ӨКҮМ ӨҢҮТҮНӨН ДААРАТТЫН ТҮРЛӨРҮ:
1. Парз болгон даарат:
Намаз окуй турган адам даараты жок болсо даарат алышы парз. Ошондой эле тилават саждасына жыгыла турган адам үчүн даарат талап кылынат.
Ыйык Куранды колго алып кармай турган адам үчүн да даарат алуу парз болуп эсептелет.
2. Важип болгон даарат:
Каабаны таваф кылуу үчүн даарат алуу Имам Азам агымы боюнча, важип болуп эсептелет.
3. Мандуп болгон даарат:
Дайыма даарат менен жүрүү
Ошондой эле азан жана коомат айтуу үчүн да даарат алуу
Даараты болсо да, ар бир намаз үчүн өзүнчө даарат алуу мандуп болуп эсептелет.
4. Даарат алгандан кийин ибадат кылбай жана эч кандай зарылчылык болбой туруп кайрадан даарат алуу аалымдар тарабынан танзихан макирөө катары кабылданат.
5. Уурдалып, же каракталып алынган суу менен даарат алуу «арам» болоорун айткан аалымдар бар.
НАМАЗ - бейиштин ачкычы ..аягында намазга байланыштуу аят, хадистер..
#221 02 September 2015 - 11:31
Жашоо керемет! Бирок, ошону татыкттуу жашап отуу татаал
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
#222 02 September 2015 - 11:33
ДААРАТТЫ БУЗБАГАН НЕРСЕЛЕР
1. Эч кандай оорубай туруп ыйлаганда же күлгөн кезде көздөн чыккан жаш;
2. Жарадан сыртка чыкпаган сары суу, кан же ириң;
3. Жаранын кургап калган кабыгынын (карттын) түшүшү;
4. Кулак, мурун же жарадан курт чыгуусу;
5. Ооз толо болбогон аз кусунду;
6. Чиркей, бит, бүргө сыяктуу майда жандыктардын чагышы даараты бузбайт. Ал эми сүлүк куртунун тойгуча кан соргондон кийин денеден түшүп кетип жарылып канап кетсе даарат бузулат.
7. Чимкирик менен какырык да дааратты бузбайт;
8. Жыты болсо да болбосо да, эркек менен аялдын жыныстык мүчөсүнөн чыккан жел.
9. Колдонулган мисвакта же тиштеген мөмөдө көрүнгөн жана аныктыгы даана байкалбаган кандын издери;
10. Эркек адам менен аялдын бири-бирине дүүлүкпөстөн денелеринин тийиши;
11. Тырмак алуу; Кырынуу (чач, сакал-мурут алуу);
12. Жыныстык мүчөнү кармоо;
13. Намазда туруп, рукууда, отурганда, саждада уктоо дааратты бузбайт;
14. Намаздан башка учурларда, жаназа намазында жана тилават саждасында каткырып күлүү;
15. Намазда жылмаю дааратты бузбайт. Эгер өзү гана уга тургандай күлсө, даараты бузулбаганы менен намазы бузулат.
16. Ооздо же мурунда калып калган уюган кандын түкүрөккө аралашып чыгышы дааратты бузбайт.
1. Эч кандай оорубай туруп ыйлаганда же күлгөн кезде көздөн чыккан жаш;
2. Жарадан сыртка чыкпаган сары суу, кан же ириң;
3. Жаранын кургап калган кабыгынын (карттын) түшүшү;
4. Кулак, мурун же жарадан курт чыгуусу;
5. Ооз толо болбогон аз кусунду;
6. Чиркей, бит, бүргө сыяктуу майда жандыктардын чагышы даараты бузбайт. Ал эми сүлүк куртунун тойгуча кан соргондон кийин денеден түшүп кетип жарылып канап кетсе даарат бузулат.
7. Чимкирик менен какырык да дааратты бузбайт;
8. Жыты болсо да болбосо да, эркек менен аялдын жыныстык мүчөсүнөн чыккан жел.
9. Колдонулган мисвакта же тиштеген мөмөдө көрүнгөн жана аныктыгы даана байкалбаган кандын издери;
10. Эркек адам менен аялдын бири-бирине дүүлүкпөстөн денелеринин тийиши;
11. Тырмак алуу; Кырынуу (чач, сакал-мурут алуу);
12. Жыныстык мүчөнү кармоо;
13. Намазда туруп, рукууда, отурганда, саждада уктоо дааратты бузбайт;
14. Намаздан башка учурларда, жаназа намазында жана тилават саждасында каткырып күлүү;
15. Намазда жылмаю дааратты бузбайт. Эгер өзү гана уга тургандай күлсө, даараты бузулбаганы менен намазы бузулат.
16. Ооздо же мурунда калып калган уюган кандын түкүрөккө аралашып чыгышы дааратты бузбайт.
Жашоо керемет! Бирок, ошону татыкттуу жашап отуу татаал
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
#223 02 September 2015 - 11:35
МААСЫГА МАСХ ТАРТУУ
Ислам дини даарат алууда мусулман баласына жеңилдик көрсөтүү максатында белгилүү мөөнөт аралыгы үчүн маасыга масх тартууга уруксат берген.
Масх – бул тигил же бул нерсени кол менен сылоо, аарчуу дегенди билдирет.
Маасы тери же тери сыяктуу нерселерден жасалган, асыресе, бутту томук менен кошо жаап турган, суу өткөрбөгөн жана жерге койгон учурда өз алдынча тура алган бышык бут кийим болуп эсептелет. Томук менен бирге бутту жаап турган өтүк, ботинка сыяктуу бут кийимдер да маасы өкүмүнө кирет. Ырас, сыртта кийилчү өтүк сыяктуу бут кийимдерге масх тартып, аны менен намаз окуу үчүн андагы ыпластыктарды шариятка ылайык келген таризде тазалоо кажет. Албетте, андагы ыпластыктарды кетирбей туруп ага масх тартуу менен намаз окуу туура эмес.
Маасыны жана анын өкүмүндөгү бут кийимдерди даарат алган соң кийип ага белгиленген убакытка чейин масх тартууга болот.
Маасыга буттун учунан жогоруну көздөй (томуктардын тушуна чейин) ным кол менен сүртүү – «маасыга масх тартуу» деп аталат. Имам Азам аалымдарынын пикири боюнча, масхтын эң аз өлчөмү эң кичине үч манжанын көлөмүнчөлүк жерди нымдоо болуп эсептелет. Маасынын мына ушунчалык жерин нымдоо менен маасыга масх тартуунун парзы орундалган болот.
Жогоруда көрсөтүлгөн өлчөмдөн аз эмес өлчөмдө маасынын үстүнө суу төгүү, маасынын капталына масх тартуу, ошондой эле кол менен эмес, башка нерселер менен масх тартуу мүмкүн болсо да, сүннөткө туура келбейт.
Маасынын таманына масх тарылбайт. Масх тартуу учурунда манжалардын ачык болушу, масхты кол менен тартуу, маасыны буттун учунан жогоруну көздөй нымдоо сүннөт болуп эсептелет.
А. МААСЫГА МАСХ ТАРТУУНУН ШАРТТАРЫ
1. Маасыны даарат алган соң кийүү. Кандайдыр бир үзүрдүн (мисалы, жаранын) айынан бутка таңуу таңылган болуп, ага (таңууга) масх тартылган болсо да, анын үстүнөн маасы кийүүгө уруксат берилет.
2. Маасы бутту томук менен кошо жаап турушу керек.
3. Маасы же маасынын өкүмүндөгү бут кийимдер бышык нерседен жасалган болушу кажет. Бышык болушу аны менен жол жүргөндө эң азынан алты (6) километрге чейин чыдашы (жыртылбашы) менен өлчөнөт.
4. Маасы сууну өткөрбөөгө тийиш.
5. Маасыда буттун эң кичине үч манжасы бата турганчалык өлчөмдө тешик болбошу керек. Тигил же бул маасынын ар кайсы жериндеги тешиктерди кошкон учурда үч манжа бата турганчалык өлчөмгө жетсе, ал маасыга масх тартууга уруксат берилбейт. Бул учурда бир жуп маасынын (б.а. эки маасынын) тешиги бири-бирине кошулуп эсептелбейт.
6. Бир бутту жууп, ал эми экинчи бутка масх тартууга болбойт. Бир буту жок адам бир бутуна маасы кийип, масх тартат.
7. Маасынын алды жагынан эң азынан колдун эң кичине үч манжасынчалык жери бүтүн болушу зарыл. Алды жагы жок, бирок согончок тарабы бар (бүтүн) маасыларга масх тартылбайт.
Б. МАСХТЫН МӨӨНӨТҮ
1. Жолоочу эмес (муким) адамдар үчүн маасыга тартылган масхтын мөөнөтү бир сутка (24 саат).
2. Жолоочу адамдар үчүн маасыга тартылган масхтын мөөнөтү үч сутка (72 саат).
Береги мөөнөттөр маасы бутка кийилген учурдан башталбайт. Маасыны бутка кийген соң даарат бузулган учурдан кийин башталат.
Муким адам сапарга чыкса, сапар өкүмүнө баш ийет, масх мөөнөтүн үч күнгө узартат. Жолоочу адам үйүнө кайткан соң, маасысына масх тарткандан кийин 24 саат өтсө, масхтын мөөнөтү бүткөн болот.
В. МАСХТЫ ЖАРАКСЫЗ АБАЛГА АЛЫП КЕЛГЕН ЖАГДАЙЛАР
1. Дааратты жараксыз абалга алып келген жагдайлар масхты да бузат. Бирок бул учурда масхтын мөөнөтү бүтө элек болсо, жаңыдан даарат алган кезде маасыны чечпей (бутту жуубай) туруп ага (маасыга) масх тартуу жетиштүү болот.
2. Масх тартылган маасыны чечүү масхты жараксыз абалга алып келет. Маасыга масх тарткан адам даараты бар кезинде маасысын чечсе, жана эки бутун жууса, анын даараты бузулбайт. Ал эми бул учурда бутун жуубаса, даараты жараксыз болуп эсептелет.
3. Масх мөөнөтүнүн аякташы. Бул учурда даарат алып, бутту жууп, кайра маасыны кийүүгө болот. Эгер масхтын мөөнөтү аяктаган кезде даарат болсо, тек гана эки бутту жууп койсо, даарат бузулган болбойт.
Ислам дини даарат алууда мусулман баласына жеңилдик көрсөтүү максатында белгилүү мөөнөт аралыгы үчүн маасыга масх тартууга уруксат берген.
Масх – бул тигил же бул нерсени кол менен сылоо, аарчуу дегенди билдирет.
