Супер-Инфо
super.kg
видео
[14:20, 09.02.2016] ibragim: «Момун-мусулмандын парасатынан (назарынан) сактангыла!
Себеби ал Алланын нуру менен назар салат» (Тирмизии, Тафсир, 15) деп аитуу менен ар бир момунмусулмандын назарынын күчү ыиманынын даражасына жараша болооруна ишарат жасаган. Андыктан олуялардын назары жөнөкөи мусулмандардын назарына салыштырмалуу алдаканча күчтүү болот.
Жогорудагы хадистеги «этият болгула!» деген эскертүү «Рухании жактан баралына келген муршиддерге жашыруун оилор менен барбагыла!
Себеби алар артыкча парасаты менен силердин жашырып жаткан нерселериңерди да көрөт» деп жатат. Анткени назары мына ушундаи күчкө толгон адамдар үчүн сырткы көшөгөлөр алынып салынгандыктан акыикаттар даана көрүнөт.
«Назар» муршиддин рухании тарбияда колдонгон «таважжух» ыкмасынын өзүнчө «көпүрөсү» болгондуктан шакирттер үчүн муршиддин назарына илинүү Жараткан Алланын өзгөчө белеги катары кабылданат.
Өз:
Муршид рухании тарбиясынын таважжух ыкмасында колдонгон эң таасирлүү жол бул «өз». Бул «куддиса сиррух» делген олуя пендедеги «сырдын» колдонулушу аркылуу жүзөгө ашат. Мунун маани-маңызын адамдардан аны колдонгон адам гана билет. Бул «тажрыиба» жүзүндө болгондуктан китептерде жазылбаит.
[14:21, 09.02.2016] ibragim: д. Дуба
Муршид шакиртине багыт берүүдө колдонгон ыкмаларынан дагы бири – бул дуба.
Бул дагы акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) сүннөтүнө такалат.
Учурунда азирети Умар мусулман болгонго чеиин эң коркунучтуу кылмышка, б.а., азирети Паигамбарыбызды өлтүрүү кылмышына барууга бел баилаган эле. Бирок акыркы Паигамбардын бул окуядан мурун Жаратканга алакан жая кылган дубасынын берекеси менен азирети Умар ошол оор кылмышынан баш тартып, Жараткандын адал жолуна кадам таштаган эле. Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын жашоосунда буга окшогон мисалдар арбын.
Азирети Паигамбарыбызды учурунда таш бараңга алган Таифтик Сакиф уруусун жер менен жексен кылып жиберүүгө даяр турган периштелерге ал бул дүинөгө «ыраиымдуулуктун паигамбары» катары жөнөтүлгөндүгүн аитып, Сакиф уруусу үчүн Жараткан Аллага алакан жая адал жолго түшүшүн суранып дуба кылган. Мына ушул дубанын берекеси менен бул уруу кыска мөөнөттүн аралыгында мусулман болуп, Паигамбарыбызга келишкен. 84
Шаиба аттуу бир сахаба мынабу окуяны аитып берген:
«Хунаин казатында акыркы Паигамбар (саллаллаху алеихи васаллам) менен бирге болдум. Мен мусулмандарга жардам берүү үчүн эмес, Хавазин уруусу Кураиш уруусуна жардам берип, мусулмандарга каршы согуш жарыялашы мага абдан оор келгендиги үчүн гана согушка чыккан элем. Согуш учурунда Паигамбарыбызга (саллаллаху алеихи васаллам):
- Мен ак-кара аттарды көрүп жатам – дедим.
Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам):
- Шаиба, билесиңби, мусулмандарга жардам берүү үчүн келген ал аттарды каапырлар гана көрөт – деди да, колу менен аркама уруп, Жаратканга:
«Оо, Жараткан Алла! Шаибага туура жолуңду көргөзө көр...» деп дуба кылды. Бул дубаны экинчи жолу каиталап, дагы урду. Үчүнчүсүндө да ушул эле дубаны каиталап,[14:
22, 09.02.2016] ibragim: аркама уруп колун алган кезде мен үчүн жер жүзүндө андан өткөн сүиүктүү эч бир адам калбагандаи жан дүинөм балкып эле олтуруп калдым» (Ибн Касир, ал-Бидая, 4, 333).
Атактуу хадисчи сахаба азирети Абу Хураиранын апасы да уулунун ыиман чакырыгын канча ирет четке какканына карабастан,
акырында акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) ак дубасынын берекеси менен адал жолго түшкөн. 85
Дубанын таасири азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) мураскорлорунда да жогору даражада болот.
Дуба тигил же бул өңүттө өзүнүн жыиынтыгын берет. Эгер дубадагы сураныч «кадар-у мутлакка» (Жараткан сызган ченөлчөмгө) каршы келгендиктен натыижасыз калса, анын акыбети акыретте берилет. Бул жагдаи хадистер менен тастыкталган.
86
Ошондои эле дубанын береке алып келиши үчүн сөзсүз түрдө такыбаа пенденин дуба кылышы шарт эмес. Ал үчүн эң ириде чын ыкластан жан дил менен дуба кылуу зарылчылыгы талап кылынат. Андыктан такыбаа болобу, күнөөкөр болобу, аитор, ким болбосун, мусулман боордошу үчүн чын ыкластан кылган дубасы дагы өзгөчө мааниге ээ.
Пенде канчалык күнөөгө батса да, Алла Таала андан жүз үирүбөит. Себеби Алла Тааланын ыраакымы чексиз! Ошону менен бирге бул дүинөдө пенде үчүн көз жумганга чеиин Жараткан Аллага алакан жая кечирим суроо мүмкүнчүлүгү да жандуулугун сактаит.
Мына ошондуктан аирым бир пенделердин «менин дубамдан эмне чыкмак эле» деген чолок оиго алдырып, өзү, жакындары үчүн, ошондои эле жалпы мусулмандар үчүн дуба кылуудан тартынганы дурус эмес. Эң күнөөкөр пенденин жан дили менен Жаратканга тизе бүгүп бирөө үчүн кылган дубасы дагы кабыл болушу толук мүмкүн.
Жараткан Алла каалаган пендесинин дубасын кабыл кылаарын эсибизден чыгарбоо абзел.
Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) сахабаларын мусулман боордоштору үчүн Жараткан Аллага ар качан дуба кыла жүрүүгө чакырган.
Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) умра ибадатын аткарууга жол сураган азирети Умарга уруксат берип жатып:
[14:22, 09.02.2016] ibragim: «Дуба кылганыңда бизди унута көрбө (биз үчүн да дуба кыл), боордошум!
» деп андан өзү үчүн да дуба кылышын суранган (Тирмизии, Даават, 109; Абу Давуд, Витр, 23).
Азирети Умар акыркы Паигамбардын суранычынын алдындагы сүиүнүчү менен тең бөлүшүп:
«Ошондогу сүиүнгөнүмдү аитпаңыз, кубанычым коинума батпаи бүт дүинө менин алдыма жаиылып калгандаи эле болду» деит.
Албетте, азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) Алланын алдында бүтүндөи жандуу-жансыздын арасынан эң сүиүктүү пенде. Ошондои болсо да, ал сахабасынан мына минтип өзү үчүн да дуба кылышын суранган. Бул жагдаи рухании жактан баралына келген пенделер дагы рухании өңүттөн өздөрүнөн төмөн даражадагы адамдардын дубаларынан да паидалануу мүмкүнчүлүгү болгондугун аигинелеп турат.
Азирети Паигамбарыбыз дагы бир күнү азирети Умарга:
«Тааби-ииндин 87 арасынан эң каиырлуу адам «Уваис» аттуу адам болот. Ал Алла Таалага ант берсе, Жараткан Алла аны берген антына бекем турушун камсыз кылат.
Андыктан силерден ким аны менен жолукса, ал силер үчүн Жараткандан кечирим тилесин!» 88 – деген. Азирети Умар кииин Ваисал Каранииге жолугуп, андан дуба кылышын өтүнгөн.
Жогорудан маалым болгондои эле, аирыкча такыбаа, Жараткандын сүиүктүү пенделеринен жакшылык үчүн жалгыз Жараткандын Өзүнө гана алакан жая дуба[14:23, 09.02.2016] ibragim: кылышын сурануу бул акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) жалпы үммөтүнө, момун-мусулмандарга болгон сунушу.
[14:23, 09.02.2016] ibragim: Д . ТАСАВВУФТУК ЫКМА 1. Туура жол жана ыраиАымдуулуктун ыкмасы
Тасаввуфтук руханиис тарбиянын маани-маңызын жакшы түшүнгөн муршиддер акыркы Паис гамбардын жолун жолдоп, көптөгөн адамдардын адал жолго түшүшүнө себепкер болушкан. Алар руханиис тарбияда шакирттердин шык-жөндөмүнө жараша аларга жылуу мамиле жасоону өзүнчө эреже катары кабылдоо аркылуу чоң иис гиликтерге жете алышкан. Алланын сүис үктүү пенделеринин жашоосу бул маселеге баис ланышкан миң бир түрлүү мисалдарга толо. Мына ошол мисалдардын бирин Ибрахим Хаккы Эрзурумиис дин жашоосунан да баис коого болот.
Рамазан аис ы. Күндөрдүн биринде ооз ачмакка Эрзурум облусунан бир аис ылга чакырылган Ибрахим Хаккы устатты алып баруу үчүн бир аис ылдан экинчи аис ылга аты менен каттап иштеген бир каис ырдин адам жиберилген эле. Ибрахим Хаккы учурунда азирети Умардын Кудус шаарына бир төөгө кулу менен кезектеше минип баргандыгын үлгү кылып, чакырылган аис ылга барганча атты тиги адам менен кезектеше минип барууну көздөис т. Каис ырдин олуянын сунушуна:
- Аис ылдагылар муну угушса, мени жаман көрүшөт. Акымды бербеи коиушу да мүмкүн! – деп канча каршы чыкса да, ал:
- Уулум! Демибиздин акырында кандаи абалда болоорубуз белгисиз!
Сен аиылдагылардын сени жектешинен тынчсызданып жатасың. Мен болсо, Алланын алдында боло турган чоң сурактан коркуп жатам!...» деп сөзүнөн каитпаи коет.
Ошентип аиылга жетээрде азирети Умардын мисалындагыдаи болуп, кезек каиырдинге келип калат. Аиылдагы мусулмандардан корккон каиырдин канчалык «чыипыиы» чыгып андан атка минишин суранса да, Ибрахим Хаккы:
- Кезек сеники! – деп, аттын алдына түшүп аиылга кирип келишет.
Кадырлуу коногун чыдамсыздык менен күтүп жаткан эл дароо каиырдинди тегеректеп:
- Ии, де! Жаш болсоң да, атыңа өзүң минип... атаңдаи болгон ак сакалды жөө алып келип... Сен кандаи немесиң, ыя! Биз сени менен ушинтип макулдаштык беле?! – деген сөздөр менен жектеп киришет.
Анда Ибрахим Хаккы ортого түшүп жагдаиды түшүндүрөт.
Эл тынчып басылып калат. Мына ошол учурда элдин арасынан бир адам тиги каиырдинге каирылып:
- Эи, бурадар! Мына, Исламдын аруулугун өз көзүң менен көрдүң! Эч болбосо, мусулман бол! – деит.
Анда тиги адам бир саамга унчукпаи туруп:
[14:24, 09.02.2016] ibragim: - Эгер силер өзүңөрдүн диниңерге чакырып жатсаңар, эч качан! Ал эми мынабу пенденин динине чакырып жатсаңар, мен ал динге жолдо келатканда эле ыиман келтирген болчумун...деп жооп каитарган экен.
Бул да болсо, Алланын сүиүктүү бир пендеси тарабынан көрсөтүлгөн өзүнчө ыраиымдуулуктун мисалы. Мындаи пенделер адам баласына Жараткандын жер жүзүндөгү «халифасы» болуу бактысы ыроолонгондугун жана ага аятта аитылгандаи,
Жараткан Кудурет: «Өз рухунан (кудуретинен бир сыр) үилөгөндүгүн» 89 жакшы билишет. Алар күнөөгө белчеден баткан адамга да, адамдын өзөгүнө ширетилген табигыи дөөлөттү эстен чыгарбаи, жылуу мамиле жасап андан жүз үирүшпөит. Бул чынында эле талаш жаратпас эң оңтоилуу жол. Жараткан Алла Куранда бизге эң көп «ар-Рахмаан» жана «арРахиим» ысымдарын маалымдаган.
Ошондои эле Жараткан Өзү «мээрими бүтүндөи жандуужансызды өз кучагына алган» деген маанини туюндурган «ар-Рахмаан» аттуу өзүнчө сүрөө түшүрүп, анын алгачкы аятын да «ар-Рахмаан» деп баштаган.
Андыктан адам баласына дал ушундаи ыраиымдуулуктун ыкмасы менен жылуу мамиле жасоо Жараткандын ыраазычылыгына эң ылаиыктуу, натыижа жагынан да өтө берекелүү жана адам баласынын көкүрөгүндө сакталуу асыл касиеттерин өөрчүтүп, көркүнө чыгаруучу өзгөчө маанилүү рол оиноит. Себеби бул ыкма аны колдонгон адамга да, колдонулган адамга да, кыскасы эки тарапка тең өзүнчө береке-кут, беипилдик тартуулаит.
Бул ыкма рухании жактан чөгүп бараткан канчалаган пенделердин адал жолго түшүүлөрүнө себеп болбогон!
.. Ал аитылуу Накшибандини «Накшибанди»,
Мавлянаны «Мавляна» кылган эң берекелүү ыиман булагы.Ошондуктан тасаввуфтук ыкма ар качан өзгөчө мааниге ээ. Учурунда Анадолу монгол кыргынына дуушар болгон доордо жашаган Мавляна, Юнус Эмре сыяктуу олуялар жаралуу жүрөктөргө шыпаа болуп, алапаиын таппаи калган мусулмандарга рухании жактан өзгөчө дем-күч беришкен. Алар нечелеген каидыгерлерди ыимандын мөлтүр булагына чаңкаган пенделер катары кабылдап, аларга колдорунан келишинче жардам берүүгө, каидыгерликтин торунан алып чыгууга жанүрөп келишкен. Алар мындаи пенделерди жек көрүүдөн алыс болушкан.
Алар адамдын жан дүинөсүнө жан азык тартуулоого себеп болуу үчүн жанүрөшкөндүктөн адамдарга ар качан боорукер сезим менен жылуу мамиле жасоо аркылуу нечелеген адамдардын адал жолго түшүшүнө себепкер болушкан... Эгер алар тетирисинче орои мамиле жасашканда,
ансыз да каидыгерликтин туткунунда жүргөн адамдарды ого бетер азоолонтуп,
түбү көрүнгүс туңгуюктун кургуиуна житип кетишине түрткү болуп, алар менен мамиле куруу, аларды Жараткандын адал жолуна чакыруу мүмкүнчүлүгүнөн аирылмак. Бул болсо Жараткандын буиругуна карама-каршы келмек.
Ошондои эле Жараткан Алла адамзат тарыхында миңдеген паигамбарларын жиберип, аларга эң ыңгаилуу ыкмалар менен элди адал жолго чакырууларын буируган. Мына ушундаи элди Жараткандын адал жолуна эң оңтоилуу ыкма менен чакыруу деген аруу максатта паигамбарлардын жолун жолдогон Алланын сүиүктүү пенделери дагы жанүрөи аракет кылышкан.
Чексиз Боорукер, Чексиз Мээримдүү болгон Улуу Алла Таала пенделерин адал жолго чакырууда таасирлүү ыкма жөнүндө төмөнкүчө буиурат:
«(Эи, Элчим! Элди) Жараткан Эгеңдин жолуна даанышмандык жана көркөм насаат (жатык, жугумдуу сөз) менен чакыр!...» (Нахл сүрөсү, 125-аят) «Акыикатта,
мен мусулмандарданмын – деп адамдарды Аллага чакырып, өзү да жакшы иштерди жасаган адамдан өткөн жакшы сөздүү (сөзү жугумдуу) ким бар?
"Тасаввуф " китеби "Тасаввуф " китеби
#42 12 February 2016 - 10:04
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:32, 11.02.2016] ibragim: Жакшылык менен жамандык бирдеи болбоит. Сен жамандыкты жакшылык аркылуу жоиууга аракет кыл! Ошондо сага кастыгы бар адам дагы сени менен өтө жакын достои болуп кетээрин (көрөсүң)» (Фуссилат сүрөсү, 33-34-аяттар).
Сунуш кылынган бул ыкманын жүзөгө ашырылышынын натыижасында тарыхта тикенекке аиланган нечелеген жандар гүлгө аиланып, ыимандын мөлтүр булагынан даам сызбаган...
Мавляна олуя адамдарды туура жолго чакыруунун маанилүүлүгү жана анын негизги ыкмасы жөнүндө мындаи деит:
«Темир кара түстүү жана нурсуз болуу менен бирге сүрүлүп иштелген чакта андагы дат кетет. Бул учурда темирдин жүзү жаркып, маңдаиындагы нерселер көрүнөт» «Көөдөн шаарынын суусун булгаба! Ал жерден аи-жылдызды көрөсүң. Себеби адамдар даира сымал. Суусу булганса, андан эч нерсе көрүнбөи калат» ٭٭٭ Мавляна олуя аиткандаи, адамдын жан дүинөсү тунук суу сыяктуу. Ал жаман күнөө иштердин ыпластыгы менен булганса, андан эч нерсе көрүнбөс абалга келет. Мындаи учурда руханияттын асыл таштарын, акыикаттын нурун көрүү үчүн ал сууну тундуруу зарыл. Андыктан тасаввуфтун максаты – напсинин өзүмчүл сезим-туюмдарын теске салып, адам баласын чыныгы беипилдиктин бакчасына алып баруу болуп эсептелет. Ырас, Алла Таала адам баласынын көкүрөгүнө көптөгөн асыл дөөлөттөрдү ширеткен. Адам баласынын кадыр-баркы дал ушул дөөлөттөрү менен жан дүинөсүн көрктөп, ажарын ачканына жараша болот. Рухании жактан баралына келген адам Жараткандын алдына жарык жүз менен алып бара турган жакшылык иштерди жасап, акырети үчүн кам көрүү аркылуу жан дүинөсүн көркүнө чыгарат. Ошентип пенде Курандын тили менен аитканда, «ахсан-у таквим», б.а., «эң мыкты деңгээлде» жаралгандыгынын талабына ылаиык өмүр кечирген болот.
Демек, Алланы жокко чыгарган каапыр, Жаратканга тигил же бул нерсени теңеген жана күнөөгө белчеден баткан эч бир адам туура жолдун чакырыгынан куру калбашы керек. Паигамбарыбыздын доорунда мунун көптөгөн мисалдары бар.
Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) абасы азирети Хамзаны шеиит кылып, жүрөгүн сууткан Вахшини Ислам динине чакырмакка бир сахабасын жиберет.
Вахши азирети Паигамбарыбызга (саллаллаху алеихи васаллам):
«Эи, Мухаммад! Сен өзүң «Алар – Аллага кошуп башка кудаиларга табынбагандар, Алла тыиуу салган тирүү жанды укуксуз өлтүрбөгөн
[14:33, 11.02.2016] ibragim: жана зина кылбагандар (никесиз жакындашпагандар). Кимде ким муну жасаса, ал жазага тартылат. Кыямат күнү алардын жазасы эки эсе болот жана ал (Аллага шерик кошуп өткөндөр) анда түбөлүккө кор болушат» (Фуркан сүрөсү, 68-69-аяттар) деп Алланын өкүмдөрүн аитасың да, мени кантип Исламга чакырып жатасың? Мен бул күнөөлөрдүн үчөөнү тең жасадым. Эми мага каяктагы кечирим?» деит.
Мына ушул учурда Жараткан Алла Таала Паигамбарыбызга төмөнкү аяттарын түшүрөт:[14:34, 11.02.2016] ibragim: «(Элчим!) – ЭиА, өздөрүнө зыян кылып жаткан пенделер! Алланын ыраакымынан үмүтүңөрдү үзбөгүлө! Алла Таала бардык күнөөлөрдү кечирет!
Анткени Ал – Кечиримдүү, Боорукер! – деп аиАткын» (Зумар сүрөсү, 53-аят).
Ошентип Вахши бул аяттын түшүшү менен жаны жаис таап:
Ыраакымың кандаис гана чексиз, оо, Жараткан! – деп Алла Тааладан кечирим тилеп, чын ыкластан тооба кылып достору менен бирге мусулман болгон.
Азирети Хамзаны Ухуд казатында өлтүргөн Вахши эми минтип азирети Вахши болгон эле. Ал мына ушундаис кечиримдин руханиис беис пилдигинин алдында өзүнөзү кечириши үчүн Азирети Хамзанын куну иретинде паис гамбарлыгын жар салган Мусаис ламатулКаззаб аттуу жалганчы адамды өлтүрүп, Ислам дүис нөсүнөн дагы бир бузукулукка чекит коис гон эле.
Азирети Паигамбарыбыздын жанындагы сахабалар:
-Эи, Алланын Элчиси! Бул кечирим тек гана Вахшиге таандыкпы, же жаамы мусулмандарды өз ичине камтыибы? – деп сурашканда акыркы Паигамбар:
- Бардык мусулмандарга тиешелүү! 90 – деп жооп берген.
Чыныгы тооба кылгандар, бул хадисте да маалымдалгандаи, мээримдүүлүктүн таасын үлгүсүн азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздан көрө алышкан. Ошондои эле алар жанга жан азык тартуулаган чексиз кечиримдин кабарын ошол куттуу Паигамбардын өз оозунан угушкан.
Учу-кыиырсыз кечиримдүүлүктүн деңизине ошол аалам Ардагынын (саллаллаху алеихи васаллам) жетеги менен кирүүгө чын ыкластан бел баилашкан.
[14:34, 11.02.2016] ibragim: Андыктан Улуу Жараткан Алла Тааланын учу-кыиырсыз ыраиымдуулугун, мээримдүүлүгүн, чексиз кечиримдүүлүгүн жар салып, үмүт отун тутандыруучу ыкманы колдонуу учурубузда -материалисттик терс таасирлердин алдындабатыш коомчулугу сыяктуу рухании жакырлыктын кесепетин тартып жаткан элибиз үчүн өзгөчө мааниге ээ.
Адамдарды талаш-тартыштарга жетелөөгө эмес, рухании жан азык тартуулоого себеп болууга аракет кылуу алдаканча берекелүү да, жугумдуу да жол. Анткени көп адамдар туура эмес түшүнүктөрдүн түшүмүнөн даам сызган болушу мүмкүн. Ошондуктан көпчүлүк учурда «талаш-тартыш» жолу менен рухании жактан оң жыиынтыктарга жетүү оор. Себеби адам баласынын табигыи өзгөчөлүгүнө терс түшүнүктөр акылга таянган далилдерди кабыл алууда чоң тоскоолдук жаратат. Жүрөккө акыикаттын маани-маңызын жеткирүү үчүн эң ириде жылуу сезим менен мамиле жасап, андагы асыл сапаттарды жандандырууга аракет кылуу эң оңтоилуу ыкма.
٭٭٭ Күнөөкөрлүктүн сормо сазына белчеден баткан адамды аиыптап-жектебеи, мусулманчылыктын парздарын талап кылганга чеиин эң алгач анын жүрөгүн ииге келтирүүгө аракет кылуу зарыл. Ал үчүн аны менен жылуу мамиле куруу зарылчылыгы турат. Ошентип жүрөк даяр абалга келгенден кииин катачылыктардан акырындык менен арылтууга кадам таштоо абзел. Бул багытта азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) күнөөкөр пенделерге түбөлүк бакыттын каалгасын ачып:
«Шапаатым аирыкча үммөтүмдөн чоң күнөө кылгандар үчүн болот» деген сөзүнүн төркүнүн жакшы түшүнүү керек (Абу Давуд, Суннат, 20).
Акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) күнөөкөрлөргө карата жасаган жылуу мамилеси жөнүндө Мавляна олуя:
«Дары оорулуу адамдарды аиыктыруу үчүн бар. Дарт каисы жерде болсо, дабаа ошол жерге барат. Чуңкур каисы жерде болсо, суу ошол жерге агат» деит.[14:35, 11.02.2016] ibragim: Дарынын таасир бериши үчүн жараны алгач көзгө көрүнүпкөрүнбөгөн кирлерден тазалоо зарыл. Бул оорулуу жан дүинөнүн күнөө кирлеринен арылышы, тагыраак аитканда, «тооба» суусу менен жуунушу, дегенди түшүндүрөт. Дары, б.а, шапаат мына ушундан кииин гана күчүнө кирет.
Бул багытта Паигамбарыбыз дагы бир куттуу хадисиндеги:
«Күнөөлөрү үчүн (чын жүрөктөн бушаиман болуп) тооба кылган (б.а., Жараткан Аллага алакан жая кечирим тилеп, экинчи ал күнөөлөргө барбоого сөз берген) адам өмүрүндө эч күнөө жасабагандаи болот» (Ибн Маажа, Зухд, 30) деген сөзү бир жагынан сүиүнчү болсо, экинчи жагынан ушул сүиүнчүнүн шартын маалымдаган.
Мына ушул ыраиымдуулуктун ыкмасындагы асыл максатка бардык паигамбарлар олуттуу мамиле жасагандаи эле, алардын жолун жолдогон Алланын сүиүктүү пенделери да аяр мамиле жасашкан. Ошондуктан ыимандын эң даамдуу, эң берекелүү мөмөсү катары мээримдүүлүк кабыл алынып, пенденин Жараткандын алдындагы «кулчулук» озуипасы кыскача төмөнкү эки негиздин алкагында каралган:
-«Таазим ли-амриллах», б.а., Жараткан Алланын буируктарын жан дил менен сүиүп аткаруу.
- «Шафкат ли-холкиллах», б.а., Жараткан Алланын ыраазылыгы үчүн жандуужансыздарга боорукер сезим менен жылуу мамиле жасоо.
Алланын сүиүктүү пенделеринен саналган Фудаил бин Ияз буга таасын мисал боло алат. Күндөрдүн биринде эл Фудаилдын ыилап жатканын көрөт.
[14:35, 11.02.2016] ibragim: – Эмнеге ыилап жатасыз? – деп сурашат. Анда ал:
– Мага зулумдук кылган бир баикушка боорум ооруп ыилап жатам! Эми, ал менин аиымдан кыяматта шерменде болот, азап чегет...» деп жооп берген экен.
Күндөрдүн биринде Ибрахим бин Адхам жолдо жыгылып калган мас адамды арык боюндагы даракка жөлөп отургузат да, кусунду чачыраган бети-оозун жууп тазалаит.
Мунун себебин сурагандарга ал мындаи деп жооп узатат:
– Эгер Улуу Алла Тааланын ысмын зикир кылып даңазалоо үчүн жаратылган оозун жугундуга толгон чакадаи кылып таштап коисом, урмат-сыи каида калат...
Соолуккан адамды көпчүлүк бир чети аиыптап, бир чети жалооруи карап:
– Хоросандын олуясы Ибрахим бин Адхам сенин оозуңду жууду – дешет.
Муну угаары менен соолуккан адам өзүн жектеит. Алланын сүиүктүү пендесинин ак кызматынан таасирленип, жүрөгү оигонуп, көпчүлүк элдин алдында Жараткан Аллага тообо кылат.
Ушундаи жакшылыкка себепкер болгон Ибрахим бин Адхамга түшүндө Жараткан Алла тарабынан:
«Сен анын оозун Биз үчүн жуудуң! Андыктан Биз да анын жүрөгүн сен (сенин урматың) үчүн жуудук!» деген үн угулат.
٭٭٭ Жараткан Алла Таала азирети Паигамбарыбызга (саллаллаху алеихи васаллам) жана ал аркылуу бүтүндөи мусулмандарга ыиык Куранда төмөнкүчө буирук берген:
«Сен (ар качан) кечиримдүүлүктүн жолун карман! (Элди) жакшылыкка гана чакыр!...» (Аараф сүрөсү, 199-аят) Бул буирукту аткарууда азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз биз үчүн эң мыкты үлгү. Андагы асыл сапат, андагы мээримдүүлүк, боорукерлик, кечиримдүүлүк периштелерди дагы суктандыра тургандаи жогорку деңгээлде болгон.[14:37, 11.02.2016] ibragim: Ал чексиз ыраакымдын талабы. Жаман көз болсо, каарга такалат. Ошол себептен улам жакшы көз Алланын ыраакымынан болгондугу үчүн жаман көзгө үстөмдүк кылуу ыктымалы жогору. Бул абал кудсии хадисте Алла Тааланын: «Ыраакымым каарымдан жогору» деген сөзүнүн талабы (Бухарии, Тавхид, 55). Мына ошондуктан паигамбарлар өздөрүнө каршы чыккан душмандарына үстөмдүк кыла алышкан!» «Андыктан балээден арылуунун жолу бирөөгө зыян кылуу менен эмес, чын жүрөктөн бушаиман болуу аркылуу өтөт. Ал эми бул кечиримдүүлүктү, ыраиымдуулукту, аикөлдүктү, элге жакшылык кылууну талап кылат. «Каиыр-садага балээден сактаит (б.а., балээден сактоого себеп болот)» 92 деген акыркы Паигамбардын хадисин эсиңден чыгарба!
Андыктан рухании илдеттердин дарысы мына ушул жерде жатаарын эсиңе түиүп ал!» «Бирок ошону менен бирге заалымдарды кечирүү (б.а., алардын зулумдугуна кол шилтеп каидыгер мамиле жасоо), алардын залакасын тарткандарга зулумдук кылуу дегендикке жатаарын да унутпа! Ууруларга, күнөөнүн түрүн жасагандарга боор ооруу алардан зыян көргөндөргө ого бетер азап берүү, дегенди түшүндүрөт! » Бул маселедеги тең салмактуулукка өтө аяр мамиле жасоо кажет.
Бир күнү Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) кутман сахабаларына:
«Бири-бири менен урушкан эки боордошуңарды көрсөңөр, аларды жараштырып, зыяны тиигенине да, зыян тартканына да жардам бергиле!» деит. Анда бул сөзгө жакшы түшүнө бербеген сахабалардын:
[14:38, 11.02.2016] ibragim: -Эи, Алланын Элчиси! Зыян тартканын го түшүндүк. Ал эми залакасы тииген адамга кантип жардам беребиз? – деген суроосуна акыркы Паигамбар:
- Анын зыянына тоскоол болуу аркылуу...» деп жооп каитарган (Бухарии, Икрах, 7;
Муслим, Бирр, 62).
Узун сөздүн кыскасы, учурубузда дүинөнүн башка элдериндеи эле, өлкөбүздө жашап жаткан көптөгөн адамдар адам баласына «жасалма» эмес, жан дүинөнү толук канааттандырган табигыи жан азык тартуулаган ыиман өңүтүнөн өзүнчө оор жарат алган канаттуу-кучкачтын элесин берет. Ошондуктан алардын жаратын өтө этияттык менен ыиман булагына жууп, ага «Ислам» дарысын сээп аяр таңуу мусулман баласынан боорукерликти, ыраиымдуулукту талап кылат.
Сунуш кылынган бул ыкманын жүзөгө ашырылышынын натыижасында тарыхта тикенекке аиланган нечелеген жандар гүлгө аиланып, ыимандын мөлтүр булагынан даам сызбаган...
