Супер-Инфо
super.kg
видео
Кыш түндөрүнүн биринде муздак абаны жарып, жүрөк толкуткан муңдуу аваз жаңырды. Дирилдеген өксүк кайрыктар кандайдыр бир белгисиз кусалыкты, белгисиз арманды баяндап жаткандай. Ким бул? Мынчалык неге муңканат?
Муздак дубалдардын ортосунда кыл кыякта ойноп отурган жаш жигиттен башка эч ким көрүнбөйт. Ал эми жүрөктү титиреткен мукам кайрык бөлмөгө толуп, айланага тарап жатты. Сыбызгыган кайрыктар бирде кымбатын жоготуп таба албай жүргөндөй сыздаса, бирде тагдырына баш ийгенсип муңканат. Кайрадан шаңшый оболоп, жашоого болгон кумар жөнүндө айтып, кандайдыр бир улуулукка сыйынып жаткандай. Кусага, арманга толгон кайрыктардын артында бир адамдын бүтүндөй бир тагдыры жаткан эле. Жигит тынбай ойной берди. Өмүрүнүн ар бир мүнөтүн текке кетирбей, жүрөгүндөгү сезиминин баарын күүгө салып, ошону менен сооронгусу келди.
Улуу музыка, улуу тагдыр, улуу сүйүү...
Балким, качандыр бир кезде сүйүүнүн бул сонатасы кайра жаңырар...
***
Көп кабаттуу үйлөрдүн биринде жалгыз аял терезеге башын жөлөй, ойлуу отурду. Шаар тегиз уйкуда. Бир гана аялдын жүрөгү түрсүлдөй согуп, тынчсыз тыбырчылайт.
Ар бир добушка элеңдей кулак түрүп, кимдир бирөөнү чыдамсыздык менен күтүп жаткандай. Ооба, ал өзүнүн күйөөсүн күтүп жатты. Күйөөсүнүн кеч келишин билсе да, тамагын жасап коюп күткөнү-күткөн.
Мына, жыйырма жылга чукулдап калса да, Иман келмейинче башын жаздыкка коймой жок. Сааттын жебеси он экиге чамалап калды. Түпсүз ойго чөмүлгөн аялдын жалгыздыгына эрмек болоюн дегенсип, саат бир калыпта тыкылдайт. Жалгыздык...
Жан дүйнөсүн кемирген жалгыздыктан канча жылдан бери кутула албай келет. Жадап да бүттү. Көкүрөгүн ээлеген боштук, толсо наристе күлкүсү, наристе жыты менен гана толмок. Бирок аттиң...
Аялды кейиштүү ойлорунан алаксыткан эшиктин коңгуроосу болду. Селт чочуган аял шаша-буша туруп эшикти ачты. Маңдайында кучагы толо гүл көтөрүп турган күйөөсүн көрүп, бактылуу жылмайып алды.
– Келдиңби?
– Келдим,- деп Иман аялынын эрдинен акырын өөп, кучагындагы гүлдөрдү сунду.
– Сага!
Аялдын маңдайы жаркый сүйүнө кетти.
– Талантыңызды кадырлаган айымдар көбөйгөн го... Мынча гүлдү кайда батырам? Ай-ий, жыты аңкыйт го... Деги концертиң кандай өттү?
– Алынча, байбиче,- деп Иман чарчаңкы чечинип, бутуна жеңил тапичке сала ары басты.
– Азыр, курсагың ачкандыр, тамак даяр, жылыта коёюн,- деп гүлдөрдү коё сала ашканага баскан аялын Имандын үнү токтотту.
– Жөн кой, Гүлнара. Мен тамак ичип келдим. Убара болбочу.
– Атайылап сага жасаган элем. Өзүң жакшы көргөн шорпо...- деп Гүлнара жалдырап жиберди.
Арнап жасаган тамагы ичилбей каларын ойлоп, ичи ачышып кетти. Ал аялынын сөзүн укпай калгансып карап да койбостон, алыскы жылдыздарды карап, өз дүйнөсү менен алек болуп тура берди.
– Иман,- деп Гүлнара акырын үн катты.
Иман укпай калдыбы же көңүл бурбадыбы, эмнегедир жооп бербеди. Анын көз алдында өзүнүн концерти, сахна ийгиликтери,
жарыша айтылган куттуктоолор,
кызыга караган көз караштар... Бул элестер көөдөнүн өрөпкүтүп, кыялы оболоп жаткан эле. Ушул калыбында көпкө турду. Өзүнөн-өзү бир нерсени эстегенсип жылмайып да алды.
– И-и де... Ошондой дечи,- деп бийик үн сала галстугун чечти. Көңүлү жай болгондо ошентип алмай адаты бар. Гүлнара унчуккан жок. Иман аялын эми эстегендей шашыла карады.
– Эмне болду?!
Дагы эле үнсүз.
– Гүкү дейм!
Гүлнара алыска-алыска телмире тиктеп тура берди.
– Гүлнара!
Иман эми катуу унчукту. Жалт карай бергенде Гүлнаранын көзүнүн чарасына толуп турган жаш мөлт дей түшүп, жаак ылдый кулады.
– Дагы эмне болду?- деп Гүлнаранын чачын назик сылады.
Гүлнара башын Имандын ийинине жөлөй муңканып жиберди.
– Мен чыдабай кеттим. Сен... Сен болсо өзүңдүн дүйнөң, өзүңдүн кесибиң менен алексиң. Мен төрт дубалдын ортосунда отуруп эмнелерди гана ойлобойм!
Думугуп, жалгыздыктан тажап бүттүм, Имаке! Тамыры куураган дарактай өтүп кетебизби, бул дүйнөдөн?!
– Эмне кыл деген турасың?!
Имандын үнү алсыз чыкты.
– Билбейм, билбейм. Бир айла тапчы. Сен акылдуусуң го... Мен жакында жинди болуп кетем. Мурда да ишке алаксычу экенмин. Азыр болсо эмне кыларымды билбей, сен келгенче капастагы чымчыктай тыпырай берчү болдум.
– Эмне кыл дейсиң?!
Иман жаалданып кетти.
– Болдучу, ушул темадан тажап бүттүм! Эмне, мага эле жеңил дейсиңби?!
Менин эмне, бала ээрчитип көчөгө баскым келбейт дейсиңби?!
Менин да ата деген бал сөздү уккум келет. Же мен темирден бүтүп, таштан жаралыпмынбы?
! Айтчы, Кудай жалгагыр, өз жарабызды неге өзүбүз ырбатабыз?!
Үн-сөзсүз эмне деп бирин-бири жооткоторун билбей туруп калышты. Имандын заматта гүл жайнаган дүйнөсүн бирөө сууруп алып, ордуна муздак дүйнө кучактатып койгондой, жан дүйнөсү аңгырай түштү.
– Кечир, бир айла болобу деп... Өткөндө Түштүк тарапта бир бакшы...
– Токточу, бакшыдан көңүлүң калбады го, кургурум!
Баары бир Кудай ыраа көрбөгөн баланы Меккеге беш барсаң да таппайсың!
Гүлнара күйөөсүнүн сөздөрүнө ызаланып, жалт карады. Жүрөгүнүн дартын таба албай жатканда, Имандын сөздөрү ага октой тийди. Кейиштүү үнү жүрөгүн мыкчып, көңүлү сынып турду.
– Эмне, мен гана күнөөлүү бекем?! Балким, кептин баары сендедир?..
– Эмне?!
Безге сайгандай ыргып турган күйөөсү чаап жиберчүдөй колун көтөрүп барып, бирок эрксизден дубалды муштагылап жиберди.
– Эмне анча күйүктүң?!
Чын эле сен күнөөлүү болуп жүрбө?..
– Мына сага!
Эми ал өзүн токтото албай, бар күчү менен жаакка чаап калды.
– Мына сага, мен күнөөлүү экенмин да ээ, сага?! Мен ээ?!
Жинине буулугуп, жаш толгон көзүнөн каар чачырап, Гүлнараны туш келген жерге койгулай берди. Алдында өзүнүн суйкайган Гүлнарасы экенин унутуп койгондой, буулуга кыйкырып да, уруп да, сүйлөй да берди.
Акыры жини тарап, чөгөлөй отуруп калды. Муздаткычтын ичинен арак алып чыгып, оозунан эле жутуп кирди. Бөлмөдө жасана кийинген эки адам канаты сынган бүркүттөй эки бурчта отуруп калышты. Экөө тең өз күйүттөрүнүн күүсүн чертип, үңкүйүп отурушту. Кунарсыз бөлмөнүн кутун ого бетер учуруп, сааттын чакылдаганы басылбайт. Иман чакчалекей түшкөн бөлмөдө чаржайыт жаткан розаларды карап турду да, аялын тиктеди. Солуктай ыйлап, кара түндөй чачтары апакай ийинине жабылып, ай талаада калган карыптын кейпин кийген аялын карап, жүрөгү сыйрыла аяды.
Азыр кыркка барып калган аялы эмес, жыйырма жыл мурунку сеңселе ыргалган, толукшуган Гүлнара отургандай сезилди. Бирок жанына барып кадимкисиндей жашын сүртүп соороткусу келбеди. Аракты жутуп коюп, тамекинин түтүнү менен күйүтүн басып отура берди. Көпкө отурушту. Гүлнара жашын сүртө акырын өйдө болду.
– Болду эми, эртең жумушка барасың.
Имандын колундагы бөтөлкөнү акырын алып столго койду.
– Тамак ичесиңби?
– Жок.
Иман энесиндей бөпөлөп турган аялына эреркеп кетти. Чөгөлөй калып тизесин кучактап, өпкүлөп жиберди.
– Кечир жаным, кечирип кой мени! Мен айбанмын, мен итмин! Сенин кыйналганыңды сезбей жүрөм дейсиңби?!
Сени бактылуу кылам деп шорго малганымды билбейт дейсиңби?!
– Койчу Иман, антип айтпа, мени бактысыз деп ким айтат?
– Кургурум, ай, сен эмнени билет экенсиң? Мен чын эле күнөөлүүмүн.
.. Мени Кудай өзү жазалады... Баланын үнүнө зар кылды го, Жараткан... Чала мага!
– Жок, антип айтпачы, Иса! Мага эч нерсенин кереги жок. Сен болсоң болду мага!
Иман башын чайкады. Аялын муңая карап туруп күңгүрөнө кетти.
– Билесиңби, Гүлнар? Мен... Менин... Менин уулум бар... Уулум!
Иман Гүлнаранын өзөгүн куйкалаган бул сөздөр кантип оозунан чыгып кеткенин билбей калды. Бул сырын өмүр бою көңүлүнүн түпкүрүнө катып, эч бир адамга айтпай келбеди беле.
Гүлнара уккан кулагына ишенбей, катып калды.
– Кандай дедиң?! Уулум бар дедиңби?!
Анын үнү бирөө муунтуп бара жаткансып, үзүлүп-үзүлүп токтоду.
– Сен... Сенин... Уулуң... Жок, жок, мен жаңылыш уктум окшойт... Калп, ээ? Калп дечи!
Бүткөн бою калчылдап теңселе түшүп, столдун четин карманып калды да, Иманды телмире тиктеди. Ал болсо көзүн ала качып, тескери бурулду. Чындыгында эле эмне демек? Гүлнарага эмес, өзүнө жооп бере албайт болчу ушул тапта. Анткени оозу туюк жарадай өмүр бою көңүлүн оорутуп келген суроо эле бул.
– Чынбы?!
Иман башын ийкеди.
– Кантип?!
– Билбейм, Гүлнара, билбейм. Сурабачы, менден... Эч нерсе деп сурабачы... Кыйнабачы, бай болгур!
Гүлнаранын калчылдаган колдору бир нерсе издегенсип баратып шалдая түштү. Карегиндеги үмүт нуру өчүп бараткандай,
ичинен бир нерсе кыйнап баратты. Далысы бүкүрөйө түшүп сокурларча эки жагын карманып, жыгылып кетчүдөй теңселип, өз бөлмөсүнө бет алды. Иман болсо турган ордунда кала берди. Ал азыр гана болгон ишти толук түшүнө койду. «Эмне кылдым, ыя, эмне кылып жибердим?!
» Азыр аялынын артынан кирип, болгон сырын айтып же болбосо көз көргөн, башы оогон жакка басып кеткиси келди. Бирок ордунан жылбай, жерде чачылып жаткан розаларды максатсыз тиктеп тура берди. Розалар... Жайнаган розалардан башка көзүнө эч нерсе көрүнбөй калды. Тагдырлар бирде кесилишет, бирде кайчылашат,
бирде жанашат тура. Балким, жашоонун кызыгы ушундадыр.
Ушул эле күнү, ушул эле шаардын экинчи бурчунда бир аял да зарыгып, жалгыз уулун күтүп отурган. Ал жүн жоолук салынып, уулуна байпак токуп отурган Айша болчу. Кыштын узун түнүндө өзүнүн өмүрүнө шоола чачкан жападан жалгыз медерин күтүп отурду. Шартылдай баскан Рустам өздөрүнүн үйүнүн жарыгы али өчө электигин көрүп, кабатырлана түштү. «Алда байкуш апам, ай, адатынча мени күтүп отурган тура. Эмне санаасы тынбайт? Же бир кичине болсом экен». Көз алдында апасынын үйдө жалгыз үңкүйүп иштеп, окуп же түймө түйүп отурганы элестей түштү. Эки тепкичти бир аттап, тез эле үчүнчү кабатка көтөрүлдү. Эшикти абайлай ачып, сырт кийимин чечип жаткан уулун көрүп, эне жүрөгү чалкый түштү. «А-а, байкушум, мени ойготпоюн дегени го». Рустам апасынын кабагы чытылып турганын көрүп, жарк күлүп ийди.
– Күнөөлүүмүн,
апаке, кечигип калдым.
Апасын кучактай калып сөз айтканга мүмкүндүк бербей, тегеретип жиберди.
– Экинчи институттан үйгө, үйдөн институтка гана каттап, кез-кезде машыгууга же кез-кезде келин балаңызга барып, көп убакытты сиз менен өткөргөнгө пионердик...
Ой, жок, азыр пионер жок да, жөн эле жигиттик антымды берем.
– Түшүр дейм, шайтан! Ошентип койсоң эле апаң алданып калат бекен?- деп Айша кара күчкө ачууланымыш болуп калп эле урушуп калды.
– Түшүр деп жатам, Рустам!
Рустам апасын жерге түшүрүп, күнөөлүү боло башын жерге салып, ашканага жөнөдү.
– Апа, тамак барбы?
– Куру дегенде телефон чалып койсоң боло, балам. Чырылдаган кургурду сен үчүн орноттум эле го, мен.
– Койчу, апа, жөн эле кабатырлана бересиңби?!
Айша казан-аягын калдыратып жатып сүйлөнө берди.
– Жөн эле деп! Күнү кечке институтка кеттим деп коюп жүрөсүң! Тиги Айнураң кечке чалып, репетиция болмок деп. Сенин болсо дайының жок! Каякта жүрөсүң, билбейм?! Айтчы, каякта жүрдүң?!
– Концертке бардым, апа.
Айшанын колунан табак түшүп кете жаздады. Сыр билгизбей колундагы табакка тамак куюп, уулуна жылдырды да, кайра тескери бурулуп, турган калыбында акырын үн катты.
– Сен... Анын концертине бардыңбы?!
– Ооба, апа.
Айша шалдая түштү. Бир топко отурду.
– Апа, койчу эми, ошого да капа болуп...- деп күнөөлүүдөй шыйпаңдап жанына келген Рустамды кичине кезиндегидей башынан сылап, муңайым жылмайып койду.
– Рустам, айтчы, балам, сага эмне кереги бар анын?! Экөөбүз ансыз эле буга чейин сопсонун жашап келбедик беле. Эмнеден кем болуп аны издеп калдың?! Ушул сени өксүбөсүн деп колумдан келгенинин баарын жасап отурам го... А сен...
Айша уулуна таарына түштү.
Рустам улутуна ордунан туруп, тескери карап калды.
– Рустам!
– Билесиңби, апа, мен ал адамдын жүзүн көрүп, көзүнө тике карагым келген болчу. Мен ага бир нерседен кем болгонум үчүн барганым жок. Ата сөрөйүмдүн көзүн көрүп...
Рустам ызалана токтоп калды.
– Көрүп көксөөң кангандыр?!
Айша дирилдеген үнүн жашыра албай, көз жашына муунуп баратты.
– Канды, апа. Бирок ошол учурда сахнада гүл кучактап, жасалма жылмайып, улам-улам жүгүнүп жаткан адам менен эч жакындыгым жок экенин сездим. Ал бактылуу адамдай көрүндү.
– Рустам, токтотчу, балам!
Рустам апасына жай бурулду да, аяй карады.
– Апам, ай, бүт өмүрүңдү ошого арнаганыңа арзыйт бекен ошол?! Өмүр бою үмүт үзбөй күтүп келгениңди билбейт дейсиңби?!
– Токтот, иттин баласы!
Айша ордунан тура калып, өзүн жогото кыйкырып жибергенин билбей калды.
– Жашоонун эмнесин билип коюпсуң сен! Арзыбайт деп! Сары ооз балапан десе! Муну кара!
Колундагы майлыгын ыргытып жиберип, тура жөнөдү.
– Тамагыңды ич, муздай электе!- деп кетип баратып күңк этип койду да, өз бөлмөсүнө кирип китепти колуна алды. Канча аракет кылса да эмне окуп жатканы башына кирбей, уулунун сөздөрү кулагына жаңыра берди. «Арзыбайт...
Арзыбайт...» дейт тура. «Арзыбайт экен да». Баардыгынан да бул сөздү өзүнүн уулунан угуп жатканы жанын күйгүздү. Ызасына чыдабай, колундагы китепти катуу ачып жибергенде барагы айрылып кетти. Аны тиктейойлуу отуруп калды. Чындыгында эле өз жүрөгүнө үңүлсө, Иманды күтүп жашаган экен. Эмнегедир баары бир уулум экөөбүзгө кайрылат деген ишеним менен жашаптыр көрсө, ушуга чейин. Бирок ал кайрылбады.
Айша эми гана артына кайрылып, өмүрүнүн бир чоң белин ашып койгонун туйду. «Кызык, ушинтип эле өмүрүм көз ачып-жумганча өтүп кеткен экен да. А мен байкабапмын,
таптакыр байкабаган элем. Кана, бул жашоодо эмнеге жеттиң?! Эмнеге жетпей калдың, эстечи?! Хм, алды-артымды карагыча минтип... Эх, Иман, кайрылбадың мага. Мага эмес, уулуңа кайрылбадың.
Мейли, өкүнбөйм, уулум бар. Бекер жашаган жокмун бул дүйнөдө. Ушуга да Кудайга тобо деш керек» деп жатты өзүн сооротуп.
Ушул учурда Рустамдын бөлмөсүнөн кыл кыяктын үнү сыбызгый кетти. «А-а, байкушум, кыякта ойноп өзүн алаксытайын деген го... Кудайга тобо, бул жагынан да атасына окшоп калганын көр. Ал да бир нерсеге капа болсо, шак кыл кыягына жабышар эле». Эне байкуштун жүрөгү кайрадан түтпөй, «ай, ушул, катуу айтып койдумбу? Көңүлүнө алып калбады бекен, чунак бала?» деп санааркап жатты. Чындыгында эле Рустамдын мүнөзү өтө оор болчу. Ар дайым бир калыпта ойлуу басып, кабагын чытып жүргөнү-жүргөн.
Өзүнөн башка эч бир адам менен чечилише сүйлөшүп, жаркырай күлгөнүн көрө элек.
- (2 )
-
- 1
- 2
Сүйүү сонатасы.
#1 14 October 2015 - 15:56
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1067
- 14 May 15
- : 28 Nov 2019 07:18
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:ордолуу ОШ
Мени жаман көргөндөрдү,
мен жаман көргөнгө убактым жок! Анткени мен, мени жакшы көргөндөр менен гана алекмин!
#2 14 October 2015 - 16:02
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1067
- 14 May 15
- : 28 Nov 2019 07:18
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:ордолуу ОШ
Балбылдаган сулуу көздөрү ичтен сызып, купуя кайгысы бар адамдай муңаят. Уулунун башкаларга окшобогон бул мүнөзүнөн Зина кадыресе чочулап кетчү. «Ай, Кудай ай, мынчалык тоң мүнөздү кайдан алган, бул бала? Турмуш анча-мынча ийилбегенди сындырып коёт эмеспи, абайласа экен...» деп безилдеп алчу ичинен. Азыр да уулунун көңүлүн көтөрүп, алаксыткысы келди.
Бутунун учу менен уулунун бөлмөсүнө кирди. Чөк түшүп отуруп алып берилип ойноп жаткан Рустамды көрүп, жүрөгү тилине түштү. Так эле Имандын отурушу. Имандын кыл кыяк кармашы. Алтургай толкун кара чачтары, музыканын ыргагы менен кошо бирде жазылып, бирде серпиле түшкөн каштары, балбылдаган көздөрү, бардыгы атасынын өзү болчу. Башын эшикке жөлөп, уулунан көзүн албай кыяктын күүсүнө көшүлүп тура берди. Апасын эми байкаган Рустам ойногонун токтото суроолуу карады.
Айша уулуна шыбырай сүйлөдү.
– Рустам...
– Эмне болду, апа?
– Кечир, балакай, жана ачуум келгенинен. ..
– Мен эмне, жаш бала белем? Ай, апам ай, ошого капа болуп эмне?
Эне-бала бири-бирин аяй карап алышты. Ортолорундагы дубалды бузуп өткөнсүп, экөө тең жеңил дем ала күнүмдүк турмушту сүйлөшүп отурушту.
– Эртең үйгө эртерээк келсең, Айнураны дагы ала кел. Тамак жасашты үйрөтөйүн,- деди Айша тамашалай.
– Макул, апа. Лекциядан кийин түптүз үйгө келем. Келин балаңды азыртан катуу кармабасаң болбойт.
Рустам апасынын тамашасын коштой кетти. Экөө тең күлүп калышты. Ошентсе да, эне-бала өздөрүн кыйнаган ойлорду бири-бирине айта алышпай, тымызын санаага батып отурушкан эле.
– Эми укта, кулунум. Түнүң бейпил болсун!
– Апа...
– О-у...
– Мени да кечирип коюңуз, ээ?
– Тентек десе, эмнеңди кечирейин?
Айша муңайым жылмая уулунун эшигин акырын жаап коюп, өз бөлмөсүнө кирди да, төшөгүнө жыгылды. Ушул калыбында көпкө жатты. Көз алдынан канча жыл өтсө да, эскирбеген элестер чууруй берди.
Аттиң дүйнө, ушуга чейин Имандын атын көөдөнүнөн сызып сала албай келет. Эч бир адамды аны сүйгөндөй сүйө албады, эч бир адамдан өзүн багындырган Имандыкындай күчтү таба албады. Ошентип жүрүп өмүрү кандай өткөнүн билбей калган экен. Эми ушунча жылдан кийин көңүл жарасы кайра ачылып турганын көр. Түйшөлүп уктай албай койгонунан акырын туруп, терезеге көз чаптырды. Жылдыздарды кусалуу тиктеген Айша ушул түнү так ушул учурда Иман да тамекисинин күлүн көккө үйлөп, ал да жылдыздарды күйүттүү тиктеп, өткөн күндөрдү эстеп жатканын билген жок.
Ооба, бул эки адамдын тагдыры бир кезде бириккен эле. Азыр ушул жылдыздуу түндө эмнегедир экөө тең өз баскан жолдоруна саресеп салып, кайрылууга аргасыз болушту.
***
Мединституттун жанында бирөөнү көзү менен издеп, чыдамсыздык менен күтүп турган Иманды көргөн Айзада Айшаны колтукка түрттү.
– Карасаң, карап кой, «күзөтчүң» өз постунда турат.
Айша артына жалт карап сүйгөнүн көрө койду да, бактылуу жылмайып алды.
– Тим кой, караба, кичине жүрөгү күйүп күтө түшсүн!
Аңгыча көздөрү чагыла түшүп, экөө тең күлүп жиберишти да, бири-бирине шаша утурлап жөнөштү.
– Көпкө күттүңбү?
– Сизди өмүр бою күткөнгө даярмын!- деди Иман жылмая.
– Чынбы?
– Чын.
Айшанын апакай жүзү нурдана сүйүнүп кетти.
Имандын балбылдаган сыйкырдуу каректерин карап, кыз жүрөгү сүйүүгө чалкып турду.
– Кечинде бошсуңбу?
– Бошмун, бирок...
Айша аркасын айта албай түйшөлө түштү. Атасы Иман экөөнүн кездешүүсүнө тыюу салган болчу.
– Анда кечинде өзүбүздүн жерибизден жолугалы. Беш мүнөт кечиксеңиз. ..
Иман эркелете сөөмөйүн кезеп койду да, шашыла өөп алып, жүрүп бараткан троллейбуска секирип түштү.
Колун булгалап узап бараткан Иманды Айша узатып кала берди. Өмүрүндө мындан жакын, мындан ысык адамы болбосо керек. Айша ошол учурда бул ширин сүйүүнүн артында шору да жатканын билген эмес. Ошол күнү шаардын сыртындагы Айшалардын үйүндө чуулдаган меймандардын үнү бир далайга чейин басылган жок.
Башаламан тост айтышкан аял-эркектер. Бүгүн Айшага атасынын жакын досу келип, сөйкө салып жаткан эле. Бирок эч кимиси Айшанын көңүлү барбы же жокпу, сурап да коюшкан жок.
– Айша менен Султан келечекте биздин ордубузду басып...
– Айша, тура гой, Султан менен бийлеп жиберчи.
– Эх, чиркин жашоо, кандай көңүлдүү!
– Ошону айтсаң.
– Ха-ха-ха...
Айша суз гана отура берди. Ал азыр бул чөйрөдөн өтө алыс эле. Жан дүйнөсү да, акыл туюму да бул арак жыттанган тар чөйрөдөн качып, Имандын күүлөрүндөгү тазалыкка талпынып жатты. Ушул тапта атасы мактаган Султанды да, башкасын да көргүсү келбей, тек Имандын бажырайган элеси менен сүйлөшүп отура берди. Күпүлдөгөн конокторду араң узатып, өз бөлмөсүнө келип эми гана жатайын деп камынып жатканда сыбызгыган күү кулагына шак дей түштү. Бул кларнетте ойноп жаткан Иман болчу. «Келген экен да». Айшанын жүрөгү кубангандан тыпырай түштү. Көмөкөйдөн сызылган обон айланага толуп, тазалыктын, аруулуктун дүйнөсүнө чакырып жаткандай. Күү сүйүү чачып жатты. Айша бир аз тыңшап турду да, терезени ачып, элпек секирип түштү. Коркууну да унутуп, Иманды көздөй чуркап жөнөдү. Калың бактын ортосунда Иман күү чертип отурган экен.
Жакын келип ийинине колун коё жалооруп жиберди.
– Таарындыңбы?
Иман үн каткан жок.
– Кечирип койчу, атам... Билесиң го, мүнөзүн. Сен экөөбүздү билгенден бери таптакыр эле чыгарбай калды.
Иман шуу үшкүрүп жиберип, үңкүйүп отуруп калды.
– Койчу эми, келчи, көзүңдөн өөп алайын.
Айша дирилдеген эриндери менен Имандын көздөрүнөн узакка сүйүп турду.
– Эмне, дагы эле «думанаңа» барбайсың деп жатабы?
Иман ызалуу күңк этти.
– Ошентти, бирок мен сенден башка эч бир адамга жүрөгүм жибибесин түшүнбөйт окшойт. Мен бул жашоого сен үчүн келгем, алтыным! Мейли, уруксат бербесе деле окуумду бүтөрүм менен сага качып кетем. Эмне күлөсүң?! Көрөсүң го, ошентем!
Иман Айшанын кымча белинен бурай кармап, жүзүнөн, көздөрүнөн өпкүлөп жиберди.
– Мен сени эч кимге бербейм, периштем!
– Мен сенсиз жашай албайм, Иман!
Бири-бирине ысык шыбырай көк шиберге сунала түшүштү.
Эки жүрөк үн алыша бардыгына баш байлап турушту. Асмандагы ай, жыбыраган жылдыздар гана алардын сырларын өз ичине катып кала беришти.
Балкондо туңгуюкту тиктеп, түнөргөн күйөөсүнүн жанына акырын жылып келген аял аяп тиктеп турду да, колун Имандын далысына койду. Көзүндө аёо да, таарыныч да, кечирим да бар.
– Кечир!
– Кечирбегенге айлам барбы, Иман?
Аялы тагдырына баш ийип, мүңкүрөй сүйлөгөнү Имандын каңырыгын түтөтүп жиберди. Аялын бооруна кыса кучактап, көзүнөн аккан жашын сүртүп, жалынып жатты.
– Акылдуум менин, сулуум, сенсиз менде эмне жашоо?
Экөө кучакташып көпкө турушту.
– Иман?
– О-у.
– Мен сенден бир нерсе сурайын, аткарасыңбы?
– Колумдан келсе.
– Ушунча жыл бирге жашадык, ошол күндөрдү, сүйүүбүздү сыйласаң, мага баарын айтып берчи.
– Менден эч нерсе жашырбай айтып бере аласыңбы? Суранам сенден, ошентесиңби? !
Иман шуу үшкүрүп жиберди да, буулуга үн катты.
– Анын сага эмне кереги бар эле?
– Иман!
Гүлнар жалооруп жиберди.
– Макул, жаным, айтып берейин. Бирок чыдап уга алар бекенсиң?
– Мен капа болбойм, сөзүңдү бөлбөй угам.
Иман башын ойлуу чайкады да, сөзүн баштады.
– Мен бул окуя жөнүндө эч качан эстебейм деп убада берген элем. Айла канча, Кудай эстетип, өткөн күндөргө кылчактатып койду. Өзүмдү-өзүм алдаганым менен, көңүлүмдүн түпкүрүндө баары бир алардан алыстай албай келдим. Эми эмнесин жашырайын, Гүлнар. Сен бала деп ак эткенден так эткен сайын бир да жолу жүзүн көрбөгөн уулум көз алдыма тартыла берчү. Сен бала деген сайын ошол баламды эстеп, жетимиш эки тамырым сыздап кетер эле. Сен байкуш аны кайдан билмексиң?!
Бул окуя көп жыл мурун болгон. Мен анда институттун акыркы курсунда болчумун. Айша экөөбүз... Өх, ушул кезге чейин экөөбүздүн ортобуздагы ыйык мамиленин алдында, анын мага болгон махабатынын алдында күнөөлүү болуп келем. Айша өзгөчө жаралган жан болчу. Анын жан дүйнөсүнүн тазалыгына, баёолугуна суктанып бүтө алчу эмесмин. Акылы тунук, адамгерчилиги бийик, эрки күчтүү андай аялды экинчи кезиктирген жокмун. Бир күнөөсүз жан эле да... Айшанын атасы чоң болуп иштечү. Албетте, жалгыз кызын кайдагы бир кыл кыяк кармап жүргөн селсаякка бериши мүмкүн эмес эле. Ага карабай Айша экөөбүз кездешип жүрдүк.
Күндүз кайтарууда болсо да, түнкүсүн баарын уктатып коюп, биздин бакка чуркап келчү. Келчү да, менин обондорумду тыңшап отура берчү. Анан ал «музыка сенин жүрөгүңдө жашайт, Иман. Сени музыкасыз, музыканы сенсиз элестете албайм...» деп айтып калчу. Музыканы жан дили менен түшүнүп, ага берилип кетер эле, байкушум. Ошол учурда мен келечегимди андан башка адам менен элестете алчу эмесмин. Бирок тагдыр ар дайым эле биз каалагандай боло бербейт тура. Ана үйлөнөбүз, мына үйлөнөбүз деп Айшанын гана окуусунун бүтүшүн күтүп жүргөн элек. Ошентип жүргөн күндөрдүн биринде тагдырым таптакыр эле тескери бурулуп, башка агымга түшүп кетти. Анткени сени кезиктирип калдым. Эсиңдеби, биз жолуккан күн?
– Эсимде. Ал күндү өмүр бою унутпасмын. Бирок сен улант, уланта бер.
Иман оор күрсүнүп алып сөзүн улады.
– Ошол күнү жамгыр көнөктөп төгүп турган. Консерваториядан чыга калып эле жолдун ары жагына чыгып, шашып жөнөй берген элем. Бактын түбүндө корголоп турган кызды капысынан көзүм чала калды. Жамгыр жаашын күтпөгөнбү, айтор, жеңил кийимчен, кол чатыры да жок экен. Чачтарынан тамчылар агып, чыт көйнөгү денесине чапташып, келишкен бой-турпаты көркүн ого бетер ачып койгон. Жаандан кантип коргонорун билбей, колундагы сумкасы менен башын далдалайт. Дарактын алдында бүрүшкөн кыз мага ушунчалык назик, алсыз көрүндү. Эмнегедир ошол алсыз денени коргоп, ушул сулуулукту сактап калгым келип кетти. Эрксизден анын жанына барып үн каттым.
– Келиңиз, менин кол чатырым бар.
Кыз жалт карады.
О-о, тереңде мөлтүрөгөн каректерге ошол замат арбала түштүм. Капкара каректерге чөгүп бараткандай сездим өзүмдү. Сыпаа жылмайган кыз акырын, бирок ишенимдүү кадам таштады.
– Рахмат.
Мына ошол жамгыр алдында тапкан бакытым өзүң болчусуң, Гүлнарым!
– Ооба, эгерде ошондо жамгыр алдында корголой калбасам, сени менен таптакыр кезикпей калмак экенмин да.
– Ошол күндөн тартып сенсиз жашай албай калдым. Канчалык аракет кылсам да, жамгыр алдында ийилген кыздын элеси, анын мөлтүрөгөн тунук кареги эстен кетпейт. Сенин карааныңды алыстан көрүп, бир эле күн көрбөй калсам сени издеп, шаар аралап тентип кетчү болдум. Айшанын сүйүүсү, мамилеси сенин мөлтүр каректериңдин алдында түккө турбай калды. Айшаны жакшы көрчүмүн, чексиз сыйлачумун, бирок... Сени сүйгөндөй сүйө албай койдум. Бул сезим менен күрөшө албай жеңилип бердим. Ал кезде анын бир айлык боюнда бар экенин билчүмүн. Анын боюнда бар экенин, жалгыз каларын билип туруп, адамгерчиликти да, эркти да сүйүүм үчүн курмандыкка чалдым. Ал байкуш мени аягына чейин күттү.
Бир күнү капысынан кезигип калдык. Мен ага жолуккум келбей, күнөөсүз күнөөлүү болуп качып жүргөн элем. Практиканын учуру болсо керек эле, жолдон өтүп баратып клиникадан чууруп чыгып бараткан ак халатчан кыздарды көрүп калдым. Алар Айшанын курсташтары экенин дароо эле тааныдым. Көңүлдүү сүйлөшүп келаткан кыздардын эң артында башын жерге салып жалгыз келаткан Айшаны көрүп, жүрөгүм зыр дей түштү. Бир нерседен корунгандай сумкасын эки колу менен мыкчый кармап, көздөрү аянычтуу жалдырайт. Боорум ооруп кетти. Чуркап барып көкүлүнөн сылап, көңүлүн көтөргүм келди. Бирок кандайдыр бир күч бутумду тушап койгонсуп, турган ордумда кала бердим. Бетим чыдабай бурулуп кете турган болгонумда Айшанын курдашы Айзада мени көрө койду да, кыйкырып жиберди.
– Айша, карасаң!
Айша жалт карады да, мени көздөй эки кадам шилтеп, кайра токтой калды. Көздөрүнүн чарасына жаш толуп баратты. Эрдимди кесе тиштеген мен аргасыздан шарт бурулуп жөнөдүм. Айшанын жаш толгон көздөрү артымдан узата карап турганын сезип, далым чымырап, бутум үзүлгүчө качып кетким келди. Ошол учурда менден жексур, менден ташбоор адам жок болчу. Башым эңги-деңги болуп, бак-дарактар, асман, жол, бардыгы теңселип, көзүмө эч нерсе көрүнбөй баратты. Ошол күнү шаарда таң аткыча жалгыз басып жүрдүм. Бирок өмүрдөгү эң чоң бакытым өзүң болдуң. Аттиң, бакыт чөйчөгү эч качан толук болбойт тура.
Кудай бирин берсе, бирин алып коёт тура. Бизге бир наристе берип койсо, кандай бактылуу болот элек...
Иман муңканып барып токтоду. Ал көкүрөгүнө жабыша кулак түргөн Гүлнаранын чачынан жумшак искеп койду. Гүлнара башын шак көтөрүп, Иманды чыдамсызык менен суроолуу карады.
– Анан, ошол боюнча көрүшпөй калдыңарбы?
– Көрүштүк. Арадан бир-эки ай өткөндөн кийин бизди чет мамлекетке гастролго жөнөтмөй болуп калышты.
– Ооба, гастролго кетет деп шашылып, үйлөнүү тоюбузда ак көйнөк кийбей калбадым беле.
– Эсиңде турбайбы, сага ак көйнөк издеп дүкөндөрдү кыдырып жүргөнбүз. Такыр таппай коюп, айлам кеткенде сатуучуга кайрылдым.
– Эже, үйлөнүү тойго колуктунун кийимин кайдан тапсак болот?
Сатуучу аял баш-аягыма бир көз жүгүртүп алып:
– Өзүңдүн үйлөнүү тоюңабы?- деди.
– Ооба,- деп мен ыңгайсыз күлдүм.
Ошол учурда артымдан бир нерсе сынып, тарс деп жерге түшкөндөй болду. Чочуп кеткен мен артыма кылчайып, мени тиктеп турган Айшаны көрдүм. Колундагы сатып алган нерсе быркыранып жерде жатты. Сатуучу колун жаңсагылап бир нерсе деп жатканы кулагыма кирбей, аны карап эле катып калдым. Ичи чоңоюп, ай-күнүнө жетип калган кези экен. Өңү бозоруп, бир пас мени тиктеп турду да, эрдин кесе тиштеп, үн катпай бурулуп кете берди. Артынан узата караган мен быркыранган айнектерди карап кала бердим. Ошол көз караш мени муунтуп баратты. Айшанын ошол көз карашы азыркыга чейин көз алдымдан кетпейт. Ушуга чейин «а-а, байкуш, сен деле бир көр пенде белең?..» дегенсиген сүрдүү көздөр өмүр бою кубалап келди. Өмүрүмдөгү эң оор мүнөттөр ошол болсо керек. Ошондо эмне деп ойлоду экен, кургурум? Ушуга чейин таң калам, эмнеге эч жерге арызданбай, эч кимге эч нерсе дебей, баардыгын унчукпай көтөрүп койду? Атасынын байланыштары менен ишиме кедерги кылып, карьерама бут тосуп койгонго деле акысы бар эле да. Ал антпеди.
Бутунун учу менен уулунун бөлмөсүнө кирди. Чөк түшүп отуруп алып берилип ойноп жаткан Рустамды көрүп, жүрөгү тилине түштү. Так эле Имандын отурушу. Имандын кыл кыяк кармашы. Алтургай толкун кара чачтары, музыканын ыргагы менен кошо бирде жазылып, бирде серпиле түшкөн каштары, балбылдаган көздөрү, бардыгы атасынын өзү болчу. Башын эшикке жөлөп, уулунан көзүн албай кыяктын күүсүнө көшүлүп тура берди. Апасын эми байкаган Рустам ойногонун токтото суроолуу карады.
Айша уулуна шыбырай сүйлөдү.
– Рустам...
– Эмне болду, апа?
– Кечир, балакай, жана ачуум келгенинен. ..
– Мен эмне, жаш бала белем? Ай, апам ай, ошого капа болуп эмне?
Эне-бала бири-бирин аяй карап алышты. Ортолорундагы дубалды бузуп өткөнсүп, экөө тең жеңил дем ала күнүмдүк турмушту сүйлөшүп отурушту.
– Эртең үйгө эртерээк келсең, Айнураны дагы ала кел. Тамак жасашты үйрөтөйүн,- деди Айша тамашалай.
– Макул, апа. Лекциядан кийин түптүз үйгө келем. Келин балаңды азыртан катуу кармабасаң болбойт.
Рустам апасынын тамашасын коштой кетти. Экөө тең күлүп калышты. Ошентсе да, эне-бала өздөрүн кыйнаган ойлорду бири-бирине айта алышпай, тымызын санаага батып отурушкан эле.
– Эми укта, кулунум. Түнүң бейпил болсун!
– Апа...
– О-у...
– Мени да кечирип коюңуз, ээ?
– Тентек десе, эмнеңди кечирейин?
Айша муңайым жылмая уулунун эшигин акырын жаап коюп, өз бөлмөсүнө кирди да, төшөгүнө жыгылды. Ушул калыбында көпкө жатты. Көз алдынан канча жыл өтсө да, эскирбеген элестер чууруй берди.
Аттиң дүйнө, ушуга чейин Имандын атын көөдөнүнөн сызып сала албай келет. Эч бир адамды аны сүйгөндөй сүйө албады, эч бир адамдан өзүн багындырган Имандыкындай күчтү таба албады. Ошентип жүрүп өмүрү кандай өткөнүн билбей калган экен. Эми ушунча жылдан кийин көңүл жарасы кайра ачылып турганын көр. Түйшөлүп уктай албай койгонунан акырын туруп, терезеге көз чаптырды. Жылдыздарды кусалуу тиктеген Айша ушул түнү так ушул учурда Иман да тамекисинин күлүн көккө үйлөп, ал да жылдыздарды күйүттүү тиктеп, өткөн күндөрдү эстеп жатканын билген жок.
Ооба, бул эки адамдын тагдыры бир кезде бириккен эле. Азыр ушул жылдыздуу түндө эмнегедир экөө тең өз баскан жолдоруна саресеп салып, кайрылууга аргасыз болушту.
***
Мединституттун жанында бирөөнү көзү менен издеп, чыдамсыздык менен күтүп турган Иманды көргөн Айзада Айшаны колтукка түрттү.
– Карасаң, карап кой, «күзөтчүң» өз постунда турат.
Айша артына жалт карап сүйгөнүн көрө койду да, бактылуу жылмайып алды.
– Тим кой, караба, кичине жүрөгү күйүп күтө түшсүн!
Аңгыча көздөрү чагыла түшүп, экөө тең күлүп жиберишти да, бири-бирине шаша утурлап жөнөштү.
– Көпкө күттүңбү?
– Сизди өмүр бою күткөнгө даярмын!- деди Иман жылмая.
– Чынбы?
– Чын.
Айшанын апакай жүзү нурдана сүйүнүп кетти.
Имандын балбылдаган сыйкырдуу каректерин карап, кыз жүрөгү сүйүүгө чалкып турду.
– Кечинде бошсуңбу?
– Бошмун, бирок...
Айша аркасын айта албай түйшөлө түштү. Атасы Иман экөөнүн кездешүүсүнө тыюу салган болчу.
– Анда кечинде өзүбүздүн жерибизден жолугалы. Беш мүнөт кечиксеңиз. ..
Иман эркелете сөөмөйүн кезеп койду да, шашыла өөп алып, жүрүп бараткан троллейбуска секирип түштү.
Колун булгалап узап бараткан Иманды Айша узатып кала берди. Өмүрүндө мындан жакын, мындан ысык адамы болбосо керек. Айша ошол учурда бул ширин сүйүүнүн артында шору да жатканын билген эмес. Ошол күнү шаардын сыртындагы Айшалардын үйүндө чуулдаган меймандардын үнү бир далайга чейин басылган жок.
Башаламан тост айтышкан аял-эркектер. Бүгүн Айшага атасынын жакын досу келип, сөйкө салып жаткан эле. Бирок эч кимиси Айшанын көңүлү барбы же жокпу, сурап да коюшкан жок.
– Айша менен Султан келечекте биздин ордубузду басып...
– Айша, тура гой, Султан менен бийлеп жиберчи.
– Эх, чиркин жашоо, кандай көңүлдүү!
– Ошону айтсаң.
– Ха-ха-ха...
Айша суз гана отура берди. Ал азыр бул чөйрөдөн өтө алыс эле. Жан дүйнөсү да, акыл туюму да бул арак жыттанган тар чөйрөдөн качып, Имандын күүлөрүндөгү тазалыкка талпынып жатты. Ушул тапта атасы мактаган Султанды да, башкасын да көргүсү келбей, тек Имандын бажырайган элеси менен сүйлөшүп отура берди. Күпүлдөгөн конокторду араң узатып, өз бөлмөсүнө келип эми гана жатайын деп камынып жатканда сыбызгыган күү кулагына шак дей түштү. Бул кларнетте ойноп жаткан Иман болчу. «Келген экен да». Айшанын жүрөгү кубангандан тыпырай түштү. Көмөкөйдөн сызылган обон айланага толуп, тазалыктын, аруулуктун дүйнөсүнө чакырып жаткандай. Күү сүйүү чачып жатты. Айша бир аз тыңшап турду да, терезени ачып, элпек секирип түштү. Коркууну да унутуп, Иманды көздөй чуркап жөнөдү. Калың бактын ортосунда Иман күү чертип отурган экен.
Жакын келип ийинине колун коё жалооруп жиберди.
– Таарындыңбы?
Иман үн каткан жок.
– Кечирип койчу, атам... Билесиң го, мүнөзүн. Сен экөөбүздү билгенден бери таптакыр эле чыгарбай калды.
Иман шуу үшкүрүп жиберип, үңкүйүп отуруп калды.
– Койчу эми, келчи, көзүңдөн өөп алайын.
Айша дирилдеген эриндери менен Имандын көздөрүнөн узакка сүйүп турду.
– Эмне, дагы эле «думанаңа» барбайсың деп жатабы?
Иман ызалуу күңк этти.
– Ошентти, бирок мен сенден башка эч бир адамга жүрөгүм жибибесин түшүнбөйт окшойт. Мен бул жашоого сен үчүн келгем, алтыным! Мейли, уруксат бербесе деле окуумду бүтөрүм менен сага качып кетем. Эмне күлөсүң?! Көрөсүң го, ошентем!
Иман Айшанын кымча белинен бурай кармап, жүзүнөн, көздөрүнөн өпкүлөп жиберди.
– Мен сени эч кимге бербейм, периштем!
– Мен сенсиз жашай албайм, Иман!
Бири-бирине ысык шыбырай көк шиберге сунала түшүштү.
Эки жүрөк үн алыша бардыгына баш байлап турушту. Асмандагы ай, жыбыраган жылдыздар гана алардын сырларын өз ичине катып кала беришти.
Балкондо туңгуюкту тиктеп, түнөргөн күйөөсүнүн жанына акырын жылып келген аял аяп тиктеп турду да, колун Имандын далысына койду. Көзүндө аёо да, таарыныч да, кечирим да бар.
– Кечир!
– Кечирбегенге айлам барбы, Иман?
Аялы тагдырына баш ийип, мүңкүрөй сүйлөгөнү Имандын каңырыгын түтөтүп жиберди. Аялын бооруна кыса кучактап, көзүнөн аккан жашын сүртүп, жалынып жатты.
– Акылдуум менин, сулуум, сенсиз менде эмне жашоо?
Экөө кучакташып көпкө турушту.
– Иман?
– О-у.
– Мен сенден бир нерсе сурайын, аткарасыңбы?
– Колумдан келсе.
– Ушунча жыл бирге жашадык, ошол күндөрдү, сүйүүбүздү сыйласаң, мага баарын айтып берчи.
– Менден эч нерсе жашырбай айтып бере аласыңбы? Суранам сенден, ошентесиңби? !
Иман шуу үшкүрүп жиберди да, буулуга үн катты.
– Анын сага эмне кереги бар эле?
– Иман!
Гүлнар жалооруп жиберди.
– Макул, жаным, айтып берейин. Бирок чыдап уга алар бекенсиң?
– Мен капа болбойм, сөзүңдү бөлбөй угам.
Иман башын ойлуу чайкады да, сөзүн баштады.
– Мен бул окуя жөнүндө эч качан эстебейм деп убада берген элем. Айла канча, Кудай эстетип, өткөн күндөргө кылчактатып койду. Өзүмдү-өзүм алдаганым менен, көңүлүмдүн түпкүрүндө баары бир алардан алыстай албай келдим. Эми эмнесин жашырайын, Гүлнар. Сен бала деп ак эткенден так эткен сайын бир да жолу жүзүн көрбөгөн уулум көз алдыма тартыла берчү. Сен бала деген сайын ошол баламды эстеп, жетимиш эки тамырым сыздап кетер эле. Сен байкуш аны кайдан билмексиң?!
Бул окуя көп жыл мурун болгон. Мен анда институттун акыркы курсунда болчумун. Айша экөөбүз... Өх, ушул кезге чейин экөөбүздүн ортобуздагы ыйык мамиленин алдында, анын мага болгон махабатынын алдында күнөөлүү болуп келем. Айша өзгөчө жаралган жан болчу. Анын жан дүйнөсүнүн тазалыгына, баёолугуна суктанып бүтө алчу эмесмин. Акылы тунук, адамгерчилиги бийик, эрки күчтүү андай аялды экинчи кезиктирген жокмун. Бир күнөөсүз жан эле да... Айшанын атасы чоң болуп иштечү. Албетте, жалгыз кызын кайдагы бир кыл кыяк кармап жүргөн селсаякка бериши мүмкүн эмес эле. Ага карабай Айша экөөбүз кездешип жүрдүк.
Күндүз кайтарууда болсо да, түнкүсүн баарын уктатып коюп, биздин бакка чуркап келчү. Келчү да, менин обондорумду тыңшап отура берчү. Анан ал «музыка сенин жүрөгүңдө жашайт, Иман. Сени музыкасыз, музыканы сенсиз элестете албайм...» деп айтып калчу. Музыканы жан дили менен түшүнүп, ага берилип кетер эле, байкушум. Ошол учурда мен келечегимди андан башка адам менен элестете алчу эмесмин. Бирок тагдыр ар дайым эле биз каалагандай боло бербейт тура. Ана үйлөнөбүз, мына үйлөнөбүз деп Айшанын гана окуусунун бүтүшүн күтүп жүргөн элек. Ошентип жүргөн күндөрдүн биринде тагдырым таптакыр эле тескери бурулуп, башка агымга түшүп кетти. Анткени сени кезиктирип калдым. Эсиңдеби, биз жолуккан күн?
– Эсимде. Ал күндү өмүр бою унутпасмын. Бирок сен улант, уланта бер.
Иман оор күрсүнүп алып сөзүн улады.
– Ошол күнү жамгыр көнөктөп төгүп турган. Консерваториядан чыга калып эле жолдун ары жагына чыгып, шашып жөнөй берген элем. Бактын түбүндө корголоп турган кызды капысынан көзүм чала калды. Жамгыр жаашын күтпөгөнбү, айтор, жеңил кийимчен, кол чатыры да жок экен. Чачтарынан тамчылар агып, чыт көйнөгү денесине чапташып, келишкен бой-турпаты көркүн ого бетер ачып койгон. Жаандан кантип коргонорун билбей, колундагы сумкасы менен башын далдалайт. Дарактын алдында бүрүшкөн кыз мага ушунчалык назик, алсыз көрүндү. Эмнегедир ошол алсыз денени коргоп, ушул сулуулукту сактап калгым келип кетти. Эрксизден анын жанына барып үн каттым.
– Келиңиз, менин кол чатырым бар.
Кыз жалт карады.
О-о, тереңде мөлтүрөгөн каректерге ошол замат арбала түштүм. Капкара каректерге чөгүп бараткандай сездим өзүмдү. Сыпаа жылмайган кыз акырын, бирок ишенимдүү кадам таштады.
– Рахмат.
Мына ошол жамгыр алдында тапкан бакытым өзүң болчусуң, Гүлнарым!
– Ооба, эгерде ошондо жамгыр алдында корголой калбасам, сени менен таптакыр кезикпей калмак экенмин да.
– Ошол күндөн тартып сенсиз жашай албай калдым. Канчалык аракет кылсам да, жамгыр алдында ийилген кыздын элеси, анын мөлтүрөгөн тунук кареги эстен кетпейт. Сенин карааныңды алыстан көрүп, бир эле күн көрбөй калсам сени издеп, шаар аралап тентип кетчү болдум. Айшанын сүйүүсү, мамилеси сенин мөлтүр каректериңдин алдында түккө турбай калды. Айшаны жакшы көрчүмүн, чексиз сыйлачумун, бирок... Сени сүйгөндөй сүйө албай койдум. Бул сезим менен күрөшө албай жеңилип бердим. Ал кезде анын бир айлык боюнда бар экенин билчүмүн. Анын боюнда бар экенин, жалгыз каларын билип туруп, адамгерчиликти да, эркти да сүйүүм үчүн курмандыкка чалдым. Ал байкуш мени аягына чейин күттү.
Бир күнү капысынан кезигип калдык. Мен ага жолуккум келбей, күнөөсүз күнөөлүү болуп качып жүргөн элем. Практиканын учуру болсо керек эле, жолдон өтүп баратып клиникадан чууруп чыгып бараткан ак халатчан кыздарды көрүп калдым. Алар Айшанын курсташтары экенин дароо эле тааныдым. Көңүлдүү сүйлөшүп келаткан кыздардын эң артында башын жерге салып жалгыз келаткан Айшаны көрүп, жүрөгүм зыр дей түштү. Бир нерседен корунгандай сумкасын эки колу менен мыкчый кармап, көздөрү аянычтуу жалдырайт. Боорум ооруп кетти. Чуркап барып көкүлүнөн сылап, көңүлүн көтөргүм келди. Бирок кандайдыр бир күч бутумду тушап койгонсуп, турган ордумда кала бердим. Бетим чыдабай бурулуп кете турган болгонумда Айшанын курдашы Айзада мени көрө койду да, кыйкырып жиберди.
– Айша, карасаң!
Айша жалт карады да, мени көздөй эки кадам шилтеп, кайра токтой калды. Көздөрүнүн чарасына жаш толуп баратты. Эрдимди кесе тиштеген мен аргасыздан шарт бурулуп жөнөдүм. Айшанын жаш толгон көздөрү артымдан узата карап турганын сезип, далым чымырап, бутум үзүлгүчө качып кетким келди. Ошол учурда менден жексур, менден ташбоор адам жок болчу. Башым эңги-деңги болуп, бак-дарактар, асман, жол, бардыгы теңселип, көзүмө эч нерсе көрүнбөй баратты. Ошол күнү шаарда таң аткыча жалгыз басып жүрдүм. Бирок өмүрдөгү эң чоң бакытым өзүң болдуң. Аттиң, бакыт чөйчөгү эч качан толук болбойт тура.
Кудай бирин берсе, бирин алып коёт тура. Бизге бир наристе берип койсо, кандай бактылуу болот элек...
Иман муңканып барып токтоду. Ал көкүрөгүнө жабыша кулак түргөн Гүлнаранын чачынан жумшак искеп койду. Гүлнара башын шак көтөрүп, Иманды чыдамсызык менен суроолуу карады.
– Анан, ошол боюнча көрүшпөй калдыңарбы?
– Көрүштүк. Арадан бир-эки ай өткөндөн кийин бизди чет мамлекетке гастролго жөнөтмөй болуп калышты.
– Ооба, гастролго кетет деп шашылып, үйлөнүү тоюбузда ак көйнөк кийбей калбадым беле.
– Эсиңде турбайбы, сага ак көйнөк издеп дүкөндөрдү кыдырып жүргөнбүз. Такыр таппай коюп, айлам кеткенде сатуучуга кайрылдым.
– Эже, үйлөнүү тойго колуктунун кийимин кайдан тапсак болот?
Сатуучу аял баш-аягыма бир көз жүгүртүп алып:
– Өзүңдүн үйлөнүү тоюңабы?- деди.
– Ооба,- деп мен ыңгайсыз күлдүм.
Ошол учурда артымдан бир нерсе сынып, тарс деп жерге түшкөндөй болду. Чочуп кеткен мен артыма кылчайып, мени тиктеп турган Айшаны көрдүм. Колундагы сатып алган нерсе быркыранып жерде жатты. Сатуучу колун жаңсагылап бир нерсе деп жатканы кулагыма кирбей, аны карап эле катып калдым. Ичи чоңоюп, ай-күнүнө жетип калган кези экен. Өңү бозоруп, бир пас мени тиктеп турду да, эрдин кесе тиштеп, үн катпай бурулуп кете берди. Артынан узата караган мен быркыранган айнектерди карап кала бердим. Ошол көз караш мени муунтуп баратты. Айшанын ошол көз карашы азыркыга чейин көз алдымдан кетпейт. Ушуга чейин «а-а, байкуш, сен деле бир көр пенде белең?..» дегенсиген сүрдүү көздөр өмүр бою кубалап келди. Өмүрүмдөгү эң оор мүнөттөр ошол болсо керек. Ошондо эмне деп ойлоду экен, кургурум? Ушуга чейин таң калам, эмнеге эч жерге арызданбай, эч кимге эч нерсе дебей, баардыгын унчукпай көтөрүп койду? Атасынын байланыштары менен ишиме кедерги кылып, карьерама бут тосуп койгонго деле акысы бар эле да. Ал антпеди.
Мени жаман көргөндөрдү,
мен жаман көргөнгө убактым жок! Анткени мен, мени жакшы көргөндөр менен гана алекмин!
#3 14 October 2015 - 18:55
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1067
- 14 May 15
- : 28 Nov 2019 07:18
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:ордолуу ОШ
Коридордо шаша-буша чуркап бараткан Рустамды агайы Шамил Исламович токтотуп калды.
– Рустамчик, Рустам, шайтан десе, репетиция болуп жатса кайда жүрөсүң?
– Кечирип коюңузчу, агай...
Рустам күнөөлүүдөй башын жерге салды. Ал түнкүсүн апасынан жашырынып автобекетте жүк түшүрүп иштей турган. Муну агайы деле билчү. Эки-үч күн репетицияга келбей койгон башка студент болсо ким билет, эмне кылып жиберерин, бирок Рустамга унчуга албады. Анын күнөөлүү болуп турганы да ичин жылытып жиберди. Деги эле студенттердин арасынан Рустамды өзгөчө жакшы көрчү.
– Мейли, анан сүйлөшөлү, азыр сен бара бер. Бир аздан кийин мен да барам, бир адамды күтүп жаткан элем. Тигине, ал дагы келип калды,- деп ары жакта келаткан узун бойлуу, сымбаттуу адамды утурлай басты.
– Макул.
Рустам агайынын колундагы ачкычты алып, ары жакка жүгүрүп кетти.
Шамил менен саламдашкан Иман болчу. Кийинки кездерде Гүлнаранын жүрөгү ооруп жүргөнүнөн улам Шамил жакшы тааныш врач бар дегенинен келген эле. Иман күлүмсүрөй кол узатты.
– Кандай, Иман? Гүлнара кандай?
– Жакшы эле. Анда-санда жүрөгүм деп калат. Өзүңдүн үй-бүлөң кандай?
– Жакшы эле. Жүрү, кабинеттен сүйлөшөлү.
Ал-жайды сүйлөшүп жай бараткан экөөнүн көңүлүн кайсы бир бөлмөдөн угулган музыка буруп жиберди. Иман шак токтой калып кулак төшөдү. Музыка жакын эле жерден угулуп жаткандай. Иман дем тартпай тыңшап калды.
– А-а, муну менин Рустамым ойноп жатат. Көптөн бери репетицияга келбей калганынан күүсүнөн тая түштүбү десем жок...
Шамил чындап эле кубанып турду.
– Музыканы өтө жакшы түшүнсө керек?
– Албетте, өзгөчө таланттуу бала. Курстун көзгө басар студенти. Жакында Алматыга...- деди сыймыктана бакылдаган Шамил сөзүн бүтүрбөй.
– Жүрү, жакын барып угалы да,- деп жиберди Иман.
Жаш баладай өрөпкүй түшүп, Шамилди дегдеңдете жетелеп алып музыка чыккан жакты көздөй жөнөдү. Эшик саал ачылып турган экен. Иман кең залдын ортосунда кыл кыякта ойноп отурган жигитти көрдү. Жүрөгү опколжуй түштү. Ал эми жигит бар дүйнөнү унутуп койгондой, жан дили менен ойноп жаткан экен. Ар бир кайрык жүрөгүнөн сызылып жаткандай эргип, өзүнчө бир кооз дүйнөдө жүргөндөй.
Иман калтырап кетти. Көздөрү чала жумулган жигиттин жүзүн эми даана көрдү. Эмнегедир анын кыл кыякта ойноп жатканы, чала жумулган көздөрү кимдир бирөөнү эске салгандай. Бул жигитти бир жерден көргөндөй. Кайдан көргөнүн эстей албай жатты. Бирок жүрөгүнө ушунчалык тааныш.
Шамил Имандын бир нерсе деп жиберерин сезип, колунан кармай калды.
– Чүш... Ойной берсин.
Жигит ойноп жатты. Иман эшикти акырын жаап, ойлуу бери бурулду.
– Ким бул? Бир жерден жолуктурган сыяктуумун. ..
– Кандай окуучум бар экен?
Имандын күңкүлдөгөнүнө маани бербей, Шамил өзүнчө сыймыктанып жатты. Ананчы, Рустамы залкар музыкант Иман Асановичтин көңүлүн өзүнө буруп жатса.
– Жакшы окуучуң бар экен. Бул жигитте чоң талант бар экени байкалат. Бирок...
– Эмне, бирок?
– Шамил, сага бул жигит кимдир бирөөнү элестетип жаткан жокпу?
– Жок, эмне болду?
– Эч нерсе.
Иман башын чайкады да, тез коштошуп кете берди. Атүгүл Гүлнаранын врачы тууралуу сүйлөшүүнү да унутуп койду. Шамил ийинин куушуруп, аны караган бойдон эч нерсени түшүнбөй кала берди.
Тепкичтерден тез-тез аттап бараткан Иман капилеттен жүрөгүнө бүлүк түшүргөн жигитти элестетип баратты. «Кайдан көрдүм эле?.. Кайдан көрдүм эле бул жигитти?.. Эмнегедир бардыгы тааныш. Кыл кыякта ойношу да, колдору да. Кызык...” Кайдагы бир жигитке ушунчалык беймаза болгонуна Имандын жини келип турду. Бирок чала жумулган көздөр, узунунан келген колдор, чачтар жүрөгүн эзип, тынчтык бербей жатты. Өз ойлору менен алек болуп баратып, алдыда келаткан аялга урунуп алды.
– Кечиресиз!
Ыңгайсызданган Иман аялга назар таштап койбой кете берди.
– Иман!
Шалдая түшкөн аялдын көмөкөйү катып, калтырай шыбыраганын Иман уккан да жок. «Ошол... Ай, Кудай ай! Өзү го...» Көздөрүнө жаш толгон Айша кайра-кайра ушинтип сүйлөй берди. Кымбат адамы эч нерсени сезбей узап баратканына Айшанын жүрөгү сыздап жатты.
– Айша эже, сизге эмне болду?
Кулагына угулган үндөн улам чочуп кеткен Айша уулунун курсташы Айнураны көрүп, карбаластай түштү.
– Менби, мен... Тиги эски таанышымды көрүп... Эмне, окууңар бүттүбү? Рустам кайда?
– Аны агай алып калды. Азыр келет. Баса, эже, бул сизге. Туулган күнүңүз менен!
– Рахмат, алтыным! Өмүрлүү бол! Айнуранын колундагы кутучаны алып, Айша болочок келинин алкап койду.
Бүгүн Айшанын туулган күнү эле. Ошого карата балдары менен шаар аралап, сүрөткө түшүп коёлу деген. Институтка келгени да ошондон болчу.
– Айша эже, тигине, Рустам менен Шамил агай. Какие они серьёзные...
Кыткылыктай күлгөн Айнура чуркап барып Рустамдын моюнуна асылды.
– Чүш... Апам...- деп Рустам Айнурага акырын шыбырады.
– Ну и что?
Айнура мурчуңдап таарына кетти. Аңгыча жетип келген Шамил Айшага күлө карады.
– Айша Кадыровна, кандайсыз? Бул шайтандарды карасаң деле! Ай, азыркы жаштар...
– Коюңузчу, жаштарда...- деп Айша күлө сүйлөдү. Апасын көрөрү менен Рустамдын көңүлү ачыла түштү.
– Апа, көп күттүңүзбү?
– Жок, кулунчагым, анча деле күтпөдүм. Топчулан, суук тиет.
Айша уулунун жакаларын кымтып, өнтөлөй кетти.
– Жок, Айша эже, сиз эми уулуңузду кичине баладай көрбөңүз. Кана, Рустам Иманович, сиздин ийгилигиңиз жөнүндө апаңыз менен бөлүшүүгө убакыт жетти го дейм.
– Жок, азыр эмес, агай.
Рустам кысылып кетти. Апасына бул маанилүү жаңылыкты өзү айткысы келди эле да.
– Жок, азыр эле айтышың керек. Апасынын туулган күнүнө мындан артык белек болобу? Угуп туруңуз, Рустам тандалган окуучулардын катарында Алматыга сынакка бармай болду!
– Ураа!
Айнура Рустамды чопулдатып өпкүлөп жиберди.
– Мен билгем... Сени тандашарын билгем!
Айша эмнегедир бул жаңылыкка кубанган жок. Кубангандын ордуна кандайдыр бир тынчсыздануу, кооптонуу эне жүрөгүнө бүлүк салып жиберди.
– Апа!
Уулунун суроолуу көз карашын көрүп, Айша уялып кетти.
– Мен эмне болуп турам?.. Куттуктайм, балам! Бул да болсо ийгилик. Кап, оозума да сөз келбей... Келчи, өөп коёюн!
Айша Рустамдын чекесинен өөп алды.
– Чоңоёт деген ушул да... Балапаным десе.
Бирок Айшанын дилинде сызылган тымызын өкүнүч бар эле. «А-а, кулунум ай, канчалык алыстатайын десем да, баары бир ата жолу менен кетмей болдуң го... Ал жол кандай татаал экенин билсең... Мейли эми, узун жаның аман жүрсө болду...» деген ойлор уюлгуп жаткан эле. Кайрадан салмактуу кадам таштап, артын кылчайып карап койбой кетип бараткан Имандын элеси көз алдына тартыла түштү.
– Апа!
Айша дендароо болуп турганын сезип, калп эле күлүп калды.
– Мен эмне болуп турам?
– Эмне туруп калдык анда, басалы, ээ?
Рустам апасын аяй карап, төртөө ээрчише узап баратышты.
Ушул күндөн тартып Рустам Алматыда өтчү сынакка жан дили менен берилип даярдана баштады. Күндүз да, түнкүсүн да кыл кыягы менен сүйлөшүп, өзүн кандайдыр бир чоң ишке даярдап жаткандай. Өңдөн азып кеткен уулун аяп, Айша да бир чети «койчу балам, анчалык өзүңдү кыйнабачы... » дегиси келет. Бирок жаш неменин дилин суутуп аламбы деп чочулайт. Уулу өзүнө да белгисиз таптакыр башка дүйнөнүн кучагында жүргөнүн, ага кийлигишүүгө акысы жок экенин тымызын туюп, дилинде өкүнүп да кетти.
Оорукана. Узунунан кеткен коридордо өңү сумсайыңкы, арыкчырай келген сымбаттуу аял терезени тигиле тиктеп, узун санаанын толкунунда калкып турду. Олоң чачы ийининен ылдый төгүлүп, ботонун көзүндөй жайнаган көздөрүндө чексиз санаа.
Оорулууларды текшерип келаткан Айша селдее бир чекитти тиктеген бул келинди көрүп, жүрөгү мыкчыла түштү. Эмнегедир жаралуу аркардай жалдыраган бул көздөрдү көргөн сайын жүрөгү түпөйүл. Оорулуулардын ар бирине көңүл буруу милдети болсо да, ушул аялды көргөн сайын боор толгоп аяп кетчү болду. Ушул үлбүрөгөн назик жанды мынчалык ким бейпайга салды экен? Азыр да бар дүйнөнү унутуп турган Гүлнараны көрүп өзүнчө кейип кетти. «Бир байкуш аял экен, жетимсиреп турганы-турган. ..» деп ойлонуп турду да, чечкиндүү басып жанына келди.