Маасы тери же тери сыяктуу нерселерден жасалган, асыресе, бутту томук менен кошо жаап турган, суу өткөрбөгөн жана жерге койгон учурда өз алдынча тура алган бышык бут кийим болуп эсептелет. Томук менен бирге бутту жаап турган өтүк, ботинка сыяктуу бут кийимдер да маасы өкүмүнө кирет. Ырас, сыртта кийилчү өтүк сыяктуу бут кийимдерге масх тартып, аны менен намаз окуу үчүн андагы ыпластыктарды шариятка ылайык келген таризде тазалоо кажет. Албетте, андагы ыпластыктарды кетирбей туруп ага масх тартуу менен намаз окуу туура эмес.
Маасыны жана анын өкүмүндөгү бут кийимдерди даарат алган соң кийип ага белгиленген убакытка чейин масх тартууга болот.
Маасыга буттун учунан жогоруну көздөй (томуктардын тушуна чейин) ным кол менен сүртүү – «маасыга масх тартуу» деп аталат. Имам Азам аалымдарынын пикири боюнча, масхтын эң аз өлчөмү эң кичине үч манжанын көлөмүнчөлүк жерди нымдоо болуп эсептелет. Маасынын мына ушунчалык жерин нымдоо менен маасыга масх тартуунун парзы орундалган болот.
Жогоруда көрсөтүлгөн өлчөмдөн аз эмес өлчөмдө маасынын үстүнө суу төгүү, маасынын капталына масх тартуу, ошондой эле кол менен эмес, башка нерселер менен масх тартуу мүмкүн болсо да, сүннөткө туура келбейт.
Маасынын таманына масх тарылбайт. Масх тартуу учурунда манжалардын ачык болушу, масхты кол менен тартуу, маасыны буттун учунан жогоруну көздөй нымдоо сүннөт болуп эсептелет.
А. МААСЫГА МАСХ ТАРТУУНУН ШАРТТАРЫ
1. Маасыны даарат алган соң кийүү. Кандайдыр бир үзүрдүн (мисалы, жаранын) айынан бутка таңуу таңылган болуп, ага (таңууга) масх тартылган болсо да, анын үстүнөн маасы кийүүгө уруксат берилет.
2. Маасы бутту томук менен кошо жаап турушу керек.
3. Маасы же маасынын өкүмүндөгү бут кийимдер бышык нерседен жасалган болушу кажет. Бышык болушу аны менен жол жүргөндө эң азынан алты (6) километрге чейин чыдашы (жыртылбашы) менен өлчөнөт.
4. Маасы сууну өткөрбөөгө тийиш.
5. Маасыда буттун эң кичине үч манжасы бата турганчалык өлчөмдө тешик болбошу керек. Тигил же бул маасынын ар кайсы жериндеги тешиктерди кошкон учурда үч манжа бата турганчалык өлчөмгө жетсе, ал маасыга масх тартууга уруксат берилбейт. Бул учурда бир жуп маасынын (б.а. эки маасынын) тешиги бири-бирине кошулуп эсептелбейт.
6. Бир бутту жууп, ал эми экинчи бутка масх тартууга болбойт. Бир буту жок адам бир бутуна маасы кийип, масх тартат.
7. Маасынын алды жагынан эң азынан колдун эң кичине үч манжасынчалык жери бүтүн болушу зарыл. Алды жагы жок, бирок согончок тарабы бар (бүтүн) маасыларга масх тартылбайт.
Б. МАСХТЫН МӨӨНӨТҮ
1. Жолоочу эмес (муким) адамдар үчүн маасыга тартылган масхтын мөөнөтү бир сутка (24 саат).
2. Жолоочу адамдар үчүн маасыга тартылган масхтын мөөнөтү үч сутка (72 саат).
Береги мөөнөттөр маасы бутка кийилген учурдан башталбайт. Маасыны бутка кийген соң даарат бузулган учурдан кийин башталат.
Муким адам сапарга чыкса, сапар өкүмүнө баш ийет, масх мөөнөтүн үч күнгө узартат. Жолоочу адам үйүнө кайткан соң, маасысына масх тарткандан кийин 24 саат өтсө, масхтын мөөнөтү бүткөн болот.
В. МАСХТЫ ЖАРАКСЫЗ АБАЛГА АЛЫП КЕЛГЕН ЖАГДАЙЛАР
1. Дааратты жараксыз абалга алып келген жагдайлар масхты да бузат. Бирок бул учурда масхтын мөөнөтү бүтө элек болсо, жаңыдан даарат алган кезде маасыны чечпей (бутту жуубай) туруп ага (маасыга) масх тартуу жетиштүү болот.
2. Масх тартылган маасыны чечүү масхты жараксыз абалга алып келет. Маасыга масх тарткан адам даараты бар кезинде маасысын чечсе, жана эки бутун жууса, анын даараты бузулбайт. Ал эми бул учурда бутун жуубаса, даараты жараксыз болуп эсептелет.
3. Масх мөөнөтүнүн аякташы. Бул учурда даарат алып, бутту жууп, кайра маасыны кийүүгө болот. Эгер масхтын мөөнөтү аяктаган кезде даарат болсо, тек гана эки бутту жууп койсо, даарат бузулган болбойт.
Жашоо керемет! Бирок, ошону татыкттуу жашап отуу татаал
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
#224 02 September 2015 - 11:36
Багымдат намазынын окулушу
(4 Рекет. 2 Сүннөт. 2 Парз)
2 Рекет сүннөттүн окулушу
2 Рекет парздын окулушу
1. Рекет
- Ниет кылынат.
- Такбир айтылат.
- Субханака окулат.
- Аъузу...-бисмиллах. ...
- Фатиха сүрөсү окулат.
- Бир сүрө (зам сүрө)
окулат.
- Рукуга ийилет.
- Саждага барат.
Экинчи рекетке турулат.
1. Рекет
Камат айтылат.
- Такбир айтылат.
- Субханака окулат.
- Аъузу...-бисмиллах. ...
- Фатиха сүрөсү окулат.
- Бир сүрө (зам сүрө)
окулат.
- Рукуга ийилет.
- Саждага барат.
Экинчи рекетке турулат.
2.Рекет
- Бисмиллах…. .
- Фатиха сүрөсү окулат.
- Бир сүрө (зам сүрө)
окулат.
- Рукуга ийилет.
- Саждага барат.
- Отурулат.
- Аттахияту окулат.
- Аллахумма салли, Аллахумма барик дубалары окулат.
- Раббана атина... дубасын окуйт.
- Салам берилет.
Салам бергенден кийин «Аллахумма антас-салам ва минкас-салам табаракта йа зал жалали вал икрам» – дегенден кийин эч нерсе сүйлөбөстөн багымдат намазынын парзын окуу үчүн ордунан турат. Анткени, сүннөт менен парз намазынын арасында сүйлөө намазды бузбаса да сообун азайтат.
2.Рекет
- Бисмиллах…. .
- Фатиха сүрөсү окулат.
- Бир сүрө (зам сүрө)
окулат.
- Рукуга ийилет.
- Саждага барат.
- Отурулат. (соңку)
- Аттахияту окулат.
- Аллахумма салли,Аллахумма барик дубалары окулат.
- Раббана атина... дубасын окуйт.
- Салам берилет.
Салам бергенден кийин «Аллахумма антас-салам ва минкас-салам табаракта йа зал жалали вал икрам» – деп окулат.
Намаздан кийин үч жолу «Астагфируллах» дегенден соң «Аятул курси» жанаотуз үч таспих (субханаллах), отуз үч тахмид (алхамдүлиллах), отуз үч такбир (Аллаху акбар) жана бир тахлил (Ла илаха иллаллаху вахдаху ла шарика лах. Лахул мүлкү ва лахул хамду ва хува ала кулли шайин кадир) окулат. Буларды ар ким өзү уга тургандай үн менен окуйт. Үндү чыгарып окуу бидат болуп саналат.
(4 Рекет. 2 Сүннөт. 2 Парз)
2 Рекет сүннөттүн окулушу
2 Рекет парздын окулушу
1. Рекет
- Ниет кылынат.
- Такбир айтылат.
- Субханака окулат.
- Аъузу...-бисмиллах. ...
- Фатиха сүрөсү окулат.
- Бир сүрө (зам сүрө)
окулат.
- Рукуга ийилет.
- Саждага барат.
Экинчи рекетке турулат.
1. Рекет
Камат айтылат.
- Такбир айтылат.
- Субханака окулат.
- Аъузу...-бисмиллах. ...
- Фатиха сүрөсү окулат.
- Бир сүрө (зам сүрө)
окулат.
- Рукуга ийилет.
- Саждага барат.
Экинчи рекетке турулат.
2.Рекет
- Бисмиллах…. .
- Фатиха сүрөсү окулат.
- Бир сүрө (зам сүрө)
окулат.
- Рукуга ийилет.
- Саждага барат.
- Отурулат.
- Аттахияту окулат.
- Аллахумма салли, Аллахумма барик дубалары окулат.
- Раббана атина... дубасын окуйт.
- Салам берилет.
Салам бергенден кийин «Аллахумма антас-салам ва минкас-салам табаракта йа зал жалали вал икрам» – дегенден кийин эч нерсе сүйлөбөстөн багымдат намазынын парзын окуу үчүн ордунан турат. Анткени, сүннөт менен парз намазынын арасында сүйлөө намазды бузбаса да сообун азайтат.
2.Рекет
- Бисмиллах…. .
- Фатиха сүрөсү окулат.
- Бир сүрө (зам сүрө)
окулат.
- Рукуга ийилет.
- Саждага барат.
- Отурулат. (соңку)
- Аттахияту окулат.
- Аллахумма салли,Аллахумма барик дубалары окулат.
- Раббана атина... дубасын окуйт.
- Салам берилет.
Салам бергенден кийин «Аллахумма антас-салам ва минкас-салам табаракта йа зал жалали вал икрам» – деп окулат.
Намаздан кийин үч жолу «Астагфируллах» дегенден соң «Аятул курси» жанаотуз үч таспих (субханаллах), отуз үч тахмид (алхамдүлиллах), отуз үч такбир (Аллаху акбар) жана бир тахлил (Ла илаха иллаллаху вахдаху ла шарика лах. Лахул мүлкү ва лахул хамду ва хува ала кулли шайин кадир) окулат. Буларды ар ким өзү уга тургандай үн менен окуйт. Үндү чыгарып окуу бидат болуп саналат.
Рахмат иним. Аллах раазы болсун. Мен энсеп,издеп жургон коп маалыматты азып кетипсин.
#225 02 September 2015 - 11:37
4. Маасынын ичине кирген суу бир буттун жарымынан көбүн суу кылса, масх жараксыз абалга келет.