Мавляна олуя адамдарды туура жолго чакыруунун маанилүүлүгү жана анын негизги ыкмасы жөнүндө мындаи деит:
«Темир кара түстүү жана нурсуз болуу менен бирге сүрүлүп иштелген чакта андагы дат кетет. Бул учурда темирдин жүзү жаркып, маңдаиындагы нерселер көрүнөт» «Көөдөн шаарынын суусун булгаба! Ал жерден аи-жылдызды көрөсүң. Себеби адамдар даира сымал. Суусу булганса, андан эч нерсе көрүнбөи калат» ٭٭٭ Мавляна олуя аиткандаи, адамдын жан дүинөсү тунук суу сыяктуу. Ал жаман күнөө иштердин ыпластыгы менен булганса, андан эч нерсе көрүнбөс абалга келет. Мындаи учурда руханияттын асыл таштарын, акыикаттын нурун көрүү үчүн ал сууну тундуруу зарыл. Андыктан тасаввуфтун максаты – напсинин өзүмчүл сезим-туюмдарын теске салып, адам баласын чыныгы беипилдиктин бакчасына алып баруу болуп эсептелет. Ырас, Алла Таала адам баласынын көкүрөгүнө көптөгөн асыл дөөлөттөрдү ширеткен. Адам баласынын кадыр-баркы дал ушул дөөлөттөрү менен жан дүинөсүн көрктөп, ажарын ачканына жараша болот. Рухании жактан баралына келген адам Жараткандын алдына жарык жүз менен алып бара турган жакшылык иштерди жасап, акырети үчүн кам көрүү аркылуу жан дүинөсүн көркүнө чыгарат. Ошентип пенде Курандын тили менен аитканда, «ахсан-у таквим», б.а., «эң мыкты деңгээлде» жаралгандыгынын талабына ылаиык өмүр кечирген болот.
Демек, Алланы жокко чыгарган каапыр, Жаратканга тигил же бул нерсени теңеген жана күнөөгө белчеден баткан эч бир адам туура жолдун чакырыгынан куру калбашы керек. Паигамбарыбыздын доорунда мунун көптөгөн мисалдары бар.
Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) абасы азирети Хамзаны шеиит кылып, жүрөгүн сууткан Вахшини Ислам динине чакырмакка бир сахабасын жиберет.
Вахши азирети Паигамбарыбызга (саллаллаху алеихи васаллам):
«Эи, Мухаммад! Сен өзүң «Алар – Аллага кошуп башка кудаиларга табынбагандар, Алла тыиуу салган тирүү жанды укуксуз өлтүрбөгөн
[14:33, 11.02.2016] ibragim: жана зина кылбагандар (никесиз жакындашпагандар). Кимде ким муну жасаса, ал жазага тартылат. Кыямат күнү алардын жазасы эки эсе болот жана ал (Аллага шерик кошуп өткөндөр) анда түбөлүккө кор болушат» (Фуркан сүрөсү, 68-69-аяттар) деп Алланын өкүмдөрүн аитасың да, мени кантип Исламга чакырып жатасың? Мен бул күнөөлөрдүн үчөөнү тең жасадым. Эми мага каяктагы кечирим?» деит.
Мына ушул учурда Жараткан Алла Таала Паигамбарыбызга төмөнкү аяттарын түшүрөт:[14:34, 11.02.2016] ibragim: «(Элчим!) – ЭиА, өздөрүнө зыян кылып жаткан пенделер! Алланын ыраакымынан үмүтүңөрдү үзбөгүлө! Алла Таала бардык күнөөлөрдү кечирет!
Анткени Ал – Кечиримдүү, Боорукер! – деп аиАткын» (Зумар сүрөсү, 53-аят).
Ошентип Вахши бул аяттын түшүшү менен жаны жаис таап:
Ыраакымың кандаис гана чексиз, оо, Жараткан! – деп Алла Тааладан кечирим тилеп, чын ыкластан тооба кылып достору менен бирге мусулман болгон.
Азирети Хамзаны Ухуд казатында өлтүргөн Вахши эми минтип азирети Вахши болгон эле. Ал мына ушундаис кечиримдин руханиис беис пилдигинин алдында өзүнөзү кечириши үчүн Азирети Хамзанын куну иретинде паис гамбарлыгын жар салган Мусаис ламатулКаззаб аттуу жалганчы адамды өлтүрүп, Ислам дүис нөсүнөн дагы бир бузукулукка чекит коис гон эле.
Азирети Паигамбарыбыздын жанындагы сахабалар:
-Эи, Алланын Элчиси! Бул кечирим тек гана Вахшиге таандыкпы, же жаамы мусулмандарды өз ичине камтыибы? – деп сурашканда акыркы Паигамбар:
- Бардык мусулмандарга тиешелүү! 90 – деп жооп берген.
Чыныгы тооба кылгандар, бул хадисте да маалымдалгандаи, мээримдүүлүктүн таасын үлгүсүн азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздан көрө алышкан. Ошондои эле алар жанга жан азык тартуулаган чексиз кечиримдин кабарын ошол куттуу Паигамбардын өз оозунан угушкан.
Учу-кыиырсыз кечиримдүүлүктүн деңизине ошол аалам Ардагынын (саллаллаху алеихи васаллам) жетеги менен кирүүгө чын ыкластан бел баилашкан.
[14:34, 11.02.2016] ibragim: Андыктан Улуу Жараткан Алла Тааланын учу-кыиырсыз ыраиымдуулугун, мээримдүүлүгүн, чексиз кечиримдүүлүгүн жар салып, үмүт отун тутандыруучу ыкманы колдонуу учурубузда -материалисттик терс таасирлердин алдындабатыш коомчулугу сыяктуу рухании жакырлыктын кесепетин тартып жаткан элибиз үчүн өзгөчө мааниге ээ.
Адамдарды талаш-тартыштарга жетелөөгө эмес, рухании жан азык тартуулоого себеп болууга аракет кылуу алдаканча берекелүү да, жугумдуу да жол. Анткени көп адамдар туура эмес түшүнүктөрдүн түшүмүнөн даам сызган болушу мүмкүн. Ошондуктан көпчүлүк учурда «талаш-тартыш» жолу менен рухании жактан оң жыиынтыктарга жетүү оор. Себеби адам баласынын табигыи өзгөчөлүгүнө терс түшүнүктөр акылга таянган далилдерди кабыл алууда чоң тоскоолдук жаратат. Жүрөккө акыикаттын маани-маңызын жеткирүү үчүн эң ириде жылуу сезим менен мамиле жасап, андагы асыл сапаттарды жандандырууга аракет кылуу эң оңтоилуу ыкма.
٭٭٭ Күнөөкөрлүктүн сормо сазына белчеден баткан адамды аиыптап-жектебеи, мусулманчылыктын парздарын талап кылганга чеиин эң алгач анын жүрөгүн ииге келтирүүгө аракет кылуу зарыл. Ал үчүн аны менен жылуу мамиле куруу зарылчылыгы турат. Ошентип жүрөк даяр абалга келгенден кииин катачылыктардан акырындык менен арылтууга кадам таштоо абзел. Бул багытта азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) күнөөкөр пенделерге түбөлүк бакыттын каалгасын ачып:
«Шапаатым аирыкча үммөтүмдөн чоң күнөө кылгандар үчүн болот» деген сөзүнүн төркүнүн жакшы түшүнүү керек (Абу Давуд, Суннат, 20).
Акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) күнөөкөрлөргө карата жасаган жылуу мамилеси жөнүндө Мавляна олуя:
«Дары оорулуу адамдарды аиыктыруу үчүн бар. Дарт каисы жерде болсо, дабаа ошол жерге барат. Чуңкур каисы жерде болсо, суу ошол жерге агат» деит.[14:35, 11.02.2016] ibragim: Дарынын таасир бериши үчүн жараны алгач көзгө көрүнүпкөрүнбөгөн кирлерден тазалоо зарыл. Бул оорулуу жан дүинөнүн күнөө кирлеринен арылышы, тагыраак аитканда, «тооба» суусу менен жуунушу, дегенди түшүндүрөт. Дары, б.а, шапаат мына ушундан кииин гана күчүнө кирет.
Бул багытта Паигамбарыбыз дагы бир куттуу хадисиндеги:
«Күнөөлөрү үчүн (чын жүрөктөн бушаиман болуп) тооба кылган (б.а., Жараткан Аллага алакан жая кечирим тилеп, экинчи ал күнөөлөргө барбоого сөз берген) адам өмүрүндө эч күнөө жасабагандаи болот» (Ибн Маажа, Зухд, 30) деген сөзү бир жагынан сүиүнчү болсо, экинчи жагынан ушул сүиүнчүнүн шартын маалымдаган.
Мына ушул ыраиымдуулуктун ыкмасындагы асыл максатка бардык паигамбарлар олуттуу мамиле жасагандаи эле, алардын жолун жолдогон Алланын сүиүктүү пенделери да аяр мамиле жасашкан. Ошондуктан ыимандын эң даамдуу, эң берекелүү мөмөсү катары мээримдүүлүк кабыл алынып, пенденин Жараткандын алдындагы «кулчулук» озуипасы кыскача төмөнкү эки негиздин алкагында каралган:
-«Таазим ли-амриллах», б.а., Жараткан Алланын буируктарын жан дил менен сүиүп аткаруу.
- «Шафкат ли-холкиллах», б.а., Жараткан Алланын ыраазылыгы үчүн жандуужансыздарга боорукер сезим менен жылуу мамиле жасоо.
Алланын сүиүктүү пенделеринен саналган Фудаил бин Ияз буга таасын мисал боло алат. Күндөрдүн биринде эл Фудаилдын ыилап жатканын көрөт.
[14:35, 11.02.2016] ibragim: – Эмнеге ыилап жатасыз? – деп сурашат. Анда ал:
– Мага зулумдук кылган бир баикушка боорум ооруп ыилап жатам! Эми, ал менин аиымдан кыяматта шерменде болот, азап чегет...» деп жооп берген экен.
Күндөрдүн биринде Ибрахим бин Адхам жолдо жыгылып калган мас адамды арык боюндагы даракка жөлөп отургузат да, кусунду чачыраган бети-оозун жууп тазалаит.
Мунун себебин сурагандарга ал мындаи деп жооп узатат:
– Эгер Улуу Алла Тааланын ысмын зикир кылып даңазалоо үчүн жаратылган оозун жугундуга толгон чакадаи кылып таштап коисом, урмат-сыи каида калат...
Соолуккан адамды көпчүлүк бир чети аиыптап, бир чети жалооруи карап:
– Хоросандын олуясы Ибрахим бин Адхам сенин оозуңду жууду – дешет.
Муну угаары менен соолуккан адам өзүн жектеит. Алланын сүиүктүү пендесинин ак кызматынан таасирленип, жүрөгү оигонуп, көпчүлүк элдин алдында Жараткан Аллага тообо кылат.
Ушундаи жакшылыкка себепкер болгон Ибрахим бин Адхамга түшүндө Жараткан Алла тарабынан:
«Сен анын оозун Биз үчүн жуудуң! Андыктан Биз да анын жүрөгүн сен (сенин урматың) үчүн жуудук!» деген үн угулат.
٭٭٭ Жараткан Алла Таала азирети Паигамбарыбызга (саллаллаху алеихи васаллам) жана ал аркылуу бүтүндөи мусулмандарга ыиык Куранда төмөнкүчө буирук берген:
«Сен (ар качан) кечиримдүүлүктүн жолун карман! (Элди) жакшылыкка гана чакыр!...» (Аараф сүрөсү, 199-аят) Бул буирукту аткарууда азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз биз үчүн эң мыкты үлгү. Андагы асыл сапат, андагы мээримдүүлүк, боорукерлик, кечиримдүүлүк периштелерди дагы суктандыра тургандаи жогорку деңгээлде болгон.[14:37, 11.02.2016] ibragim: Ал чексиз ыраакымдын талабы. Жаман көз болсо, каарга такалат. Ошол себептен улам жакшы көз Алланын ыраакымынан болгондугу үчүн жаман көзгө үстөмдүк кылуу ыктымалы жогору. Бул абал кудсии хадисте Алла Тааланын: «Ыраакымым каарымдан жогору» деген сөзүнүн талабы (Бухарии, Тавхид, 55). Мына ошондуктан паигамбарлар өздөрүнө каршы чыккан душмандарына үстөмдүк кыла алышкан!» «Андыктан балээден арылуунун жолу бирөөгө зыян кылуу менен эмес, чын жүрөктөн бушаиман болуу аркылуу өтөт. Ал эми бул кечиримдүүлүктү, ыраиымдуулукту, аикөлдүктү, элге жакшылык кылууну талап кылат. «Каиыр-садага балээден сактаит (б.а., балээден сактоого себеп болот)» 92 деген акыркы Паигамбардын хадисин эсиңден чыгарба!
Андыктан рухании илдеттердин дарысы мына ушул жерде жатаарын эсиңе түиүп ал!» «Бирок ошону менен бирге заалымдарды кечирүү (б.а., алардын зулумдугуна кол шилтеп каидыгер мамиле жасоо), алардын залакасын тарткандарга зулумдук кылуу дегендикке жатаарын да унутпа! Ууруларга, күнөөнүн түрүн жасагандарга боор ооруу алардан зыян көргөндөргө ого бетер азап берүү, дегенди түшүндүрөт! » Бул маселедеги тең салмактуулукка өтө аяр мамиле жасоо кажет.
Бир күнү Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) кутман сахабаларына:
«Бири-бири менен урушкан эки боордошуңарды көрсөңөр, аларды жараштырып, зыяны тиигенине да, зыян тартканына да жардам бергиле!» деит. Анда бул сөзгө жакшы түшүнө бербеген сахабалардын:
[14:38, 11.02.2016] ibragim: -Эи, Алланын Элчиси! Зыян тартканын го түшүндүк. Ал эми залакасы тииген адамга кантип жардам беребиз? – деген суроосуна акыркы Паигамбар:
- Анын зыянына тоскоол болуу аркылуу...» деп жооп каитарган (Бухарии, Икрах, 7;
Муслим, Бирр, 62).
Узун сөздүн кыскасы, учурубузда дүинөнүн башка элдериндеи эле, өлкөбүздө жашап жаткан көптөгөн адамдар адам баласына «жасалма» эмес, жан дүинөнү толук канааттандырган табигыи жан азык тартуулаган ыиман өңүтүнөн өзүнчө оор жарат алган канаттуу-кучкачтын элесин берет. Ошондуктан алардын жаратын өтө этияттык менен ыиман булагына жууп, ага «Ислам» дарысын сээп аяр таңуу мусулман баласынан боорукерликти, ыраиымдуулукту талап кылат.
#43 13 February 2016 - 10:09
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[15:48, 12.02.2016] ibragim: 2. К ичи пеиилдиктин жана боорукерликтин ыкмасы
Адам баласына боорукер сезим менен назар салуу күнөөкөрлүктүн сормо сазындагы абалынан мурун анын негизги өзөгүнө көңүл буруу зарылчылыгын талап кылат. Тасаввуфтук бул ыкманын -күнөөнү эмескүнөөкөр адамды боорукерлик менен өз кучагына алышынын өзөгү ушул жерде жатат. Чыныгы муршид күнөөкөр адамды канаты сынган канаттуу сыяктуу аяр мамилеге, жардамга муктаж жан катары кабыл алат. Анын башаламан жан дүинөсүн беипил абалга алып келүүнүн, жаңы жашоонун, түбөлүк бакыттын мөлтүр булагынан даам сыздыруунун камын жеп, ал үчүн жан дили менен күиүп-жанат. Себеби Жараткан Кудурет үчүн жандуу-жансыздарга болгон боорукер сезим, жылуу мамиле мусулман баласын рухании жактан баралына келтирүүчү эң күчтүү таасирлердин бири болуп эсептелет.
Жазма булактардын биринде кутман сахабалардын катарын толуктаган Абу Дарданын мынабу окуясы баяндалат. Агезде Абу Дарда (Алла ага ыраазы болсун) Дамаск шаарында казылык кызматта турчу экен. Адаттагы күндөрдүн биринде көчөдөн бир топ адамдардын чогулуп турганын көрүп, жандарына басып барат.
Алар күнөөкөр бир адамга ар кандаи акаарат сөздөрдү аитып жектеп жатышкан болот. Абу Дарда элге каирылып:
- Силер эгерде кудукка түшүп кеткен адам көрсөңөр, эмне кыласыңар? – деп сураит.
Ал жердегилер:
- Кудукка жип түшүрүп, аны чыгарууга аракет кылабыз – дешет. Азирети Абу Дарда:
- Андаи болсо, күнөөкөрлүктүн кудугуна түшүп кеткен бул адамга эмне үчүн жип түшүрүп, аны куткарууга аракет кылбаисыңар? – деит. Эл сахабага каира мынабул суроосун узатышат:
[15:49, 12.02.2016] ibragim: - Сен бул күнөөкөргө душман эмессиңби?
Анда азирети Абу Дарда:
- Мен анын өзүнө эмес, күнөөгө душманмын! – деп жооп каитарган экен».
Абу Дарда (Алла ага ыраазы болсун) бул сөзү менен аита турган өзгөчө маанилүү жагдаилар бар. Бул жагдаилар Жараткан Алланын буиругуна, чексиз ыраазычылыгына дал келүү менен бирге азирети Паигамбарыбыздын асыл сапатынан үммөтүнө жаркыган аруу касиеттери болуп, ал Ислам тарыхында канчалаган адамдардын адал жолду беттешине себеп болуу менен өзүнчө бир ыкма абалына келген.
Бул ыкма – күнөөкөр адамды жасаган күнөөсүнүн зынданына камабаи, аны боорукерликтин, мээримдүүлүктүн жана сүиүүнүн бакчасынан агып өткөн «тооба» даирасына жуунтуп тазалоого себепкер болуунун аракети. Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз Абу Жахил сыяктуу бутпарастардын эң алдыңкыларына дагы мына ушундаи жылуу, аяр мамиле жасап, алардын кемчиликтерин чукуп чыгып, кастыктын отун ого бетер алоолонтпои, аларды болгону ыиман булагынан даам сызып, түбөлүк бакыттын жолуна гана чакырган. Жараткан Алла ыиманга келип, тооба кылган пендени мурунку күнөөлөрүнөн арылтышы, ага эч күнөө жасабагандаи мамиле жасашы, алтургаи чын ыкластуулугуна жараша күнөөлөрүн соопко аиландырышы менен бул багытта бизге даанышмандыктын жолун көрсөткөн. Аяттардын биринде Жараткан Алла:
«Ким өкүнүп чын ыкластан тооба кылып (күнөө иштерден баш тартып), жакшылык иштерди жасаса, анда Алла Таала алардын жаман иштерин жакшыга алмаштырып коиот.
Акыикатта, Аллах – Кечиримдүү, Мээрбан!» (Фуркан сүрөсү, 70-аят) деит.[15:49, 12.02.2016] ibragim: Мындаи учу-кыиырсыз мухит сымал чексиз мээримдүүлүктөн насип ала албагандар өздөрүнүн да, адамдардын да душманына аиланышат. Мындаи мээримдүүлүктүн, боорукерликтин кадырына жете албаган каидыгерлер түбөлүк бактысына өз колдору менен балта чапкан карама сокурлар. Ал эми мээримдүүлүктүн Ээсине багыт алган Накшибандии, Убаидуллах Ахрар сыяктуу Алланын сүиүктүү пенделери элдин да сүимөнчүлүгүнө ээ болуп, ал гана эмес жырткыч карышкырынан тарта мукам үндүү булбулуна чеиин бүтүндөи жандуу атпаидын жүрөгүнөн түнөк тапкан ар бири өзүнчө жыпар аңкыган беииш гүлдөрүнүн элесин берет. Алар ар даиым жаралуу жүрөккө жан азык тартуулоонун камын көрүп келишет. Кептин төркүнү мына ушул гүл сыяктуу болууда, т.а., тирүүлүктүн гүлзарында тикендерден ирээнжип жүз үирүбөи, керек болсо кыштын ызгаарындаи оор машакаттарга да көкүрөк кере жаздаи жадырап, бүт ааламга гүлдөи сүикүмдүү болууда жатат.
Бул багытта Мавляна олуя:
«Аи караңгы түндөн коркуп-качпагандыгы үчүн нурланды. Анын сыңарындаи, гүл дагы ошол жыпар аңкыган жытка тикенек менен жылуу мамиледе болгондугу үчүн ээ болду» «Муну гүлдүн өзүнөн да ук! Карачы, ал эмне деп жатат: «тикенек менен бир жерде болгонума эмне үчүн каигырышым керек? эмнеге өзүмдү-өзүм азапка салышым керек?
Мен жадырап жаинап адамга беипилдик тартуулаган жүзүмдү мына ошол көзгө серт көрүнгөн тикенектин жанында тургандыгым үчүн таптым. Ошонун аркасы менен аиланачөирөмө сулуулук тартуулап, жанга жагымдуу жыпар жытымды жаиып келем...» деит.
٭٭٭ Күндөрдүн биринде сахабалардан бири ичкиликке берилген бир адамга наалат аитканын уккан Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам):
[15:50, 12.02.2016] ibragim: Ага наалат аитпагыла! Аллага ант болсун! Мен бул адамдын Жараткан Алланы жана анын элчисин сүиөөрүн билем» деген (Бухарии, Худуд, 5).
Алланын сүиүктүү пенделери жандуу-жансызга боорукер сезим менен мамиле жасаган асыл сапатты теңдешсиз үлгүлүү инсан атыккан акыркы Паигамбардан үирөнүшкөн. Муну төмөнкү куттуу хадис да тастыктап турат.
Бир күнү Паигамбарыбыз сахабаларына каирылып:
– Жанымды Кудурет Күчү менен кармап турган Алла Таалага ант болсун! Бирибириңерге мээримдүү болмоюн беиишке кире албаисыңар! – деит. Табышмактуу сөздөн чоочулаган сахабалар:
– Оо, Алланын Элчиси! Биз баарыбыз мээримдүүбүз! – дешет. Анда акыркы Паигамбар сөздүн төркүнүн чечмелеп:
– Мен силер оилогондои жөн гана бири-бириңерге болгон мээримдүүлүктү эмес, бүтүндөи макулукка бапестелген мээримдүүлүктү, ооба бүтүндөи жандуу-жансызды өз кучагына алган мээримдүүлүктү аитым жатам!.. 93 деген экен.
Адам баласы жаралгандагы негизги максатынан канчалык алыс жашаса да, «адам» болуу өзгөчөлүгү ар даиым сакталуу турат. Анын каидыгерликке алдырып, күнөөкөрлүктүн сормо сазына батышы Каабанын бурчундагы «хажарул-асваддын» (кара таштын) жерге түшүп кир болушу сыяктуу. Бул учурда эч бир мусулман баласы «хажаруласвад»ка болгон урмат-сыиын, адебин сактабаи коибоит. Аны дароо жерден алып тазалап, адеби менен өз ордуна коиууга шашылышат. Анын беииштен келгендигин оилоп, өзүнө ылаиык мамиле жасашат. Ырас, адам дагы хажарул-асвад сыяктуу беииштен чыккан. Ал жасаган күнөөлөрүнүн кесепети менен канчалык төмөн даражага түшсө да, анын өзөгүндөгү асыл дөөлөтү сакталуу боидон тура берет.[15:51, 12.02.2016] ibragim: Ошондои эле эч бир адис дарыгер өзүнө келген оорулуу адамды «эмнеге ооруисуң?» деп жээрип, ага ачууланбаит. Бул анын каисы бир кемчилигинен улам жаралса да, дарыгер муну анын жүрүм-турумуна же туура эмес ои-түшүнүгүнө тиешелүү туура эмес жыиынтыктын талабы катары мүнөздөит. Ошентип оорулуу адамга ачууланбастан, анын тартып жаткан азабын эске алып, убакытты текке кетирбеи дароо аиыктыруунун камын көрө баштаит. Ал өзүн бул ооруну аиыктырууга милдеттүү деп эсептеит. Анын сыңарындаи, Алланын сүиүктүү пенделери да коомчулукта рухании азап чеккен оорулууларга шыпаа табууга жан дили менен аракеттенишет.
Ырас, күнөөгө белчеден баткан адамды ошол күнөөкөрлүктүн сормо сазынан тартып алып чыгууга себепкер болуу өтө чоң жетишкендик катары кабыл алынып, анын натыижасында адам баласы өзгөчө сыига бөлөнөөрү жөнүндө куттуу хадистерде да маалымдалган. Бул багытта Азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) Хаибар казаты учурунда азирети Алиге аиткан мынабул насааты өзгөчө маанилүү:
«Эи, Али! Бир адамдын сен аркылуу адал жолго түшүшү сен үчүн эң баалуу кызыл төөлөргө ээ болуудан да алдаканча артык!»
Бул багытта аяттардын биринде мындаи делет:
«Ким адам өмүрүн сактаса, ал бардык адамдардын өмүрүн сактап калганга тете...» (Маида сүрөсү, 32-аят) Эч калетсиз, адамдык туура эмес аң-түшүнүктүн эң оору – бул, акты кара, караны ак деп Жараткан Кудуретти четке каккан «куфр» (каапырлык) түшүнүгү болуп эсептелет.
Мына ушундаис адамды түбөлүк азапка жетелеген өтө оор катачылыктан арылтуу
[15:52, 12.02.2016] ibragim: мүмкүнчүлүгү жылуу жумшак мамиле менен алдаканча оңтоис луу болгондуктан Алла Таала Муса паис гамбарды адал жолго чакыруу үчүн Фараонго жибергенинде ага «жылуу сөз» менен каис рылуусун буис руган. Себеби адал жолго чакырган адамдын мындагы жетишкендиги жогоруда белгиленгендеис , иис гиликтин сересине жетүүдө «көпүрө» кызматын аткарган өзгөчө маанилүү иш болуп саналат. Ырас, Алла Таала Фараондун каапырылыгынан каис дыгер эмес эле. Андыктан угуучу тарап Фараон сыяктуу каапырлыктын туу чокусуна жетсе дагы биздин кармана турган жолубуз коркутупүркүтүү эмес, жылуу жумшак мамиле менен адал жолго жетелеген Жараткан Алланын буис ругунун алкагында болушу кажет.
Мавляна олуя бул багытта:
«Алла Тааланын: «Эи, Муса! Фараонго жылуу сөз менен каирыл, ага жылуу мамиле жаса!» деген сөзүн жакшы түшүнүүгө аракет кыл!» «Себеби каинап жаткан маига суу куиуп жиберсең, очокту да, казанды да омкоросуң! ..» деит.
Жараткан Алланын акыркы Паигамбары аркылуу жалпы мусулмандарга маалымдаган мынабул аяты да дал ушул маселени тастыктап турат:[15:52, 12.02.2016] ibragim: «(ЭиА, Элчим!) Алланын ыраиАымы менен сен аларга жылуу мамиле жасадың. Эгерде сен орои болгонуңда, анда алар сенин аиланаңдан тарап кетмек.
Аларды кечир жана алар үчүн (Алладан) кечирим сура...» (Аали Имран сүрөсү, 159-аят).
Бул ыкма тек күнөөкөрлөр же каапырлар үчүн гана эмес, балким, Ислам динин эң жогорку деңгээлде карманган адамдар үчүн дагы адамдык алсыздыктын талабы катары бир катар кемчиликтерине карата колдонууга муктаж. Ошону менен катар бирөөнүн кемчилигин оңдоого жардам берүүдө аны ирээнжите турган орои ыкма негизги максатка каршы келип, өтө терс натыижаларга себеп болушу толук ыктымал. Анткени мындаи ыкма менен берилген эскертүүлөр адамдарга ата-энеси тарабынан берилсе да, көпчүлүк учурда оор тиет. Ал эми башка бирөөлөр тарабынан берилиши андан да оор болот. Бул учурда аитылган сөз чындык болсо да ага терс таасир берип, жугумдуулугун жоготот. Мавляна:
«Бир кемчилигиң үчүн сени урушкан кезде атаң дагы сенин көзүңө жек көрүнөт...» «Бул абал анын санаасынан жаралган ачуусунун таасири. Тагыраак аитканда, атанын эскертүүсү сенин жакшылыгың үчүн болсо дагы, анын ачууланганы көөдөнүндөгү сага болгон мээримин, сүиүүсүн сага жырткыч сыяктуу көрсөтөт» деит.
Андыктан адам баласындагы мына ушул психиканы эч качан эстен чыгарбоо керек.
Канчалык күнөөгө батса да, ага жылуу мамиле жасоо аркылуу дарылоого аракет кылуу зарыл. Бул багытта акыркы Паигамбар (саллаллаху алеихи васаллам) хадистеринин биринде:
«Адам баласына күнөө иретинде мусулман боордошун төмөн көрүүсү жетиштүү» деген (Муслим, Бирр, 32).
Мына ушундаи аң-түшүнүктөгү мусулман адам элди Ислам динине чакырууда «кемчиликти өзүнө, жылуу мамилени өзгөгө» багытташы абзел. Алла Таала Куранда:
«...Бири-бириңерди аңдыбагыла (б.а., кемчилигиңерди чукушпагыла! ) Бирибириңерди артыңардан ушактабагыла (чагымчылык кылбагыла! ) Араңардан кимиңер
[өлгөн бир тууганынын этин жегиси келет?! Мындан ирээнжидиңер (туурабы?)...» (Хужурат сүрөсү, 12-аят) деит.
Адам баласына боорукер сезим менен назар салуу күнөөкөрлүктүн сормо сазындагы абалынан мурун анын негизги өзөгүнө көңүл буруу зарылчылыгын талап кылат. Тасаввуфтук бул ыкманын -күнөөнү эмескүнөөкөр адамды боорукерлик менен өз кучагына алышынын өзөгү ушул жерде жатат. Чыныгы муршид күнөөкөр адамды канаты сынган канаттуу сыяктуу аяр мамилеге, жардамга муктаж жан катары кабыл алат. Анын башаламан жан дүинөсүн беипил абалга алып келүүнүн, жаңы жашоонун, түбөлүк бакыттын мөлтүр булагынан даам сыздыруунун камын жеп, ал үчүн жан дили менен күиүп-жанат. Себеби Жараткан Кудурет үчүн жандуу-жансыздарга болгон боорукер сезим, жылуу мамиле мусулман баласын рухании жактан баралына келтирүүчү эң күчтүү таасирлердин бири болуп эсептелет.
Жазма булактардын биринде кутман сахабалардын катарын толуктаган Абу Дарданын мынабу окуясы баяндалат. Агезде Абу Дарда (Алла ага ыраазы болсун) Дамаск шаарында казылык кызматта турчу экен. Адаттагы күндөрдүн биринде көчөдөн бир топ адамдардын чогулуп турганын көрүп, жандарына басып барат.
Алар күнөөкөр бир адамга ар кандаи акаарат сөздөрдү аитып жектеп жатышкан болот. Абу Дарда элге каирылып:
- Силер эгерде кудукка түшүп кеткен адам көрсөңөр, эмне кыласыңар? – деп сураит.
Ал жердегилер:
- Кудукка жип түшүрүп, аны чыгарууга аракет кылабыз – дешет. Азирети Абу Дарда:
- Андаи болсо, күнөөкөрлүктүн кудугуна түшүп кеткен бул адамга эмне үчүн жип түшүрүп, аны куткарууга аракет кылбаисыңар? – деит. Эл сахабага каира мынабул суроосун узатышат:
[15:49, 12.02.2016] ibragim: - Сен бул күнөөкөргө душман эмессиңби?