– Анчалык зарыкпачы, сиңдим, келер. Кимди күтүп жатасың?
Гүлнара жакшы сөз укканга эреркей түштү.
– Эч кимди деле күтпөдүм, эже. Тигил балдарды карап жатам. Карасаңыз, томпоңдошуп деле татынакай балдар экен. Күндө келишет. Сыягы апасына келишсе керек. Атасы аларды эшикке тургузуп коюп апасына кирип чыкканча, деле сонун ойношот. Карап туруп моокумум канбайт. Кечке тиктеп тургум келе берет.
Гүлнаранын кусага толгон үнү Айшанын да зээнин кейитип жиберди. Бул али жүзүн көрбөгөн өз наристесине болгон эненин кусалыгы экенин жаземдебей баамдады. Наристе жытына зар болгон эненин үнү гана ушундай чыгат.
Гүлнара Айшага шарт бурулду да:
– Балаңыз барбы, эже?- деди.
– Уулум бар.
Айша сыймыктана кетти.
– Жигит болуп калды, тентегим. Жакында... Тигине, уулум. Алдыңа кетейин, дегдеңдеп деле топчуланып баспайт. Мен азыр...
Айша уулуна утурлай жүгүрдү.
Кылчая берген Гүлнара он метрдей аралыкта эшиктин туткасын кармап турган жигитти көрүп, өңү бузула түштү. «О-о, Теңир, ушундай да окшош болобу?! Иман... Имандын өзү го, бул бала...»
Өзүн телмире тиктеген бул аялды таң кала карап коюп, Рустам апасын ээрчите эшикке чыгып кетти. Гүлнара өзүн унута терезеге кадалды.
Тигине, эч нерседен бейкапар жигит апасына бир нерселерди айтып, күлүп жатат. Кылчая караган Айша Рустамдын жарк эте күлгөнүн көрүп, эрксизден көзүн жумуп жиберди.
– Шумдугуң кур! Бул эмне деген табышмак эле?! Ушундай да окшоштук болобу?!
Оорукананын дарбазасынан чыгып кеткиче узата карап турду да, керебетке шалак эте отуруп калды. Көкүрөгүн уйгу-туйгу ойлор думуктуруп, жүрөгү сайгылашып чыкты. Кабинетине кирип бараткан Айша Гүлнаранын өңү чөптөй кубарып, шалдайып отурганын көрүп, шаштысы кете түштү.
– Эмне?! Эмне болду?!
– Жүр... жүрөгүм...
Онтоо аралаш үн чыгарган Гүлнараны кучактай калды.
– Азыр, бир аз чыда. Мээрман айым...
Гүлнара Айшанын күйпөлөктөгөнүн угуп-укпай, кулагы дүңгүрөп барып өзүн жоготуп жиберди.
***
Кечкурун санаасы тынбай, Гүлнаранын абалын билип коёюн деп палатага кирген Айша күлүп жиберди.
– Эмне, тигил дүйнөнүн четин көрдүңбү?
– Көрдүм окшойт.
Гүлнара да алсыз жылмайган болду.
– Караңгыдыр, ээ?
– Билбейм эже, аны байкабай калдым.
Экөө бирин-бири карап, бырс күлүп жиберишти.
Айша жеңил дем алып, Гүлнаранын керебетинин четине отурду.
– Кой, ал дүйнөнүн бетин азырынча ары кылсын. Сендей адамдар көпкө жашашы керек.
– Кызык, мен кандай экем?
Жаш баладай кызыга кеткен Гүлнараны карап, Айшанын ичи жылый түштү.
– Сенби... Сен бир адамдын бактысына жаралган жан болсоң керек. Күйөөң бактылуу болсо керек, ээ?
Гүлнаранын азыр эле жайнап турган жүзү бозоро түшүп, улутунуп алды.
– Мурун мен да ошентип ойлочумун. Кийинки кездерде бактысы эмес, шоруна жаралган окшойм деп калдым. Кийинки кездерде таптакыр эле өзгөрүп кетти. Унчукпайт, анан үшкүрүнө берет. Минтип кандай адам үшкүрүнөт, билесизби? Кымбат нерсесин жоготуп, таба албай айласы куруган адам ушинтип үшкүрөт. Аны менен мен да кыйналып бүттүм. Азап тура... Жаныңдын жартысы болуп турган адамың санаа тартканын билип туруп жардам бере албасаң, тирүүнүн тозогу ошол экен.
Айша Гүлнараны аяп да, суктанып да карап турду. “Ушунчалык сулуулукту, назиктикти берген Кудай бактысынан өксүткөнү кандай? Ушундай аялдын сүйүүсүнө ээ болуп, жүрөгүнүн илебине жылынган кандай адам болду экен?..” Гүлнара Айшанын көз карашын байкап, өзүнчө жоруп, кысылып кетти.
– Эмне анча карадыңыз?
– Анчейин эле.
– Эже, жанагы... Жанагы уулуңуз канчада?
– А-а, Рустамбы? Жакында жыйырмага толот. Тентегим чоңоюп калды. Жакында, буюрса, келиндүү да кылганы турат.
Энелик бакыты, сыймыгы ашып-ташыган Айшаны көрүп, кайрадан өз азабы козголуп кетти. Чиркин ай, ушинтип эле энелик бакыттан кол жууп калабы? Бул өмүрдөн наристе жытына канбай өтүп кетеби? Өзү го, өзү. Иманчы, ал кантет?! Ошол учурда көз алдына Рустамдын элеси тартыла калды. Моюнун буруп жарк эте карашы... Жанатан бери ооз учугуна илинип турган суроону кантип бере калганын өзү да түшүнбөй калды.
– Эже, уулуңуз сизге анча окшошпойт го.
– Ийи, мени тартпай калыптыр, атасына окшош.
– Рустамчик, Рустам, шайтан десе, репетиция болуп жатса кайда жүрөсүң?
– Кечирип коюңузчу, агай...
Рустам күнөөлүүдөй башын жерге салды. Ал түнкүсүн апасынан жашырынып автобекетте жүк түшүрүп иштей турган. Муну агайы деле билчү. Эки-үч күн репетицияга келбей койгон башка студент болсо ким билет, эмне кылып жиберерин, бирок Рустамга унчуга албады. Анын күнөөлүү болуп турганы да ичин жылытып жиберди. Деги эле студенттердин арасынан Рустамды өзгөчө жакшы көрчү.
– Мейли, анан сүйлөшөлү, азыр сен бара бер. Бир аздан кийин мен да барам, бир адамды күтүп жаткан элем. Тигине, ал дагы келип калды,- деп ары жакта келаткан узун бойлуу, сымбаттуу адамды утурлай басты.
– Макул.
Рустам агайынын колундагы ачкычты алып, ары жакка жүгүрүп кетти.
Шамил менен саламдашкан Иман болчу. Кийинки кездерде Гүлнаранын жүрөгү ооруп жүргөнүнөн улам Шамил жакшы тааныш врач бар дегенинен келген эле. Иман күлүмсүрөй кол узатты.
– Кандай, Иман? Гүлнара кандай?
– Жакшы эле. Анда-санда жүрөгүм деп калат. Өзүңдүн үй-бүлөң кандай?
– Жакшы эле. Жүрү, кабинеттен сүйлөшөлү.
Ал-жайды сүйлөшүп жай бараткан экөөнүн көңүлүн кайсы бир бөлмөдөн угулган музыка буруп жиберди. Иман шак токтой калып кулак төшөдү. Музыка жакын эле жерден угулуп жаткандай. Иман дем тартпай тыңшап калды.
– А-а, муну менин Рустамым ойноп жатат. Көптөн бери репетицияга келбей калганынан күүсүнөн тая түштүбү десем жок...
Шамил чындап эле кубанып турду.
– Музыканы өтө жакшы түшүнсө керек?
– Албетте, өзгөчө таланттуу бала. Курстун көзгө басар студенти. Жакында Алматыга...- деди сыймыктана бакылдаган Шамил сөзүн бүтүрбөй.
– Жүрү, жакын барып угалы да,- деп жиберди Иман.
Жаш баладай өрөпкүй түшүп, Шамилди дегдеңдете жетелеп алып музыка чыккан жакты көздөй жөнөдү. Эшик саал ачылып турган экен. Иман кең залдын ортосунда кыл кыякта ойноп отурган жигитти көрдү. Жүрөгү опколжуй түштү. Ал эми жигит бар дүйнөнү унутуп койгондой, жан дили менен ойноп жаткан экен. Ар бир кайрык жүрөгүнөн сызылып жаткандай эргип, өзүнчө бир кооз дүйнөдө жүргөндөй.
Иман калтырап кетти. Көздөрү чала жумулган жигиттин жүзүн эми даана көрдү. Эмнегедир анын кыл кыякта ойноп жатканы, чала жумулган көздөрү кимдир бирөөнү эске салгандай. Бул жигитти бир жерден көргөндөй. Кайдан көргөнүн эстей албай жатты. Бирок жүрөгүнө ушунчалык тааныш.
Шамил Имандын бир нерсе деп жиберерин сезип, колунан кармай калды.
– Чүш... Ойной берсин.
Жигит ойноп жатты. Иман эшикти акырын жаап, ойлуу бери бурулду.
– Ким бул? Бир жерден жолуктурган сыяктуумун. ..
– Кандай окуучум бар экен?
Имандын күңкүлдөгөнүнө маани бербей, Шамил өзүнчө сыймыктанып жатты. Ананчы, Рустамы залкар музыкант Иман Асановичтин көңүлүн өзүнө буруп жатса.
– Жакшы окуучуң бар экен. Бул жигитте чоң талант бар экени байкалат. Бирок...
– Эмне, бирок?
– Шамил, сага бул жигит кимдир бирөөнү элестетип жаткан жокпу?
– Жок, эмне болду?
– Эч нерсе.
Иман башын чайкады да, тез коштошуп кете берди. Атүгүл Гүлнаранын врачы тууралуу сүйлөшүүнү да унутуп койду. Шамил ийинин куушуруп, аны караган бойдон эч нерсени түшүнбөй кала берди.
Тепкичтерден тез-тез аттап бараткан Иман капилеттен жүрөгүнө бүлүк түшүргөн жигитти элестетип баратты. «Кайдан көрдүм эле?.. Кайдан көрдүм эле бул жигитти?.. Эмнегедир бардыгы тааныш. Кыл кыякта ойношу да, колдору да. Кызык...” Кайдагы бир жигитке ушунчалык беймаза болгонуна Имандын жини келип турду. Бирок чала жумулган көздөр, узунунан келген колдор, чачтар жүрөгүн эзип, тынчтык бербей жатты. Өз ойлору менен алек болуп баратып, алдыда келаткан аялга урунуп алды.
– Кечиресиз!
Ыңгайсызданган Иман аялга назар таштап койбой кете берди.
– Иман!
Шалдая түшкөн аялдын көмөкөйү катып, калтырай шыбыраганын Иман уккан да жок. «Ошол... Ай, Кудай ай! Өзү го...» Көздөрүнө жаш толгон Айша кайра-кайра ушинтип сүйлөй берди. Кымбат адамы эч нерсени сезбей узап баратканына Айшанын жүрөгү сыздап жатты.
– Айша эже, сизге эмне болду?
Кулагына угулган үндөн улам чочуп кеткен Айша уулунун курсташы Айнураны көрүп, карбаластай түштү.
– Менби, мен... Тиги эски таанышымды көрүп... Эмне, окууңар бүттүбү? Рустам кайда?
– Аны агай алып калды. Азыр келет. Баса, эже, бул сизге. Туулган күнүңүз менен!
– Рахмат, алтыным! Өмүрлүү бол! Айнуранын колундагы кутучаны алып, Айша болочок келинин алкап койду.
Бүгүн Айшанын туулган күнү эле. Ошого карата балдары менен шаар аралап, сүрөткө түшүп коёлу деген. Институтка келгени да ошондон болчу.
– Айша эже, тигине, Рустам менен Шамил агай. Какие они серьёзные...
Кыткылыктай күлгөн Айнура чуркап барып Рустамдын моюнуна асылды.
– Чүш... Апам...- деп Рустам Айнурага акырын шыбырады.
– Ну и что?
Айнура мурчуңдап таарына кетти. Аңгыча жетип келген Шамил Айшага күлө карады.
– Айша Кадыровна, кандайсыз? Бул шайтандарды карасаң деле! Ай, азыркы жаштар...
– Коюңузчу, жаштарда...- деп Айша күлө сүйлөдү. Апасын көрөрү менен Рустамдын көңүлү ачыла түштү.
– Апа, көп күттүңүзбү?
– Жок, кулунчагым, анча деле күтпөдүм. Топчулан, суук тиет.
Айша уулунун жакаларын кымтып, өнтөлөй кетти.
– Жок, Айша эже, сиз эми уулуңузду кичине баладай көрбөңүз. Кана, Рустам Иманович, сиздин ийгилигиңиз жөнүндө апаңыз менен бөлүшүүгө убакыт жетти го дейм.
– Жок, азыр эмес, агай.
Рустам кысылып кетти. Апасына бул маанилүү жаңылыкты өзү айткысы келди эле да.
– Жок, азыр эле айтышың керек. Апасынын туулган күнүнө мындан артык белек болобу? Угуп туруңуз, Рустам тандалган окуучулардын катарында Алматыга сынакка бармай болду!
– Ураа!
Айнура Рустамды чопулдатып өпкүлөп жиберди.
– Мен билгем... Сени тандашарын билгем!
Айша эмнегедир бул жаңылыкка кубанган жок. Кубангандын ордуна кандайдыр бир тынчсыздануу, кооптонуу эне жүрөгүнө бүлүк салып жиберди.
– Апа!
Уулунун суроолуу көз карашын көрүп, Айша уялып кетти.
– Мен эмне болуп турам?.. Куттуктайм, балам! Бул да болсо ийгилик. Кап, оозума да сөз келбей... Келчи, өөп коёюн!
Айша Рустамдын чекесинен өөп алды.
– Чоңоёт деген ушул да... Балапаным десе.
Бирок Айшанын дилинде сызылган тымызын өкүнүч бар эле. «А-а, кулунум ай, канчалык алыстатайын десем да, баары бир ата жолу менен кетмей болдуң го... Ал жол кандай татаал экенин билсең... Мейли эми, узун жаның аман жүрсө болду...» деген ойлор уюлгуп жаткан эле. Кайрадан салмактуу кадам таштап, артын кылчайып карап койбой кетип бараткан Имандын элеси көз алдына тартыла түштү.
– Апа!
Айша дендароо болуп турганын сезип, калп эле күлүп калды.
– Мен эмне болуп турам?
– Эмне туруп калдык анда, басалы, ээ?
Рустам апасын аяй карап, төртөө ээрчише узап баратышты.
Ушул күндөн тартып Рустам Алматыда өтчү сынакка жан дили менен берилип даярдана баштады. Күндүз да, түнкүсүн да кыл кыягы менен сүйлөшүп, өзүн кандайдыр бир чоң ишке даярдап жаткандай. Өңдөн азып кеткен уулун аяп, Айша да бир чети «койчу балам, анчалык өзүңдү кыйнабачы... » дегиси келет. Бирок жаш неменин дилин суутуп аламбы деп чочулайт. Уулу өзүнө да белгисиз таптакыр башка дүйнөнүн кучагында жүргөнүн, ага кийлигишүүгө акысы жок экенин тымызын туюп, дилинде өкүнүп да кетти.
Оорукана. Узунунан кеткен коридордо өңү сумсайыңкы, арыкчырай келген сымбаттуу аял терезени тигиле тиктеп, узун санаанын толкунунда калкып турду. Олоң чачы ийининен ылдый төгүлүп, ботонун көзүндөй жайнаган көздөрүндө чексиз санаа.
Оорулууларды текшерип келаткан Айша селдее бир чекитти тиктеген бул келинди көрүп, жүрөгү мыкчыла түштү. Эмнегедир жаралуу аркардай жалдыраган бул көздөрдү көргөн сайын жүрөгү түпөйүл. Оорулуулардын ар бирине көңүл буруу милдети болсо да, ушул аялды көргөн сайын боор толгоп аяп кетчү болду. Ушул үлбүрөгөн назик жанды мынчалык ким бейпайга салды экен? Азыр да бар дүйнөнү унутуп турган Гүлнараны көрүп өзүнчө кейип кетти. «Бир байкуш аял экен, жетимсиреп турганы-турган. ..» деп ойлонуп турду да, чечкиндүү басып жанына келди.
– Анчалык зарыкпачы, сиңдим, келер. Кимди күтүп жатасың?
Гүлнара жакшы сөз укканга эреркей түштү.
– Эч кимди деле күтпөдүм, эже. Тигил балдарды карап жатам. Карасаңыз, томпоңдошуп деле татынакай балдар экен. Күндө келишет. Сыягы апасына келишсе керек. Атасы аларды эшикке тургузуп коюп апасына кирип чыкканча, деле сонун ойношот. Карап туруп моокумум канбайт. Кечке тиктеп тургум келе берет.
Гүлнаранын кусага толгон үнү Айшанын да зээнин кейитип жиберди. Бул али жүзүн көрбөгөн өз наристесине болгон эненин кусалыгы экенин жаземдебей баамдады. Наристе жытына зар болгон эненин үнү гана ушундай чыгат.
Гүлнара Айшага шарт бурулду да:
– Балаңыз барбы, эже?- деди.
– Уулум бар.
Айша сыймыктана кетти.
– Жигит болуп калды, тентегим. Жакында... Тигине, уулум. Алдыңа кетейин, дегдеңдеп деле топчуланып баспайт. Мен азыр...
Айша уулуна утурлай жүгүрдү.
Кылчая берген Гүлнара он метрдей аралыкта эшиктин туткасын кармап турган жигитти көрүп, өңү бузула түштү. «О-о, Теңир, ушундай да окшош болобу?! Иман... Имандын өзү го, бул бала...»
Өзүн телмире тиктеген бул аялды таң кала карап коюп, Рустам апасын ээрчите эшикке чыгып кетти. Гүлнара өзүн унута терезеге кадалды.
Тигине, эч нерседен бейкапар жигит апасына бир нерселерди айтып, күлүп жатат. Кылчая караган Айша Рустамдын жарк эте күлгөнүн көрүп, эрксизден көзүн жумуп жиберди.
– Шумдугуң кур! Бул эмне деген табышмак эле?! Ушундай да окшоштук болобу?!
Оорукананын дарбазасынан чыгып кеткиче узата карап турду да, керебетке шалак эте отуруп калды. Көкүрөгүн уйгу-туйгу ойлор думуктуруп, жүрөгү сайгылашып чыкты. Кабинетине кирип бараткан Айша Гүлнаранын өңү чөптөй кубарып, шалдайып отурганын көрүп, шаштысы кете түштү.
– Эмне?! Эмне болду?!
– Жүр... жүрөгүм...
Онтоо аралаш үн чыгарган Гүлнараны кучактай калды.
– Азыр, бир аз чыда. Мээрман айым...
Гүлнара Айшанын күйпөлөктөгөнүн угуп-укпай, кулагы дүңгүрөп барып өзүн жоготуп жиберди.
***
Кечкурун санаасы тынбай, Гүлнаранын абалын билип коёюн деп палатага кирген Айша күлүп жиберди.
– Эмне, тигил дүйнөнүн четин көрдүңбү?
– Көрдүм окшойт.
Гүлнара да алсыз жылмайган болду.
– Караңгыдыр, ээ?
– Билбейм эже, аны байкабай калдым.
Экөө бирин-бири карап, бырс күлүп жиберишти.
Айша жеңил дем алып, Гүлнаранын керебетинин четине отурду.
– Кой, ал дүйнөнүн бетин азырынча ары кылсын. Сендей адамдар көпкө жашашы керек.
– Кызык, мен кандай экем?
Жаш баладай кызыга кеткен Гүлнараны карап, Айшанын ичи жылый түштү.
– Сенби... Сен бир адамдын бактысына жаралган жан болсоң керек. Күйөөң бактылуу болсо керек, ээ?
Гүлнаранын азыр эле жайнап турган жүзү бозоро түшүп, улутунуп алды.
– Мурун мен да ошентип ойлочумун. Кийинки кездерде бактысы эмес, шоруна жаралган окшойм деп калдым. Кийинки кездерде таптакыр эле өзгөрүп кетти. Унчукпайт, анан үшкүрүнө берет. Минтип кандай адам үшкүрүнөт, билесизби? Кымбат нерсесин жоготуп, таба албай айласы куруган адам ушинтип үшкүрөт. Аны менен мен да кыйналып бүттүм. Азап тура... Жаныңдын жартысы болуп турган адамың санаа тартканын билип туруп жардам бере албасаң, тирүүнүн тозогу ошол экен.
Айша Гүлнараны аяп да, суктанып да карап турду. “Ушунчалык сулуулукту, назиктикти берген Кудай бактысынан өксүткөнү кандай? Ушундай аялдын сүйүүсүнө ээ болуп, жүрөгүнүн илебине жылынган кандай адам болду экен?..” Гүлнара Айшанын көз карашын байкап, өзүнчө жоруп, кысылып кетти.
– Эмне анча карадыңыз?
– Анчейин эле.
– Эже, жанагы... Жанагы уулуңуз канчада?
– А-а, Рустамбы? Жакында жыйырмага толот. Тентегим чоңоюп калды. Жакында, буюрса, келиндүү да кылганы турат.
Энелик бакыты, сыймыгы ашып-ташыган Айшаны көрүп, кайрадан өз азабы козголуп кетти. Чиркин ай, ушинтип эле энелик бакыттан кол жууп калабы? Бул өмүрдөн наристе жытына канбай өтүп кетеби? Өзү го, өзү. Иманчы, ал кантет?! Ошол учурда көз алдына Рустамдын элеси тартыла калды. Моюнун буруп жарк эте карашы... Жанатан бери ооз учугуна илинип турган суроону кантип бере калганын өзү да түшүнбөй калды.
– Эже, уулуңуз сизге анча окшошпойт го.
– Ийи, мени тартпай калыптыр, атасына окшош.
Мени жаман көргөндөрдү,
мен жаман көргөнгө убактым жок! Анткени мен, мени жакшы көргөндөр менен гана алекмин!
#4 14 October 2015 - 19:00
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1067
- 14 May 15
- : 28 Nov 2019 07:18
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:ордолуу ОШ
Гүлнаранын деми буула түштү.
– Атасына... Ал дагы Рустамдай бийик эле. Экөөбүз чогуу басканда боюмдун кичинекейинен уялып кетчүмүн.
– Эмне, кайтыш болуп калганбы?
Айша «жок» дегендей башын чайкап, кейиштүү жылмайып алды.
– Жок, сиңдим, аман-эсен эле болсо керек. Бирок ал Рустам экөөбүз үчүн жок.
Айша баягы өзүн тааныбай, күңкүлдөп кечирим сурап өтүп кеткен Иманды эстей калды. Алыска көз чаптырып, өзү менен өзү сүйлөшүп жаткандай күбүрөнүп алды.
– Кызык, өгүнү ошол адамды көрдүм. Ал мени тааныган жок. Таптакыр тааныбады. А мен шордуу аны миң адамдын арасынан болсо да жаземдебей тааныйт элем. Ошол учурда өз тагдырыма, өз жүрөгүмө таарындым. Канча жыл өтсө да ал адамды тааныган жүрөгүмө таң калдым. Ойлосом, бул жашоодо көп нерсеге жеткен экем. Турмуш менен күрөштүм, кээде жеңилдим, кээде жеңдим. Бир гана мобул жеримдин бөксөсү толбой койду. Көрсө, Иман мендеги жашоого болгон кумардын баарын өзү менен кошо алып кеткен экен. Мен Им...
– Токтот!
Капысынан кыйкырып жиберген Гүлнара эки колу менен бетин басып, өксүп жиберди.
– Токтотуңузчу, эже, айтпаңызчы, кереги жок, думугуп баратам!
Дирилдеген эриндерине ээ боло албай калчылдап кетти. Чындык экен да, жүрөгү бекер тыпырабаган экен да, жаңылбаган экен да. Эми ага бардыгы айкын болду.
Айша эч нерсени түшүнгөн жок. Өз арманын айтам деп оорулуу аялдын жүрөгүн оорутуп алганына уялып кетти.
– Кечирип койчу, сиңдим. Мен билбей эле... Мен куруюн. Өз арманымды айтып, сенин жүрөгүңдү козгоп алдым көрүнөт. Койчу, анча ыйлабачы,- деп жашып кеткен Айша Гүлнараны аяр кучактап, жаш толгон жүзүн аарчып жиберди.
– Кудай, ай, ушундай да болобу?! Айтыңызчы, эже, ушундай да болобу?
Эчкире кучагына жыгылган Гүлнара өзүнө гана белгилүү сырды, өзүнө белгилүү арманды айталбай ыйлай берди. Айша болсо качандыр бир кезде өзүнүн бактысын уурдаган кымбаты Имандын аялы ушул экенин билбей отурду. Экөө тең бир адамды сүйүп, бир адамдын аптабына күйүп жатканын билишкен эмес эле. Тек гана тагдырдын бороонуна дирилдеген жалбырактардай экөө тең өз сүйүүлөрү үчүн ыйлап турушту.
Иман палатанын босогосун аттаары менен Гүлнаранын иреңин көрүп, чочуп кетти.
– Гүкү, асылым, эмне болду? Эртең менен эле жакшы эмес белең.
Чөгөлөй калып аялынын чачынан сылап, жалооруп жиберди.
– Коркпо, жакшы элемин,- деди алсыз кыңылдаган Гүлнар.
– Жөн эле сени сагынып кеткенимен мээрман айымга телефон чалдырган элем. Көздөрүңдү сагынып кеттим, Иман,- деп көздөрүнүн кычыктарына жаш толо түшкөнүн билгизбей, калп эле күлгөндөй түр көрсөттү.
– Ыйлаагым менин! Дагы ыйлаган экенсиң, ээ?
Жаш баладай бооруна кыскан Иман аялынын абалына зээни кейип кетти.
– Мен да сени сагындым, жаным! Сен бул жакта болгондон бери үйгө кире элекмин. Сенсиз ал үйдүн көркү жок. Көрүнгөн жерде жүрөм. И-и, баса, Алматыда боло турган сынакка мени дагы мейман катары чакырып коюшуптур. Жок дей албадым. Барбасам болбостур, ээ?
Иман аялына суроолуу карап калды.Ал күйөөсүнөн көзүн албай ойлуу жата берди. Анын ар бир кыймылынан жанагы эшиктин туткасын кармап турган жигитке окшоштукту таап, ого бетер жүрөгү бырчаланып жатты. «Эми кандай болуп кетер экен? Алда байкушум ай, уулуңдун эр жеткенин билбейсиң, ээ? Өзүм айтсамбы? Ошого кудуретим жетер бекен? Курган жүрөк, мынча эмне тыпырайт?..» деп ой түрмөгүн кайра түрө баштады.
Иман аялынын оюндагы нерседен таптакыр кабарсыз болчу. Тек гана аялынын өңү бозоруп алсыз жатканына жүрөгү мыкчылып, эмне деп жубатарын билбей, колдорун аяр сылагылай берди.
– Эмне дейсиң, барайынбы?
– Мейли, өзүң бил,- деп Гүлнаранын үнү бошоң чыкты.
– Барсаң барып кел. Бирок жүрөгүм эмнегедир эле алып учуп, башкача болуп жатат. Ал жакка барсаң эле бир нерсе болчудай болуп...
– Койчу, жөн эле ушинте бересиңби? Антпей эле мени жаныңдан чыгаргың келбей жатат да, ээ?
Тамашалай күлгөн Иман аялынын мурдунан чымчып эркелетип койду.
Экөө кайрадан унчукпай калышты. Иман аялынын жалынычтуу көздөрүнөн качып, «мынча эмне көздөрү киртиет? Оорусу анча деле катуу эмес эле го... Врачтарга кайрадан кирип сүйлөшүп чыгуум керек...» деп ойлоп жатты.
– Иман.
– О-у.
– Биз бактылуу эле жашадык, ээ?
Мындай күтүлбөгөн суроого Имандын шаштысы кете түштү.
– Антип сурабачы.
– Айтсаң эми.
– Мен үчүн сенин бул дүйнөдө жашаганың, чоң бакыт, Гүлүм! Анан кантип бактылуу жашабайлы? Бактылуу жашадык. Дагы көпкө бактылуу жашайбыз.
Иман Гүлнаранын тынчын алган бир ой турганын билди. Бирок эмнегедир ошол нерседе өзүнүн да тиешеси бар экенин сезгендей, такып сурагандан коркуп турду.
– Мени кечиресиңби?
– Эмне, күнөө кылдың беле?- деди Иман сөздү тамашага буруп.
– Кылгам... Опол тоодой күнөө кылгам. Мен болбосом балага зар болуп жүрбөйт элең да.
– Дагы баштадыңбы? !
Иман бурк этип ордунан турду да, терезеге барды.
– Гүлнара, кайра баштабачы!
– Кантип баштабайм?! Бассам-турсам көкүрөгүмдү кемирип-кесип жаткан нерсени кантип баштабайм?! Сенден башка бирөө болсо, эчак эле кетип калмак!
– Балким, башка аялдан бактылуу болот белең? А сен антпедиң. Таштап кете албай койдуң. Сен ашкере мээримдүү, ашкере адамгерчиликтүү жансың, Иман. Сенден башка бирөө болсо, мен деле баш оогон жакка басып кетмекмин. Бирок мен да сенсиз жашай албасымды түшүндүм. Анан да таптакыр эле үмүтүм үзүлбөй койду. Өзүң деле билесиң го, кайда гана барган жокмун. Бирок үмүтүм үзүлгөндө кеч болуп калган экен. Эми айтарым, Иман, жоголгон уулуңду изде. Чоңоюп калгандыр эмдигиче, түшүнөт. Түшүнбөсө да издеп табуу – сенин парзың.
Иман Гүлнаранын сөзүн бөлдү.
– Эмне деп жатасың, ыя?! Кайдагыны айтып жүрөгүмдү козгобочу! Батыраак айыгып кетейин десең боло!
Имандын үнү калтырап чыкты. Ал терезени карап бир аз турду да:
– Кой, мен жолго даярданайын, - деп ооз учунан күңкүлдөп, аялы менен коштошуп койбой палатадан чыгып кетти.
Ордунан араң турган Гүлнара терезеге жакын барып, күйөөсүнүн артынан телмире карап кала берди. Ал Имандын кычыраган карды жиреп өзүнөн-өзү буулугуп, кыжалат болуп баратканын далысын карап эле сезди.
Иман болсо алдыда тагдырдын бороон-чапкыны күтүп турганын сезбей узап бараткан эле. Балпалактап жааган кар тез эле анын караанын көрсөтпөй салды.
Шырп алдырбай акырын баскан Айша дагы да болсо чөк түшүп отуруп алып кыл кыягы менен алышып жаткан уулун көрүп, анын көктүгүнө таң берди. «Мынчалык эмне көжөлдү, байкуш бала? Дүйнөнүн бардык рахатын ушул кыл кыяктан алчудай болду го...»
Рустам башын көтөрө калып маңдайындагы терин аарчыды да, күнөөлүү жылмайып койду.
– Алың кандай, балам? Казактарды жолго таштачудайсыңбы?
– Көрөбүз го, апа. Бирок ал жакка казактар эле эмес, бүт Азия боюнча кыл кыякчылар барат эмеспи, жүрөксүп турам.
Рустамдын көзү апасынын колундагы нерсеге түштү.
– Колуңуздагы эмне, апа?
– Булбу? Бул сага, балам.
Айша колундагы тумарды өйдө көтөрдү. Бурчтарында көз мончоктор тизилген кадимки эле үч бурчтук тумар.
Рустам күлүп жиберди.
– Эмне, апа, ушуга да ишенесизби?
– Шайтан десе, күлбө. Бул ийгилик алып келет. Кана, кел, көзү жамандан, сөзү жамандан сактасын. Моюнуңдан эч түшүрбө.
Айша тумарды уулунун моюнуна илип жатып, жалына кетти.
– Козум десе, деле боюң теректей болуп кайда баратат, билбейм.
Айша ырым кылган бул тумар атасыныкы экенин Рустам билген жок. Балапанын коргогон чымчыктай уулун жаман көздөн сактаган эне байкуш ушинтип узатып калды.
***
Алматы. Кең зал. Музыканын толкунунда термелген эл. Сахнанын артында тыпырай баскан адамдар. Ары-бери өткөндөр кайдыгер сыяктуу обочодо жалгыз турган жигитти таң калып карап коюп жатышты.
Рустам кыл кыягын колуна мыкчый кармап алып сахнага чыкчу мөөнөтүн күтүп, бир калыпта ойлуу турду. Бир аз чытылган кабагы болбосо, жүзүндө эч бир апкааруу, жүрөксүү сезилбейт. Балбылдаган кош жанары гана купуя сыр каткандай муңайым.
Аңгыча Шамил келип Рустамдын далысынан аста таптай кулагына шыбырады:
– Ну, дорогой, азыр чыгасың. Техника, техниканы унутпа, макулбу?
Оозун жыйып алгыча эле алпаруучу кыздын коңгуроодой үнү:
– Жаш талант, Иманов Рустам!- деп жаңыра түштү.
Иман алдыда кадырлуу коноктордун катарында отурган эле. Кыл кыякты оңдой кармап чыгып келаткан баягы жигитти дароо тааныды. “Ооба, ошол...”
Эмнегедир өзү чыгып жаткандай апкаарып, жүрөгү туйлай түштү. Кең залдын ортосунда турган жигиттин кыймыл-аракети, өңү тааныш көрүнө баштады.
Рустам аста жүгүнүп коюп ойной баштады. Сыбызгыган күү кең залга толуп чыкты. Жигиттин жүрөгүнүн ар бир кагышы музыканын кайрыктары менен кошо термелип жаткандай. Иман таң кала карай берди. Сезимди сергитип, жан дүйнөңдү козгоп черткен адамды биринчи көрүшү. Иман эле эмес, бүт эл сыйкыр музыканын дүйнөсүнө арбалгандай тымтырс.
Рустамдын бул учурда көөдөнү алып учуп, өзү да асман-жердин ортосунда тургандай абалда эле. Ушул жерде ушул күүнү угуу үчүн жаралгандай залдагы элди да, өзүн да унутуп, жан дили менен ойноп жатты. Акыркы кайруусунда башын силке берип моюнун бурганда, Имандын көзүнө баягы кызыл тумар көрүнө түштү.
«О-о, Кудай, эмнени көзүмө көргөзүп турасың? Бул менин тумарым го, кандайча?..» деп күбүрөп жиберди.
Курч көздөрү Рустамдын өңү-башын сыдыргыдан өткөрүп, дилинде сызылган капилет ойдон өзү коркуп кетти. Бир саамга тигилип туруп, эрксизден көзүн жумуп жиберди.
Ооба, канчадан бери учугу түгөнбөгөн ойлордун жообу, бул жигиттин өзүнө окшоштугу болчу.
«Жок, жок, түшүм, түшүм болуш керек...» деп жанталаша кобурап жиберди. Башы дүңгүрөп, кол чабуулар менен сахнадан чыгып бараткан Рустамды карап, катты да калды.
– Имаке, эмне болду?! Өңүң кантет?!- деди күйпөлөктөгөн досу.
– Жок, жок, эч нерсе эмес!
Өңү чөптөй кубарган Иман чалынып-чулунуп сахнаны көздөй умтула берди. Көөдөндөгү оргуштаган сезимдерден денеси титирей сахнаны көздөй жөнөдү. Ал өмүрүндөгү качандыр бир жоготкон бактысына талпынып бараткан эле.
– Ай, шайтаным, ушундай мыкты ойнодуң да! Мен билгем, мен сага ишенгем, азамат!
Катуу бакылдаган Шамил Рустам сахнанын артына өтөрү менен кучактай калды. Көздөрүнө жаш чайыган Шамил шакиртин боорунан чыгарбай көпкө кучактап турду.
Мына, канчадан бери көжөлгөн эмгегинин кайрымжысы!
Ал эми Рустам дале бир калыпта. Болгону, өмүрүндөгү зор ишти аткарып койгондой жеңилдене түшкөнүн сезди. Агайынын кучагынан эптеп бошонуп, шалак этип орундукка отуруп калды. Көкүрөгү жеңилдей түштү. Шамил гана толкуган кубанычын жашыра албай «ай, азамат!» деп беш айтып, өзүнчө кубанып жүрөт. Агайына бир чети күлкүсү келип, бир чети эреркей түштү. Апасынан кийинки эле жакын адамы ушул Шамил агайы. Апасын эстээри менен ордунан ыргып турду.
– Агай, азыр, бир мүнөт... Апама телефон чалам деп убада берген элем. Мен азыр...- деп чуркап жөнөдү.
Ошол учурда Шамил ары жактан көрүнө берген Иманга карап, кыйкырып коё берди.
– Имаке, көрдүңбү, ыя?! Менин Рустамымды көрдүңбү?! Чымындын учканы угулуп турду го, чиркин! Талант, тубаса талант эмей эмне, ээ?!
Иман анын сөздөрүн угуп-укпай басып кетти. Көзүнө көрүмчүдөй кайып жоголгон элести издеп, алды-артына кылчактап жатты. Астында ким сүйлөп жатат, ким турат, ага азыр баары бир эле. Жүрөгү солкулдап, уулун издеген ата миң мертебе жаратканга жалынып жатат. Бирок ал күнү ата-баланын жолугушуусу болгон жок. Сахнанын артын беш айланып чыгып өңүнөн кетип, алдан тайып отуруп калды. Дубалга сүйөнүп, бир жерди тиктеп отурган досун Анвар сахнанын артынан тапты.
– Ой, сен эмне отурасың? Концерт аяктагандан бери ары карап, бери карап сени таппайм. Мунун чокунган попко окшоп отурганын көр, ха-ха-ха... Жүрү эми, мейманканага, - деп Иманды колтуктап алган Анвар досунун өңүн байкап, чочуп кетти.
– Иман, сага эмне болду?
– Эч нерсе.
Ордунан теңселип араң турган Иман дагы эле эки жагын үмүттүү карайт.
Күрсүнүп алып досунун жетегине көнүп берди. Мээси лукулдап чыккан Имандын көз алдында дагы эле кызыл тумар. Ооба, ошол тумары Айшада калган экен.
Бир жолу мончогу үзүлүп кетип, “мончок тагып келем” деп кеткенин эстеди. Ошол боюнча унут болуп калган эле.
– Атасына... Ал дагы Рустамдай бийик эле. Экөөбүз чогуу басканда боюмдун кичинекейинен уялып кетчүмүн.
– Эмне, кайтыш болуп калганбы?
Айша «жок» дегендей башын чайкап, кейиштүү жылмайып алды.
– Жок, сиңдим, аман-эсен эле болсо керек. Бирок ал Рустам экөөбүз үчүн жок.
Айша баягы өзүн тааныбай, күңкүлдөп кечирим сурап өтүп кеткен Иманды эстей калды. Алыска көз чаптырып, өзү менен өзү сүйлөшүп жаткандай күбүрөнүп алды.
– Кызык, өгүнү ошол адамды көрдүм. Ал мени тааныган жок. Таптакыр тааныбады. А мен шордуу аны миң адамдын арасынан болсо да жаземдебей тааныйт элем. Ошол учурда өз тагдырыма, өз жүрөгүмө таарындым. Канча жыл өтсө да ал адамды тааныган жүрөгүмө таң калдым. Ойлосом, бул жашоодо көп нерсеге жеткен экем. Турмуш менен күрөштүм, кээде жеңилдим, кээде жеңдим. Бир гана мобул жеримдин бөксөсү толбой койду. Көрсө, Иман мендеги жашоого болгон кумардын баарын өзү менен кошо алып кеткен экен. Мен Им...
– Токтот!
Капысынан кыйкырып жиберген Гүлнара эки колу менен бетин басып, өксүп жиберди.
– Токтотуңузчу, эже, айтпаңызчы, кереги жок, думугуп баратам!
Дирилдеген эриндерине ээ боло албай калчылдап кетти. Чындык экен да, жүрөгү бекер тыпырабаган экен да, жаңылбаган экен да. Эми ага бардыгы айкын болду.
Айша эч нерсени түшүнгөн жок. Өз арманын айтам деп оорулуу аялдын жүрөгүн оорутуп алганына уялып кетти.
– Кечирип койчу, сиңдим. Мен билбей эле... Мен куруюн. Өз арманымды айтып, сенин жүрөгүңдү козгоп алдым көрүнөт. Койчу, анча ыйлабачы,- деп жашып кеткен Айша Гүлнараны аяр кучактап, жаш толгон жүзүн аарчып жиберди.
– Кудай, ай, ушундай да болобу?! Айтыңызчы, эже, ушундай да болобу?
Эчкире кучагына жыгылган Гүлнара өзүнө гана белгилүү сырды, өзүнө белгилүү арманды айталбай ыйлай берди. Айша болсо качандыр бир кезде өзүнүн бактысын уурдаган кымбаты Имандын аялы ушул экенин билбей отурду. Экөө тең бир адамды сүйүп, бир адамдын аптабына күйүп жатканын билишкен эмес эле. Тек гана тагдырдын бороонуна дирилдеген жалбырактардай экөө тең өз сүйүүлөрү үчүн ыйлап турушту.
Иман палатанын босогосун аттаары менен Гүлнаранын иреңин көрүп, чочуп кетти.
– Гүкү, асылым, эмне болду? Эртең менен эле жакшы эмес белең.
Чөгөлөй калып аялынын чачынан сылап, жалооруп жиберди.
– Коркпо, жакшы элемин,- деди алсыз кыңылдаган Гүлнар.
– Жөн эле сени сагынып кеткенимен мээрман айымга телефон чалдырган элем. Көздөрүңдү сагынып кеттим, Иман,- деп көздөрүнүн кычыктарына жаш толо түшкөнүн билгизбей, калп эле күлгөндөй түр көрсөттү.
– Ыйлаагым менин! Дагы ыйлаган экенсиң, ээ?
Жаш баладай бооруна кыскан Иман аялынын абалына зээни кейип кетти.
– Мен да сени сагындым, жаным! Сен бул жакта болгондон бери үйгө кире элекмин. Сенсиз ал үйдүн көркү жок. Көрүнгөн жерде жүрөм. И-и, баса, Алматыда боло турган сынакка мени дагы мейман катары чакырып коюшуптур. Жок дей албадым. Барбасам болбостур, ээ?
Иман аялына суроолуу карап калды.Ал күйөөсүнөн көзүн албай ойлуу жата берди. Анын ар бир кыймылынан жанагы эшиктин туткасын кармап турган жигитке окшоштукту таап, ого бетер жүрөгү бырчаланып жатты. «Эми кандай болуп кетер экен? Алда байкушум ай, уулуңдун эр жеткенин билбейсиң, ээ? Өзүм айтсамбы? Ошого кудуретим жетер бекен? Курган жүрөк, мынча эмне тыпырайт?..» деп ой түрмөгүн кайра түрө баштады.
Иман аялынын оюндагы нерседен таптакыр кабарсыз болчу. Тек гана аялынын өңү бозоруп алсыз жатканына жүрөгү мыкчылып, эмне деп жубатарын билбей, колдорун аяр сылагылай берди.
– Эмне дейсиң, барайынбы?
– Мейли, өзүң бил,- деп Гүлнаранын үнү бошоң чыкты.
– Барсаң барып кел. Бирок жүрөгүм эмнегедир эле алып учуп, башкача болуп жатат. Ал жакка барсаң эле бир нерсе болчудай болуп...
– Койчу, жөн эле ушинте бересиңби? Антпей эле мени жаныңдан чыгаргың келбей жатат да, ээ?
Тамашалай күлгөн Иман аялынын мурдунан чымчып эркелетип койду.
Экөө кайрадан унчукпай калышты. Иман аялынын жалынычтуу көздөрүнөн качып, «мынча эмне көздөрү киртиет? Оорусу анча деле катуу эмес эле го... Врачтарга кайрадан кирип сүйлөшүп чыгуум керек...» деп ойлоп жатты.
– Иман.
– О-у.
– Биз бактылуу эле жашадык, ээ?
Мындай күтүлбөгөн суроого Имандын шаштысы кете түштү.
– Антип сурабачы.
– Айтсаң эми.
– Мен үчүн сенин бул дүйнөдө жашаганың, чоң бакыт, Гүлүм! Анан кантип бактылуу жашабайлы? Бактылуу жашадык. Дагы көпкө бактылуу жашайбыз.
Иман Гүлнаранын тынчын алган бир ой турганын билди. Бирок эмнегедир ошол нерседе өзүнүн да тиешеси бар экенин сезгендей, такып сурагандан коркуп турду.
– Мени кечиресиңби?
– Эмне, күнөө кылдың беле?- деди Иман сөздү тамашага буруп.
– Кылгам... Опол тоодой күнөө кылгам. Мен болбосом балага зар болуп жүрбөйт элең да.
– Дагы баштадыңбы? !
Иман бурк этип ордунан турду да, терезеге барды.
– Гүлнара, кайра баштабачы!
– Кантип баштабайм?! Бассам-турсам көкүрөгүмдү кемирип-кесип жаткан нерсени кантип баштабайм?! Сенден башка бирөө болсо, эчак эле кетип калмак!
– Балким, башка аялдан бактылуу болот белең? А сен антпедиң. Таштап кете албай койдуң. Сен ашкере мээримдүү, ашкере адамгерчиликтүү жансың, Иман. Сенден башка бирөө болсо, мен деле баш оогон жакка басып кетмекмин. Бирок мен да сенсиз жашай албасымды түшүндүм. Анан да таптакыр эле үмүтүм үзүлбөй койду. Өзүң деле билесиң го, кайда гана барган жокмун. Бирок үмүтүм үзүлгөндө кеч болуп калган экен. Эми айтарым, Иман, жоголгон уулуңду изде. Чоңоюп калгандыр эмдигиче, түшүнөт. Түшүнбөсө да издеп табуу – сенин парзың.
Иман Гүлнаранын сөзүн бөлдү.
– Эмне деп жатасың, ыя?! Кайдагыны айтып жүрөгүмдү козгобочу! Батыраак айыгып кетейин десең боло!
Имандын үнү калтырап чыкты. Ал терезени карап бир аз турду да:
– Кой, мен жолго даярданайын, - деп ооз учунан күңкүлдөп, аялы менен коштошуп койбой палатадан чыгып кетти.
Ордунан араң турган Гүлнара терезеге жакын барып, күйөөсүнүн артынан телмире карап кала берди. Ал Имандын кычыраган карды жиреп өзүнөн-өзү буулугуп, кыжалат болуп баратканын далысын карап эле сезди.
Иман болсо алдыда тагдырдын бороон-чапкыны күтүп турганын сезбей узап бараткан эле. Балпалактап жааган кар тез эле анын караанын көрсөтпөй салды.
Шырп алдырбай акырын баскан Айша дагы да болсо чөк түшүп отуруп алып кыл кыягы менен алышып жаткан уулун көрүп, анын көктүгүнө таң берди. «Мынчалык эмне көжөлдү, байкуш бала? Дүйнөнүн бардык рахатын ушул кыл кыяктан алчудай болду го...»
Рустам башын көтөрө калып маңдайындагы терин аарчыды да, күнөөлүү жылмайып койду.
– Алың кандай, балам? Казактарды жолго таштачудайсыңбы?
– Көрөбүз го, апа. Бирок ал жакка казактар эле эмес, бүт Азия боюнча кыл кыякчылар барат эмеспи, жүрөксүп турам.
Рустамдын көзү апасынын колундагы нерсеге түштү.
– Колуңуздагы эмне, апа?
– Булбу? Бул сага, балам.
Айша колундагы тумарды өйдө көтөрдү. Бурчтарында көз мончоктор тизилген кадимки эле үч бурчтук тумар.
Рустам күлүп жиберди.
– Эмне, апа, ушуга да ишенесизби?
– Шайтан десе, күлбө. Бул ийгилик алып келет. Кана, кел, көзү жамандан, сөзү жамандан сактасын. Моюнуңдан эч түшүрбө.
Айша тумарды уулунун моюнуна илип жатып, жалына кетти.
– Козум десе, деле боюң теректей болуп кайда баратат, билбейм.
Айша ырым кылган бул тумар атасыныкы экенин Рустам билген жок. Балапанын коргогон чымчыктай уулун жаман көздөн сактаган эне байкуш ушинтип узатып калды.
***
Алматы. Кең зал. Музыканын толкунунда термелген эл. Сахнанын артында тыпырай баскан адамдар. Ары-бери өткөндөр кайдыгер сыяктуу обочодо жалгыз турган жигитти таң калып карап коюп жатышты.
Рустам кыл кыягын колуна мыкчый кармап алып сахнага чыкчу мөөнөтүн күтүп, бир калыпта ойлуу турду. Бир аз чытылган кабагы болбосо, жүзүндө эч бир апкааруу, жүрөксүү сезилбейт. Балбылдаган кош жанары гана купуя сыр каткандай муңайым.
Аңгыча Шамил келип Рустамдын далысынан аста таптай кулагына шыбырады:
– Ну, дорогой, азыр чыгасың. Техника, техниканы унутпа, макулбу?
Оозун жыйып алгыча эле алпаруучу кыздын коңгуроодой үнү:
– Жаш талант, Иманов Рустам!- деп жаңыра түштү.
Иман алдыда кадырлуу коноктордун катарында отурган эле. Кыл кыякты оңдой кармап чыгып келаткан баягы жигитти дароо тааныды. “Ооба, ошол...”
Эмнегедир өзү чыгып жаткандай апкаарып, жүрөгү туйлай түштү. Кең залдын ортосунда турган жигиттин кыймыл-аракети, өңү тааныш көрүнө баштады.
Рустам аста жүгүнүп коюп ойной баштады. Сыбызгыган күү кең залга толуп чыкты. Жигиттин жүрөгүнүн ар бир кагышы музыканын кайрыктары менен кошо термелип жаткандай. Иман таң кала карай берди. Сезимди сергитип, жан дүйнөңдү козгоп черткен адамды биринчи көрүшү. Иман эле эмес, бүт эл сыйкыр музыканын дүйнөсүнө арбалгандай тымтырс.
Рустамдын бул учурда көөдөнү алып учуп, өзү да асман-жердин ортосунда тургандай абалда эле. Ушул жерде ушул күүнү угуу үчүн жаралгандай залдагы элди да, өзүн да унутуп, жан дили менен ойноп жатты. Акыркы кайруусунда башын силке берип моюнун бурганда, Имандын көзүнө баягы кызыл тумар көрүнө түштү.
«О-о, Кудай, эмнени көзүмө көргөзүп турасың? Бул менин тумарым го, кандайча?..» деп күбүрөп жиберди.
Курч көздөрү Рустамдын өңү-башын сыдыргыдан өткөрүп, дилинде сызылган капилет ойдон өзү коркуп кетти. Бир саамга тигилип туруп, эрксизден көзүн жумуп жиберди.
Ооба, канчадан бери учугу түгөнбөгөн ойлордун жообу, бул жигиттин өзүнө окшоштугу болчу.
«Жок, жок, түшүм, түшүм болуш керек...» деп жанталаша кобурап жиберди. Башы дүңгүрөп, кол чабуулар менен сахнадан чыгып бараткан Рустамды карап, катты да калды.
– Имаке, эмне болду?! Өңүң кантет?!- деди күйпөлөктөгөн досу.
– Жок, жок, эч нерсе эмес!
Өңү чөптөй кубарган Иман чалынып-чулунуп сахнаны көздөй умтула берди. Көөдөндөгү оргуштаган сезимдерден денеси титирей сахнаны көздөй жөнөдү. Ал өмүрүндөгү качандыр бир жоготкон бактысына талпынып бараткан эле.
– Ай, шайтаным, ушундай мыкты ойнодуң да! Мен билгем, мен сага ишенгем, азамат!
Катуу бакылдаган Шамил Рустам сахнанын артына өтөрү менен кучактай калды. Көздөрүнө жаш чайыган Шамил шакиртин боорунан чыгарбай көпкө кучактап турду.
Мына, канчадан бери көжөлгөн эмгегинин кайрымжысы!
Ал эми Рустам дале бир калыпта. Болгону, өмүрүндөгү зор ишти аткарып койгондой жеңилдене түшкөнүн сезди. Агайынын кучагынан эптеп бошонуп, шалак этип орундукка отуруп калды. Көкүрөгү жеңилдей түштү. Шамил гана толкуган кубанычын жашыра албай «ай, азамат!» деп беш айтып, өзүнчө кубанып жүрөт. Агайына бир чети күлкүсү келип, бир чети эреркей түштү. Апасынан кийинки эле жакын адамы ушул Шамил агайы. Апасын эстээри менен ордунан ыргып турду.
– Агай, азыр, бир мүнөт... Апама телефон чалам деп убада берген элем. Мен азыр...- деп чуркап жөнөдү.
Ошол учурда Шамил ары жактан көрүнө берген Иманга карап, кыйкырып коё берди.
– Имаке, көрдүңбү, ыя?! Менин Рустамымды көрдүңбү?! Чымындын учканы угулуп турду го, чиркин! Талант, тубаса талант эмей эмне, ээ?!
Иман анын сөздөрүн угуп-укпай басып кетти. Көзүнө көрүмчүдөй кайып жоголгон элести издеп, алды-артына кылчактап жатты. Астында ким сүйлөп жатат, ким турат, ага азыр баары бир эле. Жүрөгү солкулдап, уулун издеген ата миң мертебе жаратканга жалынып жатат. Бирок ал күнү ата-баланын жолугушуусу болгон жок. Сахнанын артын беш айланып чыгып өңүнөн кетип, алдан тайып отуруп калды. Дубалга сүйөнүп, бир жерди тиктеп отурган досун Анвар сахнанын артынан тапты.
– Ой, сен эмне отурасың? Концерт аяктагандан бери ары карап, бери карап сени таппайм. Мунун чокунган попко окшоп отурганын көр, ха-ха-ха... Жүрү эми, мейманканага, - деп Иманды колтуктап алган Анвар досунун өңүн байкап, чочуп кетти.
– Иман, сага эмне болду?
– Эч нерсе.
Ордунан теңселип араң турган Иман дагы эле эки жагын үмүттүү карайт.
Күрсүнүп алып досунун жетегине көнүп берди. Мээси лукулдап чыккан Имандын көз алдында дагы эле кызыл тумар. Ооба, ошол тумары Айшада калган экен.
Бир жолу мончогу үзүлүп кетип, “мончок тагып келем” деп кеткенин эстеди. Ошол боюнча унут болуп калган эле.
Мени жаман көргөндөрдү,
мен жаман көргөнгө убактым жок! Анткени мен, мени жакшы көргөндөр менен гана алекмин!
#5 15 October 2015 - 00:47
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1224
- 22 July 14
- : 28 Feb 2022 18:11
- Жынысы:Белгисиз
- Калаасы:Ош
Дагы уландысы барбы
#6 15 October 2015 - 08:49
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1067
- 14 May 15
- : 28 Nov 2019 07:18
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:ордолуу ОШ
Рустамдын чытылган кабагы, толкун кара чачтары, башын аста серпип койгону кайрадан көз алдына тартылып, Иман эрксизден онтоп алды. Көрсө, көкүрөгү бекер уйгу-туйгу болбогон экен да. Тагдырдын тамашасын карачы, катуу жерге алып келип камаганын.
Мейманкананын жанынан түшүп калышты. Досу жолду ката бир нерселерди күбүрөп келаткан Имандын жоругун түшүнбөй башы маң. Акыры чыдабай кетти.
– Айтчы, бай болгур, сени жылан чагып алдыбы?
– Жыландан да жаман,- деди Иман.
– Эх, досум, сен экөөбүз эчен жыландын уюгунан аман чыкпадыкпы! Айт, эми, кандай жы...- деп келаткан Анвардын сөзүн Иман бөлүп жиберди.
– Анвар, билесиң го... Айша... Айшадан төрөлгөн балачы, менин уулум... Ошол...- деп мукактанган Иман галстугун булкуп жиберип, аптыга сүйлөдү.
– Мен чыгып жөнөөрдөн мурда сахнага чыккан жигит... Ошол менин уулум!
– Эмне?! Акылың жайындабы?!
Анвардын оозу ачыла түштү.
– Ооба, ошол. Мен аны мурун эле көргөм. Бирок бүгүн анык тааныдым,- деди Иман.
Экөө унчукпай калышты. Калчылдаган колдору менен тамекисин бир жандырып, бир өчүргөн Иманды Анвар аяй карап турду да:
– Аны кантип тааныдың, Имаке?- деди.
– Билбейм, Анвар, билбейм. Жүрөгүм тааныды окшойт.
– Ал билеби?
– Эмнени?
– Атасы сен экениңди, макоо?! Атасы бар экенин?!
– Билбейм,- деди оозу бош.
– Билбейм дейсиң да! Деги сен эмнени билесиң, ата сөрөй?!
– Мобул жерим айтып жатат, Анвар! Айшадан кеткенден бери эч кабарын албаганым менен, ал бала менин мобул жеримде жашап келди. Көңүлүмөн канчалык сүртүп салайын десем да, көөдөнүмдү курттай жеген өкүнүчтү алып сала албадым. Кымбат нерсемди жоготуп алгандай ушул убакка чейин жан дүйнөм кемип келди.
Анвар муңкана күбүрөнгөн Иманды кучактай калып ичкери жетелеп жөнөдү.
– Болду эми, болору болду. Эртең сынактын жыйынтыгы болот. Ошондо...
Концерттик зал. Кайрадан сахнаны тигиле тиктеп, чыдамсыздык менен жыйынтыгын күткөн талант күйөрмандары. Имандын көөдөнү күйүп-жанып, Рустамды издеп сахнаны жүз айланып жатты. Аңгыча эле жеңүүчүлөрдүн тизмеси да айтыла баштады. Өрөпкүгөн көөдөнүн баса албай демиккен Иман алпаруучу кыздын «Кыргызстан! Жаш кыл кыякчы Иманов Рустам» деген үнүн угары менен ыргып турду. Анткени Рустамга тапшыруучу белекти Иман тапшырарын Анвар алдын ала сүйлөшүп койгон эле.
Алпаруучунун үнү кайра жаңырды:
– Ал эми атайын дипломду кыргыз элинин дагы бир музыканты Иман Тайырович тапшырат!
Дүркүрөгөн кол чабуулардан башы айланган Иман сахнага кадам шилтеди. Бул ааламда уулунан башка эч ким жоктой бүт дүйнөнү унутуп калды. Бир көргөнү – сумсайыңкы жүзүн бурган Рустамдын көздөрү. Рустам да калтырай түштү. Эчен жолу сыртынан көргөнү менен, биринчи жолу жүз көрүшкөнү ушул. Бул жакка келгенин да билген эмес.
Бири-бирине басып келаткан экөөнүн жүрөгү үн алыша онтоп жатканын эч ким сезген жок. Иман көздөрүндөгү жашын сүртүүгө чамасы келбей баракчаны алпаруучу кыздан алып, уулуна жакын келди. Жүрөгү булкуна түшкөн Рустам да Иманды түз карады. Бири-бирине тигилген көздөрдө таарыныч да, өкүнүч да, сагыныч да, өксүү да турду.
«Атаке, ата дебегенде эмне дейин? Акыры ушинтип жолугат белек? Сен да келет экенсиң го... Мен сенин аталык мээримиңе зар болбодум беле... Эс тарткандан бери күтпөдүм беле... Апам экөөбүз сени күтүп...» деп жатты Рустамдын кусага толгон жүрөгү.
«Уулум, бир көргөнгө зар кылдың го... Келчи, маңдайыңдан искейин. Жытыңа зар болдум, балам!..»деп Иман уулунун караанына жалбарып жатты. Ал эми дүркүрөгөн кол чабуулар ата-баланын биринчи кездешүүсүн куттуктагандай көпкө басылбай турду.
***
Анвар Иманды көрүп демиге чуркап келди да:
– Иман, ал бүгүн кетет экен. Самолёт азыр абага көтөрүлгөнү жатыптыр. Бол, жетишип калалы,- деп шаштырып кирди.
Иман сөздүн төркүнү ким жөнүндө экенин биле койду. Рустам менен канча жолу сүйлөшөйүн деп аракет кылса да, андан безилдеп качып туруп алды. Айласы кеткенде Шамилди ортого салып көрсө, аны да укпай коюптур. Эми болсо «Кыргызстанга кетип жатат» деп Анвар келгенден кийин эмне кыларын билбей калды.
– Эмне турасың, бол деп жатам?! Дегдеңдете жетелеген Анвар түз эле аэропортко баруу үчүн такси кармоого киришти. Алар аэропортко жетип келгенде аз гана убакыт калган эле.
– Тигине, кетип баратат,- деди Анвар.
Рустам кыл кыягын колуна алып, сумкасын асынып бараткан экен. Алдында турган Иманды көрүп кабагын бир жыйрып алды да, эч нерсе болбогондой жанынан өтүп кетти. Иман ордунан обдула берди.
– Уулум!- деди буулуга.
Рустам укмаксан. Узап баратканын көрүп чыдабай кеткен Иман кыйкырып жиберди.
– Рустам! Токточу, уулум!
– Мен сиздин уулуңуз эмесмин!
Рустам жай бурулуп, Иманды суз карады.
– Мен сенин атаңмын, Рустам! Мен издеп... Айша... Коё турчу, уулум, сүйлөшөлүчү? !
Иман жалынып жиберди.
– Жок, Иман Тайырович, мен сизди тааныбайм, тааныгым да келбейт! Мындан ары мага уулум деп кайрылбаңыз. Ал эми апам... Апам үчүн сиз эбак өлгөн кишисиз... Мени күтүп калышты... Кош болуңуз!
Рустам тез-тез басып жөнөдү.
– Уулум, токточу! Мен... Рустам, токто дейм! Мен атаңмын, акылсызым!
Иман жүгүрө күзөт постуна жөнөгөн уулуна кардыга кыйкырып жиберип, артынан чуркап жөнөдү. Имандын жалынычтуу үнү казактын ээн талаасына жаңырып барып акырын сиңип кеткенсиди. Ал уулунун артынан эле эмес, унут болгон бакытынын, жаштыгынын артынан чуркап бараткан эле.
Самолёт акырын абага көтөрүлүп баратты. Иман чуркап барып тизелей жыгылды. Жыгылган калыбында акыркы үмүтүн алып бараткан асманды армандуу карап жата берди. «Бүттү, ал кетти. Артына бир кылчайып койбоду. Чала! Мага убал жок! Өз боор этимден жаралган балама мен бир кылчайып койдум беле?! Мына, бардык нерсенин эсеси чыгат деген ушул! Чала, сага!» деп өзүн-өзү жектеп жатты. Өмүрүнүн бир белин ашып койдум деп жүргөндө мындай тагдырга кабыларын кайдан билди.
– Имаке, кой эми, тур,- деп колтуктап алган Анвар үнүн канчалык кайраттуу чыгарайын десе да, мууну бошоп бараткан эле.
– Эх, досум, досум!- деп күңкүлдөгөн Иман Анварды телмире карады.
– Бул эмне деген жаза, ыя, досум?
– Койчу, Иман, ал бала эмеспи. Азыр түшүнбөсө кийин түшүнөт, анчалык кейибечи.
Ээрчишкен эки дос таксини көздөй басышты. Тополоңу тоз болгон тагдырдын каардуу бороону Иманга дагы эмнелерди камдап турганы азырынча белгисиз.
Бакыт кесеси толук болбойт тура. Иман капилеттен уулун таап, бөксөсү толуп турган күнү Гүлнара оор абалда жаткан. Чабалактап эсине келип-келбей жатып эле ойлогону Иман. Эптеп көзүн көрүп, чачынан бир сылап өлсө арманы жок эле. Бирок эмнегедир Иман кечигип жатты.
Көзүн ача салып «ал келдиби, айткылачы, Иман келдиби?» дейт. Анан кайрадан көзү аңтарылып, эсин жоготот. Асыл эже күйпөлөктөп жанынан чыкпай «айланайын, ай, Иманың ким эле?» деп эчен сураса да жооп ала албады.
– Байкуш аял, ай!- деп оор үшкүрүнгөн Асыл эже Айшанын кабинетине капаланып кирди.
– Эмне болду, Асыл эже?- деди Айша таң кала.
– Тигил байкуш аялды айтам. Оозунан эле Иманы түшпөй койду. Баласыбы же күйөөсүбү билбейм. Эсине келип-келбей эле ошону сурап жатат.
– Иман дейсиңби?!
Айша ордунан ыргып турду. Жүрөгүнүн түпкүрүнө катылган бул ысымды угары менен тааный койду.
– Ооба, анча эмне чочуладың?
– Эч нерсе, мен азыр...
Айша шаша-буша жөнөп калды. Гүлнаранын абалы оорлоп, реанимацияга которушкан. Ошондон бери өзүн күнөөлүү сезип, чүнчүп да кетти. Азыр Имандын атын укканда, Айша Гүлнаранын көз карашын эстей койду. «Жок, андай болушу мүмкүн эмес! Эмне, дүйнөдө Иман деген аттар азбы?..» деп өзүн жошутканы менен, өзүнүн Иманы экенин көңүлүнүн түпкүрүндө туюп турду.Халатын желбегей жамынып, учуп-күйүп палатага кирип барды. Керебетте билинер-билинбес дем алып, өңү керсары тарткан Гүлнара алсыз кыңылдады:
– Иман, сенсиңби?
– Жок, мен Иман эмесмин. Гүлнара, мен Айшамын.
Калтырап кеткен аял керебетке эңкейе калып шыбырап жиберди.
– Айтчы, сиңдим, Иман... Иман сенин...
Айша буулуга сөзүнүн аягына чыккан жок.
– Иман, келчи, келчи... Мени алып баратат, Иман...
Айшанын сөзүн укпаган Гүлнара кайрадан жөөлүп, Иманды чакырып кирди. Шалдайган Айша Гүлнаранын сулуу жүзүн телмире тиктеп турду. «Көрсө, Имандын аялы ушул экен да. Аттиң ай, айланган тагдырлар ай, ким экенин билбеген боюнча эле калсам эмне?..» Гүлнаранын күнү эсептелүү калганын эстегенде жүрөгү мыкчылып кетти. Алсыз кыңылдап, жашоодогу жалгыз жакын адамын чакырган аны чыдап карап тура албай, Айша чыга качты.
Реанимация. Кулак-мурун кескендей жымжырттыктан жүрөгүң сыгылат. Башын эки колдоп мыкчыган калыбында эстеликтей бир чекитти тиктеген Иман отурат. Айша аны алыстан карап турду. Иман байкаган жок. Акыры чыдабай кетти да, тез-тез кадам шилтеп жанына келди. Бирок дагы да үн катканга даабай турду. Акыры үнүн жасап жөтөлүп койду. Башын шак көтөргөн Иман маңдайындагы ак халатчан аялды көрө коюп чочуп кетти. Үмүттүү карады.
– Доктур, айтыңызчы, абалы кандай?
Имандын жалынычтуу үнүн угуп, чыдабай терс бурула берди.
– Эмне, үмүт жокпу?
Айша дагы эле үнсүз.
– Эмне унчукпайсыз? !
Жаалдана кыйкырып жиберген Иман эки аттап жетип келип, Айшанын ийининен булкуп жиберди.
– Эмне мынча кыйнайсыңар? ! Айт дейм, үмүт барбы?!
– Билбейм, Иман, абалын өзүң көрүп турбайсыңбы.
Акырын үн каткан Айша жаш толгон көздөрү менен Иманды тике карады.
– Иман...
Аялдын добушу ушунчалык тааныш сезилип кетти. Кайдан укту эле, бул добушту? Аялдын жүзүнө эми серп салган Иман дендароо болуп туруп калды. Мындан жыйырма жыл мурун так ушул жаш толгон көздөр өзүн телмире тиктеп турбады беле.
– Айша...
Айша башын аста ийкеди.
Алдында турган аялды мурунку Айшага таптакыр окшоштура албай турду. Өтө өзгөрүлгөн экен. Бир гана көзү өзгөрбөптүр. Баягы мээримдүү көздөр азыр деле ошол мээримин жоготпоптур.
