмон каваллеристеринин соккусун душман аскерлери ожорлук менен тосуп, каршылык корсотуп турду. Шаарды бошотуу онойго турган жок, арбир уй, ар бир кочо учун салгылашууга туура келди.
Мына ушундай салгылашуу кучоп турган убакта,гвардиянын сержанты Самат Садыковдун пулеметчулар болугу
«Белоруссия» операциясы Советтик Армия учун ийгиликтуу болуп, жалпысынан 67 кунго созулуп, фашистик аскерлердин женилуусу менен аяктаган. Бирок согушта СССР тараптан да жоготуулар болгон.
Бул согуштук аракетте Советтик Армиянын болукторунун чон эрдик менен салгылашуусунан улам немецтик армияны толугу менен Белоруссиянын аймагынан 1944-жылы 29-августта кууп чыгарган. Советтер Союзунун аймагы толугу менен фашистик баскынчылардан бошотулган.
«Белоруссия» операциясында 4-каваллериялык дивизиянын жоокерлери да ото эрдик менен душмандарга каршы ийгиликтуу чабуулдарды койгон. Согушта дивизиянын курамы каармандык менен салгылашуусу эске алынып, Армиянын Жогорку Башкы Командачысы, Советтер Союзунун маршалы И.Сталин тарабынан, гвардиялык наам ыйгарылган. «Белоруссия» операциясына катышып эрдиккорсоткондугу учун офицерлер жана жоокерлер СССРдин ар турдуу ордендери жана медалдары менен ошондой эле, алардын ичинен корсоткон озгочо эрдиги учун 145 жоокер Советтер Союзунун Баатыры деген наамы менен сыйланган. Бул салгылашууда корсоткон эрдиги учун сержант Самат Садыков экинчи жолу «Эрдиги учун» медалы менен сыйланган.Бул операциядан кийин немецтик-фащисттик аскерлер СССРдин аймагынан Польшанын аймагына суруп чыгарылган. Качып бара жаткан душмандын болукторунун артынан эс алдырбай куугунтукка алган Советтик Армиянын болукторунун арасында Самат Садыков кызмат отогон 4-гвардиялык атчандар дивизиясынын каваллеристери да болгон. Ошондон улам Фашистик Германиянын фюрери А.Гитлер негизги кучун Советтик Армияны токтотуу учун жумшаган. Ал башка фронтордо салгылашып жаткан дивизияларды алдырган. Бирок,алардын канчалаган аракети, бекемдеп тузгон согуштук чектери советтик жоокерлер тарабынан талкаланып, аскерлери аргасыздан чегинип, Польша мамлекетинин шаар-кыштактарын биринин артынан бирин советтик жоокерлерге калтырып кете берген.
1944-жылдын жайында совет-герман фронтунда СССР бир топ ийгиликке жетишти, ошондой болсо да каршы- лашы Германия дале кучтуу болуп багынып беруу ойлору жок эле.
Улуу Ата Мекендик согуштун тортунчу кузу келди. СССР совет-герман фронтунун баардык жерлеринде ийгиликтуу чабуулдар менен душмандын айласын келтирген. Гитлер жана анын штабы кандай гана жол болбосун чыгыш фронтунда абал озгортууго аракет кылган. Бирок эч майнап чыккан эмес.
1944-жылы сентябрда гвардиянын полковниги А.Горобец жетектеген 16-атчандар полку душмандын сонунан кууп олтуруп, Польша мамлекетинин Влодава шаарына кирип барган. Бул шаар немецтик фашисттер учун согуштук стратегиялык жактан чон мааниге ээ болуп тургандан улам, алар шаарды колдон чыгарбоо учун болгон бардык кучун жумшады. Ошондуктан бул шаарды алуу учун салгылашуу ото катуу болду. Полктун кужурмон каваллеристеринин соккусун душман аскерлери ожорлук менен тосуп, каршылык корсотуп турду. Шаарды бошотуу онойго турган жок, арбир уй, ар бир кочо учун салгылашууга туура келди.