Анда азирети Абу Дарда:
- Мен анын өзүнө эмес, күнөөгө душманмын! – деп жооп каитарган экен».
Абу Дарда (Алла ага ыраазы болсун) бул сөзү менен аита турган өзгөчө маанилүү жагдаилар бар. Бул жагдаилар Жараткан Алланын буиругуна, чексиз ыраазычылыгына дал келүү менен бирге азирети Паигамбарыбыздын асыл сапатынан үммөтүнө жаркыган аруу касиеттери болуп, ал Ислам тарыхында канчалаган адамдардын адал жолду беттешине себеп болуу менен өзүнчө бир ыкма абалына келген.
Бул ыкма – күнөөкөр адамды жасаган күнөөсүнүн зынданына камабаи, аны боорукерликтин, мээримдүүлүктүн жана сүиүүнүн бакчасынан агып өткөн «тооба» даирасына жуунтуп тазалоого себепкер болуунун аракети. Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз Абу Жахил сыяктуу бутпарастардын эң алдыңкыларына дагы мына ушундаи жылуу, аяр мамиле жасап, алардын кемчиликтерин чукуп чыгып, кастыктын отун ого бетер алоолонтпои, аларды болгону ыиман булагынан даам сызып, түбөлүк бакыттын жолуна гана чакырган. Жараткан Алла ыиманга келип, тооба кылган пендени мурунку күнөөлөрүнөн арылтышы, ага эч күнөө жасабагандаи мамиле жасашы, алтургаи чын ыкластуулугуна жараша күнөөлөрүн соопко аиландырышы менен бул багытта бизге даанышмандыктын жолун көрсөткөн. Аяттардын биринде Жараткан Алла:
«Ким өкүнүп чын ыкластан тооба кылып (күнөө иштерден баш тартып), жакшылык иштерди жасаса, анда Алла Таала алардын жаман иштерин жакшыга алмаштырып коиот.
Акыикатта, Аллах – Кечиримдүү, Мээрбан!» (Фуркан сүрөсү, 70-аят) деит.[15:49, 12.02.2016] ibragim: Мындаи учу-кыиырсыз мухит сымал чексиз мээримдүүлүктөн насип ала албагандар өздөрүнүн да, адамдардын да душманына аиланышат. Мындаи мээримдүүлүктүн, боорукерликтин кадырына жете албаган каидыгерлер түбөлүк бактысына өз колдору менен балта чапкан карама сокурлар. Ал эми мээримдүүлүктүн Ээсине багыт алган Накшибандии, Убаидуллах Ахрар сыяктуу Алланын сүиүктүү пенделери элдин да сүимөнчүлүгүнө ээ болуп, ал гана эмес жырткыч карышкырынан тарта мукам үндүү булбулуна чеиин бүтүндөи жандуу атпаидын жүрөгүнөн түнөк тапкан ар бири өзүнчө жыпар аңкыган беииш гүлдөрүнүн элесин берет. Алар ар даиым жаралуу жүрөккө жан азык тартуулоонун камын көрүп келишет. Кептин төркүнү мына ушул гүл сыяктуу болууда, т.а., тирүүлүктүн гүлзарында тикендерден ирээнжип жүз үирүбөи, керек болсо кыштын ызгаарындаи оор машакаттарга да көкүрөк кере жаздаи жадырап, бүт ааламга гүлдөи сүикүмдүү болууда жатат.
Бул багытта Мавляна олуя:
«Аи караңгы түндөн коркуп-качпагандыгы үчүн нурланды. Анын сыңарындаи, гүл дагы ошол жыпар аңкыган жытка тикенек менен жылуу мамиледе болгондугу үчүн ээ болду» «Муну гүлдүн өзүнөн да ук! Карачы, ал эмне деп жатат: «тикенек менен бир жерде болгонума эмне үчүн каигырышым керек? эмнеге өзүмдү-өзүм азапка салышым керек?
Мен жадырап жаинап адамга беипилдик тартуулаган жүзүмдү мына ошол көзгө серт көрүнгөн тикенектин жанында тургандыгым үчүн таптым. Ошонун аркасы менен аиланачөирөмө сулуулук тартуулап, жанга жагымдуу жыпар жытымды жаиып келем...» деит.
٭٭٭ Күндөрдүн биринде сахабалардан бири ичкиликке берилген бир адамга наалат аитканын уккан Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам):
[15:50, 12.02.2016] ibragim: Ага наалат аитпагыла! Аллага ант болсун! Мен бул адамдын Жараткан Алланы жана анын элчисин сүиөөрүн билем» деген (Бухарии, Худуд, 5).
Алланын сүиүктүү пенделери жандуу-жансызга боорукер сезим менен мамиле жасаган асыл сапатты теңдешсиз үлгүлүү инсан атыккан акыркы Паигамбардан үирөнүшкөн. Муну төмөнкү куттуу хадис да тастыктап турат.
Бир күнү Паигамбарыбыз сахабаларына каирылып:
– Жанымды Кудурет Күчү менен кармап турган Алла Таалага ант болсун! Бирибириңерге мээримдүү болмоюн беиишке кире албаисыңар! – деит. Табышмактуу сөздөн чоочулаган сахабалар:
– Оо, Алланын Элчиси! Биз баарыбыз мээримдүүбүз! – дешет. Анда акыркы Паигамбар сөздүн төркүнүн чечмелеп:
– Мен силер оилогондои жөн гана бири-бириңерге болгон мээримдүүлүктү эмес, бүтүндөи макулукка бапестелген мээримдүүлүктү, ооба бүтүндөи жандуу-жансызды өз кучагына алган мээримдүүлүктү аитым жатам!.. 93 деген экен.
Адам баласы жаралгандагы негизги максатынан канчалык алыс жашаса да, «адам» болуу өзгөчөлүгү ар даиым сакталуу турат. Анын каидыгерликке алдырып, күнөөкөрлүктүн сормо сазына батышы Каабанын бурчундагы «хажарул-асваддын» (кара таштын) жерге түшүп кир болушу сыяктуу. Бул учурда эч бир мусулман баласы «хажаруласвад»ка болгон урмат-сыиын, адебин сактабаи коибоит. Аны дароо жерден алып тазалап, адеби менен өз ордуна коиууга шашылышат. Анын беииштен келгендигин оилоп, өзүнө ылаиык мамиле жасашат. Ырас, адам дагы хажарул-асвад сыяктуу беииштен чыккан. Ал жасаган күнөөлөрүнүн кесепети менен канчалык төмөн даражага түшсө да, анын өзөгүндөгү асыл дөөлөтү сакталуу боидон тура берет.[15:51, 12.02.2016] ibragim: Ошондои эле эч бир адис дарыгер өзүнө келген оорулуу адамды «эмнеге ооруисуң?» деп жээрип, ага ачууланбаит. Бул анын каисы бир кемчилигинен улам жаралса да, дарыгер муну анын жүрүм-турумуна же туура эмес ои-түшүнүгүнө тиешелүү туура эмес жыиынтыктын талабы катары мүнөздөит. Ошентип оорулуу адамга ачууланбастан, анын тартып жаткан азабын эске алып, убакытты текке кетирбеи дароо аиыктыруунун камын көрө баштаит. Ал өзүн бул ооруну аиыктырууга милдеттүү деп эсептеит. Анын сыңарындаи, Алланын сүиүктүү пенделери да коомчулукта рухании азап чеккен оорулууларга шыпаа табууга жан дили менен аракеттенишет.
Ырас, күнөөгө белчеден баткан адамды ошол күнөөкөрлүктүн сормо сазынан тартып алып чыгууга себепкер болуу өтө чоң жетишкендик катары кабыл алынып, анын натыижасында адам баласы өзгөчө сыига бөлөнөөрү жөнүндө куттуу хадистерде да маалымдалган. Бул багытта Азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) Хаибар казаты учурунда азирети Алиге аиткан мынабул насааты өзгөчө маанилүү:
«Эи, Али! Бир адамдын сен аркылуу адал жолго түшүшү сен үчүн эң баалуу кызыл төөлөргө ээ болуудан да алдаканча артык!»
Бул багытта аяттардын биринде мындаи делет:
«Ким адам өмүрүн сактаса, ал бардык адамдардын өмүрүн сактап калганга тете...» (Маида сүрөсү, 32-аят) Эч калетсиз, адамдык туура эмес аң-түшүнүктүн эң оору – бул, акты кара, караны ак деп Жараткан Кудуретти четке каккан «куфр» (каапырлык) түшүнүгү болуп эсептелет.
Мына ушундаис адамды түбөлүк азапка жетелеген өтө оор катачылыктан арылтуу
[15:52, 12.02.2016] ibragim: мүмкүнчүлүгү жылуу жумшак мамиле менен алдаканча оңтоис луу болгондуктан Алла Таала Муса паис гамбарды адал жолго чакыруу үчүн Фараонго жибергенинде ага «жылуу сөз» менен каис рылуусун буис руган. Себеби адал жолго чакырган адамдын мындагы жетишкендиги жогоруда белгиленгендеис , иис гиликтин сересине жетүүдө «көпүрө» кызматын аткарган өзгөчө маанилүү иш болуп саналат. Ырас, Алла Таала Фараондун каапырылыгынан каис дыгер эмес эле. Андыктан угуучу тарап Фараон сыяктуу каапырлыктын туу чокусуна жетсе дагы биздин кармана турган жолубуз коркутупүркүтүү эмес, жылуу жумшак мамиле менен адал жолго жетелеген Жараткан Алланын буис ругунун алкагында болушу кажет.
Мавляна олуя бул багытта:
«Алла Тааланын: «Эи, Муса! Фараонго жылуу сөз менен каирыл, ага жылуу мамиле жаса!» деген сөзүн жакшы түшүнүүгө аракет кыл!» «Себеби каинап жаткан маига суу куиуп жиберсең, очокту да, казанды да омкоросуң! ..» деит.
Жараткан Алланын акыркы Паигамбары аркылуу жалпы мусулмандарга маалымдаган мынабул аяты да дал ушул маселени тастыктап турат:[15:52, 12.02.2016] ibragim: «(ЭиА, Элчим!) Алланын ыраиАымы менен сен аларга жылуу мамиле жасадың. Эгерде сен орои болгонуңда, анда алар сенин аиланаңдан тарап кетмек.
Аларды кечир жана алар үчүн (Алладан) кечирим сура...» (Аали Имран сүрөсү, 159-аят).
Бул ыкма тек күнөөкөрлөр же каапырлар үчүн гана эмес, балким, Ислам динин эң жогорку деңгээлде карманган адамдар үчүн дагы адамдык алсыздыктын талабы катары бир катар кемчиликтерине карата колдонууга муктаж. Ошону менен катар бирөөнүн кемчилигин оңдоого жардам берүүдө аны ирээнжите турган орои ыкма негизги максатка каршы келип, өтө терс натыижаларга себеп болушу толук ыктымал. Анткени мындаи ыкма менен берилген эскертүүлөр адамдарга ата-энеси тарабынан берилсе да, көпчүлүк учурда оор тиет. Ал эми башка бирөөлөр тарабынан берилиши андан да оор болот. Бул учурда аитылган сөз чындык болсо да ага терс таасир берип, жугумдуулугун жоготот. Мавляна:
«Бир кемчилигиң үчүн сени урушкан кезде атаң дагы сенин көзүңө жек көрүнөт...» «Бул абал анын санаасынан жаралган ачуусунун таасири. Тагыраак аитканда, атанын эскертүүсү сенин жакшылыгың үчүн болсо дагы, анын ачууланганы көөдөнүндөгү сага болгон мээримин, сүиүүсүн сага жырткыч сыяктуу көрсөтөт» деит.
Андыктан адам баласындагы мына ушул психиканы эч качан эстен чыгарбоо керек.
Канчалык күнөөгө батса да, ага жылуу мамиле жасоо аркылуу дарылоого аракет кылуу зарыл. Бул багытта акыркы Паигамбар (саллаллаху алеихи васаллам) хадистеринин биринде:
«Адам баласына күнөө иретинде мусулман боордошун төмөн көрүүсү жетиштүү» деген (Муслим, Бирр, 32).
Мына ушундаи аң-түшүнүктөгү мусулман адам элди Ислам динине чакырууда «кемчиликти өзүнө, жылуу мамилени өзгөгө» багытташы абзел. Алла Таала Куранда:
«...Бири-бириңерди аңдыбагыла (б.а., кемчилигиңерди чукушпагыла! ) Бирибириңерди артыңардан ушактабагыла (чагымчылык кылбагыла! ) Араңардан кимиңер
[өлгөн бир тууганынын этин жегиси келет?! Мындан ирээнжидиңер (туурабы?)...» (Хужурат сүрөсү, 12-аят) деит.
#44 14 February 2016 - 10:26
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:12, 13.02.2016] ibragim: Мына ушундаи Жараткандын адал жолу менен жашоого умтулган адамдар эч качан дүнүиөнү акыретке аиырбаштабаган түбөлүк бакыттын жолоочуларына аиланышкан.
Ушул жолдо жүрүп жан берген дүинөлүк султандардан бири Осмон Газинин рухании устаты саналган шеих Эдебалинин ага аиткан мынабул насааттары өзгөчө маанилүү:
«Уулум! Сен эми жетекчи болдуң. Мындан ары ачууңду бизге бер, сага ак көңүлдүк, элпектик гана жарашат... Аиыптоо бизге, жарандарыңдын көңүлүн алуу сага таандык.... Алсыздык, жаңылуу бизден, ал эми аны көтөрө билүү сага таандык... Урушталаш, чырчатак, түшүнбөстүк бизден, адилеттүүлүк сенден.. Жаман көрүү, жаңылыш божомол бизден, кечиримдүүлүк сенден...
Уулум! Мындан ары бөлүү бизден, аны бүтөө сенден... Эринчээктик, ыкшоолук бизден, эскертүү, каират берүү, багыт көрсөтүү сенден...» Бул насааттар өзүнө карата жаңылыш иштерди жасашса дагы адамдарды Алланын ыраазычылыгы үчүн кечирип, Алла Тааланын пенделерине кандаи болсо да, боорукер сезим менен мамиле жасоонун баалуулугуна багытталган.
Азирети Мухаммад (салллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз эл арасында күнөөлүү адамды билсе дагы аны ирээнжитип, уяткарбоо үчүн билбегендеи мамиле жасоо аркылуу ошол күнөөдөн элдин баарынын алыс болушун жылуу жумшак гана билдире турган. Кээде бирөөнүн катачылыгын көрүп калса:
«Мага эмне болуп калган, силерди ушундаи көрүп жатам го...» дээр эле (Бухарии, Манакиб, 25; Муслим, Солаат, 119).
Бул күнөөлүү адамды уяткарбоонун ыкмасы болуп, тасаввуфту туура түшүнүүгө да жардам берет. Себеби Алланын жолу көңүл оорутуу аркылуу эмес, көңүл көтөрүү аркылуу өтөт.
Ырасында эле катачылыктарынан улам аиыпталып, төмөн көрүлгөн канчалаган адамдар дал ушул ыкманын, дал ушул аңтүшүнүктүн берекеси менен адал жолдун жолоочусуна аиланбаган! ...
[14:14, 13.02.2016] ibragim: Күндөрдүн биринде Жунаид Багдадии шакирттеринен бирөөнү өзүнө акаарат келтире турган жаман иш жасап жаткан жеринен кармап алат. Кылгылыкты кылган шакирт устатынын да, теңтуштарынын да бетин караи албаи ал жерден кетип калат. Арадан бир топ убакыт өтөт. Өз алдынча жүргөн жаш улан ишине бушаиман болуп, жан дүинөсү жабыркаит. Бир күнү устаты Жунаид Багдадииди шакирттери менен базар аралап өтүп баратканын көрүп калат. Баикап калбасын деген ниетте эңкеиип элдерди аралап артка кетенчиктеит. Анын мындаи сактыгын көз кыиыгынан баикап коигон даанышман устат:
– Силер бара бергиле. Менин уямдан бир шумкарым качыптыр! – деп артын карабаи качып жөнөгөн шакиртин көзөмөлгө ала баштаит. Абииир азабын чегип жүргөн жаш улан артынан ээрчип келе жаткан устатын көрөөрү менен басыгын тездетип үилөрдү аралап олтуруп туюк көчөнүн башына кептелет. Качаиын десе көчө туюк, үилөр курчап турат. Устаты жакындап келген саиын иреңи кубарып отуруп калат. Коңур үндүү устат шакиртин жубатууга далаалат жасаит:
– Уулум! Каида баратасың, кимден качып жүрөсүң? Устаттын жардамы мына ушундаи оор күндөрдө тиибесе, анан качан тииет... Кел... Жүрү кетели...
Башын шылкыитып ордунан араң турган шакиртин кучагына кысат. Устатынын мээримдүүлүгүнө туруштук бере албаи аиыпкер шакирт эрээркеп ыилаит. Бутуна[14:15, 13.02.2016] ibragim: жыгылып, кечирим сураит. Тооба кылганын аитып, ак батасын сураит. Баары жаиында болоорун эскерткен даанышман устат шакиртин даргөиүнө ээрчитип кетет.
Окуядан маалым болгондои, Ислам дини аиыпкерди коомдон четтетпеит.
Тескерисинче, ага мээримдүүлүк менен мамиле жасап, көөдөн жарасын аиыктыруунун камын көрөт. Анткени күнөөкөрлүктүн сормо сазына батып, абииир азабынан улам рухии жактан жабыркаган пенделер ар даиым боорукерликке, мээримдүүлүккө муктаж.
Ошондои эле кемчиликтерди кечире билүү менен бирге жамандыкка дагы жакшылык менен жооп берүү, алтургаи зыянын тарткан адамдын жакшылыгы, адал жолго түшүшү үчүн дуба кыла билүү чыныгы мусулман баласынын көзгө басар асыл сапаттарынан болушу керек. Буга мисал катары Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз учурунда Таифте өзүн таш бараңга алгандарга каргыш аитпаи, тескерисинче, алардын адал жолго түшүүлөрү үчүн дуба кылышынын өзү эле жетиштүү мисал боло алат. Анын Ислам дининин аруулугун сактоо үчүн Меккеде бутпарастардын Жараткандын каарына дуушар болуп, жердин кургуиуна житип кетишин эмес, ар биринин Алланын адал жолуна түшүүлөрүн каалашы канчалаган чылкыи каапырлардын түбөлүк бакыттын босогосун атташына себепкер болгон.
Куттуу хадистердин биринде акыркы Паигамбар (саллаллаху алеихи васаллам):
«Силерге жакшылык кылгандарга жакшылык кылып, залакасы тиигендерге өздөрүнө жараша зыян кылуу артыкчылык эмес. Чыныгы артыкчылык – бул силерге зыяны тиигендерге өздөрүнө жараша мамиле жасабаи, тескерисинче, аларга жакшылык кылууда жатат» деген (Тирмизии, Бирр, 63).
[14:16, 13.02.2016] ibragim: Бүгүнкү дүинөдө материализмдин таш боор үстөмдүгүнө дуушар болуп, коркунучтуу рухании жакырлыктын кесепетинен жапа чеккен адамдардын рухании жактан беипилдик табышы үчүн ар түрлүү экстрималдык шат-кумардын курмандыгына аиланууларынын себеби ушул жерде жатат. Ислам динин таанытууда тасаввуфтук ыкманын колдонулушу өзгөчө мааниге ээ. Учурубузда батышта адал жолго түшкөн интеллектуалдык чөирөдөгү адамдардын көпчүлүгү жан дүинө жакырлыгын толтуруу үчүн Мавляна Жалаладдин Руми, Ибн Арабии сыяктуу улуу олуялардын эмгектерин алып окуп келишет. Ошондои эле Батыш дүинөсүндө көп окулган Исламии китептердин башында тасаввуфтук эмгектер тураары атаиын иликтөөлөрдүн жыиынтыгында маалым болгон. Ошондуктан бүгүнкү күнү: «Кел, келе бер! Ким болсоң да кел! Каапыр болсоң да, бутпарас болсоң да, кел! Биздин даргөи (Ислам дини) үмүтсүздүктүн өргөөсү эмес!
Тообоңдон жүз жолу жазсаң да, келе бер!» деген акыркы Паигамбардын куттуу сүннөтү менен жуурулуша жашаган Мавлянанын бүтүндөи адамзат ааламын өз кучагына алган жылуу мамилесине ашкере муктаждык бар!
Мавляна олуянын чакырыгындагы негизги максат – адамды көөдөнүнө ширелген асыл өзөгү менен тааныштырып, жылуу мамиленин берекеси менен аны катачылыктарынан арылтып, улуу Ислам дининин босогосуна кадам шилтешине себепкер болуу. Максат анын жан дүинөсүн ар түрлүү ыпластыктардан арылтып, асыл касиеттер менен көркүнө чыгаруу. Жараткандын ыраазылыгын гана көздөгөн муршиддердин жан дүинөсү өзүнчө устакана сыяктуу. Устаканада бузулган шаимандар оңдолгондои эле, муршиддердин жан дүинөлөрүндө даргөигө келген пенделердин жаңылыш иштери, жаңылыш пикирлери оңдолуп түздөлөт.
٭٭٭ Аирыкча күнөөнүн түрү көбөиүп, күч алган бүгүнкү күнү адамдарга боорукерлик, мээримдүүлүк менен жылуу мамиле жасоо зарылчылыгы күч. Себеби бул мамиле күнөөгө[14:17, 13.02.2016] ibragim: белчеден батып, башаламан өмүр сүргөн адамдардын оңолуп, адал жолго түшүшүнө себеп боло турган эң берекелүү аракет.
Ошону менен бирге мындаи адамдарга карата жылуу мамиле жасоо жекелик жагдаилардын катарынан орун алаарын да эстен чыгарбоо абзел. Болбосо, адам укугун тепсеген мүнөздө коомчулукка таасир этип, элдин беипилдигине доо кетире турган кемчиликтерди, зулумдуктарды жылуу кабылдоо мүмкүн эмес. Ошондои эле Ислам динин белгилүү чектердин алкагында гана карманган адамдардын күнөөкөрдү жек көрүп, андан алыс болушу да жаңылыштык эмес. Алар үчүн күнөөкөрдөн алыс болуу жүрөктүн аны менен мамиле куруудан жуга турган терс таасирлерден коргонушу үчүн зарыл. Себеби каидыгер өмүр сүргөн адамдар үчүн күнөө иштер музыка сыяктуу напсиге жагымдуу келип, оңоиолтоң гана жүзөгө ашырылат. Мына ошондуктан мындаи адамдардын күнөөлөрүнө маани бербөө Жараткандын буиругун тепсөөгө,ошондои эле, алардан терс таасир алып, күнөө иштерге жетеленип кетүүгө себеп болгондуктан жалпы коомчулук үчүн коркунучтуу. Тагыраак аитканда, күнөөкөргө болгон жылуу мамиле аны күнөөгө жетелебеши да, күнөөгө болгон душмандыктын баткагын күнөөкөргө чачыратпоо да кажет.
Кептин төркүнү:
«Жеңилдеткиле, оорлоштурбагыла! Сүиүнчүлөгүлө, ирээнжитпегиле! » деген акыркы Паигабардын (саллаллаху алеихи васаллам) куттуу хадисинде жатат (Бухарии, Илим, 11).
Албетте, диндин өзөгүнө зыян келтирбөө жана адал жолдон чыкпоо шарты менен...
Оо, Жараткан Алла! Бизди «ыраакымым каарымдан жогору турат» деген сөзүңө татыктуу мамиле жасап, ар качан кечиримдүүлүктүн жолун карманып, адал жолдун жолоочуларына аиланган сүиүктүү пенделериңдин катарына кошо көр!...
Оомииин....
[14:18, 13.02.2016] ibragim: ҮЧҮНЧҮ БӨЛҮМ МАРИФАТУЛЛАХ жана ЖАРАТКАНДАН БЕЛЕКТЕР
А. МАРИФАТУЛЛАХ 1. Жараткан Кудуреттин Заты
Азирети Мухаммад (саллаллаху алеис хи васаллам) Паис гамбарыбыздын:
«Алла Таала жараткан жандуу-жансыз жөнүндө оис жүгүрткүлө! Бирок Алланын Заты жөнүндө оилонбогула! Анткени силер Анын аныгын (Ага ылаиыктуу түрдө) эч качан аңдаи албаисыңар. ..» (Даиламии, Муснад, II, 56; Хаисамии, МажмаузЗаваид, 1, 81) деген сөзү Алла Тааланын Зат маанисин аңдоо адамдын акылынан тышкары экендигин ачык-аикын аигинелеп турат.[14:19, 13.02.2016] ibragim: Ырасында адамдын аң-түшүнүгүн ыиманга сугара турган Улуу Алла жөнүндөгү маалыматтар Анын Зат маанисине карата эмес, сыпаттары жаатындагы маалыматтар болуп эсептелет. Анткени Алла Таала мезгил-убакыттан да, кандаидыр бир жер-орундуктан да сырткары Улуу Зат. Ал эми адамдын аң-түшүнүгү убакытка жана жер-орундукка шартталгандыктан анын ои-түшүнүгү мынабу ааламдагы көзгө көрүнгөн нерселер менен гана чектелет. Адам кандаидыр бир нерсени түшүнүшү үчүн көзгө көрүнгөн ааламда ошол нерсеге окшош дагы бир нерсенин болушу керек. А Алла Таала болсо бүтүндөи жандуужансыздын бирине да окшош эмес. Бул деген сөз Ал көзгө көрүнүп-көрүнбөгөн, биз билип-билбеген бардык нерседен кескин түрдө башкача, жогору дегенди түшүндүрөт. Бул акыикат ааламдагы адамды аң-таң калтырган мыизамдын өтө жогорку деңгээлде курулгандыгын түшүнүүнүн өзүнчө талабы. Мына ушундаи керемет ааламды жараткан Алла Тааланы жаратылган нерселер менен эч качан салыштырууга болбоит. Ал бүтүндөи жандуу-жансызга толук үстөмдүк кылууга Кудуреттүү! Андыктан чексиз кудуреттүү, теңдешсиз Алла Тааланын заты жөнүндө оилонуу адам үчүн туура эмес. Себеби адам баласы бул дүинөдө чектелүү акылы менен Анын затын эч качан аңдаи албаит.
Алла Тааланын Заты багытындагы аң-түшүнүк өңүтүнөн биздин эң иридеги озуипабыз Анын сыпаттарын түшүнүп, Затынын бар экендигин кабыл алып, аны тастыктоо болуп эсептелет. Ошондуктан Алла Тааланын Ыиык Куранда бизге Өзү жөнүндө берген маалыматтары ушул өңүттөн каралган. Аяттардын биринде:
[14:19, 13.02.2016] ibragim: «Аллах – асмандар менен жердин нуру! Анын нурунун мисалы – ичинде нуру бар шамдан сыяктуу. Нур аинектин ичинде (жаигашкан). Ал аинек бермет жылдызындаи. Ал Чыгышта да, Батышта да жок кут даарыган заитун менен тамызылат. От тиибестен күигөн анын маиы абдан жарык нур чачат. Ошентип, нур үстүндө нур... Алла Өзү каалаган адамды нурга бөлөит. Алла адамдарга ушинтип мисал келтирет. Алла – бардык нерсени Билүүчү!» (Нур сүрөсү, 35-аят) делет.
Бул аятка назар салганыбызда, алгач адам баласынын аңтүшүнүгүнө сыя турган мисалдар келтирилип, андан соң «нур үстүндө нур» делип аң-сезимден тышкаркы акыикатка багыт берилип жаткандыгына күбө болобуз. Башкача аитканда, Анын нуру мисалдан баикалгандаи чектелүү бир канча нур эмес, чектелүү акыл менен аңдоо мүмкүнчүлүгү болбогон чексиз нур.
Бул аятта Алла Таала Өзүн «нур» катары сыпаттоо менен бүтүндөи ааламды жараткан, көрүнөө-жашыруун акыикаттарды билдирген, жан дүинөгө беипилдик тартуулаган зат Жалгыз Өзү гана болгондугун маалымдаит. Себеби Жараткан Алланын дал ушул улуу нуру болбогондо, эч нерсе билинбеи, эч бир акыикат сезилбеи жан дүинө беипилдик тапмак эмес.
Бул өңүттөн жандуу-жансыздын көрүнүп-аңдалышынын жападан жалгыз себеби болгон бардык нурлар ошол улуу нурдун күзгүлөрү сыяктуу. Андыктан көктөгү нурлардын даражаларына бул дүинөдө да бир мисал бар. Мисалы, күндүн нуру аига тииип, ал жерден жер бетинен бир үидүн дубалында илинүү күзгүгө, андан маңдаиында турган экинчи күзгүгө чагылышып, андан барып суу толо чакага, чакадагы суудан шыпка (потолок) чагылышса, булардан эң күчтүүсү жарык бөлүп чыгарган Күндөгү, андан кииин экинчи Аидагы, үчүнчү биринчи күзгүдөгү, төртүнчү экинчи күзгүдөгү, бешинчи суудагы, ал эми алтынчы болуп шыптагы нур эсептелинет. Көктөгү бардык нурлардын даражасы ушул сыяктуу. Тагыраак аитканда, паидаланылган нур паидаланган нурдан алдаканча жогору жана күчтүү болот. Мына ушул нурлардын бардыгы күчүнө кирип эң чоң жана чексиз нур менен аягына чыгат. Бул чексиз нур Алла Тааланын нуру болуп эсептелет.
Ушул жолдо жүрүп жан берген дүинөлүк султандардан бири Осмон Газинин рухании устаты саналган шеих Эдебалинин ага аиткан мынабул насааттары өзгөчө маанилүү:
«Уулум! Сен эми жетекчи болдуң. Мындан ары ачууңду бизге бер, сага ак көңүлдүк, элпектик гана жарашат... Аиыптоо бизге, жарандарыңдын көңүлүн алуу сага таандык.... Алсыздык, жаңылуу бизден, ал эми аны көтөрө билүү сага таандык... Урушталаш, чырчатак, түшүнбөстүк бизден, адилеттүүлүк сенден.. Жаман көрүү, жаңылыш божомол бизден, кечиримдүүлүк сенден...
Уулум! Мындан ары бөлүү бизден, аны бүтөө сенден... Эринчээктик, ыкшоолук бизден, эскертүү, каират берүү, багыт көрсөтүү сенден...» Бул насааттар өзүнө карата жаңылыш иштерди жасашса дагы адамдарды Алланын ыраазычылыгы үчүн кечирип, Алла Тааланын пенделерине кандаи болсо да, боорукер сезим менен мамиле жасоонун баалуулугуна багытталган.
Азирети Мухаммад (салллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз эл арасында күнөөлүү адамды билсе дагы аны ирээнжитип, уяткарбоо үчүн билбегендеи мамиле жасоо аркылуу ошол күнөөдөн элдин баарынын алыс болушун жылуу жумшак гана билдире турган. Кээде бирөөнүн катачылыгын көрүп калса:
«Мага эмне болуп калган, силерди ушундаи көрүп жатам го...» дээр эле (Бухарии, Манакиб, 25; Муслим, Солаат, 119).
Бул күнөөлүү адамды уяткарбоонун ыкмасы болуп, тасаввуфту туура түшүнүүгө да жардам берет. Себеби Алланын жолу көңүл оорутуу аркылуу эмес, көңүл көтөрүү аркылуу өтөт.
Ырасында эле катачылыктарынан улам аиыпталып, төмөн көрүлгөн канчалаган адамдар дал ушул ыкманын, дал ушул аңтүшүнүктүн берекеси менен адал жолдун жолоочусуна аиланбаган! ...