– Айша, сен кайдан?!
Имандын оозунан ушул сөз араң чыкты.
– Мен ушул жерде иштейм.
Экөө унчукпай бири-бирин карап тура беришти.
– Сени күтүп калды, Иман. Бар, кеч болуп кала электе. Өзүңдү колго ал, суранарым. Сени гана күтүп жатат өңдөнөт,- деди да, Айша шарт бурулду.
– Мени күтүп... Эмне, такыр эле... Жок, жок, кантип эле ошондой болсун?!
Далбастап палатага бой урган Иман кирип барып, көргөн көзүнө ишенбей катып калды. Керебетте чачтары иретсиз жайылып, Гүлнара араң гана дем алып жаткан экен.Иман акырын жакындады. Ушул үч-төрт күндүн аралыгында аялы ушунчалык өзгөрө түшкөнүнө ишенбей турду. Бир аз күн мурун эле узатып калбады беле. Иман жакын келип чөгөлөй отурду.
– Гүкү...
Үнү буулугуп араң чыкты.
– Гүкү дейм, көзүңдү аччы, мени карачы!
Иман колдорун ала койду да, чочуп кетти. Анын колдору муздактай туюлду.
– Коркутпачы, Гүлнар! Мени коркутпачы, асылым!
Иман калтыраган үн менен шыбырап жиберди. Ушуну эле күтүп тургансып, Гүлнара көзүн алсыз ачты.
– Иман, келдиңби?
– Мен келдим, мен жаныңдамын, алтыным!
Колдорунан, жүзүнөн өпкүлөп жиберди.
– Айыгам дечи! Бир ооз бир нерсе дечи! Мени таштабайм дечи!
Жан дүйнөсү будуң-чаң түшкөн Иман жалынып-жалбара берди.Гүлнаранын деми улам оорлоп баратат. Бир нерсе дейин дейт, бирок айталбай жаткандай. Көздөрү гана жалынычтуу тигилип, Имандан көзү өтүп баратат.
– Има-ан!
– Гүлнар, кантип ушундай болсун?! Мен сенсиз кантип жашайм?!- деп өксүп жиберди.
– Кечир, мени!
Эптеп ушуну айтууга үлгүрдү да, колдору шалак дей түштү. Моюну ак куунукундай суналып, тынч алып жатып калды.
– Жок!..
Бакырып жиберген Иман Гүлнара-нын башын кучактай калып көзүнө тигилди. Көздөрүнүн нуру өчүп бараткан эле. Аялынын жансыз денесин кучактап, Иман өксүп жыгылды.
***
Ээн бөлмөдө пианинонун үнү муңканат. Имандын болгон жумушу эле ушул болуп калды. Ээн бөлмөнү аралап басып жүрөт да, максатсыз бир жерди тиктеп отура берет. Гүлнараны койгондон бери эки-үч жума өттү. Ошондон бери жарытылуу тамак ичпейт. Ишине барганды таптакыр токтотту. Өлүү болуп көрдө жок, тирүү болуп элде жок эптеп жүргөнчө Гүлнаранын жанына барып суналып жатып алгысы келет. Жалгыздык жанына батып, өлгүсү келип турду. Бирок жашоо улана берди. Түшү эмес же өңү эмес бул абалда канча жүрөт эле, ким билсин?
Адатынча ээн бөлмөлөрдү максатсыз кыдырып жүргөн Иманды эшиктин коңгуроосу чочутту. Кимге керек болуп калды экен, бул кең дүйнөдө? Иманды жоктогон адам да болот экен, ээ? Шашып-бушуп эшикти ачып жиберди. Досу Анвар турган экен. Имандын жүдөгөн жүзүнө көз чаптырып алды да, наалып кирди.
– Ай, билдим эле да, билдим эле!
– Эмнени билдиң эле?
Иман таң кала түштү.
– Гүлнараны тирилтип алчудай болуп мүңкүрөп отурганыңды. Эй, макоо, жумушка барбаганыңа канча күн болду?!
– Мен барбайм, Анвар, убара болбо! Мени жалгыз койчу!- деп кол шилтеп алып шылкыя баскан Иманды чыканактан кармап токтотту.
– Сен эмне жаш бала болуп турасың?! Өлгөндүн артынан кошо өлгөн адамды мен уга элекмин! Албетте, орду толбос жоготуу, бирок ошону менен жашоо токтоп калган жок го... Сен жашашың керек, досум! Гүлнара үчүн өлбөс-өчпөс музыка жаратышың керек! Эртеңкилер айта жүргөндөй керемет музыка жаратышың керек! Байкуштун артынан туяк да калбады!
– Сен антип жарамды тырмабачы, Анвар! Мени жайыма койчу!
Иман шалак этип отуруп калды.
Экөө тең унчукай өз ойлору менен алек болуп жатышты. Анвар келгенде анча элес албаган экен. Караса, бөлмөнүн бардык жерине Гүлнаранын сүрөтүн жайнатып илип коюптур. Чоңу да, орточосу да, кичине рамага салынганы да жайнайт. Суктандырган сулуу жүз бирде күлүмсүрөп турса, бирде кабагын чытып, бирде кашкая күлүп, бирде муңайым, айтор, сүрөттөр жайнайт.
– Ушул сулуу жан да топурак алдында калды го, чиркин!
Анвар сүрөттөрдүн арасында мүрүсү сынган бүркүттөй мүңкүрөп отурган Иманды аяп, каңырыгы түтөп кетти. «Кой, минтип таштап кетсе, эртең эле кайгысына чыдабай ичип кетчүдөй же өлүп алчудай, эптеп алаксытканга аракет кылуу керек...»
– Имаке!
– И-и...
– Балага бардыңбы?
Мейманкананын жанынан түшүп калышты. Досу жолду ката бир нерселерди күбүрөп келаткан Имандын жоругун түшүнбөй башы маң. Акыры чыдабай кетти.
– Айтчы, бай болгур, сени жылан чагып алдыбы?
– Жыландан да жаман,- деди Иман.
– Эх, досум, сен экөөбүз эчен жыландын уюгунан аман чыкпадыкпы! Айт, эми, кандай жы...- деп келаткан Анвардын сөзүн Иман бөлүп жиберди.
– Анвар, билесиң го... Айша... Айшадан төрөлгөн балачы, менин уулум... Ошол...- деп мукактанган Иман галстугун булкуп жиберип, аптыга сүйлөдү.
– Мен чыгып жөнөөрдөн мурда сахнага чыккан жигит... Ошол менин уулум!
– Эмне?! Акылың жайындабы?!
Анвардын оозу ачыла түштү.
– Ооба, ошол. Мен аны мурун эле көргөм. Бирок бүгүн анык тааныдым,- деди Иман.
Экөө унчукпай калышты. Калчылдаган колдору менен тамекисин бир жандырып, бир өчүргөн Иманды Анвар аяй карап турду да:
– Аны кантип тааныдың, Имаке?- деди.
– Билбейм, Анвар, билбейм. Жүрөгүм тааныды окшойт.
– Ал билеби?
– Эмнени?
– Атасы сен экениңди, макоо?! Атасы бар экенин?!
– Билбейм,- деди оозу бош.
– Билбейм дейсиң да! Деги сен эмнени билесиң, ата сөрөй?!
– Мобул жерим айтып жатат, Анвар! Айшадан кеткенден бери эч кабарын албаганым менен, ал бала менин мобул жеримде жашап келди. Көңүлүмөн канчалык сүртүп салайын десем да, көөдөнүмдү курттай жеген өкүнүчтү алып сала албадым. Кымбат нерсемди жоготуп алгандай ушул убакка чейин жан дүйнөм кемип келди.
Анвар муңкана күбүрөнгөн Иманды кучактай калып ичкери жетелеп жөнөдү.
– Болду эми, болору болду. Эртең сынактын жыйынтыгы болот. Ошондо...
Концерттик зал. Кайрадан сахнаны тигиле тиктеп, чыдамсыздык менен жыйынтыгын күткөн талант күйөрмандары. Имандын көөдөнү күйүп-жанып, Рустамды издеп сахнаны жүз айланып жатты. Аңгыча эле жеңүүчүлөрдүн тизмеси да айтыла баштады. Өрөпкүгөн көөдөнүн баса албай демиккен Иман алпаруучу кыздын «Кыргызстан! Жаш кыл кыякчы Иманов Рустам» деген үнүн угары менен ыргып турду. Анткени Рустамга тапшыруучу белекти Иман тапшырарын Анвар алдын ала сүйлөшүп койгон эле.
Алпаруучунун үнү кайра жаңырды:
– Ал эми атайын дипломду кыргыз элинин дагы бир музыканты Иман Тайырович тапшырат!
Дүркүрөгөн кол чабуулардан башы айланган Иман сахнага кадам шилтеди. Бул ааламда уулунан башка эч ким жоктой бүт дүйнөнү унутуп калды. Бир көргөнү – сумсайыңкы жүзүн бурган Рустамдын көздөрү. Рустам да калтырай түштү. Эчен жолу сыртынан көргөнү менен, биринчи жолу жүз көрүшкөнү ушул. Бул жакка келгенин да билген эмес.
Бири-бирине басып келаткан экөөнүн жүрөгү үн алыша онтоп жатканын эч ким сезген жок. Иман көздөрүндөгү жашын сүртүүгө чамасы келбей баракчаны алпаруучу кыздан алып, уулуна жакын келди. Жүрөгү булкуна түшкөн Рустам да Иманды түз карады. Бири-бирине тигилген көздөрдө таарыныч да, өкүнүч да, сагыныч да, өксүү да турду.
«Атаке, ата дебегенде эмне дейин? Акыры ушинтип жолугат белек? Сен да келет экенсиң го... Мен сенин аталык мээримиңе зар болбодум беле... Эс тарткандан бери күтпөдүм беле... Апам экөөбүз сени күтүп...» деп жатты Рустамдын кусага толгон жүрөгү.
«Уулум, бир көргөнгө зар кылдың го... Келчи, маңдайыңдан искейин. Жытыңа зар болдум, балам!..»деп Иман уулунун караанына жалбарып жатты. Ал эми дүркүрөгөн кол чабуулар ата-баланын биринчи кездешүүсүн куттуктагандай көпкө басылбай турду.
***
Анвар Иманды көрүп демиге чуркап келди да:
– Иман, ал бүгүн кетет экен. Самолёт азыр абага көтөрүлгөнү жатыптыр. Бол, жетишип калалы,- деп шаштырып кирди.
Иман сөздүн төркүнү ким жөнүндө экенин биле койду. Рустам менен канча жолу сүйлөшөйүн деп аракет кылса да, андан безилдеп качып туруп алды. Айласы кеткенде Шамилди ортого салып көрсө, аны да укпай коюптур. Эми болсо «Кыргызстанга кетип жатат» деп Анвар келгенден кийин эмне кыларын билбей калды.
– Эмне турасың, бол деп жатам?! Дегдеңдете жетелеген Анвар түз эле аэропортко баруу үчүн такси кармоого киришти. Алар аэропортко жетип келгенде аз гана убакыт калган эле.
– Тигине, кетип баратат,- деди Анвар.
Рустам кыл кыягын колуна алып, сумкасын асынып бараткан экен. Алдында турган Иманды көрүп кабагын бир жыйрып алды да, эч нерсе болбогондой жанынан өтүп кетти. Иман ордунан обдула берди.
– Уулум!- деди буулуга.
Рустам укмаксан. Узап баратканын көрүп чыдабай кеткен Иман кыйкырып жиберди.
– Рустам! Токточу, уулум!
– Мен сиздин уулуңуз эмесмин!
Рустам жай бурулуп, Иманды суз карады.
– Мен сенин атаңмын, Рустам! Мен издеп... Айша... Коё турчу, уулум, сүйлөшөлүчү? !
Иман жалынып жиберди.
– Жок, Иман Тайырович, мен сизди тааныбайм, тааныгым да келбейт! Мындан ары мага уулум деп кайрылбаңыз. Ал эми апам... Апам үчүн сиз эбак өлгөн кишисиз... Мени күтүп калышты... Кош болуңуз!
Рустам тез-тез басып жөнөдү.
– Уулум, токточу! Мен... Рустам, токто дейм! Мен атаңмын, акылсызым!
Иман жүгүрө күзөт постуна жөнөгөн уулуна кардыга кыйкырып жиберип, артынан чуркап жөнөдү. Имандын жалынычтуу үнү казактын ээн талаасына жаңырып барып акырын сиңип кеткенсиди. Ал уулунун артынан эле эмес, унут болгон бакытынын, жаштыгынын артынан чуркап бараткан эле.
Самолёт акырын абага көтөрүлүп баратты. Иман чуркап барып тизелей жыгылды. Жыгылган калыбында акыркы үмүтүн алып бараткан асманды армандуу карап жата берди. «Бүттү, ал кетти. Артына бир кылчайып койбоду. Чала! Мага убал жок! Өз боор этимден жаралган балама мен бир кылчайып койдум беле?! Мына, бардык нерсенин эсеси чыгат деген ушул! Чала, сага!» деп өзүн-өзү жектеп жатты. Өмүрүнүн бир белин ашып койдум деп жүргөндө мындай тагдырга кабыларын кайдан билди.
– Имаке, кой эми, тур,- деп колтуктап алган Анвар үнүн канчалык кайраттуу чыгарайын десе да, мууну бошоп бараткан эле.
– Эх, досум, досум!- деп күңкүлдөгөн Иман Анварды телмире карады.
– Бул эмне деген жаза, ыя, досум?
– Койчу, Иман, ал бала эмеспи. Азыр түшүнбөсө кийин түшүнөт, анчалык кейибечи.
Ээрчишкен эки дос таксини көздөй басышты. Тополоңу тоз болгон тагдырдын каардуу бороону Иманга дагы эмнелерди камдап турганы азырынча белгисиз.
Бакыт кесеси толук болбойт тура. Иман капилеттен уулун таап, бөксөсү толуп турган күнү Гүлнара оор абалда жаткан. Чабалактап эсине келип-келбей жатып эле ойлогону Иман. Эптеп көзүн көрүп, чачынан бир сылап өлсө арманы жок эле. Бирок эмнегедир Иман кечигип жатты.
Көзүн ача салып «ал келдиби, айткылачы, Иман келдиби?» дейт. Анан кайрадан көзү аңтарылып, эсин жоготот. Асыл эже күйпөлөктөп жанынан чыкпай «айланайын, ай, Иманың ким эле?» деп эчен сураса да жооп ала албады.
– Байкуш аял, ай!- деп оор үшкүрүнгөн Асыл эже Айшанын кабинетине капаланып кирди.
– Эмне болду, Асыл эже?- деди Айша таң кала.
– Тигил байкуш аялды айтам. Оозунан эле Иманы түшпөй койду. Баласыбы же күйөөсүбү билбейм. Эсине келип-келбей эле ошону сурап жатат.
– Иман дейсиңби?!
Айша ордунан ыргып турду. Жүрөгүнүн түпкүрүнө катылган бул ысымды угары менен тааный койду.
– Ооба, анча эмне чочуладың?
– Эч нерсе, мен азыр...
Айша шаша-буша жөнөп калды. Гүлнаранын абалы оорлоп, реанимацияга которушкан. Ошондон бери өзүн күнөөлүү сезип, чүнчүп да кетти. Азыр Имандын атын укканда, Айша Гүлнаранын көз карашын эстей койду. «Жок, андай болушу мүмкүн эмес! Эмне, дүйнөдө Иман деген аттар азбы?..» деп өзүн жошутканы менен, өзүнүн Иманы экенин көңүлүнүн түпкүрүндө туюп турду.Халатын желбегей жамынып, учуп-күйүп палатага кирип барды. Керебетте билинер-билинбес дем алып, өңү керсары тарткан Гүлнара алсыз кыңылдады:
– Иман, сенсиңби?
– Жок, мен Иман эмесмин. Гүлнара, мен Айшамын.
Калтырап кеткен аял керебетке эңкейе калып шыбырап жиберди.
– Айтчы, сиңдим, Иман... Иман сенин...
Айша буулуга сөзүнүн аягына чыккан жок.
– Иман, келчи, келчи... Мени алып баратат, Иман...
Айшанын сөзүн укпаган Гүлнара кайрадан жөөлүп, Иманды чакырып кирди. Шалдайган Айша Гүлнаранын сулуу жүзүн телмире тиктеп турду. «Көрсө, Имандын аялы ушул экен да. Аттиң ай, айланган тагдырлар ай, ким экенин билбеген боюнча эле калсам эмне?..» Гүлнаранын күнү эсептелүү калганын эстегенде жүрөгү мыкчылып кетти. Алсыз кыңылдап, жашоодогу жалгыз жакын адамын чакырган аны чыдап карап тура албай, Айша чыга качты.
Реанимация. Кулак-мурун кескендей жымжырттыктан жүрөгүң сыгылат. Башын эки колдоп мыкчыган калыбында эстеликтей бир чекитти тиктеген Иман отурат. Айша аны алыстан карап турду. Иман байкаган жок. Акыры чыдабай кетти да, тез-тез кадам шилтеп жанына келди. Бирок дагы да үн катканга даабай турду. Акыры үнүн жасап жөтөлүп койду. Башын шак көтөргөн Иман маңдайындагы ак халатчан аялды көрө коюп чочуп кетти. Үмүттүү карады.
– Доктур, айтыңызчы, абалы кандай?
Имандын жалынычтуу үнүн угуп, чыдабай терс бурула берди.
– Эмне, үмүт жокпу?
Айша дагы эле үнсүз.
– Эмне унчукпайсыз? !
Жаалдана кыйкырып жиберген Иман эки аттап жетип келип, Айшанын ийининен булкуп жиберди.
– Эмне мынча кыйнайсыңар? ! Айт дейм, үмүт барбы?!
– Билбейм, Иман, абалын өзүң көрүп турбайсыңбы.
Акырын үн каткан Айша жаш толгон көздөрү менен Иманды тике карады.
– Иман...
Аялдын добушу ушунчалык тааныш сезилип кетти. Кайдан укту эле, бул добушту? Аялдын жүзүнө эми серп салган Иман дендароо болуп туруп калды. Мындан жыйырма жыл мурун так ушул жаш толгон көздөр өзүн телмире тиктеп турбады беле.
– Айша...
Айша башын аста ийкеди.
Алдында турган аялды мурунку Айшага таптакыр окшоштура албай турду. Өтө өзгөрүлгөн экен. Бир гана көзү өзгөрбөптүр. Баягы мээримдүү көздөр азыр деле ошол мээримин жоготпоптур.
– Айша, сен кайдан?!
Имандын оозунан ушул сөз араң чыкты.
– Мен ушул жерде иштейм.
Экөө унчукпай бири-бирин карап тура беришти.
– Сени күтүп калды, Иман. Бар, кеч болуп кала электе. Өзүңдү колго ал, суранарым. Сени гана күтүп жатат өңдөнөт,- деди да, Айша шарт бурулду.
– Мени күтүп... Эмне, такыр эле... Жок, жок, кантип эле ошондой болсун?!
Далбастап палатага бой урган Иман кирип барып, көргөн көзүнө ишенбей катып калды. Керебетте чачтары иретсиз жайылып, Гүлнара араң гана дем алып жаткан экен.Иман акырын жакындады. Ушул үч-төрт күндүн аралыгында аялы ушунчалык өзгөрө түшкөнүнө ишенбей турду. Бир аз күн мурун эле узатып калбады беле. Иман жакын келип чөгөлөй отурду.
– Гүкү...
Үнү буулугуп араң чыкты.
– Гүкү дейм, көзүңдү аччы, мени карачы!
Иман колдорун ала койду да, чочуп кетти. Анын колдору муздактай туюлду.
– Коркутпачы, Гүлнар! Мени коркутпачы, асылым!
Иман калтыраган үн менен шыбырап жиберди. Ушуну эле күтүп тургансып, Гүлнара көзүн алсыз ачты.
– Иман, келдиңби?
– Мен келдим, мен жаныңдамын, алтыным!
Колдорунан, жүзүнөн өпкүлөп жиберди.
– Айыгам дечи! Бир ооз бир нерсе дечи! Мени таштабайм дечи!
Жан дүйнөсү будуң-чаң түшкөн Иман жалынып-жалбара берди.Гүлнаранын деми улам оорлоп баратат. Бир нерсе дейин дейт, бирок айталбай жаткандай. Көздөрү гана жалынычтуу тигилип, Имандан көзү өтүп баратат.
– Има-ан!
– Гүлнар, кантип ушундай болсун?! Мен сенсиз кантип жашайм?!- деп өксүп жиберди.
– Кечир, мени!
Эптеп ушуну айтууга үлгүрдү да, колдору шалак дей түштү. Моюну ак куунукундай суналып, тынч алып жатып калды.
– Жок!..
Бакырып жиберген Иман Гүлнара-нын башын кучактай калып көзүнө тигилди. Көздөрүнүн нуру өчүп бараткан эле. Аялынын жансыз денесин кучактап, Иман өксүп жыгылды.
***
Ээн бөлмөдө пианинонун үнү муңканат. Имандын болгон жумушу эле ушул болуп калды. Ээн бөлмөнү аралап басып жүрөт да, максатсыз бир жерди тиктеп отура берет. Гүлнараны койгондон бери эки-үч жума өттү. Ошондон бери жарытылуу тамак ичпейт. Ишине барганды таптакыр токтотту. Өлүү болуп көрдө жок, тирүү болуп элде жок эптеп жүргөнчө Гүлнаранын жанына барып суналып жатып алгысы келет. Жалгыздык жанына батып, өлгүсү келип турду. Бирок жашоо улана берди. Түшү эмес же өңү эмес бул абалда канча жүрөт эле, ким билсин?
Адатынча ээн бөлмөлөрдү максатсыз кыдырып жүргөн Иманды эшиктин коңгуроосу чочутту. Кимге керек болуп калды экен, бул кең дүйнөдө? Иманды жоктогон адам да болот экен, ээ? Шашып-бушуп эшикти ачып жиберди. Досу Анвар турган экен. Имандын жүдөгөн жүзүнө көз чаптырып алды да, наалып кирди.
– Ай, билдим эле да, билдим эле!
– Эмнени билдиң эле?
Иман таң кала түштү.
– Гүлнараны тирилтип алчудай болуп мүңкүрөп отурганыңды. Эй, макоо, жумушка барбаганыңа канча күн болду?!
– Мен барбайм, Анвар, убара болбо! Мени жалгыз койчу!- деп кол шилтеп алып шылкыя баскан Иманды чыканактан кармап токтотту.
– Сен эмне жаш бала болуп турасың?! Өлгөндүн артынан кошо өлгөн адамды мен уга элекмин! Албетте, орду толбос жоготуу, бирок ошону менен жашоо токтоп калган жок го... Сен жашашың керек, досум! Гүлнара үчүн өлбөс-өчпөс музыка жаратышың керек! Эртеңкилер айта жүргөндөй керемет музыка жаратышың керек! Байкуштун артынан туяк да калбады!
– Сен антип жарамды тырмабачы, Анвар! Мени жайыма койчу!
Иман шалак этип отуруп калды.
Экөө тең унчукай өз ойлору менен алек болуп жатышты. Анвар келгенде анча элес албаган экен. Караса, бөлмөнүн бардык жерине Гүлнаранын сүрөтүн жайнатып илип коюптур. Чоңу да, орточосу да, кичине рамага салынганы да жайнайт. Суктандырган сулуу жүз бирде күлүмсүрөп турса, бирде кабагын чытып, бирде кашкая күлүп, бирде муңайым, айтор, сүрөттөр жайнайт.
– Ушул сулуу жан да топурак алдында калды го, чиркин!
Анвар сүрөттөрдүн арасында мүрүсү сынган бүркүттөй мүңкүрөп отурган Иманды аяп, каңырыгы түтөп кетти. «Кой, минтип таштап кетсе, эртең эле кайгысына чыдабай ичип кетчүдөй же өлүп алчудай, эптеп алаксытканга аракет кылуу керек...»
– Имаке!
– И-и...
– Балага бардыңбы?
Мени жаман көргөндөрдү,
мен жаман көргөнгө убактым жок! Анткени мен, мени жакшы көргөндөр менен гана алекмин!
#7 15 October 2015 - 08:55
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1067
- 14 May 15
- : 28 Nov 2019 07:18
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:ордолуу ОШ
Иман талуу жерине бирөө тийип өткөндөй онтоп алды. Бирок үн каткан жок.
– Эмне, үмүтүң биротоло үзүлдү-бү?
Иман «ооба» дегендей башын ийкеди.
– Оңой-олтоң элеби?
«Бул дагы эмне дейт?» дегенсип Имандын кабагы чытыла түштү. Байкаса да байкамаксан болгон Анвар болчудай эмес.
– Катуу тийсе кечирип кой, бирок сенин үмүт үзгөнгө акың жок, досум. Ал бала сенин каның экенин эч ким тана албайт. Жок дегенде бир сүйлөшүп, бооруңа тартканга аракет кылып көрсөң боло. Баланын талантын го, өзүң көрдүң. Ага ата эле эмес, так сендей устат керек.
Анвар көпкө сүйлөдү. Сүйлөгөн сайын Имандын сыздаган көкүрөгүн дарыдай эле айыктырып баратты. Гүлнарадан башка бар дүйнөсүн унутуп салганын азыр сезди. Уулун ойлогондо көкүрөгүн мыжыккан оору басаңдай түшкөнсүдү. Иман башын көтөрүп, Анварды суроолуу карап калды.
– Эмне кылышым керек, Анвар?
– Аракеттен, Имаке, жатпа. Баланы изде, тап, сүйлөш. Качса, аркасынан кууп ал. Иши кылып эбин тап. Анан дагы көрөбүз. Кой, мен жумушка барайын. Кечинде сага тийип өтөм. Аа, баса, буларды аяшың сага арнап салып берди. «Өзүң карап отуруп ичир» деген.
Анвар термоско куюлган тамак, мөмө-жемиштерди столдун үстүнө коюп кирди.
– Ой, булардын баарын эмне кылам?
– Эшикке ыргытасың... Албетте, жейсиң. Мен эми барайын,- деп шашкан Анвар коштошуп алып жолго чыкты.
Иман конок бөлмөгө кирди да, Гүлнаранын чоңойтулган портретинин жанына келип, чөгөлөй калып сүйлөнө кетти.
– Эмне кылайын, асылым, барайынбы?! Балким, өмүрүмдүн жабылган эшигин кайрадан каккылап куру убара болуунун кажети жоктур. Эмне дейсиң? Үн катчы, акыл айтчы, кечке эле томсоруп тура бересиңби?! Сагындым сени, Гүкүтай!
Сүрөт болсо бир калыпта мостоёт. Ушул учурда эмнегедир Гүлнаранын акыркы жолу айткандары кулагына жаңыра түштү. «Өх, жаным ай, жоголгон уулуңду изде. Эмдигиче чоңоюп калгандыр, түшүнөт. Түшүнбөсө да издеп табуу – сенин аталык парзың» дебеди беле. Кызык, эмнеге ошентип айтты экен? Же экинчи жолу жолукпасын билдиби? Көрсө, өзү өлгөндөн кийин да кантип жашашты айтып кеткен тура.Капыстан жоготкон бактысын таба койгонго сүйүнүп кетти.
– Рахмат, асылым! Баары сен ойлогондой болот. Мен эми сен үчүн, сен жөнүндө музыка жаратуу үчүн жашайм.
Ошол замат ордунан тура калып бат-баттан жуунуп-таранып, жумушка жөнөп калды. Канчадан берки кайгы эзген көкүрөгүнө таза абадан кере дем алып, көңүлү сергип, тереңде бүлбүлдөгөн үмүтүн демөөр кылып уулуна шашып баратты.
***
Рустам машыгууга шашып бараткан жеринен теңтуштарынын биринин үнү токтотту.
– Сени Шамил агай чакырып жатат.
– Эмнеге?
– Билбейм.
Ийинин куушурган досу жанынан өтө берди. Рустам шашкан боюнча Шамил агайынын кабинетине жөнөдү.
– Эмнеге керек болуп калдым экен? Алматыдан келгенден бери жанымды тындырбас болду. «Эмгектен» деп турат. Дагы эмнеге чакырды экен?,- деп шашып-бушуп кирип барган Рустам маңдайында турган Иманды көрүп, бүткөн бою чымырай түштү.
– Мен анан кирейинчи, агай,- деп шарт бурулуп жөнөй берди эле, Шамил колунан шап кармай калды.
– Ай, шайтан, сени менен кишилер сүйлөшкөнү келип отурса, кайда шашасың?!
– Менин бул адам менен сөзүм бүткөн!
Рустам агайынын сөзүн кескин бөлүп жиберди да, колун силкип алып чыгып кетти.
– Рустам, Рустам дейм, токто!
Артынан кыйкырган агайын карап койбостон узап кетти.
– Кой, жөн кой, Шамил. Мен өзүм... Рахмат сага,- деп Иман уулунун артынан армандуу тиктеп кала берди. Бирок ушуну менен эле ата жүрөгү тынч алып жатып калган жок. Ар күнү келип уулунун артынан акмалап жүрө бергенди адат кылып алды. Анын жүзүн, көзүн көрүп, үнүн угуунун, ата болуунун өзү бакыт экенин эми сезип турду. Күн көрбөй калса, кымбат нерсесин жоготконсуп бир орунга тура албай калат.
Ал күнү Рустам менен Айнура сабактан кийин сейилдеп басып жү-рүшкөн. Аңгыча Айнура Рустамды колтукка түртүп:
– Рустам, карасаң, сени баягы киши дагы карап турат. Оо, карасаң, сүрөткө да тартып жатат. Мына кызык!
Рустам жалт карады.
Ал Иман артынан ээрчип жүргөнүн сезген. Артынан калбаганына жини келип, Иманды көздөй басты.
– Сен кайда, Рустам?
– Азыр, сен бара бер.
Иман өзүн беттеп келаткан уулун көрүп, апкаарый түштү. Рустам болсо сумсайган калыбында басып келди да:
– Сизге эмне керек?!- деп катуу унчукту.
– Уулум, мен...
– Мен сиздин уулуңуз эмесмин! Эч качан антип атабаңыз! Менин атам болгон эмес! Атасыз деле жашайм! Болду, жетишет! Мындан ары менин артымдан ээрчигениңизди токтотуңуз!
– Кантип, балам?! Мен азыр таптакыр жалгызмын! Менин сен менен Айшадан башка бул жарык дүйнөдө эч кимим жок! Ооба, ат көтөргүс оор күнөө кылгам, тагдырдын жазганы ошол болсо кантмекмин, Рустам?!
– Токтотуңуз, апамдын атын атаганга акыңыз жок! Сиз үчүн, сиз үчүн... Болду, эч нерсе деп айтпаңыз! Рустам ушуларды катуу айтты да, алыстай берди.
Уулунун мүнөзүнүн ушунчалык катаалдыгына таң калган Иман тагдырынын өкүмүнө көнүп калган жок. Ошол күнү Айшага кат жазганы отурду.
***
Сырттан кирип келген Рустам апасынын жүзүн көрүп чочуп кетти.
– Апа, апаке, эмне болду?!
Айша уулунун көкүрөгүнө башын жөлөп күбүрөй берди.
– Мен аны бекер күтпөгөн экем да. Эбак үмүтүм үзүлүп калганда...
– Кимди, апа?!
Айша жооп берген жок. Көзүнөн аккан жашын шыпырып алып, өзүнүн бөлмөсүнө жөнөдү. Кайрадан Имандан келген катты окуй баштады.
“Айша, менден кат күткөн эмес-тирсиң. Албетте, ортодон көп жылдар өттү. Бул жылдар сени да, мени да өзгөрттү. Бирок кайрадан тагдыр экөөбүздү жолуктуруп, бет келиштирип отурат. Ушунча жыл бою мен сенден кабар албадым. Кечир, мени. Сенин көргөн азабыңды беш ооз сөз менен актай албасам керек. Ошентсе да аялдык жүрөгүң менен мени угуп, катымды аягына чейин окуп чыгарыңа ишенем. Тагдыр мени өзү жазалады. Бала дегенде ак эткенден так этсем да, бир перзенттүү боло албадык. Ушул күндөрү мен сени, сенин балаңды көп ойлочумун. Бирок алдыңа барып кечирим сураганга дитим барбады. Анан да экөөңдүн жашооңо аралашкым келген жок. Анткени силердин жашооңордон өзүмө орун жок деп эсептечүмүн. Бирок уулумду көргөндөн бери түн уйкум төрт бөлүндү. Рустамдын мага сырткы келбети гана окшобостон, мүнөзү да окшош экенин сездим. Анткени мендеги катуулук уулумда да бар экен. А сен андай эмессиң. Баарынан да сенин мээримдүү көздөрүң өзгөрбөгөнүнө таң калдым. Ушунчалык таң калдым. Эх, айта берсем арман көп. Сага кат жазганымдын себеби... Эмнеге кат жазганымды өзүм да билбейм. Бир билгеним, жүрөгүмдө муштумдай таш турат. Сени менен жолугуп сүйлөшсөм дейм. Эгер мүмкүн болсо. Дагы бир жолу кечирим сурайм. Эгерде жолуга ала турган болсоң, менин телефонум ушул...”
Айша алакандай баракты тиктеп көпкө отурду. Жүрөгү катуу согуп, тагдырынын жаңы барагын барактачудай апкаарыды. Көпкө чейин ойлонуп отурду. Анан ордунан акырын туруп, Имандын телефон номерин тере баштады.
– Алло...
– Иман... Бул мен...
– Айша... Айша, сенби?! Телефон чалганыңа рахмат!
Иман андан ары эмне деп айтарын билбей карбаластап кетти.
– Иман, жай отуруп сүйлөшчү сөздөр көп. Өзүң көргөндөй уулуң да чоңоюп калды. Кезигип сүйлөшөлү деп ойлогом.
– Качан сүйлөшөлү?
Эртеси күнү кезигерин болжошсо да, экөө тең трубканы колунан чыгаргысы келбей турушту.
– Анда эртеңкиге чейин.
– Ыйманда жат!
– Түнүң бейпил болсун!
Имандын бир аз каргылданган үнүн уккан Айшанын кубанычтан жүзү албырып, жүрөгү алып учуп турду.
Эртеси Айша биринчи жолу жолугууга бараткан секелектей алып учуп, үйүн жыйнап, тамагын даярдап жатты. “Чиркин, көңүл карыса да, жүрөк карыбайт” деген чын экен го... Жүрөгүм алып учуп жатканын кара” деп өзүнө-өзү таң калып коёт. Аңгыча эшиктин коңгуроосу чыр дей түштү. Эшиктин алдында бири-бирин көпкө тиктеп турушту. Биринчи Айша эсине келди.
– Эмне туруп калдың? Кел, үйгө кир.
Конок үйгө өткөн Иман жупуну жасалгаланган үйдү айланта карап алды. Ушул шаардын ичинде, карыш эле жерде өзүнүн баласы жашап жүргөн тура. Кандай оор күндөрдү башынан өткөргөнүн ким билет. Ушул учурда өзүн эң жексур, дүйнөдө жок таш боор адамдай сезди. Ага баары бейтааныш эле. Экөө унчукпай көпкө отурушту. Ортодо жыйырма жылдан берки таарыныч, айтылбаган сырлар бар эле. Мына ошол нерсе алардын жолун бөгөп жатты.
– Эмне унчукпайсың? Сүйлөп отурсаң.
– Сүрдөп жатат окшойм,- деди Иман өзүн зордоп жылмайып.
– Менден сүрдөчүдөй жөнүң жок болуш керек.
– Ортодон канча жыл өттү?
– Жыйырма жыл.
– Да... Бүтүндөй өмүр дечи. Айша, чын эле ушул аралыкта турмушка чыккан жоксуңбу?
Айша кимдир бирөө камчы менен чаап жибергендей жыйрыла түштү.
– Бул суроону башкадан болсо да сенден күткөн эмесмин.
– Кечир!
– Эх, эркектер! Аял тууралуу эмнени билип коюпсуңар. Жок дегенде...
– Сага катуу тиерин билбепмин.
– Сенде эмне күнөө? Болгону, табиятыңар ошол да.
Айша ордунан туруп, терезе тарапка басты. Ортодо сөз уланбай экөө тең өз ойлору менен алек эле. “Эй, ушундай копол жайым бар да. Эмнеге антип сурадым, табалагандай болуп?.. Андан башка эч нерсе оюма келбей туруп албадыбы. Катуу таарынтып алдым. Ка-ап...” Иман дасторкондун четин кармалап бушайман болуп жатты. Акыры чыдабай терезени тиктеп турган Айшага жакын барды.
– Кечирип койчу...
Кулагынын түбүнө шыбыраган Имандын ысык илебинен Айша дирилдей түштү. Карегине айлана түшкөн жашты аарчып, күлүмсүрөй берди.
– Кайда барат элем? Мен сени эбак эле кечиргем. Уулуң кечирсе болду. Иман, сурооңо жооп берейинби?
– Туура эмес сүйлөп алдым окшойт.
– Сенден кийинки жашоомдун кызыгын, болгон сүйүүмдү уулума арнадым... Сенин уулуңа. “Эмнеге турмушка чыккан жоксуң?” дедиң. Бул суроону көп адам бергени менен, сенин сурооң аябай жанымды кейитти. Башка билбесе да, сен билишиң керек эле. Жүрөгүмдөгү сенин ордуңду эч ким толтура албасын... Сени ушунчалык катуу сүйгөм, Иман, түшүнбөпсүң. Жөн эле көңүл үчүн, дене кумары үчүн да бирөөгө байлана албасымды билбепсиң!
– Айша, мен сенин сүйүүңө татыктуу инсан эмесмин.
– Билем.
– Мен сени да, Гүлнараны да бактылуу кыла албадым. Жанчылып, сыздап эстечүмүн сени. Адамдар, өзгөчө эркектер өзүнүн алсыздыгын таптакыр моюнуна алгысы келишпейт. А сен менин алсыздыгымдын чыныгы күбөсү болчусуң.
– Болуптур, Иман, өткөн өттү. Эми кийинки жашооңду кантейин деп жатасың? Эл көзүндөгү адамсың. Сенин чөгүп үйдө отуруп алганың болбойт.
Иман ийинин куушуруп койду да, диванга келип күп түшүп отуруп калды. Бет маңдайында кичинекей Рустамдын сүрөтү турган экен. Сүрөттөгү сүймөнчүк бала колун азыр сермеп, сүрөттөн чыгып кетчүдөй бажырайып туруптур. Моокуму канбай сүрөттү көпкө тиктеп турду. Ана акырын колуна алды.
– Айша, билесиңби, уулумду дал ушундай элестетчүмүн. Мага укмуштай окшош. Айрыкча көзү, мурду, оозу...
– Кичинесинен эле кыялы башкача болуп чоңойду. Өзүнүн максатын билип, көжөлүп туруп алганын сага аябай окшоштурам. Башынан эле “музыкант болом” деп туруп алды. Башка кесипке канчалык кызыктырайын десем да болбой, кыл кыяк алдырып алганычы...
– Бул жакшы сапат. Көрөсүң го, Рустамдан кыйын музыкант чыгат. Баралына келгенде...
Иман толкунданып турду. Жашоодо ордун баса турган тукуму бар экенине сыймыктанды. Жаш баладай өрөпкүп, кубанычынан жетине албай жатты. Мунун баары кыраакы Айшанын көз жаздымында калган жок.
– Кел, чайың да сууп калды көрүнөт.
Эшик ачылып, Рустамдын шаңдуу үнү угулду.
– Апа, мен келдим.
Конок үйгө кубана кирип келип, Иманды көрүп мостоё түштү.
– Апа, бул киши биздин үйгө эмнеге келди?
– Рустам, бул сенин...
Апкаарыган Айша жаалы көзүнөн учкан уулуна жалдырай тиктеди.
– Жайыбызга коюңуз деп айтпадым беле!
– Уулум, куубасаң деле кетем. Бирок...
– Сизди бул жакка ким чакырды?
– Мен чакырдым, балам.
Айшанын үнү катуу да, катаал да эле.
– Апа, сиз эмне...
– Анчалык катуу болчу эмес, балам. Атаң экени жалганбы?
– Жыйырма жылдан кийин ата болуп калдыбы?! Апаке, сурап көрчү, ата сөрөй кайда жүрүптүр?! Сен белиң кайышып үч жумушта бирдей иштеп жүргөндө бул каякта эле?! Мен “ата” деген сөзгө зар болуп жүргөндө кайда эле?! Эми өз башына күн түшкөндө биз керек болуп калыптырбызбы? ! Сен ушунун баарын унутуп койдуңбу?!
– Жок, балам, унутканым жок. Ал унутулчу убак беле?
– Анда...
– Балам, кечиримдүү бол деп көп айтчу элем го... Кыйналган мен да анчалык кектебедим. Атаңды эбак эле кечиргем.
– Апа!
– Суранам, анчалык катуу болбо.
– Демек, кечирген экенсиң да?
Рустам экөөнү алмак-салмак карап турду да, эшикке атылды.
– Уулум, сен кайда?
– Рустам...
Иман эки аттап жетип, Рустамды ийинден алды.
– Апаңды ушунчалык капа кылганга акың жок, балам. Мени көргүң келбесе, азыр чыгып кетем. Экинчи көзүңө илинбейм. Бирок апаңа катуу сөзүң тийбесин.
– Коё бериңиз, болбосо...
Тиштене берген Рустам ийинин жулка бошотуп алды да, эшикке жөнөдү. Азыр эле кубанып турган экөөнүн тең жүзү томсоруп, шалдая отуруп калышты.
– Айша, бала да, азыр келип калат. Сен анча капа болбочу.
– Мен куруюн. Мүнөзүн билгенден кийин эч нерсе деп айтпай коё турсам эмне? Каны суюк жаш бала бир нерсенин үстүнөн чыкпаса эле болду.
– Бүгүн келбей эле койбой...
Иман бушайман боло ары-бери баса баштады. Кетип калайын деп ээн үйдө тынчсызданып жаткан Айшаны кыя албады. Кетпейин дейт, бирок эмне деп жубатып, эмне деп сүйлөштү билбей жатты. Айша былк этпей отура берди.
– Айша, мен кетейинби?
– Өзүң бил.
Иман Айшанын маңдайына келип, тизесине башын коюп отуруп калды.Илгери жалындуу жаш кездеринде Айшанын тизесине ушинтип жатканды жакшы көрчү. Айша калтыраган колдору менен назик сылай берди.
– Бир кезде чачтарың кара толкун болуп төгүлүп турчу.
– Сенин тизеңде өзүмдүн келечегимди, сахнада турганымды, эл кол чапканын элестетип жата бергенди жакшы көрчү элем, эсиңдеби? Кызык, сен берген мээримди эч ким мага бере албаптыр, азыр ойлосом.
– Аялыңчы?
– Гүлнар... Гүкү жаш баладай ойноок, эрке, шайыр жан болчу.
– Эмне, үмүтүң биротоло үзүлдү-бү?
Иман «ооба» дегендей башын ийкеди.
– Оңой-олтоң элеби?
«Бул дагы эмне дейт?» дегенсип Имандын кабагы чытыла түштү. Байкаса да байкамаксан болгон Анвар болчудай эмес.
– Катуу тийсе кечирип кой, бирок сенин үмүт үзгөнгө акың жок, досум. Ал бала сенин каның экенин эч ким тана албайт. Жок дегенде бир сүйлөшүп, бооруңа тартканга аракет кылып көрсөң боло. Баланын талантын го, өзүң көрдүң. Ага ата эле эмес, так сендей устат керек.
Анвар көпкө сүйлөдү. Сүйлөгөн сайын Имандын сыздаган көкүрөгүн дарыдай эле айыктырып баратты. Гүлнарадан башка бар дүйнөсүн унутуп салганын азыр сезди. Уулун ойлогондо көкүрөгүн мыжыккан оору басаңдай түшкөнсүдү. Иман башын көтөрүп, Анварды суроолуу карап калды.
– Эмне кылышым керек, Анвар?
– Аракеттен, Имаке, жатпа. Баланы изде, тап, сүйлөш. Качса, аркасынан кууп ал. Иши кылып эбин тап. Анан дагы көрөбүз. Кой, мен жумушка барайын. Кечинде сага тийип өтөм. Аа, баса, буларды аяшың сага арнап салып берди. «Өзүң карап отуруп ичир» деген.
Анвар термоско куюлган тамак, мөмө-жемиштерди столдун үстүнө коюп кирди.
– Ой, булардын баарын эмне кылам?
– Эшикке ыргытасың... Албетте, жейсиң. Мен эми барайын,- деп шашкан Анвар коштошуп алып жолго чыкты.
Иман конок бөлмөгө кирди да, Гүлнаранын чоңойтулган портретинин жанына келип, чөгөлөй калып сүйлөнө кетти.
– Эмне кылайын, асылым, барайынбы?! Балким, өмүрүмдүн жабылган эшигин кайрадан каккылап куру убара болуунун кажети жоктур. Эмне дейсиң? Үн катчы, акыл айтчы, кечке эле томсоруп тура бересиңби?! Сагындым сени, Гүкүтай!
Сүрөт болсо бир калыпта мостоёт. Ушул учурда эмнегедир Гүлнаранын акыркы жолу айткандары кулагына жаңыра түштү. «Өх, жаным ай, жоголгон уулуңду изде. Эмдигиче чоңоюп калгандыр, түшүнөт. Түшүнбөсө да издеп табуу – сенин аталык парзың» дебеди беле. Кызык, эмнеге ошентип айтты экен? Же экинчи жолу жолукпасын билдиби? Көрсө, өзү өлгөндөн кийин да кантип жашашты айтып кеткен тура.Капыстан жоготкон бактысын таба койгонго сүйүнүп кетти.
– Рахмат, асылым! Баары сен ойлогондой болот. Мен эми сен үчүн, сен жөнүндө музыка жаратуу үчүн жашайм.
Ошол замат ордунан тура калып бат-баттан жуунуп-таранып, жумушка жөнөп калды. Канчадан берки кайгы эзген көкүрөгүнө таза абадан кере дем алып, көңүлү сергип, тереңде бүлбүлдөгөн үмүтүн демөөр кылып уулуна шашып баратты.
***
Рустам машыгууга шашып бараткан жеринен теңтуштарынын биринин үнү токтотту.
– Сени Шамил агай чакырып жатат.
– Эмнеге?
– Билбейм.
Ийинин куушурган досу жанынан өтө берди. Рустам шашкан боюнча Шамил агайынын кабинетине жөнөдү.
– Эмнеге керек болуп калдым экен? Алматыдан келгенден бери жанымды тындырбас болду. «Эмгектен» деп турат. Дагы эмнеге чакырды экен?,- деп шашып-бушуп кирип барган Рустам маңдайында турган Иманды көрүп, бүткөн бою чымырай түштү.
– Мен анан кирейинчи, агай,- деп шарт бурулуп жөнөй берди эле, Шамил колунан шап кармай калды.
– Ай, шайтан, сени менен кишилер сүйлөшкөнү келип отурса, кайда шашасың?!
– Менин бул адам менен сөзүм бүткөн!
Рустам агайынын сөзүн кескин бөлүп жиберди да, колун силкип алып чыгып кетти.
– Рустам, Рустам дейм, токто!
Артынан кыйкырган агайын карап койбостон узап кетти.
– Кой, жөн кой, Шамил. Мен өзүм... Рахмат сага,- деп Иман уулунун артынан армандуу тиктеп кала берди. Бирок ушуну менен эле ата жүрөгү тынч алып жатып калган жок. Ар күнү келип уулунун артынан акмалап жүрө бергенди адат кылып алды. Анын жүзүн, көзүн көрүп, үнүн угуунун, ата болуунун өзү бакыт экенин эми сезип турду. Күн көрбөй калса, кымбат нерсесин жоготконсуп бир орунга тура албай калат.
Ал күнү Рустам менен Айнура сабактан кийин сейилдеп басып жү-рүшкөн. Аңгыча Айнура Рустамды колтукка түртүп:
– Рустам, карасаң, сени баягы киши дагы карап турат. Оо, карасаң, сүрөткө да тартып жатат. Мына кызык!
Рустам жалт карады.
Ал Иман артынан ээрчип жүргөнүн сезген. Артынан калбаганына жини келип, Иманды көздөй басты.
– Сен кайда, Рустам?
– Азыр, сен бара бер.
Иман өзүн беттеп келаткан уулун көрүп, апкаарый түштү. Рустам болсо сумсайган калыбында басып келди да:
– Сизге эмне керек?!- деп катуу унчукту.
– Уулум, мен...
– Мен сиздин уулуңуз эмесмин! Эч качан антип атабаңыз! Менин атам болгон эмес! Атасыз деле жашайм! Болду, жетишет! Мындан ары менин артымдан ээрчигениңизди токтотуңуз!
– Кантип, балам?! Мен азыр таптакыр жалгызмын! Менин сен менен Айшадан башка бул жарык дүйнөдө эч кимим жок! Ооба, ат көтөргүс оор күнөө кылгам, тагдырдын жазганы ошол болсо кантмекмин, Рустам?!
– Токтотуңуз, апамдын атын атаганга акыңыз жок! Сиз үчүн, сиз үчүн... Болду, эч нерсе деп айтпаңыз! Рустам ушуларды катуу айтты да, алыстай берди.
Уулунун мүнөзүнүн ушунчалык катаалдыгына таң калган Иман тагдырынын өкүмүнө көнүп калган жок. Ошол күнү Айшага кат жазганы отурду.
***
Сырттан кирип келген Рустам апасынын жүзүн көрүп чочуп кетти.
– Апа, апаке, эмне болду?!
Айша уулунун көкүрөгүнө башын жөлөп күбүрөй берди.
– Мен аны бекер күтпөгөн экем да. Эбак үмүтүм үзүлүп калганда...
– Кимди, апа?!
Айша жооп берген жок. Көзүнөн аккан жашын шыпырып алып, өзүнүн бөлмөсүнө жөнөдү. Кайрадан Имандан келген катты окуй баштады.
“Айша, менден кат күткөн эмес-тирсиң. Албетте, ортодон көп жылдар өттү. Бул жылдар сени да, мени да өзгөрттү. Бирок кайрадан тагдыр экөөбүздү жолуктуруп, бет келиштирип отурат. Ушунча жыл бою мен сенден кабар албадым. Кечир, мени. Сенин көргөн азабыңды беш ооз сөз менен актай албасам керек. Ошентсе да аялдык жүрөгүң менен мени угуп, катымды аягына чейин окуп чыгарыңа ишенем. Тагдыр мени өзү жазалады. Бала дегенде ак эткенден так этсем да, бир перзенттүү боло албадык. Ушул күндөрү мен сени, сенин балаңды көп ойлочумун. Бирок алдыңа барып кечирим сураганга дитим барбады. Анан да экөөңдүн жашооңо аралашкым келген жок. Анткени силердин жашооңордон өзүмө орун жок деп эсептечүмүн. Бирок уулумду көргөндөн бери түн уйкум төрт бөлүндү. Рустамдын мага сырткы келбети гана окшобостон, мүнөзү да окшош экенин сездим. Анткени мендеги катуулук уулумда да бар экен. А сен андай эмессиң. Баарынан да сенин мээримдүү көздөрүң өзгөрбөгөнүнө таң калдым. Ушунчалык таң калдым. Эх, айта берсем арман көп. Сага кат жазганымдын себеби... Эмнеге кат жазганымды өзүм да билбейм. Бир билгеним, жүрөгүмдө муштумдай таш турат. Сени менен жолугуп сүйлөшсөм дейм. Эгер мүмкүн болсо. Дагы бир жолу кечирим сурайм. Эгерде жолуга ала турган болсоң, менин телефонум ушул...”
Айша алакандай баракты тиктеп көпкө отурду. Жүрөгү катуу согуп, тагдырынын жаңы барагын барактачудай апкаарыды. Көпкө чейин ойлонуп отурду. Анан ордунан акырын туруп, Имандын телефон номерин тере баштады.
– Алло...
– Иман... Бул мен...
– Айша... Айша, сенби?! Телефон чалганыңа рахмат!
Иман андан ары эмне деп айтарын билбей карбаластап кетти.
– Иман, жай отуруп сүйлөшчү сөздөр көп. Өзүң көргөндөй уулуң да чоңоюп калды. Кезигип сүйлөшөлү деп ойлогом.
– Качан сүйлөшөлү?
Эртеси күнү кезигерин болжошсо да, экөө тең трубканы колунан чыгаргысы келбей турушту.
– Анда эртеңкиге чейин.
– Ыйманда жат!
– Түнүң бейпил болсун!
Имандын бир аз каргылданган үнүн уккан Айшанын кубанычтан жүзү албырып, жүрөгү алып учуп турду.
Эртеси Айша биринчи жолу жолугууга бараткан секелектей алып учуп, үйүн жыйнап, тамагын даярдап жатты. “Чиркин, көңүл карыса да, жүрөк карыбайт” деген чын экен го... Жүрөгүм алып учуп жатканын кара” деп өзүнө-өзү таң калып коёт. Аңгыча эшиктин коңгуроосу чыр дей түштү. Эшиктин алдында бири-бирин көпкө тиктеп турушту. Биринчи Айша эсине келди.
– Эмне туруп калдың? Кел, үйгө кир.
Конок үйгө өткөн Иман жупуну жасалгаланган үйдү айланта карап алды. Ушул шаардын ичинде, карыш эле жерде өзүнүн баласы жашап жүргөн тура. Кандай оор күндөрдү башынан өткөргөнүн ким билет. Ушул учурда өзүн эң жексур, дүйнөдө жок таш боор адамдай сезди. Ага баары бейтааныш эле. Экөө унчукпай көпкө отурушту. Ортодо жыйырма жылдан берки таарыныч, айтылбаган сырлар бар эле. Мына ошол нерсе алардын жолун бөгөп жатты.
– Эмне унчукпайсың? Сүйлөп отурсаң.
– Сүрдөп жатат окшойм,- деди Иман өзүн зордоп жылмайып.
– Менден сүрдөчүдөй жөнүң жок болуш керек.
– Ортодон канча жыл өттү?
– Жыйырма жыл.
– Да... Бүтүндөй өмүр дечи. Айша, чын эле ушул аралыкта турмушка чыккан жоксуңбу?
Айша кимдир бирөө камчы менен чаап жибергендей жыйрыла түштү.
– Бул суроону башкадан болсо да сенден күткөн эмесмин.
– Кечир!
– Эх, эркектер! Аял тууралуу эмнени билип коюпсуңар. Жок дегенде...
– Сага катуу тиерин билбепмин.
– Сенде эмне күнөө? Болгону, табиятыңар ошол да.
Айша ордунан туруп, терезе тарапка басты. Ортодо сөз уланбай экөө тең өз ойлору менен алек эле. “Эй, ушундай копол жайым бар да. Эмнеге антип сурадым, табалагандай болуп?.. Андан башка эч нерсе оюма келбей туруп албадыбы. Катуу таарынтып алдым. Ка-ап...” Иман дасторкондун четин кармалап бушайман болуп жатты. Акыры чыдабай терезени тиктеп турган Айшага жакын барды.
– Кечирип койчу...
Кулагынын түбүнө шыбыраган Имандын ысык илебинен Айша дирилдей түштү. Карегине айлана түшкөн жашты аарчып, күлүмсүрөй берди.
– Кайда барат элем? Мен сени эбак эле кечиргем. Уулуң кечирсе болду. Иман, сурооңо жооп берейинби?
– Туура эмес сүйлөп алдым окшойт.
– Сенден кийинки жашоомдун кызыгын, болгон сүйүүмдү уулума арнадым... Сенин уулуңа. “Эмнеге турмушка чыккан жоксуң?” дедиң. Бул суроону көп адам бергени менен, сенин сурооң аябай жанымды кейитти. Башка билбесе да, сен билишиң керек эле. Жүрөгүмдөгү сенин ордуңду эч ким толтура албасын... Сени ушунчалык катуу сүйгөм, Иман, түшүнбөпсүң. Жөн эле көңүл үчүн, дене кумары үчүн да бирөөгө байлана албасымды билбепсиң!
– Айша, мен сенин сүйүүңө татыктуу инсан эмесмин.
– Билем.
– Мен сени да, Гүлнараны да бактылуу кыла албадым. Жанчылып, сыздап эстечүмүн сени. Адамдар, өзгөчө эркектер өзүнүн алсыздыгын таптакыр моюнуна алгысы келишпейт. А сен менин алсыздыгымдын чыныгы күбөсү болчусуң.
– Болуптур, Иман, өткөн өттү. Эми кийинки жашооңду кантейин деп жатасың? Эл көзүндөгү адамсың. Сенин чөгүп үйдө отуруп алганың болбойт.
Иман ийинин куушуруп койду да, диванга келип күп түшүп отуруп калды. Бет маңдайында кичинекей Рустамдын сүрөтү турган экен. Сүрөттөгү сүймөнчүк бала колун азыр сермеп, сүрөттөн чыгып кетчүдөй бажырайып туруптур. Моокуму канбай сүрөттү көпкө тиктеп турду. Ана акырын колуна алды.
– Айша, билесиңби, уулумду дал ушундай элестетчүмүн. Мага укмуштай окшош. Айрыкча көзү, мурду, оозу...
– Кичинесинен эле кыялы башкача болуп чоңойду. Өзүнүн максатын билип, көжөлүп туруп алганын сага аябай окшоштурам. Башынан эле “музыкант болом” деп туруп алды. Башка кесипке канчалык кызыктырайын десем да болбой, кыл кыяк алдырып алганычы...
– Бул жакшы сапат. Көрөсүң го, Рустамдан кыйын музыкант чыгат. Баралына келгенде...
Иман толкунданып турду. Жашоодо ордун баса турган тукуму бар экенине сыймыктанды. Жаш баладай өрөпкүп, кубанычынан жетине албай жатты. Мунун баары кыраакы Айшанын көз жаздымында калган жок.
– Кел, чайың да сууп калды көрүнөт.
Эшик ачылып, Рустамдын шаңдуу үнү угулду.
– Апа, мен келдим.
Конок үйгө кубана кирип келип, Иманды көрүп мостоё түштү.
– Апа, бул киши биздин үйгө эмнеге келди?
– Рустам, бул сенин...
Апкаарыган Айша жаалы көзүнөн учкан уулуна жалдырай тиктеди.
– Жайыбызга коюңуз деп айтпадым беле!
– Уулум, куубасаң деле кетем. Бирок...
– Сизди бул жакка ким чакырды?
– Мен чакырдым, балам.
Айшанын үнү катуу да, катаал да эле.
– Апа, сиз эмне...
– Анчалык катуу болчу эмес, балам. Атаң экени жалганбы?
– Жыйырма жылдан кийин ата болуп калдыбы?! Апаке, сурап көрчү, ата сөрөй кайда жүрүптүр?! Сен белиң кайышып үч жумушта бирдей иштеп жүргөндө бул каякта эле?! Мен “ата” деген сөзгө зар болуп жүргөндө кайда эле?! Эми өз башына күн түшкөндө биз керек болуп калыптырбызбы? ! Сен ушунун баарын унутуп койдуңбу?!
– Жок, балам, унутканым жок. Ал унутулчу убак беле?
– Анда...
– Балам, кечиримдүү бол деп көп айтчу элем го... Кыйналган мен да анчалык кектебедим. Атаңды эбак эле кечиргем.
– Апа!
– Суранам, анчалык катуу болбо.
– Демек, кечирген экенсиң да?
Рустам экөөнү алмак-салмак карап турду да, эшикке атылды.
– Уулум, сен кайда?
– Рустам...
Иман эки аттап жетип, Рустамды ийинден алды.
– Апаңды ушунчалык капа кылганга акың жок, балам. Мени көргүң келбесе, азыр чыгып кетем. Экинчи көзүңө илинбейм. Бирок апаңа катуу сөзүң тийбесин.
– Коё бериңиз, болбосо...
Тиштене берген Рустам ийинин жулка бошотуп алды да, эшикке жөнөдү. Азыр эле кубанып турган экөөнүн тең жүзү томсоруп, шалдая отуруп калышты.
– Айша, бала да, азыр келип калат. Сен анча капа болбочу.
– Мен куруюн. Мүнөзүн билгенден кийин эч нерсе деп айтпай коё турсам эмне? Каны суюк жаш бала бир нерсенин үстүнөн чыкпаса эле болду.
– Бүгүн келбей эле койбой...
Иман бушайман боло ары-бери баса баштады. Кетип калайын деп ээн үйдө тынчсызданып жаткан Айшаны кыя албады. Кетпейин дейт, бирок эмне деп жубатып, эмне деп сүйлөштү билбей жатты. Айша былк этпей отура берди.
– Айша, мен кетейинби?
– Өзүң бил.
Иман Айшанын маңдайына келип, тизесине башын коюп отуруп калды.Илгери жалындуу жаш кездеринде Айшанын тизесине ушинтип жатканды жакшы көрчү. Айша калтыраган колдору менен назик сылай берди.
– Бир кезде чачтарың кара толкун болуп төгүлүп турчу.
– Сенин тизеңде өзүмдүн келечегимди, сахнада турганымды, эл кол чапканын элестетип жата бергенди жакшы көрчү элем, эсиңдеби? Кызык, сен берген мээримди эч ким мага бере албаптыр, азыр ойлосом.
– Аялыңчы?
– Гүлнар... Гүкү жаш баладай ойноок, эрке, шайыр жан болчу.
Мени жаман көргөндөрдү,
мен жаман көргөнгө убактым жок! Анткени мен, мени жакшы көргөндөр менен гана алекмин!
#8 15 October 2015 - 09:31
- Активист
-
- Жаран
- 932
- 27 January 14
- : 08 Mar 2026 14:02
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Ала-Тоо
Чыгарманын авторун жазып коёсузбу, сураныч.
#9 15 October 2015 - 11:24
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1067
- 14 May 15
- : 28 Nov 2019 07:18
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:ордолуу ОШ
– Аялыңчы?
– Гүлнар... Гүкү жаш баладай ойноок, эрке, шайыр жан болчу. Ал мага мээрим эмес, кумар, эргүү, сүйүү тартуулачу. Күнү кечке күлкүдөн, ырдагандан, шоктонгондон тажачу эмес. Мен анын алдында өзүмдү аябай күчтүү сезчүмүн. Эркектер алсыз адамдын алдында өзүн күчтүү сезгенди жакшы көрүшөт эмеспи... А мен...Сен күчтүүсүң, Айша.
Иман менен Айша ушул калыбында көпкө отурушту. Айтылбаган сырлар өтө көп эле. Жыйырма жылдан бери жыйылган сырларын, аткарылбай калган тилектерин, жаштыгын эстеп жатышты. Билинбегени менен экөөнүн тең тоң жүрөгү жылып, бири-бирине тартылып жатты. Иман Айшанын жылуу алакандары чачын гана сылабастан, жүрөгүнүн сыйрылган картын дарылап жатканын сезди.
Караңгы жолдо кайдыгер басып келаткан бир караан көрүндү. Эки жагында өтүп жаткан машиналарга да көңүл бурбайт. Апасы менен катуу урушканы эч эсинде жок. Майда-барат таарынычтар болгону менен, минтип көңүлү ооруганы эсинде жок. Өзүнүн жүрөгүнө терең так калтырган нерсеге апасы жеңил карап койгонуна жаны кашайды. “Баарын унутуп койдуң ээ, апа? Баарын унутуп... А мен унута албайм...” деп жатты өзүнчө туталанып. Ушул учурда жанына жакын сырдаш адам менен баарлашкысы келди. Ким менен? Шамил агайына барганга кеч болуп калды. Айнурага барайын деди эле, көңүлү чаппады. Оюнда адатынча тамашага салып кутулат деп ойлоду. Ушул учурда гана Айнура өзүнө таптакыр кызыксыз адам экенин туйду. Анын шайырдыгы, күлкүгө тойбой турган жеңил мүнөзү гана өзүнө тартып келгенин, жан дүйнөсү ал адамга байланбаганын туйду. Туйду да, ого бетер көңүлү кайта түштү. Өзүн бул жарык дүйнөдө жалгыз калгандай сезди. Анан маңдайында турган кафеге кирип отурду.
– Саламатсызбы, заказ бересизби?
– Да-а, мага бир стакан арак алып келиңизчи.
– Дагы?
– Азырынча болот.
Арак ичип баарын унуткусу келгендиктен бул жерге кирген болчу. Бирок өмүрүндө ичип көрбөгөн жаны ыңгайсыздана түштү. Максатсыз алды жагын тиктеп отура берди. Канча отурганын ким билет, бир маалда кубулжуган үнгө аргасыз көңүлү бурулду. Мукам аваз! Эч жерден, эч кимден мындай үн уккан эмес.
“Жолуктук неге?
Жолдору тикен чыйырда...
Алыска жаным, сен кеттиң менден алыска...” деп кыздын мукам авазы жаңырып жатты. Көздөрү жумула бул сыйкыр үнгө арбалды. “Ким бул?” деди. “Ким билет?” деп кайра өзүнө-өзү жооп берди. Ошондо гана күңүртүрөөк бурчта ырдап жаткан кыздын караанын көзү чалды. Жука көйнөкчөн кыздын турпаты арык, бою да кичирээк көрүндү. “Жакшы ырдайт экен” деп койду өзүнчө көңүлү толбой калгандай. Тигил кыз ырдап бүткөнчө эле эл ороп калды. Айрымдары гүл бергенге да үлгүрө калып жатышты. Бул жерде көпкө отурду да, бир кезде акчасын төлөп ордунан турду.
Эшикке чыкса, бир жигит менен кыз бир нерсени талашып-тартышып жатышкан экен. Чыканактан кармап сүйрөп жөнөөрдө гана кыз кыйкырып жиберди.
– Коё бер дедим го!
– Жок, сен түшүнсөң!
Олбурлуу жигит болбой эле колдон кармап сүйрөп жөнөдү.
– Жигит, коё бер деп жатат го...
Рустамдын салмактуу үнү чыкканда, тигил экөө тең жалт карай беришти.
– Ишиң болбосун!
– Кызды коё бер!- деди Рустам ызырына. Азыр бардык күчүн, ызасын ушул жигиттен чыгарчудай жаалданып кетти. Рустамдын көзүндөгү каарды көргөн тигил аргасыз артка чегине берди.
– Жинди неме го...
Колун булкуп бошоткон кыз Рустамдын жанына жетип келди.
– Рахмат, байке,- деди дирилдеген үн менен. Кыздын ак жуумал жүзү, бакырая караган ишенчээк каректери эмнегедир Рустамдын жүрөгүнө тааныш сезилди. Экөө ээрчише ары басышты.
– Тааныш жигитпи?
– Өтө жакындан тааныш эмеспиз. Курбумдун үйүнөн таанышканбыз. Ошондон бери күн сайын мен ырдап бүткөндөн кийин келип, ушинтип кыйнай берет. Биринчи жакшы эле түшүндүргөм. Кийин жиним келе баштады. Бүгүн таптакыр эле зордоп машинасына салып кетчүдөй болуп жатканда сиз келип калдыңыз.
Рустам ошондо гана жанагы кереметтүү үндүн ээси ушул кыз экенин билди. “Кызык, бир жерден көргөндөй болуп жатам. Балким, биздин окуу жайда окугандыр... ” деп ойлоно калды.
Кыздын үнү өтө эле назик экен.
– Үйүң кайсы жакта?
– Жакын эле.
– Жеткирип коёюн.
Кыз мейли дегендей үн каткан жок. Рустамдын кадамы менен тең баса албай жатты. Жигиттин сулуу жүзүнө уурдана карап алды. Ушул учурда Рустам да аны тигиле тиктеп, көздөрү чагылыша калганда экөө тең күлүп жиберишти. Рустам көптөн бери минтип чын дилинен күлө элек болчу.
– Боюңуз аябай узун экен. Сизге жете албай же ашыкпай басыңызчы деп айта албай келаткам.
– Тез басканга көнүп калсам керек.
Экөө эзелки тааныштардай сүйлөшүп баратышты. Ушул кезден баштап анын жашоосу да түп тамырынан бери өзгөрүлөрүн бул учурда Рустам билген жок.