Мына ушундай салгылашуу кучоп турган убакта,гвардиянын сержанты Самат Садыковдун пулеметчулар болугу
#29 14 August 2015 - 17:15
шаардын борбордук кочосундогу уйде жайгашкан душмандардын пулеметчуларын жок кылуу тапшырмасын алды.Себеби,
бул уйдо жайгашып алган немец пулеметчулары советтик аскерлерди откорбой, алардын жолун богоп,карыш жылдырбай кармап турган. Бул онут советтик аскерлер учун да эн керектуу болгон. Бирок, алар канча аракет кылбасын, бул уч кабаттуу уйдогу душмандын аскерлерин жок кыла албаган. Каваллеристердин бир нече чабуулунун мизин кайтарганга жетишкен.
Берилген тапшырманы аткаруу учун С.Садыков жетектеген жоокерлер оздоруно ынгайлуу жерден орун альп,бет мандайда душмандар жайгашкан уйду таамай аткылай баштады. Душмандар буга каршы ок менен жооп кайтарды.Эки жак тен, бири-бирин батыраак талкалоого apaкет кылган. Кичинекей салгылашуу бир саатка созулуп, отряддын жоокерлери билгичтик менен согушуп фашисттерди уйдон суруп чыгышка жетишти. Берилген тапшырма эч жоготуусуз аткарылат, буйрук боюнча Самат Садыков оз жоокерлери менен ошол уйдон орун алып, жайгашып, орчундуу позицияны ээледи. Бул орун ошол шаарды алуудагы мерчемдуу жер эсептелген.
Гвардиянын сержанты Самат Садыков жана анын жолдоштору башпаанектеген уйдун жанына отуп бара жаткан душмандардын колоннасына (себеби, алар бул жерди фашисттер ээлеп турган деп эсептеп жайбаракат отуп 6apа жаткан) кокусунан кол салышат. Мындайды кутпогон фашисттер аскери дурболонго тушуп, аргасыздан техникаларын таштап качууга аргасыз болот. Бул соккунун негизин душмандын уч замбиреги снарядары менен кошо колго тушурулот. Колго тушурулгон олжо, ошол эле убакта душмандардын озуно каршы колдонулган.
4-гвардиялык атчандар дивизиясы Влодава шаарьш алуу учун колдонулган операциясын ийгиликтуу аяктап, уч кундун ичинде душмандын аскерлерин шаардан суруп чьгарып, женишке жетишти. Шаар тургундары советтик жоокерлерди куткаруучу армия катары салтанаттуу тосуп anraн
Бул Влодава шаары учун салгылашууда корсотокн кужурмон эрдиги учун гвардиянын сержанты Самат Садыков Кызыл туу ордени менен сыйланган.
Берилген тапшырманы аткаруу учун С.Садыков жетектеген жоокерлер оздоруно ынгайлуу жерден орун альп,бет мандайда душмандар жайгашкан уйду таамай аткылай баштады. Душмандар буга каршы ок менен жооп кайтарды.Эки жак тен, бири-бирин батыраак талкалоого apaкет кылган. Кичинекей салгылашуу бир саатка созулуп, отряддын жоокерлери билгичтик менен согушуп фашисттерди уйдон суруп чыгышка жетишти. Берилген тапшырма эч жоготуусуз аткарылат, буйрук боюнча Самат Садыков оз жоокерлери менен ошол уйдон орун алып, жайгашып, орчундуу позицияны ээледи. Бул орун ошол шаарды алуудагы мерчемдуу жер эсептелген.
Гвардиянын сержанты Самат Садыков жана анын жолдоштору башпаанектеген уйдун жанына отуп бара жаткан душмандардын колоннасына (себеби, алар бул жерди фашисттер ээлеп турган деп эсептеп жайбаракат отуп 6apа жаткан) кокусунан кол салышат. Мындайды кутпогон фашисттер аскери дурболонго тушуп, аргасыздан техникаларын таштап качууга аргасыз болот. Бул соккунун негизин душмандын уч замбиреги снарядары менен кошо колго тушурулот. Колго тушурулгон олжо, ошол эле убакта душмандардын озуно каршы колдонулган.
4-гвардиялык атчандар дивизиясы Влодава шаарьш алуу учун колдонулган операциясын ийгиликтуу аяктап, уч кундун ичинде душмандын аскерлерин шаардан суруп чьгарып, женишке жетишти. Шаар тургундары советтик жоокерлерди куткаруучу армия катары салтанаттуу тосуп anraн
Бул Влодава шаары учун салгылашууда корсотокн кужурмон эрдиги учун гвардиянын сержанты Самат Садыков Кызыл туу ордени менен сыйланган.