Г. ТАҢУУГА МАСХ ТАРТУУ
Кандайдыр бир жаранын айынан таңуу таңылган мүчөнү суу менен жууган кезде, терс таасирин тийгизип, жараны ырбатып күчөтө турган болсо, анда даарат же гусул алганда таңууга масх тартып койсо болот. Таңууга толук бойдон эмес, көпчүлүк бөлүгүнө масх тартуу жетиштүү. Эгер таңууга масх тартуу да жарага зыян алып келе турган болсо, анда ага масх тартпаса да болот. Асыресе, үзүр абалы бүткөнгө (жара айыкканга) чейин таңууга масх тартып жүрүүгө уруксат берилет. Таңууну даарат алган соң гана таңуу кажет деген шарт жок. Жара айыккан соң таңууну алуу менен масх да жараксыз абалга келет. Бул учурда кайрадан даарат алуу зарылчылыгы бар.
Г. ТАҢУУГА МАСХ ТАРТУУ
Кандайдыр бир жаранын айынан таңуу таңылган мүчөнү суу менен жууган кезде, терс таасирин тийгизип, жараны ырбатып күчөтө турган болсо, анда даарат же гусул алганда таңууга масх тартып койсо болот. Таңууга толук бойдон эмес, көпчүлүк бөлүгүнө масх тартуу жетиштүү. Эгер таңууга масх тартуу да жарага зыян алып келе турган болсо, анда ага масх тартпаса да болот. Асыресе, үзүр абалы бүткөнгө (жара айыкканга) чейин таңууга масх тартып жүрүүгө уруксат берилет. Таңууну даарат алган соң гана таңуу кажет деген шарт жок. Жара айыккан соң таңууну алуу менен масх да жараксыз абалга келет. Бул учурда кайрадан даарат алуу зарылчылыгы бар.
Жашоо керемет! Бирок, ошону татыкттуу жашап отуу татаал
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
#226 02 September 2015 - 11:39
ГУСУЛ
«Гусул» сөзү «бир нерсени суу менен жуу» деген маанини туюндурат. Ал эми фикх илиминде «гусул – бул ооз менен мурунга суу алып, тулку бойду толугу менен жуу» дегенди түшүндүрөт.
Ыйык Куранда: «Эгер жунуп болсоңор, толук тазалангыла (жуунгула)! » (Маида 6) деп буюрулат. Бакара сүрөсүнүн 222-аятында аялдардын этек кири токтоп, таза болмоюнча алар менен жыныстык катнашта болбоого буйрук кылынган. Ошондой эле бул аятта аял кишиге этек киринен кийин гусул алуу зарылчылыгы белгиленет.
А. ГУСУЛДУН ПАРЗДАРЫ
1. Мазмаза: оозду тамакка чейин чайкоо.
2. Истиншак: мурунга каңылжаарга чейин суу алуу.
3. Тулку бойду бир да кургак жер калтырбай жуу.
Гусул алууда суу чач, сакал, мурут жана каштын астына чейин жетиши керек.
Аял киши да өрүлгөн чачынын түбүнө чейин суу жеткириши керек. Өрүлгөн узун чачты жандыруунун кажети жок.
Гусул алуу учурунда тигил же бул мүчөгө таңылган таңуу чечилген чакта, ооруга (м: жарага) зыян алып келе турган болсо, таңууну чечпей тазаланып жуунууга уруксат берилет.
«Гусул» сөзү «бир нерсени суу менен жуу» деген маанини туюндурат. Ал эми фикх илиминде «гусул – бул ооз менен мурунга суу алып, тулку бойду толугу менен жуу» дегенди түшүндүрөт.
Ыйык Куранда: «Эгер жунуп болсоңор, толук тазалангыла (жуунгула)! » (Маида 6) деп буюрулат. Бакара сүрөсүнүн 222-аятында аялдардын этек кири токтоп, таза болмоюнча алар менен жыныстык катнашта болбоого буйрук кылынган. Ошондой эле бул аятта аял кишиге этек киринен кийин гусул алуу зарылчылыгы белгиленет.
А. ГУСУЛДУН ПАРЗДАРЫ
1. Мазмаза: оозду тамакка чейин чайкоо.
2. Истиншак: мурунга каңылжаарга чейин суу алуу.
3. Тулку бойду бир да кургак жер калтырбай жуу.
Гусул алууда суу чач, сакал, мурут жана каштын астына чейин жетиши керек.
Аял киши да өрүлгөн чачынын түбүнө чейин суу жеткириши керек. Өрүлгөн узун чачты жандыруунун кажети жок.
Гусул алуу учурунда тигил же бул мүчөгө таңылган таңуу чечилген чакта, ооруга (м: жарага) зыян алып келе турган болсо, таңууну чечпей тазаланып жуунууга уруксат берилет.
Жашоо керемет! Бирок, ошону татыкттуу жашап отуу татаал
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
#227 02 September 2015 - 11:41
ГУСУЛДУН СҮННӨТТӨРҮ
1. Ниет кылуу (шафий мазхабы боюнча ниет парз болуп саналат).
2. Бисмилла менен мисвак колдонуп баштоо.
3. Оболу колду андан соң жыныс мүчөлөрүн жуу. Денеде булганыч болсо тазалоо.
4. Намазга даарат алгандай даарат алуу. Тепшиге (тазикке) түшүп же топурак үстүндө жуунуп жаткан болсо, денени толугу менен жуугандан кийин эки бутту жуу.
5. Тулку-бойду үч жолудан катары менен башына, оң ийнине жана сол ийнине суу куюнуу. Ар бир жолкусунда денени жакшылап жышып жууш керек. Башында буттар жуулбаган болсо, алгач оң бут, анан сол бут жуулат.
6. Гусул алып жатканда сууну ашыкча колдонуп ысырап кылбоо жана өтө аз суу колдонбоо.
7. Жалгыз бир жерде жуунса да жыныс мүчөлөрүн жабуу. Мончо, көл ж.б. көпчүлүк баруучу жайларда уят жерлери ачык бойдон жуунуш харам.
Эгерде бир адам жалгыз жуунууга мүмкүнчүлүк таппай калса же көпчүлүк арасында уят жерлерин жапкыдай нерсе таап жуунууга да мүмкүнчүлүгү такыр жок болсо, суу таппаган адам катары саналат. Ошондуктан жунуб болсо дагы таяммум менен намаз окуйт. Кийин гусул алуу мүмкүнчүлүгүн тапканда таяммум менен окулган бул намаздарын кайра кайтарып окуйт.
8. Гусул алып жатканда кыбыла жакка беттенип же тескери карап артын салып турбоо.
9. Гусул алып жаткан кезде сөйкө, шакек жана башка ушул сыяктуу зер буюумдарын ордунан жылдырып туруу же алып коюу керек, анткени алардын алдында калган дененин кичинекей бир бөлүгү да кургак боюнча калып кетпөөсү керек. Киндик жана кулактар да абдан дыкаттык менен жуулуп чыгылышы зарыл.
10. Гусул алгандан кийин денени сүлгү менен аарчып кургатуу.
11. Жуунгандан кийин тезирээк кийинүү.
12. Бир адам агын сууга же көлмөгө чөмүлсө же болбосо жамгыр астында туруп бүт денеси суу боло турган болсо, оозу менен мурдуна суу жеткирүү менен гусул алган болуп эсептелет. Мындай абалда дене-мүчөлөрүн кыймылатып же суу ичинде бир аз турса сүннөт аткарылган болуп саналат.
13. Жогоруда айтылган сүннөттөргө шайкеш келбеген гусул – гусулдун адептерине да ылайык келбейт жана макрух болуп саналат. Даараттын адептери гусулдун да адептери болуп эсептелет. Бирок гусулда кыбылага жүздөнүп турбайт. Аврат жерлери жабык болгон болсо кыбылага карап бурула алат.
Дааратта макрух болгон нерселер гусулда да макрух болуп саналат. Ошондой эле гусулда дуба окуу да макрух. Гусулда бир мүчөдөн аккан сууну жерге түшүрбөстөн алып колдонууга болот. Анткени, гусулда бардык дене бир мүчө катары эсептелет. Ал эми дааратта болсо буга уруксат берилбейт.
1. Ниет кылуу (шафий мазхабы боюнча ниет парз болуп саналат).
2. Бисмилла менен мисвак колдонуп баштоо.
3. Оболу колду андан соң жыныс мүчөлөрүн жуу. Денеде булганыч болсо тазалоо.
4. Намазга даарат алгандай даарат алуу. Тепшиге (тазикке) түшүп же топурак үстүндө жуунуп жаткан болсо, денени толугу менен жуугандан кийин эки бутту жуу.
5. Тулку-бойду үч жолудан катары менен башына, оң ийнине жана сол ийнине суу куюнуу. Ар бир жолкусунда денени жакшылап жышып жууш керек. Башында буттар жуулбаган болсо, алгач оң бут, анан сол бут жуулат.
6. Гусул алып жатканда сууну ашыкча колдонуп ысырап кылбоо жана өтө аз суу колдонбоо.
7. Жалгыз бир жерде жуунса да жыныс мүчөлөрүн жабуу. Мончо, көл ж.б. көпчүлүк баруучу жайларда уят жерлери ачык бойдон жуунуш харам.
Эгерде бир адам жалгыз жуунууга мүмкүнчүлүк таппай калса же көпчүлүк арасында уят жерлерин жапкыдай нерсе таап жуунууга да мүмкүнчүлүгү такыр жок болсо, суу таппаган адам катары саналат. Ошондуктан жунуб болсо дагы таяммум менен намаз окуйт. Кийин гусул алуу мүмкүнчүлүгүн тапканда таяммум менен окулган бул намаздарын кайра кайтарып окуйт.
8. Гусул алып жатканда кыбыла жакка беттенип же тескери карап артын салып турбоо.
9. Гусул алып жаткан кезде сөйкө, шакек жана башка ушул сыяктуу зер буюумдарын ордунан жылдырып туруу же алып коюу керек, анткени алардын алдында калган дененин кичинекей бир бөлүгү да кургак боюнча калып кетпөөсү керек. Киндик жана кулактар да абдан дыкаттык менен жуулуп чыгылышы зарыл.
10. Гусул алгандан кийин денени сүлгү менен аарчып кургатуу.
11. Жуунгандан кийин тезирээк кийинүү.
12. Бир адам агын сууга же көлмөгө чөмүлсө же болбосо жамгыр астында туруп бүт денеси суу боло турган болсо, оозу менен мурдуна суу жеткирүү менен гусул алган болуп эсептелет. Мындай абалда дене-мүчөлөрүн кыймылатып же суу ичинде бир аз турса сүннөт аткарылган болуп саналат.