ххх
Тагдыр табышмактуу нерсе. Айрыкча чыгармачыл адамдардын жан дүйнөсү, жашоосу бир калыпта болбойт тура. Гүлнар каза болгондон кийин Имандын жашоого болгон эч кандай кызыкчылыгы калбай калган эле. Анын элеси менен күнү-түнү сүйлөшүп, тирүү арбакка айланып бара жаткан учурда кайрадан үмүтү жанды. Бул үмүттү кайрадан аялзаты ойготту. Күн алыс болсо да Айшага телефон чалып, аны менен баарлашууну адатка айлантып алган эле. Бүгүн да кезигүүгө макулдашкан. Эл көп келбеген чакан кафеге баш баккан Айшаны көрүп, ордунан тура калды.
– Кандайсың?
– Эмнеге чакырдың? Рустам дем алыш күндөрү үйдө болорун билесиң. Ал телефонду алып калабы деп корктум,- деди чындап эле кабатырланган Айша.
Имандын жаркып турган жүзү түнөрүп кетти.
– Ал бала дагы деле мени карышкырдай көрүп жатабы?
– Сен эле эмес, мени менен да көп сүйлөшпөй сыртын салып калды. Иман, өзүң айткандай, чын эле биздин жашообузга тиешеси жок адам окшойсуң. Уулуң экөөңөрдүн ортоңордо жанчылып бүтмөй болдум. Анын мурун таптакыр андай мүнөзү жок эле. Азыр мага куду чоочун адамдай мамиле жасап калды. Ошондуктан сенден өтүнөрүм, суранарым, эми биздин жашообузга киришпей эле койчу?..
Имандын жүзү купкуу болуп кетти. Жападан жалгыз үмүтүнөн айрылып кала тургандай калтыраган колдору менен Айшаны кучактап жиберди.
– Жок, мен сенден айрыла албайм! Айша, сен мени сактап калышың керек! Мен эми сенсиз жашай албайм! Аялсыз, анын камкордугусуз жашай албайм!
Айша аргасыз муңайым жылмайып алды. Жылдар өткөнү менен, Иман таптакыр өзгөрүлбөгөнүн байкады. Жаш кезде махабаттын даамын татып жүргөн учурда да ушунтип жалындап кетчү. Аркасын ойлоп сабырдуулук менен иш кыла алчу эмес. Бирок дал ушул жалындаган артка кайтпаган эрки менен багындырып алганы да чындык.
– Эх, Иман, сени кандай гана күттүм! Башка аялдын күйөөсү болгонуңду уксам да жүрөгүм сага тартыла берчү. Акыры мага кайрылып келчүдөй сезиле берчүсүң. Мына, эми тагдыр кайра мага сени кайтарып берди. Мага эле оңой дейсиңби?
– Мен Рустам менен сүйлөшүп көрөйүнчү. Кантип эле өз балабыз бактыбызга каршы чыксын.
Айша эрдин тиштеп ойлоно калды да, аста башын чайкады.
– Жок, сени көрөйүн деген көзү жок. Жакшысы күтө турушубуз керек.
– Канчага? Бир жылбы? Бир айбы? Менин эми күткөнгө убактым ченелүү. Жалгыздыктан жаным жабыркачу болду, Айша!
Иман айласы кете Айшага тигиле берди. Чын эле бул абалдан кантип чыгуунун жолун ойлоп турду.
Алар кайрадан жолугуп калышты. Бул жолу да капыстан... Автобус толо жүргүнчүлөрдүн арасынан бирин-бири жазбай таанышты. Экөө жолуккан кечтен бери бул кыз улам эсине түшүп жаткан. Өзүнөн-өзү жылмайып алды.
– Салам!- деди жүргүнчүлөрдөн араң өтүп, жанына келген соң.
– Саламатсыз. ..
Эмнегедир кыздын апакай жүзү нурданып кетти.
– Дайым ушул автобуска түшөсүңбү?
– Жок, бүгүн таекемдикинен келаткам.
– А мен дайым ушул автобус менен каттайм.
Кыз башын ийкеп койду. Жанында турган Рустамга кыздын жыпар жыты жагып турду. “Жаңы төрөлгөн наристедей жыты бар экен” деп койду. “Эмнеге сүйлөбөйт?” деп кыжалаттанды. Рустам өзүнө суктана караган көздөргө, кыздардын кыя карап тийишкенине көнүп калгандыктан, кыздын унчукпай турушу ого бетер табышмактуу сезилди. Бирок келбети келишкен бул жигиттен Айдана эмнегедир сүрдөп турду. Алтургай жүзүнө тик багып карай албады. Куду жүрөгүнүн катуу кагып жатканын бирөө угуп койчудай апкаарып жатты.
– Айдана, кайсы жерден түшөсүң?
– Кийинкиден.
– Мен дагы кийинкиден түшөм,- деп Рустам жылмайып койду. Ушул жолугуудан баштап экөөнүн тең жүрөгү бири-бирине жипсиз байланды. Чындыгында, экөөнү байланыштырган көп нерсе бар болчу. Экөө тең атанын мээримин көрбөй чоңоюп, жүрөктөрү жаралуу эле. Айдананын атасы эки жашында автокырсыктан каза болуп калган экен. Эки баласын бооруна кыскан апасы кайрадан турмуш жаңыртып, Айдананы таенеси багыптыр. Анан да экөөнү бириктирген улуу нерсе бул –музыкага болгон сүйүү.
Уулундагы бул өзгөрүүнү биринчи байкаган Айша болду.
– Балам, сага эмне болду?
– Эч нерсе, апа.
– Өңүң купкуу болуп тургандыктан, ооруп калдыңбы десем, андай эместей... Маанайың ачык го, уулум.
– Апа, сизге өзүм эле айтайын деп жаткам... Мен бир кызды жактырып калдым.
Айша жылмайып алды.
«Чоңоюп калдың, уулум. Эми өз жашооң башталат. Кыз сүйүп... Кантсе да жолуң байсалдуу болсо экен...»
– Апа, ал башкача кыз. Билбейм, эмнегедир аны мен өмүр бою билгендеймин. Ушундай сезим да болобу, апа? Азыр эле аны узатып келдим. Бирок кайра көргүм келип...
– Кулунчагым десе.
– Апа, ал сизди өзүнүн апасындай көрөт.
– Анысы го, жакшы. А Айнура бул тууралуу билеби?
Рустамдын азыр эле жаркып турган жүзү бүркөлө түштү. Апасынын бул суроосу анын талуу жерине тийди. Чын эле Айнура кантет? Көп жылдан бери кыз-жигит экени жалганбы? Оо, экөөнүн тааныштыгы тээ бала кезден башталбады беле. Апасынан жүзүн буруп кетти.
– Кызык, мен бул тууралуу таптакыр ойлонбопмун. Айнура анын үстүнө азыр шаарда эмес.
– Балам, ойлонушуң керек. Бирин үмүткөр кылып, экинчисин ээрчитпей тезирээк чечим кабыл ал. Баса, мен дагы сени менен ачык сүйлөшөйүн деп жүрдүм эле.
– Эмне тууралуу?
– Атаң жөнүндө.
– Ал менин атам эмес!
– Балам, ал жалгыз калды. Анын жашында жалгыз жашоо – тирүүлөй кордук. Аны жалгыз калтыра албайм!
– Апа, сиз эмне, аны менен жашайын деп жатасызбы?!
Рустам апасына тигиле карады. Айша карбаластап, көзүн ала кача стулга отура кетти.
– Эмне, бул үйгө алып келесизби?! Аныңызды көрөйүн деген көзүм жок!
– А менин көргүм келип жатсачы?! Мен тууралуу бир жолу ойлонуп койдуңбу?! Өмүр бою эңсеп келген бактымды Кудайым жашым мынчага келгенде берди. Мунусуна да шүгүр!
– Апа, жашоомдо сизден башка эмнем бар?! Мени жалгыз таштап кетесизби?! Ошого күчүңүз жетеби?!
– Ал ооруканада жатат, абалы оор. Врачтар “бир адам дайым жанында болушу керек” деп жатышат. Эми мен ага сенден да көбүрөөк керекмин. Сени эрезеге жеткирдим, чоңойттум, мындан аркы жашооңо өзүң жооптуу болушуң керек, балам. Мен экөөңдүн ортоңдо кыйналып кеттим. Акыры ушундай болгону туура деп чечтим. Мына үйүң, мына жайың. Өмүр бою тапкан-ташыганымдын баары сеники. Болгону, мен анын жанында болушум керек.
– Да-а, Ромео менен Жульеттабыз деңизчи?!
– Качандыр бир кезде мени түшүнөсүң.
Айша жалооруй карап, уулунун чачынан сыламакчы болду. Бирок башын ала качкан Рустам терезеге тигиле берди. Көзүнөн жаш айланып баратканын жашырса да болбой, эки тоголок тамчы жаш жүзүнөн агылып кетти. “Баары бир кетет экен да. Мейли, кетсе. Менден артык болсо, ошонусу менен кете берсин!..” деп жатты ызалуу көкүрөгү.
Кийинки күнү кечинде келген Рустам үй бек экенин көрүп, шаабайы сууй түштү. Кантсе да апасынын кетип каларына ишенбей жаткан. “Кетиптир! ” деп алды ичи аңтарылып. Ээн үйдө эмне кыларын билбей, апасынын бөлмөсүнө кирди. Бардык буюмдары ордунда, бир гана апасы жок. Текчедеги китептерин көңүлсүз барактап жатып, ичиндеги саргарган баракка көзү түштү. Апасынын кол жазмасы менен жазылган каттын мазмуну төмөндөгүдөй эле.
“Сени эч качан эсимден чыгарбаганыма таң калам. Экөөбүз башка жолдор менен кетип, турмушубуз башка болгону менен, эсимден эч чыкпадың. Бүгүн сени менен жолугам. Ысык, мээримдүү колдоруң чачымдан сылап, саал күлүмсүрөгөн көзүң менен эркелете карайсың. Мен ошол ысык мээримдин алдында көшүлүп, ысык кучагыңдан эч чыккым келбейт. Сен мени дайым ушинтип эркелетчүсүң. Тумандаган көз карашың алыстарга кадалат. Ушул учурда эмнени ойлоп турдуң экен? Сен дагы мендей болуп бакытты сезет болдуң бекен? Муздак турмушума, кыш түнөгөн жүрөгүмө жаз ыроологонун билет болдуң бекен? Мага деген жакшылыктын үрөнү үзүлбөгөн экен. Бир китептен “азаптан бакыт жаралат” дегенди окуп, таң калгам. Демек, мен сага кайра жолугуш үчүн, сени менен бактылуу болуш үчүн, ошол азаптуу жолду басып өтүшүм керек болгон окшойт. Кечир! Сени танганымды, сендей адам бар экенин танганымды кечир! Асылым ай, аялуу да, армандуу да караган бир көз карашың жанымды бырча-бырча кескилеп жатты. Алсырап турганда жаныңда болуп, сенин бактылуу көздөрүңдү көрүү – мен үчүн бакыт”.
Рустам колундагы бир үзүм катты тиктеп көпкө отурду. Апасынын жүрөгүнө таң калды. «Байкушум ай, сеники кандай жүрөк эле? Кандай мээримдүү, кандай асыл адамсың! Бирок мен сендей эмесмин, кечир, апа! Мен аны кечире албайм! Дүйнөдөгү асылым деп эсептеген сен үчүн да кечире албайм!» Рустам ошол түндү уктабай өткөрдү.
Ошол кечте көп кабаттуу үйлөрдүн биринин жарыгы өчпөй турду. Иман жаңы эле ооруканадан чыгып, үйүнө келген эле. Ээн үйдө сырдашканы да, сүйлөшкөнү да эски кара пианиносу болчу. Жүрөктү сыздаткан музыка ээн үйгө толуп, куду ээсинин көөдөнүндөгү арманды сезгендей сыздап жатты. Бул учурда Айша дарегин таап келе жаткан болчу. Эшиктин туткасын кармап, коңгуроосун басмакчы болгондо эшик жеңил ачылып кетти. Иман ойноп жаткан экен. Бул обонду Айша мурун эле билчү. Имандын элге өзгөчө сиңген, атагын арттырган ушул обон эле. Бирок мурун жүрөктү эргитип, жаштык кумар, улуу махабат кайрыктарында толсо, азыр ындыны өчүп, кайрылгыс учуп кеткен бакытын таппаган адамдай сыздап жатты. Башын көтөрө берген Иман бир оокумда гана босогого башын жөлөп, өзүн тиктеп турган Айшаны көрдү. Көргөн көзүнө ишене албай, ордунан тура калды.
– Сен келдиңби?! Кайрылып өзүмө келдиңби?!
– Ооба, Иман, келдим.
– Гүлнар... Гүкү жаш баладай ойноок, эрке, шайыр жан болчу. Ал мага мээрим эмес, кумар, эргүү, сүйүү тартуулачу. Күнү кечке күлкүдөн, ырдагандан, шоктонгондон тажачу эмес. Мен анын алдында өзүмдү аябай күчтүү сезчүмүн. Эркектер алсыз адамдын алдында өзүн күчтүү сезгенди жакшы көрүшөт эмеспи... А мен...Сен күчтүүсүң, Айша.
Иман менен Айша ушул калыбында көпкө отурушту. Айтылбаган сырлар өтө көп эле. Жыйырма жылдан бери жыйылган сырларын, аткарылбай калган тилектерин, жаштыгын эстеп жатышты. Билинбегени менен экөөнүн тең тоң жүрөгү жылып, бири-бирине тартылып жатты. Иман Айшанын жылуу алакандары чачын гана сылабастан, жүрөгүнүн сыйрылган картын дарылап жатканын сезди.
Караңгы жолдо кайдыгер басып келаткан бир караан көрүндү. Эки жагында өтүп жаткан машиналарга да көңүл бурбайт. Апасы менен катуу урушканы эч эсинде жок. Майда-барат таарынычтар болгону менен, минтип көңүлү ооруганы эсинде жок. Өзүнүн жүрөгүнө терең так калтырган нерсеге апасы жеңил карап койгонуна жаны кашайды. “Баарын унутуп койдуң ээ, апа? Баарын унутуп... А мен унута албайм...” деп жатты өзүнчө туталанып. Ушул учурда жанына жакын сырдаш адам менен баарлашкысы келди. Ким менен? Шамил агайына барганга кеч болуп калды. Айнурага барайын деди эле, көңүлү чаппады. Оюнда адатынча тамашага салып кутулат деп ойлоду. Ушул учурда гана Айнура өзүнө таптакыр кызыксыз адам экенин туйду. Анын шайырдыгы, күлкүгө тойбой турган жеңил мүнөзү гана өзүнө тартып келгенин, жан дүйнөсү ал адамга байланбаганын туйду. Туйду да, ого бетер көңүлү кайта түштү. Өзүн бул жарык дүйнөдө жалгыз калгандай сезди. Анан маңдайында турган кафеге кирип отурду.
– Саламатсызбы, заказ бересизби?
– Да-а, мага бир стакан арак алып келиңизчи.
– Дагы?
– Азырынча болот.
Арак ичип баарын унуткусу келгендиктен бул жерге кирген болчу. Бирок өмүрүндө ичип көрбөгөн жаны ыңгайсыздана түштү. Максатсыз алды жагын тиктеп отура берди. Канча отурганын ким билет, бир маалда кубулжуган үнгө аргасыз көңүлү бурулду. Мукам аваз! Эч жерден, эч кимден мындай үн уккан эмес.
“Жолуктук неге?
Жолдору тикен чыйырда...
Алыска жаным, сен кеттиң менден алыска...” деп кыздын мукам авазы жаңырып жатты. Көздөрү жумула бул сыйкыр үнгө арбалды. “Ким бул?” деди. “Ким билет?” деп кайра өзүнө-өзү жооп берди. Ошондо гана күңүртүрөөк бурчта ырдап жаткан кыздын караанын көзү чалды. Жука көйнөкчөн кыздын турпаты арык, бою да кичирээк көрүндү. “Жакшы ырдайт экен” деп койду өзүнчө көңүлү толбой калгандай. Тигил кыз ырдап бүткөнчө эле эл ороп калды. Айрымдары гүл бергенге да үлгүрө калып жатышты. Бул жерде көпкө отурду да, бир кезде акчасын төлөп ордунан турду.
Эшикке чыкса, бир жигит менен кыз бир нерсени талашып-тартышып жатышкан экен. Чыканактан кармап сүйрөп жөнөөрдө гана кыз кыйкырып жиберди.
– Коё бер дедим го!
– Жок, сен түшүнсөң!
Олбурлуу жигит болбой эле колдон кармап сүйрөп жөнөдү.
– Жигит, коё бер деп жатат го...
Рустамдын салмактуу үнү чыкканда, тигил экөө тең жалт карай беришти.
– Ишиң болбосун!
– Кызды коё бер!- деди Рустам ызырына. Азыр бардык күчүн, ызасын ушул жигиттен чыгарчудай жаалданып кетти. Рустамдын көзүндөгү каарды көргөн тигил аргасыз артка чегине берди.
– Жинди неме го...
Колун булкуп бошоткон кыз Рустамдын жанына жетип келди.
– Рахмат, байке,- деди дирилдеген үн менен. Кыздын ак жуумал жүзү, бакырая караган ишенчээк каректери эмнегедир Рустамдын жүрөгүнө тааныш сезилди. Экөө ээрчише ары басышты.
– Тааныш жигитпи?
– Өтө жакындан тааныш эмеспиз. Курбумдун үйүнөн таанышканбыз. Ошондон бери күн сайын мен ырдап бүткөндөн кийин келип, ушинтип кыйнай берет. Биринчи жакшы эле түшүндүргөм. Кийин жиним келе баштады. Бүгүн таптакыр эле зордоп машинасына салып кетчүдөй болуп жатканда сиз келип калдыңыз.
Рустам ошондо гана жанагы кереметтүү үндүн ээси ушул кыз экенин билди. “Кызык, бир жерден көргөндөй болуп жатам. Балким, биздин окуу жайда окугандыр... ” деп ойлоно калды.
Кыздын үнү өтө эле назик экен.
– Үйүң кайсы жакта?
– Жакын эле.
– Жеткирип коёюн.
Кыз мейли дегендей үн каткан жок. Рустамдын кадамы менен тең баса албай жатты. Жигиттин сулуу жүзүнө уурдана карап алды. Ушул учурда Рустам да аны тигиле тиктеп, көздөрү чагылыша калганда экөө тең күлүп жиберишти. Рустам көптөн бери минтип чын дилинен күлө элек болчу.
– Боюңуз аябай узун экен. Сизге жете албай же ашыкпай басыңызчы деп айта албай келаткам.
– Тез басканга көнүп калсам керек.
Экөө эзелки тааныштардай сүйлөшүп баратышты. Ушул кезден баштап анын жашоосу да түп тамырынан бери өзгөрүлөрүн бул учурда Рустам билген жок.
ххх
Тагдыр табышмактуу нерсе. Айрыкча чыгармачыл адамдардын жан дүйнөсү, жашоосу бир калыпта болбойт тура. Гүлнар каза болгондон кийин Имандын жашоого болгон эч кандай кызыкчылыгы калбай калган эле. Анын элеси менен күнү-түнү сүйлөшүп, тирүү арбакка айланып бара жаткан учурда кайрадан үмүтү жанды. Бул үмүттү кайрадан аялзаты ойготту. Күн алыс болсо да Айшага телефон чалып, аны менен баарлашууну адатка айлантып алган эле. Бүгүн да кезигүүгө макулдашкан. Эл көп келбеген чакан кафеге баш баккан Айшаны көрүп, ордунан тура калды.
– Кандайсың?
– Эмнеге чакырдың? Рустам дем алыш күндөрү үйдө болорун билесиң. Ал телефонду алып калабы деп корктум,- деди чындап эле кабатырланган Айша.
Имандын жаркып турган жүзү түнөрүп кетти.
– Ал бала дагы деле мени карышкырдай көрүп жатабы?
– Сен эле эмес, мени менен да көп сүйлөшпөй сыртын салып калды. Иман, өзүң айткандай, чын эле биздин жашообузга тиешеси жок адам окшойсуң. Уулуң экөөңөрдүн ортоңордо жанчылып бүтмөй болдум. Анын мурун таптакыр андай мүнөзү жок эле. Азыр мага куду чоочун адамдай мамиле жасап калды. Ошондуктан сенден өтүнөрүм, суранарым, эми биздин жашообузга киришпей эле койчу?..
Имандын жүзү купкуу болуп кетти. Жападан жалгыз үмүтүнөн айрылып кала тургандай калтыраган колдору менен Айшаны кучактап жиберди.
– Жок, мен сенден айрыла албайм! Айша, сен мени сактап калышың керек! Мен эми сенсиз жашай албайм! Аялсыз, анын камкордугусуз жашай албайм!
Айша аргасыз муңайым жылмайып алды. Жылдар өткөнү менен, Иман таптакыр өзгөрүлбөгөнүн байкады. Жаш кезде махабаттын даамын татып жүргөн учурда да ушунтип жалындап кетчү. Аркасын ойлоп сабырдуулук менен иш кыла алчу эмес. Бирок дал ушул жалындаган артка кайтпаган эрки менен багындырып алганы да чындык.
– Эх, Иман, сени кандай гана күттүм! Башка аялдын күйөөсү болгонуңду уксам да жүрөгүм сага тартыла берчү. Акыры мага кайрылып келчүдөй сезиле берчүсүң. Мына, эми тагдыр кайра мага сени кайтарып берди. Мага эле оңой дейсиңби?
– Мен Рустам менен сүйлөшүп көрөйүнчү. Кантип эле өз балабыз бактыбызга каршы чыксын.
Айша эрдин тиштеп ойлоно калды да, аста башын чайкады.
– Жок, сени көрөйүн деген көзү жок. Жакшысы күтө турушубуз керек.
– Канчага? Бир жылбы? Бир айбы? Менин эми күткөнгө убактым ченелүү. Жалгыздыктан жаным жабыркачу болду, Айша!
Иман айласы кете Айшага тигиле берди. Чын эле бул абалдан кантип чыгуунун жолун ойлоп турду.
Алар кайрадан жолугуп калышты. Бул жолу да капыстан... Автобус толо жүргүнчүлөрдүн арасынан бирин-бири жазбай таанышты. Экөө жолуккан кечтен бери бул кыз улам эсине түшүп жаткан. Өзүнөн-өзү жылмайып алды.
– Салам!- деди жүргүнчүлөрдөн араң өтүп, жанына келген соң.
– Саламатсыз. ..
Эмнегедир кыздын апакай жүзү нурданып кетти.
– Дайым ушул автобуска түшөсүңбү?
– Жок, бүгүн таекемдикинен келаткам.
– А мен дайым ушул автобус менен каттайм.
Кыз башын ийкеп койду. Жанында турган Рустамга кыздын жыпар жыты жагып турду. “Жаңы төрөлгөн наристедей жыты бар экен” деп койду. “Эмнеге сүйлөбөйт?” деп кыжалаттанды. Рустам өзүнө суктана караган көздөргө, кыздардын кыя карап тийишкенине көнүп калгандыктан, кыздын унчукпай турушу ого бетер табышмактуу сезилди. Бирок келбети келишкен бул жигиттен Айдана эмнегедир сүрдөп турду. Алтургай жүзүнө тик багып карай албады. Куду жүрөгүнүн катуу кагып жатканын бирөө угуп койчудай апкаарып жатты.
– Айдана, кайсы жерден түшөсүң?
– Кийинкиден.
– Мен дагы кийинкиден түшөм,- деп Рустам жылмайып койду. Ушул жолугуудан баштап экөөнүн тең жүрөгү бири-бирине жипсиз байланды. Чындыгында, экөөнү байланыштырган көп нерсе бар болчу. Экөө тең атанын мээримин көрбөй чоңоюп, жүрөктөрү жаралуу эле. Айдананын атасы эки жашында автокырсыктан каза болуп калган экен. Эки баласын бооруна кыскан апасы кайрадан турмуш жаңыртып, Айдананы таенеси багыптыр. Анан да экөөнү бириктирген улуу нерсе бул –музыкага болгон сүйүү.
Уулундагы бул өзгөрүүнү биринчи байкаган Айша болду.
– Балам, сага эмне болду?
– Эч нерсе, апа.
– Өңүң купкуу болуп тургандыктан, ооруп калдыңбы десем, андай эместей... Маанайың ачык го, уулум.
– Апа, сизге өзүм эле айтайын деп жаткам... Мен бир кызды жактырып калдым.
Айша жылмайып алды.
«Чоңоюп калдың, уулум. Эми өз жашооң башталат. Кыз сүйүп... Кантсе да жолуң байсалдуу болсо экен...»
– Апа, ал башкача кыз. Билбейм, эмнегедир аны мен өмүр бою билгендеймин. Ушундай сезим да болобу, апа? Азыр эле аны узатып келдим. Бирок кайра көргүм келип...
– Кулунчагым десе.
– Апа, ал сизди өзүнүн апасындай көрөт.
– Анысы го, жакшы. А Айнура бул тууралуу билеби?
Рустамдын азыр эле жаркып турган жүзү бүркөлө түштү. Апасынын бул суроосу анын талуу жерине тийди. Чын эле Айнура кантет? Көп жылдан бери кыз-жигит экени жалганбы? Оо, экөөнүн тааныштыгы тээ бала кезден башталбады беле. Апасынан жүзүн буруп кетти.
– Кызык, мен бул тууралуу таптакыр ойлонбопмун. Айнура анын үстүнө азыр шаарда эмес.
– Балам, ойлонушуң керек. Бирин үмүткөр кылып, экинчисин ээрчитпей тезирээк чечим кабыл ал. Баса, мен дагы сени менен ачык сүйлөшөйүн деп жүрдүм эле.
– Эмне тууралуу?
– Атаң жөнүндө.
– Ал менин атам эмес!
– Балам, ал жалгыз калды. Анын жашында жалгыз жашоо – тирүүлөй кордук. Аны жалгыз калтыра албайм!
– Апа, сиз эмне, аны менен жашайын деп жатасызбы?!
Рустам апасына тигиле карады. Айша карбаластап, көзүн ала кача стулга отура кетти.
– Эмне, бул үйгө алып келесизби?! Аныңызды көрөйүн деген көзүм жок!
– А менин көргүм келип жатсачы?! Мен тууралуу бир жолу ойлонуп койдуңбу?! Өмүр бою эңсеп келген бактымды Кудайым жашым мынчага келгенде берди. Мунусуна да шүгүр!
– Апа, жашоомдо сизден башка эмнем бар?! Мени жалгыз таштап кетесизби?! Ошого күчүңүз жетеби?!
– Ал ооруканада жатат, абалы оор. Врачтар “бир адам дайым жанында болушу керек” деп жатышат. Эми мен ага сенден да көбүрөөк керекмин. Сени эрезеге жеткирдим, чоңойттум, мындан аркы жашооңо өзүң жооптуу болушуң керек, балам. Мен экөөңдүн ортоңдо кыйналып кеттим. Акыры ушундай болгону туура деп чечтим. Мына үйүң, мына жайың. Өмүр бою тапкан-ташыганымдын баары сеники. Болгону, мен анын жанында болушум керек.
– Да-а, Ромео менен Жульеттабыз деңизчи?!
– Качандыр бир кезде мени түшүнөсүң.
Айша жалооруй карап, уулунун чачынан сыламакчы болду. Бирок башын ала качкан Рустам терезеге тигиле берди. Көзүнөн жаш айланып баратканын жашырса да болбой, эки тоголок тамчы жаш жүзүнөн агылып кетти. “Баары бир кетет экен да. Мейли, кетсе. Менден артык болсо, ошонусу менен кете берсин!..” деп жатты ызалуу көкүрөгү.
Кийинки күнү кечинде келген Рустам үй бек экенин көрүп, шаабайы сууй түштү. Кантсе да апасынын кетип каларына ишенбей жаткан. “Кетиптир! ” деп алды ичи аңтарылып. Ээн үйдө эмне кыларын билбей, апасынын бөлмөсүнө кирди. Бардык буюмдары ордунда, бир гана апасы жок. Текчедеги китептерин көңүлсүз барактап жатып, ичиндеги саргарган баракка көзү түштү. Апасынын кол жазмасы менен жазылган каттын мазмуну төмөндөгүдөй эле.
“Сени эч качан эсимден чыгарбаганыма таң калам. Экөөбүз башка жолдор менен кетип, турмушубуз башка болгону менен, эсимден эч чыкпадың. Бүгүн сени менен жолугам. Ысык, мээримдүү колдоруң чачымдан сылап, саал күлүмсүрөгөн көзүң менен эркелете карайсың. Мен ошол ысык мээримдин алдында көшүлүп, ысык кучагыңдан эч чыккым келбейт. Сен мени дайым ушинтип эркелетчүсүң. Тумандаган көз карашың алыстарга кадалат. Ушул учурда эмнени ойлоп турдуң экен? Сен дагы мендей болуп бакытты сезет болдуң бекен? Муздак турмушума, кыш түнөгөн жүрөгүмө жаз ыроологонун билет болдуң бекен? Мага деген жакшылыктын үрөнү үзүлбөгөн экен. Бир китептен “азаптан бакыт жаралат” дегенди окуп, таң калгам. Демек, мен сага кайра жолугуш үчүн, сени менен бактылуу болуш үчүн, ошол азаптуу жолду басып өтүшүм керек болгон окшойт. Кечир! Сени танганымды, сендей адам бар экенин танганымды кечир! Асылым ай, аялуу да, армандуу да караган бир көз карашың жанымды бырча-бырча кескилеп жатты. Алсырап турганда жаныңда болуп, сенин бактылуу көздөрүңдү көрүү – мен үчүн бакыт”.
Рустам колундагы бир үзүм катты тиктеп көпкө отурду. Апасынын жүрөгүнө таң калды. «Байкушум ай, сеники кандай жүрөк эле? Кандай мээримдүү, кандай асыл адамсың! Бирок мен сендей эмесмин, кечир, апа! Мен аны кечире албайм! Дүйнөдөгү асылым деп эсептеген сен үчүн да кечире албайм!» Рустам ошол түндү уктабай өткөрдү.
Ошол кечте көп кабаттуу үйлөрдүн биринин жарыгы өчпөй турду. Иман жаңы эле ооруканадан чыгып, үйүнө келген эле. Ээн үйдө сырдашканы да, сүйлөшкөнү да эски кара пианиносу болчу. Жүрөктү сыздаткан музыка ээн үйгө толуп, куду ээсинин көөдөнүндөгү арманды сезгендей сыздап жатты. Бул учурда Айша дарегин таап келе жаткан болчу. Эшиктин туткасын кармап, коңгуроосун басмакчы болгондо эшик жеңил ачылып кетти. Иман ойноп жаткан экен. Бул обонду Айша мурун эле билчү. Имандын элге өзгөчө сиңген, атагын арттырган ушул обон эле. Бирок мурун жүрөктү эргитип, жаштык кумар, улуу махабат кайрыктарында толсо, азыр ындыны өчүп, кайрылгыс учуп кеткен бакытын таппаган адамдай сыздап жатты. Башын көтөрө берген Иман бир оокумда гана босогого башын жөлөп, өзүн тиктеп турган Айшаны көрдү. Көргөн көзүнө ишене албай, ордунан тура калды.
– Сен келдиңби?! Кайрылып өзүмө келдиңби?!
– Ооба, Иман, келдим.
Мени жаман көргөндөрдү,
мен жаман көргөнгө убактым жок! Анткени мен, мени жакшы көргөндөр менен гана алекмин!
#10 15 October 2015 - 12:53
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1067
- 14 May 15
- : 28 Nov 2019 07:18
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:ордолуу ОШ
– Ооба, Иман, келдим. Келбегенге аргам бар беле? Сени мындай абалга таштап койгонго көңүлүм эч түтпөдү.
– А Рустамчы?
Айша эрдин кесе тиштеп, башын акырын чайкады.
– Жок, анын ийиге турган түрү жок. Өзүңө окшоп катуу...Сенин ооруп жатканыңды айтып, жаныңда болушум керек экенин түшүндүрдүм. Убакыт өтсө түшүнөр...
Иман Айшага жакын келип, ак аралай баштаган саамайын аста сылады. Жаш тегеренип турган көздөрүнөн акырын өптү. Эриндери дирилдей бакытына, Жаратканга ыраазы болуп жатты.
– Кечирилгис күнөөмдү кечирдиң. Эми мен сени башыма көтөрүп, алаканыма салып өтөм, Айшам... Менин Айшам! Көрсө, сен өмүр бою эле менин Айшам боюнча калган экенсиң.
Таң агарып, жылдыздар суюла баштады. Уйкусунан ойгоно берген Иман өзүнөн көзүн албай жаткан Айшага жылмайып койду.
– Эмне, уктаган жоксуңбу?
– Уктаган жокмун. Сени карап, кайрадан жоготуп жиберүүдөн коркуп жаттым.
– Коркпо, эми ар дайым чогуу болобуз. Кааласаң, жаныңдан бир мүнөт да чыкпайм.
Тагдыр жолдору кайрадан бириккен экөө бактылуу көз ирмемдерди башынан өткөрүп жатышты. Ал эми алардын уулу Рустам да, өз сезимдери менен алек эле.
Коридордо тез-тезден арыштап бара жаткан Рустамдын артынан Айнура чуркап жетип, колдон алды.
– Сен эмне эле дугдуңдап калгансың?
– Ой, салам!
Чын эле уурусун карматкандай болуп, Рустам кызарып кетти. Канча күндөн бери караанын көрүп эле качып жүргөн болчу. Эмнеге качып жатканын өзү да билбейт. Айнуранын алдында күнөөсү бардай кыйналып турду.
Айнура таарынгандай эрдин бултуйтуп турду да, кабагын кайра жарк эттире Рустамды колтуктай калды.
– Билесиңби, мен сага бир нерсе көрсөтөм. Биздин курстагы балдардын баарынын боору эзилип калды. Мен...
Айнура эрди-эрдине тийбей, бир нерселерди айтып жатты. Рустам угуп жатабы, жокпу, аны байкаган жок. Байкабайт дагы болчу.
– Айнура, сен апам тууралуу бир нерсе билесиңби?
– Эмне билишим керек эле?
– Апам...
Рустам көңүлүндө турган нерсени айта албай мукактанып кетти.
– Эмне, экөөңөр урушуп кеттиңерби?
– Жок, бирок...
Айнура анын сөзүнө эч маани бербегендей андан ары сөзүн улады. Аны менен максатсыз басып жүрүп, Рустам көңүлсүз кош айтышты. Мурун апасына шашып жөнөчү жаны ээн үйгө баргысы келбей турду. Жалгыздыгына шыпаа болор, көңүлүн жубатар адамга куса болду. Айдананы ойлоду. Ал ырдачу кафеге кантип буту шилтенип баратканын байкаган жок.
Кафеге кирип, өзүнө тааныш бурчка отурду да Айдана ырдачу жерге акырын көз чаптырды. Мына, кайрадан мукам үн! Эч кимде жок жагымдуу үн. Дилден чыккан, дирилдеген коңур аваз... Сыйкырдуу үнгө жетеленген Рустам көзүн жума берилип укту. Ошондо да моокуму канбагандай сезилди.
Түн ортосунда экөө көңүлдүү сүйлөшүп бара жатышты. Сөздөрү бүтпөй жатты. Асмандагы ай, төбөдөгү жылдыздар тууралуу да сүйлөшүштү.
– Билбейм, бүгүн сага жолукканча дүйнөдөгү эң бактысыз адам мен болчумун. Азыр менден өткөн бактылуу киши жок.
– Кызык, мен дагы бүгүн негедир сени аябай күткөм.
– Айдана...
Рустам кыздын жүзүнө суроолуу карап турду. Сулуунун жайнап турган көздөрү анын бардык суроолоруна жооп берип жаткандай сезилди. Карылуу колдору кыздын белин имере тартып, эриндерине жакындай берди. Таттуу өбүшүү жаш жигиттин канын башына тептирип, калтыраткан ысык сезим кыздын башын тумандатып, эркин майтарып баратты.
– Рустам!
– Чүшш...
– Мен сени сүйөм.
Бири-бирине шыбырап, жүрөктөрү кулундай туйлап турган экөөнө азыр аалам ажайып эле.
ххх
– Рустам, техникаң жакшы!
Устаты Шамил агай Рустамга мээримдүү тигилди. Жигиттин ар дайым ойлуу жүзүндө бир өзгөрүү бар экенин туйду.
– Сага бир адам келип, сыртта күтүп турат. “Сунушум бар, баш тарта албайт” дейт. Өткөндө келгенде кетирип жибергем. Кайра келиптир. Өзүң жооп бербесең кетчүдөй эмес.
– Ал ким экен?
– Сени “ырчы кылам” дейт.
– Мениби? Кантип? Мен музыкантмын да...
– Сен вокал жактан да күчтүүсүң. Анын үстүнө азыр сага аарыдай эле жабышчу учур болуп турат да. Анткени кадимки композитор Иман Исаевдин баласы экениңди эл билип калды. Атаңдын таланты элди багындырып, суктантып келгени чын эмеспи. Мен сени кичине кезиңден билем. Иман агайдын баласы экениңди билгенимде таң калганымды мойнума алам. Чынын айтсам, атаңдыкынан да күчтүү талант эч кимде жок. Ыгы менен колдонсоң...
– Агай, мен ал адамга өзүмдү көрсөтүш үчүн, ал жеткен бийиктиктен ашып түшөрүмдү далилдегим келип, ушул чыйырга түшкөм. Мени анын баласы катары кабыл албашы үчүн, өзүмдүн талантымды элге тартуулаш үчүн эмне кылышым керек? Мен мыкты музыкант болгум келет. Бирок анын баласы болгум келбейт. А бирок сиз айткандай эл мени качан болсо Исаевдин баласы катары кабыл аларын билип турам. Акыл айтыңызчы, эмне кылышым керек?
– Өзүңдөн өзүң качып кутула албайсың, Рустам. Бирок ар бир кадамыңды ойлонуп ташта. Жаңылып калба.
– Тиги кишиңизди киргизе бериңиз, агай.
Рустам алдында турган адамга жатыркай карады. Бою кичирээк, чачы таз, чепилдеген жигит шыпылдай амандашты.
– Оо, Рустам, даңазалуу Исаев!
– Азырынча даңазалуу эмесмин,- деди кырт дей түшкөн Рустам. Алдында турган адамдын майланышкан көздөрү, эрдин ###### тез-тез сүйлөгөнү эч жакпай турду.
– Анда эми даңазалуу болосуң.
Сенин ырдаганыңды уккандар тамшанып жүрүшөт. Мен, продюсер Алым Алпамышев деген болом.
– Укпаптырмын.
– Кабарымды уккан эмес белең. Ха-ха-ха... Мени билбеген киши жок го. Көптөгөн ырчылар менин артымдан таанымал болуп жүрүшпөйбү!
– Ырчылардан кабарым деле жок.
– Сен мени угуп турчу, Рустам. Таланттуу бала экенсиң. Сени мен каалагандай деңгээлге эч ким жеткире албайт.
Тиги киши бир нерселерди айтып жатты. Рустам ага көңүл деле бурган жок. Көз алдына кафеде ырдап жаткан Айдана тартылды. “Чоң сахнага чыккым келет. Бирок кайдан мага! Азыр акчасы барлар гана чыгып калбадыбы? Эптеп ушул кафеде иштеп, апама жардам берип жатканыма рахмат” деген болчу.
Мына, алдында көптөн күткөн мүмкүнчүлүк. Ошол замат башын көтөрүп, тиги кишиге карап калды.
– Мен сиз жылдыз кыла турган таланттуу кызды билем. Эгерде макул болсоңуз...
– Жок, жок, сен коё турчу. Мен сенин талантыңды байкап, сага келип жатпаймынбы. ..
– Сиз менин талантыма эмес, Иман Исаевдин талантына кызыгып жаткан болбоңуз?
– Курч жигит экенсиң. Атаңа өңүң эле эмес, мүнөзүң да окшош экен. Иман агайды жакшы тааныйм. Анын таланты...
Рустам чекесин тырыштыра башын чулгуп алды. Атасы тууралуу эч нерсе уккусу келген жок. Болгону, Айдананын алдында ачылган мүмкүнчүлүк тууралуу ойлонуп жатты. «Бирок ал макул болобу? Балким, экөөбүз тең келген мүмкүнчүлүктү колдон чыгарбай колдонобуз. ..» деп жатты. Алым да тигинин жүзүнө тигилип, өз ойлору менен алышып жатты. «Сулуу жүз, келишкен келбет, талант баары бар экен бул жигитте. Болгону атасына окшоп кер аяк, кежир неме окшойт. Жакшы пайда алып келе турган, күйбөй турган олжо көрүнөт. Кантсе да акырын сүйлөп, макул кылдыруум керек. Тобокел...»
Тагдыр оюну экөө үчүн ушинтип башталды.
Жайдын салкын кечи. Рустам зарыгып кыздын келер жолун улам акмалап жатты. Ак көйнөкчөн тааныш караан көрүнгөндө жүрөгү дүкүлдөй түштү. Бул кызда чын эле адамды тартып ала турган зор күч бар эле. Жашоодо жалаң гана жакшылыкка ишенип, ааламды жадырай караган адамдар болот эмеспи. Айдананын табияты так ушундай болчу. Кимге болсо да жылуу сөзүн, жылмаюусун арнай алчу. Бул жолу да жадырап жылмайып, жылуулук чачып келатты. Кийип келе жаткан ак көйнөгүндөй дили да ак, наристедей баёо эле. Рустам утурлай чыкты.
– Салам!
– Салам.
Бири-бирин тиктешкен экөө күлүп жиберишти.
– Эмнеге күлдүң?
– Сенчи?
Бири-бирин жадырай карап, бактылуу тиктешип алышкан экөө эмнеге күлүшкөнүн талдай алышкан жок. Ал азыр маанилүү деле эмес болчу. Алар үчүн бүтүндөй аалам күлкүгө оролуп турган эле.
– Маанилүү жаңылыгым бар деп айтпадың беле?
– Мага бүгүн бир адам келиптир. Иштешүүнү сунуштады.
– Жакшы болгон турбайбы.
– А мен сен тууралуу сүйлөштүм. Айка, сен сахнада ырдасам деп жүрбөйсүңбү, туурабы? Бул экөөбүз үчүн тең мүмкүнчүлүк. Эгерде аны кабыл албасаңар, мен дагы макул болбойм деп айттым. Аргасыз макул болуп кетти.
Айдана Рустамды элжиреген көз караш менен тиктеп турду да, көкүрөгүнө башын жөлөдү.
– Билесиңби, эч ким мага камкордук кылып, келечегимди ойлоп кабатыр болгон эмес. Бардыгы эле менден мээрим, камкордук талап кылышчу. Биринчи жолу мен тууралуу ойлонгон адам бар экенине ыраазы болуп турам. Эх, Рустам...
– Макулсуңбу?
– Макулмун! Сен барда эч нерседен коркпойм.
– Кеттик анда, майрамдайбыз.
Кол кармашкан экөө чуркап жөнөштү.
ххх
Алымдын ойлору уйгу-туйгу болчу. “Кайдагы кызды ойлоп тапты дагы. Кызыңды жөн кой десем, өзү да баш тартканы турат. Демек, кызын көрөйүн. Эгерде үмүттү актабаса, бийчилерге кошуп койгонум оң болот...” Бардык жагын өлчөп ченеген Алым кабинетинде экөөнү чыдамсыздык менен күтүп жатты.
Аз убакыттан кийин Рустам менен Айдана анын алдында турушту.
– Оо, келип калдыңарбы?
– Келдик, мына мен айтып жаткан Айдана деген кыз ушул. Үнүн угуп көрсөңүз...
Көздөрүн кыбыңдата эрдин тез-тез жаланып алган Алым кызга суктана карап алды. “Бою кичине экен. Жүзү сулуу деп да айта албайсың. Бирок бир нерсеси бар. Макияж, стилисттин жардамы менен бир нерсе чыгарса боло турган...” Айландыра Айдананы тиктеп жатканын сезип, Рустамдын да куйкасы куруша түштү. Алым бир топко ойлонуп турду.
– Болуптур, экөөңдү тең алдым. Ишке киришерде менин биринчи талабым, сүйлөшүлгөн сааттан бир мүнөт да кечикпей келип жүргүлө. Бул кийинки алып бара турган ишибиздин ийгилиги үчүн керек.
Ошол эле күнү экөөнү үн жаздыра турган студияга алып келди.
– Кана, башта. Сага ишенем,- деп аста башын ийкеген Рустам анын колдорун кысып четке чыга берди. Кыз ырдап жатты. Мукамдуу авазы жаңырып, тез эле бөлмөгө толуп чыкты. Алымдын тостойгон көздөрү таң калгандан чарасынан чыгып кетчүдөй болуп турду. Айдананын жүрөгү ырдап жатты. Ырдап жатканда жүзү албырып, көздөрү жайнап, бир ажайып сулуулук коштоп кете турган. Бул жолу да жүзү көрктөнүп турган эле. Кумарлуу көздөрүн Рустамдан албай ырдап бүттү.
– Браво!
Кубанган Алым кол чаап жиберди.
– Сен жаткан кенч турбайсыңбы? Азамат! Эми бизди ийгилик күтүп тургандыгына толук ишенем.
Аста рахмат айткан Айдана кезегин Рустамга берди. Жигит коңур үн менен ырдап баштады. Экөөнү алмак-салмак караган Алым табылгасына сүйүнүп кымылдап жатты.
ххх
Алоолонгон оттун табында тамак бышырып жаткан Айша улам даамдап көрүп, отту кайра-кайра калап, күйпөлөктөй берди. Тиги кырда отун терип жүргөн Иман кыйкырып калды.
– Айшаа-а! Отун жетеби?
– Жете-ет!
Колтуктай алып келген отунду таштай салып, Айшаны кучактай тегеретип жиберди.
– Жаш жигиттей эле чуркайт экенсиң. Тиги кырдан жыгылып калабы деп коркуп жаттым эле.
– Жүрөк жаш эмеспи. Анын үстүнө жакынкы убактарда мурункудан да жашарып кеттим, Айшам. Мунун баары сени кайрадан тапканымдан.
Айшанын бактылуу жүзү ай жарыгында жаркып турду. Мурунтан эле табият коюнунда эс алып келели деп жүрүшкөн. Анын үстүнө билгизбегени менен Иман Айшанын уулу үчүн тынчсызданып жүргөнүн сезген. Алаксытып, көңүлүн көтөрөйүн деп бул жакка алып келген. Анткени бул жерде алар жалындаган жаштыгын өткөрүшкөн эле. Тамактанып болушкандан кийин өчүп бара жаткан оттун табын тиктеп экөө кучакташып көпкө отурушту.
– Иштериң кантип жатат? Быйыл концерт берем деп чарпылбай эле койсоңчу...
– Иштер чачтан көп. Анвар экөөбүз жакында Казакстанга кетебиз деп турабыз. Маанилүү сынак өтөт имиш...
Айша оор улутунуп алды. Уулу менен көрүшүп, сүйлөшүп жүргөнү менен анын жанында болбогону аябай тынчсыздандырчу. Кээде түн ичинде ойгонуп алып, уулунун келечегин ойлоп жатып таңды кантип атырып жибергенин билбей калчу болгон. “Тобо, өз атасын ушунчалык танат деген эмне жорук? Экөөнү бара-бара тартылышып ата-бала болуп кетет деген оюм ордунан чыкпай калчудай го. Мени кыйбай бир күнү кирип келет десем, тескери жагына айланып кеттиби? Жакындаштырам, мен турганда кайда барат эле деп жатып, экөөнү таптакыр ажыратып салдым окшойт...”.
Ушинтип ой кучагында турган Айшанын оюн Иман бузду.
– Айша, эсиңдеби, ушул тоого келгенибиз?
– Эсимде, достор менен келбедик беле.
– Таң калам, канча убакыт өтсө да ошол кызгылтым кеч, тоолор эч эсимден кетпейт. Анда сен шайыр-шатман кыз элең, ээ?
– Азырчы?
– Азыр кемпирдей болуп кайра-кайра эле үшкүрүп-бышкырып жатасың го. Мен билген Айша бир орунда тура албаган шок кыз болчу.
– Эми кайдан?.. Андан бери канча жыл өттү. Иман, ойлогонум эле Рустам...
– Мени ойлобойт дейсиңби? Шамилден дайым «кичине боор тартчудайбы? » деп сурасам, башын чайкайт. Баарынан оору өз балаңдын сенден баш тартканы болот тура. Мага чала! Мен да бир кезде андан баш тарткам.
– А Рустамчы?
Айша эрдин кесе тиштеп, башын акырын чайкады.
– Жок, анын ийиге турган түрү жок. Өзүңө окшоп катуу...Сенин ооруп жатканыңды айтып, жаныңда болушум керек экенин түшүндүрдүм. Убакыт өтсө түшүнөр...
Иман Айшага жакын келип, ак аралай баштаган саамайын аста сылады. Жаш тегеренип турган көздөрүнөн акырын өптү. Эриндери дирилдей бакытына, Жаратканга ыраазы болуп жатты.
– Кечирилгис күнөөмдү кечирдиң. Эми мен сени башыма көтөрүп, алаканыма салып өтөм, Айшам... Менин Айшам! Көрсө, сен өмүр бою эле менин Айшам боюнча калган экенсиң.
Таң агарып, жылдыздар суюла баштады. Уйкусунан ойгоно берген Иман өзүнөн көзүн албай жаткан Айшага жылмайып койду.
– Эмне, уктаган жоксуңбу?
– Уктаган жокмун. Сени карап, кайрадан жоготуп жиберүүдөн коркуп жаттым.
– Коркпо, эми ар дайым чогуу болобуз. Кааласаң, жаныңдан бир мүнөт да чыкпайм.
Тагдыр жолдору кайрадан бириккен экөө бактылуу көз ирмемдерди башынан өткөрүп жатышты. Ал эми алардын уулу Рустам да, өз сезимдери менен алек эле.
Коридордо тез-тезден арыштап бара жаткан Рустамдын артынан Айнура чуркап жетип, колдон алды.
– Сен эмне эле дугдуңдап калгансың?
– Ой, салам!
Чын эле уурусун карматкандай болуп, Рустам кызарып кетти. Канча күндөн бери караанын көрүп эле качып жүргөн болчу. Эмнеге качып жатканын өзү да билбейт. Айнуранын алдында күнөөсү бардай кыйналып турду.
Айнура таарынгандай эрдин бултуйтуп турду да, кабагын кайра жарк эттире Рустамды колтуктай калды.
– Билесиңби, мен сага бир нерсе көрсөтөм. Биздин курстагы балдардын баарынын боору эзилип калды. Мен...
Айнура эрди-эрдине тийбей, бир нерселерди айтып жатты. Рустам угуп жатабы, жокпу, аны байкаган жок. Байкабайт дагы болчу.
– Айнура, сен апам тууралуу бир нерсе билесиңби?
– Эмне билишим керек эле?
– Апам...
Рустам көңүлүндө турган нерсени айта албай мукактанып кетти.
– Эмне, экөөңөр урушуп кеттиңерби?
– Жок, бирок...
Айнура анын сөзүнө эч маани бербегендей андан ары сөзүн улады. Аны менен максатсыз басып жүрүп, Рустам көңүлсүз кош айтышты. Мурун апасына шашып жөнөчү жаны ээн үйгө баргысы келбей турду. Жалгыздыгына шыпаа болор, көңүлүн жубатар адамга куса болду. Айдананы ойлоду. Ал ырдачу кафеге кантип буту шилтенип баратканын байкаган жок.
Кафеге кирип, өзүнө тааныш бурчка отурду да Айдана ырдачу жерге акырын көз чаптырды. Мына, кайрадан мукам үн! Эч кимде жок жагымдуу үн. Дилден чыккан, дирилдеген коңур аваз... Сыйкырдуу үнгө жетеленген Рустам көзүн жума берилип укту. Ошондо да моокуму канбагандай сезилди.
Түн ортосунда экөө көңүлдүү сүйлөшүп бара жатышты. Сөздөрү бүтпөй жатты. Асмандагы ай, төбөдөгү жылдыздар тууралуу да сүйлөшүштү.
– Билбейм, бүгүн сага жолукканча дүйнөдөгү эң бактысыз адам мен болчумун. Азыр менден өткөн бактылуу киши жок.
– Кызык, мен дагы бүгүн негедир сени аябай күткөм.
– Айдана...
Рустам кыздын жүзүнө суроолуу карап турду. Сулуунун жайнап турган көздөрү анын бардык суроолоруна жооп берип жаткандай сезилди. Карылуу колдору кыздын белин имере тартып, эриндерине жакындай берди. Таттуу өбүшүү жаш жигиттин канын башына тептирип, калтыраткан ысык сезим кыздын башын тумандатып, эркин майтарып баратты.
– Рустам!
– Чүшш...
– Мен сени сүйөм.
Бири-бирине шыбырап, жүрөктөрү кулундай туйлап турган экөөнө азыр аалам ажайып эле.
ххх
– Рустам, техникаң жакшы!
Устаты Шамил агай Рустамга мээримдүү тигилди. Жигиттин ар дайым ойлуу жүзүндө бир өзгөрүү бар экенин туйду.
– Сага бир адам келип, сыртта күтүп турат. “Сунушум бар, баш тарта албайт” дейт. Өткөндө келгенде кетирип жибергем. Кайра келиптир. Өзүң жооп бербесең кетчүдөй эмес.
– Ал ким экен?
– Сени “ырчы кылам” дейт.
– Мениби? Кантип? Мен музыкантмын да...
– Сен вокал жактан да күчтүүсүң. Анын үстүнө азыр сага аарыдай эле жабышчу учур болуп турат да. Анткени кадимки композитор Иман Исаевдин баласы экениңди эл билип калды. Атаңдын таланты элди багындырып, суктантып келгени чын эмеспи. Мен сени кичине кезиңден билем. Иман агайдын баласы экениңди билгенимде таң калганымды мойнума алам. Чынын айтсам, атаңдыкынан да күчтүү талант эч кимде жок. Ыгы менен колдонсоң...
– Агай, мен ал адамга өзүмдү көрсөтүш үчүн, ал жеткен бийиктиктен ашып түшөрүмдү далилдегим келип, ушул чыйырга түшкөм. Мени анын баласы катары кабыл албашы үчүн, өзүмдүн талантымды элге тартуулаш үчүн эмне кылышым керек? Мен мыкты музыкант болгум келет. Бирок анын баласы болгум келбейт. А бирок сиз айткандай эл мени качан болсо Исаевдин баласы катары кабыл аларын билип турам. Акыл айтыңызчы, эмне кылышым керек?
– Өзүңдөн өзүң качып кутула албайсың, Рустам. Бирок ар бир кадамыңды ойлонуп ташта. Жаңылып калба.
– Тиги кишиңизди киргизе бериңиз, агай.
Рустам алдында турган адамга жатыркай карады. Бою кичирээк, чачы таз, чепилдеген жигит шыпылдай амандашты.
– Оо, Рустам, даңазалуу Исаев!
– Азырынча даңазалуу эмесмин,- деди кырт дей түшкөн Рустам. Алдында турган адамдын майланышкан көздөрү, эрдин ###### тез-тез сүйлөгөнү эч жакпай турду.
– Анда эми даңазалуу болосуң.
Сенин ырдаганыңды уккандар тамшанып жүрүшөт. Мен, продюсер Алым Алпамышев деген болом.
– Укпаптырмын.
– Кабарымды уккан эмес белең. Ха-ха-ха... Мени билбеген киши жок го. Көптөгөн ырчылар менин артымдан таанымал болуп жүрүшпөйбү!
– Ырчылардан кабарым деле жок.
– Сен мени угуп турчу, Рустам. Таланттуу бала экенсиң. Сени мен каалагандай деңгээлге эч ким жеткире албайт.
Тиги киши бир нерселерди айтып жатты. Рустам ага көңүл деле бурган жок. Көз алдына кафеде ырдап жаткан Айдана тартылды. “Чоң сахнага чыккым келет. Бирок кайдан мага! Азыр акчасы барлар гана чыгып калбадыбы? Эптеп ушул кафеде иштеп, апама жардам берип жатканыма рахмат” деген болчу.
Мына, алдында көптөн күткөн мүмкүнчүлүк. Ошол замат башын көтөрүп, тиги кишиге карап калды.
– Мен сиз жылдыз кыла турган таланттуу кызды билем. Эгерде макул болсоңуз...
– Жок, жок, сен коё турчу. Мен сенин талантыңды байкап, сага келип жатпаймынбы. ..
– Сиз менин талантыма эмес, Иман Исаевдин талантына кызыгып жаткан болбоңуз?
– Курч жигит экенсиң. Атаңа өңүң эле эмес, мүнөзүң да окшош экен. Иман агайды жакшы тааныйм. Анын таланты...
Рустам чекесин тырыштыра башын чулгуп алды. Атасы тууралуу эч нерсе уккусу келген жок. Болгону, Айдананын алдында ачылган мүмкүнчүлүк тууралуу ойлонуп жатты. «Бирок ал макул болобу? Балким, экөөбүз тең келген мүмкүнчүлүктү колдон чыгарбай колдонобуз. ..» деп жатты. Алым да тигинин жүзүнө тигилип, өз ойлору менен алышып жатты. «Сулуу жүз, келишкен келбет, талант баары бар экен бул жигитте. Болгону атасына окшоп кер аяк, кежир неме окшойт. Жакшы пайда алып келе турган, күйбөй турган олжо көрүнөт. Кантсе да акырын сүйлөп, макул кылдыруум керек. Тобокел...»
Тагдыр оюну экөө үчүн ушинтип башталды.
Жайдын салкын кечи. Рустам зарыгып кыздын келер жолун улам акмалап жатты. Ак көйнөкчөн тааныш караан көрүнгөндө жүрөгү дүкүлдөй түштү. Бул кызда чын эле адамды тартып ала турган зор күч бар эле. Жашоодо жалаң гана жакшылыкка ишенип, ааламды жадырай караган адамдар болот эмеспи. Айдананын табияты так ушундай болчу. Кимге болсо да жылуу сөзүн, жылмаюусун арнай алчу. Бул жолу да жадырап жылмайып, жылуулук чачып келатты. Кийип келе жаткан ак көйнөгүндөй дили да ак, наристедей баёо эле. Рустам утурлай чыкты.
– Салам!
– Салам.
Бири-бирин тиктешкен экөө күлүп жиберишти.
– Эмнеге күлдүң?
– Сенчи?
Бири-бирин жадырай карап, бактылуу тиктешип алышкан экөө эмнеге күлүшкөнүн талдай алышкан жок. Ал азыр маанилүү деле эмес болчу. Алар үчүн бүтүндөй аалам күлкүгө оролуп турган эле.
– Маанилүү жаңылыгым бар деп айтпадың беле?
– Мага бүгүн бир адам келиптир. Иштешүүнү сунуштады.
– Жакшы болгон турбайбы.
– А мен сен тууралуу сүйлөштүм. Айка, сен сахнада ырдасам деп жүрбөйсүңбү, туурабы? Бул экөөбүз үчүн тең мүмкүнчүлүк. Эгерде аны кабыл албасаңар, мен дагы макул болбойм деп айттым. Аргасыз макул болуп кетти.
Айдана Рустамды элжиреген көз караш менен тиктеп турду да, көкүрөгүнө башын жөлөдү.
– Билесиңби, эч ким мага камкордук кылып, келечегимди ойлоп кабатыр болгон эмес. Бардыгы эле менден мээрим, камкордук талап кылышчу. Биринчи жолу мен тууралуу ойлонгон адам бар экенине ыраазы болуп турам. Эх, Рустам...
– Макулсуңбу?
– Макулмун! Сен барда эч нерседен коркпойм.
– Кеттик анда, майрамдайбыз.
Кол кармашкан экөө чуркап жөнөштү.
ххх
Алымдын ойлору уйгу-туйгу болчу. “Кайдагы кызды ойлоп тапты дагы. Кызыңды жөн кой десем, өзү да баш тартканы турат. Демек, кызын көрөйүн. Эгерде үмүттү актабаса, бийчилерге кошуп койгонум оң болот...” Бардык жагын өлчөп ченеген Алым кабинетинде экөөнү чыдамсыздык менен күтүп жатты.
Аз убакыттан кийин Рустам менен Айдана анын алдында турушту.
– Оо, келип калдыңарбы?
– Келдик, мына мен айтып жаткан Айдана деген кыз ушул. Үнүн угуп көрсөңүз...
Көздөрүн кыбыңдата эрдин тез-тез жаланып алган Алым кызга суктана карап алды. “Бою кичине экен. Жүзү сулуу деп да айта албайсың. Бирок бир нерсеси бар. Макияж, стилисттин жардамы менен бир нерсе чыгарса боло турган...” Айландыра Айдананы тиктеп жатканын сезип, Рустамдын да куйкасы куруша түштү. Алым бир топко ойлонуп турду.
– Болуптур, экөөңдү тең алдым. Ишке киришерде менин биринчи талабым, сүйлөшүлгөн сааттан бир мүнөт да кечикпей келип жүргүлө. Бул кийинки алып бара турган ишибиздин ийгилиги үчүн керек.
Ошол эле күнү экөөнү үн жаздыра турган студияга алып келди.
– Кана, башта. Сага ишенем,- деп аста башын ийкеген Рустам анын колдорун кысып четке чыга берди. Кыз ырдап жатты. Мукамдуу авазы жаңырып, тез эле бөлмөгө толуп чыкты. Алымдын тостойгон көздөрү таң калгандан чарасынан чыгып кетчүдөй болуп турду. Айдананын жүрөгү ырдап жатты. Ырдап жатканда жүзү албырып, көздөрү жайнап, бир ажайып сулуулук коштоп кете турган. Бул жолу да жүзү көрктөнүп турган эле. Кумарлуу көздөрүн Рустамдан албай ырдап бүттү.
– Браво!
Кубанган Алым кол чаап жиберди.
– Сен жаткан кенч турбайсыңбы? Азамат! Эми бизди ийгилик күтүп тургандыгына толук ишенем.
Аста рахмат айткан Айдана кезегин Рустамга берди. Жигит коңур үн менен ырдап баштады. Экөөнү алмак-салмак караган Алым табылгасына сүйүнүп кымылдап жатты.
ххх
Алоолонгон оттун табында тамак бышырып жаткан Айша улам даамдап көрүп, отту кайра-кайра калап, күйпөлөктөй берди. Тиги кырда отун терип жүргөн Иман кыйкырып калды.
– Айшаа-а! Отун жетеби?
– Жете-ет!
Колтуктай алып келген отунду таштай салып, Айшаны кучактай тегеретип жиберди.
– Жаш жигиттей эле чуркайт экенсиң. Тиги кырдан жыгылып калабы деп коркуп жаттым эле.
– Жүрөк жаш эмеспи. Анын үстүнө жакынкы убактарда мурункудан да жашарып кеттим, Айшам. Мунун баары сени кайрадан тапканымдан.
Айшанын бактылуу жүзү ай жарыгында жаркып турду. Мурунтан эле табият коюнунда эс алып келели деп жүрүшкөн. Анын үстүнө билгизбегени менен Иман Айшанын уулу үчүн тынчсызданып жүргөнүн сезген. Алаксытып, көңүлүн көтөрөйүн деп бул жакка алып келген. Анткени бул жерде алар жалындаган жаштыгын өткөрүшкөн эле. Тамактанып болушкандан кийин өчүп бара жаткан оттун табын тиктеп экөө кучакташып көпкө отурушту.
– Иштериң кантип жатат? Быйыл концерт берем деп чарпылбай эле койсоңчу...
– Иштер чачтан көп. Анвар экөөбүз жакында Казакстанга кетебиз деп турабыз. Маанилүү сынак өтөт имиш...
Айша оор улутунуп алды. Уулу менен көрүшүп, сүйлөшүп жүргөнү менен анын жанында болбогону аябай тынчсыздандырчу. Кээде түн ичинде ойгонуп алып, уулунун келечегин ойлоп жатып таңды кантип атырып жибергенин билбей калчу болгон. “Тобо, өз атасын ушунчалык танат деген эмне жорук? Экөөнү бара-бара тартылышып ата-бала болуп кетет деген оюм ордунан чыкпай калчудай го. Мени кыйбай бир күнү кирип келет десем, тескери жагына айланып кеттиби? Жакындаштырам, мен турганда кайда барат эле деп жатып, экөөнү таптакыр ажыратып салдым окшойт...”.
Ушинтип ой кучагында турган Айшанын оюн Иман бузду.
– Айша, эсиңдеби, ушул тоого келгенибиз?
– Эсимде, достор менен келбедик беле.
– Таң калам, канча убакыт өтсө да ошол кызгылтым кеч, тоолор эч эсимден кетпейт. Анда сен шайыр-шатман кыз элең, ээ?
– Азырчы?
– Азыр кемпирдей болуп кайра-кайра эле үшкүрүп-бышкырып жатасың го. Мен билген Айша бир орунда тура албаган шок кыз болчу.
– Эми кайдан?.. Андан бери канча жыл өттү. Иман, ойлогонум эле Рустам...
– Мени ойлобойт дейсиңби? Шамилден дайым «кичине боор тартчудайбы? » деп сурасам, башын чайкайт. Баарынан оору өз балаңдын сенден баш тартканы болот тура. Мага чала! Мен да бир кезде андан баш тарткам.
Мени жаман көргөндөрдү,
мен жаман көргөнгө убактым жок! Анткени мен, мени жакшы көргөндөр менен гана алекмин!
#11 15 October 2015 - 12:55
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1067
- 14 May 15
- : 28 Nov 2019 07:18
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:ордолуу ОШ
Иман уулунун жек көрө караган көздөрүн элестетип, жүрөгү канап жатты. Ал эми Рустам кыл кыягын колуна алып, сумкасын асынып бараткан экен. Алдында турган Иманды көрүп, кабагын бир жыйрып алды да эч нерсе болбогондой жанынан өтүп кетти. Иман ордунан обдула:
– Уулум!- деди буулуга.
Рустам укмаксан. Узап баратканын көрүп чыдабай кеткен Иман кыйкырып жиберди.
– Рустам! Токточу, уулум!
– Мен сиздин уулуңуз эмесмин,- Рустам жай бурулуп, Иманды суз карады.
– Мен... мен сенин атаңмын, Рустам! Коё турчу, уулум, сүйлөшөлүчү.
Рустам сөзүн кескин бөлдү.
– Жок, Иман Тайырович, мен сизди тааныбайм. Тааныгым да келбейт. Мындан ары мага уулум деп кайрылбаңыз. Мени күтүп калышты. Кош болуңуз,
– Уулум, токточу. Мен... мен... Рустам, токто дейм. Мен атаңмын, акылсызым,- трапка чуркап бараткан уулунун артынан Иман кардыга кыйкырды. Ошондо Рустам жалынып ыйлап жаткан атасын бир карап койбой узай берген. Андан кийин да эчен ирет артынан барды. Бирок баласынын жүрөгүн жибите албады. Улуу тоолорго көз жиберген ата-эне уулунун келечегин, бактысын тилеп үнсүз отурушту.
ххх
– Шамил агай, мен ушундай чечимге келдим. “Сенин жылдызың жанчу учур да келер” деп айтчу элеңиз. Менин оюмча, ошол учур келди.
Шамил Рустамды тиктеп турду. “Шаштың, балакай, бир аз күтүп турсаң болот эле. Сени чабытың бийик, канаттарың талыбас болгудай кылып тарбиялайм дедим эле. Бирок...” Рустамдын кабагынан эле бир чечимге келгенин, ал чечимден кайра артка тартпасын билип турду.
– Рустам, ак жол сага.
– Рахмат, агай.
Ушул күндөн кийин Рустамдын жашоосу башка нукка түштү. Бул тууралуу Иман кечигип билди. Коридордо өтүп бараткан аны Алым токтотуп калды.
– Агай, Иман агай, саламатсызбы?
– Саламат, көптөн бери көрүнбөй кеттиң го...
– Иштер менен эле жүрөм, агай. Баса, жакында мен уюштурган “Жылдыздуу келечек” деген концерт болот. Келип кетпейсизби?
– Болуптур.