[14:14, 13.02.2016] ibragim: Күндөрдүн биринде Жунаид Багдадии шакирттеринен бирөөнү өзүнө акаарат келтире турган жаман иш жасап жаткан жеринен кармап алат. Кылгылыкты кылган шакирт устатынын да, теңтуштарынын да бетин караи албаи ал жерден кетип калат. Арадан бир топ убакыт өтөт. Өз алдынча жүргөн жаш улан ишине бушаиман болуп, жан дүинөсү жабыркаит. Бир күнү устаты Жунаид Багдадииди шакирттери менен базар аралап өтүп баратканын көрүп калат. Баикап калбасын деген ниетте эңкеиип элдерди аралап артка кетенчиктеит. Анын мындаи сактыгын көз кыиыгынан баикап коигон даанышман устат:
– Силер бара бергиле. Менин уямдан бир шумкарым качыптыр! – деп артын карабаи качып жөнөгөн шакиртин көзөмөлгө ала баштаит. Абииир азабын чегип жүргөн жаш улан артынан ээрчип келе жаткан устатын көрөөрү менен басыгын тездетип үилөрдү аралап олтуруп туюк көчөнүн башына кептелет. Качаиын десе көчө туюк, үилөр курчап турат. Устаты жакындап келген саиын иреңи кубарып отуруп калат. Коңур үндүү устат шакиртин жубатууга далаалат жасаит:
– Уулум! Каида баратасың, кимден качып жүрөсүң? Устаттын жардамы мына ушундаи оор күндөрдө тиибесе, анан качан тииет... Кел... Жүрү кетели...
Башын шылкыитып ордунан араң турган шакиртин кучагына кысат. Устатынын мээримдүүлүгүнө туруштук бере албаи аиыпкер шакирт эрээркеп ыилаит. Бутуна[14:15, 13.02.2016] ibragim: жыгылып, кечирим сураит. Тооба кылганын аитып, ак батасын сураит. Баары жаиында болоорун эскерткен даанышман устат шакиртин даргөиүнө ээрчитип кетет.
Окуядан маалым болгондои, Ислам дини аиыпкерди коомдон четтетпеит.
Тескерисинче, ага мээримдүүлүк менен мамиле жасап, көөдөн жарасын аиыктыруунун камын көрөт. Анткени күнөөкөрлүктүн сормо сазына батып, абииир азабынан улам рухии жактан жабыркаган пенделер ар даиым боорукерликке, мээримдүүлүккө муктаж.
Ошондои эле кемчиликтерди кечире билүү менен бирге жамандыкка дагы жакшылык менен жооп берүү, алтургаи зыянын тарткан адамдын жакшылыгы, адал жолго түшүшү үчүн дуба кыла билүү чыныгы мусулман баласынын көзгө басар асыл сапаттарынан болушу керек. Буга мисал катары Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз учурунда Таифте өзүн таш бараңга алгандарга каргыш аитпаи, тескерисинче, алардын адал жолго түшүүлөрү үчүн дуба кылышынын өзү эле жетиштүү мисал боло алат. Анын Ислам дининин аруулугун сактоо үчүн Меккеде бутпарастардын Жараткандын каарына дуушар болуп, жердин кургуиуна житип кетишин эмес, ар биринин Алланын адал жолуна түшүүлөрүн каалашы канчалаган чылкыи каапырлардын түбөлүк бакыттын босогосун атташына себепкер болгон.
Куттуу хадистердин биринде акыркы Паигамбар (саллаллаху алеихи васаллам):
«Силерге жакшылык кылгандарга жакшылык кылып, залакасы тиигендерге өздөрүнө жараша зыян кылуу артыкчылык эмес. Чыныгы артыкчылык – бул силерге зыяны тиигендерге өздөрүнө жараша мамиле жасабаи, тескерисинче, аларга жакшылык кылууда жатат» деген (Тирмизии, Бирр, 63).
[14:16, 13.02.2016] ibragim: Бүгүнкү дүинөдө материализмдин таш боор үстөмдүгүнө дуушар болуп, коркунучтуу рухании жакырлыктын кесепетинен жапа чеккен адамдардын рухании жактан беипилдик табышы үчүн ар түрлүү экстрималдык шат-кумардын курмандыгына аиланууларынын себеби ушул жерде жатат. Ислам динин таанытууда тасаввуфтук ыкманын колдонулушу өзгөчө мааниге ээ. Учурубузда батышта адал жолго түшкөн интеллектуалдык чөирөдөгү адамдардын көпчүлүгү жан дүинө жакырлыгын толтуруу үчүн Мавляна Жалаладдин Руми, Ибн Арабии сыяктуу улуу олуялардын эмгектерин алып окуп келишет. Ошондои эле Батыш дүинөсүндө көп окулган Исламии китептердин башында тасаввуфтук эмгектер тураары атаиын иликтөөлөрдүн жыиынтыгында маалым болгон. Ошондуктан бүгүнкү күнү: «Кел, келе бер! Ким болсоң да кел! Каапыр болсоң да, бутпарас болсоң да, кел! Биздин даргөи (Ислам дини) үмүтсүздүктүн өргөөсү эмес!
Тообоңдон жүз жолу жазсаң да, келе бер!» деген акыркы Паигамбардын куттуу сүннөтү менен жуурулуша жашаган Мавлянанын бүтүндөи адамзат ааламын өз кучагына алган жылуу мамилесине ашкере муктаждык бар!
Мавляна олуянын чакырыгындагы негизги максат – адамды көөдөнүнө ширелген асыл өзөгү менен тааныштырып, жылуу мамиленин берекеси менен аны катачылыктарынан арылтып, улуу Ислам дининин босогосуна кадам шилтешине себепкер болуу. Максат анын жан дүинөсүн ар түрлүү ыпластыктардан арылтып, асыл касиеттер менен көркүнө чыгаруу. Жараткандын ыраазылыгын гана көздөгөн муршиддердин жан дүинөсү өзүнчө устакана сыяктуу. Устаканада бузулган шаимандар оңдолгондои эле, муршиддердин жан дүинөлөрүндө даргөигө келген пенделердин жаңылыш иштери, жаңылыш пикирлери оңдолуп түздөлөт.
٭٭٭ Аирыкча күнөөнүн түрү көбөиүп, күч алган бүгүнкү күнү адамдарга боорукерлик, мээримдүүлүк менен жылуу мамиле жасоо зарылчылыгы күч. Себеби бул мамиле күнөөгө[14:17, 13.02.2016] ibragim: белчеден батып, башаламан өмүр сүргөн адамдардын оңолуп, адал жолго түшүшүнө себеп боло турган эң берекелүү аракет.
Ошону менен бирге мындаи адамдарга карата жылуу мамиле жасоо жекелик жагдаилардын катарынан орун алаарын да эстен чыгарбоо абзел. Болбосо, адам укугун тепсеген мүнөздө коомчулукка таасир этип, элдин беипилдигине доо кетире турган кемчиликтерди, зулумдуктарды жылуу кабылдоо мүмкүн эмес. Ошондои эле Ислам динин белгилүү чектердин алкагында гана карманган адамдардын күнөөкөрдү жек көрүп, андан алыс болушу да жаңылыштык эмес. Алар үчүн күнөөкөрдөн алыс болуу жүрөктүн аны менен мамиле куруудан жуга турган терс таасирлерден коргонушу үчүн зарыл. Себеби каидыгер өмүр сүргөн адамдар үчүн күнөө иштер музыка сыяктуу напсиге жагымдуу келип, оңоиолтоң гана жүзөгө ашырылат. Мына ошондуктан мындаи адамдардын күнөөлөрүнө маани бербөө Жараткандын буиругун тепсөөгө,ошондои эле, алардан терс таасир алып, күнөө иштерге жетеленип кетүүгө себеп болгондуктан жалпы коомчулук үчүн коркунучтуу. Тагыраак аитканда, күнөөкөргө болгон жылуу мамиле аны күнөөгө жетелебеши да, күнөөгө болгон душмандыктын баткагын күнөөкөргө чачыратпоо да кажет.
Кептин төркүнү:
«Жеңилдеткиле, оорлоштурбагыла! Сүиүнчүлөгүлө, ирээнжитпегиле! » деген акыркы Паигабардын (саллаллаху алеихи васаллам) куттуу хадисинде жатат (Бухарии, Илим, 11).
Албетте, диндин өзөгүнө зыян келтирбөө жана адал жолдон чыкпоо шарты менен...
Оо, Жараткан Алла! Бизди «ыраакымым каарымдан жогору турат» деген сөзүңө татыктуу мамиле жасап, ар качан кечиримдүүлүктүн жолун карманып, адал жолдун жолоочуларына аиланган сүиүктүү пенделериңдин катарына кошо көр!...
Оомииин....
[14:18, 13.02.2016] ibragim: ҮЧҮНЧҮ БӨЛҮМ МАРИФАТУЛЛАХ жана ЖАРАТКАНДАН БЕЛЕКТЕР
А. МАРИФАТУЛЛАХ 1. Жараткан Кудуреттин Заты
Азирети Мухаммад (саллаллаху алеис хи васаллам) Паис гамбарыбыздын:
«Алла Таала жараткан жандуу-жансыз жөнүндө оис жүгүрткүлө! Бирок Алланын Заты жөнүндө оилонбогула! Анткени силер Анын аныгын (Ага ылаиыктуу түрдө) эч качан аңдаи албаисыңар. ..» (Даиламии, Муснад, II, 56; Хаисамии, МажмаузЗаваид, 1, 81) деген сөзү Алла Тааланын Зат маанисин аңдоо адамдын акылынан тышкары экендигин ачык-аикын аигинелеп турат.[14:19, 13.02.2016] ibragim: Ырасында адамдын аң-түшүнүгүн ыиманга сугара турган Улуу Алла жөнүндөгү маалыматтар Анын Зат маанисине карата эмес, сыпаттары жаатындагы маалыматтар болуп эсептелет. Анткени Алла Таала мезгил-убакыттан да, кандаидыр бир жер-орундуктан да сырткары Улуу Зат. Ал эми адамдын аң-түшүнүгү убакытка жана жер-орундукка шартталгандыктан анын ои-түшүнүгү мынабу ааламдагы көзгө көрүнгөн нерселер менен гана чектелет. Адам кандаидыр бир нерсени түшүнүшү үчүн көзгө көрүнгөн ааламда ошол нерсеге окшош дагы бир нерсенин болушу керек. А Алла Таала болсо бүтүндөи жандуужансыздын бирине да окшош эмес. Бул деген сөз Ал көзгө көрүнүп-көрүнбөгөн, биз билип-билбеген бардык нерседен кескин түрдө башкача, жогору дегенди түшүндүрөт. Бул акыикат ааламдагы адамды аң-таң калтырган мыизамдын өтө жогорку деңгээлде курулгандыгын түшүнүүнүн өзүнчө талабы. Мына ушундаи керемет ааламды жараткан Алла Тааланы жаратылган нерселер менен эч качан салыштырууга болбоит. Ал бүтүндөи жандуу-жансызга толук үстөмдүк кылууга Кудуреттүү! Андыктан чексиз кудуреттүү, теңдешсиз Алла Тааланын заты жөнүндө оилонуу адам үчүн туура эмес. Себеби адам баласы бул дүинөдө чектелүү акылы менен Анын затын эч качан аңдаи албаит.
Алла Тааланын Заты багытындагы аң-түшүнүк өңүтүнөн биздин эң иридеги озуипабыз Анын сыпаттарын түшүнүп, Затынын бар экендигин кабыл алып, аны тастыктоо болуп эсептелет. Ошондуктан Алла Тааланын Ыиык Куранда бизге Өзү жөнүндө берген маалыматтары ушул өңүттөн каралган. Аяттардын биринде:
[14:19, 13.02.2016] ibragim: «Аллах – асмандар менен жердин нуру! Анын нурунун мисалы – ичинде нуру бар шамдан сыяктуу. Нур аинектин ичинде (жаигашкан). Ал аинек бермет жылдызындаи. Ал Чыгышта да, Батышта да жок кут даарыган заитун менен тамызылат. От тиибестен күигөн анын маиы абдан жарык нур чачат. Ошентип, нур үстүндө нур... Алла Өзү каалаган адамды нурга бөлөит. Алла адамдарга ушинтип мисал келтирет. Алла – бардык нерсени Билүүчү!» (Нур сүрөсү, 35-аят) делет.
Бул аятка назар салганыбызда, алгач адам баласынын аңтүшүнүгүнө сыя турган мисалдар келтирилип, андан соң «нур үстүндө нур» делип аң-сезимден тышкаркы акыикатка багыт берилип жаткандыгына күбө болобуз. Башкача аитканда, Анын нуру мисалдан баикалгандаи чектелүү бир канча нур эмес, чектелүү акыл менен аңдоо мүмкүнчүлүгү болбогон чексиз нур.
Бул аятта Алла Таала Өзүн «нур» катары сыпаттоо менен бүтүндөи ааламды жараткан, көрүнөө-жашыруун акыикаттарды билдирген, жан дүинөгө беипилдик тартуулаган зат Жалгыз Өзү гана болгондугун маалымдаит. Себеби Жараткан Алланын дал ушул улуу нуру болбогондо, эч нерсе билинбеи, эч бир акыикат сезилбеи жан дүинө беипилдик тапмак эмес.
Бул өңүттөн жандуу-жансыздын көрүнүп-аңдалышынын жападан жалгыз себеби болгон бардык нурлар ошол улуу нурдун күзгүлөрү сыяктуу. Андыктан көктөгү нурлардын даражаларына бул дүинөдө да бир мисал бар. Мисалы, күндүн нуру аига тииип, ал жерден жер бетинен бир үидүн дубалында илинүү күзгүгө, андан маңдаиында турган экинчи күзгүгө чагылышып, андан барып суу толо чакага, чакадагы суудан шыпка (потолок) чагылышса, булардан эң күчтүүсү жарык бөлүп чыгарган Күндөгү, андан кииин экинчи Аидагы, үчүнчү биринчи күзгүдөгү, төртүнчү экинчи күзгүдөгү, бешинчи суудагы, ал эми алтынчы болуп шыптагы нур эсептелинет. Көктөгү бардык нурлардын даражасы ушул сыяктуу. Тагыраак аитканда, паидаланылган нур паидаланган нурдан алдаканча жогору жана күчтүү болот. Мына ушул нурлардын бардыгы күчүнө кирип эң чоң жана чексиз нур менен аягына чыгат. Бул чексиз нур Алла Тааланын нуру болуп эсептелет.
#45 15 February 2016 - 09:50
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:55, 14.02.2016] ibragim: Башкача аитканда, ар нерсенин ортого чыгышы, билиниши асман-жерди нурга бөлөгөн Жараткан Алла Тааланын ачыкка чыгарышына түздөн-түз баиланыштуу.
Себеби Анын нуру болбосо, тигил же бул нерсенин ачыкка чыгып, көрүнүшү мүмкүн эмес.
Күндүзүн жаздын жанга жагымдуу көркөмдүгүнө назар салган адам көзгө көрүнгөн түркүн түстүү аилана-чөирөнүн алдында жан дүинөнү балкыткан сыикырына арбалат да, аилана-чөирөнү көрүүгө кызмат кылган жарык-нурду баикабаит. Ал жаздын ошол көркөм кереметин нурдун аркасы менен көрөт. Ырасында нур ачык-аикындыгы өтө жогорку деңгээлде болгондуктан көрүнбөит.
Бул багытта олуя-аалымдар:
«Алла Таала чындыгында каиып (көрүнбөс, жашыруун) эмес. Аныгында биздин адамдык аң-сезимибиздин, акылыбыздын чектелүү болушу Анын көрүнүшүнө тоскоолдук жаратат» дешкен.
Маселен, бир бөлмөдө миң вольттук жарык жанса, адамдын көзү бул жарыктын алдында эч нерсени көрө албаит. Андыктан миллиондогон вольттук жарыктан чексиз жогору турган нурдун Ээси болгон Алла Таала албетте, адам баласынын акылынан тышкары болот. Бул маселеге ишаарат жасоо иретинде Алла Таала аяттарынын биринде:
«Алар каиыпка (Алла Тааланы, акыретти көрө албаса да,) ишенишет...» деген (Бакара сүрөсү, 3-аят).
Бирок Алланын сүиүктүү кыраакы пенделери үчүн бул каиып көзгө көрүнгөн нерселерден дагы ачык-аикын. Биз аба менен дем алып жашаибыз. Бирок ал бизди курчап тургандыктан биз аны көрө албаибыз. Аны болгону дем алуу аркылуу гана сезе алабыз.
Мына ошондуктан аны көрбөсөк да, четке кагуу мындаи турсун, жашоонун талабы катары: «Аба болбосо, жашаи албаибыз! » деибиз.
Сууда жашаган жаныбарлар да биз сыяктуу. Алар да сууда жүргөндө сууну баикаи алышпаит.
[14:57, 14.02.2016] ibragim: Демек, бир нерсе маңдаиыбызда, оң же сол жагыбызда, же артыбызда болсо, аны акылыбыз аңдашы мүмкүн. Ал эми бизди ар тараптан курчап турган нерсенин барлыгы аңтүшүнүгүбүздөн тышкары чыгып, белгилүү мерчемдер менен чектелүү көзүбүзгө көрүнбөс абалга келет. Эгер бул нерсе мындаи болбогондо, маселен, аба көзгө көрүнсө, жашоо болмок эмес. Бизди ар тараптан курчап турган нерсенин көрүнүшү башка нерселердин көрүнбөшүн талап кылат. Туман каптаган кезде башка нерселердин көрүнбөи калганы сыяктуу... Ошондуктан Алла Таала бул дүинөдө адам баласынын көзүнө көрүнбөит. Эгер көрүнгөндө адамдар Анын жамалынан да куру калып, өздөрүн ар тараптан курчап тургандыгы үчүн эч нерсе көрө алышмак эмес. Мунун табигыи талабы катары дүинө жашоосу деген нерсе да болмок эмес.
Демек, адам акылынан, аң-сезиминен тышкары болгон Улуу Алла Таала жашыруун да, көрүнөө да! Тагыраак аитканда, Ал заты жагынан жашыруун, ал эми сыпаты жагынан көрүнөө!
Ал көрүнөө; себеби бүтүндөи жандуу-жансыз Анын затынын нурунан жаралган.
Ал – жашыруун; анткени көз Анын нурун көрүүгө күчү жетпеит.
Ал – көрүнөө; Андан сырткаркы жаамы жандуу-жансыз Анын сыпаттары менен гана көрүнөт.
Ал – жашыруун; себеби Ага теңдеш да, окшош да эч бир нерсе жок. Адам тигил же бул нерсени түшүнүүсү үчүн ага окшош нерсе болушу керек. Ошондуктан эч бир теңдеши болбогон Заттын жашыруун болушу мыизам ченемдүү көрүнүш.[14:59, 14.02.2016] ibragim: Мына ушундаи улуу Затты эч бир жандуу-жансыз аңдаи албаит. Ошол себептен ыиман Анын Затынын акыикатын аңдоо эмес, барлыгын кабыл алуудан гана турат.
Анткени бар болуп-болбоо маселеси башка, бар болгон нерсенин маңызы жөнүндөгү бүтүм башка.
Бул жагынан Жараткан Алла затынын бар болуп-болбогонун түшүнүшү үчүн адамга акыл ыроолоп, көзгө көрүнгөн ааламдагы жандуу-жансыздар аркылуу жалгыз Өзүн таануу мүмкүнчүлүгүн түзүп берген.
Жунаид Багдадии бир күнү жоон топ адамдардын кыжылдашып бир жакты көздөи баратканын көрүп калат. Кызыгып:
- Ои, эл-журт! Каида баратасыңар? деп суроо салат .
- Баланча жерден бир аалым келген экен! Алла Тааланын бар экенин, жалгыз экенин ар түрдүү далилдер менен далилдеит экен! Мына ошол аалымдын сөзүнө кулак төшөө үчүн баратабыз. Кааласаң, жүр биз менен! дешет.
Анда Жунаид олуя ууртунан жылмаиып:
- Көрөөр көз, угаар кулак, туиаар көөдөн үчүн ааламда Жараткандын миң түрлүү далилдери бар. Жараткан Кудаи Тааланын жалгыздыгын, улуулугун, кудуретин далилдеген сан жеткис эн, белги бар! Ырас, мына ушунун баарына күмөнүңөр болсо, барсаңар болот!
Биздин көөдөнүбүздө күмөндөн кыпындаи да күкүм жок! деген экен.
Кыскасы Жараткан Алла көрүүчү көздөр үчүн «ааламдын кареги» делген адамга, «арипсиз Куран» атанган ааламга жана «арип түрүндөгү аалам» болуп эсептелген Куранга Өзүнүн сан жеткис белгилерин жаигаштырган. Булардан паидалануу үчүн адам баласына жардамчы жана жол башчы катары паигамбарларын жөнөткөн. Паигамбарлар аркылуу көзгө көрүнүп-көрүнбөгөн ааламдардын чындыгын маалымдаган. Ал ыиык Куранды адам баласынын аң-түшүнүгүнө ылаиыктуу таризде «сөз» түрүндө тартуулаган.
Андыктан сөздүн чектелүү мүмкүнчүлүгүнүн алкагында Алла Таала жөнүндө кыскача мынабуларды аита алабыз:
[15:00, 14.02.2016] ibragim: Чыныгы Чексиз Кудурет – бул Алла Таала гана. Аны эч бир жандуу-жансызга салыштыруу мүмкүн эмес. Ал – теңдешсиз Зат. Анын өзүнө берген сыпаттамасынан тышкары Ага башка сыпат берүүгө адам баласынын күч-кудурети жетпеит. Алтургаи биз чектелүү аң-түшүнүгүбүз менен «Чыныгы Кудурет» дешибиз дагы Аны чектеит. Бирок түшүндүрүү үчүн ушинтип аитууга аргасызбыз. Ал эми чындыгында Алла Таала жөнүндө адамдын оиуна кандаи пикир келсе келсин, Улуу Жараткан Алла Таала андан такыр оолак!
Мына ушундаи Улуу Кудурет Өзүнүн сыпаттарын маалымдашы Затынын табигыи талабы. Аилана-чөирөгө жарык чачкан шам чырак сыяктуу... Бүтүндөи жандуу-жансыз Чыныгы Кудуреттин билгилигинде корутунду иретинде орун алган. Аалам дал ушул акыикаттын өзүнчө бир көрнөгү. Бул ааламдагы жандуу-жансыздар сырткы көрүнүшүндө гана жашаит, алар өз турпаты өңүтүнөн өзүнөн-өзү эч бири бар боло албаит. Чыныгы Жаратуучунун сыпаттарынын, өкүмдөрүнүн, кудуретинин, жаратуучулугунун талабы катары бар. Алла Тааланын Заты бүтүндөи жандуу-жансыз аркылуу жаратуучулугун, кудуретин, хикмат-сырын, сыпаттарын көрсөтүү менен бирге жандуу-жансыздар эч качан Улуу Заттын Өзү боло албаит. Жандуу-жансыздын ар бири Чексиз Кудуреттүү Улуу Алла Тааланын Затынын эмес, сыпаттарынын өзүнчө көрнөккүзгүсү болуп эсептелет. Тагыраак аитканда, жандуу-жансыздар Алла Тааланын барлыгын жана жалгыздыгын аигинелеп турат.
Андыктан Улуу Зат бүт нерседен Ыиык жана Аруу! Күн болбосо, жарык болбоит.
Бирок күндүн жарыгы күндөн башка нерсеге таандык болбоо менен бирге ал (жарык) –[15:00, 14.02.2016] ibragim: Күн эмес. Анын сыңарындаи, бүт нерсени «Алла Таала» деп билүү – ааламды, асманжердегинин баарын кудаи катары кабылдоого алып барып, «Бир»ди «ар бир» (б.а., бүтүндөи жандуу-жансыз) деп эсептеген материализмге жол ачат. Платондун «пантеизм» делген ишеними дал ушул чолок оидун алкагы менен чектелип калган. Кээ бир адамдар учурунда Алла Тааланын кескин түрдөгү жалгыздыгын жар салган «Вахдат-у Вужууд» түшүнүгүн ушул ишенимдин алкагына киргизүүгө аракет кылышса да, чыныгы олуяаалымдар мындаи жаңылыш пикирди даиыма четке кагып келишкен. Себеби бүт нерсени Анын барлыгы менен жаралгандыгын кабыл алуу менен бирге Анын Затын бүт нерседен Аруу деп билүү – бул «Вахдат-у Вужууд» түшүнүгүнүн өзөгүн түзөт. Тагыраак аитканда, аалам – бул Жараткан Алланын сыпаттарынын көрнөгү, ал эми Анын Заты аалам эмес.
Анткени Жаратуучу эч качан жаратылган нерселердин келбетинде көрүнбөит. Жараткан Алланы тигил же бул нерсенин келбетинде көрүнгөнүн кабыл алуу адам баласын «каапырлыкка» жетелеит. Себеби Жараткан Алла Тааланын эч бир теңдеши да, шериги да жок. Ал жаратылгандардын эч бирине окшобоит. Андыктан Ал ар түрдүү адамдык сыпаттардан кескин түрдө жогору! Бул чындыкты четке каккан иудеилер Узаирды (алеихиссалам), христиандар Иса паигамбарды (алеихиссалам) Кудаи Тааланын уулу катары кабылдагандыгы жалпыга маалым. Адам баласынын өз оиунан чыгарып, адал жолдон адашкандыгы тууралуу Алла Таала Куран аяттарынын биринде:
«Алар (каапыр-мушриктер) Алланын кадырын сезе алышпады. Ырасында, кыямат күнү бүтүндөи жер бети Анын уучунда (экенин көрөсүң). Асмандар да Анын кудурети менен жыиналат. Ал алардын кошкон шериктеринен Аруу жана Жогору!» (Зумар сүрөсү, 67-аят) деит.
[15:02, 14.02.2016] ibragim: Андыктан Ислам ишениминин өзөгүн түзгөн тавхид келмесинин негизи «Лаа илааха» (кудаи жок) деген сөз менен аң-сезимден Алла Таала жөнүндөгү туура эмес түшүнүктөрдүн бардыгы жокко чыгарылып, анын ордуна «иллаллах» (Алладан башка) деген сөздүн акыикатын, т.а., Жараткан Алла Өзү маалымдаган эң туура «Аллах» түшүнүгүн орнотууга багытталат. Бул багытта Куран аяттарында:
«Аллах! Андан башка кудаи жок. Ал – Тирүү, Түбөлүк! Ал – үргүлөбөит, уктабаит.
Асмандардагы жана жердеги нерселердин баары Ага (гана) таандык...» (Бакара сүрөсү, 255-аят).
«...Ага окшош эч нерсе жок. Ал – Угуучу, Көрүүчү!» (Шуура сүрөсү, 11-аят).
«(Эи, Элчим) Аиткын: Алла Жалгыз! Алла эч кимге муктаж эмес. Ал төрөгөн да, төрөлгөн да эмес! Ага теңдеш эч ким жок!» (Ихлас сүрөсү, 1-4-аяттар).
Ошентип биздин Анын «Заты» жөнүндөгү аң-түшүнүгүбүз чектелүү. Биздин эң иридеги милдетибиз Аны Заты менен кабыл алып, Ага толук моюн сунуу, Анын буирукжарлыктарына баш ииүү болуп эсептелет. Кыскасы, пенде мынабул утурумдук дүинөдө чектелүү мүмкүнчүлүктөрү менен Анын «Затын» аңдоодо кескин түрдө алсыз, алсыз жана дагы алсыз...
Ыиык Куранда маалымдалгандаи, азирети Муса паигамбар Тур-у Синада Жараткан Алла менен сүилөшүүдөн өзгөчө рухании ырахат алды. Мына ушул ырахаттын керемети менен өзүнөн танды. Дүинөдө же акыретте экендигин түшүнө албаи, өзүнчө убакытмеикиндиктен, жер-орундуктан сырткары чыккандаи, дендароо болуп туруп калды. Эң бир аруу, эң бир улуу сүиүүнүн кучагында Жараткан Кудуреттин Затын көрүүнү жан дили менен самады. Алла Таала ага:
«Лан тароонии» б.а., «Мени эч качан көрө албаисың! » деди. Андан соң ага маңдаиындагы тоого назар салышын, эгер аны ордунда көрө алса, Өзүн да көрүүмүмкүнчүлүгү болоорун билдирди. Жазма булактар боюнча, тоого Жараткан Алладан бир нур түштү. Тоо быркырап кетти. Муса паигамбар эсинен танды. Эсине келип, чектен ашкандыгы үчүн Жараткан Алланы даңазалап, Андан кечирим тиледи. 94
Ыиык Куранда маалымдалган бул окуя Жараткан Алланын Затын аңдоо адам баласынын мүмкүнчүлүгүнөн толук кандуу түрдө сырткары болгондугун ачык-аикын аигинелеп турат.
Ошондои эле куттуу хадистерде белгиленгендеи, момунмусулмандар беииште Жараткан Алла Тааланын Затын бул дүинөдө толгон Аиды кандаи көрүшсө, дал ошондои бири-бири менен түртүшүп жөөлөшпөи ачык-аикын түрдө көрүшөт. Бул маселе менен жогоруда аитылган акыикаттын ортосунда эч кандаи төп келишпестик жок. Себеби бул дүинөдөгү шарттар менен акыреттик шарттар бирдеи эмес. Тагыраак аитканда, Жараткан Алла беииште мусулмандарга Өзүнүн Затын көрсөтүүгө жараи турган такыр башкача шык-жөндөмдүүлүктөрдү ыроолоит. Учурунда азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) бул дүинөлүк шарттардан сырткары Жабраил периште тарабынан көөдөнү ачылып, рухании «операция»дан өтүшү улуу озуипаларды көтөрө ала тургандаи шык-жөндөмдүн ыроолонушуна багытталган. Болбосо, акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) кадыресе адамдык түзүлүшү менен бул озуипаларды көтөрүүгө да, «Мираж» сыяктуу улуу белектерди кабыл алууга да күчү жетмек эмес...
Аитор, ыимандан ихсанга көтөрүлгөндөр ааламдын кадырлуу пенделери болушат.
Булар чыныгы баралына келген адамдар. Даиыма Жараткан Кудуреттин ыраазылыгына бет алышат. Мынабул утурумдук дүинөдө болуу алар үчүн өзүнчө сапар сыяктуу. Алар бул дүинөдө өзүнүн утурумдук турпатынан арылып, Жараткандын барлыгы менен бар болушкандыгын билип, эрк-каалоолорун Жараткан Кудуреттин эркине тапшырган бактылуу пенделер.
Жараткан Алла жалпыбызга ыиман булагынан суусунубуз канганча жутуп, даам сызууну насип буюрсун! Сүиүктүү Паигамбарына коңшу кылып, Затынын жамалын көрүү бактысына жеткизсин!...
Оомииин...
Күндүзүн жаздын жанга жагымдуу көркөмдүгүнө назар салган адам көзгө көрүнгөн түркүн түстүү аилана-чөирөнүн алдында жан дүинөнү балкыткан сыикырына арбалат да, аилана-чөирөнү көрүүгө кызмат кылган жарык-нурду баикабаит. Ал жаздын ошол көркөм кереметин нурдун аркасы менен көрөт. Ырасында нур ачык-аикындыгы өтө жогорку деңгээлде болгондуктан көрүнбөит.