13. Жогоруда айтылган сүннөттөргө шайкеш келбеген гусул – гусулдун адептерине да ылайык келбейт жана макрух болуп саналат. Даараттын адептери гусулдун да адептери болуп эсептелет. Бирок гусулда кыбылага жүздөнүп турбайт. Аврат жерлери жабык болгон болсо кыбылага карап бурула алат.
Дааратта макрух болгон нерселер гусулда да макрух болуп саналат. Ошондой эле гусулда дуба окуу да макрух. Гусулда бир мүчөдөн аккан сууну жерге түшүрбөстөн алып колдонууга болот. Анткени, гусулда бардык дене бир мүчө катары эсептелет. Ал эми дааратта болсо буга уруксат берилбейт.
Жашоо керемет! Бирок, ошону татыкттуу жашап отуу татаал
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
#228 02 September 2015 - 11:43
ГУСУЛ АЛУУНУ ТАЛАП КЫЛГАН ЖАГДАЙЛАР
Төмөнкү жагдайлар гусул алуу зарылчылыгын талап кылат: жунуп болуу, этек кири жана нифас абалдарынын аякташы.
1. Жунуп болуу
Жунуп болуу – бул жыныстык катнаш же дүүлүгүү менен бел суусунун (спермдин атылып) чыгышы аркылуу пайда болгон ыпластык абал болуп эсептелет. Мусулман адам мындай учурда айрым бир ибадаттарды аткара албайт. Шариятта жунуп болгон адамдын денеси, оозу, түкүрүгү жана ал ичкенден кийин артып калган суу таза болуп эсептелет.
Жыныстык катнашта болгон аял-эркектен мани (б.а. сперма) келсе да, келбесе да экөө тең жунуп болушат.
Эркектен же аялдан дүүлүгүү менен манинин (сперм) чыгышы аларды жунуп кылат. Бул абал (дүүлүгүү менен спермдин чыгышы) уйку маалында болсо да, ойгоо учурда болсо да жыйынтыкты өзгөртпөйт.
Уйкудан ойгонгон кезде денесинен бел суу көргөн адам гусул алышы кажет. Ошондой эле түшүндө жунуп болгонун көргөн адам ойгонгон кезде денесинен бел суунун эч кандай белгисин (нымдуулук же так) көрбөсө, анда гусул алуунун кажети жок.
Жунуп болгон адамга уруксат берилбеген иштер:
Жунуп болгон адамга парз же напил намаз окууга, тилават саждасына жыгылууга, Куранды колго алууга, Куран окууга, себепсиз мечитке кирүүгө жана мечитте отурууга уруксат берилбейт.
Жунуп болгон адам мүмкүнчүлүгүнүн болушунча эртерээк гусул алганы дурус. Тигил же бул намаздын убагы чыкканга чейин гусул албоо арам болуп эсептелет.
2. Айыз же нифас абалынын бүтүшү.
Айыз (этек кири) же нифас (төрөттөн кийинки) абалдарынын бүтүшү менен же болбосо бул абалдар үчүн белгиленген эң узун мөөнөттүн аякташы менен аял киши гусул алышы зарыл.
Айыздын эң узун мөөнөтү 10 күн, ал эми нифас абалынын эң узун мөөнөтү 40 күн. Мына ушул мөөнөттөрдүн аякташы менен аял киши үчүн гусул алуу парз болуп эсептелет. Бул мөөнөттөр аяктаса да, токтобогон кан «истихаза» (ооруу, үзүрлүү) деп аталат. Мындай абалдагы аял үзүрлүү адамга тиешелүү болгон өкүмдөргө баш ийет.
Айыз же нифас абалындагы аялга байланышкан өкүмдөр жунуп болгон адамга байланышкан өкүмдөр менен бирдей (окшош).
Айыз же нифас абалында болгон аял намаз окуй албайт, орозо да кармабайт.
Айыз же нифас маалында жыныстык катнашта болуу арам болуп эсептелет.
Айыз жана нифас абалдары жөнүндө «таяммум» темасынан кийин дагы кененирээк токтолобуз.
ГУСУЛГА БАЙЛАНЫШКАН МАСЕЛЕЛЕР
Шейиттерден сырткары көз жумган мусулман маркумдарды жуу парз-ы кифая болуп эсептелет. Бул адам баласына көрсөтүлгөн урмат-сыйдын белгиси.
Жаңы мусулман болгон адам эгер жунуп болсо, анын гусул алышы парз. Бул багытта бардык Ислам аалымдары бир пикирде. Ал эми жунуп болбосо, анда Имам Азам агымы боюнча, ал үчүн гусул алуу мандуп болсо да, ар кандай күмөн-шектерге карата ал адамдын гусул алышы керек.
Жума жана айт намаздарына гусул алып баруу, ошондой эле ажылыкка же умрага ниет кылып ихрамга кирээрде жана Арафатта туруу (вакфа) үчүн гусул алуу сүннөт болуп эсептелет.
Ыйык жерлерге барганда куттуу түндөрдү ибадат менен өткөрүү, тооба кылып кечирим тилөө сыяктуу жакшы иштерден мурун гусул алуу мустахап.
Демек, береги мисалдардан байкалгандай мусулман баласы гусул алуу талап кылынбаган учурларда да гусул алып, жуунуп-тазаланып турушу керек.
Төмөнкү жагдайлар гусул алуу зарылчылыгын талап кылат: жунуп болуу, этек кири жана нифас абалдарынын аякташы.
1. Жунуп болуу
Жунуп болуу – бул жыныстык катнаш же дүүлүгүү менен бел суусунун (спермдин атылып) чыгышы аркылуу пайда болгон ыпластык абал болуп эсептелет. Мусулман адам мындай учурда айрым бир ибадаттарды аткара албайт. Шариятта жунуп болгон адамдын денеси, оозу, түкүрүгү жана ал ичкенден кийин артып калган суу таза болуп эсептелет.
Жыныстык катнашта болгон аял-эркектен мани (б.а. сперма) келсе да, келбесе да экөө тең жунуп болушат.
Эркектен же аялдан дүүлүгүү менен манинин (сперм) чыгышы аларды жунуп кылат. Бул абал (дүүлүгүү менен спермдин чыгышы) уйку маалында болсо да, ойгоо учурда болсо да жыйынтыкты өзгөртпөйт.
Уйкудан ойгонгон кезде денесинен бел суу көргөн адам гусул алышы кажет. Ошондой эле түшүндө жунуп болгонун көргөн адам ойгонгон кезде денесинен бел суунун эч кандай белгисин (нымдуулук же так) көрбөсө, анда гусул алуунун кажети жок.
Жунуп болгон адамга уруксат берилбеген иштер:
Жунуп болгон адамга парз же напил намаз окууга, тилават саждасына жыгылууга, Куранды колго алууга, Куран окууга, себепсиз мечитке кирүүгө жана мечитте отурууга уруксат берилбейт.
Жунуп болгон адам мүмкүнчүлүгүнүн болушунча эртерээк гусул алганы дурус. Тигил же бул намаздын убагы чыкканга чейин гусул албоо арам болуп эсептелет.
2. Айыз же нифас абалынын бүтүшү.
Айыз (этек кири) же нифас (төрөттөн кийинки) абалдарынын бүтүшү менен же болбосо бул абалдар үчүн белгиленген эң узун мөөнөттүн аякташы менен аял киши гусул алышы зарыл.
Айыздын эң узун мөөнөтү 10 күн, ал эми нифас абалынын эң узун мөөнөтү 40 күн. Мына ушул мөөнөттөрдүн аякташы менен аял киши үчүн гусул алуу парз болуп эсептелет. Бул мөөнөттөр аяктаса да, токтобогон кан «истихаза» (ооруу, үзүрлүү) деп аталат. Мындай абалдагы аял үзүрлүү адамга тиешелүү болгон өкүмдөргө баш ийет.
Айыз же нифас абалындагы аялга байланышкан өкүмдөр жунуп болгон адамга байланышкан өкүмдөр менен бирдей (окшош).
Айыз же нифас абалында болгон аял намаз окуй албайт, орозо да кармабайт.
Айыз же нифас маалында жыныстык катнашта болуу арам болуп эсептелет.
Айыз жана нифас абалдары жөнүндө «таяммум» темасынан кийин дагы кененирээк токтолобуз.
ГУСУЛГА БАЙЛАНЫШКАН МАСЕЛЕЛЕР
Шейиттерден сырткары көз жумган мусулман маркумдарды жуу парз-ы кифая болуп эсептелет. Бул адам баласына көрсөтүлгөн урмат-сыйдын белгиси.
Жаңы мусулман болгон адам эгер жунуп болсо, анын гусул алышы парз. Бул багытта бардык Ислам аалымдары бир пикирде. Ал эми жунуп болбосо, анда Имам Азам агымы боюнча, ал үчүн гусул алуу мандуп болсо да, ар кандай күмөн-шектерге карата ал адамдын гусул алышы керек.
Жума жана айт намаздарына гусул алып баруу, ошондой эле ажылыкка же умрага ниет кылып ихрамга кирээрде жана Арафатта туруу (вакфа) үчүн гусул алуу сүннөт болуп эсептелет.
Ыйык жерлерге барганда куттуу түндөрдү ибадат менен өткөрүү, тооба кылып кечирим тилөө сыяктуу жакшы иштерден мурун гусул алуу мустахап.
Демек, береги мисалдардан байкалгандай мусулман баласы гусул алуу талап кылынбаган учурларда да гусул алып, жуунуп-тазаланып турушу керек.
Жашоо керемет! Бирок, ошону татыкттуу жашап отуу татаал
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
#229 02 September 2015 - 11:45
ТАЯММУМ
Таяммум – бул даарат же гусул алуу үчүн суу табылбаган кезде, же суу болсо да аны колдонуу мүмкүнчүлүгү болбогон учурларда таза топуракка урулган кол менен бетти жана чыканакка чейин эки колду сылоо жолу менен аткарылган тазалык.
Ханафи мазхабы боюнча убактысы кире электе таяммум алууга болот. Башка үч мазхабда убакыт кире электе таяммум алуу туура эмес.
Таяммум даарат жана гусул үчүн жеңилдик болуп саналат. Динибизде топурак менен таяммум алуунун өкүмү суу менен тазалануу сыяктуу. Динибиз көптөгөн кирдин топурак аркылуу тазалоо мүмкүн экенин ачык түрдө билдирет.
Таяммумду керек кылган негизги абалдар төмөнкүлөр:
1- Даарат жана гусул үчүн таза суу табылбаса (шаарда дайыма суу издөө фарз).
2- Суу колдонууга тоскоол болгон оору, суу колдонсо сууктан өлүү же сыркоолоо коркунучу бар болсо.