Колуна чакыруу билетин бере салып, узап кеткен Алымдын аркасынан тиктеп турду. “Кандай заман болсо да мындайлар көзүн таап, өзүнө пайда жасайт” деп күңкүлдөп алды нааразылана.
Концерттик зал. Айдана тынчсыздана Рустамга тигилди. Анын жүзү кадимкисиндей эле токтоо болчу. Бирин-бири тиктеп жылмайып алышты.
Ары жактан чуркап келген Алым энтиге экөөнө тигилди.
– Азыр силерди жарыялайт. Даяр тургула!
Аңгыча алпаруучу кыздын үнү шаңк эте жаңырып, сахнага Рустам менен Айдана чыга келишти.
Зал толтура эл. Кыл кыяктын үнү мукам жаңырып, ага Айдананын азем үнү кошула берди. Жыбыраган көздөр экөөнө не суктана, не таң кала тигилип дымый түштү. Жүрөктөн чыккан үн, жүрөктөн чыккан музыка элди көшүлтө таптакыр башка дүйнөгө ээрчитип баратты. Кыздын үнүндөгү тазалык, жигиттин келишимдүү келбети, кыл кыяктын сыбызгыган дабышы айкалышып, укмуштай бир бүтүндүктү, кооздукту тартуулап жатты.
“Эмне деген керемет үн. А жигиттин кыл кыякта ойногонучу? Булар кайдан пайда болушту?”
“Азамат жигит! Катыра ойнойт экен. Кыздын үнү да укмуш”. Жамырай тигилген ар бир көрүүчү аларга ыраазы боло тигилип отурушту. Ырдап бүтүп акырын ийилген кыз дымып турган элге мөлтүрөй карады. “Жакпай калды окшойт. Каап, уят болуп чыкпай эле койбой” деген ой келди башына.
– Азаматсыңар, браво!- деген үн чыгып, ушуну эле күтүп тургансып, эл дуулдай кол чаап жиберишти. Зал жаңырып, кыйкырык-сүрөөндөр ар бир бурчтан жаап жатты.
Залдагы коноктордун ичинде Иман да отурган эле. Жүрөгү дүкүлдөгөн ал уулунан көзүн албай турду. “Алым! Айлакер адамдын колуна түшкөн экен. Балам, абайлабасаң бул чөйрө калпыс эле” деп бушайман болуп жатты ичинен.
Рустам мынчалык ийгиликти күткөн эмес. Ууртунан жылмая кыл кыягын сылап койду. “Рахмат! Азаматсың”, - деп койду өзүнчө кудуңдай. Ушул учурда сахнанын артына келген Иман өзүн тиктеп турганын көрүп, селдейе түштү.
– Кандайсың, уулум!
– Рустам. Менин атым Рустам! Анан да менин сизге окшогон атам жок.
– Апаң сени сагынып жүрөт.
– Апам экөөбүздүн ортобузга ортомчу болбой эле коюңуз.
– Болуптур, уулум.
Бир тиктеп алып басып кеткен Имандын артынан караган Айдана эч нерсени түшүнбөй Рустамга тигилип калды.
– Бул ким?
– Иман деген композиторду билчү белең.
– Уккам. Апам анын ырларынын баарын жатка билет. Апамдын учурунда укмуштай жылдыз болгон экен. Концертине билет жетпей, билети барлар барганды сыймык көрүп көпкө айтып жүрүшчү экен.
– Анда бул киши ошол адам.
– А сен эмнеге аны менен орой сүйлөштүң?
– Башка жолу айтып берейинчи.
Жылдыздуу түндө кол кармашкан экөө келе жатышты.
– Ошентип, ата деген эмне экенин билбей чоңойдум. Кичине эс тарта баштаганда гана телевизордун бетин бербей, элге идеалдуу көрүнгөн адам менин атам экенин билдим. Бир күнү ызаланып, үйгө ыйлап келдим. Апам байкуш эмне кыларын билбей күйпөлөктөп жатты. Акыры атам ким экенин айтууга аргасыз кылдым. Алгач, ал адамды туу тутуп жашап жүрдүм. Ага окшошкум келчү. Мени менен сыймыктанышын каалачумун. Эмнегедир күтүп да жүрдүм. Бирок ал бизге кайрылган жок. Күтүү жек көрүүгө айланып, атага деген ызаатым кекке айланды. Качандыр бир кезде анын көзүнө көрүнүүнү, андан да кыйын музыкант болууну алдыма максат кылдым. Апам байкуштун алдына чөгөлөтүп кечирим сураткым келди. Бирок мен каалагандай болгон жок. Аялы каза болуп жалгыз калганын, катуу ооруп жатканын билген апам аны менен жашоону чечти.
Рустам оор үшкүрүп алды. Айдана анын сөзүн бөлбөй угуп турду. Жароокер жылмайган кыздын жылмаюусунун артында аяныч, боор толгоо жаткан эле.
– Сени биринчи көргөндө эле көкүрөгүңдө өксүк бар экенин түшүнгөм. Өзүмчө таң калчумун. Ушунчалык сулуу көздөр эмнеге кайгылуу тиктейт деп ойлогом. Баса , Рустам, бир нерсе суранайынбы?
– Айт!
– Жүрөгүңдөгү кайгыны, көзүңдөгү дартыңды мага бересиңби?
Рустам эмне дээрин билбей туруп калды. Бутунун учуна тура калган Айдана Рустамдын жаштуу карегинене эриндерин акырын тийгизди.
– Мына минтип эле жоготуп коём.
Рустам кыл кыягын көтөрүп, окуу жайынан чыгып бара жаткан. Маңдайында өзүн тиктеп турган Айнураны көрүп, токтой калды. Негедир анын ар дайым күлкү чачып турган жүзү муңайым, көздөрү аянычтуу эле. Рустам адатынча чуркап барып, бир нерсе демекчи болуп баратып, тык токтоду. Көз алдына Айдана тартыла калды. “Жок, мен баарын бүгүн айтып, түшүндүрүшүм керек. Бирок кантип айтам? Мындан ары бир боло албайбыз деппи? Антип көңүлүн оорутпай эле, эч нерсе дебей турсамчы?..”
Рустамдын келе жатканын көрүп, Айнура денеси чымырап кеткенин сезди. Биринчи жолу... буга чейин Рустамды жалгыз гана өзүнүкү, менчиги катары көрчү. Мындай сезим эбак эле, экөө бала бакчага барып жүргөндө пайда болгон. Көзүнө ошол кез элестеди. Бултуюп, кумдан үй салып ойноп жаткан Рустамдын жанына барып күрөкчөсүн сунган.
– Кел, экөөбүз чогуу ойнойбуз.
– Мен кыздар менен ойнобойм.
– Койчу, мына, менин күрөгүм бар.
– Кет дедим го сага!
Куруп жаткан үйүн бузуп салып кетип калган Рустамдын аркасынан тигилген Айнура анын үйүн кайрадан куруп кирди. Аркасына кылчайган Рустам Айнуранын жанына келип, элдешкенге кол сунду.
Жылдар өтүп жатты. Бирок ошол кичинекей кыздын күлүңдөгөн көздөрү өзгөргөн жок. Мектепте да чогуу окушту. Кийин экөөнү кыз-жигит деп тааный башташты. Кызыгы, Рустам консерваторияга тапшырарын билген Айнура аны менен кошо тапшырып да алды.
– Эй, сен музыкага качан кызыкчу элең?- деп таң калган досторуна:
– Рустам менсиз кантет? Анын үстүнө аны сүйгөндүктөн, ал сүйгөн музыканы сүйгөнгө аргасызмын, - деп жооп берчү.
Ошентип, бири-бирине чырмалган экөөнүн ортосу кыска мөөнөттө ажырай түштү. Табиятынан көп нерсени терең ойлоно бербеген Айнура Рустамдагы өзгөрүүнү байкаган жок. Байкаганда өтө кеч болуп калган эле. Мына, Рустам жакындап келе жатты.
– Айнура, сага эмне болгон?
– Эч нерсе...- эриндери бүлк эте азыр көзүнөн жашы ыргып кетчүдөй тескери бурулду.
– Ээй, токтосоң, сен бир нерсеге капа окшойсуң. Эмне болду?
– А сага эмне болду? Канчадан бери көрүшө элекпиз?
– Колум бош эмес болуп жатпайбы?
– Бүгүн бошодубу колуң? Экөөбүз бир жакка барып келебиз.
Тез эле жаш чайыган көздөрү шаңдана жаш баладай кубанып кетти. Рустам жок дей албады. Калың бактар экөөнүн караанын тез эле жашырып койду.
ххх
Кабатырланып, бир нерсеге бушайман болуп жатканын байкаганы менен Айша күйөөсүнөн сурай албады. Ордунан туруп тамеки чегип, кайра отура калып жаткан күйөөсүнө акырын үн катты.
– Бир нерсе болдубу?
Ушуну эле күтүп тургансып, Иман жарылып кетти.
– Шайтандын баласы, ошончодон менин уулума жабышканын айтайын.
Айшанын колунан тарелкасы түшүп кетти.
– Эмне, Рустам?..
– Жанагы Алым деген айбан Рустамды шефке алган имиш... Сахнага алып чыгып, жылдыз кылам деп жаш баланын башын айлантты да.
– Рустам ал тууралуу мага айткан. Эми тандаган жолу ошол болгондон кийин эртеби-кечпи, сахнанын босогосун атташы керек эле да. Анчалык эмне бушайман болдуң.
– Сен ал адам кандай экенин билбейсиң. Башка болсо да бир жөн. Ошол айбан менен иштешпей эле койгону жакшы эле. Кааласа, биздин ансамблге кирсин, өзүнө да жакшы болмок. Айша, суранам сенден, Рустамга айтып көрчү. Кеч боло электе ал адамдан кол үзсүн.
Иман тынч ала албай ары-бери баса берди. Башын аста чайкаган Айша өз иши менен алек болуп жатты. “Карап кой, баласаагын мунун. Тим эле өпкөсү көөп алыптыр го”. Ошол эле күнү уулуна арнаган тамактарын салып алып, Рустамга жөнөдү. Эшикти ача салып, күлүп жиберген Рустам апасын кучактай калды.
– Апа!
– Балакай десе, сагындыңбы мени!
Сагынышкан эне-бала бир мүнөттөй кучакташып турду. “Апа, кечир мени, эки оттун ортосунда калтырдым сени. Жытыңды сагындым, апа. Сенсиз жашаганга көнгөнүм менен, сени ойлобой жашай албайт экем”,- деп жатты уулу.
“Зоңкойгон боюңдан, айланайын. Атаңды кечиресиң. Убактысы келгенде атаңды түшүнөсүң. Ал жакшы адам. Болгону, жаштыктан жаңылып, жүрөктүн каалоосунан чыга албай калды. Бардык пенденин башында бар бул нерсе. Сен али эч нерсени түшүнө элексиң”. Демдерин басып туруп, бирин-бири тиктеп, күлүп жиберишти.
– Апоов, эмне алып келдиң?
– Сен жакшы көргөн куймакты алып келдим.
Сүйүнгөн Рустам апасынын колундагы сумканы алып, дастаркондун бетин жайнатып жиберди.
– Рустам, Айнура кандай жүрөт?- деди акырын үн катып. Баласы жеп жаткан тамагын тиштеген боюнча туруп калды. Бул суроону ойлогондон да коркуп жаткан эле. Ойлуу отуруп калды.
– Апа, мен аны аябайт дейсиңби. Экөөбүз канчадан бери таанышпыз. Мени сенден кийин эң жакшы билген адам – Айнура. Бирок, апа, жакшы көрүү, сыйлоо, көнүп калуу башка нерсе экен. Айдананы көрө элексиң, апа, бирок ал сизге сөзсүз жагат. Ал башкача адам. Кирпигинен жашы эми төгүлөйүн деп турса да жылмайганын жазбайт. Ал менден эч нерсе талап кылбайт, сурабайт. Болгону, жанында болгонума ыраазы. Анын жанында болуу мен үчүн бакыт.
Эх, апа, мен ошондой адам бар экенин билчү эмесмин. Мен билген адамдар жапайы, руханий жактан жарды, мерез эле.
– А Айнурачы? Анын сага кылган жакшылыктарын унутуп калдыңбы?
– Жок, унуткан жокмун. Бирок Айнура экөөбүз эки башка адамбыз. Ал мени, мени курчаган дүйнөнү, менин музыкамды түшүнбөйт.
Айшанын жүрөгү солк дей түштү. Дал ушул учурда Иман алдында отургандай, Имандын үнү, өңү менен Рустам сүйлөп жаткандай сезилди. Иманды, өзүн эстеди. Клиникадан чыгып бара жаткан өзү, өзүн жалдырай тиктеп турган Иман. Анын көз карашында ушунчалык аяныч, боор тартуу ошол эле учурда чечкинсиздик бар эле. “Эми келип айтат “мени унуткун, мен эми башка адамды сүйөм” деп айтат” деп тагдырдын бир соккусун тосуп алганга даяр болуп турду. Бирок Иман эч нерсе деп айткан эмес. Эрдин тиштене шарт бурулуп, чуркап кеткен. Ошол учурду азыр башынан өткөрүп жаткандай дел болуп отурду эне. Рустам апасынын ал абалын байкаган жок. Өзүнчө терезени тиктеп ойлоно берди. Айданасын ойлоп турду. Алгачкы ырын эстеди.
“Жолуктук неге?
Жолдору тикен чыйырда...
Алыска жаным, сен кеттиң менден алыска...” деп ырдаган эле. Сөздөрүн анчалык эстей албай жатты. Бирок кыздын үнү азыр да анын кулагында. “Жолубуз кандай болор экен? Бирок сени эч качан, эч убакта колумдан чыгарбайм, эркем. Махабат курмандыкты талап кылат дешет. А менден эмне курмандык күтүп жатты экен. Кандай болгон күндө да ошол курмандыкка даярмын. Сен үчүн мен баарына даярмын” деп жатты жигиттин жүрөгү.
– Уулум!- деди буулуга.
Рустам укмаксан. Узап баратканын көрүп чыдабай кеткен Иман кыйкырып жиберди.
– Рустам! Токточу, уулум!
– Мен сиздин уулуңуз эмесмин,- Рустам жай бурулуп, Иманды суз карады.
– Мен... мен сенин атаңмын, Рустам! Коё турчу, уулум, сүйлөшөлүчү.
Рустам сөзүн кескин бөлдү.
– Жок, Иман Тайырович, мен сизди тааныбайм. Тааныгым да келбейт. Мындан ары мага уулум деп кайрылбаңыз. Мени күтүп калышты. Кош болуңуз,
– Уулум, токточу. Мен... мен... Рустам, токто дейм. Мен атаңмын, акылсызым,- трапка чуркап бараткан уулунун артынан Иман кардыга кыйкырды. Ошондо Рустам жалынып ыйлап жаткан атасын бир карап койбой узай берген. Андан кийин да эчен ирет артынан барды. Бирок баласынын жүрөгүн жибите албады. Улуу тоолорго көз жиберген ата-эне уулунун келечегин, бактысын тилеп үнсүз отурушту.
ххх
– Шамил агай, мен ушундай чечимге келдим. “Сенин жылдызың жанчу учур да келер” деп айтчу элеңиз. Менин оюмча, ошол учур келди.
Шамил Рустамды тиктеп турду. “Шаштың, балакай, бир аз күтүп турсаң болот эле. Сени чабытың бийик, канаттарың талыбас болгудай кылып тарбиялайм дедим эле. Бирок...” Рустамдын кабагынан эле бир чечимге келгенин, ал чечимден кайра артка тартпасын билип турду.
– Рустам, ак жол сага.
– Рахмат, агай.
Ушул күндөн кийин Рустамдын жашоосу башка нукка түштү. Бул тууралуу Иман кечигип билди. Коридордо өтүп бараткан аны Алым токтотуп калды.
– Агай, Иман агай, саламатсызбы?
– Саламат, көптөн бери көрүнбөй кеттиң го...
– Иштер менен эле жүрөм, агай. Баса, жакында мен уюштурган “Жылдыздуу келечек” деген концерт болот. Келип кетпейсизби?
– Болуптур.
Колуна чакыруу билетин бере салып, узап кеткен Алымдын аркасынан тиктеп турду. “Кандай заман болсо да мындайлар көзүн таап, өзүнө пайда жасайт” деп күңкүлдөп алды нааразылана.
Концерттик зал. Айдана тынчсыздана Рустамга тигилди. Анын жүзү кадимкисиндей эле токтоо болчу. Бирин-бири тиктеп жылмайып алышты.
Ары жактан чуркап келген Алым энтиге экөөнө тигилди.
– Азыр силерди жарыялайт. Даяр тургула!
Аңгыча алпаруучу кыздын үнү шаңк эте жаңырып, сахнага Рустам менен Айдана чыга келишти.
Зал толтура эл. Кыл кыяктын үнү мукам жаңырып, ага Айдананын азем үнү кошула берди. Жыбыраган көздөр экөөнө не суктана, не таң кала тигилип дымый түштү. Жүрөктөн чыккан үн, жүрөктөн чыккан музыка элди көшүлтө таптакыр башка дүйнөгө ээрчитип баратты. Кыздын үнүндөгү тазалык, жигиттин келишимдүү келбети, кыл кыяктын сыбызгыган дабышы айкалышып, укмуштай бир бүтүндүктү, кооздукту тартуулап жатты.
“Эмне деген керемет үн. А жигиттин кыл кыякта ойногонучу? Булар кайдан пайда болушту?”
“Азамат жигит! Катыра ойнойт экен. Кыздын үнү да укмуш”. Жамырай тигилген ар бир көрүүчү аларга ыраазы боло тигилип отурушту. Ырдап бүтүп акырын ийилген кыз дымып турган элге мөлтүрөй карады. “Жакпай калды окшойт. Каап, уят болуп чыкпай эле койбой” деген ой келди башына.
– Азаматсыңар, браво!- деген үн чыгып, ушуну эле күтүп тургансып, эл дуулдай кол чаап жиберишти. Зал жаңырып, кыйкырык-сүрөөндөр ар бир бурчтан жаап жатты.
Залдагы коноктордун ичинде Иман да отурган эле. Жүрөгү дүкүлдөгөн ал уулунан көзүн албай турду. “Алым! Айлакер адамдын колуна түшкөн экен. Балам, абайлабасаң бул чөйрө калпыс эле” деп бушайман болуп жатты ичинен.
Рустам мынчалык ийгиликти күткөн эмес. Ууртунан жылмая кыл кыягын сылап койду. “Рахмат! Азаматсың”, - деп койду өзүнчө кудуңдай. Ушул учурда сахнанын артына келген Иман өзүн тиктеп турганын көрүп, селдейе түштү.
– Кандайсың, уулум!
– Рустам. Менин атым Рустам! Анан да менин сизге окшогон атам жок.
– Апаң сени сагынып жүрөт.
– Апам экөөбүздүн ортобузга ортомчу болбой эле коюңуз.
– Болуптур, уулум.
Бир тиктеп алып басып кеткен Имандын артынан караган Айдана эч нерсени түшүнбөй Рустамга тигилип калды.
– Бул ким?
– Иман деген композиторду билчү белең.
– Уккам. Апам анын ырларынын баарын жатка билет. Апамдын учурунда укмуштай жылдыз болгон экен. Концертине билет жетпей, билети барлар барганды сыймык көрүп көпкө айтып жүрүшчү экен.
– Анда бул киши ошол адам.
– А сен эмнеге аны менен орой сүйлөштүң?
– Башка жолу айтып берейинчи.
Жылдыздуу түндө кол кармашкан экөө келе жатышты.
– Ошентип, ата деген эмне экенин билбей чоңойдум. Кичине эс тарта баштаганда гана телевизордун бетин бербей, элге идеалдуу көрүнгөн адам менин атам экенин билдим. Бир күнү ызаланып, үйгө ыйлап келдим. Апам байкуш эмне кыларын билбей күйпөлөктөп жатты. Акыры атам ким экенин айтууга аргасыз кылдым. Алгач, ал адамды туу тутуп жашап жүрдүм. Ага окшошкум келчү. Мени менен сыймыктанышын каалачумун. Эмнегедир күтүп да жүрдүм. Бирок ал бизге кайрылган жок. Күтүү жек көрүүгө айланып, атага деген ызаатым кекке айланды. Качандыр бир кезде анын көзүнө көрүнүүнү, андан да кыйын музыкант болууну алдыма максат кылдым. Апам байкуштун алдына чөгөлөтүп кечирим сураткым келди. Бирок мен каалагандай болгон жок. Аялы каза болуп жалгыз калганын, катуу ооруп жатканын билген апам аны менен жашоону чечти.
Рустам оор үшкүрүп алды. Айдана анын сөзүн бөлбөй угуп турду. Жароокер жылмайган кыздын жылмаюусунун артында аяныч, боор толгоо жаткан эле.
– Сени биринчи көргөндө эле көкүрөгүңдө өксүк бар экенин түшүнгөм. Өзүмчө таң калчумун. Ушунчалык сулуу көздөр эмнеге кайгылуу тиктейт деп ойлогом. Баса , Рустам, бир нерсе суранайынбы?
– Айт!
– Жүрөгүңдөгү кайгыны, көзүңдөгү дартыңды мага бересиңби?
Рустам эмне дээрин билбей туруп калды. Бутунун учуна тура калган Айдана Рустамдын жаштуу карегинене эриндерин акырын тийгизди.
– Мына минтип эле жоготуп коём.
Рустам кыл кыягын көтөрүп, окуу жайынан чыгып бара жаткан. Маңдайында өзүн тиктеп турган Айнураны көрүп, токтой калды. Негедир анын ар дайым күлкү чачып турган жүзү муңайым, көздөрү аянычтуу эле. Рустам адатынча чуркап барып, бир нерсе демекчи болуп баратып, тык токтоду. Көз алдына Айдана тартыла калды. “Жок, мен баарын бүгүн айтып, түшүндүрүшүм керек. Бирок кантип айтам? Мындан ары бир боло албайбыз деппи? Антип көңүлүн оорутпай эле, эч нерсе дебей турсамчы?..”
Рустамдын келе жатканын көрүп, Айнура денеси чымырап кеткенин сезди. Биринчи жолу... буга чейин Рустамды жалгыз гана өзүнүкү, менчиги катары көрчү. Мындай сезим эбак эле, экөө бала бакчага барып жүргөндө пайда болгон. Көзүнө ошол кез элестеди. Бултуюп, кумдан үй салып ойноп жаткан Рустамдын жанына барып күрөкчөсүн сунган.
– Кел, экөөбүз чогуу ойнойбуз.
– Мен кыздар менен ойнобойм.
– Койчу, мына, менин күрөгүм бар.
– Кет дедим го сага!
Куруп жаткан үйүн бузуп салып кетип калган Рустамдын аркасынан тигилген Айнура анын үйүн кайрадан куруп кирди. Аркасына кылчайган Рустам Айнуранын жанына келип, элдешкенге кол сунду.
Жылдар өтүп жатты. Бирок ошол кичинекей кыздын күлүңдөгөн көздөрү өзгөргөн жок. Мектепте да чогуу окушту. Кийин экөөнү кыз-жигит деп тааный башташты. Кызыгы, Рустам консерваторияга тапшырарын билген Айнура аны менен кошо тапшырып да алды.
– Эй, сен музыкага качан кызыкчу элең?- деп таң калган досторуна:
– Рустам менсиз кантет? Анын үстүнө аны сүйгөндүктөн, ал сүйгөн музыканы сүйгөнгө аргасызмын, - деп жооп берчү.
Ошентип, бири-бирине чырмалган экөөнүн ортосу кыска мөөнөттө ажырай түштү. Табиятынан көп нерсени терең ойлоно бербеген Айнура Рустамдагы өзгөрүүнү байкаган жок. Байкаганда өтө кеч болуп калган эле. Мына, Рустам жакындап келе жатты.
– Айнура, сага эмне болгон?
– Эч нерсе...- эриндери бүлк эте азыр көзүнөн жашы ыргып кетчүдөй тескери бурулду.
– Ээй, токтосоң, сен бир нерсеге капа окшойсуң. Эмне болду?
– А сага эмне болду? Канчадан бери көрүшө элекпиз?
– Колум бош эмес болуп жатпайбы?
– Бүгүн бошодубу колуң? Экөөбүз бир жакка барып келебиз.
Тез эле жаш чайыган көздөрү шаңдана жаш баладай кубанып кетти. Рустам жок дей албады. Калың бактар экөөнүн караанын тез эле жашырып койду.
ххх
Кабатырланып, бир нерсеге бушайман болуп жатканын байкаганы менен Айша күйөөсүнөн сурай албады. Ордунан туруп тамеки чегип, кайра отура калып жаткан күйөөсүнө акырын үн катты.
– Бир нерсе болдубу?
Ушуну эле күтүп тургансып, Иман жарылып кетти.
– Шайтандын баласы, ошончодон менин уулума жабышканын айтайын.
Айшанын колунан тарелкасы түшүп кетти.
– Эмне, Рустам?..
– Жанагы Алым деген айбан Рустамды шефке алган имиш... Сахнага алып чыгып, жылдыз кылам деп жаш баланын башын айлантты да.
– Рустам ал тууралуу мага айткан. Эми тандаган жолу ошол болгондон кийин эртеби-кечпи, сахнанын босогосун атташы керек эле да. Анчалык эмне бушайман болдуң.
– Сен ал адам кандай экенин билбейсиң. Башка болсо да бир жөн. Ошол айбан менен иштешпей эле койгону жакшы эле. Кааласа, биздин ансамблге кирсин, өзүнө да жакшы болмок. Айша, суранам сенден, Рустамга айтып көрчү. Кеч боло электе ал адамдан кол үзсүн.
Иман тынч ала албай ары-бери баса берди. Башын аста чайкаган Айша өз иши менен алек болуп жатты. “Карап кой, баласаагын мунун. Тим эле өпкөсү көөп алыптыр го”. Ошол эле күнү уулуна арнаган тамактарын салып алып, Рустамга жөнөдү. Эшикти ача салып, күлүп жиберген Рустам апасын кучактай калды.
– Апа!
– Балакай десе, сагындыңбы мени!
Сагынышкан эне-бала бир мүнөттөй кучакташып турду. “Апа, кечир мени, эки оттун ортосунда калтырдым сени. Жытыңды сагындым, апа. Сенсиз жашаганга көнгөнүм менен, сени ойлобой жашай албайт экем”,- деп жатты уулу.
“Зоңкойгон боюңдан, айланайын. Атаңды кечиресиң. Убактысы келгенде атаңды түшүнөсүң. Ал жакшы адам. Болгону, жаштыктан жаңылып, жүрөктүн каалоосунан чыга албай калды. Бардык пенденин башында бар бул нерсе. Сен али эч нерсени түшүнө элексиң”. Демдерин басып туруп, бирин-бири тиктеп, күлүп жиберишти.
– Апоов, эмне алып келдиң?
– Сен жакшы көргөн куймакты алып келдим.
Сүйүнгөн Рустам апасынын колундагы сумканы алып, дастаркондун бетин жайнатып жиберди.
– Рустам, Айнура кандай жүрөт?- деди акырын үн катып. Баласы жеп жаткан тамагын тиштеген боюнча туруп калды. Бул суроону ойлогондон да коркуп жаткан эле. Ойлуу отуруп калды.
– Апа, мен аны аябайт дейсиңби. Экөөбүз канчадан бери таанышпыз. Мени сенден кийин эң жакшы билген адам – Айнура. Бирок, апа, жакшы көрүү, сыйлоо, көнүп калуу башка нерсе экен. Айдананы көрө элексиң, апа, бирок ал сизге сөзсүз жагат. Ал башкача адам. Кирпигинен жашы эми төгүлөйүн деп турса да жылмайганын жазбайт. Ал менден эч нерсе талап кылбайт, сурабайт. Болгону, жанында болгонума ыраазы. Анын жанында болуу мен үчүн бакыт.
Эх, апа, мен ошондой адам бар экенин билчү эмесмин. Мен билген адамдар жапайы, руханий жактан жарды, мерез эле.
– А Айнурачы? Анын сага кылган жакшылыктарын унутуп калдыңбы?
– Жок, унуткан жокмун. Бирок Айнура экөөбүз эки башка адамбыз. Ал мени, мени курчаган дүйнөнү, менин музыкамды түшүнбөйт.
Айшанын жүрөгү солк дей түштү. Дал ушул учурда Иман алдында отургандай, Имандын үнү, өңү менен Рустам сүйлөп жаткандай сезилди. Иманды, өзүн эстеди. Клиникадан чыгып бара жаткан өзү, өзүн жалдырай тиктеп турган Иман. Анын көз карашында ушунчалык аяныч, боор тартуу ошол эле учурда чечкинсиздик бар эле. “Эми келип айтат “мени унуткун, мен эми башка адамды сүйөм” деп айтат” деп тагдырдын бир соккусун тосуп алганга даяр болуп турду. Бирок Иман эч нерсе деп айткан эмес. Эрдин тиштене шарт бурулуп, чуркап кеткен. Ошол учурду азыр башынан өткөрүп жаткандай дел болуп отурду эне. Рустам апасынын ал абалын байкаган жок. Өзүнчө терезени тиктеп ойлоно берди. Айданасын ойлоп турду. Алгачкы ырын эстеди.
“Жолуктук неге?
Жолдору тикен чыйырда...
Алыска жаным, сен кеттиң менден алыска...” деп ырдаган эле. Сөздөрүн анчалык эстей албай жатты. Бирок кыздын үнү азыр да анын кулагында. “Жолубуз кандай болор экен? Бирок сени эч качан, эч убакта колумдан чыгарбайм, эркем. Махабат курмандыкты талап кылат дешет. А менден эмне курмандык күтүп жатты экен. Кандай болгон күндө да ошол курмандыкка даярмын. Сен үчүн мен баарына даярмын” деп жатты жигиттин жүрөгү.
Мени жаман көргөндөрдү,
мен жаман көргөнгө убактым жок! Анткени мен, мени жакшы көргөндөр менен гана алекмин!
#12 15 October 2015 - 12:58
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1067
- 14 May 15
- : 28 Nov 2019 07:18
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:ордолуу ОШ
Ошондой болду. Тез убакыттын ичинде Рустам менен Айдананын жылдызы жанып, элге алынып кетишти. Ыр жаштардын оозунан түшпөй, “махабат ырына” айланды. Күтүүсүз даңк, күүлдөгөн мактоо сөздөр эми экөөнү чулгады да калды. Кезектеги концертке алардын катышарын уккандар бири-биринен сурап жатышты.
– Бүгүн Рустам Исаев ырдайт бекен?
– Эй, жазылып турбайбы. Ырдайт да...
– Гүл алып, атайын келсек, чыгарбай койбогула анан.
Биринин сөзүн бири укпай, турган эл күтүп жатышты. Сахна артында турган Рустам тынчсыздана нары-бери басып, саатын карап жатты. Ар дайым кечикпей келчү Айдана бул жолу зарыктырып жок. Чөнтөк телефону да өчүрүлгөн. ”Кайда жүрөт, кырсыкка кабылбады бекен?” деген ойдон жүрөгү үшүп жатты. Аңгыча арытан келген Алым шашыла сүйлөдү:
– Азыр силердин кезегиңер? Айдана кана?
– Билбейм, кечигип жатат.
– Тфү, анан ушинтип жанды кашайтышат.
Өзү араң турса, кыйпычыктап күңкүлдөй берген Алым Рустамдын кыжырын келтире баштады. Канчалык күтүшкөнү менен, Айдана келген жок.
– Алым, элди ушунча күттүрбөй, жок дегенде Рустамды чыгара бер,-деди алпаруучу.
Эл кимди зарыга күтүп жатканын ал дагы байкаган эле. Аргасыз жалгыз чыккан Рустамды көрөрү менен эл күүлдөп барып, музыка жаңырганда дымып калышты. Рустамдын коңур, мээримдүү үнү созулду. Жигит чыныгы ашыктык, анын азабы жана арманы тууралуу ырдап жатты. Каректерге жаш чайып, музыкага термелген элдин сүймөнчүгү болуу оңой эмес экенин ошол күнү туйду Рустам. Концерт бүтүп, үйүнө жөнөдү. ”Жок, баары бир бүгүн көрбөсөм чыдай албайм” деп чечти оюнда. Ошол замат таксиге отуруп, Айдананын үйүн көздөй жөнөп кетти.
Коңгуроого кол жибере электе эле эшик ачылып, Айдана көрүндү. Дайымкы жайдары жүзү муңайым тартып, көздөрү ыйлагандан шишип да калгандай.
– Сага эмне болду?
– Кызык, сенин кадамыңдан тааный баштапмын.
– Айка...
– Жүрү үйгө кир.
Айдананын үйүнүн босогосун биринчи жолу атташы эле. Жупуну жасалгаланган эки бөлмөлүү үй. Дубалда илинип турган кичинекей кыздын сүрөтүн көпкө карап турган Рустам жылмайып алды.
– Бул сенсиң, ээ?..
– Ооба.
– Тентек болсоң керек кичинеңде?
– Апамдын айтуусунда акылдуу кыз болгон экем. Эч качан апамды кыйнап, бир жакка барам деп чатак чыгарчу эмесмин. “Сен жакшы кызсың да. Мен жумушка барышым керек” десе эле ыйлабай калып калчумун.
– Мага да ушундай сонун кыз төрөп бересиң, ээ?
Мындайды күтпөгөн Айдана Рустамды таң кала тиктеп алды да, көкүрөгүнө башын жөлөй ыйлап жиберди. Муңканып, апасына даттанган баладай өпкө-өпкөсүнө батпай ыйлады. Бугу чыгып калсын деген Рустам тек бооруна кысып тура берди. Акыры көз жашын сүрткөн Айдана жаш баладай улутуна үшкүрүп токтоду.
– Жеңилдеп калдыңбы?- деди Рустам аны эркелете тиктеп.
– Билесиңби, сенчелик жакын, кадырлуу адамым болбоптур. Апамдан башка адамга ушунчалык үйүр алып, жакын болом деп ойлогон эмесмин. Рустам, мен сага үй-бүлөм тууралуу баарын айткан эмес элем. Атабыз каза болуп калганда апам байкуш жаш кези экен. Бишкекке келип, иштеп турмушка чыгып, инимди төрөдү. Өгөй атам... Ал адамды деле жамандагым келбейт. Бирок апамды кыйнап койду. Апам байкуш бизди багам деп кыйналып жүрүп, айыкпас дартка чалдыкты. Бүгүн апам...
– Айка, кайра ыйлап кирдиңби?
– Апамдын абалы оор деп жатышат.
Рустам бооруна кысып, чачынан сылады. Өзүндө ушунчалык мээрим бар экенине өзү таң калып турду.
ххх
Ооруканада жаткан аял акырын көзүн ачты. Таң агарып келе жатыптыр. Көкүрөгү демигип, аба жетпей кеткендей сезилди. Аягында кызы бир жигит менен отурганын көзү чалды.
– Кызым, сен...
Айдана учуп туруп апасына келди.
– Апа, абалың кандай?
– Жакшы, балам. Бул бала ким?
– Рустам тууралуу айтпадым беле...
Эне Рустамды мээримдүү тиктеп турду да, колун акырын сунду.
– Бешенең ачык бала экенсиң. Өх, убактымдын тардыгын карачы. Кантсе да акыркы сөзүмдү айтып калайын, балам.
– Апа, коркутпачы, - өксүгөн Айдананын колун кармап турган эне билинер-билинбес кысып жиберди.
– Жашык болбо, балам. Алдыңда дагы далай жол турат. Өкүнгөнүм, өзүңдү жалгыз таштап баратам. Тигиге ишенич жок. Өз канынан чыккан баласын эптеп багып кетерине да көзүм жетпейт. Менин көзүм өткөндөн кийин, балам, иниңе көз бол. Рустам, кагылайын, жакын келчи.
Эңиле жакын келген Рустамдын колун кармап туруп, эне көзүнө тик карады.
– Сен жөнүндө көп уккам, балам. Жай таанышууга убакытым болбоду. Эми кантсе да сага Айдананы тапшырдым. Көз жашын төктүрбө.
– Сен жөнүндө көп уккам, балам. Жай таанышууга убактым болбоду. Эми кантсе да сага Айдананы тапшырдым. Көз жашын төктүрбө. Эгерде жакшы көргөн жарды асырап бакса, ал сага түбөлүк тирек, ийиниңе таяныч болуп берет. Сенден башка адам жолукса да ушул сөзүмдү айтмакмын. Кызыма жакшы эне болсом да, жакшы келечек түзүп бере албадым. Кантейин, колумдан келбеди.
Ушуларды айтып, Рустамдан көзүн албай жатты. Башын ийкеп, көзүнө тике караганда гана ыраазы болгонсуп, эриндерин бүлк эттирип койду.
Абалы начарлагандан начарлай берип, ошондон эки күн өткөн соң Айдананын апасы көз жумду. Оор жоготууда Рустам жанында болду. Айдананын эми жалгыз гана жакын адамы Рустам болчу.
ххх
Паркты аралап бараткан Айнура курбусунун сөздөрүнө ичи тызылдап жатты. Тиги да ого бетер эрди-эрдине тийбей безелене берди.
– Рустамды ошол ырчы кызга тарттырып жиберип эле отуруп каласыңбы? Андай экен, мурун кайда жүрүптүр? Эмнеге сен мурдуңдун алдынан алдырып ийип отуруп каласың? Давай, бир нерсе кылалы.
– Рустам аны менен жөн эле дуэт ырдап жүрөт. Экөөнүн ортосунда эч нерсе жок,- деди оозу бош унчуккан Айнура.
– Андай эмес дейм. Экөөнүн өбүшүп турганын өз көзүм менен көрдүм го.
Куду өзүнүн жигитин бирөө тартып алып жаткансыган курбусу жан дили менен сүйлөп жатты.
– Жок, ал анте албайт. Рустам антпейт...- эриндери дирилдеген Айнура курбусунан тез-тез басып узап кеткенче шашты. Жолду карай Рустамдын элеси көз алдынан кетпей жатты. Сүйүүнүн азабын, кызганычтын жан кейиткен кыйноосун азыр түшүнүп баратты. Көзүнөн жаш агып жатканын да байкабаптыр. Колу менен аарчый берип, өзүнө-өзү таң калды. “Кызык, мен Рустамды ушунчалык сүйөт экенмин да. Эмнеге мурун аны сүйөрүмдү түшүнбөдүм? ”
Ошол эле күнү Рустамдын үйүнө барды. Тепкич менен чыгып келе жаткан Рустам бүлбүл жарыкта эшигинин түбүндө бүрүшүп отурган Айнуранын көрдү.
– Эй, сен эмне!? Сен эмне бул жакта отурасың?
Тиги үндөбөдү. Рустамдын мүңкүрөп отурган Айнурага боору ооруй түштү.
– Айнура, кечир!
– Эч нерсе дебе!
– Баары бир айтышым керек.
Ордунан тура калган Айнура адатынча жарк эте күлүп, тамашага чалды.
– Эй, мен сени жөн эле коркутайын дегем. Караңгыда астыңан чыга калып “бөө-ө” деп коркуткум келген да.
Шаша-буша ылдый чуркаган Айнуранын аркасынан жете барган Рустам чыканактан кармап токтотту.
Айнура энтиге ыйлап жиберди. Жигиттин кең көкүрөгүнө жүзүн басып, эч нерсе айта албай буркурап жатты. Рустам бооруна кыса кучактап, жүзүндөгү мөлтүрөп турган жашты өөп токтотту. Ушуну эле күтүп тургансып Айнура жанталаша өпкүлөп, Рустамдын көйнөгүн чечип жиберди.
– Айнура, койчу азыр эмес. Мен...
– Сагындым сени!
Айнураны токтоткондон көрө алоолонгон өрттү өчүрүү оңоюраак болчу. Кагып сала албаган Рустам эрксизден анын каалоосуна көнүп берди.
Түн. Жылт эткен кумардын ээлери эми сулк жатышты. Ордунан турайын деген жигиттин моюнуна кыз ороло берди.
– Турба, кетпечи жанымдан...
– Чаңкап кеттим. Суу ичип келейин.
Ордунан ыкшоо турган Рустам суу ичип алып, айды тиктеди. Айдананы ойлогондо жүрөгү тыз дей түштү. “Мен бул ишти кылбашым керек эле. Туура эмес бул. Анан кантип? Болду, баарын ордуна коюп, чындыкты Айнурага айтышым керек!”
Ордуна келип күп эте жаткан Рустамдын моюнуна асыла берген Айнура жүрөгү бакытка толуп жатты.
– Мен сага бир нерсе айтышым керек, Айнура. Мурун эле айтышым керек болчу.
– Айтпа, кереги жок.
– Айнура, сен дүйнөдөгү эң жакшы адамсың. Сени менен өткөргөн күндөрүмдүн баары эсимде. Сендей шайыр, сендей татына кыздын түгөйү да татыктуу болушу керек. Мен сага татыктуу эмесмин.
Ал эки колу менен кулагын жаба салды. Кулагына курбусунун үнү жаңырып жатты. “Рустамды ошол ырчы кызга тарттырып жиберип эле отуруп каласыңбы? Андай экен, мурун кайда жүрүптүр? Эмнеге сен мурдуңдун алдынан алдырып ийип отуруп каласың?”
Көздөрү жалооруй Рустамга тигилди. Анын көздөрүн тиктеген жигиттин тили бурулбай токтоп калды.
ххх
Иман кабинетинде ойлуу отурду. Эшикти тыкылдатып кирип келген Алымды көрүп, кабагы бүркөлө түштү.
– Саламатсызбы, агай. Мен бул жактан өтүп бара жатып эле кире калдым. Ден соолугуңузду сурайын деп...
Жапылдап жаткан Алымды жактырбай бир тиктеди Иман. “Жуукур десе, сен эле болсоң жөндөн-жөн кирип кал. Бир нерсе керек болбосо коридордон таанымаксан болуп өтүп кетчүлөрдүн бири сен эмессиңби” Алым Имандын жактырбай жатканын билип турса да, билмексен боло жапылдай берди.
– Исскуство адамдары ушунчалык көңүлүбүз назик келет эмеспизби. Биз концерт берели деп филармонияны сурасак, бербейбиз дегендей кылып жатышат. Экинчи ирет кайрыла албай сизге келдик. Эми... Сиздин уулуңуз менин колумда болуп жаткандыктан, балким, кеңеш же жардам берерсиз деп эле...
– Алым, мен сага башында эле эскерткем. Эгерде Рустамдын бир тал чачына зыян келтирсең, сенин алдагы кылжыйган моюнуңдан башың тоголонуп кетет. Анан да анын атын сатып мага келбей эле кой. Деги эле Рустамдан алыс бол деп мен сага канча жолу айтам.
– Демек, менин түшүнүшүмчө, сиз жардам бере албайт экенсиз да...
Иман андан да ачуу сөз айтып жибергиси келип барып токтоду. “Азыр баары бир Рустамды мындан ажыратып кете албагандан кийин ачууга алдырбашым керек. Кийин...”
Ушул ойго токтолгон Иман акырын үн катты.
– Болуптур, жардам берем. Бирок, Алым, көзүңдү ач. Рустам азыр жаш. Аны пайдаланам деп ойлобой эле кой. Мен ага жол бербейм.
Жапылдап коштошуп чыгып кеткен Алым мыйыгынан күлүп бара жатты. “Эми атасы да, уулу да колумда. Андан да Айдананы колумдан чыгарбашым керек”.
Студиясына кирип келген Алым бакылдап баштады.
– Азаматтар! Мына бүгүнкү күндөн баштап, концертке даярдана башташыбыз керек. Баса, Айдана кайда? Дагы да кечигип жүрөбү? Мен бул кызды эмне кылышым керек экенин билбей калдым.
Ушул учурда кирип келген Айдананы көрүп, ого бетер урушуп кирди.
– Сен кандай жоопкерчилиги жок немесиң? Ар дайым кечигип келип...
Гитараны кылдыратып отурган Рустам менен Айдана тиктешип калышты. Көздөрү чагылышып турган экөө Алымдын сөздөрүн угушкан жок. Каректерде калкыган сагыныч, арзуу толкуп турду. Айдананын муңайым көздөрүн сагынып калган экен.
“Кыйналып калыпсың, жаным. Мындан ары ыйлатпайм. Эч качан жаныңдан чыкпайм. Кайгынын чаңын да сага жолотпойм” деп жатты Рустамдын көздөрү.
“Сагындым! Сен болбосоң бул кайгыны кантип көтөрөт элем билбейм. Бирок сен барсың. Сенсиз жашай албай бара жатам”.
– Эй, силерге эмне болгон?
Эми гана тигил экөө өздөрү менен өздөрү болуп турганын сезген Алым аларды алмак-салмак тиктеп калды.
– Силер эми көрүшкөнсүп эсиңерден танып атасыңар. Болгула, убакытты кетирбей даярданып баштайлы.
Рустам ага көңүл бурбагандай Айдананын жанына келди да бооруна кыса кучактап турду.
– Баары жайында, кичинекей... Баары артта калды,- деди күбүрөп
Рустам Айдананы “кичинекей” деп эркелетчү. Боюнун кичинелигиненби же баёолугунанбы, ушинтип айтар эле.
– Бүгүн Рустам Исаев ырдайт бекен?
– Эй, жазылып турбайбы. Ырдайт да...
– Гүл алып, атайын келсек, чыгарбай койбогула анан.
Биринин сөзүн бири укпай, турган эл күтүп жатышты. Сахна артында турган Рустам тынчсыздана нары-бери басып, саатын карап жатты. Ар дайым кечикпей келчү Айдана бул жолу зарыктырып жок. Чөнтөк телефону да өчүрүлгөн. ”Кайда жүрөт, кырсыкка кабылбады бекен?” деген ойдон жүрөгү үшүп жатты. Аңгыча арытан келген Алым шашыла сүйлөдү:
– Азыр силердин кезегиңер? Айдана кана?
– Билбейм, кечигип жатат.
– Тфү, анан ушинтип жанды кашайтышат.
Өзү араң турса, кыйпычыктап күңкүлдөй берген Алым Рустамдын кыжырын келтире баштады. Канчалык күтүшкөнү менен, Айдана келген жок.
– Алым, элди ушунча күттүрбөй, жок дегенде Рустамды чыгара бер,-деди алпаруучу.
Эл кимди зарыга күтүп жатканын ал дагы байкаган эле. Аргасыз жалгыз чыккан Рустамды көрөрү менен эл күүлдөп барып, музыка жаңырганда дымып калышты. Рустамдын коңур, мээримдүү үнү созулду. Жигит чыныгы ашыктык, анын азабы жана арманы тууралуу ырдап жатты. Каректерге жаш чайып, музыкага термелген элдин сүймөнчүгү болуу оңой эмес экенин ошол күнү туйду Рустам. Концерт бүтүп, үйүнө жөнөдү. ”Жок, баары бир бүгүн көрбөсөм чыдай албайм” деп чечти оюнда. Ошол замат таксиге отуруп, Айдананын үйүн көздөй жөнөп кетти.
Коңгуроого кол жибере электе эле эшик ачылып, Айдана көрүндү. Дайымкы жайдары жүзү муңайым тартып, көздөрү ыйлагандан шишип да калгандай.
– Сага эмне болду?
– Кызык, сенин кадамыңдан тааный баштапмын.
– Айка...
– Жүрү үйгө кир.
Айдананын үйүнүн босогосун биринчи жолу атташы эле. Жупуну жасалгаланган эки бөлмөлүү үй. Дубалда илинип турган кичинекей кыздын сүрөтүн көпкө карап турган Рустам жылмайып алды.
– Бул сенсиң, ээ?..
– Ооба.
– Тентек болсоң керек кичинеңде?
– Апамдын айтуусунда акылдуу кыз болгон экем. Эч качан апамды кыйнап, бир жакка барам деп чатак чыгарчу эмесмин. “Сен жакшы кызсың да. Мен жумушка барышым керек” десе эле ыйлабай калып калчумун.
– Мага да ушундай сонун кыз төрөп бересиң, ээ?
Мындайды күтпөгөн Айдана Рустамды таң кала тиктеп алды да, көкүрөгүнө башын жөлөй ыйлап жиберди. Муңканып, апасына даттанган баладай өпкө-өпкөсүнө батпай ыйлады. Бугу чыгып калсын деген Рустам тек бооруна кысып тура берди. Акыры көз жашын сүрткөн Айдана жаш баладай улутуна үшкүрүп токтоду.
– Жеңилдеп калдыңбы?- деди Рустам аны эркелете тиктеп.
– Билесиңби, сенчелик жакын, кадырлуу адамым болбоптур. Апамдан башка адамга ушунчалык үйүр алып, жакын болом деп ойлогон эмесмин. Рустам, мен сага үй-бүлөм тууралуу баарын айткан эмес элем. Атабыз каза болуп калганда апам байкуш жаш кези экен. Бишкекке келип, иштеп турмушка чыгып, инимди төрөдү. Өгөй атам... Ал адамды деле жамандагым келбейт. Бирок апамды кыйнап койду. Апам байкуш бизди багам деп кыйналып жүрүп, айыкпас дартка чалдыкты. Бүгүн апам...
– Айка, кайра ыйлап кирдиңби?
– Апамдын абалы оор деп жатышат.
Рустам бооруна кысып, чачынан сылады. Өзүндө ушунчалык мээрим бар экенине өзү таң калып турду.
ххх
Ооруканада жаткан аял акырын көзүн ачты. Таң агарып келе жатыптыр. Көкүрөгү демигип, аба жетпей кеткендей сезилди. Аягында кызы бир жигит менен отурганын көзү чалды.
– Кызым, сен...
Айдана учуп туруп апасына келди.
– Апа, абалың кандай?
– Жакшы, балам. Бул бала ким?
– Рустам тууралуу айтпадым беле...
Эне Рустамды мээримдүү тиктеп турду да, колун акырын сунду.
– Бешенең ачык бала экенсиң. Өх, убактымдын тардыгын карачы. Кантсе да акыркы сөзүмдү айтып калайын, балам.
– Апа, коркутпачы, - өксүгөн Айдананын колун кармап турган эне билинер-билинбес кысып жиберди.
– Жашык болбо, балам. Алдыңда дагы далай жол турат. Өкүнгөнүм, өзүңдү жалгыз таштап баратам. Тигиге ишенич жок. Өз канынан чыккан баласын эптеп багып кетерине да көзүм жетпейт. Менин көзүм өткөндөн кийин, балам, иниңе көз бол. Рустам, кагылайын, жакын келчи.
Эңиле жакын келген Рустамдын колун кармап туруп, эне көзүнө тик карады.
– Сен жөнүндө көп уккам, балам. Жай таанышууга убакытым болбоду. Эми кантсе да сага Айдананы тапшырдым. Көз жашын төктүрбө.
– Сен жөнүндө көп уккам, балам. Жай таанышууга убактым болбоду. Эми кантсе да сага Айдананы тапшырдым. Көз жашын төктүрбө. Эгерде жакшы көргөн жарды асырап бакса, ал сага түбөлүк тирек, ийиниңе таяныч болуп берет. Сенден башка адам жолукса да ушул сөзүмдү айтмакмын. Кызыма жакшы эне болсом да, жакшы келечек түзүп бере албадым. Кантейин, колумдан келбеди.
Ушуларды айтып, Рустамдан көзүн албай жатты. Башын ийкеп, көзүнө тике караганда гана ыраазы болгонсуп, эриндерин бүлк эттирип койду.
Абалы начарлагандан начарлай берип, ошондон эки күн өткөн соң Айдананын апасы көз жумду. Оор жоготууда Рустам жанында болду. Айдананын эми жалгыз гана жакын адамы Рустам болчу.
ххх
Паркты аралап бараткан Айнура курбусунун сөздөрүнө ичи тызылдап жатты. Тиги да ого бетер эрди-эрдине тийбей безелене берди.
– Рустамды ошол ырчы кызга тарттырып жиберип эле отуруп каласыңбы? Андай экен, мурун кайда жүрүптүр? Эмнеге сен мурдуңдун алдынан алдырып ийип отуруп каласың? Давай, бир нерсе кылалы.
– Рустам аны менен жөн эле дуэт ырдап жүрөт. Экөөнүн ортосунда эч нерсе жок,- деди оозу бош унчуккан Айнура.
– Андай эмес дейм. Экөөнүн өбүшүп турганын өз көзүм менен көрдүм го.
Куду өзүнүн жигитин бирөө тартып алып жаткансыган курбусу жан дили менен сүйлөп жатты.
– Жок, ал анте албайт. Рустам антпейт...- эриндери дирилдеген Айнура курбусунан тез-тез басып узап кеткенче шашты. Жолду карай Рустамдын элеси көз алдынан кетпей жатты. Сүйүүнүн азабын, кызганычтын жан кейиткен кыйноосун азыр түшүнүп баратты. Көзүнөн жаш агып жатканын да байкабаптыр. Колу менен аарчый берип, өзүнө-өзү таң калды. “Кызык, мен Рустамды ушунчалык сүйөт экенмин да. Эмнеге мурун аны сүйөрүмдү түшүнбөдүм? ”
Ошол эле күнү Рустамдын үйүнө барды. Тепкич менен чыгып келе жаткан Рустам бүлбүл жарыкта эшигинин түбүндө бүрүшүп отурган Айнуранын көрдү.
– Эй, сен эмне!? Сен эмне бул жакта отурасың?
Тиги үндөбөдү. Рустамдын мүңкүрөп отурган Айнурага боору ооруй түштү.
– Айнура, кечир!
– Эч нерсе дебе!
– Баары бир айтышым керек.
Ордунан тура калган Айнура адатынча жарк эте күлүп, тамашага чалды.
– Эй, мен сени жөн эле коркутайын дегем. Караңгыда астыңан чыга калып “бөө-ө” деп коркуткум келген да.
Шаша-буша ылдый чуркаган Айнуранын аркасынан жете барган Рустам чыканактан кармап токтотту.
Айнура энтиге ыйлап жиберди. Жигиттин кең көкүрөгүнө жүзүн басып, эч нерсе айта албай буркурап жатты. Рустам бооруна кыса кучактап, жүзүндөгү мөлтүрөп турган жашты өөп токтотту. Ушуну эле күтүп тургансып Айнура жанталаша өпкүлөп, Рустамдын көйнөгүн чечип жиберди.
– Айнура, койчу азыр эмес. Мен...
– Сагындым сени!
Айнураны токтоткондон көрө алоолонгон өрттү өчүрүү оңоюраак болчу. Кагып сала албаган Рустам эрксизден анын каалоосуна көнүп берди.
Түн. Жылт эткен кумардын ээлери эми сулк жатышты. Ордунан турайын деген жигиттин моюнуна кыз ороло берди.
– Турба, кетпечи жанымдан...
– Чаңкап кеттим. Суу ичип келейин.
Ордунан ыкшоо турган Рустам суу ичип алып, айды тиктеди. Айдананы ойлогондо жүрөгү тыз дей түштү. “Мен бул ишти кылбашым керек эле. Туура эмес бул. Анан кантип? Болду, баарын ордуна коюп, чындыкты Айнурага айтышым керек!”
Ордуна келип күп эте жаткан Рустамдын моюнуна асыла берген Айнура жүрөгү бакытка толуп жатты.
– Мен сага бир нерсе айтышым керек, Айнура. Мурун эле айтышым керек болчу.
– Айтпа, кереги жок.
– Айнура, сен дүйнөдөгү эң жакшы адамсың. Сени менен өткөргөн күндөрүмдүн баары эсимде. Сендей шайыр, сендей татына кыздын түгөйү да татыктуу болушу керек. Мен сага татыктуу эмесмин.
Ал эки колу менен кулагын жаба салды. Кулагына курбусунун үнү жаңырып жатты. “Рустамды ошол ырчы кызга тарттырып жиберип эле отуруп каласыңбы? Андай экен, мурун кайда жүрүптүр? Эмнеге сен мурдуңдун алдынан алдырып ийип отуруп каласың?”
Көздөрү жалооруй Рустамга тигилди. Анын көздөрүн тиктеген жигиттин тили бурулбай токтоп калды.
ххх
Иман кабинетинде ойлуу отурду. Эшикти тыкылдатып кирип келген Алымды көрүп, кабагы бүркөлө түштү.
– Саламатсызбы, агай. Мен бул жактан өтүп бара жатып эле кире калдым. Ден соолугуңузду сурайын деп...
Жапылдап жаткан Алымды жактырбай бир тиктеди Иман. “Жуукур десе, сен эле болсоң жөндөн-жөн кирип кал. Бир нерсе керек болбосо коридордон таанымаксан болуп өтүп кетчүлөрдүн бири сен эмессиңби” Алым Имандын жактырбай жатканын билип турса да, билмексен боло жапылдай берди.
– Исскуство адамдары ушунчалык көңүлүбүз назик келет эмеспизби. Биз концерт берели деп филармонияны сурасак, бербейбиз дегендей кылып жатышат. Экинчи ирет кайрыла албай сизге келдик. Эми... Сиздин уулуңуз менин колумда болуп жаткандыктан, балким, кеңеш же жардам берерсиз деп эле...
– Алым, мен сага башында эле эскерткем. Эгерде Рустамдын бир тал чачына зыян келтирсең, сенин алдагы кылжыйган моюнуңдан башың тоголонуп кетет. Анан да анын атын сатып мага келбей эле кой. Деги эле Рустамдан алыс бол деп мен сага канча жолу айтам.
– Демек, менин түшүнүшүмчө, сиз жардам бере албайт экенсиз да...
Иман андан да ачуу сөз айтып жибергиси келип барып токтоду. “Азыр баары бир Рустамды мындан ажыратып кете албагандан кийин ачууга алдырбашым керек. Кийин...”
Ушул ойго токтолгон Иман акырын үн катты.
– Болуптур, жардам берем. Бирок, Алым, көзүңдү ач. Рустам азыр жаш. Аны пайдаланам деп ойлобой эле кой. Мен ага жол бербейм.
Жапылдап коштошуп чыгып кеткен Алым мыйыгынан күлүп бара жатты. “Эми атасы да, уулу да колумда. Андан да Айдананы колумдан чыгарбашым керек”.
Студиясына кирип келген Алым бакылдап баштады.
– Азаматтар! Мына бүгүнкү күндөн баштап, концертке даярдана башташыбыз керек. Баса, Айдана кайда? Дагы да кечигип жүрөбү? Мен бул кызды эмне кылышым керек экенин билбей калдым.
Ушул учурда кирип келген Айдананы көрүп, ого бетер урушуп кирди.
– Сен кандай жоопкерчилиги жок немесиң? Ар дайым кечигип келип...
Гитараны кылдыратып отурган Рустам менен Айдана тиктешип калышты. Көздөрү чагылышып турган экөө Алымдын сөздөрүн угушкан жок. Каректерде калкыган сагыныч, арзуу толкуп турду. Айдананын муңайым көздөрүн сагынып калган экен.
“Кыйналып калыпсың, жаным. Мындан ары ыйлатпайм. Эч качан жаныңдан чыкпайм. Кайгынын чаңын да сага жолотпойм” деп жатты Рустамдын көздөрү.
“Сагындым! Сен болбосоң бул кайгыны кантип көтөрөт элем билбейм. Бирок сен барсың. Сенсиз жашай албай бара жатам”.
– Эй, силерге эмне болгон?
Эми гана тигил экөө өздөрү менен өздөрү болуп турганын сезген Алым аларды алмак-салмак тиктеп калды.
– Силер эми көрүшкөнсүп эсиңерден танып атасыңар. Болгула, убакытты кетирбей даярданып баштайлы.
Рустам ага көңүл бурбагандай Айдананын жанына келди да бооруна кыса кучактап турду.
– Баары жайында, кичинекей... Баары артта калды,- деди күбүрөп
Рустам Айдананы “кичинекей” деп эркелетчү. Боюнун кичинелигиненби же баёолугунанбы, ушинтип айтар эле.
Мени жаман көргөндөрдү,
мен жаман көргөнгө убактым жок! Анткени мен, мени жакшы көргөндөр менен гана алекмин!
#13 15 October 2015 - 13:00
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1067
- 14 May 15
- : 28 Nov 2019 07:18
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:ордолуу ОШ
Бак арасы каткырык-күлкүлөргө,
шайыр тостторго толуп, үндөр алыска сиңип кетип жатты. Ооба, Айдана үчүн аалам ажайып болчу. Туулган күнүн биринчи жолу мындай шаңдуу белгилеп жатышы эле.
– Он сегизге толгон кыз менен сүрөткө түшүп коёюн. Рустам, капа эмессиңби?- деп Айдананы ийинден ала кучактаган Кубат күлүңдөй берди. Гитарасын кыңгыратып отурган Рустам аста башын ийкеп, жылмайды.
Суу бойлоп жай басышты. “Сөз башта” дегенсип жадырай баш ийкеген Айдананы Кубат бир саамга тиктеп алды. Кыз жүрөгү селт эте түштү. Мындай таасирдүү көз караштын аркасында эмне жатканын сезе койду.
– Сага эмне болду?
– Айдана, бүгүн маанайыңды бузгум келген эмес. Бирок...
– Суранам, бузбай эле койчу. Өмүрүмдө биринчи жолу туулган күнүмдө аябай бактылуу болуп, толкунданып турам.
– Рустам үчүнбү?
Ооба дегенсип башын ийкеген Айдана суу жээгине отура кетти.
– Ал сага татыктуу эмес,- деп жиберди жүрөгү кызганычтан өрттөнгөн Кубат. Айдана көзүн жума бактылуу жылмайып турду.
– Билем. Баары айтышат. Чын эле Рустам кайда, мен кайда? Сулуу, таланттуу, атактуу композитордун жалгыз уулу кантип эле байкуш, жетим, сулуу эмес Айдананы карап калсын. Чын айттымбы? Бирок жашоодо ушундай да болот тура. Эч кимиң тең көрбөсөң да, Рустам мени сүйөт. Ошондуктан муну эч ким, эч нерсе өзгөртө албайт деп ойлойм.
– Жок, сен мени туура эмес түшүнүп алдың. Сен дүйнөдөгү эң сулуу, эң мээримдүү кызсың. Тескерисинче, сендей таза кызга Рустам тең эмес деп жатам. Билесиңби, ал... Ал деген...
Кубат кызарып, мукактанып кетти да, Айдананын билегин назик сылап жиберди.
– Куба, сен анын жакын досу эмессиңби?
– Досумун. Ошол үчүн мен аны сенден жакшыраак билем. Кеп анда деле эмес. Мен сага баары бир айтышым керек. Мен сени жакшы көрөм.
Айдана селт дей түштү. Мөлтүрөй суроолуу тигилди. Мындай таза көздөрдү кайдан көрдү эле? Деги эле мындай жанды кайдан жолуктурду эле? Айдана үн каткан жок. Жумшак алаканы менен Кубаттын жүзүнө сылай берди да, аста баш чайкады.
– Кубат, мен Рустамды сүйөм. Мени андан эч качан, эч нерсе ажырата албайт. Мүмкүн болсо, кечир,- деди да, ордунан тез туруп кетти. Чөгөлөп отурган боюнча жигит кала берди.
Кече өз нугунда өтүп жатты. Отту алоолонто жагып ырдап отурган достордон алыстаган Айдана менен Рустам кол кармаша кетип баратышты. Үн катышпай, биринин деми бирине күч берип, жылмая тиктеше коюп бара жатышты. Экөөнө сүйлөшүүнүн кажети деле жок болуп калгандай. Биринин көз ирмегенинен, кирпик какканына чейин экинчиси түшүнүп турду. Тек бакытка мас болуп, ошол аярлаган ыйык нерсесин эл көзүнөн сактаганга шерттешкендей алыстап кетишти.
– Токтосоң, менин сага белегим бар,- деди Рустам энтиге.
– Рустам Иманович, сиздин белегиңиз көпкө күттүрдү го,- деди Айдана шоктоно.
– Анткени меники өзгөчө белек. Мындай белекти сага эч ким, эч качан берген эмес, бербейт дагы.
Рустам Айдананын көзүн жумдуруп коюп, тизелеп отура калды да, тамашалуу үн менен сүйлөй баштады.
– Айдана, ушул күндөн баштап сага өзүмдүн жүрөгүмдү тартуу кылам. Сени өмүр бою сүйүүгө, сага камкор күйөө болууга, балдарыңдын атасы болууга уруксат бер. Сенин мага турмушка чыгышыңды көптөн көп суранып турам.
Айдана бырс күлүп жиберди.
– Тур эми...
– Макул болмоюнча турбайм.
– Менден сурабай деле койсоң болот. Макул экенимди өзүң билесиң да.
Рустам чөнтөгүнөн алтын чынжырча алып чыгып, Айдананын моюнуна такты.
– Жоготпой урун. Анткени мен кызга биринчи жолу белек беришим. Ал эми шакегин биз үйлөнгөн күнү аласың. Баса, ушул концертти бергенден кийин баш кошсок деп ойлоп жатам.
– Ой, бир айдан кийин элеби?
– Андан кийин мен фестивалга даярданам. Убактыбыз тартыш болуп калат. Апам менен да кеңешип, чечип койдум.
Айдана чынжырды кармалап туруп, Рустамдын мойнуна асылды.
– Мен кандай бактылуумун? !- деди ысык шыбырап.
ххх
Айша көз айнегин таппай жаткан Иманга күлүмсүрөп карап турду да, текчеде турган көз айнегин алперди.
– Карып бараткан окшойсуң, Иман. Жанатан бери карап турсам, кайсалап эле таппай жатасың.
– Рахмат.
Ар дайым тамашага тамаша менен жооп берчү күйөөсү бурк этип отуруп калганына таң кала түштү.
– Эмне болду?
– Эмне болсун. Жанагы Алым деген неме айламды кетирди. Рустамдын концертин өткөрөбүз деп эле оозун көптүрүп жүрөт. Уулуң болсо...
– Иман, Рустам кичине эмес. Өзүнө-өзү жооп бере ала турган абалда. Анын үстүнө жакында үйлөнөм деп жатат.
Имандын кашы жыйрыла көз айнектин үстүнөн тиктеп калды.
– Та-ак, кимге үйлөнөт экен?
– Айданага!
Бүркөлүп турган кабагы жайыла түшкөн Иман жайдарылана кетти.
– Туура кылат. Айдана аябай жакшы кыз. Байбиче, балаңдын аркасынан ээрчиген кыздарды көрсөң... Мен да ошолордун бириби деп ойлоп кеттим.
– Сизди тарткан да,- деп тамашага чала сүйлөдү Айша.
– Качан үйлөнөм дейт?
– «Концертимди ийгиликтүү берип алсам эле тойго камына берсек болот» деп айтты. Кантсе да ага чейин кам-чомумду көрө берет окшойм.
– Ошент, чоң той кылабыз. Экөө тең чыгармачыл адамдар, анын үстүнө жаш. Балдарын экөөбүз багып берели, ээ, байбиче.
Өзүнчө кубанып алган Иманды көрүп Айша «тим эле аябай сүйүнүп алганын кара мунун. Уулум кабыл алат бекен деп ойлонуп койбой, бапыраңдап кеткенин кара. Ошол күнү тойго келтирбей коюп, шагыңды сындырабы деп турам?!» деп ичинен сызып жатты. Иман аны деле байкаган жок. Кыялдана өзүнчө сүйлөнө берди.
– Айт уулуңа. Азыр жаш кезде эч нерсеге алаксыбай иштеп алсын. А үй-бүлөсүн экөөбүз эле багып турганга алыбыз жетет. Чындыгында эле Рустамдын таланты чоң.
– Койсоңчу, азыркылар баласын чоң ата-чоң энеге бербей эле өздөрү чоңойтушат.
Уулунун кубанычына ортоктош болгон экөө кубанып жатышты.
Ушул учурда Айнуранын башынан ойго келбеген окуялар өтүп жаткан. Эртең менен козудай так секирип сергек жүрчү кыз кийинки учурларда көп уктап, ыкшоо тартып кеткенин алгач апасы байкады.
– Айнура, кызым, сабагыңдан кечигесиң. Эмне эле көп уктап калгансың?- деп бөлмөсүнө баш багып калды.
Уйкудагы кызын эркелете саамайына сылай, эне кобуранып жатты.