Бул багытта олуя-аалымдар:
«Алла Таала чындыгында каиып (көрүнбөс, жашыруун) эмес. Аныгында биздин адамдык аң-сезимибиздин, акылыбыздын чектелүү болушу Анын көрүнүшүнө тоскоолдук жаратат» дешкен.
Маселен, бир бөлмөдө миң вольттук жарык жанса, адамдын көзү бул жарыктын алдында эч нерсени көрө албаит. Андыктан миллиондогон вольттук жарыктан чексиз жогору турган нурдун Ээси болгон Алла Таала албетте, адам баласынын акылынан тышкары болот. Бул маселеге ишаарат жасоо иретинде Алла Таала аяттарынын биринде:
«Алар каиыпка (Алла Тааланы, акыретти көрө албаса да,) ишенишет...» деген (Бакара сүрөсү, 3-аят).
Бирок Алланын сүиүктүү кыраакы пенделери үчүн бул каиып көзгө көрүнгөн нерселерден дагы ачык-аикын. Биз аба менен дем алып жашаибыз. Бирок ал бизди курчап тургандыктан биз аны көрө албаибыз. Аны болгону дем алуу аркылуу гана сезе алабыз.
Мына ошондуктан аны көрбөсөк да, четке кагуу мындаи турсун, жашоонун талабы катары: «Аба болбосо, жашаи албаибыз! » деибиз.
Сууда жашаган жаныбарлар да биз сыяктуу. Алар да сууда жүргөндө сууну баикаи алышпаит.
[14:57, 14.02.2016] ibragim: Демек, бир нерсе маңдаиыбызда, оң же сол жагыбызда, же артыбызда болсо, аны акылыбыз аңдашы мүмкүн. Ал эми бизди ар тараптан курчап турган нерсенин барлыгы аңтүшүнүгүбүздөн тышкары чыгып, белгилүү мерчемдер менен чектелүү көзүбүзгө көрүнбөс абалга келет. Эгер бул нерсе мындаи болбогондо, маселен, аба көзгө көрүнсө, жашоо болмок эмес. Бизди ар тараптан курчап турган нерсенин көрүнүшү башка нерселердин көрүнбөшүн талап кылат. Туман каптаган кезде башка нерселердин көрүнбөи калганы сыяктуу... Ошондуктан Алла Таала бул дүинөдө адам баласынын көзүнө көрүнбөит. Эгер көрүнгөндө адамдар Анын жамалынан да куру калып, өздөрүн ар тараптан курчап тургандыгы үчүн эч нерсе көрө алышмак эмес. Мунун табигыи талабы катары дүинө жашоосу деген нерсе да болмок эмес.
Демек, адам акылынан, аң-сезиминен тышкары болгон Улуу Алла Таала жашыруун да, көрүнөө да! Тагыраак аитканда, Ал заты жагынан жашыруун, ал эми сыпаты жагынан көрүнөө!
Ал көрүнөө; себеби бүтүндөи жандуу-жансыз Анын затынын нурунан жаралган.
Ал – жашыруун; анткени көз Анын нурун көрүүгө күчү жетпеит.
Ал – көрүнөө; Андан сырткаркы жаамы жандуу-жансыз Анын сыпаттары менен гана көрүнөт.
Ал – жашыруун; себеби Ага теңдеш да, окшош да эч бир нерсе жок. Адам тигил же бул нерсени түшүнүүсү үчүн ага окшош нерсе болушу керек. Ошондуктан эч бир теңдеши болбогон Заттын жашыруун болушу мыизам ченемдүү көрүнүш.[14:59, 14.02.2016] ibragim: Мына ушундаи улуу Затты эч бир жандуу-жансыз аңдаи албаит. Ошол себептен ыиман Анын Затынын акыикатын аңдоо эмес, барлыгын кабыл алуудан гана турат.
Анткени бар болуп-болбоо маселеси башка, бар болгон нерсенин маңызы жөнүндөгү бүтүм башка.
Бул жагынан Жараткан Алла затынын бар болуп-болбогонун түшүнүшү үчүн адамга акыл ыроолоп, көзгө көрүнгөн ааламдагы жандуу-жансыздар аркылуу жалгыз Өзүн таануу мүмкүнчүлүгүн түзүп берген.
Жунаид Багдадии бир күнү жоон топ адамдардын кыжылдашып бир жакты көздөи баратканын көрүп калат. Кызыгып:
- Ои, эл-журт! Каида баратасыңар? деп суроо салат .
- Баланча жерден бир аалым келген экен! Алла Тааланын бар экенин, жалгыз экенин ар түрдүү далилдер менен далилдеит экен! Мына ошол аалымдын сөзүнө кулак төшөө үчүн баратабыз. Кааласаң, жүр биз менен! дешет.
Анда Жунаид олуя ууртунан жылмаиып:
- Көрөөр көз, угаар кулак, туиаар көөдөн үчүн ааламда Жараткандын миң түрлүү далилдери бар. Жараткан Кудаи Тааланын жалгыздыгын, улуулугун, кудуретин далилдеген сан жеткис эн, белги бар! Ырас, мына ушунун баарына күмөнүңөр болсо, барсаңар болот!
Биздин көөдөнүбүздө күмөндөн кыпындаи да күкүм жок! деген экен.
Кыскасы Жараткан Алла көрүүчү көздөр үчүн «ааламдын кареги» делген адамга, «арипсиз Куран» атанган ааламга жана «арип түрүндөгү аалам» болуп эсептелген Куранга Өзүнүн сан жеткис белгилерин жаигаштырган. Булардан паидалануу үчүн адам баласына жардамчы жана жол башчы катары паигамбарларын жөнөткөн. Паигамбарлар аркылуу көзгө көрүнүп-көрүнбөгөн ааламдардын чындыгын маалымдаган. Ал ыиык Куранды адам баласынын аң-түшүнүгүнө ылаиыктуу таризде «сөз» түрүндө тартуулаган.
Андыктан сөздүн чектелүү мүмкүнчүлүгүнүн алкагында Алла Таала жөнүндө кыскача мынабуларды аита алабыз:
[15:00, 14.02.2016] ibragim: Чыныгы Чексиз Кудурет – бул Алла Таала гана. Аны эч бир жандуу-жансызга салыштыруу мүмкүн эмес. Ал – теңдешсиз Зат. Анын өзүнө берген сыпаттамасынан тышкары Ага башка сыпат берүүгө адам баласынын күч-кудурети жетпеит. Алтургаи биз чектелүү аң-түшүнүгүбүз менен «Чыныгы Кудурет» дешибиз дагы Аны чектеит. Бирок түшүндүрүү үчүн ушинтип аитууга аргасызбыз. Ал эми чындыгында Алла Таала жөнүндө адамдын оиуна кандаи пикир келсе келсин, Улуу Жараткан Алла Таала андан такыр оолак!
Мына ушундаи Улуу Кудурет Өзүнүн сыпаттарын маалымдашы Затынын табигыи талабы. Аилана-чөирөгө жарык чачкан шам чырак сыяктуу... Бүтүндөи жандуу-жансыз Чыныгы Кудуреттин билгилигинде корутунду иретинде орун алган. Аалам дал ушул акыикаттын өзүнчө бир көрнөгү. Бул ааламдагы жандуу-жансыздар сырткы көрүнүшүндө гана жашаит, алар өз турпаты өңүтүнөн өзүнөн-өзү эч бири бар боло албаит. Чыныгы Жаратуучунун сыпаттарынын, өкүмдөрүнүн, кудуретинин, жаратуучулугунун талабы катары бар. Алла Тааланын Заты бүтүндөи жандуу-жансыз аркылуу жаратуучулугун, кудуретин, хикмат-сырын, сыпаттарын көрсөтүү менен бирге жандуу-жансыздар эч качан Улуу Заттын Өзү боло албаит. Жандуу-жансыздын ар бири Чексиз Кудуреттүү Улуу Алла Тааланын Затынын эмес, сыпаттарынын өзүнчө көрнөккүзгүсү болуп эсептелет. Тагыраак аитканда, жандуу-жансыздар Алла Тааланын барлыгын жана жалгыздыгын аигинелеп турат.
Андыктан Улуу Зат бүт нерседен Ыиык жана Аруу! Күн болбосо, жарык болбоит.
Бирок күндүн жарыгы күндөн башка нерсеге таандык болбоо менен бирге ал (жарык) –[15:00, 14.02.2016] ibragim: Күн эмес. Анын сыңарындаи, бүт нерсени «Алла Таала» деп билүү – ааламды, асманжердегинин баарын кудаи катары кабылдоого алып барып, «Бир»ди «ар бир» (б.а., бүтүндөи жандуу-жансыз) деп эсептеген материализмге жол ачат. Платондун «пантеизм» делген ишеними дал ушул чолок оидун алкагы менен чектелип калган. Кээ бир адамдар учурунда Алла Тааланын кескин түрдөгү жалгыздыгын жар салган «Вахдат-у Вужууд» түшүнүгүн ушул ишенимдин алкагына киргизүүгө аракет кылышса да, чыныгы олуяаалымдар мындаи жаңылыш пикирди даиыма четке кагып келишкен. Себеби бүт нерсени Анын барлыгы менен жаралгандыгын кабыл алуу менен бирге Анын Затын бүт нерседен Аруу деп билүү – бул «Вахдат-у Вужууд» түшүнүгүнүн өзөгүн түзөт. Тагыраак аитканда, аалам – бул Жараткан Алланын сыпаттарынын көрнөгү, ал эми Анын Заты аалам эмес.
Анткени Жаратуучу эч качан жаратылган нерселердин келбетинде көрүнбөит. Жараткан Алланы тигил же бул нерсенин келбетинде көрүнгөнүн кабыл алуу адам баласын «каапырлыкка» жетелеит. Себеби Жараткан Алла Тааланын эч бир теңдеши да, шериги да жок. Ал жаратылгандардын эч бирине окшобоит. Андыктан Ал ар түрдүү адамдык сыпаттардан кескин түрдө жогору! Бул чындыкты четке каккан иудеилер Узаирды (алеихиссалам), христиандар Иса паигамбарды (алеихиссалам) Кудаи Тааланын уулу катары кабылдагандыгы жалпыга маалым. Адам баласынын өз оиунан чыгарып, адал жолдон адашкандыгы тууралуу Алла Таала Куран аяттарынын биринде:
«Алар (каапыр-мушриктер) Алланын кадырын сезе алышпады. Ырасында, кыямат күнү бүтүндөи жер бети Анын уучунда (экенин көрөсүң). Асмандар да Анын кудурети менен жыиналат. Ал алардын кошкон шериктеринен Аруу жана Жогору!» (Зумар сүрөсү, 67-аят) деит.
[15:02, 14.02.2016] ibragim: Андыктан Ислам ишениминин өзөгүн түзгөн тавхид келмесинин негизи «Лаа илааха» (кудаи жок) деген сөз менен аң-сезимден Алла Таала жөнүндөгү туура эмес түшүнүктөрдүн бардыгы жокко чыгарылып, анын ордуна «иллаллах» (Алладан башка) деген сөздүн акыикатын, т.а., Жараткан Алла Өзү маалымдаган эң туура «Аллах» түшүнүгүн орнотууга багытталат. Бул багытта Куран аяттарында:
«Аллах! Андан башка кудаи жок. Ал – Тирүү, Түбөлүк! Ал – үргүлөбөит, уктабаит.
Асмандардагы жана жердеги нерселердин баары Ага (гана) таандык...» (Бакара сүрөсү, 255-аят).
«...Ага окшош эч нерсе жок. Ал – Угуучу, Көрүүчү!» (Шуура сүрөсү, 11-аят).
«(Эи, Элчим) Аиткын: Алла Жалгыз! Алла эч кимге муктаж эмес. Ал төрөгөн да, төрөлгөн да эмес! Ага теңдеш эч ким жок!» (Ихлас сүрөсү, 1-4-аяттар).
Ошентип биздин Анын «Заты» жөнүндөгү аң-түшүнүгүбүз чектелүү. Биздин эң иридеги милдетибиз Аны Заты менен кабыл алып, Ага толук моюн сунуу, Анын буирукжарлыктарына баш ииүү болуп эсептелет. Кыскасы, пенде мынабул утурумдук дүинөдө чектелүү мүмкүнчүлүктөрү менен Анын «Затын» аңдоодо кескин түрдө алсыз, алсыз жана дагы алсыз...
Ыиык Куранда маалымдалгандаи, азирети Муса паигамбар Тур-у Синада Жараткан Алла менен сүилөшүүдөн өзгөчө рухании ырахат алды. Мына ушул ырахаттын керемети менен өзүнөн танды. Дүинөдө же акыретте экендигин түшүнө албаи, өзүнчө убакытмеикиндиктен, жер-орундуктан сырткары чыккандаи, дендароо болуп туруп калды. Эң бир аруу, эң бир улуу сүиүүнүн кучагында Жараткан Кудуреттин Затын көрүүнү жан дили менен самады. Алла Таала ага:
«Лан тароонии» б.а., «Мени эч качан көрө албаисың! » деди. Андан соң ага маңдаиындагы тоого назар салышын, эгер аны ордунда көрө алса, Өзүн да көрүүмүмкүнчүлүгү болоорун билдирди. Жазма булактар боюнча, тоого Жараткан Алладан бир нур түштү. Тоо быркырап кетти. Муса паигамбар эсинен танды. Эсине келип, чектен ашкандыгы үчүн Жараткан Алланы даңазалап, Андан кечирим тиледи. 94
Ыиык Куранда маалымдалган бул окуя Жараткан Алланын Затын аңдоо адам баласынын мүмкүнчүлүгүнөн толук кандуу түрдө сырткары болгондугун ачык-аикын аигинелеп турат.
Ошондои эле куттуу хадистерде белгиленгендеи, момунмусулмандар беииште Жараткан Алла Тааланын Затын бул дүинөдө толгон Аиды кандаи көрүшсө, дал ошондои бири-бири менен түртүшүп жөөлөшпөи ачык-аикын түрдө көрүшөт. Бул маселе менен жогоруда аитылган акыикаттын ортосунда эч кандаи төп келишпестик жок. Себеби бул дүинөдөгү шарттар менен акыреттик шарттар бирдеи эмес. Тагыраак аитканда, Жараткан Алла беииште мусулмандарга Өзүнүн Затын көрсөтүүгө жараи турган такыр башкача шык-жөндөмдүүлүктөрдү ыроолоит. Учурунда азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) бул дүинөлүк шарттардан сырткары Жабраил периште тарабынан көөдөнү ачылып, рухании «операция»дан өтүшү улуу озуипаларды көтөрө ала тургандаи шык-жөндөмдүн ыроолонушуна багытталган. Болбосо, акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) кадыресе адамдык түзүлүшү менен бул озуипаларды көтөрүүгө да, «Мираж» сыяктуу улуу белектерди кабыл алууга да күчү жетмек эмес...
Аитор, ыимандан ихсанга көтөрүлгөндөр ааламдын кадырлуу пенделери болушат.
Булар чыныгы баралына келген адамдар. Даиыма Жараткан Кудуреттин ыраазылыгына бет алышат. Мынабул утурумдук дүинөдө болуу алар үчүн өзүнчө сапар сыяктуу. Алар бул дүинөдө өзүнүн утурумдук турпатынан арылып, Жараткандын барлыгы менен бар болушкандыгын билип, эрк-каалоолорун Жараткан Кудуреттин эркине тапшырган бактылуу пенделер.
Жараткан Алла жалпыбызга ыиман булагынан суусунубуз канганча жутуп, даам сызууну насип буюрсун! Сүиүктүү Паигамбарына коңшу кылып, Затынын жамалын көрүү бактысына жеткизсин!...
Оомииин...
#46 26 February 2016 - 18:19
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[18:01, 26.02.2016] ibragim: 2. Жараткан Алланын сыпаттары
Жараткан Алла Тааланын Заты жалгыз, ал эми сыпаттары эсепке сыис баис т.
Анын сыпаттары белгилүү өлчөм же сандар менен чектелбеис т, тагыраак аис тканда, чексиз! Муну жалгыз Өзү гана билет! Булардан аис рымдары паис гамбарларга гана, ошондоис эле аис рым бир бөлүгү (т.а., токсон тогуз ысым-сыпаты) жалпы элге маалымдалган. Чыныгы Ислам аалымдары да токсон тогуздан сырткары бир катар ысымсыпаттарын билишет.
Билинип-билинбеген Жараткандын бүтүндөи ысым-сыпаттары ааламдын жападан жалгыз Жаратуучусунун түркүн түстүү кемчиликтерден толук кандуу түрдө оолак жана
[18:02, 26.02.2016] ibragim: адамдын аң-сезиминен тышкары эң жогорку сыпаттардын Ээси болгондугун маалымдаит.
Бул өңүттөн Ислам аалымдары Анын сыпаттарын «Затии» жана «Субуутии» деп экиге бөлүп карашкан. Бул сыпаттардан каисыдыр биринин жетишсиз, кем болушу мүмкүн эмес.
Анын бар болушу толук кандуу тирүүлүгү менен тастыкталат. Анын «тирүү» деген сыпаты өлүм менен бүтө турган жашоо эмес, Жалгыз Өзүнө гана таандык жашоону түшүндүрөт. Бул багытта Куран аяттарынын биринде төмөнкүчө буюрулат:
«Эч өлбөи турган түбөлүк Тирүүгө (Алла Таалага) тобокел кыл...» (Фуркан сүрөсү, 58-аят).
Анын илими ои-пикирдин натыижасы болуудан такыр оолак! Бул ааламдагы эч бир адамдын акылы жетпес эң жогорку тартип, мыизам Жараткан Алланын чексиз илимдин Ээси болгондугун таасын далилдеп турат. Карт тарых тастыктагандаи, адамзат кичинекеи бир табылганы табуу үчүн канчалаган изилдөөлөр, нечелеген кылымдар талап кылынбаган! Маселен, бүгүнкү күнү кеңири кулач жаиган чөнтөк телефондору аркылуу баиланыш мүмкүнчүлүгү адамзат тарыхынын башынан бери канчалаган кылымдар өтүп, канчалаган тажрыибалардын бирикмесинен келип чыкты. Бул ачылыш, табылга, али дагы чечиле элек сансыз сырлар Жараткан Кудурет тарабынан аалам мыизамына бир учурда Чексиз Илими менен ширелген өзгөчөлүктөрдүн көрнөктөрү болуп эсептелет.
Жараткан Алланын илими менен жаратылгандардын илиминин ортосунда чексиз аиырма бар. Хадис китептеринде бул багытта мынабул окуя баяндалат:
Кызыр (алеихиссалам) менен Муса (алеихиссалам) паигамбардын саякаты учурунда кеменин учуна бир чымчык келип конуп калат. Чымчык тумшугун сууга салып, башын көтөрүп суу ичет. Анда Кызыр (алеихиссалам) Муса паигамбарга каирылып:
«-Алла Тааланын илиминин алдында сенин, менин илимим жана бүтүндөи жандуужансыздын илими мобуреки чымчык тумшугу менен оозуна алган суунун көлөмүнчөлүк гана!» деит (Бухарии, Тафсир, 18/4).
[18:02, 26.02.2016] ibragim: Мавляна олуя Алла Тааланын «илим, самии (угуучу), жана басар (көрүүчү)» деген сыпаттарынын адам баласына маалымдалышынын сыры жөнүндө мындаи деит:
«Жараткан Алла жалгыз Өзүнөн коркуп, бузуку жолго барбашың үчүн Өзүнүн «Алиим» б.а., «бүт нерсени эң жакшы Билүүчү» болгондугун маалымдады» «Жаман сөздөргө карата оозуңду жаап жүрүшүң үчүн Өзүнүн «Самии», б.а., «бүт нерсени эң жогорку деңгээлде Угуучу» экендигин билдирди» «Ошондои эле ачык-жашыруун жаман иштерге барбашың үчүн Өзүнүн «Басиир» б.а., «бүт нерсени Көрүүчү» болгондугун маалымдады» Аитылган бардык сөздөр Жараткан Алланын «калаам» (сүилөөчү) сыпатынын өзүнчө көрнөгү болуп эсептелет. Ошентип Улуу Кудурет «калаам» сыпатындагы чексиз кудуретти көрсөтүү менен катар Өзүнүн Куттуу Ысымын ар каисы тилде аиттырууда. Ал бүтүндөи жандууларга, алтургаи адамдар тарабынан жансыз катары кабыл алынган нерселерге да «калаам» сыпатынан насип буюруп, ар бирине өз-өзүнчө тил берген.
Аяттардын биринде бул багытта:
«Аны (Алла Тааланы) жети кат асман, жер жана андагынын баары даңкташат. Аны даңктап, даңазалабаган эч нерсе жок. Бирок силер алардын даңазасын түшүнө албаисыңар. ..» делет (Исра сүрөсү, 44-аят).
Албетте, чексиз даңаза жалгыз Аллага гана жарашат! Адам баласы үчүн Алла Тааланы таануунун жападан жалгыз жолу – бул аң-түшүнүгүбүз менен кабыл ала турган бул ааламдагы Анын чексиз сыпаттарынын жандуу мисалдары аркылуу өтөт.
Алла Таала Куранда Өзүнүн ысым-сыпаттары жөнүндө:[18:03, 26.02.2016] ibragim: «Эң көркөм ысымдар Аллага гана таандык...» (Аараф сүрөсү, 180-аят) деген аяты менен пенделеринин аң-түшүнүгүнө ылаиыктуу маалымдаган.
Пенде улуу Кудурет менен болгон баиланышын ысым аркылуу сактаит. Бул чындык Улуу Алла Тааланы даңазалоо үчүн Анын ысмы сөзсүз түрдө талап кылынаарын көрсөтүп турат.
Чынында эле адам эгер Жараткан Алланын өзүнө таандык ысмы болбосо, Ага болгон мамилесин оңдошу оор. Себеби адам баласы тигил же бул нерсени ысым менен аитууга иикемдүү. Адам үчүн ысым тигил же бул нерсенин таанымы. Алла Таала Адам атаны жаратканда ага бардык ысымдарды үирөтүү менен анын периштелерден жогору тургандыгын билдирген. Жараткан Алланын ысымдарын билбегенибизде, Ал жөнүндө эмнени билээр элек?
Адам Жараткандын сыпаттарын билдирген ысымдарга даиыма муктаж абалда болот. Ар бир адам жашоонун өидө-ылдыиында бирде болбосо, бирде Жаратканга өзүнө ылаиыктуу ысым менен каирылгысы келет. Бул ысымдар болбогондо, Аны менен болгон баиланыш өтө төмөн болмок, балким, мүмкүн болбои да калмак. Бул ысымдар Алланын затынын жана улуулугунун алдында пенденин тилсиздигин бир даражага жогорулаткан, б.а., адам баласынын жан дүинөсүндөгү башаламандыктарды жөнгө салуучу ачкычтар сыяктуу. Анткени Алланын ысымдарын эстөө ыиманды коргоп, Жаратканды эске салып, Ага болгон аруу сүиүүнү бекемдеит. Бул дүинөнүн адал жолдон адаштырган утурумдук азгырыктарынан оолак кармап, түбөлүк бакыттын жолуна беттеит. Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз тарабынан ар каисы учурларда сунуш кылынган зикир-дубалардын Алла Тааланын ысымдары менен камыр-жумур абалда болушу да мына ушул аруу себепке барып такалат.
[18:04, 26.02.2016] ibragim: Өтө оор кырдаалга дуушар болуп, Жараткандын ыраакымына муктаж абалда турган пенде Жараткан Эгесинен жардам сурап, абалын билдирүү үчүн кыска жана нуска сөздөрдү издеп, Алла Тааланын «Мээримдүү жана Ыраиымдуу» ысымдарына баш калкалаит. Күнөөлөрүнүн оорлугуна жан дили менен бушаиман болуп, Жаратканга «Чексиз Кечиримдүү» жана күнөөлөрдү жаапжашыруучу «Саттаар» ысымдары менен каирылат. Кыскасы пенде жашоонун оош-кыиышында Жараткан Алланын ар түрдүү сыпаттары аркылуу жан дүинөсүнүн ачыла элек каалгаларын ачып, беипилдик табат.
Ошондуктан Алла Таала Өзүн акыикатка ылаиыктуу түрдө адамдарга түшүнүктүү таризде тааныткан. Башкача аитканда, Ал Өзүн «Алиим (Билүүчү), Кодиир (Кудуреттүү), Гофуур (Кечиримдүү)» ж.б. сыпаттары менен таанытышында, негизи, адамга таандык жекелик себеп да бар. Себеби адам бул сыпаттардан кээ бирлерин -эң төмөн даражада болсо даөзүнөн баикаи алат. Бул адамдын адал жолго түшүп ыиманга келиши үчүн ыроолонгон Жараткандын өзүнчө белеги.
Алла Таала Өзүнүн сыпаттарын адам баласынын аң-сезимине ылаиыктуу түрдө маалымдаган. Мавляна олуя мындаи деит:
«Жараткандын нуру менен назар салган адам бир тамчы суудан бүтүндөи океанмухитти көрөт» Ибрахим Гүлшении:
«Эи, жан! Бул тамчылардын ичинен өзүнчө деңиз болушуңдун сыры эмнеде?» деит.
Бул суроонун жообу Мавлянанын мынабул сөздөрүндө катылуу:[18:05, 26.02.2016] ibragim: «Хикмат-сыры купуя Жараткандын ишин ким түшүнө алат? Ал иштин акыикатын ким аңдаи алат? Менин бул сөздөрүм болгону түшүндүрүү үчүн гана аитылган сөздөр» «Негизи дин маселеси таң калуудан башка эч нерсе эмес. Бирок бул таң калыш акыл толук жетпегендиги үчүн акыикаттан жүз үирүү эмес, тескерисинче, Жараткандын чексиз сүиүүсүнө, ыраакымына бөлөнүү» «Бул дүинөдө биз кимбиз? Биз көлөкө сыяктуубуз. Эч бир арипмененбирикпеген«алиф»( )арибисыяктуубуз. Бизденчыккан ар бир кыимыл, ар бир аракет-абал Анын ысым-сыпаттарынын өз-өзүнчө көрүнүшү» Мавляна олуяны мына ушундаи таң калтырган учу-кыиырсыз деңизге жетелеген себеп – Алла Тааланын ысым-сыпаттарынын өзүндөгү жана ааламдагы акылды аң-таң калтыра турган даражадагы улуу жана чексиз көрүнүштөрү эле. Бул чындык, т.а., Алла Тааланын ысымдарынын көптүгү Анын ар тараптуулугун түшүнүүгө жардам берет.
Улуулугунун, кудуреттүүлгүнүн, аруулугунун чексиздигин түшүндүрөт. Аны чектөөчү тар түшүнүктөргө эч качан сыибагандыгын маалымдаит. Ошондои эле карамакаршы жагдаилар Алла Тааланын улуулугун чектеген мындаи чолок түшүнүктөргө тоскоол болот.
Алла Таала Захир (көрүнүүчү) да, Батын (көрүнбөөчү) да Зат.
Алла Таала «жаамиул-аздаад» б.а., «бардык карама-каршы сыпаттарды затында бириктирген» Зат.
[18:05, 26.02.2016] ibragim: Бул улуу касиет жандуу-жансыздардын бири-биринен аиырмаланып турушуна себеп. Ошондуктан адам баласы тигил же бул нерсени ага карама-каршы келген жагдаилар аркылуу түшүнөт. Карама-каршылык канчалык так болсо, аң-түшүнүк ошончолук тунук болот.
Бул дүинөдө карама-каршылыктар бир жерде боло албаи, бири-бирин жоиуу аркылуу жуурулушууга жанүрөгөнү жанүрөгөн. Нерселердин негизинин тек болгондугун аигинелеген бул жагдаи физикалык жана метафизикалык акыикаттар ааламында да жандуулугун сактаит. Бул – Жараткан Кудуреттин мыизамынын талабы. Күндүзгү жарык караңгы түндү, ысык аба суук абаны жоиуу аркылуу жуурулушуу жараяны (процесси) жүргөндөи эле, рухании баиланышта да Жараткандын бул мыизамы сакталат. Бирок Жараткандын Затындагы карама-каршы сыпаттар биздин дүинөдөгүдөи, бири-бирин жоиууга багытталган эмес, бардыгы бир жерде болуу касиетине ээ. Ырасында, Жараткан Алланын өз Затында эч бир сыпаты бири-бирине карама-каршы эмес. Тагыраак аитканда, Ал – тирүү. Бирок Анын тирүүлүгү биз билген тирүүлүккө карамакаршы мааниде колдонулган өлүмдөн толук кандуу түрдө алыс. Ал бар. Ал эч качан жок болуп кетпеит. Ал – чыныгы илимдин Ээси! Ал илимге карама-каршы келген наадандыктан такыр оолак! Ал бүтүндөи жандуу-жансыздын сан түркүн муктаждыгын камсыз кылуучу! Ошондуктан ал муктаждыктан кескин түрдө тышкары!.. .
Ошондуктан карама-каршы сыпаттардын Алла Тааланын алдындагы чыныгы маңызын түшүнүүгө чектелүү аң-сезимибиз жетпегендиги үчүн бул жагдаиды аңдаптүшүнүү биздин күчкудуретибизден жогору турат. Муну мынабул мисал менен түшүндүрсөк болот:
Электр тогу аркылуу муздаткычтан муздак, ал эми жылыткычтан ысык илеп чыгат.
Муздаткыч менен жылыткычты бир бөлмөдө иштетсек, ысык-суук аба бири-бири менен аралашып, бири-бирине белгилүү өлчөмдө таасир этсе да, бул жагдаи экөөнүн тең «булагы» болгон электр тогунан баикалбаит. Анын сыңарындаи, Алла Таала Жалгыз Өзү жараткан жандуу-жансыздарга өздөрүнө тиешелүү ар түрлүү өзгөчөлүктөрдү ширеткендиктен, алар да Жараткандын ысым-сыпаттарына ар бири өзүнө жараша өзүнчө[18:06, 26.02.2016] ibragim: күзгү болуп эсептелет. Ошентип карама-каршылыктардын ортосундагы күрөш көпчүлүктүн азчылыкка болгон үстөмдүгү аркылуу түбөлүккө караи улана бермекчи.
Демек, бул дүинөдөгү карама-каршылыктардын ортосундагы күрөш, негизи, бирибирин жок кылуудан мурун, үстөмдүк кылууга багытталган. Себеби бирине-бири карамакаршы ар бир жагдаи бир же бир канча ысымга таянгандыгы үчүн, ошону менен бирге Алланын ысым-сыпаттары түбөлүктүү болгондугу үчүн бул карама-каршылыкка чекит коиуу мүмкүн эмес.
Бул түшүнүктүн табигыи талабына мусулмандарда Алланын «Хаадии» (Туура жолго салуучу) сыпаты үстөмдүк кылгандыгын, ал эми каапырларда «Мудилл» (адал жолдон адаштыруучу) сыпаты үстөмдүк кылгандыгын мисал катары берсек болот. 95
Каапырлар канчалык күчтүү болушса да, жүрөктөгү ыиманды эч качан жок кыла алышпаит. Бул жагдаи мусулмандар үчүн да жарактуу. Адамзат коомчулугунда бул кыяматка чеиин улана бермекчи.
٭٭٭ Ошондои эле бул ысымдардын талабы катары жаралган аалам Жараткандын ысымсыпаттарынын көрнөгү болуу өңүтүнөн жалгыз эмес. Бул жагдаи адам баласы үчүн да, Куран үчүн да жандуулугун сактаит.