#31 14 August 2015 - 18:33
САМАТСАДЫКОВДУН СОНКУ ЭРДИГИ
«Советтик армиянын бир болугун тузгон каваллеристер озу менен кошо дайыма атын да сактоого аракет кылат. Себеби ат алардын ажырагыс жолдошу болгон». Советтер Союзунун Маршалы К.Жуков
«Кокто бомба, мейли газдар чачылсын, Жерде танка, замбиректер атылсын. Командирлер атка дароо минишет,
Эр болушса кана келип катылсын».
А.Осмонов
1944-жылдын ноябрь айынан баштап Советтик Армиянын башкы штабы, 1945-жылдын январь айынын аягы, февраль айьнын башына карата чон чабуулга отуу учун даярдык коро баштаган. СССР командачылыгынын максаты Висла жана Одер дарыясынын аралыгында согуш жургузуп, фашисттик баскынчылардан Польша мамлекетинин аймагын толугу менен бошотуп, душмандын уюгу Берлин шаарына жол ачуу болгон. Бул операция «Висла-Одер операдиясы» аталып, ага1-Белоруссия жана 1-Украина фронттору тартылган.
1945-жылы 6-январда Улуу Британиянын премьер министри У.Черчилль И.Сталинден союздаштардын армиясын жылдырбай кээ бир салгылашууларда фашисттик аскерлер устомдук корсотуп жатканын тушундуруп, СССРдин жардам беруусун суранып кайрылган. Бул мезгилде 1-Белоруссия жана1-Украина фронттору операцияга толугу менен даярданып буто элек болгон. Ошого кара-
«Советтик армиянын бир болугун тузгон каваллеристер озу менен кошо дайыма атын да сактоого аракет кылат. Себеби ат алардын ажырагыс жолдошу болгон». Советтер Союзунун Маршалы К.Жуков
«Кокто бомба, мейли газдар чачылсын, Жерде танка, замбиректер атылсын. Командирлер атка дароо минишет,
Эр болушса кана келип катылсын».
А.Осмонов
1944-жылдын ноябрь айынан баштап Советтик Армиянын башкы штабы, 1945-жылдын январь айынын аягы, февраль айьнын башына карата чон чабуулга отуу учун даярдык коро баштаган. СССР командачылыгынын максаты Висла жана Одер дарыясынын аралыгында согуш жургузуп, фашисттик баскынчылардан Польша мамлекетинин аймагын толугу менен бошотуп, душмандын уюгу Берлин шаарына жол ачуу болгон. Бул операция «Висла-Одер операдиясы» аталып, ага1-Белоруссия жана 1-Украина фронттору тартылган.
1945-жылы 6-январда Улуу Британиянын премьер министри У.Черчилль И.Сталинден союздаштардын армиясын жылдырбай кээ бир салгылашууларда фашисттик аскерлер устомдук корсотуп жатканын тушундуруп, СССРдин жардам беруусун суранып кайрылган. Бул мезгилде 1-Белоруссия жана1-Украина фронттору операцияга толугу менен даярданып буто элек болгон. Ошого кара-
#32 14 August 2015 - 18:43
бастан оперцияны моонотунон мурда баштоого туура келген.
Жогорку Башкы командачынын буйругу менен 1945-жылы 12-январда Висло-Одер операциясы башталып 1-Белоруссия жана 1-Украина фронтторунун жоокерлери чабуулга откон. Бул операцияга Самат Садыков кызмат отогон 4-гвардиялык атчандар дивизиясы да активдууу катышкан.Биринчи эле урулган катуу соккудан улам душмандын коргонуу линиялары бузулуп, аскерлери чегинууго мажбур болушкан.
1945-жылы январдын орто ченинде 16-атчандар полкунун командири полковник А.Горобец 1-эскадрондуи командири капитан А.Шаповаловго чегинип бара жаткан душмандын аскерлерин дарыяга жеткирбей токтотуп, аларды жок кылуу же колго тушуруу тапшырмасын берген. Бул куну кар жаап тургандыктан суук болгон. Ошондой болсо да абанын бузулганына карабай эскадрон берилген буйрукту оз убагында аткаруу учун ошол туну жолго чыккан.Каваллеристтер туну менен журуп олтуруп, танга жуук душмандар ото турган дарыянын жээгине келии онут алышат. Эскадрондун командири Шаповалов дарыя
Жогорку Башкы командачынын буйругу менен 1945-жылы 12-январда Висло-Одер операциясы башталып 1-Белоруссия жана 1-Украина фронтторунун жоокерлери чабуулга откон. Бул операцияга Самат Садыков кызмат отогон 4-гвардиялык атчандар дивизиясы да активдууу катышкан.Биринчи эле урулган катуу соккудан улам душмандын коргонуу линиялары бузулуп, аскерлери чегинууго мажбур болушкан.