– Эркем, эртең бирөөнүн үйүнө келин болуп барасың. Ушинтип уктап жатсаң ким сени жакшы көрөт? Баса, эмнегедир Рустам биздин үйгө көп келбей калды. Экөөң урушуп кетпедиңерби?
Айнуранын жаралуу жүрөгү бул сөздү угары менен тыз этип кетти. «Кызык, мурун Рустамды сүйүнүү менен эстечү элем. Азыр эстесем эле жүрөгүм ооручу болду» деп койду өзүнө-өзү таң кала. Ошол замат ордунан тура калды.
– Апа, мен кечигип калдым. Тез кофе даярдай салыңыз.
– Рустамга жолуксаң «апам сенин ийгиликтериңе аябай кубанууда» деп айтып кой, макулбу?- деп кыйкырды ашкананын ичинде күйпөлөктөгөн апа.
Бирок Айнура аны уккан жок. Тез сумкасын ийинине асына салып, чуркап жөнөдү.
Чуркап бара жаткан Айнуранын алдынан атасы чыга калды.
– Кызым, кайда шашып?..
– Сабакка, ата.
Колун булгалап коюп адымдаган кызынын аркасынан мээримдүү тиктеген атасы үйгө кирди. Айнура бир үйдүн көзүн караган жалгыз кызы боло турган. Улуу агасы үйлөнүп, эбак өз алдынча болуп, эми ата-энесинин жалгыз эрмеги – кызы эле.
– Апасы, кызың чоңоюп калган окшойт. Сабакка дилгир болуп чуркап калыптыр.
– Кийинки кезде көзү ойлуу тартып кетти. Чын эле эс кирип келе жатат кызыңа. Кыз деген ушинтип убагы келгенде тез эле эсейип кетет. Аман болсун.
Ата-эне кызына купуя тилек кылып, бактысын тилеп турушту.
Чуркап келе жаткан Айнура Шамил агайынын кабинетинен чыгып келе жаткан Рустамды көрүп, сүйүнүп кетти. Алдынан чуркап чыгып, адатынча ийинден ала токтотмокчу болгон Айнураны Рустамдын муздак көз карашы токтотту.
– Эй-й, с-салам!
– Кандайсың?..
Көзүн ала качкан жигит кыздын жанынан кеткиче шашты. Көзү алайып, шагы сынган Айнура дубалга жөлөнө берди. “Бул эмнеси? Кечээ эле... Жок, токточу. Ал мени мындай абалга ташташы мүмкүн эмес!” Эриндери дирилдей көз ирмем шалдайып турду да тез өзүн колго алып, Рустамдын аркасынан жөнөдү. Жетип барып, күч менен чыканактан алып токтотту.
– Эй, сен...Сен...- ызалангандан оозуна сөз кирбей, ушинтип күйүгүп турду. Рустам Айнуранын ызалуу көздөрүнө тигилип, башын жай чайкады.
– Айнура, баарын унут. Мен эми сени менен бирге боло албайм. Кечир мени. Сен жакшы кызсың. Бирок...
Айнура башын чайкай берди.
– Анте албайсың. Мени таштабайсың. Мен билем, сен андай таш боор эмессиң.
– Айнура, баары бүттү!
– Сен... Кантип... Мен сени мындай деп ойлогон эмесмин. Атак-даңк сени ушинтип өзгөртөрүн билген эмесмин. Кызык, адам бат эле өзгөрөт тура. Жок, мен сени коё бербейм.
Айнура өзүн токтото албай Рустамды жаакка чапты. Көксөсү канбай ургулап, чапкылап жиберди. Кыйкырып, ыйлап, уруп жаткан Айнураны Рустамдын карылуу колдору кучактап, машинасын көздөй сүйрөп жөндү.
– Коё бер мени.
– Эсиңди жый!
Машинасын тез от алдырып, айдап жөнөдү.
Солуктап ыйлаган Айнура өздөрү көп жолукчу сейил бакка келгенде араң токтоду.
– Түш, сүйлөшөлү,- деди Рустам эшигин ачып.
– Турчу, жиниме тийбей. Машина алганына кыйын болуп, мага “түш” деп калганын.
Айнуранын куду жаш баладай эрдин бултуйта таарынып калганына Рустам эрксизден бырс күлүп жиберди.
– Эмнеге кыйын болот элем. Кечээ эле алдым. Жүрү, курсагың ачпы? Кафеге кирип сүйлөшөлү.
Кафеге кирип тамак ичип, сүйлөшүп отурушту. Тамак жеп жаткан Айнураны Рустам таң кала тиктеп калды.
– Эй, болду эми. Качантан берип минтип тамак жеп калгансың.
Айнура тилин көрсөтүп коюп, кайрадан тамак жей берди.
– Айнура, сага оор болорун көп ойлодум. Бирок жүрөгүмө буйрук бере албай калдым. Мындан ары дос гана болуп жүрөлү. Анткени... Анткени мен.... Азыр сага оор болушу мүмкүн. Бирок убакыт тез эле дарылайт. Мен сени жакшы билем го. Тез эле мени унутуп каласың.
Ушуларды айткан Рустам ордунан турду.
– Жүрү, жеткирип коёюн.
– Жок, өзүм кетем! Кете бер.
Жалгыз калган Айнура терезени тиктеп отура берди. Кантип эле ушундай болсун? Өмүр бою, эс тарткандан бери өзүнүкү болуп келген Рустамы эми жок. Кайрылбайт эми! Мурункудай кучактап, жакшы сөз айтып эркелетпейт, гитара чертип жүрөктү эзген ырларын ырдап бербейт. Бардыгы бүттү!
Ордунан сендиректеп туруп бара жаткан Айнуранын көзү караңгылай түшүп, эсин жоготуп койду.
ххх
Рустамдын концерти жакындап келе жатты. Улам-улам репетиция кылып, музыка менен гана жашап жатты. Керектүү нотасын таба албай кабагы бүркөлүп турган Рустамды көрүп, Айдана бырс күлүп жиберди.
– Рустам, кабагыңды ач, мен сага тамак алып келдим.
– Рахмат.
Тамак жеп жаткан Рустамды тиктеп отурган Айдана өзүнчө бактылуу жылмайып алды.
– Биз үйлөнгөндөн кийин мен үйдө отуруп, сага ушинтип тамак ташып турам.
– Жок, сен ырдашың керек.
– А балдарыбызды ким карайт?
– Ха-ха-ха, аны мен ойлобопмун.
Бактылуу күлкүлөр жаңырып жатты. Экөө үчүн аалам гүлстан, жашоо ажайып эле. Кирип келген Алым экөөнү алмак-салмак тиктеп турду.
– Көгүчкөндөр, даярдыктар жакшыбы?
– Кудай буюрса, жакшы.
– Рустам, эгерде концерт аншлаг менен өтө турган болсо, экөөбүздүн тең эл алдында жүзүбүз ак болот. Ошондуктан бардык күчүңдү жумша. Айдана, сен дагы. Баса, чакыруу билеттери даяр болду.
Рустам чакыруу билеттин бирин карап туруп, жеңиштүү жылмайды. “Мына, урматтуу Иман Исаевич. Мен бул күндү көптөн күткөм. Эми сахнада сенин эмес, менин атым жаңырып баштайт. Сенин эмес, менин! Ошондо гана өз уулуңдан бир кезде баш тартканыңа, бир көрүүгө зар кылганыңа өкүнөсүң. Өкүнөсүң, атакеси!”- деп жатты.
Айнура шаардык ооруканалардын биринен эсине келди. Атасы менен апасы маңдайында отурган экен. Көзүн ачары менен апасы үйрүлүп үстүнө түшө калды.
– Каралдым, атаң экөөбүздү коркутпачы.
– Мен кайдамын, апа?
– Жата гой, жатчы.
Айнура көзүн жуумп Рустам менен кафеде отурган кезин эстеди. Ошол замат жүрөгү мыжыла түштү. Сырттан кирип келген врачты көрүп, апасы обдула түштү.
– Балам, эмне болуптур?
– Эч нерсе эмес, апа. Кызыңыздын ден соолугу жакшы эле. Азыр биз өзүбүзчө сүйлөшүп алалы, ээ, каршы болбосоңор?
Бирин-бири түртүшүп чыгып кеткен ата-энесин узата караган врач эми Айнурага жүзүн бурду.
– Турмушка чыктың беле?
– Жок.
– Мен да ошентип ойлодум эле. Эмесе иш чатак, чоң кыз. Боюңда бар экенин билген белең?
Айнуранын ансыз да чоң көздөрү алайып кетти. Эрдин тиштене калып, аргасыз башын чайкады.
– Ошол, боюңда бар экен.Баланын атасына эртерээк айтпасаң болбойт.
Айнура жооп кайтарган жок. Ошол эле күнү Айнураны ата–энеси үйүнө алып келди. Ар дайым улактай секирип, үйдү шаңга бөлөгөн кыз эми тынчыды да калды. Томсоруп бир жерди тиктеп отура берчү адат тапты. Эркелеп, жашоодон эч жаман нерсе көрө элек эселек боюнда бар экенине бир ынанып, бир ынанбай кетет. Кулагына Рустамдын акыркы жолу айткан сөздөрү да жаңырып жатты. “Унут мени, эми экөөбүздүн ортобузда эч нерсе жок!” Бирде ата-энесинин карыганда баштарын жерге салып, эл алдында уят болуп жатканы тартылат. Намысынан безип, эл көрбөгөн, эч ким билбеген жерге качып кеткиси келип жатты. Бирок...
ххх
Түн ичинде эшиктин коңгуроосу уктап жаткан жубайлардын таттуу уйкусун бузду.Күйөөсүнүн уйкусун бузбайын деген Айша акырын эшикке келди.
– Бул ким?
– Мен Айша эже, Айнурамын.
Эшикти ачкан Айша алдында өңү бозоруп турган Айнураны көрүп, жүрөгү болк дей түштү.
– Ой, Айнурасыңбы? Сага эмне болду жети түндө? Кир, кирчи, үшүп да кетипсиң.
Айша Айнураны үйүнө алып кирип, стулга отургуза көздөрүнө тынчсыздана тигилди.
– Айша эже, сизден башка кимге кайрыларымды билбедим. Эгерде атам менен апам билип калса, мени эмне кылат билбейм. Мен...- эрдин тиштене калган Айнуранын көзүнүн жашы мөлтүрөп кетти.
– Айнура, мен сенин апаңдай эле болуп калбадымбы. Мага баарын айтсаң болот. Эмне, Рустам экөөң араздашып калдыңарбы?
– Ал мени сүйбөйт, Айша эже. Менин Рустамым, канча жылдан бери меники болуп келе жаткан Рустамым мени сүйбөйт. Мен ансыз жашай албайм, Айша эже.
– Айнура, сен жерде калчу кыз эмессиң. Өз ордуңду табасың. Болгону...
– Сиз түшүнбөй жатасыз. Менин боюмда бар!
Айша селдейип отуруп калды. Бир маалда башын өйдө көтөрүп, ыйлап отурган Айнураны карап, чечкиндүү үн катты.
– Башыңды көтөр! Рустам, менин уулум сени мындай абалга таштап кетпейт. Мен аны билем. Баары жакшы болот. Сен эми өзүңдү гана карашың керек. Калганын мага кой.
– Айша эже, ошол үчүн сизге келдим. Мен Рустамсыз жашай албайм. Көрөсүз го, мен ага жакшы аял болуп берем. Уул төрөп берем. Ушунун баарын айтыңыз. Ал сизден башка эч кимди укпайт. Болгону, сизди угат.
Айша көкүрөгүнө жабышып ыйлап жаткан кызды аяй карап турду. Мындан бир нече жыл мурун өзү ушул кыздын ордунда болгонун эстеди. Өзү да ушинтип туюктан жол издеп далбастабады беле? Кимден жардам сурарын билбей, жанында караан болор адамы жок карайлап турбады беле? Карасаң, тагдыр тамашасын...
– Он сегизге толгон кыз менен сүрөткө түшүп коёюн. Рустам, капа эмессиңби?- деп Айдананы ийинден ала кучактаган Кубат күлүңдөй берди. Гитарасын кыңгыратып отурган Рустам аста башын ийкеп, жылмайды.
Суу бойлоп жай басышты. “Сөз башта” дегенсип жадырай баш ийкеген Айдананы Кубат бир саамга тиктеп алды. Кыз жүрөгү селт эте түштү. Мындай таасирдүү көз караштын аркасында эмне жатканын сезе койду.
– Сага эмне болду?
– Айдана, бүгүн маанайыңды бузгум келген эмес. Бирок...
– Суранам, бузбай эле койчу. Өмүрүмдө биринчи жолу туулган күнүмдө аябай бактылуу болуп, толкунданып турам.
– Рустам үчүнбү?
Ооба дегенсип башын ийкеген Айдана суу жээгине отура кетти.
– Ал сага татыктуу эмес,- деп жиберди жүрөгү кызганычтан өрттөнгөн Кубат. Айдана көзүн жума бактылуу жылмайып турду.
– Билем. Баары айтышат. Чын эле Рустам кайда, мен кайда? Сулуу, таланттуу, атактуу композитордун жалгыз уулу кантип эле байкуш, жетим, сулуу эмес Айдананы карап калсын. Чын айттымбы? Бирок жашоодо ушундай да болот тура. Эч кимиң тең көрбөсөң да, Рустам мени сүйөт. Ошондуктан муну эч ким, эч нерсе өзгөртө албайт деп ойлойм.
– Жок, сен мени туура эмес түшүнүп алдың. Сен дүйнөдөгү эң сулуу, эң мээримдүү кызсың. Тескерисинче, сендей таза кызга Рустам тең эмес деп жатам. Билесиңби, ал... Ал деген...
Кубат кызарып, мукактанып кетти да, Айдананын билегин назик сылап жиберди.
– Куба, сен анын жакын досу эмессиңби?
– Досумун. Ошол үчүн мен аны сенден жакшыраак билем. Кеп анда деле эмес. Мен сага баары бир айтышым керек. Мен сени жакшы көрөм.
Айдана селт дей түштү. Мөлтүрөй суроолуу тигилди. Мындай таза көздөрдү кайдан көрдү эле? Деги эле мындай жанды кайдан жолуктурду эле? Айдана үн каткан жок. Жумшак алаканы менен Кубаттын жүзүнө сылай берди да, аста баш чайкады.
– Кубат, мен Рустамды сүйөм. Мени андан эч качан, эч нерсе ажырата албайт. Мүмкүн болсо, кечир,- деди да, ордунан тез туруп кетти. Чөгөлөп отурган боюнча жигит кала берди.
Кече өз нугунда өтүп жатты. Отту алоолонто жагып ырдап отурган достордон алыстаган Айдана менен Рустам кол кармаша кетип баратышты. Үн катышпай, биринин деми бирине күч берип, жылмая тиктеше коюп бара жатышты. Экөөнө сүйлөшүүнүн кажети деле жок болуп калгандай. Биринин көз ирмегенинен, кирпик какканына чейин экинчиси түшүнүп турду. Тек бакытка мас болуп, ошол аярлаган ыйык нерсесин эл көзүнөн сактаганга шерттешкендей алыстап кетишти.
– Токтосоң, менин сага белегим бар,- деди Рустам энтиге.
– Рустам Иманович, сиздин белегиңиз көпкө күттүрдү го,- деди Айдана шоктоно.
– Анткени меники өзгөчө белек. Мындай белекти сага эч ким, эч качан берген эмес, бербейт дагы.
Рустам Айдананын көзүн жумдуруп коюп, тизелеп отура калды да, тамашалуу үн менен сүйлөй баштады.
– Айдана, ушул күндөн баштап сага өзүмдүн жүрөгүмдү тартуу кылам. Сени өмүр бою сүйүүгө, сага камкор күйөө болууга, балдарыңдын атасы болууга уруксат бер. Сенин мага турмушка чыгышыңды көптөн көп суранып турам.
Айдана бырс күлүп жиберди.
– Тур эми...
– Макул болмоюнча турбайм.
– Менден сурабай деле койсоң болот. Макул экенимди өзүң билесиң да.
Рустам чөнтөгүнөн алтын чынжырча алып чыгып, Айдананын моюнуна такты.
– Жоготпой урун. Анткени мен кызга биринчи жолу белек беришим. Ал эми шакегин биз үйлөнгөн күнү аласың. Баса, ушул концертти бергенден кийин баш кошсок деп ойлоп жатам.
– Ой, бир айдан кийин элеби?
– Андан кийин мен фестивалга даярданам. Убактыбыз тартыш болуп калат. Апам менен да кеңешип, чечип койдум.
Айдана чынжырды кармалап туруп, Рустамдын мойнуна асылды.
– Мен кандай бактылуумун? !- деди ысык шыбырап.
ххх
Айша көз айнегин таппай жаткан Иманга күлүмсүрөп карап турду да, текчеде турган көз айнегин алперди.
– Карып бараткан окшойсуң, Иман. Жанатан бери карап турсам, кайсалап эле таппай жатасың.
– Рахмат.
Ар дайым тамашага тамаша менен жооп берчү күйөөсү бурк этип отуруп калганына таң кала түштү.
– Эмне болду?
– Эмне болсун. Жанагы Алым деген неме айламды кетирди. Рустамдын концертин өткөрөбүз деп эле оозун көптүрүп жүрөт. Уулуң болсо...
– Иман, Рустам кичине эмес. Өзүнө-өзү жооп бере ала турган абалда. Анын үстүнө жакында үйлөнөм деп жатат.
Имандын кашы жыйрыла көз айнектин үстүнөн тиктеп калды.
– Та-ак, кимге үйлөнөт экен?
– Айданага!
Бүркөлүп турган кабагы жайыла түшкөн Иман жайдарылана кетти.
– Туура кылат. Айдана аябай жакшы кыз. Байбиче, балаңдын аркасынан ээрчиген кыздарды көрсөң... Мен да ошолордун бириби деп ойлоп кеттим.
– Сизди тарткан да,- деп тамашага чала сүйлөдү Айша.
– Качан үйлөнөм дейт?
– «Концертимди ийгиликтүү берип алсам эле тойго камына берсек болот» деп айтты. Кантсе да ага чейин кам-чомумду көрө берет окшойм.
– Ошент, чоң той кылабыз. Экөө тең чыгармачыл адамдар, анын үстүнө жаш. Балдарын экөөбүз багып берели, ээ, байбиче.
Өзүнчө кубанып алган Иманды көрүп Айша «тим эле аябай сүйүнүп алганын кара мунун. Уулум кабыл алат бекен деп ойлонуп койбой, бапыраңдап кеткенин кара. Ошол күнү тойго келтирбей коюп, шагыңды сындырабы деп турам?!» деп ичинен сызып жатты. Иман аны деле байкаган жок. Кыялдана өзүнчө сүйлөнө берди.
– Айт уулуңа. Азыр жаш кезде эч нерсеге алаксыбай иштеп алсын. А үй-бүлөсүн экөөбүз эле багып турганга алыбыз жетет. Чындыгында эле Рустамдын таланты чоң.
– Койсоңчу, азыркылар баласын чоң ата-чоң энеге бербей эле өздөрү чоңойтушат.
Уулунун кубанычына ортоктош болгон экөө кубанып жатышты.
Ушул учурда Айнуранын башынан ойго келбеген окуялар өтүп жаткан. Эртең менен козудай так секирип сергек жүрчү кыз кийинки учурларда көп уктап, ыкшоо тартып кеткенин алгач апасы байкады.
– Айнура, кызым, сабагыңдан кечигесиң. Эмне эле көп уктап калгансың?- деп бөлмөсүнө баш багып калды.
Уйкудагы кызын эркелете саамайына сылай, эне кобуранып жатты.
– Эркем, эртең бирөөнүн үйүнө келин болуп барасың. Ушинтип уктап жатсаң ким сени жакшы көрөт? Баса, эмнегедир Рустам биздин үйгө көп келбей калды. Экөөң урушуп кетпедиңерби?
Айнуранын жаралуу жүрөгү бул сөздү угары менен тыз этип кетти. «Кызык, мурун Рустамды сүйүнүү менен эстечү элем. Азыр эстесем эле жүрөгүм ооручу болду» деп койду өзүнө-өзү таң кала. Ошол замат ордунан тура калды.
– Апа, мен кечигип калдым. Тез кофе даярдай салыңыз.
– Рустамга жолуксаң «апам сенин ийгиликтериңе аябай кубанууда» деп айтып кой, макулбу?- деп кыйкырды ашкананын ичинде күйпөлөктөгөн апа.
Бирок Айнура аны уккан жок. Тез сумкасын ийинине асына салып, чуркап жөнөдү.
Чуркап бара жаткан Айнуранын алдынан атасы чыга калды.
– Кызым, кайда шашып?..
– Сабакка, ата.
Колун булгалап коюп адымдаган кызынын аркасынан мээримдүү тиктеген атасы үйгө кирди. Айнура бир үйдүн көзүн караган жалгыз кызы боло турган. Улуу агасы үйлөнүп, эбак өз алдынча болуп, эми ата-энесинин жалгыз эрмеги – кызы эле.
– Апасы, кызың чоңоюп калган окшойт. Сабакка дилгир болуп чуркап калыптыр.
– Кийинки кезде көзү ойлуу тартып кетти. Чын эле эс кирип келе жатат кызыңа. Кыз деген ушинтип убагы келгенде тез эле эсейип кетет. Аман болсун.
Ата-эне кызына купуя тилек кылып, бактысын тилеп турушту.
Чуркап келе жаткан Айнура Шамил агайынын кабинетинен чыгып келе жаткан Рустамды көрүп, сүйүнүп кетти. Алдынан чуркап чыгып, адатынча ийинден ала токтотмокчу болгон Айнураны Рустамдын муздак көз карашы токтотту.
– Эй-й, с-салам!
– Кандайсың?..
Көзүн ала качкан жигит кыздын жанынан кеткиче шашты. Көзү алайып, шагы сынган Айнура дубалга жөлөнө берди. “Бул эмнеси? Кечээ эле... Жок, токточу. Ал мени мындай абалга ташташы мүмкүн эмес!” Эриндери дирилдей көз ирмем шалдайып турду да тез өзүн колго алып, Рустамдын аркасынан жөнөдү. Жетип барып, күч менен чыканактан алып токтотту.
– Эй, сен...Сен...- ызалангандан оозуна сөз кирбей, ушинтип күйүгүп турду. Рустам Айнуранын ызалуу көздөрүнө тигилип, башын жай чайкады.
– Айнура, баарын унут. Мен эми сени менен бирге боло албайм. Кечир мени. Сен жакшы кызсың. Бирок...
Айнура башын чайкай берди.
– Анте албайсың. Мени таштабайсың. Мен билем, сен андай таш боор эмессиң.
– Айнура, баары бүттү!
– Сен... Кантип... Мен сени мындай деп ойлогон эмесмин. Атак-даңк сени ушинтип өзгөртөрүн билген эмесмин. Кызык, адам бат эле өзгөрөт тура. Жок, мен сени коё бербейм.
Айнура өзүн токтото албай Рустамды жаакка чапты. Көксөсү канбай ургулап, чапкылап жиберди. Кыйкырып, ыйлап, уруп жаткан Айнураны Рустамдын карылуу колдору кучактап, машинасын көздөй сүйрөп жөндү.
– Коё бер мени.
– Эсиңди жый!
Машинасын тез от алдырып, айдап жөнөдү.
Солуктап ыйлаган Айнура өздөрү көп жолукчу сейил бакка келгенде араң токтоду.
– Түш, сүйлөшөлү,- деди Рустам эшигин ачып.
– Турчу, жиниме тийбей. Машина алганына кыйын болуп, мага “түш” деп калганын.
Айнуранын куду жаш баладай эрдин бултуйта таарынып калганына Рустам эрксизден бырс күлүп жиберди.
– Эмнеге кыйын болот элем. Кечээ эле алдым. Жүрү, курсагың ачпы? Кафеге кирип сүйлөшөлү.
Кафеге кирип тамак ичип, сүйлөшүп отурушту. Тамак жеп жаткан Айнураны Рустам таң кала тиктеп калды.
– Эй, болду эми. Качантан берип минтип тамак жеп калгансың.
Айнура тилин көрсөтүп коюп, кайрадан тамак жей берди.
– Айнура, сага оор болорун көп ойлодум. Бирок жүрөгүмө буйрук бере албай калдым. Мындан ары дос гана болуп жүрөлү. Анткени... Анткени мен.... Азыр сага оор болушу мүмкүн. Бирок убакыт тез эле дарылайт. Мен сени жакшы билем го. Тез эле мени унутуп каласың.
Ушуларды айткан Рустам ордунан турду.
– Жүрү, жеткирип коёюн.
– Жок, өзүм кетем! Кете бер.
Жалгыз калган Айнура терезени тиктеп отура берди. Кантип эле ушундай болсун? Өмүр бою, эс тарткандан бери өзүнүкү болуп келген Рустамы эми жок. Кайрылбайт эми! Мурункудай кучактап, жакшы сөз айтып эркелетпейт, гитара чертип жүрөктү эзген ырларын ырдап бербейт. Бардыгы бүттү!
Ордунан сендиректеп туруп бара жаткан Айнуранын көзү караңгылай түшүп, эсин жоготуп койду.
ххх
Рустамдын концерти жакындап келе жатты. Улам-улам репетиция кылып, музыка менен гана жашап жатты. Керектүү нотасын таба албай кабагы бүркөлүп турган Рустамды көрүп, Айдана бырс күлүп жиберди.
– Рустам, кабагыңды ач, мен сага тамак алып келдим.
– Рахмат.
Тамак жеп жаткан Рустамды тиктеп отурган Айдана өзүнчө бактылуу жылмайып алды.
– Биз үйлөнгөндөн кийин мен үйдө отуруп, сага ушинтип тамак ташып турам.
– Жок, сен ырдашың керек.
– А балдарыбызды ким карайт?
– Ха-ха-ха, аны мен ойлобопмун.
Бактылуу күлкүлөр жаңырып жатты. Экөө үчүн аалам гүлстан, жашоо ажайып эле. Кирип келген Алым экөөнү алмак-салмак тиктеп турду.
– Көгүчкөндөр, даярдыктар жакшыбы?
– Кудай буюрса, жакшы.
– Рустам, эгерде концерт аншлаг менен өтө турган болсо, экөөбүздүн тең эл алдында жүзүбүз ак болот. Ошондуктан бардык күчүңдү жумша. Айдана, сен дагы. Баса, чакыруу билеттери даяр болду.
Рустам чакыруу билеттин бирин карап туруп, жеңиштүү жылмайды. “Мына, урматтуу Иман Исаевич. Мен бул күндү көптөн күткөм. Эми сахнада сенин эмес, менин атым жаңырып баштайт. Сенин эмес, менин! Ошондо гана өз уулуңдан бир кезде баш тартканыңа, бир көрүүгө зар кылганыңа өкүнөсүң. Өкүнөсүң, атакеси!”- деп жатты.
Айнура шаардык ооруканалардын биринен эсине келди. Атасы менен апасы маңдайында отурган экен. Көзүн ачары менен апасы үйрүлүп үстүнө түшө калды.
– Каралдым, атаң экөөбүздү коркутпачы.
– Мен кайдамын, апа?
– Жата гой, жатчы.
Айнура көзүн жуумп Рустам менен кафеде отурган кезин эстеди. Ошол замат жүрөгү мыжыла түштү. Сырттан кирип келген врачты көрүп, апасы обдула түштү.
– Балам, эмне болуптур?
– Эч нерсе эмес, апа. Кызыңыздын ден соолугу жакшы эле. Азыр биз өзүбүзчө сүйлөшүп алалы, ээ, каршы болбосоңор?
Бирин-бири түртүшүп чыгып кеткен ата-энесин узата караган врач эми Айнурага жүзүн бурду.
– Турмушка чыктың беле?
– Жок.
– Мен да ошентип ойлодум эле. Эмесе иш чатак, чоң кыз. Боюңда бар экенин билген белең?
Айнуранын ансыз да чоң көздөрү алайып кетти. Эрдин тиштене калып, аргасыз башын чайкады.
– Ошол, боюңда бар экен.Баланын атасына эртерээк айтпасаң болбойт.
Айнура жооп кайтарган жок. Ошол эле күнү Айнураны ата–энеси үйүнө алып келди. Ар дайым улактай секирип, үйдү шаңга бөлөгөн кыз эми тынчыды да калды. Томсоруп бир жерди тиктеп отура берчү адат тапты. Эркелеп, жашоодон эч жаман нерсе көрө элек эселек боюнда бар экенине бир ынанып, бир ынанбай кетет. Кулагына Рустамдын акыркы жолу айткан сөздөрү да жаңырып жатты. “Унут мени, эми экөөбүздүн ортобузда эч нерсе жок!” Бирде ата-энесинин карыганда баштарын жерге салып, эл алдында уят болуп жатканы тартылат. Намысынан безип, эл көрбөгөн, эч ким билбеген жерге качып кеткиси келип жатты. Бирок...
ххх
Түн ичинде эшиктин коңгуроосу уктап жаткан жубайлардын таттуу уйкусун бузду.Күйөөсүнүн уйкусун бузбайын деген Айша акырын эшикке келди.
– Бул ким?
– Мен Айша эже, Айнурамын.
Эшикти ачкан Айша алдында өңү бозоруп турган Айнураны көрүп, жүрөгү болк дей түштү.
– Ой, Айнурасыңбы? Сага эмне болду жети түндө? Кир, кирчи, үшүп да кетипсиң.
Айша Айнураны үйүнө алып кирип, стулга отургуза көздөрүнө тынчсыздана тигилди.
– Айша эже, сизден башка кимге кайрыларымды билбедим. Эгерде атам менен апам билип калса, мени эмне кылат билбейм. Мен...- эрдин тиштене калган Айнуранын көзүнүн жашы мөлтүрөп кетти.
– Айнура, мен сенин апаңдай эле болуп калбадымбы. Мага баарын айтсаң болот. Эмне, Рустам экөөң араздашып калдыңарбы?
– Ал мени сүйбөйт, Айша эже. Менин Рустамым, канча жылдан бери меники болуп келе жаткан Рустамым мени сүйбөйт. Мен ансыз жашай албайм, Айша эже.
– Айнура, сен жерде калчу кыз эмессиң. Өз ордуңду табасың. Болгону...
– Сиз түшүнбөй жатасыз. Менин боюмда бар!
Айша селдейип отуруп калды. Бир маалда башын өйдө көтөрүп, ыйлап отурган Айнураны карап, чечкиндүү үн катты.
– Башыңды көтөр! Рустам, менин уулум сени мындай абалга таштап кетпейт. Мен аны билем. Баары жакшы болот. Сен эми өзүңдү гана карашың керек. Калганын мага кой.
– Айша эже, ошол үчүн сизге келдим. Мен Рустамсыз жашай албайм. Көрөсүз го, мен ага жакшы аял болуп берем. Уул төрөп берем. Ушунун баарын айтыңыз. Ал сизден башка эч кимди укпайт. Болгону, сизди угат.
Айша көкүрөгүнө жабышып ыйлап жаткан кызды аяй карап турду. Мындан бир нече жыл мурун өзү ушул кыздын ордунда болгонун эстеди. Өзү да ушинтип туюктан жол издеп далбастабады беле? Кимден жардам сурарын билбей, жанында караан болор адамы жок карайлап турбады беле? Карасаң, тагдыр тамашасын...
Мени жаман көргөндөрдү,
мен жаман көргөнгө убактым жок! Анткени мен, мени жакшы көргөндөр менен гана алекмин!
#14 15 October 2015 - 13:09
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1067
- 14 May 15
- : 28 Nov 2019 07:18
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:ордолуу ОШ
Рустам уйкусунан ойгонуп, жагымдуу жылмайып алды да, шашпай кийинип баштады. Бул күн ал үчүн өзгөчө эле. Бүгүн анын концерти болмок. Азыр эле түшүндөгү кол чабуулардын,
алкоолордун,
жадырай суктана караган көздөрдүн арасында калганда өрөпкүп турбадыбы. Дили жаркып, кубанып жатты. Дегеле өмүрүндө мындай кубанычты, бакытты сезбеген жаны ушул бакыты өмүр бою толук болушун тилеп жатты. Бирок турмушунун бороон-чапкыны эми башталарын ал ошол учурда сезген эмес эле.
Айша менен Иман аял-күйөө болуп жашай баштагандан бери биринчи жолу бир тыянакка келбей тартышышы ушул эле.
– Бай болгур, кичине сабыр кылчы. Бүгүн ал үчүн эң маанилүү күн. Эл уулуңдун өнөрүн самап, күтүп турат. Билсең, ушул күндөн анын келечеги чечилет.
– Ал эми башка адамдын келечеги сени кызыктырбайбы? Бир эмес, эки адамдын тагдыры сени ойлондурбайбы? Бүгүн ал Айдананы эл алдына чыгарып, ага үйлөнөрүн жарыя кылат. Андан кийин экөөнү үйлөндүрбөй токтотуп калууга болбойт. Айнура ичиндеги баласы менен эмне болот ойлодуңбу?
– Анда айт. Азыр чуркап барып айт.
Иман кыйкырып ийип, чыгып кетти. Жалгыз калган Айша шалдырай түштү. Бир чети анын айтканы да туура. Уулу тээ кичине кезинен бери кыялданып келген күнү ушул эмеспи. Талбай изденип, түнү уктабай кыл кыягы менен сырдашып чыккан күндөрү көз алдынан чууруп жатты. Бир жагынан уулун ойлосо, экинчи жагынан Айнуранын көз жашы көз алдына элестеп, эненин оюн алдастатып жатты.
Жини менен кирип келе жаткан Иман алдынан чыга берген Айдананы көрө калды. Жадырай күлүп салам айткан кызга боору ооруп карап турду да, өзүнүн кабинетине чакырды.
– Айдана, кызым, даярдыктарыңар жакшыбы?
– Жакшы, агай, Кудай буюрса...
– Рустам көрүнбөйт го.
– Репетиция кылып жатышат. Мен да азыр барып кошулам. Бир нерсе деп айтып коюшум керекпи?
Иман бушайман боло берди. Эч нерседен капары жок кыздын жаркыраган жүзүн аяп тиктеп турду да, акырын туруп келип маңдайынан сылады.
– Менин кызым жок. Эгерде кызым болсо, так сендей болушун каалайт элем. Сенде чоң талант гана эмес, укмуштуудай мээрим бар. Менин уулумдун жанында өмүр бою ушундай адам болушун каалайт элем. Бирок...
– Антип коркутпаңызчы, агай. Биз... Биз Рустам экөөбүз жакында үйлөнөбүз. Аны баары эле билишет. Сиз уга элек окшойсуз, ээ?
Айдана жүрөгү дүпөйүл боло Имандын жанынан кеткиче шашты.
ххх
Концерттик зал. Эл толкуп, эл суранып, эл ыраазы болуп отурушту. Көкүрөгү ушул күндү, ушул мүнөттөрдү күтүп келген Рустам эл суранган сайын төгүлө, жан дили менен бериле ырдап жатты.
– Бали, азамат!
– Атанын уулу да.
– Ырлары да өзүндөй көркөм...
Рустам микрофонду алып, элге ийиле берип, бактылуу жылмайып алды.
– Мен бул ырды бир адамга арнап жазгам. Жүрөгүмдүн ээси, бул ырды арнаган адам азыр жанымда... Уруксат берсеңер, ушул ырдын ээсин сахнага чакырып коёлу.
Сахнанын аркасынан чыга келген Айдананын бактысы жүзүнөн төгүлөт. Кол кармашкан экөөнү суктана тиктеген көздөр...
Кызыктын баары ыр аяктап калган учурда башталды. Сахнага жүгүрүп чыккан кыз кол кармаша ийилип турган экөөнө чуркап жетип, кыйкырып жиберди.
– Рустам, сен меникисиң. Мен сени эч кимге бербейм.
Эл жымжырт. Дагы эмне болуп кетер экен деген кыязда турушкандай. Сахнага чыга калган Алым оңтойсуз абалдан чыгуу үчүн кол чаап жиберди. Анын артынан дүркүрөгөн кол чабуулар күчөп, эмне кыларын билбей калган Рустам Айнураны колдон ала сахна артына сүйрөп кетти.
– Эй, сен, акылыңдан адашып калдыңбы? Бул эмне деген кылыгың?
Айнура үн чыгарбай ыйлай берди. Көкүрөгүндөгү күйүп-жанган ызасы, сүйүүсү кошул-ташыл болуп, сөз айта албай ыйлап жатты.
– Мен сага баарын айткам, түшүндүргөм, Айнура. Экөөбүздүн ортобузда мындан кийин эч нерсе болбойт дегем.
– Сен эч нерсени билбейсиң. Сен меникисиң!
– Коё бер, мени эл күтүп калды.
– Жок...
Моюнуна жабышып, энтиге ыйлап жаткан Айнуранын чын эле коё берер ою жок. Мындай бейжайлыкка ичи бышып, кыжырланып турган Рустам апасы көрүнгөнүнө сүйүнүп кетти.
– Апа! Ырас болбодубу? Мени күтүп жатышат...
– Рустам, сен бүгүнкү айтам деген жарыяңды токтото турбасаң болбой калды.
– Эми сиз эмнени табышмактатып турасыз?
– Сен Айнурага үйлөнүшүң керек!
– Жок! Сиз менин кимге үйлөнөрүмдү жакшы билесиз.
– Айнураны бул абалда таштаганга акың жок, балам.
– Жок!- бакырып алган Рустам силкине сахнага жүткүнө берди.
– Рустам, эгерде бала болбосо, мен бул ишке кийлигишпейт элем. Эмне же сен дагы атаңды туурап өз балаңдан баш тартайын дедиңби? Анда мен сени эмнеге төрөп, эмнеге өстүрдүм? Эгерде сен бул ишти кылсаң, менин апаң экенимди унут.
– Кандайча, апа?
Рустам селдейе түштү. Солуктап ыйлап жаткан Айнураны теше тиктеди. Көргөн көзүнө ишенбей, башын аста чайкап турду.
– Мен ишенбейм. Мындай болушу мүмкүн эмес. Кантип эле ушундай болсун?
Ошол замат акыркы жолу Айнуранын үйүнө келгени эсине түштү. Ооба, ошондой болгон. Ошол кечте Рустам бүлбүл жарыкта эшигинин түбүндө бүрүшүп отурган Айнураны аяп бооруна кыскан. Ушуну эле күтүп тургансып, Рустамдын көйнөктөрүнүн бүчүлөрүн чечип, жанталаша өпкүлөп кирген. – Айнура, койчу, азыр эмес. Мен...
– Сагындым сени!
Айнураны токтоткондон көрө алоолонгон өрттү өчүрүү оңоюраак болчу. Кагып сала албаган Рустам эрксизден анын каалоосуна көнүп берген.
Эки колу менен башын кучактай калган Рустам чөгөлөй отура калды. Тагдырдын капканына ушинтип кабылды жигит.
ххх
Түн. Айдана үнсүз бара жаткан Рустамдын жанында келе берди. Бүгүнкү күндү канча күтүп, канча жолу кыялы менен саймалап чыккан эле. Бирок Рустамдын оозунан ал күткөн нерсе чыкпады. Бир эсе таң калып, бир эсе ичинен тынып, өзү сөз баштаар деп келе берди.
Жанында көлөкөдөй ээрчип келе жаткан Айдананы сезгени менен, эч нерсе деп айта албады. Кечтин шаңы менен жүрөгүнүн шамы кошо өчкөндөй ындыны өчүп, оозуна сөз келбей жатты жигиттин. “Карасаң, чыдамдуусун. .. Бир сөз айтпай, бир кыймыл менен суроо салбай аркамдан келе жатат. Башка болсо эбак эзип, өзү кошо эзилип калмак. Чыдамдуум менин! Эмнеге мындай чыдамдуу, сабырдуу жаралдың?”
Бут кийимин чечип колуна кармап алганын көрүп, ичинен жылмайып алды.
– Эмне, бутуң оорудубу?
– Ооруду. Сенден калып калбайын деп чечип алдым.
– Кел анда, отур.
Скамейкалардын бирине отургузуп, бутунун чаңын күүп, канап кеткен жерлерин аяр сылап жатты. Ушул кыймылда сөз менен айтып бере алгыс мээрим, сүйүү, камкордук жаткан эле. Кыздын жүрөгү тыбырчылап согуп жатты.
– Эмне эч нерсе деп сурабайсың?
– Өзү айтар деп күтүп жатам.
– Ал кыз менен сага чейин мамилем болгон. Ал жаман адам эмес. Болгону, ушундай тынчы жок. Көп нерсени ойлонбой кылып алат.
Рустам эмне айтарын билбей токтоп калды. Айдын жарыгында кыздын көздөрү ага тынчсыз тигилип турган эле. “Бол эми, айтпайсыңбы, жүрөктү мыжыбай?“ деп жатты көздөрү.
Рустам үн каткан жок. Тек Айдананын бутун кучактап, чөгөлөгөн боюнча отура берди.
– Өмүр бою ушул боюнча катып, ташка айланып калсак, ээ?- деди бир кезде оор улутуна.
– Айдана, экөөбүз ушул боюнча акыркы жолу чогуу отурабыз. Кечир мени. Эгерде баары менин эркимде болсо, сени жетелеп алып, ааламды кезип кеткенге даяр элем. Айлам жок. Канаты кыркылган куш тууралуу өзүң айтып берген баян эсиңдеби? Мына ошол канаты жок кушка окшоп турам. Жүрөгүңдү аябай оорутуп жатам, ээ?..
Айдана үн деген жок. Болгону, далысы дирт эте силкинип алды.
– Эмне үчүн?- деди калтыраган үнү менен.
– Ушундай болуш керек, менин кичинекейим. Мен сени себебин айтып кыйнагым келбейт. Болгону, менин сезимим, жүрөгүм жалгыз гана сендик экенин билсең болду. Экөөбүздүн бактылуу күндөрүбүзгө кара көлөкө түшпөсүн. Анткени ал күндөр сендей таза, баёо, ишеним толгон күндөр эле.
– Рустам, атаң менен апаң каршы чыгыштыбы? Мен андай болсо түшүнөм. Чын эле мен киммин? Сенин жаныңда...
– Жинди кыз, кеп анда эмес. Менин өзүмдүн күнөөм. Аттиң, мындай болорун билген эмесмин.
– Айтчы, Рустам, себебин айтчы. Эмне үчүн?
Кыз ыйлап жатты. Тек үн чыгарбай, көзүндөгү бермет жаштары гана куюла берди. Рустамдын жүзүнө тигилди. Эч нерсе өзгөрбөгөндөй. .. Дагы деле чексиз сүйгөн, чексиз урматтаган, камкор, боорукер, сулуу көздөр... А бирок эмне үчүн мындай суук сөздөрдү айтып жатат? “Жок, тамаша кылдым” деп каткыра тура келсе деп жатты. Бирок андай болбошуна да ишенип турду.
– Мен күнөөлүүмүн, - деди кыз калтыраган эриндерин кыбыратып.
– Мен бактысыз жаралгам. Эсиңдеби, ар дайым сени колуман бирөө сууруп кетчүдөй болуп корко берчүмүн. А сен “эч качан андай болбойт, менин кичинекейим. Мен сени таптакыр жанымдан чыгарбайм” деп ишендирчүсүң. Мен коркуп да, кубанып да кетчүмүн. Эми баары бүттү. Себебин билиштин да кажети жок. Мен сенин теңиң эмес экенимди мурун эле билчүмүн.
Кыз ордунан араң туруп, Рустамдын колундагы туфлисин алып, илкип жөнөдү. Ийинине түшкөн оор жоготуудан араң басып бараткандай сезилди. Рустам Айдананын баратканына эч макул болбой кетти. Ушул боюнча дилине жат болуп кетерин эстегенде, чок баскандай секирип чуркап барып, аркасынан кучактай калды.
– Бир аз убакытка, бир аз гана убакытка жанымда турчу,-деди энтиге.
Бороондо калгандай кайыккан үнүнөн анын да жүрөгү кансырап жатканын туя салды Айдана. Ошол замат өзү тууралуу унутуп, Рустамды кучактай берди.
– Мен...
– Айтпа, үн катпа.
Энтиккен экөө көз жаштары чууруп, кучакташып турушту. Алардын кайгысына ортоктош болгондой ак кайыңдар да күңгүрөнө кайгырышып, махабаттын ысыктыгынан ай жүзүн жашыра булутка сиңип кетти.
Ошондой болду. Кечээ эле бактысы тоодой болуп, аалам гүлстан болуп турган экөө эки жерде томсоруп турушту.
Айша томсоруп отурган уулуна тигиле берди. Бир нерсе деп сөз баштайт деп күтсө, бир чекитти тиктеген уулу кыймылсыз.
– Уулум, бир нерсе дечи.
– Эмне дейин, апа. Айтар сөзүм да жок.
– Айнура жаман кыз эмес. Көрөсүң го, бала төрөлгөндөн кийин баары өз ордуна келет. Бала деген кандай бакыт экенин билбейсиң, балам. Ата болгонуңдан, садага кетейин. Уулум чоңоюп, неберелүү кылат деп канча күтүп келдим. Эми кыялыма жетип отурам.
– Апа, ай, жаным кыйналып турганын сен сезбегенден кийин...
Рустам таарынычтуу бурк этти. Жүрөгү күйүп баратса, неберелүү болом деп турган апасына чындап таарынды. Айша селт дей түштү. “Балаң түшкүр ай, чын эле ноокастап турат окшойт. Жүзү кумсарып кантет?..” деп бушайман болуп турду.
– Апа, жашоомду эмне кылып алдым?
Каргылданган уулунун үнү эненин жүрөгүн сыздатып жиберди. Эч качан мындай чарасыз, айласыз кебетесин көргөн эмес. Кичине кезинде бирөө ызалап койсо да апасына айтып даттануу оюнда жок эле. Эми чоңойгондо апасынан жардам сурап, чарасыз отурганына эч ичи түтпөй кетти.
– Рустам, сени эркек дейт. Минтип бышактап отуруунун кажети жок. Мен сени минтип тарбиялаган эмесмин. Эгерде балаңды атасыз өспөсүн десең, өзүң басып өткөн жолду бастырбайын десең, Айнурага үйлөнөсүң. Андай кылбайм десең да өз колуңда. Болгону, атаңа окшоп өмүр бою өкүнүп өтпөс бекенсиң?!
– Болду, апа, Айнура менен тойдун качан болору тууралуу сүйлөшө бергиле. Эми эч качан бул сөзгө кайрылбайбыз.
Ушуларды айткан Рустам үйүнөн чыгып кетти. Жалгыз басып жүрүп, сейил бакка келип отурду. Бул жерге апасы кичине кезинде көп алып келе турган. Кайсы бир ата уулун ээрчитип же эркелетип жатканын көрсө, суктана тиктеп алар эле. Эми өзү ата болгону турат. “Жок, менин балам эч качан атасыз болбойт. Эч качан бирөөлөрдү умсунуп карабайт. Кандай болгон күндө да баламды мен эч качан таштабайм” деп жатты тиштене.
Жанына келген адамга орун бошотуп ары жылды. Бирок тиги адам отурган жок. Башын көтөрө берип, өзүн тиктеп турган адам Иман экенин көрдү. Биринчи жолу бул адамга баам салып карашы эле.
– Сүйлөшөлүбү, уулум?
– Мейли.
Имандын жүрөгү дүкүлдөй түштү. Ар дайым кагып же ар дайым сыртын сала оройлонуп кетип калчу Рустамдын минтип жумшарып калганын сезди.
Биринчи жолу ата-бала скамейкада чогуу отурушту.
– Бул жерге келип, балдардын оюнун карап көп отурчумун. Ошол убакта эле сен жана апаң тууралуу ойлонуп, келбетиңди, жүзүңдү көз алдыма келтиргенге аракет кылчумун. Кээде өзүмөн өзүм кичине баланын оюнчуктарын сатып алчумун. Бирок кимге береримди билбей, бул жакта ойноп жүргөн балдарга таркатып ийип отурар элем. Көрсө, мен сага өзүм да билбей кусаланчу экем. Кусалык жүрөгүмдү эзип, балапан жытың кадимкидей мурдума урулчу. Балким, балалуу болсом, сен деген оор жараатты унутуп салмакмын. Бирок Кудай мага сенден башка бала берген жок.
Иман токтоп калды. Ата-бала экөө тең томпоңдоп ойноп жүргөн балдарды тиктеп үнсүз отурушту.
– Ата гана издебейт экен. Көрсө, бала да издейт экен ата мээримин. Мен да сени издечүмүн, ата. Кандай адам экениңди билбесем да, карааныңды көрбөсөм да көз алдыма элестетип, алдыңдан чымылдап чуркап чыкканымды кыялданчумун.
– Уулум, мени кечир. Ата деген сөзүңдү укпай арманда кетемби дечү элем. Ата дегениңден айланайын, балам! Кечир мени!
Иман ордунан тура калып, асфальт жерге тизесин уруп алганга да кайыл боло баласынын бутунан кучактады.
– Кечирдим, ата...
Биринчи жолу кучакташкан ата-бала көп жылдык кусасын, сүйүүсүн, ызасын төгүп турушту. Имандын жаштуу көздөрү баласынын жүзүнө тигилип, анын чындап кечиргенин көрдү.
Ошол күндөн кийин Рустам Имандын үйүнө биротоло көчүп келди. Эми телегейи тегиз болгон Имандын сүйүнүчүндө чек жок болчу. Рустам менен Айнуранын үйлөнүү тоюн ойлоп, терисине батпай сүйүнүп жатты.
– Байбиче, эми балдардын үйлөнүү тоюн берип коюп, уулум экөөбүз шаар кыдырып гастролдоп кетебиз. Келиниң экөөң үйдө каласың.
– Силерге жага бербей калды да. Мурун эле үй бетин көрбөчү элеңер, эми кошулуп алып жүрөт экенсиңер да.
– Ата, мен музыканы таштайм,- деди капысынан буга чейин үнсүз отурган Рустам.
Иман менен Айша бирин-бири түшүнбөй тиктешип калышты. Элейген экөөнү тиктеген Рустам дагы бир жолу салмак менен жай айтты.
– Мен мындан кийин ырдабайм, ата. Ушинтип чечтим.
– Эмнеге, балам? Сен музыкант болуп төрөлгөнсүң. Мен көп жылдар бою жеткен бийиктикти жапжаш кезиңде багындырдың. Өзүңдүн келечегиңди талкалайын деп турасыңбы?
– Жок, ата, жаңылышасың. Мен эч качан музыкант болгум келген эмес. Болгону, сенин көзүңө көрүнүш үчүн болгон аракеттер болчу. Эми анын эч кимге кереги жок. Анын үстүнө музыка менин дүйнөм эмес. Жакында жогорку окуу жайына тапшырам. Юрист болгум келет.
Иман менен Айша бирин-бири тиктеп отуруп калышты. “Ушундай да болобу? Сен бир нерсе десең боло?” дегендей тиктеген Имандан Айша көзүн ала качты.
– Балким, башка да себеби бардыр...- деди уулун сынай тиктеген эне.
– Жок, апа. Бир үйдө бир музыкант эле жетишет. Сиз мени “юрист же врач бол” деп айтчу эмес белеңиз. Чын эле сиздин кеңешиңиз туура экен. Балким, сиздин чыйырыңызга түшөм.
Апасын эркелете жылмайып койгон Рустам кылдыратып отурган гитарасын ордуна коюп, спорттук күрмөсүн алып чыгып кетти.
– Сен айтсаң боло...
– Эмне деп айтайын?- айласы куруган Айша майлыгын ыргытып жиберип отуруп калды.
– Рустамдыкындай үн, аныкындай талант чанда кезигет. Өзүң деле көрдүң го, эл аны кандай кабыл алды?! Мындай талантты кор кылуу туура эмес. Канчалык жакындык издегеним менен, менден качып турганы турган. Гастролго чыгабыз деп тамашалабай эле турбай...
– Жок, Иман, Рустам муну эбактан эле ойлоп жүргөн. Уулуңду дагы деле жакшы түшүнө элексиң. Мейли, бир эсептен алыс эле болгону туура.
– Кимден? Менденби?
– Кургурум ай,- деп шылдыңдай баш чайкап алды Айша.
– Сенден неге качат эле? Кача турган башка адамы болуп жатпайбы...
Иман шалдайып отуруп калды. Көз алдына уулу экөө бир сахнада туруп, бири аспапта ойносо, бири ырдап жатканын элестетип турду. “Эх, кыялдардын баары аткарылса кана?! Бирок баары аткарылбайт тура. Болуптур, жок дегенде жарымы болсо да аткарылганына каниет дейли”.
– Байбиче, жана гастролго чыгам деп тамашага чалып айттым. Карыганда сенин жаныңдан чыккым деле келбейт,- деди бир аздан соң Иман Айшанын көңүлүн карап.
– Өнөрүңдү эл баалап турса, мен бир нерсе дейт белем. Болгону, дарыгер катары ден соолугуңа кам көр деп айтайын дедим эле. Болбосо, «жүрөгүм жаш» деп делдеңдей берип, бир күнү...
– Оо дүйнөгө кете бербе дегени турасыңбы.
Тамашага чалган Иман каткырып күлүп калды.
Айша менен Иман аял-күйөө болуп жашай баштагандан бери биринчи жолу бир тыянакка келбей тартышышы ушул эле.
– Бай болгур, кичине сабыр кылчы. Бүгүн ал үчүн эң маанилүү күн. Эл уулуңдун өнөрүн самап, күтүп турат. Билсең, ушул күндөн анын келечеги чечилет.
– Ал эми башка адамдын келечеги сени кызыктырбайбы? Бир эмес, эки адамдын тагдыры сени ойлондурбайбы? Бүгүн ал Айдананы эл алдына чыгарып, ага үйлөнөрүн жарыя кылат. Андан кийин экөөнү үйлөндүрбөй токтотуп калууга болбойт. Айнура ичиндеги баласы менен эмне болот ойлодуңбу?
– Анда айт. Азыр чуркап барып айт.
Иман кыйкырып ийип, чыгып кетти. Жалгыз калган Айша шалдырай түштү. Бир чети анын айтканы да туура. Уулу тээ кичине кезинен бери кыялданып келген күнү ушул эмеспи. Талбай изденип, түнү уктабай кыл кыягы менен сырдашып чыккан күндөрү көз алдынан чууруп жатты. Бир жагынан уулун ойлосо, экинчи жагынан Айнуранын көз жашы көз алдына элестеп, эненин оюн алдастатып жатты.
Жини менен кирип келе жаткан Иман алдынан чыга берген Айдананы көрө калды. Жадырай күлүп салам айткан кызга боору ооруп карап турду да, өзүнүн кабинетине чакырды.
– Айдана, кызым, даярдыктарыңар жакшыбы?
– Жакшы, агай, Кудай буюрса...
– Рустам көрүнбөйт го.
– Репетиция кылып жатышат. Мен да азыр барып кошулам. Бир нерсе деп айтып коюшум керекпи?
Иман бушайман боло берди. Эч нерседен капары жок кыздын жаркыраган жүзүн аяп тиктеп турду да, акырын туруп келип маңдайынан сылады.
– Менин кызым жок. Эгерде кызым болсо, так сендей болушун каалайт элем. Сенде чоң талант гана эмес, укмуштуудай мээрим бар. Менин уулумдун жанында өмүр бою ушундай адам болушун каалайт элем. Бирок...
– Антип коркутпаңызчы, агай. Биз... Биз Рустам экөөбүз жакында үйлөнөбүз. Аны баары эле билишет. Сиз уга элек окшойсуз, ээ?
Айдана жүрөгү дүпөйүл боло Имандын жанынан кеткиче шашты.
ххх
Концерттик зал. Эл толкуп, эл суранып, эл ыраазы болуп отурушту. Көкүрөгү ушул күндү, ушул мүнөттөрдү күтүп келген Рустам эл суранган сайын төгүлө, жан дили менен бериле ырдап жатты.
– Бали, азамат!
– Атанын уулу да.
– Ырлары да өзүндөй көркөм...
Рустам микрофонду алып, элге ийиле берип, бактылуу жылмайып алды.
– Мен бул ырды бир адамга арнап жазгам. Жүрөгүмдүн ээси, бул ырды арнаган адам азыр жанымда... Уруксат берсеңер, ушул ырдын ээсин сахнага чакырып коёлу.
Сахнанын аркасынан чыга келген Айдананын бактысы жүзүнөн төгүлөт. Кол кармашкан экөөнү суктана тиктеген көздөр...
Кызыктын баары ыр аяктап калган учурда башталды. Сахнага жүгүрүп чыккан кыз кол кармаша ийилип турган экөөнө чуркап жетип, кыйкырып жиберди.
– Рустам, сен меникисиң. Мен сени эч кимге бербейм.
Эл жымжырт. Дагы эмне болуп кетер экен деген кыязда турушкандай. Сахнага чыга калган Алым оңтойсуз абалдан чыгуу үчүн кол чаап жиберди. Анын артынан дүркүрөгөн кол чабуулар күчөп, эмне кыларын билбей калган Рустам Айнураны колдон ала сахна артына сүйрөп кетти.
– Эй, сен, акылыңдан адашып калдыңбы? Бул эмне деген кылыгың?
Айнура үн чыгарбай ыйлай берди. Көкүрөгүндөгү күйүп-жанган ызасы, сүйүүсү кошул-ташыл болуп, сөз айта албай ыйлап жатты.
– Мен сага баарын айткам, түшүндүргөм, Айнура. Экөөбүздүн ортобузда мындан кийин эч нерсе болбойт дегем.
– Сен эч нерсени билбейсиң. Сен меникисиң!
– Коё бер, мени эл күтүп калды.
– Жок...
Моюнуна жабышып, энтиге ыйлап жаткан Айнуранын чын эле коё берер ою жок. Мындай бейжайлыкка ичи бышып, кыжырланып турган Рустам апасы көрүнгөнүнө сүйүнүп кетти.
– Апа! Ырас болбодубу? Мени күтүп жатышат...
– Рустам, сен бүгүнкү айтам деген жарыяңды токтото турбасаң болбой калды.
– Эми сиз эмнени табышмактатып турасыз?
– Сен Айнурага үйлөнүшүң керек!
– Жок! Сиз менин кимге үйлөнөрүмдү жакшы билесиз.
– Айнураны бул абалда таштаганга акың жок, балам.
– Жок!- бакырып алган Рустам силкине сахнага жүткүнө берди.
– Рустам, эгерде бала болбосо, мен бул ишке кийлигишпейт элем. Эмне же сен дагы атаңды туурап өз балаңдан баш тартайын дедиңби? Анда мен сени эмнеге төрөп, эмнеге өстүрдүм? Эгерде сен бул ишти кылсаң, менин апаң экенимди унут.
– Кандайча, апа?
Рустам селдейе түштү. Солуктап ыйлап жаткан Айнураны теше тиктеди. Көргөн көзүнө ишенбей, башын аста чайкап турду.
– Мен ишенбейм. Мындай болушу мүмкүн эмес. Кантип эле ушундай болсун?
Ошол замат акыркы жолу Айнуранын үйүнө келгени эсине түштү. Ооба, ошондой болгон. Ошол кечте Рустам бүлбүл жарыкта эшигинин түбүндө бүрүшүп отурган Айнураны аяп бооруна кыскан. Ушуну эле күтүп тургансып, Рустамдын көйнөктөрүнүн бүчүлөрүн чечип, жанталаша өпкүлөп кирген. – Айнура, койчу, азыр эмес. Мен...
– Сагындым сени!
Айнураны токтоткондон көрө алоолонгон өрттү өчүрүү оңоюраак болчу. Кагып сала албаган Рустам эрксизден анын каалоосуна көнүп берген.
Эки колу менен башын кучактай калган Рустам чөгөлөй отура калды. Тагдырдын капканына ушинтип кабылды жигит.
ххх
Түн. Айдана үнсүз бара жаткан Рустамдын жанында келе берди. Бүгүнкү күндү канча күтүп, канча жолу кыялы менен саймалап чыккан эле. Бирок Рустамдын оозунан ал күткөн нерсе чыкпады. Бир эсе таң калып, бир эсе ичинен тынып, өзү сөз баштаар деп келе берди.
Жанында көлөкөдөй ээрчип келе жаткан Айдананы сезгени менен, эч нерсе деп айта албады. Кечтин шаңы менен жүрөгүнүн шамы кошо өчкөндөй ындыны өчүп, оозуна сөз келбей жатты жигиттин. “Карасаң, чыдамдуусун. .. Бир сөз айтпай, бир кыймыл менен суроо салбай аркамдан келе жатат. Башка болсо эбак эзип, өзү кошо эзилип калмак. Чыдамдуум менин! Эмнеге мындай чыдамдуу, сабырдуу жаралдың?”
Бут кийимин чечип колуна кармап алганын көрүп, ичинен жылмайып алды.
– Эмне, бутуң оорудубу?
– Ооруду. Сенден калып калбайын деп чечип алдым.
– Кел анда, отур.
Скамейкалардын бирине отургузуп, бутунун чаңын күүп, канап кеткен жерлерин аяр сылап жатты. Ушул кыймылда сөз менен айтып бере алгыс мээрим, сүйүү, камкордук жаткан эле. Кыздын жүрөгү тыбырчылап согуп жатты.
– Эмне эч нерсе деп сурабайсың?
– Өзү айтар деп күтүп жатам.
– Ал кыз менен сага чейин мамилем болгон. Ал жаман адам эмес. Болгону, ушундай тынчы жок. Көп нерсени ойлонбой кылып алат.
Рустам эмне айтарын билбей токтоп калды. Айдын жарыгында кыздын көздөрү ага тынчсыз тигилип турган эле. “Бол эми, айтпайсыңбы, жүрөктү мыжыбай?“ деп жатты көздөрү.
Рустам үн каткан жок. Тек Айдананын бутун кучактап, чөгөлөгөн боюнча отура берди.
– Өмүр бою ушул боюнча катып, ташка айланып калсак, ээ?- деди бир кезде оор улутуна.
– Айдана, экөөбүз ушул боюнча акыркы жолу чогуу отурабыз. Кечир мени. Эгерде баары менин эркимде болсо, сени жетелеп алып, ааламды кезип кеткенге даяр элем. Айлам жок. Канаты кыркылган куш тууралуу өзүң айтып берген баян эсиңдеби? Мына ошол канаты жок кушка окшоп турам. Жүрөгүңдү аябай оорутуп жатам, ээ?..
Айдана үн деген жок. Болгону, далысы дирт эте силкинип алды.
– Эмне үчүн?- деди калтыраган үнү менен.
– Ушундай болуш керек, менин кичинекейим. Мен сени себебин айтып кыйнагым келбейт. Болгону, менин сезимим, жүрөгүм жалгыз гана сендик экенин билсең болду. Экөөбүздүн бактылуу күндөрүбүзгө кара көлөкө түшпөсүн. Анткени ал күндөр сендей таза, баёо, ишеним толгон күндөр эле.
– Рустам, атаң менен апаң каршы чыгыштыбы? Мен андай болсо түшүнөм. Чын эле мен киммин? Сенин жаныңда...
– Жинди кыз, кеп анда эмес. Менин өзүмдүн күнөөм. Аттиң, мындай болорун билген эмесмин.
– Айтчы, Рустам, себебин айтчы. Эмне үчүн?
Кыз ыйлап жатты. Тек үн чыгарбай, көзүндөгү бермет жаштары гана куюла берди. Рустамдын жүзүнө тигилди. Эч нерсе өзгөрбөгөндөй. .. Дагы деле чексиз сүйгөн, чексиз урматтаган, камкор, боорукер, сулуу көздөр... А бирок эмне үчүн мындай суук сөздөрдү айтып жатат? “Жок, тамаша кылдым” деп каткыра тура келсе деп жатты. Бирок андай болбошуна да ишенип турду.
– Мен күнөөлүүмүн, - деди кыз калтыраган эриндерин кыбыратып.
– Мен бактысыз жаралгам. Эсиңдеби, ар дайым сени колуман бирөө сууруп кетчүдөй болуп корко берчүмүн. А сен “эч качан андай болбойт, менин кичинекейим. Мен сени таптакыр жанымдан чыгарбайм” деп ишендирчүсүң. Мен коркуп да, кубанып да кетчүмүн. Эми баары бүттү. Себебин билиштин да кажети жок. Мен сенин теңиң эмес экенимди мурун эле билчүмүн.
Кыз ордунан араң туруп, Рустамдын колундагы туфлисин алып, илкип жөнөдү. Ийинине түшкөн оор жоготуудан араң басып бараткандай сезилди. Рустам Айдананын баратканына эч макул болбой кетти. Ушул боюнча дилине жат болуп кетерин эстегенде, чок баскандай секирип чуркап барып, аркасынан кучактай калды.
– Бир аз убакытка, бир аз гана убакытка жанымда турчу,-деди энтиге.
Бороондо калгандай кайыккан үнүнөн анын да жүрөгү кансырап жатканын туя салды Айдана. Ошол замат өзү тууралуу унутуп, Рустамды кучактай берди.
– Мен...
– Айтпа, үн катпа.
Энтиккен экөө көз жаштары чууруп, кучакташып турушту. Алардын кайгысына ортоктош болгондой ак кайыңдар да күңгүрөнө кайгырышып, махабаттын ысыктыгынан ай жүзүн жашыра булутка сиңип кетти.
Ошондой болду. Кечээ эле бактысы тоодой болуп, аалам гүлстан болуп турган экөө эки жерде томсоруп турушту.
Айша томсоруп отурган уулуна тигиле берди. Бир нерсе деп сөз баштайт деп күтсө, бир чекитти тиктеген уулу кыймылсыз.
– Уулум, бир нерсе дечи.
– Эмне дейин, апа. Айтар сөзүм да жок.
– Айнура жаман кыз эмес. Көрөсүң го, бала төрөлгөндөн кийин баары өз ордуна келет. Бала деген кандай бакыт экенин билбейсиң, балам. Ата болгонуңдан, садага кетейин. Уулум чоңоюп, неберелүү кылат деп канча күтүп келдим. Эми кыялыма жетип отурам.
– Апа, ай, жаным кыйналып турганын сен сезбегенден кийин...
Рустам таарынычтуу бурк этти. Жүрөгү күйүп баратса, неберелүү болом деп турган апасына чындап таарынды. Айша селт дей түштү. “Балаң түшкүр ай, чын эле ноокастап турат окшойт. Жүзү кумсарып кантет?..” деп бушайман болуп турду.
– Апа, жашоомду эмне кылып алдым?
Каргылданган уулунун үнү эненин жүрөгүн сыздатып жиберди. Эч качан мындай чарасыз, айласыз кебетесин көргөн эмес. Кичине кезинде бирөө ызалап койсо да апасына айтып даттануу оюнда жок эле. Эми чоңойгондо апасынан жардам сурап, чарасыз отурганына эч ичи түтпөй кетти.
– Рустам, сени эркек дейт. Минтип бышактап отуруунун кажети жок. Мен сени минтип тарбиялаган эмесмин. Эгерде балаңды атасыз өспөсүн десең, өзүң басып өткөн жолду бастырбайын десең, Айнурага үйлөнөсүң. Андай кылбайм десең да өз колуңда. Болгону, атаңа окшоп өмүр бою өкүнүп өтпөс бекенсиң?!
– Болду, апа, Айнура менен тойдун качан болору тууралуу сүйлөшө бергиле. Эми эч качан бул сөзгө кайрылбайбыз.
Ушуларды айткан Рустам үйүнөн чыгып кетти. Жалгыз басып жүрүп, сейил бакка келип отурду. Бул жерге апасы кичине кезинде көп алып келе турган. Кайсы бир ата уулун ээрчитип же эркелетип жатканын көрсө, суктана тиктеп алар эле. Эми өзү ата болгону турат. “Жок, менин балам эч качан атасыз болбойт. Эч качан бирөөлөрдү умсунуп карабайт. Кандай болгон күндө да баламды мен эч качан таштабайм” деп жатты тиштене.
Жанына келген адамга орун бошотуп ары жылды. Бирок тиги адам отурган жок. Башын көтөрө берип, өзүн тиктеп турган адам Иман экенин көрдү. Биринчи жолу бул адамга баам салып карашы эле.
– Сүйлөшөлүбү, уулум?