Аалам бул талаптын иш жүзүндөгү көрнөгү болсо, Куран ошол ааламдагы акыикаттардын «калаам» (сөз) түрүндөгү көрнөгү. Ал эми адам баласы Алла Тааланын ысым-сыпаттарынын көрнөгү болуу өңүтүнөн ааламдын өзөгү сыяктуу. Мына ошондуктан ал «аалам-у сагиир» б.а., «кичинекеи аалам» деп аитылган.
[18:06, 26.02.2016] ibragim: Алла Тааланын ысымдарындагы карама-каршылыктардын адамда да болушу табигыи көрүнүш. Бул боюнча, Алла Тааланын «Хаадии» сыпаты үстөмдүк кылган мусулман адамда сөзсүз түрдө «Мудилл» сыпаты да белгилүү өлчөмдө жандуулугун сактаит. Каапыр адамда бул жагдаи тетирисинче болот.
Мунун табигыи натыижасын ар бир мусулман адамда адал жолдон адашууга, ар бир каапыр адамда да ыиманга келүүгө (аз же көп) белгилүү өлчөмдө иикемдүүлүк болгондугунан баикоого болот. Ошондуктан мусулман адам «коркуу менен үмүттүн ортосунда» өмүр сүрүп, адал жолдон адашып кетүү ыктымалын эч качан эсинен чыгарбашы керек.
Ошону менен бирге «Ислам» дегенде ичинен ирээнжиген чылкыи каапыр дагы бир күнү келип, адал жолго түшүшүн жадыдан чыгарбаи, буга үмүт менен назар салуу абзел.
Куттуу хадистерде бул жагдаига ишарат жасалып:
«Бир адам узак жылдар бою беиишке алып барчу иштерди жасаит. Бирок (ал өмүрүнүн) акырында тозоктун иштери менен алек болуп (тозокко түшөт). Бир адам узак жылдар бою тозокко алып барчу иштерди жасаит. Бирок (ал дагы өмүрүнүн) акырында беииштин иштери менен алек болуп (беиишке кирет)» делет (Муслим, Кадар, 11).
Мына ошондуктан ар бир мусулман пенде коркуу жана үмүт сезимдеринин ортосунда тең салмактуулукту сактоого аракет кылып, Жараткан Алланын:
«...Сага өлүм келгенге чеиин Жараткандын алдындагы ибадат (кулчулук) озуипаңды аткар!» (Хижр сүрөсү, 99-аят) деген буиругунун негизинде өмүр кечирүүгө жанүрөшү кажет.
Бул жерде эскерте кетчү дагы бир жагдаи бар, келечек тагдыр белгисиз болгондуктан адам баласынын өзүнө болгон толук ыимандан чыгып кетпөө ишеними да, толук кандуу түрдөгү үмүтсүздүгү да аны каапырлыкка жетелеит. Себеби акыркы дем
[18:07, 26.02.2016] ibragim: учурунда кимдин кандаи абалда жан берээрин жалгыз Жараткан Алла Тааладан башка эч ким билбеит. Ошондои эле паигамбарлардан жана Жараткан Алланын ишараты аркылуу паигамбарлар аитып кеткен пенделерден (маселен, беиишке кирүүлөрүнө кепилдик берилген он сахаба сыяктуу) башка эч бир адам үчүн кепилдик жок.
Жараткан Алла Тааланын Заты жалгыз, ал эми сыпаттары эсепке сыис баис т.
Анын сыпаттары белгилүү өлчөм же сандар менен чектелбеис т, тагыраак аис тканда, чексиз! Муну жалгыз Өзү гана билет! Булардан аис рымдары паис гамбарларга гана, ошондоис эле аис рым бир бөлүгү (т.а., токсон тогуз ысым-сыпаты) жалпы элге маалымдалган. Чыныгы Ислам аалымдары да токсон тогуздан сырткары бир катар ысымсыпаттарын билишет.
Билинип-билинбеген Жараткандын бүтүндөи ысым-сыпаттары ааламдын жападан жалгыз Жаратуучусунун түркүн түстүү кемчиликтерден толук кандуу түрдө оолак жана
[18:02, 26.02.2016] ibragim: адамдын аң-сезиминен тышкары эң жогорку сыпаттардын Ээси болгондугун маалымдаит.
Бул өңүттөн Ислам аалымдары Анын сыпаттарын «Затии» жана «Субуутии» деп экиге бөлүп карашкан. Бул сыпаттардан каисыдыр биринин жетишсиз, кем болушу мүмкүн эмес.
Анын бар болушу толук кандуу тирүүлүгү менен тастыкталат. Анын «тирүү» деген сыпаты өлүм менен бүтө турган жашоо эмес, Жалгыз Өзүнө гана таандык жашоону түшүндүрөт. Бул багытта Куран аяттарынын биринде төмөнкүчө буюрулат:
«Эч өлбөи турган түбөлүк Тирүүгө (Алла Таалага) тобокел кыл...» (Фуркан сүрөсү, 58-аят).
Анын илими ои-пикирдин натыижасы болуудан такыр оолак! Бул ааламдагы эч бир адамдын акылы жетпес эң жогорку тартип, мыизам Жараткан Алланын чексиз илимдин Ээси болгондугун таасын далилдеп турат. Карт тарых тастыктагандаи, адамзат кичинекеи бир табылганы табуу үчүн канчалаган изилдөөлөр, нечелеген кылымдар талап кылынбаган! Маселен, бүгүнкү күнү кеңири кулач жаиган чөнтөк телефондору аркылуу баиланыш мүмкүнчүлүгү адамзат тарыхынын башынан бери канчалаган кылымдар өтүп, канчалаган тажрыибалардын бирикмесинен келип чыкты. Бул ачылыш, табылга, али дагы чечиле элек сансыз сырлар Жараткан Кудурет тарабынан аалам мыизамына бир учурда Чексиз Илими менен ширелген өзгөчөлүктөрдүн көрнөктөрү болуп эсептелет.
Жараткан Алланын илими менен жаратылгандардын илиминин ортосунда чексиз аиырма бар. Хадис китептеринде бул багытта мынабул окуя баяндалат:
Кызыр (алеихиссалам) менен Муса (алеихиссалам) паигамбардын саякаты учурунда кеменин учуна бир чымчык келип конуп калат. Чымчык тумшугун сууга салып, башын көтөрүп суу ичет. Анда Кызыр (алеихиссалам) Муса паигамбарга каирылып:
«-Алла Тааланын илиминин алдында сенин, менин илимим жана бүтүндөи жандуужансыздын илими мобуреки чымчык тумшугу менен оозуна алган суунун көлөмүнчөлүк гана!» деит (Бухарии, Тафсир, 18/4).
[18:02, 26.02.2016] ibragim: Мавляна олуя Алла Тааланын «илим, самии (угуучу), жана басар (көрүүчү)» деген сыпаттарынын адам баласына маалымдалышынын сыры жөнүндө мындаи деит:
«Жараткан Алла жалгыз Өзүнөн коркуп, бузуку жолго барбашың үчүн Өзүнүн «Алиим» б.а., «бүт нерсени эң жакшы Билүүчү» болгондугун маалымдады» «Жаман сөздөргө карата оозуңду жаап жүрүшүң үчүн Өзүнүн «Самии», б.а., «бүт нерсени эң жогорку деңгээлде Угуучу» экендигин билдирди» «Ошондои эле ачык-жашыруун жаман иштерге барбашың үчүн Өзүнүн «Басиир» б.а., «бүт нерсени Көрүүчү» болгондугун маалымдады» Аитылган бардык сөздөр Жараткан Алланын «калаам» (сүилөөчү) сыпатынын өзүнчө көрнөгү болуп эсептелет. Ошентип Улуу Кудурет «калаам» сыпатындагы чексиз кудуретти көрсөтүү менен катар Өзүнүн Куттуу Ысымын ар каисы тилде аиттырууда. Ал бүтүндөи жандууларга, алтургаи адамдар тарабынан жансыз катары кабыл алынган нерселерге да «калаам» сыпатынан насип буюруп, ар бирине өз-өзүнчө тил берген.
Аяттардын биринде бул багытта:
«Аны (Алла Тааланы) жети кат асман, жер жана андагынын баары даңкташат. Аны даңктап, даңазалабаган эч нерсе жок. Бирок силер алардын даңазасын түшүнө албаисыңар. ..» делет (Исра сүрөсү, 44-аят).
Албетте, чексиз даңаза жалгыз Аллага гана жарашат! Адам баласы үчүн Алла Тааланы таануунун жападан жалгыз жолу – бул аң-түшүнүгүбүз менен кабыл ала турган бул ааламдагы Анын чексиз сыпаттарынын жандуу мисалдары аркылуу өтөт.
Алла Таала Куранда Өзүнүн ысым-сыпаттары жөнүндө:[18:03, 26.02.2016] ibragim: «Эң көркөм ысымдар Аллага гана таандык...» (Аараф сүрөсү, 180-аят) деген аяты менен пенделеринин аң-түшүнүгүнө ылаиыктуу маалымдаган.
Пенде улуу Кудурет менен болгон баиланышын ысым аркылуу сактаит. Бул чындык Улуу Алла Тааланы даңазалоо үчүн Анын ысмы сөзсүз түрдө талап кылынаарын көрсөтүп турат.
Чынында эле адам эгер Жараткан Алланын өзүнө таандык ысмы болбосо, Ага болгон мамилесин оңдошу оор. Себеби адам баласы тигил же бул нерсени ысым менен аитууга иикемдүү. Адам үчүн ысым тигил же бул нерсенин таанымы. Алла Таала Адам атаны жаратканда ага бардык ысымдарды үирөтүү менен анын периштелерден жогору тургандыгын билдирген. Жараткан Алланын ысымдарын билбегенибизде, Ал жөнүндө эмнени билээр элек?
Адам Жараткандын сыпаттарын билдирген ысымдарга даиыма муктаж абалда болот. Ар бир адам жашоонун өидө-ылдыиында бирде болбосо, бирде Жаратканга өзүнө ылаиыктуу ысым менен каирылгысы келет. Бул ысымдар болбогондо, Аны менен болгон баиланыш өтө төмөн болмок, балким, мүмкүн болбои да калмак. Бул ысымдар Алланын затынын жана улуулугунун алдында пенденин тилсиздигин бир даражага жогорулаткан, б.а., адам баласынын жан дүинөсүндөгү башаламандыктарды жөнгө салуучу ачкычтар сыяктуу. Анткени Алланын ысымдарын эстөө ыиманды коргоп, Жаратканды эске салып, Ага болгон аруу сүиүүнү бекемдеит. Бул дүинөнүн адал жолдон адаштырган утурумдук азгырыктарынан оолак кармап, түбөлүк бакыттын жолуна беттеит. Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз тарабынан ар каисы учурларда сунуш кылынган зикир-дубалардын Алла Тааланын ысымдары менен камыр-жумур абалда болушу да мына ушул аруу себепке барып такалат.
[18:04, 26.02.2016] ibragim: Өтө оор кырдаалга дуушар болуп, Жараткандын ыраакымына муктаж абалда турган пенде Жараткан Эгесинен жардам сурап, абалын билдирүү үчүн кыска жана нуска сөздөрдү издеп, Алла Тааланын «Мээримдүү жана Ыраиымдуу» ысымдарына баш калкалаит. Күнөөлөрүнүн оорлугуна жан дили менен бушаиман болуп, Жаратканга «Чексиз Кечиримдүү» жана күнөөлөрдү жаапжашыруучу «Саттаар» ысымдары менен каирылат. Кыскасы пенде жашоонун оош-кыиышында Жараткан Алланын ар түрдүү сыпаттары аркылуу жан дүинөсүнүн ачыла элек каалгаларын ачып, беипилдик табат.
Ошондуктан Алла Таала Өзүн акыикатка ылаиыктуу түрдө адамдарга түшүнүктүү таризде тааныткан. Башкача аитканда, Ал Өзүн «Алиим (Билүүчү), Кодиир (Кудуреттүү), Гофуур (Кечиримдүү)» ж.б. сыпаттары менен таанытышында, негизи, адамга таандык жекелик себеп да бар. Себеби адам бул сыпаттардан кээ бирлерин -эң төмөн даражада болсо даөзүнөн баикаи алат. Бул адамдын адал жолго түшүп ыиманга келиши үчүн ыроолонгон Жараткандын өзүнчө белеги.
Алла Таала Өзүнүн сыпаттарын адам баласынын аң-сезимине ылаиыктуу түрдө маалымдаган. Мавляна олуя мындаи деит:
«Жараткандын нуру менен назар салган адам бир тамчы суудан бүтүндөи океанмухитти көрөт» Ибрахим Гүлшении:
«Эи, жан! Бул тамчылардын ичинен өзүнчө деңиз болушуңдун сыры эмнеде?» деит.
Бул суроонун жообу Мавлянанын мынабул сөздөрүндө катылуу:[18:05, 26.02.2016] ibragim: «Хикмат-сыры купуя Жараткандын ишин ким түшүнө алат? Ал иштин акыикатын ким аңдаи алат? Менин бул сөздөрүм болгону түшүндүрүү үчүн гана аитылган сөздөр» «Негизи дин маселеси таң калуудан башка эч нерсе эмес. Бирок бул таң калыш акыл толук жетпегендиги үчүн акыикаттан жүз үирүү эмес, тескерисинче, Жараткандын чексиз сүиүүсүнө, ыраакымына бөлөнүү» «Бул дүинөдө биз кимбиз? Биз көлөкө сыяктуубуз. Эч бир арипмененбирикпеген«алиф»( )арибисыяктуубуз. Бизденчыккан ар бир кыимыл, ар бир аракет-абал Анын ысым-сыпаттарынын өз-өзүнчө көрүнүшү» Мавляна олуяны мына ушундаи таң калтырган учу-кыиырсыз деңизге жетелеген себеп – Алла Тааланын ысым-сыпаттарынын өзүндөгү жана ааламдагы акылды аң-таң калтыра турган даражадагы улуу жана чексиз көрүнүштөрү эле. Бул чындык, т.а., Алла Тааланын ысымдарынын көптүгү Анын ар тараптуулугун түшүнүүгө жардам берет.
Улуулугунун, кудуреттүүлгүнүн, аруулугунун чексиздигин түшүндүрөт. Аны чектөөчү тар түшүнүктөргө эч качан сыибагандыгын маалымдаит. Ошондои эле карамакаршы жагдаилар Алла Тааланын улуулугун чектеген мындаи чолок түшүнүктөргө тоскоол болот.
Алла Таала Захир (көрүнүүчү) да, Батын (көрүнбөөчү) да Зат.
Алла Таала «жаамиул-аздаад» б.а., «бардык карама-каршы сыпаттарды затында бириктирген» Зат.
[18:05, 26.02.2016] ibragim: Бул улуу касиет жандуу-жансыздардын бири-биринен аиырмаланып турушуна себеп. Ошондуктан адам баласы тигил же бул нерсени ага карама-каршы келген жагдаилар аркылуу түшүнөт. Карама-каршылык канчалык так болсо, аң-түшүнүк ошончолук тунук болот.
Бул дүинөдө карама-каршылыктар бир жерде боло албаи, бири-бирин жоиуу аркылуу жуурулушууга жанүрөгөнү жанүрөгөн. Нерселердин негизинин тек болгондугун аигинелеген бул жагдаи физикалык жана метафизикалык акыикаттар ааламында да жандуулугун сактаит. Бул – Жараткан Кудуреттин мыизамынын талабы. Күндүзгү жарык караңгы түндү, ысык аба суук абаны жоиуу аркылуу жуурулушуу жараяны (процесси) жүргөндөи эле, рухании баиланышта да Жараткандын бул мыизамы сакталат. Бирок Жараткандын Затындагы карама-каршы сыпаттар биздин дүинөдөгүдөи, бири-бирин жоиууга багытталган эмес, бардыгы бир жерде болуу касиетине ээ. Ырасында, Жараткан Алланын өз Затында эч бир сыпаты бири-бирине карама-каршы эмес. Тагыраак аитканда, Ал – тирүү. Бирок Анын тирүүлүгү биз билген тирүүлүккө карамакаршы мааниде колдонулган өлүмдөн толук кандуу түрдө алыс. Ал бар. Ал эч качан жок болуп кетпеит. Ал – чыныгы илимдин Ээси! Ал илимге карама-каршы келген наадандыктан такыр оолак! Ал бүтүндөи жандуу-жансыздын сан түркүн муктаждыгын камсыз кылуучу! Ошондуктан ал муктаждыктан кескин түрдө тышкары!.. .
Ошондуктан карама-каршы сыпаттардын Алла Тааланын алдындагы чыныгы маңызын түшүнүүгө чектелүү аң-сезимибиз жетпегендиги үчүн бул жагдаиды аңдаптүшүнүү биздин күчкудуретибизден жогору турат. Муну мынабул мисал менен түшүндүрсөк болот:
Электр тогу аркылуу муздаткычтан муздак, ал эми жылыткычтан ысык илеп чыгат.
Муздаткыч менен жылыткычты бир бөлмөдө иштетсек, ысык-суук аба бири-бири менен аралашып, бири-бирине белгилүү өлчөмдө таасир этсе да, бул жагдаи экөөнүн тең «булагы» болгон электр тогунан баикалбаит. Анын сыңарындаи, Алла Таала Жалгыз Өзү жараткан жандуу-жансыздарга өздөрүнө тиешелүү ар түрлүү өзгөчөлүктөрдү ширеткендиктен, алар да Жараткандын ысым-сыпаттарына ар бири өзүнө жараша өзүнчө[18:06, 26.02.2016] ibragim: күзгү болуп эсептелет. Ошентип карама-каршылыктардын ортосундагы күрөш көпчүлүктүн азчылыкка болгон үстөмдүгү аркылуу түбөлүккө караи улана бермекчи.
Демек, бул дүинөдөгү карама-каршылыктардын ортосундагы күрөш, негизи, бирибирин жок кылуудан мурун, үстөмдүк кылууга багытталган. Себеби бирине-бири карамакаршы ар бир жагдаи бир же бир канча ысымга таянгандыгы үчүн, ошону менен бирге Алланын ысым-сыпаттары түбөлүктүү болгондугу үчүн бул карама-каршылыкка чекит коиуу мүмкүн эмес.
Бул түшүнүктүн табигыи талабына мусулмандарда Алланын «Хаадии» (Туура жолго салуучу) сыпаты үстөмдүк кылгандыгын, ал эми каапырларда «Мудилл» (адал жолдон адаштыруучу) сыпаты үстөмдүк кылгандыгын мисал катары берсек болот. 95
Каапырлар канчалык күчтүү болушса да, жүрөктөгү ыиманды эч качан жок кыла алышпаит. Бул жагдаи мусулмандар үчүн да жарактуу. Адамзат коомчулугунда бул кыяматка чеиин улана бермекчи.
٭٭٭ Ошондои эле бул ысымдардын талабы катары жаралган аалам Жараткандын ысымсыпаттарынын көрнөгү болуу өңүтүнөн жалгыз эмес. Бул жагдаи адам баласы үчүн да, Куран үчүн да жандуулугун сактаит.
Аалам бул талаптын иш жүзүндөгү көрнөгү болсо, Куран ошол ааламдагы акыикаттардын «калаам» (сөз) түрүндөгү көрнөгү. Ал эми адам баласы Алла Тааланын ысым-сыпаттарынын көрнөгү болуу өңүтүнөн ааламдын өзөгү сыяктуу. Мына ошондуктан ал «аалам-у сагиир» б.а., «кичинекеи аалам» деп аитылган.
[18:06, 26.02.2016] ibragim: Алла Тааланын ысымдарындагы карама-каршылыктардын адамда да болушу табигыи көрүнүш. Бул боюнча, Алла Тааланын «Хаадии» сыпаты үстөмдүк кылган мусулман адамда сөзсүз түрдө «Мудилл» сыпаты да белгилүү өлчөмдө жандуулугун сактаит. Каапыр адамда бул жагдаи тетирисинче болот.
Мунун табигыи натыижасын ар бир мусулман адамда адал жолдон адашууга, ар бир каапыр адамда да ыиманга келүүгө (аз же көп) белгилүү өлчөмдө иикемдүүлүк болгондугунан баикоого болот. Ошондуктан мусулман адам «коркуу менен үмүттүн ортосунда» өмүр сүрүп, адал жолдон адашып кетүү ыктымалын эч качан эсинен чыгарбашы керек.
Ошону менен бирге «Ислам» дегенде ичинен ирээнжиген чылкыи каапыр дагы бир күнү келип, адал жолго түшүшүн жадыдан чыгарбаи, буга үмүт менен назар салуу абзел.
Куттуу хадистерде бул жагдаига ишарат жасалып:
«Бир адам узак жылдар бою беиишке алып барчу иштерди жасаит. Бирок (ал өмүрүнүн) акырында тозоктун иштери менен алек болуп (тозокко түшөт). Бир адам узак жылдар бою тозокко алып барчу иштерди жасаит. Бирок (ал дагы өмүрүнүн) акырында беииштин иштери менен алек болуп (беиишке кирет)» делет (Муслим, Кадар, 11).
Мына ошондуктан ар бир мусулман пенде коркуу жана үмүт сезимдеринин ортосунда тең салмактуулукту сактоого аракет кылып, Жараткан Алланын:
«...Сага өлүм келгенге чеиин Жараткандын алдындагы ибадат (кулчулук) озуипаңды аткар!» (Хижр сүрөсү, 99-аят) деген буиругунун негизинде өмүр кечирүүгө жанүрөшү кажет.
Бул жерде эскерте кетчү дагы бир жагдаи бар, келечек тагдыр белгисиз болгондуктан адам баласынын өзүнө болгон толук ыимандан чыгып кетпөө ишеними да, толук кандуу түрдөгү үмүтсүздүгү да аны каапырлыкка жетелеит. Себеби акыркы дем
[18:07, 26.02.2016] ibragim: учурунда кимдин кандаи абалда жан берээрин жалгыз Жараткан Алла Тааладан башка эч ким билбеит. Ошондои эле паигамбарлардан жана Жараткан Алланын ишараты аркылуу паигамбарлар аитып кеткен пенделерден (маселен, беиишке кирүүлөрүнө кепилдик берилген он сахаба сыяктуу) башка эч бир адам үчүн кепилдик жок.
#47 27 February 2016 - 08:32
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[8:15, 27.02.2016] ibragim: Ыиык Куранда маалымдалгандаи,
«асхабу ухдууд» деп аталган адал жолдун жолоочулары тили асманга соимоңдогон от-жалынга ыргытылып, Хабибу Нажжар заалым коомдун таш бараңына алынып, Фараондун сыикырчылары Муса (алеихиссалам) паигамбарга ыиман келтиришкендиги үчүн колу-буту кесилип, курма багына асылып жатканда дагы алар ыиманынан таибаи:
«..Оо, Жараткан Алла Таалам! Бизге сабыр бере көр... жаныбызды мусулман катары ала көр...» (Аараф сүрөсү, 126-аят) дешип Жараткандын алдына шеиит болуп кетишкен.
Демек, ким канчалык чылкыи каапыр болсо болсун, аны Исламга чакыруу мүмкүнчүлүгүнөн алыстатууга жана анын Ислам дини менен таанышуусуна жолтоо болууга эч кимдин укугу жок. Себеби анын бир күнү болбосо, бир күнү көкүрөгүнө ширелген «Хаадии» ысмынын талабына жооп берип, жашоосун өзгөртүүгө толук мүмкүнчүлүгү бар. Тагыраак аитканда, эң заалым, эң таш боор каапыр дагы адал жолдун жолоочусуна аиланашы толук ыктымал. Бул чындыкты тастыктаган таризде Алла Таала азирети Муса менен азирети Харунга Фараонду туура жолго чакырууга милдеттенме берип жатып:
«Ага жылуу сөз менен каирылгыла! Балким, ал аиткан насаатыңарды угуп, Алладан коркоор» (Тоохаа сүрөсү, 44-аят) деп буюрган.
Бул аят бизге Ислам динин жеткирүүнүн эң сонун ыкмасын көрсөтүүдө. Бул ыкманын эки негизи бар:
1. Акыикатты адамга анын «текеберлик» сезимин оиготпогондои таризде жылуужумшак мамиле жасоо аркылуу жеткирүү.
Фараон Муса паигамбардын мужиза-кереметтеринин алдында бир канча жолу ыиманга келүүгө жибисе да, аилана-тегерегиндеги Хаман сыяктуулар ага тоскоол болушкан. Өзү да абдан текебер болгондуктан ыиман келтирген эмес. Өмүрүнүн акырында Кызыл деңизде жан берүү учурунда акыикатты түшүнүп «Хаадии» ысмына баш калкалап:
«Исраил уулдары ишенген бир Кудаидан башка кудаи жок деп ишенемин жана мен Ага моюн сунуучуларданмын деди» (Юнус сүрөсү, 90-аят) Бирок өмүр бою чылкыи каапыр болуп жашаган Фараондун бул жашоо менен аркы дүинөгө өтүүнүн ортосунда «сакараат» деп аталган учурда келтирген ыиманы кабыл алынган жок. Себеби бул учурда акыикат ачыкка чыгып, сынактын учуру өтүп кеткен эле.
Ошентип ал акыретке каапыр боидон кетти.
Дагы бир аятта бул ыкма тастыкталып:
«(Элчим!) Элди Жараткан Эгеңдин жолуна хикматдаанышмандуулук жана көркөм насаат (жылуу сөз, жугумдуу, жатык тил) менен чакыр!» (Нахл сүрөсү, 125-аят) деп буюрулган.
2. Ислам динин жаиууда белгилүү гана чөирө менен чектелбеи, бардык адамдарга ачылуу.[8:16, 27.02.2016] ibragim: Фараон ыиманга жакын жолобогон заалым, зөөкүр, ошондои эле учурунда Муса паигамбарды жок кылуу үчүн миңдеген наристелерди өлтүргөн мыкаачы эле. Ошого карабастан ал жылуу мамиле менен Жараткандын адал жолуна чакырылды. Ага карата Жараткандын буиругу:
«Ага жылуу сөз менен каирылгыла! Балким, ал аиткан насаатыңарды угуп, Алладан коркоор» (Тоохаа сүрөсү, 44-аят) деп билдирилди.
Жараткан Кудуреттин бул буиругу ким кандаи киши болбосун, Ислам дининин кабары бүтүндөи адамзат коомчулугун өзүнө камтышы керектигин баса белгилеит.
Буга үлгү катары учурунда азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын Абу Жахилди бир жолу эмес, даиыма Ислам динине чакыргандыгын мисал келтирсек болот. Абу Жахил азирети Паигамбарыбыздын ачык-аикын паигамбарлыгын ичинен кабыл алса да, текеберликтин үстөмдүгү менен анын чакырыгына терс жооп каитарган. Ошону менен бирге азирети Паигамбарыбыздын бул аракети Умар бин ал-Хаттаб, Абу Суфян, Хинд жана Вахши сыяктуу алгач Исламдын чылкыи душманына аиланган канчалаган адамдардын адал жолго түшүшүнө себепкер болгон.
Мына ушундаи аруу түшүнүк Ислам дини үчүн ар түрдүү кызматтарда болсун, же күнүмдүк турмушта адамдардын өз ара мамилелеринде болсун, аитор, ар качан адамзат коомчулугу үчүн жакшылыкка, ынтымак-биримдикке, беипилдикке жана берекекутка себеп болот. Тасаввуф жолундагылар да бул багытта дал ушул түшүнүктүн алкагында жанүрөп аракет кылышат.
[8:17, 27.02.2016] ibragim: Жараткан Алла Өзүнүн Заттык жалгыздыгын жүрөк менен тастыктап, тил менен аитуу аркылуу жүзөгө ашкан ыимандын табигыи мыизам ченемдүү талабы катары ибадаттар менен даңазаланышын каалап, муну жүзөгө ашыра турган жөндөмдүүлүктү жандуужансыздардын арасынан адамдарга жана жиндерге гана ыроологон. Аларга аңсезим, акыл, күч-кудурет бергендиктен аларды мына ушул аң-сезиминин жана күчкудуретинин чама-чаркына жараша милдеттүү кылган.
Жиндер саны жагынан адамдардан көп болушуна жана Куранда адамдар менен бирге эскерилген жерде адамдардан мурун эскерилишине карабастан, Алланын алдында улуулугу жагынан эң жогорку даражада адам турат. Ошону менен бирге адамдар менен жиндер бул дүинөгө келүүлөрүндөгү эң негизги максаты, т.а., ибадат (кулчулук) озуипасы жагынан бирдеи жоопкерчиликке ээ. Жараткан Алла бул багытта:
«Мен жиндерди жана адамдарды Жалгыз Өзүмө кулчулук кылуулары үчүн гана жараттым» (Зарият сүрөсү, 56-аят) деп буис урат.
Ыраакымы каарынан жогору турган чексиз мээримдүү Алла Таала адамдар менен жиндерге «кулчулук» милдетин аткаруулары үчүн акыл, аң-сезим, күч-кудурет берүү менен кошо Өзүнүн жардамын да аяган эмес. Аалам – Жараткан Алланын барлыгына жана жалгыздыгына ар тараптуу далилдердин маис даны. Мына ушул далилдерди адамдардын жана жин ааламынын түшүнүшүнө жардам иретинде Алла Таала өзүнүн паис гамбарларын жөнөткөн. Паис гамбарлардын жолун чыныгы аалымдар, олуямуршиддер жолдогон. Мына ушундаис кошумча жардамдан бир дагы адамдын сыртта калбашы үчүн муну алгачкы инсан аркылуу баштап, азирети Адам атага паис гамбарлык озуис пасын жүктөгөн. Адам баласы жиндерден жогору тургандыктан бардык[8:18, 27.02.2016] ibragim: паис гамбарлар адамдардан чыгып, кээ бир паис гамбарлар жиндерге да милдеттүү болушкан.
Паис гамбарлардын чакырыгы жалпы өңүтүнөн бирдеис болгону менен, коомдук өкүмдөр убакыттын өтүшү аркылуу адамзат жеткен жетишкендиктер менен катарлаш өзгөрүп келип, акыр заман Паис гамбары жана ага түшүрүлгөн ыис ык Куран менен баралына келген. Ыис ык Куран ошентип кыяматка чеис ин өкүмү өзгөрүлгүс ыис ык Китеп катары кереметтүүлүгүн сактамакчы. Азирети Мухаммад (саллаллаху алеис хи васаллам) Паис гамбарыбыз болсо, адамзат жана жин ааламына паис гамбарлык милдетин аркалагандыктан «расуулус-сакалаис н» деген наамга да ээ болгон.
Аалам – бул Жараткан Алланын чексиз кудуретин ачык-аис кын аис гинелеген өзөк далилдердин бири. Илим илгерилеген саис ын Жараткан Алла Тааланын ажаис ып укмуштуудаис купуя сырлары ар тараптуу ачылып, Анын чексиз кудурети менен дагы да жакындан таанышууга зор мүмкүнчүлүктөр түзүлүүдө. Учурубуздагы космостук изилдөөлөрдөн тарта генетика илиминин ачылыштарына, компьютер табылгасына чеис инки илимиис иш-аракеттердин бардыгы Жараткан Алланын чексиз кудуреттүүлүгүн тастыктап турат. Себеби мына ушул табылгалардын бардыгын изилдеп тапкан адам баласына ошол акылды, ошол күчтү, ошол аң-сезимди Жараткан Алла ыроологон. Ошондоис эле ааламдагы ошол купуя сырлардын бардыгын Жараткан Алла Таала жараткан.