1945-жылы январдын орто ченинде 16-атчандар полкунун командири полковник А.Горобец 1-эскадрондуи командири капитан А.Шаповаловго чегинип бара жаткан душмандын аскерлерин дарыяга жеткирбей токтотуп, аларды жок кылуу же колго тушуруу тапшырмасын берген. Бул куну кар жаап тургандыктан суук болгон. Ошондой болсо да абанын бузулганына карабай эскадрон берилген буйрукту оз убагында аткаруу учун ошол туну жолго чыккан.Каваллеристтер туну менен журуп олтуруп, танга жуук душмандар ото турган дарыянын жээгине келии онут алышат. Эскадрондун командири Шаповалов дарыя
#33 14 August 2015 - 18:51
нын откоолдоруно душмандарга каршы буктурма уюштуруу учун жоокерлерди болуштурот.
Бирок, сержант Самат Садыков жетектеген жоокерлер белгиленген чеккке жакындаганда капысынан токойдон чегинип бара жаткан фашисттердин аскерлери менен бетме-бет келет. Бул убакытты текке кетирбей С.Садыков «Максимкасы» менен душманды аткылап кирет. Аны коштоп жанындагы жоокер да ата баштайт. Кутуусуз кол салуудан улам фашисттик аскерлер аргасыз чегинип токой ичине кирип баш калкалайт.Бул атылган унду уккан капитан Шаповалов тезинен сержант Самат Садыковдун тобуна жардам берууго буйрук берет.Эскадрондун ага канатташ жайгашкан жоокерлери боору менен жылып келип, душман менен салгылашып жаткан топтун катарына кошулду. Атышуу бир аз тынчый тушкондон пайдаланып душман аскерлери кайрадан токойдон чыгып дарыянын откоолун коздой жонойт. Дал ушуну кутуп жаткан Кызыл аскерлер аларды ок менен тосуп алат. Душмандар кайдан ок чыкканын тушуно албай, бет алган жагын аткылашып, бир жерде туруп калышып коп жоготууга учурап, кайрадан артына чегинишип токойго кире качышат. Немецтер рация ар-
#34 14 August 2015 - 18:59
кылуу байланышканбы,
бир аз убакыт откон сон асманда душмандын самолёту пайда болуп, эскадрон онут алган жерди бомбалап,кайра учуп кетет. Бомбалоодон кийин фашисттик аскерлер кайрадан токойдон чыгып кечууго карай жанталаша чуркаганда,
аларды эскадрондун жоокерлери ок менен тосуп алат. Душмандын офицерлери эми гана ок атуучу точкаларды байкап,аскерлери менен туз эле салгылашууга кирет.
Салгылашуу кучогондон кучоп, сан жагынан коптук кылган душмандар окту мондурдой жаадыра баштайт. Бирок алардын бул аракети да ийгиликсиз аяктап, чои жоготууга учурап, артка чегинип токойго кирууго аргасыз болот. Бул салгылашууда эскадрондун биринчи взводунун командири жана уч пулеметчу каза болуп, бир гана Самат Садыковдун пулемету калып, абал оорлойт. Душмандар кайрадан чабуулга отуп, эскадронду кысымга ала баштайт. Капитан Шаповаловдун буйругу менен С.Садыков душмандын сол жагынан онут алып, аларды пулемет менен ата баштайт, бул кутуусуз сокку, фашисттерди чегинууго аргасыз кылат. Немецтер бул салгылашууда да чон жоготууга учурайт.Бирок кызыл аскерлердин да арасы суюлат. Ошондой болсо да душмандын аскерлери дале болсо сан жагынан коптук кылган.