3- Суунун жанында душман же жапайы-жырткыч, уулуу жаныбар болсо.
4- Абакта суу колдонуу мүмкүнчүлүгү болбосо.
5- Өлүм менен коркутулса.
6- Жол жүрүп, жанында иче турган суусунан башка суунун жок болушу.
7- Кудуктан суу чыгаруу мүмкүнчүлүгүнүн жок болушу.
Таяммум – бул даарат же гусул алуу үчүн суу табылбаган кезде, же суу болсо да аны колдонуу мүмкүнчүлүгү болбогон учурларда таза топуракка урулган кол менен бетти жана чыканакка чейин эки колду сылоо жолу менен аткарылган тазалык.
Ханафи мазхабы боюнча убактысы кире электе таяммум алууга болот. Башка үч мазхабда убакыт кире электе таяммум алуу туура эмес.
Таяммум даарат жана гусул үчүн жеңилдик болуп саналат. Динибизде топурак менен таяммум алуунун өкүмү суу менен тазалануу сыяктуу. Динибиз көптөгөн кирдин топурак аркылуу тазалоо мүмкүн экенин ачык түрдө билдирет.
Таяммумду керек кылган негизги абалдар төмөнкүлөр:
1- Даарат жана гусул үчүн таза суу табылбаса (шаарда дайыма суу издөө фарз).
2- Суу колдонууга тоскоол болгон оору, суу колдонсо сууктан өлүү же сыркоолоо коркунучу бар болсо.
3- Суунун жанында душман же жапайы-жырткыч, уулуу жаныбар болсо.
4- Абакта суу колдонуу мүмкүнчүлүгү болбосо.
5- Өлүм менен коркутулса.
6- Жол жүрүп, жанында иче турган суусунан башка суунун жок болушу.
7- Кудуктан суу чыгаруу мүмкүнчүлүгүнүн жок болушу.
Жашоо керемет! Бирок, ошону татыкттуу жашап отуу татаал
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
#230 02 September 2015 - 11:47
Негизинен бар башка мазхабдарда.
Бирок, биздин мазхабда жок окуса да болот, окубаса да болот.
Кой де, аны окуса да болот, окубаса да болот деп илимсиздердин арасында талаш тартыш жартпа...
Имам Аъзам мазхабы боюнча эле жазчы.
Тагдырдын кулу болбой, бийи бол!!!
#231 02 September 2015 - 11:48
Таяммумдун сүннөттөрү
1- Бисмиллах менен баштоо.
2- Топуракка алакандын ичин коюу.
3- Алаканды топурактын үстүндө ары-бери сүртүү.
4- Алаканда топурак бар болсо, топурак калбаганга чейин эки колдун баш бармактары менен бири бирине кагуу.
5- Колдорду топуракка коюп жатканда манжаларды ачуу.
6- Адегенде бетке, кийин оң колго, андан соң сол колго масх тартуу.
7- Даарат сыяктуу бат-бат кылуу.
8- Колдордо жана жүздө масх тартылбай калган жер калтырбоо.
9- Таяммумдан мурда суунун бар экендигинен үмүт кылган болсо аны издөө.
10- Колдорун күч менен уруп топуракка коюу.
11- Колдорго жогоруда баяндалган түрдө масх тартуу.
12- Манжалардын арасына масх тартуу жана муну кылып жатканда шакегин кыймылдатуу.
ТАЯММУМДУН ПАРЗДАРЫ
1. Таяммум алууга ниет кылуу шарт.
2. Колду топуракка коюп, бетке масх тартуу.
3. Колду топуракка коюп, чыканак менен кошо эки колго масх тартуу.
1- Бисмиллах менен баштоо.
2- Топуракка алакандын ичин коюу.
3- Алаканды топурактын үстүндө ары-бери сүртүү.
4- Алаканда топурак бар болсо, топурак калбаганга чейин эки колдун баш бармактары менен бири бирине кагуу.
5- Колдорду топуракка коюп жатканда манжаларды ачуу.
6- Адегенде бетке, кийин оң колго, андан соң сол колго масх тартуу.
7- Даарат сыяктуу бат-бат кылуу.
8- Колдордо жана жүздө масх тартылбай калган жер калтырбоо.
9- Таяммумдан мурда суунун бар экендигинен үмүт кылган болсо аны издөө.
10- Колдорун күч менен уруп топуракка коюу.
11- Колдорго жогоруда баяндалган түрдө масх тартуу.
12- Манжалардын арасына масх тартуу жана муну кылып жатканда шакегин кыймылдатуу.
ТАЯММУМДУН ПАРЗДАРЫ
1. Таяммум алууга ниет кылуу шарт.
2. Колду топуракка коюп, бетке масх тартуу.
3. Колду топуракка коюп, чыканак менен кошо эки колго масх тартуу.
Жашоо керемет! Бирок, ошону татыкттуу жашап отуу татаал
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
#232 02 September 2015 - 11:51
ТАЯММУМДУН АЛЫНЫШЫ
Алгач таяммум алууга ниет кылып «Бисмилла»ны айтуу керек. Колду топуракка коюп, ары-бери сүрүп, колго жуккан ашыкча чаңды түшүрүү үчүн эки колду бир-бирине акырын уруп бир жолу бетке масх тартуу (сылоо) керек. Андан кийин дагы бир жолу колду топуракка коюп, сол колдун ичи менен оң колго, кайра оң колдун ичи менен чыканакты кошо сол колго масх тартуу зарыл. Манжалардын ортолоруна да масх тартуу керек. Ошентип таяммум алынган болот.
Ханафи (Имам Азам) агымы боюнча, намаздын убагы киргенге чейин таяммум алса болот.
Таяммумду буза турган жагдай болбосо, таяммум алган адам каалаганынча намаз окуй алат.
ТАЯММУМДУ ЖАРАКСЫЗ АБАЛГА АЛЫП КЕЛГЕН ЖАГДАЙЛАР:
1. Дааратты буза турган нерселер таяммумду да жараксыз абалга алып келет.
2. Суу колдонууга тоскоол болгон үзүрдүн аякташы таяммумду бузат.
3. Таяммум алган киши намаз окуганга чейин, же намаз окуу учурунда суу келсе, же суу колдонуу мүмкүнчүлүгүнө ээ болсо, анда ал адамдын таяммуму жараксыз абалга келген болот.
Таяммумда көңүл буруу керек болгон жагдайлар
1-Дааратсыз бир адам шакиртине көрсөтүү максатында таяммум алса, аны менен намаз окуй албайт.
2-Таяммум менен намаз окуу үчүн жалгыз таяммумга гана эмес, намазга дагы ниет кылуу керек.
3-Бир топурактан бир нече адам таяммум ала алат. Анткени таяммум үчүн пайдаланылган топурак жана ушул сыяктуу нерселер колдонулгандан кийин кир болуп эсептелбейт. Таяммумдан кийин колдон, беттен күбүлгөн чаң кир болуп саналат.
4-Шаафи жана Ханбали мазхабдарында таяммум топурак менен гана кылынат. Ал эми башка мазхабдарда топурак түрүнө кирген бардык таза зат менен үстүндө чаңы жок болгонуна карабастан таяммум алууга болот. Күйүп күл болгон же ысыкта эриген нерселер топурак түрүнө кирбейт. Ошондуктан, дарак, чөп, тактай, темир, күрүч, майлуу боёк менен сырдалган дубал, жез, алтын, айнек менен таяммум алууга болбойт. Кум менен болот. Бермет, маржан менен болбойт. Аки жана гипс менен жуулган мрамор, цемент, лаксыз фарфор идиш, лаксыз фаянс менен болот.
5-Бир таяммум менен бардык намазды окуу мүмкүн.
6-Сапардагы адам кандайдыр бир белгилер менен же акыл-эси ордунда, балагатка жеткен чынчыл мусулмандын кабар берүүсүнөн улам эки километрден жакын жерде суу бар экенине көбүрөөк ишенсе, бардык тарапка эки жүз метрден барып же бирөөнү жиберип издөөсү фарз болот. Бар экенинен үмүтү аз болсо сууну издөөсүнүн кажети жок.
7-Кимдир бирөө суу сурабастан таяммум алып намазга турса, анан жанындагы чынчыл адамдан суунун бар экендигинен кабар алса даарат алып намазын кайра окуйт.
8-Эки километрден алыста суу бар болсо таяммум менен намаз окууга мүмкүн.
9-Оокаттарынын арасында суу бар экенин унуткан адам айылда же шаарда болбосо, таяммум менен намаз окуса болот.
10-Суу жок деп ойлогон адам намаздан кийин суунун бар экенин көрсө таяммум менен окуган намазын кайрадан окуйт.
11-Сапардагы адамдын жанындагы адамдардан суу суроосу важиб. Эгер алар суу беришпесе таяммум менен окуйт. Шериги сууну базар баасына сатса, ашык акчасы бар сапардагы адамдын аны сатып алуусу керек. Ээси сууну базар баасынан эки эсе кымбат сатса, намазын таяммум менен окуса болот. Базар баасы менен сатып алгыдай ашык акчасы жок болсо дагы да таяммум алат.
12-Чөлдө, жолдо ичүү үчүн гана суу калса таяммум алууга болот.
13-Суу аз болсо, жунуп болгон адам хайз болгон аялдан, дааратсыз адамдан жана маркумдун сөөгү жуулуудан мурда жуунууга акысы бар. Суунун ээси башкалардан мурда жуунат. Кожоюндары бөлөк-бөлөк болгон суулар топтолгондо алгач маркум жуулат.
14-Жунуп адам таяммум алгандан кийин даараты бузулса, жунуп болбойт.
15-Жунуп болгон адамдын денесинин жарымынан көбүнө жара, сыздоок же суу чечек чыкса таяммум алат. Ал эми терисинин көпчүлүк бөлүгү соо, жаралуу жерлерге суу тийгизбей жуунуу мүмкүн болсо гусул алат. Бирок, жараларына суу тийгизбей жуунуу мүмкүн болбосо таяммум алат.
Алгач таяммум алууга ниет кылып «Бисмилла»ны айтуу керек. Колду топуракка коюп, ары-бери сүрүп, колго жуккан ашыкча чаңды түшүрүү үчүн эки колду бир-бирине акырын уруп бир жолу бетке масх тартуу (сылоо) керек. Андан кийин дагы бир жолу колду топуракка коюп, сол колдун ичи менен оң колго, кайра оң колдун ичи менен чыканакты кошо сол колго масх тартуу зарыл. Манжалардын ортолоруна да масх тартуу керек. Ошентип таяммум алынган болот.
Ханафи (Имам Азам) агымы боюнча, намаздын убагы киргенге чейин таяммум алса болот.