[8:19, 27.02.2016] ibragim: Илим аркылуу табылган ар бир табылга менен адам баласына Жараткан Алланын кудуретин тастыктаган жаңы далил сунат. Аалам мына ушундаис миң бир сырлуу өзгөчөлүгү менен адам баласынын аң-сезими үчүн чексиз акыис каттар маис даны болуп эсептелет. Ал ушул турушу менен сөз түрүнө түшпөгөн өзүнчө керемет китептин сыңары.
Жараткандын жарлык-буис руктарына моюн сунуу аркылуу илимдин түис үндөрүн чечип, «русуух» деп аталган жогорку даражага жеткендер арип түрүндөгү акыис каттардан өтүп, Жараткан тарабынан ыроолонгон руханиис күч менен аалам китебиндеги купуя сырларды окуис башташат.
Ааламга үстөмдүк кылган Жараткан Кудуреттин мыис замын так илимдер «жаратылыш кубулуштары» деген аталыш менен атоого аракет кылышат. Бирок «русуух» даражасына жеткендер «жаратылыш кубулуштары» делген бул чындыктарды алдаканча ар тараптуу карап, ааламга үстөмдүгүн жүргүзгөн Жараткандын кудурети деп түшүнүшөт.
«Кичинекеис аалам» делген адам баласы да аалам сыяктуу чексиз акыис каттардын топтому. Адам баласынын «ааламдын өзөгү» делишинин сыры дал ушул жерде жатат. Маселен, буудаидын бир данында андан өсүп бышып жетиле турган эгиндин бардык өзгөчөлүктөрү кандаи сакталган болсо, адам баласына дал ошондои эле ааламдагы жана Курандагы бардык акыикат сырлар жаигаштырылган.
Улуу Алла Таала адамды жер жүзүндө «халифа» катары жараткан. Аны бүтүндөи жандуу-жансыздын эң кадырлуусу кылып, ааламдын өзөгү катары жараткан. Өзүндө катылуу акыикаттар өңүтүнөн адам кичинекеи ааламга салыштырылган. Илим да бул өңүттөн адамга эң ириде өзүн таанытып, жаралуудагы максатын түшүндүрүп, марифатуллахка себеп болушу керек.
Шеих Галиб адамга төмөнкүчө каирылат:
«Эи, адам баласы! Сүиүүнүн сырлары катылган сандык (жан дүинө) сенде экендигин билип ал... Адамдык аруулуктун да, биииктиктин да нуру сенде, сенде жана сенде...»[8:20, 27.02.2016] ibragim: «Сенде кандаи гана купуя сырлар бар... себеби марифат, өнөр жана акыикат да сенде...» «Өзүңө үңүлө назар сал! Асман, жер, беииш, тозок да сенде...» «Ошондуктан эи, адам баласы! Сен ааламдын өзөгүсүң, жандуу-жансыздын кареги атанган адамсың...» Кыскасы, адам баласы себептен себепкерге, эмгектен устага караи кеткен жол аркылуу аңдоого аракет кылган, Жараткан Кудурет тарабынан бул дүинөгө жиберилген өзгөчө жан. Ал мына ушундаи өзгөчөлүгү менен өзүнчө аалам жана жандуу Куран болууга (б.а., Куран менен жуурулуша жашоого) мүмкүнчүлүгү бар жан.
Илимии изилдөөлөр ааламдагы купуя сырларды ачууда бир топ илгери жетишкендиктерге жетсе да, али адам баласынын көптөгөн сырларын ача албаи келет.
Мунун себеби адам баласынын «рух» жана «дене» турпаттан турушунда, ошондои эле адамдарга «рух» жөнүндө аз гана маалымат берилгендигинде жатат. Анын дене турпаты жөнүндөгү маалыматтар мындан эки миң жыл илгеркиге салыштырмалуу олуттуу түрдө өзгөрүп, алдаканча так жана көп болсо да, рухуна карата жүргүзүлгөн иликтөөлөрдүн натыижасында көптөгөн түиүндөрдүн жабык боидон калышы талап кылынган. Бул багытта Жараткан Кудурет:
[8:21, 27.02.2016] ibragim: «Алар сенден рух жөнүндө сурашат. «Рух Жараткан Эгеме таандык иштерден.
Ал жөнүндө силерге аз гана маалымат берилген» деп аит!» (Исра сүрөсү, 85-аят) деит.
Сөз учугун ааламга бурсак, ал «Жараткандын мыизамы» делген ажаиып укмуштуудаи белгилүү тартиптин негизинде куралган. Бул эрежелер ошол эле учурда Жараткан Алла Тааланын чексиз илимин жана чексиз кудуретин аигинелеген физикалык жана метафизикалык ааламдарга тиешелүү миң бир сырлуу мыизамдар. Булардагы өзгөрбөс жана ортоктош өзгөчөлүктөр бул мыизамдын Ээсинин бир жана жалгыз болгондугун, бул ааламдагы жандуужансыздардын бардыгы бир Күчтүн кудуретинен жаралгандыгын тастыктаган далилдер болуп эсептелет. Ислам дини адам баласын Куран аяттарын окугандаи эле, аалам китебиндеги дал ошол чексиз кудуреттин улуулугун, аруулугун жана сулуулугун «окууга» чакырат. Себеби Алла Таала Өзүн пенделерине жараткан жандуужансыздардагы үлгү, сырлар аркылуу таанытат. Бул багытта Куран аяттарында төмөнкүчө буюрулат:
«Алар жер жүзүнө назар салышпаибы? Анда ар түрлүү кооз өсүмдүктөрдү өстүрүп коидук» (Шуара сүрөсү, 7-аят) «Алланын чексиз ыраакымынын издерин кара! Жерди өлгөндөн кииин аны каира кандаи тирилтти?! Акыикатта, Ал өлүктөрдү тирилтүүчү. Ал бардык нерсеге Кудуреттүү! » (Рум сүрөсү, 50-аят) «Ал ирээттүү тартиптин негизинде жети кабат асманды жараткан. Мээримдүү Алла жараткан нерселерден кандаидыр бир ирээтсиздик көрө албаисың! Каиракаира көз чаптырсаң да, ииненин көзүндөи кемтик таба албаисың! Кана, дагы көз чаптырчы, көзүң талып каира өзүңө каитсын!» (Мүлк сүрөсү, 3-4аяттар) «Алар (адамдар) төөнүн кандаи жаратылганына, асмандын кандаи көтөрүлүп турганына, тоолордун кандаи кадалып коюлганына, жердин кандаи төшөлгөнүнө карек оодарышпаибы? !...» (Гаашия сүрөсү, 17-20-аяттар).
«Алар төбөсүндөгү асманга, аны кандаича көтөрүп куруп кооздогонубузга назар салып, андан эч кандаи жылчык (кемчилик) таба албашын дале аңдаган жокпу?» (Каф сүрөсү, 6-аят).
«..Оо, Жараткан Алла Таалам! Бизге сабыр бере көр... жаныбызды мусулман катары ала көр...» (Аараф сүрөсү, 126-аят) дешип Жараткандын алдына шеиит болуп кетишкен.
Демек, ким канчалык чылкыи каапыр болсо болсун, аны Исламга чакыруу мүмкүнчүлүгүнөн алыстатууга жана анын Ислам дини менен таанышуусуна жолтоо болууга эч кимдин укугу жок. Себеби анын бир күнү болбосо, бир күнү көкүрөгүнө ширелген «Хаадии» ысмынын талабына жооп берип, жашоосун өзгөртүүгө толук мүмкүнчүлүгү бар. Тагыраак аитканда, эң заалым, эң таш боор каапыр дагы адал жолдун жолоочусуна аиланашы толук ыктымал. Бул чындыкты тастыктаган таризде Алла Таала азирети Муса менен азирети Харунга Фараонду туура жолго чакырууга милдеттенме берип жатып:
«Ага жылуу сөз менен каирылгыла! Балким, ал аиткан насаатыңарды угуп, Алладан коркоор» (Тоохаа сүрөсү, 44-аят) деп буюрган.
Бул аят бизге Ислам динин жеткирүүнүн эң сонун ыкмасын көрсөтүүдө. Бул ыкманын эки негизи бар:
1. Акыикатты адамга анын «текеберлик» сезимин оиготпогондои таризде жылуужумшак мамиле жасоо аркылуу жеткирүү.
Фараон Муса паигамбардын мужиза-кереметтеринин алдында бир канча жолу ыиманга келүүгө жибисе да, аилана-тегерегиндеги Хаман сыяктуулар ага тоскоол болушкан. Өзү да абдан текебер болгондуктан ыиман келтирген эмес. Өмүрүнүн акырында Кызыл деңизде жан берүү учурунда акыикатты түшүнүп «Хаадии» ысмына баш калкалап:
«Исраил уулдары ишенген бир Кудаидан башка кудаи жок деп ишенемин жана мен Ага моюн сунуучуларданмын деди» (Юнус сүрөсү, 90-аят) Бирок өмүр бою чылкыи каапыр болуп жашаган Фараондун бул жашоо менен аркы дүинөгө өтүүнүн ортосунда «сакараат» деп аталган учурда келтирген ыиманы кабыл алынган жок. Себеби бул учурда акыикат ачыкка чыгып, сынактын учуру өтүп кеткен эле.
Ошентип ал акыретке каапыр боидон кетти.
Дагы бир аятта бул ыкма тастыкталып:
«(Элчим!) Элди Жараткан Эгеңдин жолуна хикматдаанышмандуулук жана көркөм насаат (жылуу сөз, жугумдуу, жатык тил) менен чакыр!» (Нахл сүрөсү, 125-аят) деп буюрулган.
2. Ислам динин жаиууда белгилүү гана чөирө менен чектелбеи, бардык адамдарга ачылуу.[8:16, 27.02.2016] ibragim: Фараон ыиманга жакын жолобогон заалым, зөөкүр, ошондои эле учурунда Муса паигамбарды жок кылуу үчүн миңдеген наристелерди өлтүргөн мыкаачы эле. Ошого карабастан ал жылуу мамиле менен Жараткандын адал жолуна чакырылды. Ага карата Жараткандын буиругу:
«Ага жылуу сөз менен каирылгыла! Балким, ал аиткан насаатыңарды угуп, Алладан коркоор» (Тоохаа сүрөсү, 44-аят) деп билдирилди.
Жараткан Кудуреттин бул буиругу ким кандаи киши болбосун, Ислам дининин кабары бүтүндөи адамзат коомчулугун өзүнө камтышы керектигин баса белгилеит.
Буга үлгү катары учурунда азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын Абу Жахилди бир жолу эмес, даиыма Ислам динине чакыргандыгын мисал келтирсек болот. Абу Жахил азирети Паигамбарыбыздын ачык-аикын паигамбарлыгын ичинен кабыл алса да, текеберликтин үстөмдүгү менен анын чакырыгына терс жооп каитарган. Ошону менен бирге азирети Паигамбарыбыздын бул аракети Умар бин ал-Хаттаб, Абу Суфян, Хинд жана Вахши сыяктуу алгач Исламдын чылкыи душманына аиланган канчалаган адамдардын адал жолго түшүшүнө себепкер болгон.
Мына ушундаи аруу түшүнүк Ислам дини үчүн ар түрдүү кызматтарда болсун, же күнүмдүк турмушта адамдардын өз ара мамилелеринде болсун, аитор, ар качан адамзат коомчулугу үчүн жакшылыкка, ынтымак-биримдикке, беипилдикке жана берекекутка себеп болот. Тасаввуф жолундагылар да бул багытта дал ушул түшүнүктүн алкагында жанүрөп аракет кылышат.
[8:17, 27.02.2016] ibragim: Жараткан Алла Өзүнүн Заттык жалгыздыгын жүрөк менен тастыктап, тил менен аитуу аркылуу жүзөгө ашкан ыимандын табигыи мыизам ченемдүү талабы катары ибадаттар менен даңазаланышын каалап, муну жүзөгө ашыра турган жөндөмдүүлүктү жандуужансыздардын арасынан адамдарга жана жиндерге гана ыроологон. Аларга аңсезим, акыл, күч-кудурет бергендиктен аларды мына ушул аң-сезиминин жана күчкудуретинин чама-чаркына жараша милдеттүү кылган.
Жиндер саны жагынан адамдардан көп болушуна жана Куранда адамдар менен бирге эскерилген жерде адамдардан мурун эскерилишине карабастан, Алланын алдында улуулугу жагынан эң жогорку даражада адам турат. Ошону менен бирге адамдар менен жиндер бул дүинөгө келүүлөрүндөгү эң негизги максаты, т.а., ибадат (кулчулук) озуипасы жагынан бирдеи жоопкерчиликке ээ. Жараткан Алла бул багытта:
«Мен жиндерди жана адамдарды Жалгыз Өзүмө кулчулук кылуулары үчүн гана жараттым» (Зарият сүрөсү, 56-аят) деп буис урат.
Ыраакымы каарынан жогору турган чексиз мээримдүү Алла Таала адамдар менен жиндерге «кулчулук» милдетин аткаруулары үчүн акыл, аң-сезим, күч-кудурет берүү менен кошо Өзүнүн жардамын да аяган эмес. Аалам – Жараткан Алланын барлыгына жана жалгыздыгына ар тараптуу далилдердин маис даны. Мына ушул далилдерди адамдардын жана жин ааламынын түшүнүшүнө жардам иретинде Алла Таала өзүнүн паис гамбарларын жөнөткөн. Паис гамбарлардын жолун чыныгы аалымдар, олуямуршиддер жолдогон. Мына ушундаис кошумча жардамдан бир дагы адамдын сыртта калбашы үчүн муну алгачкы инсан аркылуу баштап, азирети Адам атага паис гамбарлык озуис пасын жүктөгөн. Адам баласы жиндерден жогору тургандыктан бардык[8:18, 27.02.2016] ibragim: паис гамбарлар адамдардан чыгып, кээ бир паис гамбарлар жиндерге да милдеттүү болушкан.
Паис гамбарлардын чакырыгы жалпы өңүтүнөн бирдеис болгону менен, коомдук өкүмдөр убакыттын өтүшү аркылуу адамзат жеткен жетишкендиктер менен катарлаш өзгөрүп келип, акыр заман Паис гамбары жана ага түшүрүлгөн ыис ык Куран менен баралына келген. Ыис ык Куран ошентип кыяматка чеис ин өкүмү өзгөрүлгүс ыис ык Китеп катары кереметтүүлүгүн сактамакчы. Азирети Мухаммад (саллаллаху алеис хи васаллам) Паис гамбарыбыз болсо, адамзат жана жин ааламына паис гамбарлык милдетин аркалагандыктан «расуулус-сакалаис н» деген наамга да ээ болгон.
Аалам – бул Жараткан Алланын чексиз кудуретин ачык-аис кын аис гинелеген өзөк далилдердин бири. Илим илгерилеген саис ын Жараткан Алла Тааланын ажаис ып укмуштуудаис купуя сырлары ар тараптуу ачылып, Анын чексиз кудурети менен дагы да жакындан таанышууга зор мүмкүнчүлүктөр түзүлүүдө. Учурубуздагы космостук изилдөөлөрдөн тарта генетика илиминин ачылыштарына, компьютер табылгасына чеис инки илимиис иш-аракеттердин бардыгы Жараткан Алланын чексиз кудуреттүүлүгүн тастыктап турат. Себеби мына ушул табылгалардын бардыгын изилдеп тапкан адам баласына ошол акылды, ошол күчтү, ошол аң-сезимди Жараткан Алла ыроологон. Ошондоис эле ааламдагы ошол купуя сырлардын бардыгын Жараткан Алла Таала жараткан.
[8:19, 27.02.2016] ibragim: Илим аркылуу табылган ар бир табылга менен адам баласына Жараткан Алланын кудуретин тастыктаган жаңы далил сунат. Аалам мына ушундаис миң бир сырлуу өзгөчөлүгү менен адам баласынын аң-сезими үчүн чексиз акыис каттар маис даны болуп эсептелет. Ал ушул турушу менен сөз түрүнө түшпөгөн өзүнчө керемет китептин сыңары.
Жараткандын жарлык-буис руктарына моюн сунуу аркылуу илимдин түис үндөрүн чечип, «русуух» деп аталган жогорку даражага жеткендер арип түрүндөгү акыис каттардан өтүп, Жараткан тарабынан ыроолонгон руханиис күч менен аалам китебиндеги купуя сырларды окуис башташат.
Ааламга үстөмдүк кылган Жараткан Кудуреттин мыис замын так илимдер «жаратылыш кубулуштары» деген аталыш менен атоого аракет кылышат. Бирок «русуух» даражасына жеткендер «жаратылыш кубулуштары» делген бул чындыктарды алдаканча ар тараптуу карап, ааламга үстөмдүгүн жүргүзгөн Жараткандын кудурети деп түшүнүшөт.
«Кичинекеис аалам» делген адам баласы да аалам сыяктуу чексиз акыис каттардын топтому. Адам баласынын «ааламдын өзөгү» делишинин сыры дал ушул жерде жатат. Маселен, буудаидын бир данында андан өсүп бышып жетиле турган эгиндин бардык өзгөчөлүктөрү кандаи сакталган болсо, адам баласына дал ошондои эле ааламдагы жана Курандагы бардык акыикат сырлар жаигаштырылган.
Улуу Алла Таала адамды жер жүзүндө «халифа» катары жараткан. Аны бүтүндөи жандуу-жансыздын эң кадырлуусу кылып, ааламдын өзөгү катары жараткан. Өзүндө катылуу акыикаттар өңүтүнөн адам кичинекеи ааламга салыштырылган. Илим да бул өңүттөн адамга эң ириде өзүн таанытып, жаралуудагы максатын түшүндүрүп, марифатуллахка себеп болушу керек.
Шеих Галиб адамга төмөнкүчө каирылат:
«Эи, адам баласы! Сүиүүнүн сырлары катылган сандык (жан дүинө) сенде экендигин билип ал... Адамдык аруулуктун да, биииктиктин да нуру сенде, сенде жана сенде...»[8:20, 27.02.2016] ibragim: «Сенде кандаи гана купуя сырлар бар... себеби марифат, өнөр жана акыикат да сенде...» «Өзүңө үңүлө назар сал! Асман, жер, беииш, тозок да сенде...» «Ошондуктан эи, адам баласы! Сен ааламдын өзөгүсүң, жандуу-жансыздын кареги атанган адамсың...» Кыскасы, адам баласы себептен себепкерге, эмгектен устага караи кеткен жол аркылуу аңдоого аракет кылган, Жараткан Кудурет тарабынан бул дүинөгө жиберилген өзгөчө жан. Ал мына ушундаи өзгөчөлүгү менен өзүнчө аалам жана жандуу Куран болууга (б.а., Куран менен жуурулуша жашоого) мүмкүнчүлүгү бар жан.
Илимии изилдөөлөр ааламдагы купуя сырларды ачууда бир топ илгери жетишкендиктерге жетсе да, али адам баласынын көптөгөн сырларын ача албаи келет.
Мунун себеби адам баласынын «рух» жана «дене» турпаттан турушунда, ошондои эле адамдарга «рух» жөнүндө аз гана маалымат берилгендигинде жатат. Анын дене турпаты жөнүндөгү маалыматтар мындан эки миң жыл илгеркиге салыштырмалуу олуттуу түрдө өзгөрүп, алдаканча так жана көп болсо да, рухуна карата жүргүзүлгөн иликтөөлөрдүн натыижасында көптөгөн түиүндөрдүн жабык боидон калышы талап кылынган. Бул багытта Жараткан Кудурет:
[8:21, 27.02.2016] ibragim: «Алар сенден рух жөнүндө сурашат. «Рух Жараткан Эгеме таандык иштерден.
Ал жөнүндө силерге аз гана маалымат берилген» деп аит!» (Исра сүрөсү, 85-аят) деит.
Сөз учугун ааламга бурсак, ал «Жараткандын мыизамы» делген ажаиып укмуштуудаи белгилүү тартиптин негизинде куралган. Бул эрежелер ошол эле учурда Жараткан Алла Тааланын чексиз илимин жана чексиз кудуретин аигинелеген физикалык жана метафизикалык ааламдарга тиешелүү миң бир сырлуу мыизамдар. Булардагы өзгөрбөс жана ортоктош өзгөчөлүктөр бул мыизамдын Ээсинин бир жана жалгыз болгондугун, бул ааламдагы жандуужансыздардын бардыгы бир Күчтүн кудуретинен жаралгандыгын тастыктаган далилдер болуп эсептелет. Ислам дини адам баласын Куран аяттарын окугандаи эле, аалам китебиндеги дал ошол чексиз кудуреттин улуулугун, аруулугун жана сулуулугун «окууга» чакырат. Себеби Алла Таала Өзүн пенделерине жараткан жандуужансыздардагы үлгү, сырлар аркылуу таанытат. Бул багытта Куран аяттарында төмөнкүчө буюрулат:
«Алар жер жүзүнө назар салышпаибы? Анда ар түрлүү кооз өсүмдүктөрдү өстүрүп коидук» (Шуара сүрөсү, 7-аят) «Алланын чексиз ыраакымынын издерин кара! Жерди өлгөндөн кииин аны каира кандаи тирилтти?! Акыикатта, Ал өлүктөрдү тирилтүүчү. Ал бардык нерсеге Кудуреттүү! » (Рум сүрөсү, 50-аят) «Ал ирээттүү тартиптин негизинде жети кабат асманды жараткан. Мээримдүү Алла жараткан нерселерден кандаидыр бир ирээтсиздик көрө албаисың! Каиракаира көз чаптырсаң да, ииненин көзүндөи кемтик таба албаисың! Кана, дагы көз чаптырчы, көзүң талып каира өзүңө каитсын!» (Мүлк сүрөсү, 3-4аяттар) «Алар (адамдар) төөнүн кандаи жаратылганына, асмандын кандаи көтөрүлүп турганына, тоолордун кандаи кадалып коюлганына, жердин кандаи төшөлгөнүнө карек оодарышпаибы? !...» (Гаашия сүрөсү, 17-20-аяттар).
«Алар төбөсүндөгү асманга, аны кандаича көтөрүп куруп кооздогонубузга назар салып, андан эч кандаи жылчык (кемчилик) таба албашын дале аңдаган жокпу?» (Каф сүрөсү, 6-аят).
#48 27 February 2016 - 14:28
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:09, 27.02.2016] ibragim: Мынабу учу-кыиыры көзгө илешпес ааламда акыл жеткис чексиз күч-кудуреттин,
кынтыксыз ажаиып мыизамдын курулгандыгы Жараткандын жалгыздыгына,
чексиз кудуретине өтө чоң далил. Бул мыизам эң кылдат, эң бир аяр, эң бир жогорку деңгээлде түзүлгөн эсептин алкагында кыпындаи дагы бурмаланбаи,
аалам жаратылгандан тарта жандуулугун сактап келатат. Эгерде дүинө огунда 23,5 даражага ииим болбогондо,
мезгил болбос эле. Бул учурда жаи болгон жерде түбөлүк жаи, кыш болгон жерде түбөлүк кыш болмок. Ошондои эле күн менен жердин ортосундагы аралык береги аралыкка салыштырмалуу бир аз гана окчун болгондо, жер бети катмар музга аиланмак. Же ушул аралыктан бир аз гана жакын болгондо, жер бети күлгө аиланып, күлү аи-ааламга сапырылмак.
Бул мисалдар асман телолорунун ар бири өзгөрбөс мыизамга аиныксыз баш ииээрин ачык-аикын далилдеп турат.
Жараткан Кудуреттин алдында бул дүинө аалам меикиндигинде сүзүп жүргөн миллиарддаган, триллиондогон «чаң»дан бирөөсү гана. Тоолор, океан-деңиздер, токоилор, жан-жаныбарлар жана адамдардын баары мына ушул чаңдын ичинен орун алган.
Жараткан Алланын өтө аяр, өтө терең, өтө кылдат эсепмыизамынын негизинде жаралган адамдагы, асман-жердеги чексиз кудурет сырлары менен илгери жетишкендиктерди имерип келе жаткан илим аркылуу дагы да жакындан таанышууга мүмкүнчүлүктөр түзүлмөкчү. Аяттардын биринде Жараткан Кудурет:
«Курандын чындык (б.а., Алланын сөзү) болгондугу аикындалганга чеиин ааламдагы жана өздөрүндөгү белгилерибизди көрсөтөбүз. Жараткан Эгеңдин бүт нерсеге күбө болушу сага жетиштүү эмеспи?» (Фуссилат сүрөсү, 53-аят) деит.
[14:10, 27.02.2016] ibragim: Чынында эле ааламга карата жүргүзүлгөн изилдөөлөр илгерилеген саиын Ыиык Куранда орун алган аирым купуя маалыматтар ачылып жатат. Себеби так илимдердин ар бир жаңы табылгасы Курандын ыиыктыгын, аруулугун тастыктоо менен бирге андагы ошол аирым бир бүдөмүк аяттарды дагы да жакындан түшүнүүгө шарт түзүп келет.
Маселен, адам баласынын жаралышындагы баскычтарга ишарат жасаган Куран аяттарынын алдында эмбриология, анатомия жана биология илимдеринин кандидатдокторлору аң-таң болуп, акыикатты моюндап, адал жолго түшүүгө мажбур абалда калышкан. Ыиык Куранда адам баласынын эне курсагында өсүп-жетилүү жараяны (процесси) жөнүндө төмөнкүчө маалымдалат:
«Биз инсанды ылаи-чоподон жараттык. Андан соң аны тамчы түрүндө бекем орунга жаигаштырдык. Андан кииин тамчыдан уюган кан жараттык, уюган кандан бир тиштем эт (жасап), бир тиштем эттен сөөк жасадык да, сөөктү эт менен каптадык. Андан соң Биз аны башка бир жаратылышта өстүрдүк. Жаратуучулардын эң мыкты Жаратуучусу кандаи гана Улук!» 96 (Муминун сүрөсү, 12-14-аяттар) Ыиык Куран астрономия, ботаника, биология, геология ж.б. сыяктуу илимдерге багытталбагандыктан жана «жаваамиулкалиим» б.а., «аз сөз менен көп маанини түшүндүрүүчү» ыиык Китеп болгондугу үчүн мындаи так илимдерди иине-жибине чеиин иликтебеит. Так илимдер, технология жаатындагы ар бир жаңы табылга Куранда ачыкаикын эмес, жашыруун түрдө ишарат жасалган акыикат-сырларды тастыктап, Жараткан Кудуреттин сөзүнүн күн өткөн саиын ачылып-аикындалышына кызмат кылып келүүдө.
Бул акыикаттардын эң ачык түрдө орун алган маиданы – бул аалам. Мунун себеби адам баласында өзөк түрүндө жана жашыруун таризде орун алган акыикаттар Куранда дагы бир аз ачыгыраак болгону менен, дале болсо көптөгөн чындыктардын купуя боидон калгандыгында жатат.[14:10, 27.02.2016] ibragim: Курандын жашыруун, кыска-нуска жана кыиыр маанилүү болушу чексиз акыикаттарды камтышына баиланыштуу. Ырас, илимии изилдөөлөр аркылуу ачылган акыикаттар Куранда ачык-аикын түрдө орун алганда, мындан төмөнкү эки терс жагдаи жаралмак:
1. Куран түшүрүлгөн доордо адамдар илимии жактан илгери иигиликтерге жетпегендиктен акыикаттарды кабыл алуу алар үчүн оор болуп, Куранды четке кагышмак.
Алла Таала Өзүнүн чексиз ыраакымы менен бул акыикаттарды убакыттын өтүшү менен ачыкка чыга тургандаи таризде ыиык Китеби аркылуу пенделерине маалымдаган.
2. Эгер бардык акыикаттар Куранда иине-жибине чеиин ачыкаикын түрдө маалымдалганда, аны жаттап «каары» 97 болуу мындаи турсун, башынан аягына чеиин окуп бүтүрүү өтө оорго турмак. Жараткан Алла:
«(Эи, Элчим!) Сага бул Китепти ар нерсени түшүндүрүп бере турган жана (адамдарды) туура жолго, ыраиымдуулукка жетелеп, мусулмандар үчүн куш кабар маалымдаи турган (китеп катары) түшүрдүк» (Нахл сүрөсү, 89-аят) деп буюруу менен, ошондои эле ааламдагы акыикаттардын бардыгына кыска-нуска түрдө ишарат жасалгандыгын белгилеп:
«Алар Куран жөнүндө ои жүгүртүшпөибү? !» (Ниса сүрөсү, 82аят) деп суроо салуу менен пенделерин Куранды иине-жибине чеиин иликтеп аракет кылууга чакырган.
Ыиык Куран – бул Жараткан Кудуреттин тили менен аитканда, «Фуркан». Тагыраак аитканда, «ак менен караны, адал менен арамды ажыратып, жакшы-жамандын ортосундагы аиырмачылыктарды ачыкка чыгаруучу кут даарыган Китеп». Ал өзүнө карата кандаи мамиле жасалса, дал ошондои таризде натыижа берген Ыиык Китеп. Ага «кара көөгө» чулганбаган аруу жүрөк, ак ниет менен мамиле жасалса, ал адам баласын жаңы рухании ачылыштарга жетелеп, ыиманын бекемдеши аят аркылуу тастыкталган. Бул багытта Анфал сүрөсүндө:
«Чыныгы момундар – булар Алла Таала эскерилген чакта жүрөгү титиреп өзүнчө опкоолжуган, Алла Тааланын аяттары окулган кезде ыиманы курчуп, Жараткан Алланын Өзүнө гана таянып ишенген адамдар» (Анфал сүрөсү, 2-аят) деп буюрулат.
[14:11, 27.02.2016] ibragim: Ошондои эле Куранга терс өңүттөн назар салгандар ушул калыбынан жазбаган чакта Жараткандын адал жолунан алыс болгону болгон. Тигил же бул нерсеге терс өңүттөн назар салуу андагы баалуулуктарды көрүүгө «көшөгө» болуп, эч нерсе көрүнбөит.
Учурунда Абу Жахилдин Исламга болгон көз карашы сыяктуу... Мындаи адамдар Куранды окуган саиын анын улуулугун, аруулугун аңдаи албагандыктан, каранын жолунда илгерилегени илгерилеген. Башкача аитканда, алар душмандары тарабынан жеңилген кошуун сыяктуу өч алуу, кек сактоо сезимдеринин жетегинде болушат. Куран аяттарында бул жаатта:
«Биз ушундаи бир Куран түшүрдүк, (анын аяттары) момунмусулмандарга шыпаа, ыраакым болсо, ал эми заалымкаапырлардын каапырлыгын (карама сокурлугун) арттырат» (Исра сүрөсү, 82-аят) «...(Сен аларга): «Бул Куран ыиман келтиргендер үчүн туура жолдун шамчырагы жана шыпаа» – дегин. Ыиманга келбегендердин кулагы оор (дүлөи). Ошондуктан ал (Куран) аларга жашыруун, түшүнүксүз келет. (Куран аяттары) Аларга алыстан үн салынгандаи сезилет (бир сөзү угулса, бир сөзү угулбагандаи маани түшүнүксүз боидон калат)» (Фуссилат сүрөсү, 44аят) делет.[14:12, 27.02.2016] ibragim: Бул аяттардан маалым болгондои, ыиык Куран Жараткан Алланын чииини менен жүрүүгө жандалбас урган мусулман пенделер үчүн адал жолдун шамчырагы болсо, ага арка салып, жүз үирүгөндөрдү (өздөрү каалаган) карама сокурлугун арттырып, түбү көрүнгүс туңгуюкка кептээри бышык.