Салгылашуу кучогондон кучоп, сан жагынан коптук кылган душмандар окту мондурдой жаадыра баштайт. Бирок алардын бул аракети да ийгиликсиз аяктап, чои жоготууга учурап, артка чегинип токойго кирууго аргасыз болот. Бул салгылашууда эскадрондун биринчи взводунун командири жана уч пулеметчу каза болуп, бир гана Самат Садыковдун пулемету калып, абал оорлойт. Душмандар кайрадан чабуулга отуп, эскадронду кысымга ала баштайт. Капитан Шаповаловдун буйругу менен С.Садыков душмандын сол жагынан онут алып, аларды пулемет менен ата баштайт, бул кутуусуз сокку, фашисттерди чегинууго аргасыз кылат. Немецтер бул салгылашууда да чон жоготууга учурайт.Бирок кызыл аскерлердин да арасы суюлат. Ошондой болсо да душмандын аскерлери дале болсо сан жагынан коптук кылган.
#35 14 August 2015 - 19:09
Эми эскадрондун абалы оорлойт. Эгер душман кайра чабуул койсо созсуз турдо дарыядан отуусу ыктымал эле. Бирок душмандар кайра чабуулга отуп жаткан мезгилде, эскадронго кошумча куч келип кошулуп,сан жагынан басымдуулук кылган каваллеристтер фашисттик аскерлерге каршы чабуулга отот. Душмандар адаттагыдай эле токойго чегинишет. Бирок бул аракети иш жузуно ашпай калды, жардамга келген дагы бир атчан болуктун аскерлер аларды арт жагынан ороп алып, токойго кирууго мумкундук бербейт. Олгонунон калган душмандардын офицерлери менен жоокерлери оздорунун куралдарын таштап,туткунга тушуп берууге аргасыз болот.
Мына ошентип 1-эскадрон жардамга келген кошумча куч менен биргеликте берилген тапшырма аткарган. Бирок алар сан жагынан коптук кылган душмандын соккусун бир нече саатка кармап турган. Бул салгылашууда пулёметчулар озгочо ролду ойногону белгилуу болгон.
1945-жылдын алгачкы айындагы «Висла-Ордер»операциясы ийгиликтуу отуп, 1-Белоруссия жана 1-Украина фронтору фашисттик Германиянын 35 дивизиясын толугу менен талкал ап, 25 дивизиясынын курамын50-70% га жоготууга учуратып, 1945-жылдын 3-февралында эки фронттун жоокерлери Одер дарыясына чыгышкан. Эми согуштун оту Германия мамлекетинин аймагына отту. Немецтик армиянын абалы оорлоду, алар эми оз олкосун коргоп калууга аракеттене баштады. Бул жургузулгон «Висло-Одер» опреациясына генерал-лейтенант Крюков жетектеген 4-гвардиялык атчандар дивизиясынын жоокер-каваллеристтери да оздорунун зор салымын кошту. Жалпысынан Самат Садыков салгылашкан 1-Белоруссия фронту 120 км кендикте 60 км алдыга жылышкан.
Мына ошентип 1-эскадрон жардамга келген кошумча куч менен биргеликте берилген тапшырма аткарган. Бирок алар сан жагынан коптук кылган душмандын соккусун бир нече саатка кармап турган. Бул салгылашууда пулёметчулар озгочо ролду ойногону белгилуу болгон.
1945-жылдын алгачкы айындагы «Висла-Ордер»операциясы ийгиликтуу отуп, 1-Белоруссия жана 1-Украина фронтору фашисттик Германиянын 35 дивизиясын толугу менен талкал ап, 25 дивизиясынын курамын50-70% га жоготууга учуратып, 1945-жылдын 3-февралында эки фронттун жоокерлери Одер дарыясына чыгышкан. Эми согуштун оту Германия мамлекетинин аймагына отту. Немецтик армиянын абалы оорлоду, алар эми оз олкосун коргоп калууга аракеттене баштады. Бул жургузулгон «Висло-Одер» опреациясына генерал-лейтенант Крюков жетектеген 4-гвардиялык атчандар дивизиясынын жоокер-каваллеристтери да оздорунун зор салымын кошту. Жалпысынан Самат Садыков салгылашкан 1-Белоруссия фронту 120 км кендикте 60 км алдыга жылышкан.
#37 15 August 2015 - 09:10
Бромберг шаарын бошотуу
«Короор уулу болсон эгер Мекендин,
Опконду эмес, озунду чаап отоорсун.
Бир укуму ыйык турган жер учун,
Керек десе асыл жандан кечерсин».