– Мейли.
Имандын жүрөгү дүкүлдөй түштү. Ар дайым кагып же ар дайым сыртын сала оройлонуп кетип калчу Рустамдын минтип жумшарып калганын сезди.
Биринчи жолу ата-бала скамейкада чогуу отурушту.
– Бул жерге келип, балдардын оюнун карап көп отурчумун. Ошол убакта эле сен жана апаң тууралуу ойлонуп, келбетиңди, жүзүңдү көз алдыма келтиргенге аракет кылчумун. Кээде өзүмөн өзүм кичине баланын оюнчуктарын сатып алчумун. Бирок кимге береримди билбей, бул жакта ойноп жүргөн балдарга таркатып ийип отурар элем. Көрсө, мен сага өзүм да билбей кусаланчу экем. Кусалык жүрөгүмдү эзип, балапан жытың кадимкидей мурдума урулчу. Балким, балалуу болсом, сен деген оор жараатты унутуп салмакмын. Бирок Кудай мага сенден башка бала берген жок.
Иман токтоп калды. Ата-бала экөө тең томпоңдоп ойноп жүргөн балдарды тиктеп үнсүз отурушту.
– Ата гана издебейт экен. Көрсө, бала да издейт экен ата мээримин. Мен да сени издечүмүн, ата. Кандай адам экениңди билбесем да, карааныңды көрбөсөм да көз алдыма элестетип, алдыңдан чымылдап чуркап чыкканымды кыялданчумун.
– Уулум, мени кечир. Ата деген сөзүңдү укпай арманда кетемби дечү элем. Ата дегениңден айланайын, балам! Кечир мени!
Иман ордунан тура калып, асфальт жерге тизесин уруп алганга да кайыл боло баласынын бутунан кучактады.
– Кечирдим, ата...
Биринчи жолу кучакташкан ата-бала көп жылдык кусасын, сүйүүсүн, ызасын төгүп турушту. Имандын жаштуу көздөрү баласынын жүзүнө тигилип, анын чындап кечиргенин көрдү.
Ошол күндөн кийин Рустам Имандын үйүнө биротоло көчүп келди. Эми телегейи тегиз болгон Имандын сүйүнүчүндө чек жок болчу. Рустам менен Айнуранын үйлөнүү тоюн ойлоп, терисине батпай сүйүнүп жатты.
– Байбиче, эми балдардын үйлөнүү тоюн берип коюп, уулум экөөбүз шаар кыдырып гастролдоп кетебиз. Келиниң экөөң үйдө каласың.
– Силерге жага бербей калды да. Мурун эле үй бетин көрбөчү элеңер, эми кошулуп алып жүрөт экенсиңер да.
– Ата, мен музыканы таштайм,- деди капысынан буга чейин үнсүз отурган Рустам.
Иман менен Айша бирин-бири түшүнбөй тиктешип калышты. Элейген экөөнү тиктеген Рустам дагы бир жолу салмак менен жай айтты.
– Мен мындан кийин ырдабайм, ата. Ушинтип чечтим.
– Эмнеге, балам? Сен музыкант болуп төрөлгөнсүң. Мен көп жылдар бою жеткен бийиктикти жапжаш кезиңде багындырдың. Өзүңдүн келечегиңди талкалайын деп турасыңбы?
– Жок, ата, жаңылышасың. Мен эч качан музыкант болгум келген эмес. Болгону, сенин көзүңө көрүнүш үчүн болгон аракеттер болчу. Эми анын эч кимге кереги жок. Анын үстүнө музыка менин дүйнөм эмес. Жакында жогорку окуу жайына тапшырам. Юрист болгум келет.
Иман менен Айша бирин-бири тиктеп отуруп калышты. “Ушундай да болобу? Сен бир нерсе десең боло?” дегендей тиктеген Имандан Айша көзүн ала качты.
– Балким, башка да себеби бардыр...- деди уулун сынай тиктеген эне.
– Жок, апа. Бир үйдө бир музыкант эле жетишет. Сиз мени “юрист же врач бол” деп айтчу эмес белеңиз. Чын эле сиздин кеңешиңиз туура экен. Балким, сиздин чыйырыңызга түшөм.
Апасын эркелете жылмайып койгон Рустам кылдыратып отурган гитарасын ордуна коюп, спорттук күрмөсүн алып чыгып кетти.
– Сен айтсаң боло...
– Эмне деп айтайын?- айласы куруган Айша майлыгын ыргытып жиберип отуруп калды.
– Рустамдыкындай үн, аныкындай талант чанда кезигет. Өзүң деле көрдүң го, эл аны кандай кабыл алды?! Мындай талантты кор кылуу туура эмес. Канчалык жакындык издегеним менен, менден качып турганы турган. Гастролго чыгабыз деп тамашалабай эле турбай...
– Жок, Иман, Рустам муну эбактан эле ойлоп жүргөн. Уулуңду дагы деле жакшы түшүнө элексиң. Мейли, бир эсептен алыс эле болгону туура.
– Кимден? Менденби?
– Кургурум ай,- деп шылдыңдай баш чайкап алды Айша.
– Сенден неге качат эле? Кача турган башка адамы болуп жатпайбы...
Иман шалдайып отуруп калды. Көз алдына уулу экөө бир сахнада туруп, бири аспапта ойносо, бири ырдап жатканын элестетип турду. “Эх, кыялдардын баары аткарылса кана?! Бирок баары аткарылбайт тура. Болуптур, жок дегенде жарымы болсо да аткарылганына каниет дейли”.
– Байбиче, жана гастролго чыгам деп тамашага чалып айттым. Карыганда сенин жаныңдан чыккым деле келбейт,- деди бир аздан соң Иман Айшанын көңүлүн карап.
– Өнөрүңдү эл баалап турса, мен бир нерсе дейт белем. Болгону, дарыгер катары ден соолугуңа кам көр деп айтайын дедим эле. Болбосо, «жүрөгүм жаш» деп делдеңдей берип, бир күнү...
– Оо дүйнөгө кете бербе дегени турасыңбы.
Тамашага чалган Иман каткырып күлүп калды.
Мени жаман көргөндөрдү,
мен жаман көргөнгө убактым жок! Анткени мен, мени жакшы көргөндөр менен гана алекмин!
#15 15 October 2015 - 13:18
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1067
- 14 May 15
- : 28 Nov 2019 07:18
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:ордолуу ОШ
– Айдана, сага эмне болду?
– Мобул кыз соо эмес, ай...
Шыңкылдай күлүп, өздөрүнчө бир нерселерди сүйлөшүп жаткан курбуларын күлүмсүрөп тиктеп койгону болбосо, Айдана үн деген жок. Кыз жүрөгү кусалуу эле. Терезеден сапырылып түшүп жаткан жалбырактарды тиктеп, аптаптуу жайдын өтүп кеткенине ичи ачышып жатты. “Кечээ эле бүрдөп турган жалбырактар так эле менин сүйүүмдөй үч бүктөлүп таман алдында калганын кара. Бул жай менин жашоомдогу эң бактылуу жай эле. Эми анын ордуна кусалуу күз орун алды. Ким күнөөлүү? Эч ким. Жайга күз алмашкандай эле, менин сүйүүмдү жоготуп алганым – табият мыйзамы. Албетте, табият мыйзамы. Мен чыдашым керек. Бирок кантип?”
– Кеттик, Айдана, жамгыр жаап жиберчүдөй болуп жатат,- деп ордунан турган курбуларына аста баш чайкады.
– Силер бара бергиле, мен бир аз отуруп барам.
– Айдана, жалгыз каласыңбы?
– Угу.
Түшүнбөй ийинин куушуруп койгон кыздар шарактай күлүп чыгып кетишти. Терезени телмире тиктеген Айдана гана отура берди. Ошол учурда биринчи жолу Рустам менен таанышкан учурун эстеди. Так ушул кафеден таанышышкан. Ошол күн! Чоң сүйүүгө, ыйык адамга тагдырын кезиктирген ошол күн жүрөгүнүн так ортосунда тургандай сезилди. Экөөнүн таанышканы да кызык.
Эшикке чыкса, бейтааныш жигит асылып, бир жакка чакырып калса болобу. Зөөкүрлөнө кызды чыканактан кармап, сүйрөп жөнөөрдө гана кыз кыйкырып жиберди.
– Коё бер дедим го мени!..
– Жок, сен түшүнсөң...
Олбурлуу жигит болбой эле колдон кармап сүйрөп жөнөдү.
– Жигит, коё бер деп жатат го...- Рустамдын салмактуу үнү чыкканда экөө тең жалт карай беришти.
– Ишиң болбосун...- деди тиги жигит.
– Коё бер кызды!..- деди Рустам ызырына карап. Азыр бардык күчүн, ызасын ушул жигиттен чыгарчудай жаалданып кетти. Рустамдын көзүндөгү каарды көргөн жигит аргасыз артка чегине берди.
– Жинди неме го...
Колун булка бошонгон кыз Рустамдын жанына жетип келди.
– Рахмат, байке,- деди дирилдеген үн менен.
Кыздын ак жуумал жүзү, бакырая караган ишенчээк каректери эмнегедир Рустамдын жүрөгүнө тааныш сезилди. Колдон ала андан ары чогуу адымдашкан. Жигиттин колу ысык экен. Анан аябай сулуу, келишимдүү жигит экенин байкады. Ошондо эле жүрөгү зыр деп алган...
– Тааныш жигитпи?
– Өтө жакындан тааныш эмеспиз. Курбумдун үйүнөн таанышканбыз. Ошондон бери күн сайын мен ырдап бүткөндөн кийин келип, ушинтип кыйнай берет. Биринчи жакшы эле түшүндүргөм. Кийин жиним келе баштады. Бүгүн таптакыр эле зордоп машинасына салып кетчүдөй болуп жатканда, сиз келип калдыңыз...
– Үйүң кайсы жакта?
– Жакын эле.
– Жеткирип коёюн...
Кыз жигиттин сулуу жүзүнө уурдана карап алды. Ушул учурда Рустам да аны тигиле тиктеп, экөөнүн көздөрү чагыла калганда экөө тең күлүп жиберишкен эле.
– Боюңуз аябай узун экен. Сизге жете албай же ашыкпай басыңызчы деп айта албай келе жатам.
– Тез басканга көнүп калсам керек...
Ушинтип таанышышкан. Ошол минутадан баштап эле жүрөгүн ээлик кылып алган.
Айдана оор үшкүрүп алды. Музыканттын ыры да ого бетер бүлүнтүп, жанын жай таптырбай баратты. Дилине жакын, көзүнө тааныш адамын азыр көрбөсө, азыр таппаса жүрөгү токтоп калчудай сезилип жатты. “Рустам, кайдасың? Кайдасың, жаным?” деп жатты кыз жүрөгү чабалактап. Ордунан тура калып, эшикке атылды. Нөшөрлөгөн жамгырды да карабай бет келди чуркап бара жатты.
– Айдан-а-а!
Алыстан кыйкырган тааныш үндү кулагы чалды. Ким бул?
Аркасынан энтиге чуркап келе жаткан Рустамды тиктеп, көргөн көзүнө ишенбей турду.
– Рустам...
– Жинди кыз, бул эмне кылганың?
Бооруна кыса күбүрөгөн Рустам бир сүйүнүп, бир апкаарып алды. Өзү да кыздын караанына зар болуп, алыстан издеп жүргөнү калп беле? Шарт көтөрүп, машинасына алып кирди. Жамгырга суу болгон чачтарын жүзүнөн абайлап алып, күлүмсүрөп алды.
– Кантип тааныдың?
– Жамгырда жылаңайлак жүгүрүп бараткан кызды көргөндө эле “менин акылсыз Айданам” деп ойлодум. Чын чыкты.
Кыз жылмайып алды. Өзүнүн Рустамы! Мурункудай эле мээримдүү, шайыр, кучагы ысык...
– Ооруп калсаң эмне болот?
– Мен сенсиз жашай албайм...
Кыздын көздөрүнөн жаш агып кетти. Рустам жаны жанчыла сыздап жатты. Ушул тунук жандын кадырына жетип, көз жашын агызбайм деп өлүм алдында жаткан апасына сөз бергенин эстеди.
– Кечир!
Айласы куруган Рустам. Андан башка сөз айта албады. Бири-бирине башын жөлөй отура беришти.
– Мен кыйналып кеттим. Сага аябай көнүп калган экем.
– Унут мени, кичинекейим. Тезирээк унутсаң, өзүңө жакшы.
– Сенин деле кыйналып жатканыңды көрүп жатпайымбы. ..
– Мен кыйналсам эч нерсе эмес. Сен кыйналбачы.
– Мен чыдайм.
Кыз эрдин кесе тиштеп туруп ушинтип айтты.
ХХХ
Тойго кызуу кам көрүп жатышты. Айнуранын кубанычында чек жок эле. Апасын улам бир дүкөнгө сүйрөп, колуктунун көйнөгүн издеп жатышкан. Биринин этеги жакса, экинчисинин жакасы жакпай, бир топ убара болушту. Ошол учурда Рустамдын машинасын көзү чала калды.
– Айнура, кызым, курсагым ачып кетти. Бир кафеге кирип тамактаналы, - деген апасынын үнү анын көңүлүн бурду.
– Макул, апа...
Экөө кафеге кирип, жаңы эле тамактаналы деп жаткан. Кол кармаша кирип келген Рустам менен Айдана аларды көрбөй төрдөн орун алышты. Мындайды күтпөгөн Айнура көзү чанагынан чыга жаздап, алайып отуруп калды.
– Сага эмне болду?- деди кызынын өңүнөн кетип, кубара түшкөнүн байкаган апасы.
– Эч нерсе, апа. Бул жерден кетеличи.
– Эми токтоп тур. Мен тамагымды жеп алайын. Деги анан шашмасың. Жок дегенде күйөөгө тийгенде токтолот болдуң бекен?
Нааразылана күбүрөнгөн апасын тиктеген Айнура анын бирин уккан жок. Жүрөгү кабынан ыргып кетчүдөй дүкүлдөп жатты. “Азыр барып чачынан жулуп, өзүнүн абийирин кетирсемби? Же ачууга алдырбай турсамбы? Ал баары бир меники болот. Көрөсүң. Мен эч качан өзүмдүкүн колдон чыгарган адамдардан эмесмин. Меники болот!”
Көзүнүн кыйыгы менен тиктесе, Рустам Айдананын көкүлүн аста сылап, бир нерселерди айтып жатыптыр. Кызганыч ичин өрттөгөн Айнура ааламды жаңырта бакырып алгысы келди. Бирок...
ХХХ
– Эмне унчукпайсың?
– Эмнени сүйлөйүн?
Дулдуюп жанында отурган Рустамга таарына сүйлөдү Айнура. Жанагы кафедеги элес көз алдынан кетпей жатты.
– Өзүң мени чакырып алдың го. Анан чакырган адам сүйлөйт да.
– Мен эмес, байкем чакырды. Той тууралуу сүйлөшөм дейт.
– Анын баарын апам менен атам чечет.
– Сен үйлөнүп жатасыңбы же апаң менен атаңбы?
Чырт дей түшкөн Айнуранын жини келип жатканын байкабагандай кайдигер ийинин куушурду Рустам.
– Сага баары бир да, ээ?
– Өзүң билесиң да.
– Мен сени тиги шуркуяң менен көрдүм.
– Сага баары бир да, ээ?
– Өзүң билесиң да.
– Мен сени тиги шуркуяң менен көрдүм.
– Ал шуркуя эмес! Байкап сүйлө...
Айнуранын ызасы ого бетер келип, Рустамды жер менен жексен кылгысы келип турду. “Кызык, мен ушул адамга турмушка чыгып жатам, ээ? Бул менин курсакта жаткан баламдын атасы. А эмнеге экөөбүздө тең бакыт жок? Же апам айткандай, баары кийин келе турган нерсеби. Ооба, бала төрөлөрү менен баары ордуна келсе керек. Рустам өзгөрүп кетти. Чынында, шаардын элүү пайыз кыз-келини азыр Рустамдын сүрөтүн маңдайына илип, караанына жалынып жаткан учур. Бирок мен аны колдон чыгарбайм. Рустам меники. Кичине убакыт өтсүн, анан ал мен билген Рустамга айланат. Болгону, күтө туруу керек”.
Кыз ушинтип ойлоп жатты. Көз жашын билгизбей аарчыган Айнура Рустам экөө апасынын маңдайына келип отурушту.
– Рустам, балакетиңди алайын. Эми Айнура экөөң кол кармашканы турасың. Кызым эрке. Бирок өзүң тарбиялап аласың. Айша да жакшы адам. Негизи, кызым үчүн көңүлүм тынч,- деп божурап жатты ал. Рустам башын ийкеп отурганы менен, ою таптакыр башкада эле.
Мындан бир аз мурун эле дагы бир апа өз кызын колуна тапшырып, өзүнөн убада алганын эстеп отурду. “Кечир, апа! Өлүм алдында жаткан сизге убада бергеним чын. Чын дилимден, чын жүрөктөн ошол адамдын түгөйү болгум келгени да чын. Бирок турмуш биз каалагандай боло бербейт экен. Жалгыз калтырганга аргасыз болдум. Жанымды кыйнаган нерсе да ошол. А бирок кызыңыз күчтүү. Ал менсиз эле өзүнө-өзү кам көрө алат. Эми мен башкамын. Эми мен башка эки адамдын алдында милдетим бар. Алардан тана да, таштай да албайм. Кечир, апа! Сөзүмө тура албаганымды, кызыңыздын көз жашын бейкүнөө төктүргөнүмдү кечир! Ишениңиз, бул менин каалоом эмес” деп жатты өз оюнда.
– Апа, койчу, мени эрке деп эмитен эле жамандай бербей...- деди тултуңдап таарына сүйлөгөн Айнура.
– Эркесиң, балам. Бирок байкуш кыз бирөөнүн босогосун аттаары менен эркеликти таштап, жашоого олуттуу көз менен карап калат экен. Балам, атаң экөөбүздү жер каратпа. Кээ бирлер “кыз кезимдеги кылыгым, келин кездеги каадам” деп жаман адатын таштабайт. Сен антпе, жарыгым. Уйкуң да катуу эле.
Апа тамашалай дагы бир топ нерселерди жобурады. Рустам аргасыз баш ийкеп отурду.
ххх
Ошентип, көптөн күткөн күн да келди. Ак көйнөк кийген колуктунун ажары жанып, андан өтүп шыңга боюна костюм-шым куп жарашкан Рустамдан кыздардын көзү өтүп жатты. Колтукташкан эки жаш сыртынан карагандарга бактылуу көрүнөт. А бирок экөө тең ичтеринен бушайман болуп жатышкан эле.
“Болду, бүтөт деген ушул. Азыр ушул имараттан чыккандан кийин баары бүтөт. Айданадан түбөлүккө ажырайм. Анан? Анан эмнеге ишенип, эмнеге таянып, эртеңки күндөн кайсы жакшылыкты күтүп жашайм?” Рустамдын жүрөгү эч апкаарыбай, эч толкубай, суз кабагы жаркыбай турду. Мунун баары Айнуранын көз жаздымында калган жок. Эртеңки күнүнө, түбөлүк бактысына ишенип-ишенбей, көңүлүн мыжыккан сезимден бошоно албай жатты. Болгону, тагдырга тобокел кылып, калемди колуна алып кол койду. Шакектер алмашып жатканда да, кол коюп жатканда да бири-бирине тике карабай, бири-бирине жылмаюу тартуулабай муздап турушту.
Үлпөт башталды. Ресторан толтура эл. Имандын кадырын, Рустамдын талантын сыйлагандар көп эле. Ырчысы ырдап, бийчиси бийлеп жаткан учурда тамада милдетин аткарып жаткан адам тынчтыкты суранып калды.
– Урматтуу меймандар, Рустамды дал ушул даражага жеткирген Алым аттуу жигитке сөз берсек...
Көздөрүн кыбыңдаткан Алым бир топко сүйлөдү. Акырында тамагын жасап, Рустамга кытмыр тигиле берди.
– Эгерде той ээлери туура көрсө, бизде бир сюрприз бар эле...
Иман “дагы эмненин башын кылтыйтып турат бул шүмшүк?” деп ойлогуча Алым нары жактан Айдананы жетелеп келип калды.
– Биздин атыбыздан Айдана Рустамдын үйлөнүү тоюна арнап ырдап берет!
Селт чочуган кыздын кареги чоңоюп, ордунан обдулуп тура калган Рустамды, анын жанында турган колуктуну кадалып тиктеп турду. Жарданган эл аны гана тиктеп, намысына балта чаап, “кантер экенсиң” деп табалап жаткандай сезилди.
– Кечиресиздер, мен билбеген экем... Мен бул жерге билбей келип...
Калтыраган эриндерине ээ боло албай мукактанып турган кыздын абалы аянычтуу эле. Ар кимдин оюна ар нерсе келип жатты. Кай бирлери “байкуш кыз, эми кантер экен? Ыйлап жибербесе болду” деп турса, кай бир ичи жамандар “азыр барып колуктунун бетин тытып долуланса, Имандын да, Рустамдын да абийирин кетирсе” деп табасы канып турду. Айдана аны да, муну да кылган жок. Элди сыдырып карап алды да, жанында турган Иманды көзү чалды. Өзүн аяп да, сыймыктанып да тиктеп турганын көрүп, дирт эте ийиндерин түздөп алып, түз барып микрофонду колуна алды.
– Болуптур, мен... Мен ырдап берем. Бул тойдун ээси болгон эки адамга... Анан да кесиптешим. .. Рустамга чоң бакыт каалайм. Бакыт... Жана ийгилик!
Жүрөктү толкуткан Айдананын коңур үнү жаңырып кирди. Таланттын күчү кандай?! Эми эле табалап турганы да, аяп турганы да бул мукам авазга багынып, арбалып жатышты. Жүрөктү титиреткен мукам кайрык ар биринин жүрөгүнө сиңип жатты. Сыбызгый сызылган кайрыктар бирде кымбатын жоготуп таба албай жүргөнсүп сыздаса, бирде айласы куруй ичтен сызып, тагдырына баш ийгенсип муңканып жатты. Кайрадан шаңшый оболоп, зор үмүт, жашоого болгон кумар жөнүндө айтып, кандайдыр бир улуулукка сыйынып жаткандай сезилди.
Эл, элдин арасында турган Рустам ушундай түшүндү. Эл алдында өзүнүн тоюнда турганын да унутуп, көз жашын токтото албай турду. Толкуп, эргип ырдап жаткан Айданасынын жүзүн жаш жууп турганын көрдү. Ошол эле учурда үнүн бир өзгөртүп койбой өзүн кармап турганына баа берди.
“Кечир мени, жарыгым. Жарыгым дебегенде эмне дейин. Кечир! Жек көрбө мени” деп жатты жүрөгү.
Ыр аяктап, дуулдата кол чапкан элди бир тиктеген Айдана сыртка жөнөдү. Куду колуна мөөрөй тийгенсиген Алым анын аркасынан чуркады. Жүткүнүп алган Рустам аргасыз токтоду. Өзүнөн көзү өтүп турган апасын, атасын, Айнураны кыя албай, майыша толгонуп ары басты.
Алым эшиктин түбүнө жеткенде алдынан чыга калган Иман аны токтотту.
– Алым, сен жуукур, ушундай кылыгыңды качан коёсуң? Эмнеге Айдананы алып келдиң? Ага кийин укса деле аз болот беле? Сен айбан, элдин сезимине киришкенди качан коёсуң?
– Агай, мен эч нерсени билбедим. Мыкты ырчылардан алып кел дегениңизден эле. Азыркы учурда Айданадан өткөн жылдыз барбы?
– Анткор, айбан десе...
Колу Алымдын жакасына жармаша калган Иманды Айдананын үнү токтотту.
– Агай, токтотуңуз. Мени аяп жатасызбы? Мен ага муктаж эмесмин. Баары жайында, Алым байкени коё бериңиз.
Иман Алымды коё берип, Айдананы бооруна кысты.
– Кызым, сен бактылуу болосуң. Мындан ары Рустамды унут. Ошенткениң экөөңө тең жакшы.
– Сиздер мени Рустамга тең көрбөй ажыраттыңар. Эми антип актануунун эмне кереги бар, Иман агай? Болгону, минтип акчылануунун кереги жок эле. Сиздин талантыңызды сыйлачумун.
– Кызым, сен туура эмес ойлонуп жатасың. Сени мен тең көрбөй жинди болуптурмунбу? Кеп анда эмес эле... Мен сага түшүндүрүп. ..
– Кош болуңуз. Эми мага баары бир.
Терс бурулган Айдана машинага отуруп, анын аркасынан жүгүргөн Алым кошо отуруп кете берди. Той шааниси менен улана берди.
Айдананын көздөрүнөн жаш агып жатты. Алым чыйпылыктап жүз аарчы берип, жубаткан сөздөрдү айтып жатканын да элес албады. Анын бир билгени, Рустамдан айрылганы эле. Ошол чындыкка жаны кашайып, өзүн токтото албай ыйлап жатканына намыстанып, баары чогулуп айласыздыкка такап, жан дүйнөсү уюлгуп жатты.
– Болду эми, сен жерде калчу кыз эмессиң. Эртең эле мен сени Рустам эмес, башка кол жете албаган жылдыз кылам,- деп жатканын кулагы чалды.
– Мени эмнеге айтпай ал жакка алып бардыңыз?- деди жаалы бетине чыккан кыз Алымды тике тиктеди. Ошол замат тиги көзүн ала кача бөйпөңдөп кетти.
– Сен ага тең эмессиң. Кийин сага эле оор болбосун деп ойлодум. Өз көзүң менен көрүп, биротоло көксөөсү суусун дедим, Айка. Билесиң го, мен сени сыйлайм. Анан да...
– Эми мен эч кимиңе ишенбейм. Мени ушул жерден калтырыңызчы.
Алымдын айтканына да, аркасынан ээрчигенине да көнбөй, машинадан түшкөн Айдана жалгыз бара берди. Жылаңайлак келе жаткан анын тамандарына биринчи жолу турмуштун ачуу тикени сайылды. Биринчи жолу таза дүйнөсүнө балта чабылып, баёо тилеги таш капты.
– Мобул кыз соо эмес, ай...
Шыңкылдай күлүп, өздөрүнчө бир нерселерди сүйлөшүп жаткан курбуларын күлүмсүрөп тиктеп койгону болбосо, Айдана үн деген жок. Кыз жүрөгү кусалуу эле. Терезеден сапырылып түшүп жаткан жалбырактарды тиктеп, аптаптуу жайдын өтүп кеткенине ичи ачышып жатты. “Кечээ эле бүрдөп турган жалбырактар так эле менин сүйүүмдөй үч бүктөлүп таман алдында калганын кара. Бул жай менин жашоомдогу эң бактылуу жай эле. Эми анын ордуна кусалуу күз орун алды. Ким күнөөлүү? Эч ким. Жайга күз алмашкандай эле, менин сүйүүмдү жоготуп алганым – табият мыйзамы. Албетте, табият мыйзамы. Мен чыдашым керек. Бирок кантип?”
– Кеттик, Айдана, жамгыр жаап жиберчүдөй болуп жатат,- деп ордунан турган курбуларына аста баш чайкады.
– Силер бара бергиле, мен бир аз отуруп барам.
– Айдана, жалгыз каласыңбы?
– Угу.
Түшүнбөй ийинин куушуруп койгон кыздар шарактай күлүп чыгып кетишти. Терезени телмире тиктеген Айдана гана отура берди. Ошол учурда биринчи жолу Рустам менен таанышкан учурун эстеди. Так ушул кафеден таанышышкан. Ошол күн! Чоң сүйүүгө, ыйык адамга тагдырын кезиктирген ошол күн жүрөгүнүн так ортосунда тургандай сезилди. Экөөнүн таанышканы да кызык.
Эшикке чыкса, бейтааныш жигит асылып, бир жакка чакырып калса болобу. Зөөкүрлөнө кызды чыканактан кармап, сүйрөп жөнөөрдө гана кыз кыйкырып жиберди.
– Коё бер дедим го мени!..
– Жок, сен түшүнсөң...
Олбурлуу жигит болбой эле колдон кармап сүйрөп жөнөдү.
– Жигит, коё бер деп жатат го...- Рустамдын салмактуу үнү чыкканда экөө тең жалт карай беришти.
– Ишиң болбосун...- деди тиги жигит.
– Коё бер кызды!..- деди Рустам ызырына карап. Азыр бардык күчүн, ызасын ушул жигиттен чыгарчудай жаалданып кетти. Рустамдын көзүндөгү каарды көргөн жигит аргасыз артка чегине берди.
– Жинди неме го...
Колун булка бошонгон кыз Рустамдын жанына жетип келди.
– Рахмат, байке,- деди дирилдеген үн менен.
Кыздын ак жуумал жүзү, бакырая караган ишенчээк каректери эмнегедир Рустамдын жүрөгүнө тааныш сезилди. Колдон ала андан ары чогуу адымдашкан. Жигиттин колу ысык экен. Анан аябай сулуу, келишимдүү жигит экенин байкады. Ошондо эле жүрөгү зыр деп алган...
– Тааныш жигитпи?
– Өтө жакындан тааныш эмеспиз. Курбумдун үйүнөн таанышканбыз. Ошондон бери күн сайын мен ырдап бүткөндөн кийин келип, ушинтип кыйнай берет. Биринчи жакшы эле түшүндүргөм. Кийин жиним келе баштады. Бүгүн таптакыр эле зордоп машинасына салып кетчүдөй болуп жатканда, сиз келип калдыңыз...
– Үйүң кайсы жакта?
– Жакын эле.
– Жеткирип коёюн...
Кыз жигиттин сулуу жүзүнө уурдана карап алды. Ушул учурда Рустам да аны тигиле тиктеп, экөөнүн көздөрү чагыла калганда экөө тең күлүп жиберишкен эле.
– Боюңуз аябай узун экен. Сизге жете албай же ашыкпай басыңызчы деп айта албай келе жатам.
– Тез басканга көнүп калсам керек...
Ушинтип таанышышкан. Ошол минутадан баштап эле жүрөгүн ээлик кылып алган.
Айдана оор үшкүрүп алды. Музыканттын ыры да ого бетер бүлүнтүп, жанын жай таптырбай баратты. Дилине жакын, көзүнө тааныш адамын азыр көрбөсө, азыр таппаса жүрөгү токтоп калчудай сезилип жатты. “Рустам, кайдасың? Кайдасың, жаным?” деп жатты кыз жүрөгү чабалактап. Ордунан тура калып, эшикке атылды. Нөшөрлөгөн жамгырды да карабай бет келди чуркап бара жатты.
– Айдан-а-а!
Алыстан кыйкырган тааныш үндү кулагы чалды. Ким бул?
Аркасынан энтиге чуркап келе жаткан Рустамды тиктеп, көргөн көзүнө ишенбей турду.
– Рустам...
– Жинди кыз, бул эмне кылганың?
Бооруна кыса күбүрөгөн Рустам бир сүйүнүп, бир апкаарып алды. Өзү да кыздын караанына зар болуп, алыстан издеп жүргөнү калп беле? Шарт көтөрүп, машинасына алып кирди. Жамгырга суу болгон чачтарын жүзүнөн абайлап алып, күлүмсүрөп алды.
– Кантип тааныдың?
– Жамгырда жылаңайлак жүгүрүп бараткан кызды көргөндө эле “менин акылсыз Айданам” деп ойлодум. Чын чыкты.
Кыз жылмайып алды. Өзүнүн Рустамы! Мурункудай эле мээримдүү, шайыр, кучагы ысык...
– Ооруп калсаң эмне болот?
– Мен сенсиз жашай албайм...
Кыздын көздөрүнөн жаш агып кетти. Рустам жаны жанчыла сыздап жатты. Ушул тунук жандын кадырына жетип, көз жашын агызбайм деп өлүм алдында жаткан апасына сөз бергенин эстеди.
– Кечир!
Айласы куруган Рустам. Андан башка сөз айта албады. Бири-бирине башын жөлөй отура беришти.
– Мен кыйналып кеттим. Сага аябай көнүп калган экем.
– Унут мени, кичинекейим. Тезирээк унутсаң, өзүңө жакшы.
– Сенин деле кыйналып жатканыңды көрүп жатпайымбы. ..
– Мен кыйналсам эч нерсе эмес. Сен кыйналбачы.
– Мен чыдайм.
Кыз эрдин кесе тиштеп туруп ушинтип айтты.
ХХХ
Тойго кызуу кам көрүп жатышты. Айнуранын кубанычында чек жок эле. Апасын улам бир дүкөнгө сүйрөп, колуктунун көйнөгүн издеп жатышкан. Биринин этеги жакса, экинчисинин жакасы жакпай, бир топ убара болушту. Ошол учурда Рустамдын машинасын көзү чала калды.
– Айнура, кызым, курсагым ачып кетти. Бир кафеге кирип тамактаналы, - деген апасынын үнү анын көңүлүн бурду.
– Макул, апа...
Экөө кафеге кирип, жаңы эле тамактаналы деп жаткан. Кол кармаша кирип келген Рустам менен Айдана аларды көрбөй төрдөн орун алышты. Мындайды күтпөгөн Айнура көзү чанагынан чыга жаздап, алайып отуруп калды.
– Сага эмне болду?- деди кызынын өңүнөн кетип, кубара түшкөнүн байкаган апасы.
– Эч нерсе, апа. Бул жерден кетеличи.
– Эми токтоп тур. Мен тамагымды жеп алайын. Деги анан шашмасың. Жок дегенде күйөөгө тийгенде токтолот болдуң бекен?
Нааразылана күбүрөнгөн апасын тиктеген Айнура анын бирин уккан жок. Жүрөгү кабынан ыргып кетчүдөй дүкүлдөп жатты. “Азыр барып чачынан жулуп, өзүнүн абийирин кетирсемби? Же ачууга алдырбай турсамбы? Ал баары бир меники болот. Көрөсүң. Мен эч качан өзүмдүкүн колдон чыгарган адамдардан эмесмин. Меники болот!”
Көзүнүн кыйыгы менен тиктесе, Рустам Айдананын көкүлүн аста сылап, бир нерселерди айтып жатыптыр. Кызганыч ичин өрттөгөн Айнура ааламды жаңырта бакырып алгысы келди. Бирок...
ХХХ
– Эмне унчукпайсың?
– Эмнени сүйлөйүн?
Дулдуюп жанында отурган Рустамга таарына сүйлөдү Айнура. Жанагы кафедеги элес көз алдынан кетпей жатты.
– Өзүң мени чакырып алдың го. Анан чакырган адам сүйлөйт да.
– Мен эмес, байкем чакырды. Той тууралуу сүйлөшөм дейт.
– Анын баарын апам менен атам чечет.
– Сен үйлөнүп жатасыңбы же апаң менен атаңбы?
Чырт дей түшкөн Айнуранын жини келип жатканын байкабагандай кайдигер ийинин куушурду Рустам.
– Сага баары бир да, ээ?
– Өзүң билесиң да.
– Мен сени тиги шуркуяң менен көрдүм.
– Сага баары бир да, ээ?
– Өзүң билесиң да.
– Мен сени тиги шуркуяң менен көрдүм.
– Ал шуркуя эмес! Байкап сүйлө...
Айнуранын ызасы ого бетер келип, Рустамды жер менен жексен кылгысы келип турду. “Кызык, мен ушул адамга турмушка чыгып жатам, ээ? Бул менин курсакта жаткан баламдын атасы. А эмнеге экөөбүздө тең бакыт жок? Же апам айткандай, баары кийин келе турган нерсеби. Ооба, бала төрөлөрү менен баары ордуна келсе керек. Рустам өзгөрүп кетти. Чынында, шаардын элүү пайыз кыз-келини азыр Рустамдын сүрөтүн маңдайына илип, караанына жалынып жаткан учур. Бирок мен аны колдон чыгарбайм. Рустам меники. Кичине убакыт өтсүн, анан ал мен билген Рустамга айланат. Болгону, күтө туруу керек”.
Кыз ушинтип ойлоп жатты. Көз жашын билгизбей аарчыган Айнура Рустам экөө апасынын маңдайына келип отурушту.
– Рустам, балакетиңди алайын. Эми Айнура экөөң кол кармашканы турасың. Кызым эрке. Бирок өзүң тарбиялап аласың. Айша да жакшы адам. Негизи, кызым үчүн көңүлүм тынч,- деп божурап жатты ал. Рустам башын ийкеп отурганы менен, ою таптакыр башкада эле.
Мындан бир аз мурун эле дагы бир апа өз кызын колуна тапшырып, өзүнөн убада алганын эстеп отурду. “Кечир, апа! Өлүм алдында жаткан сизге убада бергеним чын. Чын дилимден, чын жүрөктөн ошол адамдын түгөйү болгум келгени да чын. Бирок турмуш биз каалагандай боло бербейт экен. Жалгыз калтырганга аргасыз болдум. Жанымды кыйнаган нерсе да ошол. А бирок кызыңыз күчтүү. Ал менсиз эле өзүнө-өзү кам көрө алат. Эми мен башкамын. Эми мен башка эки адамдын алдында милдетим бар. Алардан тана да, таштай да албайм. Кечир, апа! Сөзүмө тура албаганымды, кызыңыздын көз жашын бейкүнөө төктүргөнүмдү кечир! Ишениңиз, бул менин каалоом эмес” деп жатты өз оюнда.
– Апа, койчу, мени эрке деп эмитен эле жамандай бербей...- деди тултуңдап таарына сүйлөгөн Айнура.
– Эркесиң, балам. Бирок байкуш кыз бирөөнүн босогосун аттаары менен эркеликти таштап, жашоого олуттуу көз менен карап калат экен. Балам, атаң экөөбүздү жер каратпа. Кээ бирлер “кыз кезимдеги кылыгым, келин кездеги каадам” деп жаман адатын таштабайт. Сен антпе, жарыгым. Уйкуң да катуу эле.
Апа тамашалай дагы бир топ нерселерди жобурады. Рустам аргасыз баш ийкеп отурду.
ххх
Ошентип, көптөн күткөн күн да келди. Ак көйнөк кийген колуктунун ажары жанып, андан өтүп шыңга боюна костюм-шым куп жарашкан Рустамдан кыздардын көзү өтүп жатты. Колтукташкан эки жаш сыртынан карагандарга бактылуу көрүнөт. А бирок экөө тең ичтеринен бушайман болуп жатышкан эле.
“Болду, бүтөт деген ушул. Азыр ушул имараттан чыккандан кийин баары бүтөт. Айданадан түбөлүккө ажырайм. Анан? Анан эмнеге ишенип, эмнеге таянып, эртеңки күндөн кайсы жакшылыкты күтүп жашайм?” Рустамдын жүрөгү эч апкаарыбай, эч толкубай, суз кабагы жаркыбай турду. Мунун баары Айнуранын көз жаздымында калган жок. Эртеңки күнүнө, түбөлүк бактысына ишенип-ишенбей, көңүлүн мыжыккан сезимден бошоно албай жатты. Болгону, тагдырга тобокел кылып, калемди колуна алып кол койду. Шакектер алмашып жатканда да, кол коюп жатканда да бири-бирине тике карабай, бири-бирине жылмаюу тартуулабай муздап турушту.
Үлпөт башталды. Ресторан толтура эл. Имандын кадырын, Рустамдын талантын сыйлагандар көп эле. Ырчысы ырдап, бийчиси бийлеп жаткан учурда тамада милдетин аткарып жаткан адам тынчтыкты суранып калды.
– Урматтуу меймандар, Рустамды дал ушул даражага жеткирген Алым аттуу жигитке сөз берсек...
Көздөрүн кыбыңдаткан Алым бир топко сүйлөдү. Акырында тамагын жасап, Рустамга кытмыр тигиле берди.
– Эгерде той ээлери туура көрсө, бизде бир сюрприз бар эле...
Иман “дагы эмненин башын кылтыйтып турат бул шүмшүк?” деп ойлогуча Алым нары жактан Айдананы жетелеп келип калды.
– Биздин атыбыздан Айдана Рустамдын үйлөнүү тоюна арнап ырдап берет!
Селт чочуган кыздын кареги чоңоюп, ордунан обдулуп тура калган Рустамды, анын жанында турган колуктуну кадалып тиктеп турду. Жарданган эл аны гана тиктеп, намысына балта чаап, “кантер экенсиң” деп табалап жаткандай сезилди.
– Кечиресиздер, мен билбеген экем... Мен бул жерге билбей келип...
Калтыраган эриндерине ээ боло албай мукактанып турган кыздын абалы аянычтуу эле. Ар кимдин оюна ар нерсе келип жатты. Кай бирлери “байкуш кыз, эми кантер экен? Ыйлап жибербесе болду” деп турса, кай бир ичи жамандар “азыр барып колуктунун бетин тытып долуланса, Имандын да, Рустамдын да абийирин кетирсе” деп табасы канып турду. Айдана аны да, муну да кылган жок. Элди сыдырып карап алды да, жанында турган Иманды көзү чалды. Өзүн аяп да, сыймыктанып да тиктеп турганын көрүп, дирт эте ийиндерин түздөп алып, түз барып микрофонду колуна алды.
– Болуптур, мен... Мен ырдап берем. Бул тойдун ээси болгон эки адамга... Анан да кесиптешим. .. Рустамга чоң бакыт каалайм. Бакыт... Жана ийгилик!
Жүрөктү толкуткан Айдананын коңур үнү жаңырып кирди. Таланттын күчү кандай?! Эми эле табалап турганы да, аяп турганы да бул мукам авазга багынып, арбалып жатышты. Жүрөктү титиреткен мукам кайрык ар биринин жүрөгүнө сиңип жатты. Сыбызгый сызылган кайрыктар бирде кымбатын жоготуп таба албай жүргөнсүп сыздаса, бирде айласы куруй ичтен сызып, тагдырына баш ийгенсип муңканып жатты. Кайрадан шаңшый оболоп, зор үмүт, жашоого болгон кумар жөнүндө айтып, кандайдыр бир улуулукка сыйынып жаткандай сезилди.
Эл, элдин арасында турган Рустам ушундай түшүндү. Эл алдында өзүнүн тоюнда турганын да унутуп, көз жашын токтото албай турду. Толкуп, эргип ырдап жаткан Айданасынын жүзүн жаш жууп турганын көрдү. Ошол эле учурда үнүн бир өзгөртүп койбой өзүн кармап турганына баа берди.
“Кечир мени, жарыгым. Жарыгым дебегенде эмне дейин. Кечир! Жек көрбө мени” деп жатты жүрөгү.
Ыр аяктап, дуулдата кол чапкан элди бир тиктеген Айдана сыртка жөнөдү. Куду колуна мөөрөй тийгенсиген Алым анын аркасынан чуркады. Жүткүнүп алган Рустам аргасыз токтоду. Өзүнөн көзү өтүп турган апасын, атасын, Айнураны кыя албай, майыша толгонуп ары басты.
Алым эшиктин түбүнө жеткенде алдынан чыга калган Иман аны токтотту.
– Алым, сен жуукур, ушундай кылыгыңды качан коёсуң? Эмнеге Айдананы алып келдиң? Ага кийин укса деле аз болот беле? Сен айбан, элдин сезимине киришкенди качан коёсуң?
– Агай, мен эч нерсени билбедим. Мыкты ырчылардан алып кел дегениңизден эле. Азыркы учурда Айданадан өткөн жылдыз барбы?
– Анткор, айбан десе...
Колу Алымдын жакасына жармаша калган Иманды Айдананын үнү токтотту.
– Агай, токтотуңуз. Мени аяп жатасызбы? Мен ага муктаж эмесмин. Баары жайында, Алым байкени коё бериңиз.
Иман Алымды коё берип, Айдананы бооруна кысты.
– Кызым, сен бактылуу болосуң. Мындан ары Рустамды унут. Ошенткениң экөөңө тең жакшы.
– Сиздер мени Рустамга тең көрбөй ажыраттыңар. Эми антип актануунун эмне кереги бар, Иман агай? Болгону, минтип акчылануунун кереги жок эле. Сиздин талантыңызды сыйлачумун.
– Кызым, сен туура эмес ойлонуп жатасың. Сени мен тең көрбөй жинди болуптурмунбу? Кеп анда эмес эле... Мен сага түшүндүрүп. ..
– Кош болуңуз. Эми мага баары бир.
Терс бурулган Айдана машинага отуруп, анын аркасынан жүгүргөн Алым кошо отуруп кете берди. Той шааниси менен улана берди.
Айдананын көздөрүнөн жаш агып жатты. Алым чыйпылыктап жүз аарчы берип, жубаткан сөздөрдү айтып жатканын да элес албады. Анын бир билгени, Рустамдан айрылганы эле. Ошол чындыкка жаны кашайып, өзүн токтото албай ыйлап жатканына намыстанып, баары чогулуп айласыздыкка такап, жан дүйнөсү уюлгуп жатты.
– Болду эми, сен жерде калчу кыз эмессиң. Эртең эле мен сени Рустам эмес, башка кол жете албаган жылдыз кылам,- деп жатканын кулагы чалды.
– Мени эмнеге айтпай ал жакка алып бардыңыз?- деди жаалы бетине чыккан кыз Алымды тике тиктеди. Ошол замат тиги көзүн ала кача бөйпөңдөп кетти.
– Сен ага тең эмессиң. Кийин сага эле оор болбосун деп ойлодум. Өз көзүң менен көрүп, биротоло көксөөсү суусун дедим, Айка. Билесиң го, мен сени сыйлайм. Анан да...
– Эми мен эч кимиңе ишенбейм. Мени ушул жерден калтырыңызчы.
Алымдын айтканына да, аркасынан ээрчигенине да көнбөй, машинадан түшкөн Айдана жалгыз бара берди. Жылаңайлак келе жаткан анын тамандарына биринчи жолу турмуштун ачуу тикени сайылды. Биринчи жолу таза дүйнөсүнө балта чабылып, баёо тилеги таш капты.
Мени жаман көргөндөрдү,
мен жаман көргөнгө убактым жок! Анткени мен, мени жакшы көргөндөр менен гана алекмин!
#16 15 October 2015 - 13:21
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 213
- 03 July 15
- : 17 Jan 2016 04:44
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Садагам Оштой жеримден
Качан улантас кызык экен
#17 15 October 2015 - 14:14
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1224
- 22 July 14
- : 28 Feb 2022 18:11
- Жынысы:Белгисиз
- Калаасы:Ош
Качан улантас кызык экен
Эрке кыздын тагдырын бутуруп койчу сураныыыыыыыч
#18 16 October 2015 - 13:32
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1067
- 14 May 15
- : 28 Nov 2019 07:18
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:ордолуу ОШ
Адамдын өмүрүндө бир келчү ыйык той да өттү. Терезени ачып, жылдыздарды тиктеген Рустам оор үшкүрүп алды. “Бүттү! Баары бүттү. Эми менин жашоом таптакыр башка нукка түшөт. Канчалык оор болсо да, Айдананы, аны менен бирге музыка дүйнөсүн унутушум керек. Бардыгы жайында. Бирок эмнеге жүрөгүм тынымсыз ачышып жатат? Бул нерсе өтүп кетеби же өмүр бою курттай жеп, айламды кетиреби?”
Ары жакта өзүнөн көзүн албай тиктеп турган Айнураны да элес алган жок. Ал жакын келип, далысына колун койгондо гана селт эте жүзүнө тигилди.
– Эмне болду?
– Жатпайсыңбы, чарчаган жоксуңбу?
– Сен жата бер. Мен азыр...
Рустам эшикти жаап, сыртка чыкты. Айнура аркасынан тиктеп туруп, керебетине бүк түштү. Куш жаздыктарды ыргытып, жууркандарды тыткылап жатты. Баары бир көксөөсү канбады. Ошентип, экөөнүн жаңы өмүрүнүн барагы жалгыздыктан башталды. Бири үңкүйүп караңгы түн менен сырдашып басып жүрсө, экинчиси жерден боорун көтөрө албай ыйлап өткөрүштү. Ошол эле түн эмес, кийинки түндөр да муздак, суз эле. Куду бирөөнүн тагдырын, жашоосун карызга алгандай бирине-бири батынбай, жан дүйнөлөрү келише албады. Бирок алыста бүлбүл күйгөн бир үмүт, экөөнүн ортосун бириктирген бир чоң нерсе бар эле. Ал – наристе болчу. Ал төрөлсө, баары ордуна келет деп үмүттөнүп жатышты.
Бирок...
ххх
Кыз ырдап жатты. Анын мукам үнүнө термелген көпчүлүк арбалгандай көзүн алышпайт. Ыр бүтөрү менен зал жаңырып, дүркүрөгөн кол чабуулар залды жарып жиберчүдөй сезилди. Аста жүгүнүп, жагымдуу жылмайган кыз азыркылардын тили менен алганда сахнанын “признанная королевасы” болчу.
Сахнанын аркасына чыга берген аны Алым жапылдап тосуп алды.
– Азамат, менин азаматым десе...
– Кичине үнүм каргылданып кетип жатты, байкадыңызбы?
– Жок, байкабадым. Дайымкыдай эле жакшы ырдадың. Зал тим эле жарылып кетейин деди го...
Айдана мындай мактоолорго, куру сөздөргө көнүп да бүткөн. Ууртунан жылмайып коюп ары өтүп кетти да, чачтарын түздөп, күзгүгө каранып жатты. Ары-бери чуркап жүргөн Алымга да көңүл бурбады. Ооба, тез эле Айдананын жылдызы жанып, анын обондору, ырлары махабат дастанына айланып, жаштардын гимни катары бааланып калды. Анан калса эч нерсеге карабай иштеп, изденген анын нукура таланты да элдин көз жаздымында калган эмес. Концертинен кийин Айдананын алдын тороп, автограф сурагандар көп эле. Жылмаюу тартуулап, автограф коюп берип жаткан ал өзүн кимдир бирөө үзүлө тиктеп турганын байкады. Аркасын кылчайып карап, өзүн тиктеп турган Рустамды көрдү. Бир гана көз ирмемге көрүнгөн ал көпчүлүктүн арасына сиңип кетти. Жүрөгү окторула түшкөн Айдананын колунан калеми түшүп, эки жагын элеңдеп карай берди.
– Жүрү, мен сени жеткирип коём,- деп аркасынан келген Алымдын жетегинде баратып да, көпчүлүктүн арасынан Рустамдын караанын издеди. Бул чын эле Рустам болчу. Анын концерти болорун угуп, атайын келген. Бирок жолугууга, алтургай көзүнө тике кароого акысы жок экенин сезип, жанына келе албаган эле.
Машина менен кетип бара жаткан Айдана Рустамды чын көргөнүн же калп көргөнүн биле албай келе жатты. Акыркы жолку экөөнүн жолугушуусу көз алдына тартылды. Тою болгондун эртеси эле студияга жулкунуп кирип келген ал Алымды жакалай кетти.
– Акмак, сага бирөөнүн жараатын тырмоо эле керекпи?
– Эй, жинди го бул...
– Жиндини көрө элексиң. Мына сага!
Муштуму менен берип калган Рустам бардык күйүтүн, ызасын Алымдан чыгарчудай болуп титиреп жатты. Айдананын кыйкырыгы гана өзүнө келтирди.
– Болду, жетишет!
Рустам өзүнө келе Алымды бошотуп, энтиге отуруп калды. Онтогон Алым кутулганына сүйүнүп, сыртка качты.
– Сениби, көпкөн экенсиң. Атаңдын аркасынан... - сыртка чыгып бара жатып күңкүлдөдү Алым.
Бөлмөдө экөө гана калды. Оңтойсуз жымжырттыктан улам көзүн өйдө көтөргөн Рустам жүрөгү дүкүлдөп чыкканын сезди. Мына, алдында турат! Канча күн, канча түн оюнан чыгара албай кыйнаган адамы. Суроо да салбай, жектебей, таарынбай, сабырдуу тиктеп турат. Куду баласынын бейжайлык жоругуна чыдап турган энедей мээримдүү тиктеп турат. Рустамдын акылына эч нерсе чүргөлбөй, камдаган сөздөрү кайдадыр учуп кетти.
– Бул эмне кылганың?
– Эмнени айтып жатасың?
– Эмнеге Алымды урдуң? Анын күнөөсү не?
– Кечир мени!
– Ойлобо, мен сага таарынып жатат деп... Таарынган жокмун. Болгону, мен сени түшүнө албадым. Деги эле адамдарды түшүнө албайт окшойм. Сенин сүйүүң бул жашоодогу мага энчиленген чоң бакыт болчу. А менин сүйүүм сени азыктандырган абаң, суусасаң суусунуңду кандырган булагың болмок. Болбоду! Балким, тагдырдыр... Бир нерсени сурагым келет...
– Сура.
– Сен мени сүйдүң беле? Мен сүйгөндөй болбосо да, анын жарымындай, жок, жарымы да эмес, андан да кичирээк сезим бар беле мен үчүн?
– Кичинекейим, акылсызым! Мен сени эч кимди сүйбөгөндөй сүйөм.
– Анда эмнеге алмаштырдың? Байлык үчүнбү? Даража үчүнбү? Жок, сен андай нерсеге алданбайт болчусуң.
Айдана чөгөлөй калды. Рустам башын чулгуп алды. “Эмне деп айта алам? Кантип түшүндүрөм? Деги түшүнөбү? Же ого бетер жүрөгү катып, жек көрөбү?” Эрксизден колдору өзүнөн-өзү жайылып, чөгөлөп отурган Айдананы кучагына тартты. Айдана канчалык каршылык кылгысы келсе да, Рустамдын кыймылына каршылык көрсөтө албай кучагына кынала берди. “Мейли, өөп алсын. Балким, бул акыркы жолугушуудур. Мен дагы өбөм. Жок, Айдана, сен бирөөнүн күйөөсүн өөп жатасың. Ал сеники эмес!”
Ошентсе да каршылык кыла албады. Эч жатыркабай, Рустамынын кучагында отурду. Канча отурушту экөө тең билбейт. Бир убакта ордунан турган Рустам чечкиндүү үн катты.
– Айка, бул экөөбүздүн акыркы жолугушуубуз. Эми мен музыканы таштайм. А сен талантыңды булгатпа. Суранам, биз баштаган ишти аягына чейин жеткир! Менин жылдызым болчусуң. Эми элдин жылдызы бол. Сен күчтүү адамсың.
– Апам да “сен күчтүүсүң” дечү.
– Апаң туура айтат. Дагы бир айтарым, мени унут. Кичинекейим, мен сенден суранбай эле талап кылам. Биздин эскерүүлөргө малынып, убактыңды коротпо. Ал экөөбүзгө гана тиешелүү. Баары бир биздин жүрөгүбүздө жашайт.
– Аны да мен үчүн чечип койдуңбу?
– Айка, мен башка жолго түшөм. Ал жолдун сага тиешеси жок.
– Сен мен үчүн музыканы, сахнаны таштаганы жатасың. Мен андай курмандыкты кабыл албайм.
– Жок, мен ырчылык менен көпкө бара албасымды сездим. Сенин тиешең жок.
– Рустам...
– Болду дейм!
Жаалдана кыйкырып алган Рустам Айдананы бир тиктеп алып чыгып кеткен. Андан бери алты ай өттү. Ошол боюнча экөө кезиккен жок. Чымырканып иштеген эмгегинин жемиши кайтып, минтип тез эле аты чыгып, жеке концертин бергенге жетишти.
Ойго чөккөн Айдана үйүнө кантип келип калганын билбей калды. Айдана Алымдын үйүнүн эшигин ачып берип, үйгө киргизип күйпөлөктөгөнүнө күлкүсү келип жатты.
– Алым байке, мен кичине бала белем. Өзүм эле кирем.
– Жок, эми сен жылдызсың. Сенин үйүңдү акмалап, керек болсо, балконуңдан кирип келчү адамдар да көп.
Шыпылдаган Алым аны үмүттөнө жалдырай тиктеди. Бир чети улуулугун сыйлап, экинчи чети анын шакирти болгону үчүн Айдана үйүнө киргизгенге аргасыз болду.
Алым шыйпаңдап, Айдананын кареги менен чимирилип жатты.
– Кел эми, бүгүнкү майрамыбызды өзүбүзчө белгилейли.
Столдун үстүндө коньяк, төөнүн көзүндөй эки рюмка турганын көргөн Айдана эрдин кырча тиштеп алды. Ушул ийгилигин, ушул улуу күнүн куттуктаганга Алымдан башка киши жок экенине жаны ачышып турду. Ыза болгон жаны коньякты кантип алып, кантип тартып жибергенин сезбей калды.
– Мына, азамат! Кел, закускадан. ..
– Жок, закусканын кереги жок. Дагы куюңуз.
Баса-баса коньяктан ичип алган Айдана шалдырай диванга отуруп калды. Жүрөгүндөгү ызасы, сагынычы удургуп, жанын жай таптырбай жатты. Мунун баары Алымдын көз кырынан калган жок. Кылыр көзү менен кыздын ар бир кыймылын аңдып жатты.
– Айка...
– Дагы куюңузчу...
– Мен сени эмне кыйнап жатканын билем. Бирок өзүң ойлончу. Сени ушул абалга таштап кеткен адам сага татыктуубу? Сен колуна көтөрүп ала турган кызсың. Баркыңды, талантыңды түшүнбөгөн немеге убактыңды коротпо.
– Сиз эмнени билет экенсиз?! Деги эле Рустам тууралуу ким эмне билет? Анын жакшы адам экенин менден башка эч ким билбейт,- деди кыз тиштене.
– Эх, сен...
Бүгүнкү күндүн деми, коньяктын күчү кызды алып учуруп кетти. Оюна бир нерсе түшкөндөй ордунан секирип турду.
– Жүрүңүз,- деди Алымды колдон ала.
– Кайда?
– Рустамга...
– Акылың ордундабы сенин? Жети түндө аялы бар адамга кантип барасың? Ал сени кучак жайып тосуп аларын бир Кудай билет.
– Анда өзүм барам. Өзүм барам...
– Алдыгы түрүң мененби?
– Алым байке, түшүнсөңүз. Ичим от-жалын болуп күйүп бара жатат. Мен мындан ары чыдай алчудай эмесмин. Аны бир көрүп, акыркы жолу көрүп...
Айдананын мындай абалын Алым биринчи көрүшү эле. Адатта токтоо, муңайым көздөрү күйүп-жанып турганына таң калды. Башын чайкап алып, эркине көнгөнгө аргасыз болду.
ххх
Түн ортосунда уйкусу качып жаткан Рустам үйдүн коңгуроосу чырылдаганда эле ордунан ыргып турду. Уйкусураган Айнура саатты карап, түйшөлүп калды.
– Ким болду экен?
– Мага бирөөлөр иштер менен келмек. Сен укта... Уктай бер.
Эшикти ачкан Рустам маңдайында турган Айдананы көрүп, оозу ачыла түштү. Чын эле өзү! Чачтары ийинине төгүлүп, көздөрү жаралуу аркардай муңайым тиктеп турат. Экөө тең үн катышкан жок. Адаттагыдай бирин-бири үнсүз түшүнүштү. Кандай күч жети түндө кызды жетелеп келгенин, кайсы күч өзүнүн түн уйкусун алганын сезип турушту. Рустам үйүнүн жанында турганын, мыйзамдуу аялы үйдө уктап жатканын унутуп, Айдананы кучагына кыса берди. Ушуну гана күтүп тургандай Айдана да Рустамды бекем кучактады. Өзүнүн Рустамы! Ортодо эч кандай убакыт өтпөгөндөй энтиге дем алды. “Баарына ыраазымын! Эч нерсеге өкүнбөйм! Рустам менен өткөн бир мүнөтүм, бир өмүргө барабар” деп ойлоп турду Айдана. Кучагынан бошото берген Рустамды кайра бекем кучактады.
– Кучагыңдан чыгарбачы...
– Айка...
– Сени сагындым. Келбейин дегем. Бирок чыдай албай кеттим. Эч түтпөй кеттим. Бүгүн мен үчүн башкача күн эле. Сени аябай күттүм. Бир туруп, көзүмө элестеп да кеттиң.
– Мен концертиңе баргам. Өзүң жактырган гүлдү алып алган элем. Бирок жаныңа жакын бара албай, бирөөдөн узатып жибергем. Гүл алып барганга акым жок деп ойлодум.
– Сен келген экенсиң да.
Бактылуу жылмайган Айдана өзүн жекире тиктеп турган Айнураны көрдү. Кучактаган колдору өзүнөн-өзү бошоп бара жатты.
Аркасына кылчайган Рустам да аялын көрдү. Эмне дээрин билбей туруп калды. Айдана эми Айнуранын бөрсөйгөн ичин даана көрдү. Жүрөгү тырс үзүлүп бараткандай сезилди.
– Акмак!- деди Айнура тиштене.
– Кайсы бетиң менен түн ичинде келдиң? Дагы эл көзүндөгү адам...
– Айнура, токтот! Айдананы мен чакыргам.
– Мен чакыргам дечи. Эмне, менин үйүмдөн башка жер таппай калдыңарбы? Акмактар! Жогол, азыр жоголгула...
Колун көтөрүп Айданага атырылып келе жаткан аялынын колун кармай калды Рустам. Анын жаалы чыккан көздөрүнөн артка кайтпасын, баарынан кечип кете турганын сезген Айнуранын деми кайта түштү. Ичиндеги баласын ойлоду. Аялдык куру намысын акылы басып, саамга токтой калды.
– Жетет! Үйгө кир. Экөөбүз анан сүйлөшөбүз.
Ушинтип айткан Рустам Айдананы колдон ала төртүнчү кабаттан ылдый багыт алды. Шалдырай басып келе жаткан Айдана Рустамдын жетегинде үнсүз кете берди. Ийининен тына солуктай үнсүз ыйлап бара жатты. “Үйлөнгөнүнө алты гана ай болду го. Кызык, канча ай болду экен? Балким, бизди ажыраткан нерсе ушул болуп жүрбөсүн? Эми анын мааниси барбы? ”
Рустам түнөрүп келе жатты. “Эмне дейт эми? Ансыз да көргөнү жетишерлик болуп бара жатпайбы”. Ошентсе да өздөрү көп отурчу орундукка келгенде акырын үн катты.
– Отур.
– Жок, Рустам...
– Отур дейм!
Айдана отурганга аргасыз болду. Алдына чөгөлөй отурган Рустамдан көзүн ала качып жатты.
– Жок, сен көзүңдү ала качпа. Экөөбүз уяла турган эч нерсе кылган жокпуз. Эмне, сүйүүбүздөн уялабызбы? Эми сен баарын түшүндүң да, ээ? Эгерде ушундай жагдай болбогондо, бала ортобузга турбаганда мен сенден эч качан баш тартпас элем.
– Эмнеге айтпадың?
Рустам оор үшкүрүп алды.
– Билбейм, сени биротоло жек көрүп калабы деп корктум. Айка, бир гана түн... Ошол түн менин, сенин тагдырыңды чечип кетти. Баланы таштай албадым. Айка, анын күнөөсү эмне? Жашоодо дагы бир адамзат “ата” деген сөзгө куса болуп жашашын каалабадым. Сен мени түшүнөсүң. Түшүнүүгө тийишсиң.
– Кечир мени! Мен бекер келген экем. Экинчи эч качан сени издебейм.
Айдана ордунан шалдырай туруп бара жатып ушуларды айтты. Рустам жаалдана Айдананы ийининен ала кайра отургузду.
– Кайда кетмекчисиң? Мени түшүнбөй туруп кайда кетмекчисиң дейм?..
Өзүнүн алсыздыгына өзү жини келип, буулугуп турду. Жанындагы кымбат, жароокер жан ошол боюнча кайрылбай кетерин ойлогондо жанын коёрго жер таппай жатты. Айдана аны тиктеп отура берди. Бир кезде гана шыбырай үн катты.
– Эмнеге мени сүйдүң? Экөөбүзгө тең бакыт алып келбеген сүйүүнүн эмне кереги бар эле? Бирге боло албагандан кийин эмнеге жолуктук?
– Айка...
– Сен мыкты ата болосуң. Сен бактылуу болосуң, Рустам. Эми мени унут. Мен дагы сени унутканга аракет кылам. Кош бол!
– Токтосоң...
Айдана ордунан акырын туруп, бет алды жөнөдү. Токтогон жок. Илкий басып кетип бара жаткан анын караанын узата караган Рустам кара түндү жара кыйкырып алды. Ушул боюнча эч качан көрбөсүн жүрөгү менен сезип турду. Энтигип, чуркамакчы болуп бара жатып, боюнда бар Айнуранын жалгыз калганын эстеди да, токтоп калды.
Аргасыз аркасына кайткан Рустам үйүнө жөнөдү. Кирип барып, үстөмөндөп жаткан Айнураны көрдү.
Эмне кыларын билбей үнсүз тиктеп турда да, чечкиндүү сүйлөдү.
– Айнура, ордуңдан турчу. Мен сени менен сүйлөшкүм келет.
– Мен сүйлөшкүм келбесечи...
Айнуранын ыйлагандан көзү шишип, сөз айта албай турду.
Ары жакта өзүнөн көзүн албай тиктеп турган Айнураны да элес алган жок. Ал жакын келип, далысына колун койгондо гана селт эте жүзүнө тигилди.
– Эмне болду?
– Жатпайсыңбы, чарчаган жоксуңбу?
– Сен жата бер. Мен азыр...
Рустам эшикти жаап, сыртка чыкты. Айнура аркасынан тиктеп туруп, керебетине бүк түштү. Куш жаздыктарды ыргытып, жууркандарды тыткылап жатты. Баары бир көксөөсү канбады. Ошентип, экөөнүн жаңы өмүрүнүн барагы жалгыздыктан башталды. Бири үңкүйүп караңгы түн менен сырдашып басып жүрсө, экинчиси жерден боорун көтөрө албай ыйлап өткөрүштү. Ошол эле түн эмес, кийинки түндөр да муздак, суз эле. Куду бирөөнүн тагдырын, жашоосун карызга алгандай бирине-бири батынбай, жан дүйнөлөрү келише албады. Бирок алыста бүлбүл күйгөн бир үмүт, экөөнүн ортосун бириктирген бир чоң нерсе бар эле. Ал – наристе болчу. Ал төрөлсө, баары ордуна келет деп үмүттөнүп жатышты.
Бирок...
ххх
Кыз ырдап жатты. Анын мукам үнүнө термелген көпчүлүк арбалгандай көзүн алышпайт. Ыр бүтөрү менен зал жаңырып, дүркүрөгөн кол чабуулар залды жарып жиберчүдөй сезилди. Аста жүгүнүп, жагымдуу жылмайган кыз азыркылардын тили менен алганда сахнанын “признанная королевасы” болчу.
Сахнанын аркасына чыга берген аны Алым жапылдап тосуп алды.
– Азамат, менин азаматым десе...
– Кичине үнүм каргылданып кетип жатты, байкадыңызбы?
– Жок, байкабадым. Дайымкыдай эле жакшы ырдадың. Зал тим эле жарылып кетейин деди го...
Айдана мындай мактоолорго, куру сөздөргө көнүп да бүткөн. Ууртунан жылмайып коюп ары өтүп кетти да, чачтарын түздөп, күзгүгө каранып жатты. Ары-бери чуркап жүргөн Алымга да көңүл бурбады. Ооба, тез эле Айдананын жылдызы жанып, анын обондору, ырлары махабат дастанына айланып, жаштардын гимни катары бааланып калды. Анан калса эч нерсеге карабай иштеп, изденген анын нукура таланты да элдин көз жаздымында калган эмес. Концертинен кийин Айдананын алдын тороп, автограф сурагандар көп эле. Жылмаюу тартуулап, автограф коюп берип жаткан ал өзүн кимдир бирөө үзүлө тиктеп турганын байкады. Аркасын кылчайып карап, өзүн тиктеп турган Рустамды көрдү. Бир гана көз ирмемге көрүнгөн ал көпчүлүктүн арасына сиңип кетти. Жүрөгү окторула түшкөн Айдананын колунан калеми түшүп, эки жагын элеңдеп карай берди.
– Жүрү, мен сени жеткирип коём,- деп аркасынан келген Алымдын жетегинде баратып да, көпчүлүктүн арасынан Рустамдын караанын издеди. Бул чын эле Рустам болчу. Анын концерти болорун угуп, атайын келген. Бирок жолугууга, алтургай көзүнө тике кароого акысы жок экенин сезип, жанына келе албаган эле.