Таяммумду буза турган жагдай болбосо, таяммум алган адам каалаганынча намаз окуй алат.
ТАЯММУМДУ ЖАРАКСЫЗ АБАЛГА АЛЫП КЕЛГЕН ЖАГДАЙЛАР:
1. Дааратты буза турган нерселер таяммумду да жараксыз абалга алып келет.
2. Суу колдонууга тоскоол болгон үзүрдүн аякташы таяммумду бузат.
3. Таяммум алган киши намаз окуганга чейин, же намаз окуу учурунда суу келсе, же суу колдонуу мүмкүнчүлүгүнө ээ болсо, анда ал адамдын таяммуму жараксыз абалга келген болот.
Таяммумда көңүл буруу керек болгон жагдайлар
1-Дааратсыз бир адам шакиртине көрсөтүү максатында таяммум алса, аны менен намаз окуй албайт.
2-Таяммум менен намаз окуу үчүн жалгыз таяммумга гана эмес, намазга дагы ниет кылуу керек.
3-Бир топурактан бир нече адам таяммум ала алат. Анткени таяммум үчүн пайдаланылган топурак жана ушул сыяктуу нерселер колдонулгандан кийин кир болуп эсептелбейт. Таяммумдан кийин колдон, беттен күбүлгөн чаң кир болуп саналат.
4-Шаафи жана Ханбали мазхабдарында таяммум топурак менен гана кылынат. Ал эми башка мазхабдарда топурак түрүнө кирген бардык таза зат менен үстүндө чаңы жок болгонуна карабастан таяммум алууга болот. Күйүп күл болгон же ысыкта эриген нерселер топурак түрүнө кирбейт. Ошондуктан, дарак, чөп, тактай, темир, күрүч, майлуу боёк менен сырдалган дубал, жез, алтын, айнек менен таяммум алууга болбойт. Кум менен болот. Бермет, маржан менен болбойт. Аки жана гипс менен жуулган мрамор, цемент, лаксыз фарфор идиш, лаксыз фаянс менен болот.
5-Бир таяммум менен бардык намазды окуу мүмкүн.
6-Сапардагы адам кандайдыр бир белгилер менен же акыл-эси ордунда, балагатка жеткен чынчыл мусулмандын кабар берүүсүнөн улам эки километрден жакын жерде суу бар экенине көбүрөөк ишенсе, бардык тарапка эки жүз метрден барып же бирөөнү жиберип издөөсү фарз болот. Бар экенинен үмүтү аз болсо сууну издөөсүнүн кажети жок.
7-Кимдир бирөө суу сурабастан таяммум алып намазга турса, анан жанындагы чынчыл адамдан суунун бар экендигинен кабар алса даарат алып намазын кайра окуйт.
8-Эки километрден алыста суу бар болсо таяммум менен намаз окууга мүмкүн.
9-Оокаттарынын арасында суу бар экенин унуткан адам айылда же шаарда болбосо, таяммум менен намаз окуса болот.
10-Суу жок деп ойлогон адам намаздан кийин суунун бар экенин көрсө таяммум менен окуган намазын кайрадан окуйт.
11-Сапардагы адамдын жанындагы адамдардан суу суроосу важиб. Эгер алар суу беришпесе таяммум менен окуйт. Шериги сууну базар баасына сатса, ашык акчасы бар сапардагы адамдын аны сатып алуусу керек. Ээси сууну базар баасынан эки эсе кымбат сатса, намазын таяммум менен окуса болот. Базар баасы менен сатып алгыдай ашык акчасы жок болсо дагы да таяммум алат.
12-Чөлдө, жолдо ичүү үчүн гана суу калса таяммум алууга болот.
13-Суу аз болсо, жунуп болгон адам хайз болгон аялдан, дааратсыз адамдан жана маркумдун сөөгү жуулуудан мурда жуунууга акысы бар. Суунун ээси башкалардан мурда жуунат. Кожоюндары бөлөк-бөлөк болгон суулар топтолгондо алгач маркум жуулат.
14-Жунуп адам таяммум алгандан кийин даараты бузулса, жунуп болбойт.
15-Жунуп болгон адамдын денесинин жарымынан көбүнө жара, сыздоок же суу чечек чыкса таяммум алат. Ал эми терисинин көпчүлүк бөлүгү соо, жаралуу жерлерге суу тийгизбей жуунуу мүмкүн болсо гусул алат. Бирок, жараларына суу тийгизбей жуунуу мүмкүн болбосо таяммум алат.
Жашоо керемет! Бирок, ошону татыкттуу жашап отуу татаал
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
#233 02 September 2015 - 11:53
АЯЛЗАТЫНА ТИЕШЕЛҮҮ ӨЗГӨЧӨ АБАЛДАР
Аялзаты физиологиялык жактан эркек адамдан бир катар айырмачылыктары менен өзгөчөлөнөт. Аялзатынын мына ошол физиологиялык айырмачылыктары аял кишиден айрым бир өзгөчө өкүмдөргө баш ийүүсүн талап кылат. Бул өкүмдөрдү ар бир мусулман аялзаты билүүгө тийиш. Аялзатына таандык өзгөчө абалдар айыз (этек кири), нифас жана истихаза абалдары болуп эсептелет. Булар намаз, орозо, ажылык, Куран окуу, жыныстык катнаш жана ажырашуу (талак) маселелери менен тыгыз байланышта болгондуктан бул маселелерге байланышкан өкүмдөрдү билүү кажет.
Аялзаты физиологиялык жактан эркек адамдан бир катар айырмачылыктары менен өзгөчөлөнөт. Аялзатынын мына ошол физиологиялык айырмачылыктары аял кишиден айрым бир өзгөчө өкүмдөргө баш ийүүсүн талап кылат. Бул өкүмдөрдү ар бир мусулман аялзаты билүүгө тийиш. Аялзатына таандык өзгөчө абалдар айыз (этек кири), нифас жана истихаза абалдары болуп эсептелет. Булар намаз, орозо, ажылык, Куран окуу, жыныстык катнаш жана ажырашуу (талак) маселелери менен тыгыз байланышта болгондуктан бул маселелерге байланышкан өкүмдөрдү билүү кажет.
Жашоо керемет! Бирок, ошону татыкттуу жашап отуу татаал
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
#234 02 September 2015 - 11:55
АЙЫЗ (ЭТЕК КИРИ)
Айыз бул балагатка жеткен аялзатынан ай сайын белгилүү түрдө келип туруучу этек кири. Бул абал балагат жашынан баштап климакс учуруна (этек киринин келбей калышына) чейин уланат.
Аялзатынан этек кири келген учуру «айыз абалы», ал эми мындан тышкаркы учурлары «тазалык учуру» деп аталат.
Кыз бала эң эрте 9 жашынан баштап этек кирине тушугат. Ал негизинен 11-13 жаш аралыгында айыз көрөт. Этек кири болжолдуу түрдө 50 жаштардын тегерегинде келбей калат. Булар аял кишиге жараша өзгөрөт.
Этек кири келе баштаган кыз балагатка жеткен болуп эсептелет.
Имам Азамы агымы боюнча, этек киринин эң кыска мөөнөтү 3, ал эми эң узун мөөнөтү 10 күн. Этек киринин мөөнөтү ар бир аялда ар башкача болот. Ошондуктан ар бир аялзаты этек кири келген күндөрүн туура эсептөөгө кылдат мамиле жасашы кажет.
3 күнгө жетпеген, же 10 күндөн кийин келген кандар айыз (этек кири)эмес, «истихаза» (оору) каны болуп эсептелет. Мындай абалдагы аял киши үзүрлүү адамга тиешелүү өкүмдөргө баш ийет.
Айыз бул балагатка жеткен аялзатынан ай сайын белгилүү түрдө келип туруучу этек кири. Бул абал балагат жашынан баштап климакс учуруна (этек киринин келбей калышына) чейин уланат.
Аялзатынан этек кири келген учуру «айыз абалы», ал эми мындан тышкаркы учурлары «тазалык учуру» деп аталат.
Кыз бала эң эрте 9 жашынан баштап этек кирине тушугат. Ал негизинен 11-13 жаш аралыгында айыз көрөт. Этек кири болжолдуу түрдө 50 жаштардын тегерегинде келбей калат. Булар аял кишиге жараша өзгөрөт.
Этек кири келе баштаган кыз балагатка жеткен болуп эсептелет.
Имам Азамы агымы боюнча, этек киринин эң кыска мөөнөтү 3, ал эми эң узун мөөнөтү 10 күн. Этек киринин мөөнөтү ар бир аялда ар башкача болот. Ошондуктан ар бир аялзаты этек кири келген күндөрүн туура эсептөөгө кылдат мамиле жасашы кажет.
3 күнгө жетпеген, же 10 күндөн кийин келген кандар айыз (этек кири)эмес, «истихаза» (оору) каны болуп эсептелет. Мындай абалдагы аял киши үзүрлүү адамга тиешелүү өкүмдөргө баш ийет.
Жашоо керемет! Бирок, ошону татыкттуу жашап отуу татаал
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
#235 02 September 2015 - 11:58
ЭТЕК КИРИНЕ БАЙЛАНЫШКАН ӨКҮМДӨР
Этек кири келген аял намаз окуганга болбойт жана орозо да кармай албайт. Бул маселе боюнча бардык Ислам аалымдары бир пикирде. Аял киши этек кири келген учурда окубаган намаздарынын казасын окубайт. Бирок кармалбай калган орозонун казасын кармоого тийиш (парз).
Ажылык учурунда этек кири келген аял бир гана Каабаны таваф кыла албайт. Ажылыктын рукуну (парзы) болуп эсептелген зыярат тавафын орундатуу үчүн этек кири токтогонго чейин Меккеде болушу керек. Имам Азам агымы боюнча, этек кири келген аял парз болуп эсептелген зыярат тавафын орундата турган болсо, тавафы орундалган (сахих-жарамдуу) болот. Бирок, мындай учурда жаза иретинде бир бодо мал курмандыкка чалуу зарылчылыгы туулат.
Этек кири келген аял Куранга кол тийгизе да, окуй да албайт. Бирок, Курандан сабак алгандар аят сөздөрүн бир-бирден бөлүп айтып үйрөнүшсө болот.
Эч бир себепсиз мечитке кире албайт.
Этек кири учурунда аял киши (жубайы) менен жыныстык катнашта болуу арам. Аял киши этек кири токтогон соң жуунуп тазаланганга чейин же этек кири токтогондон кийин бир намаздын убактысы өткөнгө чейин жыныстык катнашка кирүүгө болбойт.
Этек кири токтогон аялдын гусул алуусу парз болуп эсептелет.