Ж.Мамбетов
Советтик Армиянын кужурмон жоокерлеринин 1945-жылдын январь-февраль айларындагы согуштук аракетинин негизинде 300 шаар жана миндеген кыштактар бошотулду. Германия армиясы канчалык каршылык корсотпосун, анысы иш жузуно ашпай, коргонуу линиялары бузулуп, чегинууго жана качууга аргасыз болду.
Душмандын талкалангандан калган аскерлер болукторун куугнтуктап олтуруп,4-гвардиялык атчандар дивизиясы Германиянын Бромберг шаарынын босогосуна келип токтоду. Бул шаарды фашисттерден бошотуу татаалга турду. Себеби Советтик Армиянын соккусуна туруштук бере албай чегинген фашисттик армиянын калган-каткан болуктору так ушул Бромберг шаарына келип топтолуп, кучтуу коргонууну тузгон. Немецтик
«Короор уулу болсон эгер Мекендин,
Опконду эмес, озунду чаап отоорсун.
Бир укуму ыйык турган жер учун,
Керек десе асыл жандан кечерсин».
Ж.Мамбетов
Советтик Армиянын кужурмон жоокерлеринин 1945-жылдын январь-февраль айларындагы согуштук аракетинин негизинде 300 шаар жана миндеген кыштактар бошотулду. Германия армиясы канчалык каршылык корсотпосун, анысы иш жузуно ашпай, коргонуу линиялары бузулуп, чегинууго жана качууга аргасыз болду.
Душмандын талкалангандан калган аскерлер болукторун куугнтуктап олтуруп,4-гвардиялык атчандар дивизиясы Германиянын Бромберг шаарынын босогосуна келип токтоду. Бул шаарды фашисттерден бошотуу татаалга турду. Себеби Советтик Армиянын соккусуна туруштук бере албай чегинген фашисттик армиянын калган-каткан болуктору так ушул Бромберг шаарына келип топтолуп, кучтуу коргонууну тузгон. Немецтик
#39 23 August 2015 - 09:12
фашисттик командачылык тарабынан топтолгон аскерлеринин кучу менен кошумча согуштук техникаларынын жардамында так ушул Бромберг шаарынан Советтик Армияга сокку уруу менен алардын чабуулун токтотууну пландап жатканын, душмандын ооругунда жургон советтик чалгынчылар тарабынан «борборго» билдирилген.
4-гвардиялык атчандар дивизиясынын курамы негизинен каваллеристтик болуктордон тургандыктан, танкалык болук болгон эмес. Ошондуктан, дивизиянын негизги таяныч куралы пулеметтук болук жана бираз сандагы замбиректерден турган. Ага карабай дивизиянын штабы шаарды бошотуунун планын иштеп чыккан.
Салгылашуунун биринчи куну шаарды алуу учун аракеттенген советтик жоокерлердин чабуулу эч натыйжа берген жок, канча жолу аракет кылбасын бекемделген душмандын чегин каваллеристер буза албады. Бекем орношкон душман аскерлери чабуулдун мизин кайтаруу мумкунчулугуно ээ болуп оз позициясын сактап турду. Бул куну салгылашууда каваллеристер жоготууга учурап, чабуулдары ийгиликсиз аяктаган. Ошондон улам кеч киргенде дивизиянын штабында откон аскердик кенешмеде эртенки салгылашууда согуш планынын тактикасын озгортууну кабыл алды жана чабуулдун жаны планы тузулду.
Бул тузулгон план боюнча атайын тандалып алынган мыкты болуктор (негизинен пулемётчулар) шаардын ар тарабынан душманга билинбей отуп, туну менен белгиленген чектерден байкалбай орун алып каваллеристер чабуул болгон мезгилде душмандын ок атуучу очогун жок кылуу милдети турган. Ошондо гана атчан аскерлер коргонуу чегин бузуй кире алмак.Полк командирлери оздорунун жоокерлеринин арасынан мыктыларын тандап, аларга берилген ташпырманы тушундуруп, кеч жолго чыгууну буйруган.
Мына ушул тандалып алынган болуктордун ичиндесержант Самат Садыковдун пулемёт-расчету да бар эле. Тапшырманы алган болуктор туну менен душманга эч шыбыш билдирбей оздоруно картада корсотулгон орундарын ээлоого жетишти.