Машина менен кетип бара жаткан Айдана Рустамды чын көргөнүн же калп көргөнүн биле албай келе жатты. Акыркы жолку экөөнүн жолугушуусу көз алдына тартылды. Тою болгондун эртеси эле студияга жулкунуп кирип келген ал Алымды жакалай кетти.
– Акмак, сага бирөөнүн жараатын тырмоо эле керекпи?
– Эй, жинди го бул...
– Жиндини көрө элексиң. Мына сага!
Муштуму менен берип калган Рустам бардык күйүтүн, ызасын Алымдан чыгарчудай болуп титиреп жатты. Айдананын кыйкырыгы гана өзүнө келтирди.
– Болду, жетишет!
Рустам өзүнө келе Алымды бошотуп, энтиге отуруп калды. Онтогон Алым кутулганына сүйүнүп, сыртка качты.
– Сениби, көпкөн экенсиң. Атаңдын аркасынан... - сыртка чыгып бара жатып күңкүлдөдү Алым.
Бөлмөдө экөө гана калды. Оңтойсуз жымжырттыктан улам көзүн өйдө көтөргөн Рустам жүрөгү дүкүлдөп чыкканын сезди. Мына, алдында турат! Канча күн, канча түн оюнан чыгара албай кыйнаган адамы. Суроо да салбай, жектебей, таарынбай, сабырдуу тиктеп турат. Куду баласынын бейжайлык жоругуна чыдап турган энедей мээримдүү тиктеп турат. Рустамдын акылына эч нерсе чүргөлбөй, камдаган сөздөрү кайдадыр учуп кетти.
– Бул эмне кылганың?
– Эмнени айтып жатасың?
– Эмнеге Алымды урдуң? Анын күнөөсү не?
– Кечир мени!
– Ойлобо, мен сага таарынып жатат деп... Таарынган жокмун. Болгону, мен сени түшүнө албадым. Деги эле адамдарды түшүнө албайт окшойм. Сенин сүйүүң бул жашоодогу мага энчиленген чоң бакыт болчу. А менин сүйүүм сени азыктандырган абаң, суусасаң суусунуңду кандырган булагың болмок. Болбоду! Балким, тагдырдыр... Бир нерсени сурагым келет...
– Сура.
– Сен мени сүйдүң беле? Мен сүйгөндөй болбосо да, анын жарымындай, жок, жарымы да эмес, андан да кичирээк сезим бар беле мен үчүн?
– Кичинекейим, акылсызым! Мен сени эч кимди сүйбөгөндөй сүйөм.
– Анда эмнеге алмаштырдың? Байлык үчүнбү? Даража үчүнбү? Жок, сен андай нерсеге алданбайт болчусуң.
Айдана чөгөлөй калды. Рустам башын чулгуп алды. “Эмне деп айта алам? Кантип түшүндүрөм? Деги түшүнөбү? Же ого бетер жүрөгү катып, жек көрөбү?” Эрксизден колдору өзүнөн-өзү жайылып, чөгөлөп отурган Айдананы кучагына тартты. Айдана канчалык каршылык кылгысы келсе да, Рустамдын кыймылына каршылык көрсөтө албай кучагына кынала берди. “Мейли, өөп алсын. Балким, бул акыркы жолугушуудур. Мен дагы өбөм. Жок, Айдана, сен бирөөнүн күйөөсүн өөп жатасың. Ал сеники эмес!”
Ошентсе да каршылык кыла албады. Эч жатыркабай, Рустамынын кучагында отурду. Канча отурушту экөө тең билбейт. Бир убакта ордунан турган Рустам чечкиндүү үн катты.
– Айка, бул экөөбүздүн акыркы жолугушуубуз. Эми мен музыканы таштайм. А сен талантыңды булгатпа. Суранам, биз баштаган ишти аягына чейин жеткир! Менин жылдызым болчусуң. Эми элдин жылдызы бол. Сен күчтүү адамсың.
– Апам да “сен күчтүүсүң” дечү.
– Апаң туура айтат. Дагы бир айтарым, мени унут. Кичинекейим, мен сенден суранбай эле талап кылам. Биздин эскерүүлөргө малынып, убактыңды коротпо. Ал экөөбүзгө гана тиешелүү. Баары бир биздин жүрөгүбүздө жашайт.
– Аны да мен үчүн чечип койдуңбу?
– Айка, мен башка жолго түшөм. Ал жолдун сага тиешеси жок.
– Сен мен үчүн музыканы, сахнаны таштаганы жатасың. Мен андай курмандыкты кабыл албайм.
– Жок, мен ырчылык менен көпкө бара албасымды сездим. Сенин тиешең жок.
– Рустам...
– Болду дейм!
Жаалдана кыйкырып алган Рустам Айдананы бир тиктеп алып чыгып кеткен. Андан бери алты ай өттү. Ошол боюнча экөө кезиккен жок. Чымырканып иштеген эмгегинин жемиши кайтып, минтип тез эле аты чыгып, жеке концертин бергенге жетишти.
Ойго чөккөн Айдана үйүнө кантип келип калганын билбей калды. Айдана Алымдын үйүнүн эшигин ачып берип, үйгө киргизип күйпөлөктөгөнүнө күлкүсү келип жатты.
– Алым байке, мен кичине бала белем. Өзүм эле кирем.
– Жок, эми сен жылдызсың. Сенин үйүңдү акмалап, керек болсо, балконуңдан кирип келчү адамдар да көп.
Шыпылдаган Алым аны үмүттөнө жалдырай тиктеди. Бир чети улуулугун сыйлап, экинчи чети анын шакирти болгону үчүн Айдана үйүнө киргизгенге аргасыз болду.
Алым шыйпаңдап, Айдананын кареги менен чимирилип жатты.
– Кел эми, бүгүнкү майрамыбызды өзүбүзчө белгилейли.
Столдун үстүндө коньяк, төөнүн көзүндөй эки рюмка турганын көргөн Айдана эрдин кырча тиштеп алды. Ушул ийгилигин, ушул улуу күнүн куттуктаганга Алымдан башка киши жок экенине жаны ачышып турду. Ыза болгон жаны коньякты кантип алып, кантип тартып жибергенин сезбей калды.
– Мына, азамат! Кел, закускадан. ..
– Жок, закусканын кереги жок. Дагы куюңуз.
Баса-баса коньяктан ичип алган Айдана шалдырай диванга отуруп калды. Жүрөгүндөгү ызасы, сагынычы удургуп, жанын жай таптырбай жатты. Мунун баары Алымдын көз кырынан калган жок. Кылыр көзү менен кыздын ар бир кыймылын аңдып жатты.
– Айка...
– Дагы куюңузчу...
– Мен сени эмне кыйнап жатканын билем. Бирок өзүң ойлончу. Сени ушул абалга таштап кеткен адам сага татыктуубу? Сен колуна көтөрүп ала турган кызсың. Баркыңды, талантыңды түшүнбөгөн немеге убактыңды коротпо.
– Сиз эмнени билет экенсиз?! Деги эле Рустам тууралуу ким эмне билет? Анын жакшы адам экенин менден башка эч ким билбейт,- деди кыз тиштене.
– Эх, сен...
Бүгүнкү күндүн деми, коньяктын күчү кызды алып учуруп кетти. Оюна бир нерсе түшкөндөй ордунан секирип турду.
– Жүрүңүз,- деди Алымды колдон ала.
– Кайда?
– Рустамга...
– Акылың ордундабы сенин? Жети түндө аялы бар адамга кантип барасың? Ал сени кучак жайып тосуп аларын бир Кудай билет.
– Анда өзүм барам. Өзүм барам...
– Алдыгы түрүң мененби?
– Алым байке, түшүнсөңүз. Ичим от-жалын болуп күйүп бара жатат. Мен мындан ары чыдай алчудай эмесмин. Аны бир көрүп, акыркы жолу көрүп...
Айдананын мындай абалын Алым биринчи көрүшү эле. Адатта токтоо, муңайым көздөрү күйүп-жанып турганына таң калды. Башын чайкап алып, эркине көнгөнгө аргасыз болду.
ххх
Түн ортосунда уйкусу качып жаткан Рустам үйдүн коңгуроосу чырылдаганда эле ордунан ыргып турду. Уйкусураган Айнура саатты карап, түйшөлүп калды.
– Ким болду экен?
– Мага бирөөлөр иштер менен келмек. Сен укта... Уктай бер.
Эшикти ачкан Рустам маңдайында турган Айдананы көрүп, оозу ачыла түштү. Чын эле өзү! Чачтары ийинине төгүлүп, көздөрү жаралуу аркардай муңайым тиктеп турат. Экөө тең үн катышкан жок. Адаттагыдай бирин-бири үнсүз түшүнүштү. Кандай күч жети түндө кызды жетелеп келгенин, кайсы күч өзүнүн түн уйкусун алганын сезип турушту. Рустам үйүнүн жанында турганын, мыйзамдуу аялы үйдө уктап жатканын унутуп, Айдананы кучагына кыса берди. Ушуну гана күтүп тургандай Айдана да Рустамды бекем кучактады. Өзүнүн Рустамы! Ортодо эч кандай убакыт өтпөгөндөй энтиге дем алды. “Баарына ыраазымын! Эч нерсеге өкүнбөйм! Рустам менен өткөн бир мүнөтүм, бир өмүргө барабар” деп ойлоп турду Айдана. Кучагынан бошото берген Рустамды кайра бекем кучактады.
– Кучагыңдан чыгарбачы...
– Айка...
– Сени сагындым. Келбейин дегем. Бирок чыдай албай кеттим. Эч түтпөй кеттим. Бүгүн мен үчүн башкача күн эле. Сени аябай күттүм. Бир туруп, көзүмө элестеп да кеттиң.
– Мен концертиңе баргам. Өзүң жактырган гүлдү алып алган элем. Бирок жаныңа жакын бара албай, бирөөдөн узатып жибергем. Гүл алып барганга акым жок деп ойлодум.
– Сен келген экенсиң да.
Бактылуу жылмайган Айдана өзүн жекире тиктеп турган Айнураны көрдү. Кучактаган колдору өзүнөн-өзү бошоп бара жатты.
Аркасына кылчайган Рустам да аялын көрдү. Эмне дээрин билбей туруп калды. Айдана эми Айнуранын бөрсөйгөн ичин даана көрдү. Жүрөгү тырс үзүлүп бараткандай сезилди.
– Акмак!- деди Айнура тиштене.
– Кайсы бетиң менен түн ичинде келдиң? Дагы эл көзүндөгү адам...
– Айнура, токтот! Айдананы мен чакыргам.
– Мен чакыргам дечи. Эмне, менин үйүмдөн башка жер таппай калдыңарбы? Акмактар! Жогол, азыр жоголгула...
Колун көтөрүп Айданага атырылып келе жаткан аялынын колун кармай калды Рустам. Анын жаалы чыккан көздөрүнөн артка кайтпасын, баарынан кечип кете турганын сезген Айнуранын деми кайта түштү. Ичиндеги баласын ойлоду. Аялдык куру намысын акылы басып, саамга токтой калды.
– Жетет! Үйгө кир. Экөөбүз анан сүйлөшөбүз.
Ушинтип айткан Рустам Айдананы колдон ала төртүнчү кабаттан ылдый багыт алды. Шалдырай басып келе жаткан Айдана Рустамдын жетегинде үнсүз кете берди. Ийининен тына солуктай үнсүз ыйлап бара жатты. “Үйлөнгөнүнө алты гана ай болду го. Кызык, канча ай болду экен? Балким, бизди ажыраткан нерсе ушул болуп жүрбөсүн? Эми анын мааниси барбы? ”
Рустам түнөрүп келе жатты. “Эмне дейт эми? Ансыз да көргөнү жетишерлик болуп бара жатпайбы”. Ошентсе да өздөрү көп отурчу орундукка келгенде акырын үн катты.
– Отур.
– Жок, Рустам...
– Отур дейм!
Айдана отурганга аргасыз болду. Алдына чөгөлөй отурган Рустамдан көзүн ала качып жатты.
– Жок, сен көзүңдү ала качпа. Экөөбүз уяла турган эч нерсе кылган жокпуз. Эмне, сүйүүбүздөн уялабызбы? Эми сен баарын түшүндүң да, ээ? Эгерде ушундай жагдай болбогондо, бала ортобузга турбаганда мен сенден эч качан баш тартпас элем.
– Эмнеге айтпадың?
Рустам оор үшкүрүп алды.
– Билбейм, сени биротоло жек көрүп калабы деп корктум. Айка, бир гана түн... Ошол түн менин, сенин тагдырыңды чечип кетти. Баланы таштай албадым. Айка, анын күнөөсү эмне? Жашоодо дагы бир адамзат “ата” деген сөзгө куса болуп жашашын каалабадым. Сен мени түшүнөсүң. Түшүнүүгө тийишсиң.
– Кечир мени! Мен бекер келген экем. Экинчи эч качан сени издебейм.
Айдана ордунан шалдырай туруп бара жатып ушуларды айтты. Рустам жаалдана Айдананы ийининен ала кайра отургузду.
– Кайда кетмекчисиң? Мени түшүнбөй туруп кайда кетмекчисиң дейм?..
Өзүнүн алсыздыгына өзү жини келип, буулугуп турду. Жанындагы кымбат, жароокер жан ошол боюнча кайрылбай кетерин ойлогондо жанын коёрго жер таппай жатты. Айдана аны тиктеп отура берди. Бир кезде гана шыбырай үн катты.
– Эмнеге мени сүйдүң? Экөөбүзгө тең бакыт алып келбеген сүйүүнүн эмне кереги бар эле? Бирге боло албагандан кийин эмнеге жолуктук?
– Айка...
– Сен мыкты ата болосуң. Сен бактылуу болосуң, Рустам. Эми мени унут. Мен дагы сени унутканга аракет кылам. Кош бол!
– Токтосоң...
Айдана ордунан акырын туруп, бет алды жөнөдү. Токтогон жок. Илкий басып кетип бара жаткан анын караанын узата караган Рустам кара түндү жара кыйкырып алды. Ушул боюнча эч качан көрбөсүн жүрөгү менен сезип турду. Энтигип, чуркамакчы болуп бара жатып, боюнда бар Айнуранын жалгыз калганын эстеди да, токтоп калды.
Аргасыз аркасына кайткан Рустам үйүнө жөнөдү. Кирип барып, үстөмөндөп жаткан Айнураны көрдү.
Эмне кыларын билбей үнсүз тиктеп турда да, чечкиндүү сүйлөдү.
– Айнура, ордуңдан турчу. Мен сени менен сүйлөшкүм келет.
– Мен сүйлөшкүм келбесечи...
Айнуранын ыйлагандан көзү шишип, сөз айта албай турду.
Мени жаман көргөндөрдү,
мен жаман көргөнгө убактым жок! Анткени мен, мени жакшы көргөндөр менен гана алекмин!
#19 16 October 2015 - 13:34
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1067
- 14 May 15
- : 28 Nov 2019 07:18
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:ордолуу ОШ
Айнуранын ыйдан кызарган көздөрүнөн ызасы кайнап турганын сезип турду. Аянычтан боор толгоп, кучагына кыскысы келди. Антсе ого бетер актанып жаткандай көрүнөрүн ойлоп, өзүн кармады.
– Эмне кыл дейсиң эми?..
– Аның менен ишиңди бүтүрбөй туруп мага эмнеге үйлөндүң?
– Айнура, сага азыр капаланган жарабайт. Азыр сен менин сөзүмдү уга турган абалда эмессиң. Жатып укта, анан...
– Жок, сен мага азыр жооп бер. Эгерде жашай турган болсоң, жаша, болбосо, апамдын ичине баткан баласы тышына да батат. Жыйыштырып кетип калам. Бирок баламды көрөм деп ойлобо...
Рустам селдейе түштү. Али төрөлө элек балага аябай байланып, аталык мээрими ойгонуп калган эле. Азыр бирөө баласын колунан жулуп кетчүдөй жүрөк үшүткөн сезим аны апкаарытып жиберди. Айнурага аттап жетип, көздөрүнө тигиле калды.
– Болду, эми эч качан мындай кайталанбайт. Өзүң билесиң го, мен баарын жыйыштыргам. Аны менен эч качан жолукпайм. Биз бактылуу болобуз. Жакында балабыз төрөлөт. Көрөсүң го, бала төрөлөрү менен мен өзгөрөм. Жакшы күйөө, мыкты ата болом. Ишенсең мага, баары жакшы болот.
Рустам эч качан минтип үзүлүп түшүп мээрим төкпөгөн. Аял байкуштун карарып турган жүрөгү жибий түштү. Күйөөсүн кучактай калып, солкулдап ыйлап жиберди. Үмүткө алданган экөө кучакташып отура беришти.
ххх
Төрөт үйү. Каршы-терши басып, тынчсызданып турган Рустамды карап, Айша жылмайып алды.
Баласынан өтүп калдалаңдаган Иман да догдурлар менен утур-утур сүйлөшүп, жанын коёрго жер таппай жүрдү. Уулунун жанына басып келген Айша анын ийинине акырын колун койду.
– Коркпо, балам, баары жайында болот.
Ушул учурда медсестра палатадан чыга келди.
– Сүйүнчү, уулдуу болдуңуз!
– Оозуңа май!
Кубанган Айша медсестрага сүйүнчүсүн берип, ары жактан Иман кошулуп, бапырап эле жатып калышты. Дендароо болгон Рустам бир топто барып өзүнө келди.
– Уулдуу болдум! Уул!- өзүнчө күбүрөнүп алган ал ушул сөз менен бирге ата деген ысык сезим боюна тарап жатканын сезди.
Наристе жарык дүйнөгө келди. Чоң ата менен чоң эненин кубанычы экенин, ата менен эненин үмүтү экенин али билбей таттуу уйкунун кучагында. Рустам уктап жаткан бөпөнү колуна абайлап алды. Кичинекейдин өзүнө окшош жактарын издеп жатты. Чытылган кабагы, кашы, көзү өзүнө окшош эле. Жүрөгү ысып, баланы маңдайынан сылап алды. “Мен сенден баш тарта алмак эмесмин. Жаным кандай кыйналса да, кандай абалга туш келсем да сени таштай албасымды билгем. Уулум, эми баары жакшы болот” деп жатты өзүнө-өзү. Баласына бир нерселерди күбүрөп жатканын байкаган Айнура бактылуу жылмайып алды.
– Эмне деп сүйлөшүп жатасыңар?
– Уулум экөөбүз сырдашып жатабыз...
– Рустам, менин оюмча, эми баары артта калды. Мен убадама турдум. Каалаганыңдай уул төрөп бердим. Сен дагы айтканыңды аткар. Экинчи тигил аял менен байланышканыңды билсем, мени эч нерсе токтото албайт.
Рустам Айнуранын жанына келди да, чачынан акырын сылады.
– Мен өзүмө сөз бердим. Эми биздин бактыбызга эч ким тоскоол боло албайт. Мен сөзүмө турам.
ххх
Пианинодо ойноп отурган Айдана терезеге ойлуу тигиле токтоп калды. Быйылкы кыш ага узак да, көңүлсүз да сезилди. Ноталарды көңүлсүз барактаган ал эшиктин коңгуроосуна сүйүнүп кетти.
– Сен кайдан?
– Сага келдим.
Кубат Рустамдын жакын досу болчу. Көп күндөрдү чогуу өткөрүшчү. Айдананын көз алдына Кубат экөөнүн акыркы сүйлөшкөнү эсине түштү.
– Айдана, бүгүн маанайыңды бузгум келген эмес. Бирок...
– Суранам, бузбай эле койчу. Өмүрүмдө биринчи жолу туулган күнүмдө аябай бактылуу болуп, толкунданып турам.
– Рустам үчүнбү?
“Ооба” дегенсип башын ийкеген Айдана суу жээгине отура кетти.
– Ал сага татыктуу эмес!- деп жиберди жүрөгү кызганычтан өрттөнгөн Кубат. Айдана көзүн жума бактылуу жылмайып турду.
– Билем. Баары айтышат. Чын эле Рустам кайда, мен кайда? Сулуу, таланттуу, атактуу композитордун жалгыз уулу кантип эле байкуш, жетим, сулуу эмес Айдананы карап калсын. Чын айттымбы? Бирок жашоодо ушундай да болот тура. Эч кимиң тең көрбөсөң да, Рустам мени сүйөт.
Ошондуктан муну эч ким, эч нерсе өзгөртө албайт деп ойлойм.
– Жок, сен мени туура эмес түшүнүп алдың. Сен дүйнөдөгү эң сулуу, эң мээримдүү кызсың. Тескерисинче, сендей таза кызга Рустам тең эмес деп жатам. Билесиңби, ал... Ал деген...
Кубат кызарып, мукактанып кетти да, Айдананын билегин назик сылап жиберди.
– Куба, сен анын жакын досу эмессиңби?
– Досумун. Ошон үчүн мен аны сенден жакшыраак билем. Кеп анда деле эмес. Мен сага баары бир айтышым керек. Мен сени жакшы көрөм.
– Кубат, мен Рустамды сүйөм. Эч ким мени андан ажырата албайт. Мени кечир,- деп баса берген.
Ушул нерселер көз алдынан кайкып өттү.
– Келген мейманды босогого коюп койбой, өт десең боло...
Кубаттын коңур үнү аны ойготуп жибергендей болду.
– Кечирип кой, ойлонуп кетиптирмин. Кел, өйдө өт.
Айдана бажырайган роза гүлдөрүн вазага салып жатып, өзү да байкабай оор үшкүрүп алды.
– Кандай жашап жатасың?
– Жакшы. Баары жайында...
Канчалык аракет кылганы менен, экөөнүн ортосундагы оңтойсуздук кетпей койду. Чай ичип болуп ордунан турган Кубат кетүүгө камынды.
– Кой, мен жылайын. Сенин абалыңды билип коёюн деп эле киргем. Баса, кечээ Рустамды көрдүм. Кубанып жүрөт...
– Рустамды... Кубанып жүрөт дейсиңби? Эмнеге?
– Уулдуу болгонун уккан жок белең?
Айдананын денеси титирей түштү. “Кубанып жүрөт экен да. Уулдуу болуптур. Эми мени ойлогонго да чамасы келбей калса керек. Эмнеге мени ойлойт эле? Эми экөөбүз эки башка жээктин адамыбыз. Кызык, эгерде ал мени унутса, эмне үчүн мен аны унута албай жатам? Мага эмне үчүн ушунчалык оор болуп жатат?”- деп ойлоп турду.
– Бактылуу болсун!- деди бир аздан кийин. Бул Рустамга айтылдыбы же анын баласына айтылдыбы, өзү да аңдаган жок.
– Болуптур, баары жайында болсо мен кетейин…
– Жакшы бар.
Сыртка чыгып бара жаткан Кубат Айдананы ийинден ала өзүнө каратты. Кыздын көздөрү жардын кырында турган аркардыкындай жалдырап турганын көрүп аяп кетти.
– Чын эле баары жайындабы?
Буулугуп турган кыздын көзүнөн жаштар куюлуп кетти. Кантип Кубатты кучактап, энтиге көз жаш төгүп жибергенин билбей калды.
– Жок, баары жайында эмес. Баары мен каалагандай эмес. Мен кыйналып жүрөм. Мен кимдир бирөөнүн тагдырын карызга алгандай кыйналып кеттим. Эч качан мындай кыйналган эмесмин. Эмне кыларымды билбей калдым. Канчалык анын элесин өзүмдөн кубалаган сайын, ошончолук ээрчичү болду. Чыдай албай калдым, мындан ары. Эмне кылайын? Айтчы, бул нерседен кантип кутулушум керек? Менин даңкым, жеттим деген бийиктиктеримдин баары анын жанында, анын бир көз карашынын алдында түккө турбаган нерсе.
Айдана айтып жатты, ыйлап жатты. Оо, дегеле көптөн бери мынчалык ачылып бир адамга сырын айта элек эле. Буулуп турган каптын оозу ачылып кеткендей, болгон ызасын, бугун, айласыздыгын Кубаттын алдында төгүп жатты. Кубат апкаарып калды. Кыздын дирилдеген назик денесин кучактап, оозуна сөз кирбей турду.
– Бардыгы өтөт. Бардыгы жайына келет. Ыйлабачы... Сага мурун эле айтпадым беле? Ал адам сенин теңиң беле?
Кучактап турган боюнча маңдайынан сүйүп алды.
– Каалайсыңбы? Азыр эле жетелешип кирип барып, атам менен апамды сүйүнтөбүз. Сен аларга жакшы келин болосуң. Мен сени коргой алам.
Көз жашы төгүлүп жаткан кыз селт эте түштү. Боюн жыйып, акырын оолактай берди.
– Ал эмне дегениң?
– Мен мурун эле сени жакшы көрчүмүн. Болгону, Рустамдан кийин жолуктук. Эх, кандай гана өкүндүм дейсиң?! Кандай гана жаным кыйнала кызгандым?! Бирок сенин көзүңө андан башка эч ким көрүнбөй койду. Сен азыр ойлоп жатасың, эркектин баары бирдей, куру убада менен тил эмизе беришет деп. Андай эмес. Рустамдын аркасынан жүгүргөн кыздар мурун эле көп болчу. Андай эркектер кимдин ким экенин билбей калышат. Туурабы? Азыр да кеч эмес. Мен эч качан мурунку жашооңду эстебейм. Сага да эстегенге мүмкүнчүлүк бербейм. Баарын жаңыдан баштайбыз. Макул деген гана бир сөзүң...
Айдана ойго туна түштү. Жалгыздык жанына батып турганда Кубаттын жалындуу сөздөрү, көздөрүндө калкыган махабаты жаралуу жүрөгүнө майдай жагып турду. Бирок ал таптакыр башка адам болчу. Дилине, жүрөгүнө жат адам эле. Көз ирмемге Кубат экөөнүн үй-бүлө болуп жашап жатканын көз алдына келтирди да, аста башын чайкады.
– Жок, Кубат, экөөбүз тең азыр жашообуздагы эң чоң катачылык кетиришибиз мүмкүн. Сени бактысыз кылып, кийин бармагымды кырча тиштегим келбейт.
Кубат Айдананын көзүн карап, анын артка кайтпай турганын сезди да, үн катпастан эшикке бет алды. Аркасынан үнсүз телмирген Айдана жалгыз кала берди.
ххх
Наристенин жыты кандай таттуу. Рустам уулунун жытын искеп алып жылмайып алды. Ымыркай атасынын демин сезгендей ал көзүн ачып-жуумп, эрдин чормойтуп жатты.
– Айдин, сен билесиңби, атаң сени жанындай көрөт. Кичине торолсоң, жөжөдөй кылып жанына ээрчитип алат. Анан экөөбүз көп жерге барабыз, көп жерди кыдырабыз.
– Кичине неме сенин айткандарыңды түшүнөт деп жатасыңбы?- деп алды ууртунан жылмайган Айнура.
– Түшүнөт. Уулум экөөбүз бири-бирибизди жакшы түшүнүшөбүз.
– Баса, апам “бала торолгондо мага берип, жумушка чык” деп жатат. Сен кандай дейсиң?
Рустам аялын таң кала тиктеп алды.
– Сен эмне, макул болгон жатасыңбы?
– Сага айтуу жеңил. Күнү кечке бала менен алышып отурсам, кечинде келип же жылуу сөз айтпайсың.
– Эмне кыл дейсиң эми?..
– Аның менен ишиңди бүтүрбөй туруп мага эмнеге үйлөндүң?
– Айнура, сага азыр капаланган жарабайт. Азыр сен менин сөзүмдү уга турган абалда эмессиң. Жатып укта, анан...
– Жок, сен мага азыр жооп бер. Эгерде жашай турган болсоң, жаша, болбосо, апамдын ичине баткан баласы тышына да батат. Жыйыштырып кетип калам. Бирок баламды көрөм деп ойлобо...
Рустам селдейе түштү. Али төрөлө элек балага аябай байланып, аталык мээрими ойгонуп калган эле. Азыр бирөө баласын колунан жулуп кетчүдөй жүрөк үшүткөн сезим аны апкаарытып жиберди. Айнурага аттап жетип, көздөрүнө тигиле калды.
– Болду, эми эч качан мындай кайталанбайт. Өзүң билесиң го, мен баарын жыйыштыргам. Аны менен эч качан жолукпайм. Биз бактылуу болобуз. Жакында балабыз төрөлөт. Көрөсүң го, бала төрөлөрү менен мен өзгөрөм. Жакшы күйөө, мыкты ата болом. Ишенсең мага, баары жакшы болот.
Рустам эч качан минтип үзүлүп түшүп мээрим төкпөгөн. Аял байкуштун карарып турган жүрөгү жибий түштү. Күйөөсүн кучактай калып, солкулдап ыйлап жиберди. Үмүткө алданган экөө кучакташып отура беришти.
ххх
Төрөт үйү. Каршы-терши басып, тынчсызданып турган Рустамды карап, Айша жылмайып алды.
Баласынан өтүп калдалаңдаган Иман да догдурлар менен утур-утур сүйлөшүп, жанын коёрго жер таппай жүрдү. Уулунун жанына басып келген Айша анын ийинине акырын колун койду.
– Коркпо, балам, баары жайында болот.
Ушул учурда медсестра палатадан чыга келди.
– Сүйүнчү, уулдуу болдуңуз!
– Оозуңа май!
Кубанган Айша медсестрага сүйүнчүсүн берип, ары жактан Иман кошулуп, бапырап эле жатып калышты. Дендароо болгон Рустам бир топто барып өзүнө келди.
– Уулдуу болдум! Уул!- өзүнчө күбүрөнүп алган ал ушул сөз менен бирге ата деген ысык сезим боюна тарап жатканын сезди.
Наристе жарык дүйнөгө келди. Чоң ата менен чоң эненин кубанычы экенин, ата менен эненин үмүтү экенин али билбей таттуу уйкунун кучагында. Рустам уктап жаткан бөпөнү колуна абайлап алды. Кичинекейдин өзүнө окшош жактарын издеп жатты. Чытылган кабагы, кашы, көзү өзүнө окшош эле. Жүрөгү ысып, баланы маңдайынан сылап алды. “Мен сенден баш тарта алмак эмесмин. Жаным кандай кыйналса да, кандай абалга туш келсем да сени таштай албасымды билгем. Уулум, эми баары жакшы болот” деп жатты өзүнө-өзү. Баласына бир нерселерди күбүрөп жатканын байкаган Айнура бактылуу жылмайып алды.
– Эмне деп сүйлөшүп жатасыңар?
– Уулум экөөбүз сырдашып жатабыз...
– Рустам, менин оюмча, эми баары артта калды. Мен убадама турдум. Каалаганыңдай уул төрөп бердим. Сен дагы айтканыңды аткар. Экинчи тигил аял менен байланышканыңды билсем, мени эч нерсе токтото албайт.
Рустам Айнуранын жанына келди да, чачынан акырын сылады.
– Мен өзүмө сөз бердим. Эми биздин бактыбызга эч ким тоскоол боло албайт. Мен сөзүмө турам.
ххх
Пианинодо ойноп отурган Айдана терезеге ойлуу тигиле токтоп калды. Быйылкы кыш ага узак да, көңүлсүз да сезилди. Ноталарды көңүлсүз барактаган ал эшиктин коңгуроосуна сүйүнүп кетти.
– Сен кайдан?
– Сага келдим.
Кубат Рустамдын жакын досу болчу. Көп күндөрдү чогуу өткөрүшчү. Айдананын көз алдына Кубат экөөнүн акыркы сүйлөшкөнү эсине түштү.
– Айдана, бүгүн маанайыңды бузгум келген эмес. Бирок...
– Суранам, бузбай эле койчу. Өмүрүмдө биринчи жолу туулган күнүмдө аябай бактылуу болуп, толкунданып турам.
– Рустам үчүнбү?
“Ооба” дегенсип башын ийкеген Айдана суу жээгине отура кетти.
– Ал сага татыктуу эмес!- деп жиберди жүрөгү кызганычтан өрттөнгөн Кубат. Айдана көзүн жума бактылуу жылмайып турду.
– Билем. Баары айтышат. Чын эле Рустам кайда, мен кайда? Сулуу, таланттуу, атактуу композитордун жалгыз уулу кантип эле байкуш, жетим, сулуу эмес Айдананы карап калсын. Чын айттымбы? Бирок жашоодо ушундай да болот тура. Эч кимиң тең көрбөсөң да, Рустам мени сүйөт.
Ошондуктан муну эч ким, эч нерсе өзгөртө албайт деп ойлойм.
– Жок, сен мени туура эмес түшүнүп алдың. Сен дүйнөдөгү эң сулуу, эң мээримдүү кызсың. Тескерисинче, сендей таза кызга Рустам тең эмес деп жатам. Билесиңби, ал... Ал деген...
Кубат кызарып, мукактанып кетти да, Айдананын билегин назик сылап жиберди.
– Куба, сен анын жакын досу эмессиңби?
– Досумун. Ошон үчүн мен аны сенден жакшыраак билем. Кеп анда деле эмес. Мен сага баары бир айтышым керек. Мен сени жакшы көрөм.
– Кубат, мен Рустамды сүйөм. Эч ким мени андан ажырата албайт. Мени кечир,- деп баса берген.
Ушул нерселер көз алдынан кайкып өттү.
– Келген мейманды босогого коюп койбой, өт десең боло...
Кубаттын коңур үнү аны ойготуп жибергендей болду.
– Кечирип кой, ойлонуп кетиптирмин. Кел, өйдө өт.
Айдана бажырайган роза гүлдөрүн вазага салып жатып, өзү да байкабай оор үшкүрүп алды.
– Кандай жашап жатасың?
– Жакшы. Баары жайында...
Канчалык аракет кылганы менен, экөөнүн ортосундагы оңтойсуздук кетпей койду. Чай ичип болуп ордунан турган Кубат кетүүгө камынды.
– Кой, мен жылайын. Сенин абалыңды билип коёюн деп эле киргем. Баса, кечээ Рустамды көрдүм. Кубанып жүрөт...
– Рустамды... Кубанып жүрөт дейсиңби? Эмнеге?
– Уулдуу болгонун уккан жок белең?
Айдананын денеси титирей түштү. “Кубанып жүрөт экен да. Уулдуу болуптур. Эми мени ойлогонго да чамасы келбей калса керек. Эмнеге мени ойлойт эле? Эми экөөбүз эки башка жээктин адамыбыз. Кызык, эгерде ал мени унутса, эмне үчүн мен аны унута албай жатам? Мага эмне үчүн ушунчалык оор болуп жатат?”- деп ойлоп турду.
– Бактылуу болсун!- деди бир аздан кийин. Бул Рустамга айтылдыбы же анын баласына айтылдыбы, өзү да аңдаган жок.
– Болуптур, баары жайында болсо мен кетейин…
– Жакшы бар.
Сыртка чыгып бара жаткан Кубат Айдананы ийинден ала өзүнө каратты. Кыздын көздөрү жардын кырында турган аркардыкындай жалдырап турганын көрүп аяп кетти.
– Чын эле баары жайындабы?
Буулугуп турган кыздын көзүнөн жаштар куюлуп кетти. Кантип Кубатты кучактап, энтиге көз жаш төгүп жибергенин билбей калды.
– Жок, баары жайында эмес. Баары мен каалагандай эмес. Мен кыйналып жүрөм. Мен кимдир бирөөнүн тагдырын карызга алгандай кыйналып кеттим. Эч качан мындай кыйналган эмесмин. Эмне кыларымды билбей калдым. Канчалык анын элесин өзүмдөн кубалаган сайын, ошончолук ээрчичү болду. Чыдай албай калдым, мындан ары. Эмне кылайын? Айтчы, бул нерседен кантип кутулушум керек? Менин даңкым, жеттим деген бийиктиктеримдин баары анын жанында, анын бир көз карашынын алдында түккө турбаган нерсе.
Айдана айтып жатты, ыйлап жатты. Оо, дегеле көптөн бери мынчалык ачылып бир адамга сырын айта элек эле. Буулуп турган каптын оозу ачылып кеткендей, болгон ызасын, бугун, айласыздыгын Кубаттын алдында төгүп жатты. Кубат апкаарып калды. Кыздын дирилдеген назик денесин кучактап, оозуна сөз кирбей турду.
– Бардыгы өтөт. Бардыгы жайына келет. Ыйлабачы... Сага мурун эле айтпадым беле? Ал адам сенин теңиң беле?
Кучактап турган боюнча маңдайынан сүйүп алды.
– Каалайсыңбы? Азыр эле жетелешип кирип барып, атам менен апамды сүйүнтөбүз. Сен аларга жакшы келин болосуң. Мен сени коргой алам.
Көз жашы төгүлүп жаткан кыз селт эте түштү. Боюн жыйып, акырын оолактай берди.
– Ал эмне дегениң?
– Мен мурун эле сени жакшы көрчүмүн. Болгону, Рустамдан кийин жолуктук. Эх, кандай гана өкүндүм дейсиң?! Кандай гана жаным кыйнала кызгандым?! Бирок сенин көзүңө андан башка эч ким көрүнбөй койду. Сен азыр ойлоп жатасың, эркектин баары бирдей, куру убада менен тил эмизе беришет деп. Андай эмес. Рустамдын аркасынан жүгүргөн кыздар мурун эле көп болчу. Андай эркектер кимдин ким экенин билбей калышат. Туурабы? Азыр да кеч эмес. Мен эч качан мурунку жашооңду эстебейм. Сага да эстегенге мүмкүнчүлүк бербейм. Баарын жаңыдан баштайбыз. Макул деген гана бир сөзүң...
Айдана ойго туна түштү. Жалгыздык жанына батып турганда Кубаттын жалындуу сөздөрү, көздөрүндө калкыган махабаты жаралуу жүрөгүнө майдай жагып турду. Бирок ал таптакыр башка адам болчу. Дилине, жүрөгүнө жат адам эле. Көз ирмемге Кубат экөөнүн үй-бүлө болуп жашап жатканын көз алдына келтирди да, аста башын чайкады.
– Жок, Кубат, экөөбүз тең азыр жашообуздагы эң чоң катачылык кетиришибиз мүмкүн. Сени бактысыз кылып, кийин бармагымды кырча тиштегим келбейт.
Кубат Айдананын көзүн карап, анын артка кайтпай турганын сезди да, үн катпастан эшикке бет алды. Аркасынан үнсүз телмирген Айдана жалгыз кала берди.
ххх
Наристенин жыты кандай таттуу. Рустам уулунун жытын искеп алып жылмайып алды. Ымыркай атасынын демин сезгендей ал көзүн ачып-жуумп, эрдин чормойтуп жатты.
– Айдин, сен билесиңби, атаң сени жанындай көрөт. Кичине торолсоң, жөжөдөй кылып жанына ээрчитип алат. Анан экөөбүз көп жерге барабыз, көп жерди кыдырабыз.
– Кичине неме сенин айткандарыңды түшүнөт деп жатасыңбы?- деп алды ууртунан жылмайган Айнура.
– Түшүнөт. Уулум экөөбүз бири-бирибизди жакшы түшүнүшөбүз.
– Баса, апам “бала торолгондо мага берип, жумушка чык” деп жатат. Сен кандай дейсиң?
Рустам аялын таң кала тиктеп алды.
– Сен эмне, макул болгон жатасыңбы?
– Сага айтуу жеңил. Күнү кечке бала менен алышып отурсам, кечинде келип же жылуу сөз айтпайсың.
Мени жаман көргөндөрдү,
мен жаман көргөнгө убактым жок! Анткени мен, мени жакшы көргөндөр менен гана алекмин!
#20 16 October 2015 - 13:37
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1067
- 14 May 15
- : 28 Nov 2019 07:18
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:ордолуу ОШ
– Эмне, макул болгон жатасыңбы?
– Сага айтуу жеңил. Күнү кечке бала менен алышып отурсам, кечинде келип же жылуу сөз айтпайсың. Келе элек жатып каарый баштайсың. Анан дагы мага айтып коёт “үйдө отур” деп... Ах, үйдө отурган аялдарга кандай гана боорум ачыйт. Байкуштар...
– Менин оюмча, үйдө отурган аялдар эң бактылуу аялдар. Алар жашоосундагы эң ыйык миссияны аткарып жатышат. Түшүнбөйм, сага эмне жетишпейт?
– Мага мамиле жетишпейт. Кечке жалгыз отурам.
– Анда жаныңдан чыкпай отуруп алайын, ошондо сага жакшы болобу? Эмне деп жатканыңды өзүң сезип жатасыңбы? Экөөбүздү балабыз менен кошуп ким багат?
– Мен сени үйдө отур деп айткан жокмун. Мен жумушка чыгып иштейм деп жатам. Баланы апам багып берет.
– Сага чындап жин тийген окшойт, Айнура. Эмчектеги үч айлык баланы апаң кантип багат?
– Багат. Жумушка чыгам дедим, чыгам.
Айнура Рустамды тиктеп тура берди. Чын эле акылга сыйбаган иш экенин сезип турат дечи. Бирок Рустамдын өзүнө болгон мамилеси өзгөрбөгөнүнөн улам ушул ишке барууну чечкен эле. Атактуу акын Абай “сүйбөгөн аялдан сүйкүмдүү балалуу болдум“ деп арман кылгандай, баласын жанындай жакшы көргөнү менен, аялы экөөнүн ортосундагы мамиле муздак боюнча калган. Канчалык байкамаксан болсо да, Айнура муну сезип турчу. Аялы менен урушкусу келбеген Рустам баласын бооруна кыскан боюнча терс бурулду. Жанында бир аз турса андан да жаман сөздөр айтылып, көңүл каларын ойлоп, ичи муздап кетти. Ансыз да бир жуманын төрт күнүн уруш менен өткөрүп жатышкан. Рустам баласын жылуу кийинтти да, сыртка багыт алды.
– Баланы үшүтөсүң. Кайда алып барасың?
– Сага баары бир эмеспи?- бурк эткен Рустам аны карап да койгон жок. Айнуранын кыйкырганын элес албай, колундагы бала менен көчөгө чыкты. Сыртка чыгып эмне кыларын билбей басып жүрүп, азгырыктуу ой дилине орной түштү. Андан аркысын таразалап ойлонууга чамасы келбеди. Машинесине тез отуруп, баласын арткы орундукта турган себетке салды да, тааныш үйдү көздөй айдап жөнөдү.
ххх
Эшиктин коңгуроосу тынбай чырылдап жатты. Айданага Рустамдын коңгуроо басканы да тааныш болчу. Кулак төшөп, тунжурай түштү. “Ошол!” деп алды алдастаган ою. “Жок, ал кайдан келмек эле?” деди ага каршы ойлору. Тез барып эшикти ачып жиберип, көргөн көзүнө ишенбей туруп калды. Колундагы үч айлык наристени кучактаган Рустам босогодо турган эле.
– Сен?!
– Айка...
Айдана бирде Рустамдын жалдыраган көздөрүнө тигилип, бирде колундагы кыбырап жаткан балага тигилип дендароо болуп тура берди.
– Эмне келдиң?- деди алсыз шыбырап. Ушуну эле күтүп тургансып, көзүнөн бермет жаштар куюлуп кетти.
– Билбейм, Айнура менен урушуп сыртка чыккам. Кайда барарымды билбей сага келдим. Кечирип кой. Кет десең, кетип деле калам. Бирок...
– Кет! Кетип калганың оң. Жараатымдын картын кайра-кайра сыйрый бербей кетип калганың жакшы.
Башы шылк дей түшкөн Рустам айласыз артка кайрылды. Айдана Рустамдын уулун көргүсү, колуна алгысы келип кетти. Жакында чет өлкөгө кетет. Балким, бул акыркы жолугушуудур. .. Ушул ой келгенде кантип кыйкырып жибергенин сезбей калды.
– Токто...
Бир аз убакыттан кийин наристени ортого койгон экөө сөздү эмнеден баштаарын билбей отурушту. Ымыркайдын үн салганынан, колу-бутун тыбырата күлүп жатканынан Айдана көзүн тартып ала албай отура берди.
– Аты ким?
– Айдин.
– Балалуу болгон бакыт чыгар...
– Бакыт экен. Бирок жанымдын жартысы сенин жаныңда калгандай кыйналып жүрөм. Билбейм, жашап кетем, көнүп кетем деген сайын Айнура экөөбүздүн арабыз ачылгандан ачылып баратат. Ал нерсени бала менен бүтөй албайт экенсиң. Кечир, келип алып мага айтканы ушул дээрсиң. Сенден башка акылдашар адамым жок.
Айдана үн каткан жок. Баланы колуна алып балапан жытын искеп, ыйлап жаткан жүзүн жашыра берди. Анын үнсүз ыйлап жатканын Рустам сезди. “Сен, балким, менин балам болмоксуң. Мен сени кандай гана жакшы көрөт элем. Бирок болбоду. Эми алыска кетип баратам. Атаңды унутуш үчүн, жаңы турмуш башташ үчүн ошол кадамга барганга аргасызмын”.
Үнсүз жымжырттыкта отура беришти. Ортосундагы бала эринин соро уктап калган. Анын чукуранып кеткенинен Айдана селт дей түштү.
– Эми сен үйгө бар. Баланын курсагы ачты окшойт. Келгенден бери бир топ убакыт өттү.
– Сен өзүң тууралуу эч нерсе айтпадың го.
– Менде баары жакшы. Концертим жакшы өттү. Жакында Түркияга кеткени жатам. Окуумду ал жактан улантууну чечтим. Алым байке баарын уюштуруп берди.
Рустам Айданага жалт карап алды. Кызганууга эми акысы жок экенин сезгени менен, көздөрү кызарып азыр Алымды көрсө басып жыгылганга даяр эле.
– Демек, баары чечилген экен да.
– Ооба, мени бул жакта кармай турган эч нерсе жок. Апам болсо эч кайда кетпейт элем. Ал эми өгөй атам үйлөнүп алганын уктум. Иним болсо окуп жүрөт. Колумдан келишинче каралашып турам.
– А менчи?
– Сенби?- аргасыз жылмайып алган Айдана күлө сүйлөдү.
– Сен жалгыз эмессиң. Уулуң бар өзүңө окшогон. Аялың, апаң, атаң бар. Сен бактылуу адамсың, Рустам. Эмне кааласаң, сенде баары бар.
– Мен эң бактысыз адаммын. Анткени сени жаныма сактап кала албадым. Сенин жаныңда гана өзүмдү бактылуу сезмекмин.
Айдана мындан ары угуп турганга чыдабай кетти. Ордунан туруп колундагы наристени атасынын колуна берди да, шуу үшкүрүп алды.
– Рустам, сен мен билген адамгерчиликтүү, бийик, боорукер адам катары калышыңды каалар элем. Сага болгон ак сезимиме кир жукпашын каалайт элем. Турмуштун майда-барат нерселерине чалынып мүңкүрөбө, сүрдөбө.
– Сен тубаса музыкантсың. Баары бир сенин ордуң сахнада. Убадаңды бер мага. Эч качан өзгөрүлбөйм деп убадаңды бер.
– А сен мени эч кимге алмаштырбайм деп убада бере аласыңбы?- деди Рустам кызганычын жашыра албай.
Айдана каткырып күлүп жиберди. Күлкүсү кайгылуу да, бир эсе ызалуу да эле.
– Убада бере албайм,- деди күлкүсүн токтотуп. Сен унут, баарын унут. Унутууга тийишсиң. Балаңды, аялыңды бактылуу кылууга тийишсиң. Эми экөөбүздүн жолубуз чындап эле бөлөк.
Рустам мындан ары чыдай албайт эле. Айдананын маңдайынан бир жыттап алып, эшикке бет алды.
ххх
Аэропорт. Кыштын ызгаары бетин аймалаган кыз кайдадыр алысты тиктеп турду. Мына, жаңы жашоонун босогосу. Мындан ары бардыгы башкача болот. Көкүрөгүндө эч кандай толкундоону да, өкүнүүнү да сезген жок. Тек сүйүктүүсүнүн көздөрүн бир көрүп алгысы, акыркы жолу ак жол каалоону тилеп турду. Бир үшкүрүп алып, трап менен өйдө көтөрүлө баштады. Бир аздан кийин учак абага көтөрүлүп, алыстап барып, акыры биротоло жок болуп кетти. Ал эми андан алыс эмес жерде машинасынын ичинде асманды армандуу тиктеген Рустам отурган эле. Бир аздан соң ал дагы машинасын катуу айдап, белгисиз тарапка бет алды.
Мезгил бир жерге токтоп турбайт тура. Андан бери кыш беш жолу ак жамынып, беш жолу жаз келди. Өмүр дөңгөлөгү өз калыбында айланып жатты. Рустам жогорку окуу жайын бүтүрүп, иштеп, жеке адвокаттык контора ачканга жетишти. Мыкты адис, күчтүү адвокат катары таанылып, максатына жетти. Атасы менен апасын өлкөдөн өлкөгө саякаттатып, уул милдетин да мыкты аткарып жатты.
Сыртынан караган адамга бардыгы жайында болчу. Балким, баары жайында боюнча калмак. Эгерде бир окуя болбогондо. ..
Үйүнө кеч келген Рустамды уулу тосуп чыкты.
– Ата-а!
Кыйкырып, көзү жайнай түшкөн уулу атасы келери менен чуркап чыгып мойнуна асылмай адаты бар. Аркасынан чыга калган Айнура кучакташкан ата-баланы көрүп, бактылуу жылмайды.
– Келдиңби? Айдин улам чыга берип тажатып жиберди.
– Айдин, сен ушинттиңби?
Эркелете уулунун мурдунан жыттаган Рустам үйгө бет алды.
Жайма-жай чечинип, телевизорду иштетип, столдогу гезиттерди барактай баштады. Күйөөсү гезитти бир карап алмайынча келбесин билген Айнура ашканасына чыгып кетти. Акырын көз жүгүртүп келе жаткан Рустам тааныш өңдү көрүп, жүрөгү болк дей түштү. “Жергиликтүү кабарлар” деген рубриканын алдында Айдананын сүрөтү бадырайып турган экен. “Кыргызстандык көрүнүктүү ырчы кайрадан мекенине ийгиликтер менен кайтып келди” деп башталган кичине макаланы көз ирмемде окуп чыкты. “Келген экен да” бул кабарга күйөрүн же сүйүнөөрүн билбей турду. Анткени анын турмушка чыкканын, бактылуу үй-бүлөнүн ээси экенин уккан эле. Алгач кубанычтуу туйлап алган жүрөк, эми сызыла ооруп чыкты. “Кайдан да окудум эле?” деди кыжалат боло.
Ушул учурда чуркап келип моюнунан кучактаган уулун да капарына албады. Тамак ичип отурганын да сезип-сезбей, бир чекитти тиктеп отура берди. Чайды алам деп жатып, калдастап төгүп да алды.
– Сага эмне болду?- таңданган аялынын алдында уурусун карматкандай жалтаңдап кетти.
“Болду, мага эмне болуп жатат? Өзүмдү колго алышым керек” дегени менен, жүрөгү бир нерсени сезгендей дүрбөлөңгө түшүп жатты.
ххх
Дасыккан музыкант катары дагы деле Иман Исаевич окуучуларына сабак берчү. Лекциядан кийин бөлмөсүнө кирип бара жаткан аны тыкан кийинген, татына айым жолун тосту.
– Иман агай, саламатсызбы?
– Саламат.
Бүшүркөй тигилген Иман келиндин жүзүн тиктеп турса да, тааный алган жок.
– Тааныган жоксузбу?
– Тааныган жокмун.
– Мен Айдана эмесминби...
Иман көзүн жүлжүйтө тиктеп турду да, Айдананы тааный койду.
– Сен келдиңби?
– Келдим, агай, жакында эле келдим. Биринчи сизге жолуккум келди негедир.
Бир аздан кийин экөө кабинетте чай ичип отурушту. Ал-жайды, турмушту сүйлөшүштү. Иман Айдананын маанилүү нерсе айта албагандай кысылып турганын байкады.
– Турмушка чыктыңбы, кызым?
– Чыккам.
– Балдарың да бардыр...
– Кызым бар.
Иман таң калгандай суроолуу тигилгенине чыдабай кетти Айдана.
– Иман агай, сиз мени туура түшүнүңүз. Мен бир нерсени бүлдүрөйүн деп келген жокмун. Болгону, бир жакын курбумдун өтүнүчү менен келдим.
– Мен сени неге жаман көрөт элем, кызым. Баарын түшүнүп турам.
– Айтыңызчы, сиз өлүм алдында жаткан адамдын өтүнүчүн жерге таштай алат белеңиз?
– Жок, керээзди аткаруу – ыйык милдет. Сен аны аткарышың керек, кызым. Антип өзүңдү күнөөлүү сезбе. Өзүңдүн элиң, өзүңдүн жериң. Келгениң жакшы болду. Азыр сендей таланттуу музыканттар өтө керек. Алар көпкө сүйлөшүп отурушту. Бирок Айдана Рустам тууралуу сурай албай, Иман ал тууралуу сөз баштай албай кыйналып жатышты. Биринин оозунан чыкса эле экөөнө тең оор болчудай болуп жатты.
– Айдана, мен сенин талантыңды баалайм. Кааласаң жардам берем. Билесиңби, карып бара жатам. Ордумда татыктуу, музыканы түшүнгөн адам калса деп ойлойм. Билесиң, азыр бизде андай адамдар аз. Ошондуктан чыгармачыл адам катары сенин келгениңе кубанып турам.
– Рахмат жылуу сөзүңүзгө. Баса, Рустамдын уулу чоңоюп калгандыр...
– Ооба, жүрөт бир тентек. Чоңоюп калды. Өзүң билесиң, мен Рустамдын кандай чоңойгонун көрбөй калдым. Ошондуктан неберем менен ар бир күнү чогуу болгум келет. Көрсө, бала деген бакыт экен. Баса, сенин кызың канчада?
– Сага айтуу жеңил. Күнү кечке бала менен алышып отурсам, кечинде келип же жылуу сөз айтпайсың. Келе элек жатып каарый баштайсың. Анан дагы мага айтып коёт “үйдө отур” деп... Ах, үйдө отурган аялдарга кандай гана боорум ачыйт. Байкуштар...
– Менин оюмча, үйдө отурган аялдар эң бактылуу аялдар. Алар жашоосундагы эң ыйык миссияны аткарып жатышат. Түшүнбөйм, сага эмне жетишпейт?
– Мага мамиле жетишпейт. Кечке жалгыз отурам.
– Анда жаныңдан чыкпай отуруп алайын, ошондо сага жакшы болобу? Эмне деп жатканыңды өзүң сезип жатасыңбы? Экөөбүздү балабыз менен кошуп ким багат?
– Мен сени үйдө отур деп айткан жокмун. Мен жумушка чыгып иштейм деп жатам. Баланы апам багып берет.
– Сага чындап жин тийген окшойт, Айнура. Эмчектеги үч айлык баланы апаң кантип багат?
– Багат. Жумушка чыгам дедим, чыгам.
Айнура Рустамды тиктеп тура берди. Чын эле акылга сыйбаган иш экенин сезип турат дечи. Бирок Рустамдын өзүнө болгон мамилеси өзгөрбөгөнүнөн улам ушул ишке барууну чечкен эле. Атактуу акын Абай “сүйбөгөн аялдан сүйкүмдүү балалуу болдум“ деп арман кылгандай, баласын жанындай жакшы көргөнү менен, аялы экөөнүн ортосундагы мамиле муздак боюнча калган. Канчалык байкамаксан болсо да, Айнура муну сезип турчу. Аялы менен урушкусу келбеген Рустам баласын бооруна кыскан боюнча терс бурулду. Жанында бир аз турса андан да жаман сөздөр айтылып, көңүл каларын ойлоп, ичи муздап кетти. Ансыз да бир жуманын төрт күнүн уруш менен өткөрүп жатышкан. Рустам баласын жылуу кийинтти да, сыртка багыт алды.
– Баланы үшүтөсүң. Кайда алып барасың?
– Сага баары бир эмеспи?- бурк эткен Рустам аны карап да койгон жок. Айнуранын кыйкырганын элес албай, колундагы бала менен көчөгө чыкты. Сыртка чыгып эмне кыларын билбей басып жүрүп, азгырыктуу ой дилине орной түштү. Андан аркысын таразалап ойлонууга чамасы келбеди. Машинесине тез отуруп, баласын арткы орундукта турган себетке салды да, тааныш үйдү көздөй айдап жөнөдү.
ххх
Эшиктин коңгуроосу тынбай чырылдап жатты. Айданага Рустамдын коңгуроо басканы да тааныш болчу. Кулак төшөп, тунжурай түштү. “Ошол!” деп алды алдастаган ою. “Жок, ал кайдан келмек эле?” деди ага каршы ойлору. Тез барып эшикти ачып жиберип, көргөн көзүнө ишенбей туруп калды. Колундагы үч айлык наристени кучактаган Рустам босогодо турган эле.
– Сен?!
– Айка...
Айдана бирде Рустамдын жалдыраган көздөрүнө тигилип, бирде колундагы кыбырап жаткан балага тигилип дендароо болуп тура берди.
– Эмне келдиң?- деди алсыз шыбырап. Ушуну эле күтүп тургансып, көзүнөн бермет жаштар куюлуп кетти.
– Билбейм, Айнура менен урушуп сыртка чыккам. Кайда барарымды билбей сага келдим. Кечирип кой. Кет десең, кетип деле калам. Бирок...
– Кет! Кетип калганың оң. Жараатымдын картын кайра-кайра сыйрый бербей кетип калганың жакшы.
Башы шылк дей түшкөн Рустам айласыз артка кайрылды. Айдана Рустамдын уулун көргүсү, колуна алгысы келип кетти. Жакында чет өлкөгө кетет. Балким, бул акыркы жолугушуудур. .. Ушул ой келгенде кантип кыйкырып жибергенин сезбей калды.
– Токто...
Бир аз убакыттан кийин наристени ортого койгон экөө сөздү эмнеден баштаарын билбей отурушту. Ымыркайдын үн салганынан, колу-бутун тыбырата күлүп жатканынан Айдана көзүн тартып ала албай отура берди.
– Аты ким?
– Айдин.
– Балалуу болгон бакыт чыгар...
– Бакыт экен. Бирок жанымдын жартысы сенин жаныңда калгандай кыйналып жүрөм. Билбейм, жашап кетем, көнүп кетем деген сайын Айнура экөөбүздүн арабыз ачылгандан ачылып баратат. Ал нерсени бала менен бүтөй албайт экенсиң. Кечир, келип алып мага айтканы ушул дээрсиң. Сенден башка акылдашар адамым жок.
Айдана үн каткан жок. Баланы колуна алып балапан жытын искеп, ыйлап жаткан жүзүн жашыра берди. Анын үнсүз ыйлап жатканын Рустам сезди. “Сен, балким, менин балам болмоксуң. Мен сени кандай гана жакшы көрөт элем. Бирок болбоду. Эми алыска кетип баратам. Атаңды унутуш үчүн, жаңы турмуш башташ үчүн ошол кадамга барганга аргасызмын”.
Үнсүз жымжырттыкта отура беришти. Ортосундагы бала эринин соро уктап калган. Анын чукуранып кеткенинен Айдана селт дей түштү.
– Эми сен үйгө бар. Баланын курсагы ачты окшойт. Келгенден бери бир топ убакыт өттү.
– Сен өзүң тууралуу эч нерсе айтпадың го.
– Менде баары жакшы. Концертим жакшы өттү. Жакында Түркияга кеткени жатам. Окуумду ал жактан улантууну чечтим. Алым байке баарын уюштуруп берди.
Рустам Айданага жалт карап алды. Кызганууга эми акысы жок экенин сезгени менен, көздөрү кызарып азыр Алымды көрсө басып жыгылганга даяр эле.
– Демек, баары чечилген экен да.
– Ооба, мени бул жакта кармай турган эч нерсе жок. Апам болсо эч кайда кетпейт элем. Ал эми өгөй атам үйлөнүп алганын уктум. Иним болсо окуп жүрөт. Колумдан келишинче каралашып турам.
– А менчи?
– Сенби?- аргасыз жылмайып алган Айдана күлө сүйлөдү.
– Сен жалгыз эмессиң. Уулуң бар өзүңө окшогон. Аялың, апаң, атаң бар. Сен бактылуу адамсың, Рустам. Эмне кааласаң, сенде баары бар.
– Мен эң бактысыз адаммын. Анткени сени жаныма сактап кала албадым. Сенин жаныңда гана өзүмдү бактылуу сезмекмин.
Айдана мындан ары угуп турганга чыдабай кетти. Ордунан туруп колундагы наристени атасынын колуна берди да, шуу үшкүрүп алды.
– Рустам, сен мен билген адамгерчиликтүү, бийик, боорукер адам катары калышыңды каалар элем. Сага болгон ак сезимиме кир жукпашын каалайт элем. Турмуштун майда-барат нерселерине чалынып мүңкүрөбө, сүрдөбө.
– Сен тубаса музыкантсың. Баары бир сенин ордуң сахнада. Убадаңды бер мага. Эч качан өзгөрүлбөйм деп убадаңды бер.
– А сен мени эч кимге алмаштырбайм деп убада бере аласыңбы?- деди Рустам кызганычын жашыра албай.
Айдана каткырып күлүп жиберди. Күлкүсү кайгылуу да, бир эсе ызалуу да эле.
– Убада бере албайм,- деди күлкүсүн токтотуп. Сен унут, баарын унут. Унутууга тийишсиң. Балаңды, аялыңды бактылуу кылууга тийишсиң. Эми экөөбүздүн жолубуз чындап эле бөлөк.
Рустам мындан ары чыдай албайт эле. Айдананын маңдайынан бир жыттап алып, эшикке бет алды.
ххх
Аэропорт. Кыштын ызгаары бетин аймалаган кыз кайдадыр алысты тиктеп турду. Мына, жаңы жашоонун босогосу. Мындан ары бардыгы башкача болот. Көкүрөгүндө эч кандай толкундоону да, өкүнүүнү да сезген жок. Тек сүйүктүүсүнүн көздөрүн бир көрүп алгысы, акыркы жолу ак жол каалоону тилеп турду. Бир үшкүрүп алып, трап менен өйдө көтөрүлө баштады. Бир аздан кийин учак абага көтөрүлүп, алыстап барып, акыры биротоло жок болуп кетти. Ал эми андан алыс эмес жерде машинасынын ичинде асманды армандуу тиктеген Рустам отурган эле. Бир аздан соң ал дагы машинасын катуу айдап, белгисиз тарапка бет алды.
Мезгил бир жерге токтоп турбайт тура. Андан бери кыш беш жолу ак жамынып, беш жолу жаз келди. Өмүр дөңгөлөгү өз калыбында айланып жатты. Рустам жогорку окуу жайын бүтүрүп, иштеп, жеке адвокаттык контора ачканга жетишти. Мыкты адис, күчтүү адвокат катары таанылып, максатына жетти. Атасы менен апасын өлкөдөн өлкөгө саякаттатып, уул милдетин да мыкты аткарып жатты.
Сыртынан караган адамга бардыгы жайында болчу. Балким, баары жайында боюнча калмак. Эгерде бир окуя болбогондо. ..
Үйүнө кеч келген Рустамды уулу тосуп чыкты.
– Ата-а!
Кыйкырып, көзү жайнай түшкөн уулу атасы келери менен чуркап чыгып мойнуна асылмай адаты бар. Аркасынан чыга калган Айнура кучакташкан ата-баланы көрүп, бактылуу жылмайды.
– Келдиңби? Айдин улам чыга берип тажатып жиберди.
– Айдин, сен ушинттиңби?
Эркелете уулунун мурдунан жыттаган Рустам үйгө бет алды.
Жайма-жай чечинип, телевизорду иштетип, столдогу гезиттерди барактай баштады. Күйөөсү гезитти бир карап алмайынча келбесин билген Айнура ашканасына чыгып кетти. Акырын көз жүгүртүп келе жаткан Рустам тааныш өңдү көрүп, жүрөгү болк дей түштү. “Жергиликтүү кабарлар” деген рубриканын алдында Айдананын сүрөтү бадырайып турган экен. “Кыргызстандык көрүнүктүү ырчы кайрадан мекенине ийгиликтер менен кайтып келди” деп башталган кичине макаланы көз ирмемде окуп чыкты. “Келген экен да” бул кабарга күйөрүн же сүйүнөөрүн билбей турду. Анткени анын турмушка чыкканын, бактылуу үй-бүлөнүн ээси экенин уккан эле. Алгач кубанычтуу туйлап алган жүрөк, эми сызыла ооруп чыкты. “Кайдан да окудум эле?” деди кыжалат боло.
Ушул учурда чуркап келип моюнунан кучактаган уулун да капарына албады. Тамак ичип отурганын да сезип-сезбей, бир чекитти тиктеп отура берди. Чайды алам деп жатып, калдастап төгүп да алды.
– Сага эмне болду?- таңданган аялынын алдында уурусун карматкандай жалтаңдап кетти.
“Болду, мага эмне болуп жатат? Өзүмдү колго алышым керек” дегени менен, жүрөгү бир нерсени сезгендей дүрбөлөңгө түшүп жатты.
ххх
Дасыккан музыкант катары дагы деле Иман Исаевич окуучуларына сабак берчү. Лекциядан кийин бөлмөсүнө кирип бара жаткан аны тыкан кийинген, татына айым жолун тосту.
– Иман агай, саламатсызбы?
– Саламат.
Бүшүркөй тигилген Иман келиндин жүзүн тиктеп турса да, тааный алган жок.
– Тааныган жоксузбу?
– Тааныган жокмун.
– Мен Айдана эмесминби...
Иман көзүн жүлжүйтө тиктеп турду да, Айдананы тааный койду.
– Сен келдиңби?
– Келдим, агай, жакында эле келдим. Биринчи сизге жолуккум келди негедир.
Бир аздан кийин экөө кабинетте чай ичип отурушту. Ал-жайды, турмушту сүйлөшүштү. Иман Айдананын маанилүү нерсе айта албагандай кысылып турганын байкады.
– Турмушка чыктыңбы, кызым?
– Чыккам.
– Балдарың да бардыр...
– Кызым бар.
Иман таң калгандай суроолуу тигилгенине чыдабай кетти Айдана.
– Иман агай, сиз мени туура түшүнүңүз. Мен бир нерсени бүлдүрөйүн деп келген жокмун. Болгону, бир жакын курбумдун өтүнүчү менен келдим.
– Мен сени неге жаман көрөт элем, кызым. Баарын түшүнүп турам.
– Айтыңызчы, сиз өлүм алдында жаткан адамдын өтүнүчүн жерге таштай алат белеңиз?
– Жок, керээзди аткаруу – ыйык милдет. Сен аны аткарышың керек, кызым. Антип өзүңдү күнөөлүү сезбе. Өзүңдүн элиң, өзүңдүн жериң. Келгениң жакшы болду. Азыр сендей таланттуу музыканттар өтө керек. Алар көпкө сүйлөшүп отурушту. Бирок Айдана Рустам тууралуу сурай албай, Иман ал тууралуу сөз баштай албай кыйналып жатышты. Биринин оозунан чыкса эле экөөнө тең оор болчудай болуп жатты.
– Айдана, мен сенин талантыңды баалайм. Кааласаң жардам берем. Билесиңби, карып бара жатам. Ордумда татыктуу, музыканы түшүнгөн адам калса деп ойлойм. Билесиң, азыр бизде андай адамдар аз. Ошондуктан чыгармачыл адам катары сенин келгениңе кубанып турам.
– Рахмат жылуу сөзүңүзгө. Баса, Рустамдын уулу чоңоюп калгандыр...
– Ооба, жүрөт бир тентек. Чоңоюп калды. Өзүң билесиң, мен Рустамдын кандай чоңойгонун көрбөй калдым. Ошондуктан неберем менен ар бир күнү чогуу болгум келет. Көрсө, бала деген бакыт экен. Баса, сенин кызың канчада?
Мени жаман көргөндөрдү,
мен жаман көргөнгө убактым жок! Анткени мен, мени жакшы көргөндөр менен гана алекмин!
- (2 )
-
- 1
- 2