В. НИФАС
Нифас – бул төрөттөн кийин, же болбосо буту-колу сыяктуу органдары билинип калган баласы боюнан түшүп калган аял кишиден келген кан. Бул «нифас абалы» деп аталат.
Имам Азам агымы боюнча, нифастын эң узун мөөнөтү 40 күн. Бул мөөнөттүн аралыгында кан келбей калган учурлар да нифас абалына кирет.
40 күнгө чейин эле кан токтой турган болсо, нифас абалы соңуна чыккан болот.
Намаз, орозо сыяктуу маселелерде нифаска байланышкан өкүмдөр этек киринин өкүмдөрү менен бирдей. Башкача айтканда, нифас абалындагы аял этек кири келген аял кишиге тиешелүү өкүмдөргө баш ийет.
Г. ИСТИХАЗА
Этек кири жана нифас учурларынан сырткары айрым бир физиологиялык оору-сыркоолордон улам келген кан «истихаза» деп аталат. Аял кишинин бул абалы мурундун үзгүлтүксүз канашы же зааранын тез-тез келип турушу сыяктуу «үзүр» болуп эсептелет. Истихаза абалындагы аял киши ар бир парз намаз үчүн өз-өзүнчө даарат алат. Ал даарат алган соң кийинки парз намаздын убагы киргенге чейин үзүр (истихаза) абалынан сырткары дааратты буза турган жагдай жүзөгө ашпаса, каалаганынча напил намаз окуп ибадат кыла алат. Бул учурда үзүр абалынан сырткары дааратты буза турган жагдай жүзөгө ашса (маселен; муруну канаса), анда даараты бузулган болот.
Этек кири келген аял намаз окуганга болбойт жана орозо да кармай албайт. Бул маселе боюнча бардык Ислам аалымдары бир пикирде. Аял киши этек кири келген учурда окубаган намаздарынын казасын окубайт. Бирок кармалбай калган орозонун казасын кармоого тийиш (парз).
Ажылык учурунда этек кири келген аял бир гана Каабаны таваф кыла албайт. Ажылыктын рукуну (парзы) болуп эсептелген зыярат тавафын орундатуу үчүн этек кири токтогонго чейин Меккеде болушу керек. Имам Азам агымы боюнча, этек кири келген аял парз болуп эсептелген зыярат тавафын орундата турган болсо, тавафы орундалган (сахих-жарамдуу) болот. Бирок, мындай учурда жаза иретинде бир бодо мал курмандыкка чалуу зарылчылыгы туулат.
Этек кири келген аял Куранга кол тийгизе да, окуй да албайт. Бирок, Курандан сабак алгандар аят сөздөрүн бир-бирден бөлүп айтып үйрөнүшсө болот.
Эч бир себепсиз мечитке кире албайт.
Этек кири учурунда аял киши (жубайы) менен жыныстык катнашта болуу арам. Аял киши этек кири токтогон соң жуунуп тазаланганга чейин же этек кири токтогондон кийин бир намаздын убактысы өткөнгө чейин жыныстык катнашка кирүүгө болбойт.
Этек кири токтогон аялдын гусул алуусу парз болуп эсептелет.
В. НИФАС
Нифас – бул төрөттөн кийин, же болбосо буту-колу сыяктуу органдары билинип калган баласы боюнан түшүп калган аял кишиден келген кан. Бул «нифас абалы» деп аталат.
Имам Азам агымы боюнча, нифастын эң узун мөөнөтү 40 күн. Бул мөөнөттүн аралыгында кан келбей калган учурлар да нифас абалына кирет.
40 күнгө чейин эле кан токтой турган болсо, нифас абалы соңуна чыккан болот.
Намаз, орозо сыяктуу маселелерде нифаска байланышкан өкүмдөр этек киринин өкүмдөрү менен бирдей. Башкача айтканда, нифас абалындагы аял этек кири келген аял кишиге тиешелүү өкүмдөргө баш ийет.
Г. ИСТИХАЗА
Этек кири жана нифас учурларынан сырткары айрым бир физиологиялык оору-сыркоолордон улам келген кан «истихаза» деп аталат. Аял кишинин бул абалы мурундун үзгүлтүксүз канашы же зааранын тез-тез келип турушу сыяктуу «үзүр» болуп эсептелет. Истихаза абалындагы аял киши ар бир парз намаз үчүн өз-өзүнчө даарат алат. Ал даарат алган соң кийинки парз намаздын убагы киргенге чейин үзүр (истихаза) абалынан сырткары дааратты буза турган жагдай жүзөгө ашпаса, каалаганынча напил намаз окуп ибадат кыла алат. Бул учурда үзүр абалынан сырткары дааратты буза турган жагдай жүзөгө ашса (маселен; муруну канаса), анда даараты бузулган болот.
Жашоо керемет! Бирок, ошону татыкттуу жашап отуу татаал
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
#236 02 September 2015 - 12:00
НАЖАСАТ ЖАНА ХАДАС ЫПЛАСТЫКТАРЫН ТАЗАЛОО ӨҢҮТҮНӨН СУУ
Суу адам баласынын күнүмдүк турмушунда эң иридеги муктаждыгы болуу менен бирге тазалыктын негизги каражаты экендигинде талаш жок. Ыйык Куранда суу Жараткан Алланын киши баласына болгон өзгөчө жакшылыгы катары төмөнкүчө баса белгиленет:
«Ал (Жараткан Алла) силерге жерди төшөк-килем кылып төшөдү. Асманды куруп (көтөрүп) койду. Асмандан суу (жаан) жаадыруу менен силерге ырыскы болсун деп мөмө-жемиштерди өстүрдү. (Ошондуктан) билип туруп өзгөлөрдү Аллага шерик кошпогула (Ага теңебегиле! )». (Бакара сүрөсү, 22)
«Ал Өз ыракымынын (жамгырынын) алдынан (кубанычтуу) куш кабар кылып шамалды жөнөтөт. Биз өлүк (эч нерсе өспөгөн) жерлерди тирилтүү үчүн, ошондой эле Өзүбүз жараткан сан түркүн жаныбарларга жана адамдарга суу ыроолоо үчүн асмандан таза суу (жаан) жаадырдык». (Фуркан сүрөсү, 48-49)
Суу таза жана тазалоочу өзгөчөлүккө ээ болуу өңүтүнөн эки топко бөлүнөт
Суу адам баласынын күнүмдүк турмушунда эң иридеги муктаждыгы болуу менен бирге тазалыктын негизги каражаты экендигинде талаш жок. Ыйык Куранда суу Жараткан Алланын киши баласына болгон өзгөчө жакшылыгы катары төмөнкүчө баса белгиленет:
«Ал (Жараткан Алла) силерге жерди төшөк-килем кылып төшөдү. Асманды куруп (көтөрүп) койду. Асмандан суу (жаан) жаадыруу менен силерге ырыскы болсун деп мөмө-жемиштерди өстүрдү. (Ошондуктан) билип туруп өзгөлөрдү Аллага шерик кошпогула (Ага теңебегиле! )». (Бакара сүрөсү, 22)
«Ал Өз ыракымынын (жамгырынын) алдынан (кубанычтуу) куш кабар кылып шамалды жөнөтөт. Биз өлүк (эч нерсе өспөгөн) жерлерди тирилтүү үчүн, ошондой эле Өзүбүз жараткан сан түркүн жаныбарларга жана адамдарга суу ыроолоо үчүн асмандан таза суу (жаан) жаадырдык». (Фуркан сүрөсү, 48-49)
Суу таза жана тазалоочу өзгөчөлүккө ээ болуу өңүтүнөн эки топко бөлүнөт
Жашоо керемет! Бирок, ошону татыкттуу жашап отуу татаал
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
#237 02 September 2015 - 12:07
КАДИМКИ СУУ
Табигый өзгөчөлүгүн сактаган жана эч нерсеге аралашпаган (аралашмасыз) суу фикх китептеринде «ал-Мааул-мутлак» б.а. «таза суу» деп аталат. Буга жамгырдын, деңиздин, көлдүн, дарыянын, булактын жана кудуктун суулары кирет.
Суунун өзүнө таандык үч өзгөчөлүгү, эки касиети (табияты) бар. Үч өзгөчөлүгү булар түсү, жыты жана даамы. Ал эми суунун агуучулугу жана суюктугу анын касиетине кирет.
Шариятта суунун таза болушу жана тазалоочу өзгөчөлүгү негизги ролду ойнойт. Суунун таза болушу бул анын тамак-аш жана материалдык тазалык үчүн колдонулушун шарттайт. Ал эми тазалоочу өзгөчөлүккө ээ болушу даарат-гусулдун жарамдуулугуна шарт түзөт.
Таза жана тазалоочу өзгөчөлүгүнө карай суу үч түргө бөлүнөт:
1. Таза жана тазалоочу суулар: Буга эч нерсе аралашпаган кадимки таза суулар кирет. Маселен, дарыянын, кудуктун, жамгырдын суусу сыяктуу.
2. Кир суулар. Буга ичине ыплас нерселер түшкөн аз өлчөмдөгү суулар, асыресе, ичине ыплас нерсе түшкөндүгү себептүү суунун түсү өзгөрүп, же жыттанып, же болбосо даамы бузулган агын суулар жана көлмөлөр кирет. Ошондой эле шариат боюнча эти желбеген (мисалы ит, карышкыр, чочко сыяктуу) жаныбалардын шилекейлери түшкөн суу да ыплас болуп эсептелет. Кир суулар тазалоочу өзгөчөлүгүнө да ээ эмес.
3. Таза болсо да, даарат-гусул алууга болбой турган суулар. Буга даараттан же гусулдан калган суулар кирет. Мындай суулар «ал-мааул-мустамал» б.а. «колдонулган суу» деп аталат.
Табигый өзгөчөлүгүн сактаган жана эч нерсеге аралашпаган (аралашмасыз) суу фикх китептеринде «ал-Мааул-мутлак» б.а. «таза суу» деп аталат. Буга жамгырдын, деңиздин, көлдүн, дарыянын, булактын жана кудуктун суулары кирет.
Суунун өзүнө таандык үч өзгөчөлүгү, эки касиети (табияты) бар. Үч өзгөчөлүгү булар түсү, жыты жана даамы. Ал эми суунун агуучулугу жана суюктугу анын касиетине кирет.
Шариятта суунун таза болушу жана тазалоочу өзгөчөлүгү негизги ролду ойнойт. Суунун таза болушу бул анын тамак-аш жана материалдык тазалык үчүн колдонулушун шарттайт. Ал эми тазалоочу өзгөчөлүккө ээ болушу даарат-гусулдун жарамдуулугуна шарт түзөт.