4-гвардиялык атчандар дивизиясынын курамы негизинен каваллеристтик болуктордон тургандыктан, танкалык болук болгон эмес. Ошондуктан, дивизиянын негизги таяныч куралы пулеметтук болук жана бираз сандагы замбиректерден турган. Ага карабай дивизиянын штабы шаарды бошотуунун планын иштеп чыккан.
Салгылашуунун биринчи куну шаарды алуу учун аракеттенген советтик жоокерлердин чабуулу эч натыйжа берген жок, канча жолу аракет кылбасын бекемделген душмандын чегин каваллеристер буза албады. Бекем орношкон душман аскерлери чабуулдун мизин кайтаруу мумкунчулугуно ээ болуп оз позициясын сактап турду. Бул куну салгылашууда каваллеристер жоготууга учурап, чабуулдары ийгиликсиз аяктаган. Ошондон улам кеч киргенде дивизиянын штабында откон аскердик кенешмеде эртенки салгылашууда согуш планынын тактикасын озгортууну кабыл алды жана чабуулдун жаны планы тузулду.
Бул тузулгон план боюнча атайын тандалып алынган мыкты болуктор (негизинен пулемётчулар) шаардын ар тарабынан душманга билинбей отуп, туну менен белгиленген чектерден байкалбай орун алып каваллеристер чабуул болгон мезгилде душмандын ок атуучу очогун жок кылуу милдети турган. Ошондо гана атчан аскерлер коргонуу чегин бузуй кире алмак.Полк командирлери оздорунун жоокерлеринин арасынан мыктыларын тандап, аларга берилген ташпырманы тушундуруп, кеч жолго чыгууну буйруган.
Мына ушул тандалып алынган болуктордун ичиндесержант Самат Садыковдун пулемёт-расчету да бар эле. Тапшырманы алган болуктор туну менен душманга эч шыбыш билдирбей оздоруно картада корсотулгон орундарын ээлоого жетишти.
#40 23 August 2015 - 09:21
Эртен менен каваллеристтер душманга карай тегиз чабуулга отту. Аларды душмандар миномёт, пулемёт жана артилериялык куралдар менен аткылай баштайт. Ошол мезгилде мерчемдуу жерден орун алган пулеметчулар душмандардын ок атуучу точкаларын байкап, биринин артынан бирин жок кылып душмандын айласын кетирип, алдастатып жиберет. Эми алар пулеметчу-каваллеристтер менен да согушууга туура келет. Бирок немецтик фашисттердин кысымына карабай, берилген тапшырманы аткарууга жетишкен.
Душмандардын таянычы болгон негизги ок атуучу точкалары жок кылынган сон, советтик аскерлердин чабуулуна туруштук бере албай, коп жоготууларга учураган фашисттик аскерлер чегинууго аргасыз болушат. Советтик каваллеристтердин кужурмон аракетинин негизинде душмандын бекем коргонуу линиясы талкаланып, Бромберг шаарынан немецтик-фашисттик аскерлери кууп чыгарылган. Германия командачылыгы тарабынан тузгон согуштук планы иш жузуно ашкан жок.
Бромберг шаарын бошотуудагы салгылашууда корсоткон озгочо эрдиги эске алынып, 1945-жылы 26-мартта 4-гвардиялык атчандар дивизиясынын командири генерал лейтенант Крюков тарабынан корсотулуп, Самат Садыковго СССРдин эн жогорку наамы — Советтер Союзунун Баатыры деген наам ыйгарылган.
Душмандардын таянычы болгон негизги ок атуучу точкалары жок кылынган сон, советтик аскерлердин чабуулуна туруштук бере албай, коп жоготууларга учураган фашисттик аскерлер чегинууго аргасыз болушат. Советтик каваллеристтердин кужурмон аракетинин негизинде душмандын бекем коргонуу линиясы талкаланып, Бромберг шаарынан немецтик-фашисттик аскерлери кууп чыгарылган. Германия командачылыгы тарабынан тузгон согуштук планы иш жузуно ашкан жок.
Бромберг шаарын бошотуудагы салгылашууда корсоткон озгочо эрдиги эске алынып, 1945-жылы 26-мартта 4-гвардиялык атчандар дивизиясынын командири генерал лейтенант Крюков тарабынан корсотулуп, Самат Садыковго СССРдин эн жогорку наамы — Советтер Союзунун Баатыры деген наам ыйгарылган.

Супер-Инфо
super.kg
видео