Таза жана тазалоочу өзгөчөлүгүнө карай суу үч түргө бөлүнөт:
1. Таза жана тазалоочу суулар: Буга эч нерсе аралашпаган кадимки таза суулар кирет. Маселен, дарыянын, кудуктун, жамгырдын суусу сыяктуу.
2. Кир суулар. Буга ичине ыплас нерселер түшкөн аз өлчөмдөгү суулар, асыресе, ичине ыплас нерсе түшкөндүгү себептүү суунун түсү өзгөрүп, же жыттанып, же болбосо даамы бузулган агын суулар жана көлмөлөр кирет. Ошондой эле шариат боюнча эти желбеген (мисалы ит, карышкыр, чочко сыяктуу) жаныбалардын шилекейлери түшкөн суу да ыплас болуп эсептелет. Кир суулар тазалоочу өзгөчөлүгүнө да ээ эмес.
3. Таза болсо да, даарат-гусул алууга болбой турган суулар. Буга даараттан же гусулдан калган суулар кирет. Мындай суулар «ал-мааул-мустамал» б.а. «колдонулган суу» деп аталат.
Жашоо керемет! Бирок, ошону татыкттуу жашап отуу татаал
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
#238 02 September 2015 - 12:09
АРТКАН СУУЛАР (кешиктер)
Бул жерде «арткан суулар» дегенде адам же жаныбарлар ичкен суунун калдыгы максат кылынат.
Адам ичкен суунун калдыгы таза болуп эсептелет. Ал эми жаныбар ичкен суунун калдыгы менен даарат, же гусул алууга болуп-болбошу аалымдар ортосунда талаш маселе болгон. Жаныбарлардан арткан суулар төмөнкү тартипте жайгаштырылган:
1. Ат, уй, төө, кой, эчки сыяктуу эти желген үй жаныбарларынан арткан суу таза жана мындай суулар менен даарат алса болот. Тоок булардын катарына кирбейт. Ошондой эле бүркүт, ителги сыяктуу жырткыч куштардан башка канаттуулардан арткан суу да таза жана аны менен даарат-гусул алууга болот.
2. Бүркүт, ителги, турумтай сыяктуу жырткыч куштардан арткан сууга даарат алууга мүмкүн болсо да, (ага даарат алуу) танзихан макирөө болуп эсептелет. Мышыктан, чычкандан жана курт-кумурскалардан арткан суу таза жана тазалоочу суу болуп эсептелет. Мындай сууларды тазалык иштерине да, даарат-гусулга да колдонсо болот.
3. Эшек же качыр ичкен суунун калдыгы ыплас эмес. Бирок, мындай сууну даарат-гусулга колдонуу күмөндүү болуп эсептелет. Ошондуктан таза суу табылбай калган учурда мындай сууга даарат же гусул алгандан кийин артынан тайаммум алуу керек.
4. Иттен жана эти желбеген жаныбарлардан арткан суу ыплас болуп эсептелет. Мындай суулар менен даарат да, гусул да алууга болбойт.
Тигил же бул жаныбардын эти кандай өкүмгө ээ болсо, анын шилекейи да дал ошондой өкүмгө ээ. Эти желбей турган жаныбардын шилекейи ыплас, ал эми эти желген жаныбарлардын шилекейи таза болуп эсептелет. Ошондуктан эти желбей турган жаныбарлардын шилекейи аралашкан суу да ыплас болуп саналат.
Бул жерде «арткан суулар» дегенде адам же жаныбарлар ичкен суунун калдыгы максат кылынат.
Адам ичкен суунун калдыгы таза болуп эсептелет. Ал эми жаныбар ичкен суунун калдыгы менен даарат, же гусул алууга болуп-болбошу аалымдар ортосунда талаш маселе болгон. Жаныбарлардан арткан суулар төмөнкү тартипте жайгаштырылган:
1. Ат, уй, төө, кой, эчки сыяктуу эти желген үй жаныбарларынан арткан суу таза жана мындай суулар менен даарат алса болот. Тоок булардын катарына кирбейт. Ошондой эле бүркүт, ителги сыяктуу жырткыч куштардан башка канаттуулардан арткан суу да таза жана аны менен даарат-гусул алууга болот.
2. Бүркүт, ителги, турумтай сыяктуу жырткыч куштардан арткан сууга даарат алууга мүмкүн болсо да, (ага даарат алуу) танзихан макирөө болуп эсептелет. Мышыктан, чычкандан жана курт-кумурскалардан арткан суу таза жана тазалоочу суу болуп эсептелет. Мындай сууларды тазалык иштерине да, даарат-гусулга да колдонсо болот.
3. Эшек же качыр ичкен суунун калдыгы ыплас эмес. Бирок, мындай сууну даарат-гусулга колдонуу күмөндүү болуп эсептелет. Ошондуктан таза суу табылбай калган учурда мындай сууга даарат же гусул алгандан кийин артынан тайаммум алуу керек.
4. Иттен жана эти желбеген жаныбарлардан арткан суу ыплас болуп эсептелет. Мындай суулар менен даарат да, гусул да алууга болбойт.
Тигил же бул жаныбардын эти кандай өкүмгө ээ болсо, анын шилекейи да дал ошондой өкүмгө ээ. Эти желбей турган жаныбардын шилекейи ыплас, ал эми эти желген жаныбарлардын шилекейи таза болуп эсептелет. Ошондуктан эти желбей турган жаныбарлардын шилекейи аралашкан суу да ыплас болуп саналат.
Жашоо керемет! Бирок, ошону татыкттуу жашап отуу татаал
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
#239 02 September 2015 - 12:10
СУЮК ЗАТТАР (МУКАЙЙАД СУУ)
Мукаййад суу – бул мөмө-жемиштердин, гүлдөрдүн саркындысы сыяктуу кадимки суудан тышкаркы, ошондой эле кандайдыр бир таза заттын аралашуусу менен агуучулук жана суюктук касиетин жоготкон (коюу болуп калган) суюк заттар. Демек, мукаййад сууга өздүк сапат-касиетин жоготкон суулар кирет.
Кадимки таза сууга мукаййад суу аралашып, суунун түсүн өзгөртсө, же жытын, даамын буза турган болсо, анда ал суу да мукаййад суунун катарына кирип калат. Эгер мукаййад суу аз өлчөмдө гана аралашса, таза сууга зыян тийгизбейт.
Мукаййад суу менен даарат же гусул алууга болбойт. Бул багытта Ислам аалымдарынын ортосунда эч кандай ача пикир жок.
Эгер суу жок болсо, мукаййад суу менен кийим же дене кирлерин тазалоого болот.
Мукаййад суу – бул мөмө-жемиштердин, гүлдөрдүн саркындысы сыяктуу кадимки суудан тышкаркы, ошондой эле кандайдыр бир таза заттын аралашуусу менен агуучулук жана суюктук касиетин жоготкон (коюу болуп калган) суюк заттар. Демек, мукаййад сууга өздүк сапат-касиетин жоготкон суулар кирет.
Кадимки таза сууга мукаййад суу аралашып, суунун түсүн өзгөртсө, же жытын, даамын буза турган болсо, анда ал суу да мукаййад суунун катарына кирип калат. Эгер мукаййад суу аз өлчөмдө гана аралашса, таза сууга зыян тийгизбейт.
Мукаййад суу менен даарат же гусул алууга болбойт. Бул багытта Ислам аалымдарынын ортосунда эч кандай ача пикир жок.
Эгер суу жок болсо, мукаййад суу менен кийим же дене кирлерин тазалоого болот.
Жашоо керемет! Бирок, ошону татыкттуу жашап отуу татаал
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
#240 02 September 2015 - 12:12
АГУУЧУ ЖАНА АКПООЧУ СУУЛАР
Суунун булганып-булганбашы анын аз же көп болушуна жараша өзгөрөт.
Имам Азам агымы боюнча, акпоочу (бир орунда туруучу) суунун аз же көп (кичине же чоң) болушун эсептеп-билүү үчүн анын аянты эске алынат. Эгерде бир орунда турган сууну кочуштаган кезде кол суунун түбүнө (жерге) тийбесе жана ал суунун аянты болжол менен 50 метр квадратка жетсе, анда ал чоң суу болуп эсептелет.
Чоң суунун же агын суунун ыплас болуп эсептелиши үчүн ага аралашкан ыпластык суунун түсүн өзгөртүшү, даамын же жытын бузушу кажет. Чоң сууга аралашкан ыпластык береги үч өзгөчөлүктүн (суунун түсү, даамы жана жыты) бирин жоготсо, анда ал суу ыплас болуп калат. Демек, ичине түшкөн ыпластыктан улам даамы же жыты бузулган, же түсү өзгөрүп калган бир орунда турган суулар да, агын суулар да ыплас болуп саналат.
Ошондой эле, чоң суу деп эсептелген көлмөгө же дарыяга түшкөн ыпластык суунун баарын ыплас кылбоо менен бирге ыпластык жайылган жер (бөлүгү) ыплас деп эсептелет.
Ичине ыпластык түшкөн аз өлчөмдөгү суу ыплас болуп эсептелет.
Суунун булганып-булганбашы анын аз же көп болушуна жараша өзгөрөт.
Имам Азам агымы боюнча, акпоочу (бир орунда туруучу) суунун аз же көп (кичине же чоң) болушун эсептеп-билүү үчүн анын аянты эске алынат. Эгерде бир орунда турган сууну кочуштаган кезде кол суунун түбүнө (жерге) тийбесе жана ал суунун аянты болжол менен 50 метр квадратка жетсе, анда ал чоң суу болуп эсептелет.
Чоң суунун же агын суунун ыплас болуп эсептелиши үчүн ага аралашкан ыпластык суунун түсүн өзгөртүшү, даамын же жытын бузушу кажет. Чоң сууга аралашкан ыпластык береги үч өзгөчөлүктүн (суунун түсү, даамы жана жыты) бирин жоготсо, анда ал суу ыплас болуп калат. Демек, ичине түшкөн ыпластыктан улам даамы же жыты бузулган, же түсү өзгөрүп калган бир орунда турган суулар да, агын суулар да ыплас болуп саналат.
Ошондой эле, чоң суу деп эсептелген көлмөгө же дарыяга түшкөн ыпластык суунун баарын ыплас кылбоо менен бирге ыпластык жайылган жер (бөлүгү) ыплас деп эсептелет.
Ичине ыпластык түшкөн аз өлчөмдөгү суу ыплас болуп эсептелет.
Жашоо керемет! Бирок, ошону татыкттуу жашап отуу татаал
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .
Адамга эн кыйыны "Кош бол" деп айтуу болсо керек. Ошон учун "Кош бол" - дебейм кайрадан корушкончо. .

Супер-Инфо
super.kg
видео