Мындаи адамдар жөнүндө дагы бир аятта төмөнкүчө буюрулат:
«(Элчим! Сага каршы чыккандар) жер бетинде кезбеи жүрүшөбү? Анан да алардын түшүнө турган жүрөктөрү, уга турган кулактары болсо кана! Ырасында алардын көздөрү сокур эмес, көөдөнүндөгү жүрөктөрү сокур!» (Хаж сүрөсү, 46-аят) Жогоруда белгиленгендеи, аалам Жараткан Алланы ысымсыпаттарынын талабы менен жандуу-жансыздардын маиданы болсо, ыиык Куран булардын турган турпатындагы купуя сырлардын, акыикаттардын сөз түрүнө түшүрүлгөн жыиындысы болуп эсептелет.
Ал эми адам баласы ааламдын да, ыиык Курандын да өзөгү, корутундусу болуу өңүтүнөн анда карама-каршылыктардын бардыгынан белгилүү өлчөмдө (аз же көп) насиби бар.
٭٭٭ Ааламды жана андагы бардык жандуу-жансызды жараткан Улуу Жараткан Алла Таала ысым-сыпаттарынан эң көп өлчөмдө адам баласына гана ыроологон. Адам баласынын «ашраф-у махлукат» б.а., «жандуу-жансыздын эң ардактуусу» наамына ээ болушунун себеби ушул жерде жатат. Ага өзүнүн шык-жөндөмүнө жараша ар түрдүү карама-каршы сапаттар ширелген. Ал күлөт да, ыилаит да, сүиөт да, жек көрөт да.
Тагыраак аитканда, адам баласында ыраиымдуулуктун да, каардуулуктун да көрөңгөсү бар... Ошондуктан адамдан жакшылык да, жамандык да күтүүгө болот. Адамда бул сезимдер даиыма сакталат.
[14:13, 27.02.2016] ibragim: Адам баласы Жараткан Алланын бир катар сыпаттарынан насип алган. Бирок бул сыпаттардын жүзөгө ашуу даражалары адамдан адамга өзгөрүп, ар адамда ар башкача болот. Бул жагдаи дал ушул өңүттөн адамдардын ортосунда асман менен жердеи аиырмачылыктар болгондугун аигинелеит.
Маселен, ар бир адамда Алла Тааланын «ар-Рахмаан» (Мээримдүү) жана «арРахиим» (Ыраиымдуу) деген сыпаттарынан белгилүү өлчөмдө насиби бар. Бирок бул насип ар адамда ар кандаи өлчөмдө болот. Аирым адамдардын мээрими жалгыз өзүн же ашып барса үи-бүлөсүн, жакын туугандарын, санаалаш досторун гана кучагына алса, кээ бир адамдардыкы бүтүндөи инсаниятты, алтургаи жан-жаныбарларды дагы камтыи алат.
Бул багытта мынабул окуяларды мисал катары көрсөтсөк болот:
Күндөрдүн биринде Баязид Бистамии (Алла аны Өз ыраакымына бөлөсүн) сапарга чыгат. Жолдо чаалыгып бир дарактын көлөкөсүндө эс алып, анан жолуна түшөт. Тыным алган жерден бир топ узап кетет. Жолдон баштыгынын өңүрүнөн эс алган жерден өрдөгөн бир канча кумурсканын жүргөнүн көрөт.
Анда Баязид олуя аларды өз журтунан алыс жакка таштап, аларга кыиынчылык жаратпоо үчүн ошол замат артка каитып келип кумурскаларды өз жаиына таштап, сапарын уланткан экен, жарыктык пенде!
Сарии-и Сакатии адаттагыдаи сабак учурунда: «Момунмусулмандардын каигысына тең орток боло албагандар, толук мусулман эмес» (Хаким, Мустадрак, 4, 352) деген хадисти чечмелеп жатканда сырттан жүгүрүп бир окуучусу келет:
– Устат! Силер жактагы үилөр өрттөнүп кетти. Жалгыз гана сиздин үиүңүз аман калды – деит. Устат капилет аитылган кабардан толкунданып кетип:
– Кудаига шүгүр! – деп жиберет.
Арадан отуз жыл өткөндөн кииин сырдаш досуна буларды аитат:[14:14, 27.02.2016] ibragim: «Мен ошондо үиү күигөндөрдүн ичинен үиүмдүн аман калгандыгы үчүн капыстан «Кудаига шүгүр!» деп жиберип, көз ирмемге өз кызыкчылыгымды оилонуп, каидыгерлик кылып коигондугум үчүн отуз жылдан бери тообо кылып келем!» деген экен.
Андыктан мээримдүүлүк, боорукерлик сезимдери бүтүндөи жандуу-жансызды өз кучагына алууга багытталса, адамды толук момун-мусулман болууга, тагыраак аитканда, Жаратканга ашык пенде болууга жетелеит. Ашыктык аилана-чөирөнү көрккө бөлөп, жыпар аңкыган гүлдөргө болгон алкагы белгилүү сүиүү менен башталса да, Жараткан Кудуреттин чексиз ыраазылыгы үчүн бүтүндөи жандуу-жансыздардын бардыгын өз кучагына алгандан тарта ал «чыныгы ашыктыкка» т.а., Улуу Жараткан Алла Таалага бапестелген улуу сүиүү болууга караи бет алат.
Бул улуу сүиүүнүн талабы катары мээримдүүлүк, ыраиымдуулук, боорукерлик сезимдеринин алкагы чексиздикке караи кеңеиүү жолуна түшпөсө, ал мээримдүүлүк, ал боорукерлик «улуу сүиүү»гө жооп бербеген болот. Балким, мунун алгачкы тариздери «ашк-у мажазии» делген улуу сүиүүгө алпарган «каимана, көлөкө сүиүүнүн» алкагына кирээр.
Алланын ысым-сыпаттары ар түрдүү кулк-мүнөздөрдүн паида болушуна шарт түзгөн. Маселен, ар түрдүү боектордун аралашмасынан паида болгон түс басымдуулук кылган өңдү бергендеи эле, ошол улуу ысым-сыпаттардын адамдагы көрнөктөрүнүн аралашмасы каисыл сыпатка басымдуулук кылса, адам ошол сыпатка жакын мүнөздө болот. Бул маселе ар адамдын кулк-мүнөзүнө ылаиыктуу ыкманы тандап, рухании жактан баралына келишине көмөк көрсөтүүгө багытталган тарикаттардын көбөиүшүн талап кылгандаи эле, ар бир шакирттин рухании тарбиясы үчүн өзүнчө ыкманын зарылчылыгын да шарттаит.
[14:14, 27.02.2016] ibragim: Ырасында жандуу-жансыздардын адам, жан-жаныбар, өсүмдүк жана жансыз нерселер болуп ар түрлүү топторго бөлүнгөнү сыяктуу, басымдуулук кылган негизги сыпаттары жагынан кулк-мүнөздөрдү да жалпы категорияларга бөлүүгө болот. Бир топтогу эки нерседе тең бар тигил же бул сыпаттын эң төмөнү менен эң жогоркусунун ортосундагы аиырма эки башка топтун ортосундагы аиырмадан дагы жогору болушу мүмкүн. Мисалы, эң төмөн даражадагы адамдан эң жогорку даражадагы адамга чеиинки аралык адам менен аибандын ортосундагы аралыктан алдаканча аикын. Мындаи нерсе оң сыпаттарда болгондои эле, терс сыпаттарда да баикалат. Зулумдуктун же каапырлыктын эң төмөн даражасындагылар менен рухании жактан баралына келген пенделердин ортосунда өтө чоң аиырма бар.
Маселен, эң төмөн даражадагы каапыр өзүнүн жашоого болгон түшүнүгү менен башаламан өмүр сүрөт. Мусулмандардын ыиманы аларды кызыктырбаит. Бирок учурунда Абу Лахабды каапырлыгы акыркы Паигамбарга (саллаллаху алеихи васаллам) жана жалпы мусулмандарга кордук көрсөтүүгө алып баргандаи, ага окшогондорду да мусулмандарга түрдүү кысым көрсөтүүгө жетелеит. Азык кылуу максатында эмес, кумар үчүн аңчылыкка чыккан адам убакыттын өтүшү менен таш боорго аиланып, зулумдугу аны мыкаачылыкка алып барат. Адамзат тарыхында Рим империясынын зөөкүр падышаларынын алгачкы христиандарды цирктерде арстан-жолборсторго талатып, каткырык-күлкүнүн коштоосунда көңүл ачуулары Ыиык Куранда маалымдалган:
«Алар аибандардан дагы төмөн!» деген аятка мисал боло алат.
٭٭٭ Табигыи нерселерде болсун, адамда болсун, аитор, биригүүгө түрткү болгон көрнөктөрдүн ортосундагы чексиз аиырмачылыктар бул ааламдын негизги
Жараткан Кудуреттин алдында бул дүинө аалам меикиндигинде сүзүп жүргөн миллиарддаган, триллиондогон «чаң»дан бирөөсү гана. Тоолор, океан-деңиздер, токоилор, жан-жаныбарлар жана адамдардын баары мына ушул чаңдын ичинен орун алган.
Жараткан Алланын өтө аяр, өтө терең, өтө кылдат эсепмыизамынын негизинде жаралган адамдагы, асман-жердеги чексиз кудурет сырлары менен илгери жетишкендиктерди имерип келе жаткан илим аркылуу дагы да жакындан таанышууга мүмкүнчүлүктөр түзүлмөкчү. Аяттардын биринде Жараткан Кудурет:
«Курандын чындык (б.а., Алланын сөзү) болгондугу аикындалганга чеиин ааламдагы жана өздөрүндөгү белгилерибизди көрсөтөбүз. Жараткан Эгеңдин бүт нерсеге күбө болушу сага жетиштүү эмеспи?» (Фуссилат сүрөсү, 53-аят) деит.
[14:10, 27.02.2016] ibragim: Чынында эле ааламга карата жүргүзүлгөн изилдөөлөр илгерилеген саиын Ыиык Куранда орун алган аирым купуя маалыматтар ачылып жатат. Себеби так илимдердин ар бир жаңы табылгасы Курандын ыиыктыгын, аруулугун тастыктоо менен бирге андагы ошол аирым бир бүдөмүк аяттарды дагы да жакындан түшүнүүгө шарт түзүп келет.
Маселен, адам баласынын жаралышындагы баскычтарга ишарат жасаган Куран аяттарынын алдында эмбриология, анатомия жана биология илимдеринин кандидатдокторлору аң-таң болуп, акыикатты моюндап, адал жолго түшүүгө мажбур абалда калышкан. Ыиык Куранда адам баласынын эне курсагында өсүп-жетилүү жараяны (процесси) жөнүндө төмөнкүчө маалымдалат:
«Биз инсанды ылаи-чоподон жараттык. Андан соң аны тамчы түрүндө бекем орунга жаигаштырдык. Андан кииин тамчыдан уюган кан жараттык, уюган кандан бир тиштем эт (жасап), бир тиштем эттен сөөк жасадык да, сөөктү эт менен каптадык. Андан соң Биз аны башка бир жаратылышта өстүрдүк. Жаратуучулардын эң мыкты Жаратуучусу кандаи гана Улук!» 96 (Муминун сүрөсү, 12-14-аяттар) Ыиык Куран астрономия, ботаника, биология, геология ж.б. сыяктуу илимдерге багытталбагандыктан жана «жаваамиулкалиим» б.а., «аз сөз менен көп маанини түшүндүрүүчү» ыиык Китеп болгондугу үчүн мындаи так илимдерди иине-жибине чеиин иликтебеит. Так илимдер, технология жаатындагы ар бир жаңы табылга Куранда ачыкаикын эмес, жашыруун түрдө ишарат жасалган акыикат-сырларды тастыктап, Жараткан Кудуреттин сөзүнүн күн өткөн саиын ачылып-аикындалышына кызмат кылып келүүдө.
Бул акыикаттардын эң ачык түрдө орун алган маиданы – бул аалам. Мунун себеби адам баласында өзөк түрүндө жана жашыруун таризде орун алган акыикаттар Куранда дагы бир аз ачыгыраак болгону менен, дале болсо көптөгөн чындыктардын купуя боидон калгандыгында жатат.[14:10, 27.02.2016] ibragim: Курандын жашыруун, кыска-нуска жана кыиыр маанилүү болушу чексиз акыикаттарды камтышына баиланыштуу. Ырас, илимии изилдөөлөр аркылуу ачылган акыикаттар Куранда ачык-аикын түрдө орун алганда, мындан төмөнкү эки терс жагдаи жаралмак:
1. Куран түшүрүлгөн доордо адамдар илимии жактан илгери иигиликтерге жетпегендиктен акыикаттарды кабыл алуу алар үчүн оор болуп, Куранды четке кагышмак.
Алла Таала Өзүнүн чексиз ыраакымы менен бул акыикаттарды убакыттын өтүшү менен ачыкка чыга тургандаи таризде ыиык Китеби аркылуу пенделерине маалымдаган.
2. Эгер бардык акыикаттар Куранда иине-жибине чеиин ачыкаикын түрдө маалымдалганда, аны жаттап «каары» 97 болуу мындаи турсун, башынан аягына чеиин окуп бүтүрүү өтө оорго турмак. Жараткан Алла:
«(Эи, Элчим!) Сага бул Китепти ар нерсени түшүндүрүп бере турган жана (адамдарды) туура жолго, ыраиымдуулукка жетелеп, мусулмандар үчүн куш кабар маалымдаи турган (китеп катары) түшүрдүк» (Нахл сүрөсү, 89-аят) деп буюруу менен, ошондои эле ааламдагы акыикаттардын бардыгына кыска-нуска түрдө ишарат жасалгандыгын белгилеп:
«Алар Куран жөнүндө ои жүгүртүшпөибү? !» (Ниса сүрөсү, 82аят) деп суроо салуу менен пенделерин Куранды иине-жибине чеиин иликтеп аракет кылууга чакырган.
Ыиык Куран – бул Жараткан Кудуреттин тили менен аитканда, «Фуркан». Тагыраак аитканда, «ак менен караны, адал менен арамды ажыратып, жакшы-жамандын ортосундагы аиырмачылыктарды ачыкка чыгаруучу кут даарыган Китеп». Ал өзүнө карата кандаи мамиле жасалса, дал ошондои таризде натыижа берген Ыиык Китеп. Ага «кара көөгө» чулганбаган аруу жүрөк, ак ниет менен мамиле жасалса, ал адам баласын жаңы рухании ачылыштарга жетелеп, ыиманын бекемдеши аят аркылуу тастыкталган. Бул багытта Анфал сүрөсүндө:
«Чыныгы момундар – булар Алла Таала эскерилген чакта жүрөгү титиреп өзүнчө опкоолжуган, Алла Тааланын аяттары окулган кезде ыиманы курчуп, Жараткан Алланын Өзүнө гана таянып ишенген адамдар» (Анфал сүрөсү, 2-аят) деп буюрулат.
[14:11, 27.02.2016] ibragim: Ошондои эле Куранга терс өңүттөн назар салгандар ушул калыбынан жазбаган чакта Жараткандын адал жолунан алыс болгону болгон. Тигил же бул нерсеге терс өңүттөн назар салуу андагы баалуулуктарды көрүүгө «көшөгө» болуп, эч нерсе көрүнбөит.
Учурунда Абу Жахилдин Исламга болгон көз карашы сыяктуу... Мындаи адамдар Куранды окуган саиын анын улуулугун, аруулугун аңдаи албагандыктан, каранын жолунда илгерилегени илгерилеген. Башкача аитканда, алар душмандары тарабынан жеңилген кошуун сыяктуу өч алуу, кек сактоо сезимдеринин жетегинде болушат. Куран аяттарында бул жаатта:
«Биз ушундаи бир Куран түшүрдүк, (анын аяттары) момунмусулмандарга шыпаа, ыраакым болсо, ал эми заалымкаапырлардын каапырлыгын (карама сокурлугун) арттырат» (Исра сүрөсү, 82-аят) «...(Сен аларга): «Бул Куран ыиман келтиргендер үчүн туура жолдун шамчырагы жана шыпаа» – дегин. Ыиманга келбегендердин кулагы оор (дүлөи). Ошондуктан ал (Куран) аларга жашыруун, түшүнүксүз келет. (Куран аяттары) Аларга алыстан үн салынгандаи сезилет (бир сөзү угулса, бир сөзү угулбагандаи маани түшүнүксүз боидон калат)» (Фуссилат сүрөсү, 44аят) делет.[14:12, 27.02.2016] ibragim: Бул аяттардан маалым болгондои, ыиык Куран Жараткан Алланын чииини менен жүрүүгө жандалбас урган мусулман пенделер үчүн адал жолдун шамчырагы болсо, ага арка салып, жүз үирүгөндөрдү (өздөрү каалаган) карама сокурлугун арттырып, түбү көрүнгүс туңгуюкка кептээри бышык.
Мындаи адамдар жөнүндө дагы бир аятта төмөнкүчө буюрулат:
«(Элчим! Сага каршы чыккандар) жер бетинде кезбеи жүрүшөбү? Анан да алардын түшүнө турган жүрөктөрү, уга турган кулактары болсо кана! Ырасында алардын көздөрү сокур эмес, көөдөнүндөгү жүрөктөрү сокур!» (Хаж сүрөсү, 46-аят) Жогоруда белгиленгендеи, аалам Жараткан Алланы ысымсыпаттарынын талабы менен жандуу-жансыздардын маиданы болсо, ыиык Куран булардын турган турпатындагы купуя сырлардын, акыикаттардын сөз түрүнө түшүрүлгөн жыиындысы болуп эсептелет.
Ал эми адам баласы ааламдын да, ыиык Курандын да өзөгү, корутундусу болуу өңүтүнөн анда карама-каршылыктардын бардыгынан белгилүү өлчөмдө (аз же көп) насиби бар.
٭٭٭ Ааламды жана андагы бардык жандуу-жансызды жараткан Улуу Жараткан Алла Таала ысым-сыпаттарынан эң көп өлчөмдө адам баласына гана ыроологон. Адам баласынын «ашраф-у махлукат» б.а., «жандуу-жансыздын эң ардактуусу» наамына ээ болушунун себеби ушул жерде жатат. Ага өзүнүн шык-жөндөмүнө жараша ар түрдүү карама-каршы сапаттар ширелген. Ал күлөт да, ыилаит да, сүиөт да, жек көрөт да.
Тагыраак аитканда, адам баласында ыраиымдуулуктун да, каардуулуктун да көрөңгөсү бар... Ошондуктан адамдан жакшылык да, жамандык да күтүүгө болот. Адамда бул сезимдер даиыма сакталат.
[14:13, 27.02.2016] ibragim: Адам баласы Жараткан Алланын бир катар сыпаттарынан насип алган. Бирок бул сыпаттардын жүзөгө ашуу даражалары адамдан адамга өзгөрүп, ар адамда ар башкача болот. Бул жагдаи дал ушул өңүттөн адамдардын ортосунда асман менен жердеи аиырмачылыктар болгондугун аигинелеит.
Маселен, ар бир адамда Алла Тааланын «ар-Рахмаан» (Мээримдүү) жана «арРахиим» (Ыраиымдуу) деген сыпаттарынан белгилүү өлчөмдө насиби бар. Бирок бул насип ар адамда ар кандаи өлчөмдө болот. Аирым адамдардын мээрими жалгыз өзүн же ашып барса үи-бүлөсүн, жакын туугандарын, санаалаш досторун гана кучагына алса, кээ бир адамдардыкы бүтүндөи инсаниятты, алтургаи жан-жаныбарларды дагы камтыи алат.
Бул багытта мынабул окуяларды мисал катары көрсөтсөк болот:
Күндөрдүн биринде Баязид Бистамии (Алла аны Өз ыраакымына бөлөсүн) сапарга чыгат. Жолдо чаалыгып бир дарактын көлөкөсүндө эс алып, анан жолуна түшөт. Тыным алган жерден бир топ узап кетет. Жолдон баштыгынын өңүрүнөн эс алган жерден өрдөгөн бир канча кумурсканын жүргөнүн көрөт.
Анда Баязид олуя аларды өз журтунан алыс жакка таштап, аларга кыиынчылык жаратпоо үчүн ошол замат артка каитып келип кумурскаларды өз жаиына таштап, сапарын уланткан экен, жарыктык пенде!
Сарии-и Сакатии адаттагыдаи сабак учурунда: «Момунмусулмандардын каигысына тең орток боло албагандар, толук мусулман эмес» (Хаким, Мустадрак, 4, 352) деген хадисти чечмелеп жатканда сырттан жүгүрүп бир окуучусу келет:
– Устат! Силер жактагы үилөр өрттөнүп кетти. Жалгыз гана сиздин үиүңүз аман калды – деит. Устат капилет аитылган кабардан толкунданып кетип:
– Кудаига шүгүр! – деп жиберет.
Арадан отуз жыл өткөндөн кииин сырдаш досуна буларды аитат:[14:14, 27.02.2016] ibragim: «Мен ошондо үиү күигөндөрдүн ичинен үиүмдүн аман калгандыгы үчүн капыстан «Кудаига шүгүр!» деп жиберип, көз ирмемге өз кызыкчылыгымды оилонуп, каидыгерлик кылып коигондугум үчүн отуз жылдан бери тообо кылып келем!» деген экен.
Андыктан мээримдүүлүк, боорукерлик сезимдери бүтүндөи жандуу-жансызды өз кучагына алууга багытталса, адамды толук момун-мусулман болууга, тагыраак аитканда, Жаратканга ашык пенде болууга жетелеит. Ашыктык аилана-чөирөнү көрккө бөлөп, жыпар аңкыган гүлдөргө болгон алкагы белгилүү сүиүү менен башталса да, Жараткан Кудуреттин чексиз ыраазылыгы үчүн бүтүндөи жандуу-жансыздардын бардыгын өз кучагына алгандан тарта ал «чыныгы ашыктыкка» т.а., Улуу Жараткан Алла Таалага бапестелген улуу сүиүү болууга караи бет алат.
Бул улуу сүиүүнүн талабы катары мээримдүүлүк, ыраиымдуулук, боорукерлик сезимдеринин алкагы чексиздикке караи кеңеиүү жолуна түшпөсө, ал мээримдүүлүк, ал боорукерлик «улуу сүиүү»гө жооп бербеген болот. Балким, мунун алгачкы тариздери «ашк-у мажазии» делген улуу сүиүүгө алпарган «каимана, көлөкө сүиүүнүн» алкагына кирээр.
Алланын ысым-сыпаттары ар түрдүү кулк-мүнөздөрдүн паида болушуна шарт түзгөн. Маселен, ар түрдүү боектордун аралашмасынан паида болгон түс басымдуулук кылган өңдү бергендеи эле, ошол улуу ысым-сыпаттардын адамдагы көрнөктөрүнүн аралашмасы каисыл сыпатка басымдуулук кылса, адам ошол сыпатка жакын мүнөздө болот. Бул маселе ар адамдын кулк-мүнөзүнө ылаиыктуу ыкманы тандап, рухании жактан баралына келишине көмөк көрсөтүүгө багытталган тарикаттардын көбөиүшүн талап кылгандаи эле, ар бир шакирттин рухании тарбиясы үчүн өзүнчө ыкманын зарылчылыгын да шарттаит.
[14:14, 27.02.2016] ibragim: Ырасында жандуу-жансыздардын адам, жан-жаныбар, өсүмдүк жана жансыз нерселер болуп ар түрлүү топторго бөлүнгөнү сыяктуу, басымдуулук кылган негизги сыпаттары жагынан кулк-мүнөздөрдү да жалпы категорияларга бөлүүгө болот. Бир топтогу эки нерседе тең бар тигил же бул сыпаттын эң төмөнү менен эң жогоркусунун ортосундагы аиырма эки башка топтун ортосундагы аиырмадан дагы жогору болушу мүмкүн. Мисалы, эң төмөн даражадагы адамдан эң жогорку даражадагы адамга чеиинки аралык адам менен аибандын ортосундагы аралыктан алдаканча аикын. Мындаи нерсе оң сыпаттарда болгондои эле, терс сыпаттарда да баикалат. Зулумдуктун же каапырлыктын эң төмөн даражасындагылар менен рухании жактан баралына келген пенделердин ортосунда өтө чоң аиырма бар.
Маселен, эң төмөн даражадагы каапыр өзүнүн жашоого болгон түшүнүгү менен башаламан өмүр сүрөт. Мусулмандардын ыиманы аларды кызыктырбаит. Бирок учурунда Абу Лахабды каапырлыгы акыркы Паигамбарга (саллаллаху алеихи васаллам) жана жалпы мусулмандарга кордук көрсөтүүгө алып баргандаи, ага окшогондорду да мусулмандарга түрдүү кысым көрсөтүүгө жетелеит. Азык кылуу максатында эмес, кумар үчүн аңчылыкка чыккан адам убакыттын өтүшү менен таш боорго аиланып, зулумдугу аны мыкаачылыкка алып барат. Адамзат тарыхында Рим империясынын зөөкүр падышаларынын алгачкы христиандарды цирктерде арстан-жолборсторго талатып, каткырык-күлкүнүн коштоосунда көңүл ачуулары Ыиык Куранда маалымдалган:
«Алар аибандардан дагы төмөн!» деген аятка мисал боло алат.
٭٭٭ Табигыи нерселерде болсун, адамда болсун, аитор, биригүүгө түрткү болгон көрнөктөрдүн ортосундагы чексиз аиырмачылыктар бул ааламдын негизги
#49 28 February 2016 - 09:33
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[9:16, 28.02.2016] ibragim: мыизамдарынын бири – «аиырмачылык» болгондугун билдирет. Бүтүндөи аалам мындаи турсун, эки нерсени бириктирүү мүмкүн эмес. Анткени Жараткандын чексиз ысымсыпаттарынын талабы боюнча, ааламда эки нерсе эч качан бир болбоит. Турган турпаты өңүтүнөн эч бир адам башка адам менен (алтургаи эгизи менен да) бир болбогону сыяктуу.
Алла Тааланы, адам баласын жана ааламды мына ушул аңтүшүнүктүн алкагында таануу адамды карама-каршылыктарга туруштук берүүгө, алтургаи аларга боорукер сезим менен мамиле жасоого жана сабырдуулукка жетелеит. Тасаввуф мына ушундаи аңтүшүнүктөн насип ала албагандардын көпчүлүк учурда ачуусун келтирген жагдаиларга дагы ушундаи жылуу, боорукер сезим менен назар салуунун окуусу. Албетте, бул сырткы көрүнүштүн хикмат-сырын аңдаи билүүнүн өзүнчө бир талабы.
Биз адептин мындаи биииктиги менен көптөгөн илгери иигиликтерге жете алабыз.
Ал күнөөгө белчеден баткан адамга дароо эле ачуулануунун ордуна боорукер сезим менен, каапыр адамга чоң жоготууга караи бет алгандыгын оилоп, жылуу-жумшак мамиле жасап, үмүт отун тутандырууга аракет кылууга жетелеит. Ислам динин элге жеткирүүдө бизге сөзгө чак келбес дем-күч берет. Аларды маңдаиындагы түз жолду көрө албаган сокурлар сыяктуу ошол «түз, туура» жолго жетеленүүгө өтө муктаж адамдар катары кабыл алышыбызды жөнгө салат. Канаты сынган чымчыкты көргөн кезде ага боору ооругандардын күнөөкөргө чыгарган ачууларынын акылга сыибастыгын аңдаптүшүнүүбүзгө жардам берет. Көкүрөктөгү сүиүү, боорукер сезимдерибиз оргуштап, тууган-туушкандык чектерден ашып, бүтүндөи инсаниятты өз кучагына алууга караи кеңеиүүгө багыт алат. Мына ушундаи адамдардан куралган коомдо уурулук, кумарпоздук, аракечтик, соикулук, шылуунчулук сыяктуу толуп жаткан жат көрүнүштөр, баш аламандыктар үстөмдүгүн жоготот. Аты өткөн тарыхта калган Жараткандын сүиүктүү пенделеринин саны көбөиөт. Алардын акыркы Паигамбардан (саллаллаху алеихи васаллам) үлгү алып көрсөтө алган «ахлак-у хамиида» б.а.,«бииик адеп-ахлагы» мүмкүн болушунча кулач жаиат.
[9:17, 28.02.2016] ibragim: асаввуф тарыхынын атактуу устаттарынан Хатам-у Асамм Алла Элчисинин (саллаллаху алеихи васаллам) рухании тарбиясы менен напсисин теске салып, жан дүинөсүн көрккө бөлөгөн саналуу адамдардын бири болуп эсептелет. Даңазалуу олуянын кулагы кадимкидеи укса да, «Хатаму Асамм» б.а., «Хатам дүлөи» деген лакап-атка конуп калышы мынабу окуяга барып такалат:
Күндөрдүн биринде Хатаму Асамм олуяга арыз-муңу менен бир улгаиып калган аял келет. Арызын аита баштаган кезде аялдан эркинен тышкары жагымсыз үн чыгып кетет.
Эмне дээрин билбеи, кызарып эле отуруп калат. Анда даңазалуу олуя аялдын ыңгаисыз абалда калбашы үчүн эч нерсе укпагандаи, сөөмөиү менен кулагын көрсөтүп:
- Эже, менин кулагым катуу! Үнүңүздү бир аз бииик чыгарып сүилөңүзчү! Эмне деп жатасыз?! – деит.
Ошентип баикуш аял аиыбынын жашыруун калганына ичинен сүиүнүп, арызмуңун бииик үн менен түшүндүрүп кирет.
Жазма булактар боюнча, Хатам олуя бул окуядан кииин мына ушул аял анын дүлөи эместигин билип, өзүн ыңгаисыз сезип калбашы үчүн ал аял көз жумганга чеиин толук он беш жыл бою элге дүлөи сыяктуу мамиле жасаган. Ошентип ал «Хатаму Асамм» деген лакап-аты менен атагы чыккан.
Бул окуядагы адамдык сапаттын биииктигине китептерден алынган маалыматтар менен гана жетүү, албетте, мүмкүн эмес. Хатам олуянын бул кыимыл-аракети анын[9:18, 28.02.2016] ibragim: Жараткан Алланын «Саттаарул- уиууб», б.а., «аиыптарды жаап-жашыруучу» деген сыпатынан алган насибин жүзөгө ашыра алгандыгы менен гана түшүндүрүлүшү мүмкүн.
Алланын чыныгы сүиүктүү пенделери Жараткан Алла үчүн бүт бардыгына, алтургаи өз жанын берүүгө да даяр болушат. Анын жасаган ар иши өз ыгы менен болгондугун билип, шакирттерин да ошого жараша калыпка салат.
Күндөрдүн биринде Сунбул Синан устат шакирттерине каирылып:
- Жараткан Алла Таала силерге мынабул дүинөнү башкаруу укугун берсе, эмне кылаар элеңер? – деп сураит.
Ар ким ар нерсенин башын аитат. Бири:
- Бүтүндөи каапырларды жок кылмакмын! – десе, экинчиси:
- Арак ичкендердин бардыгын кырмакмын! – деит.
Дагы бири:
- Тамеки тарткандардын бирин да коибоим! – деген сыяктуу жоопторду беришет.
Шакирттердин катарынан орун алган аалым Муслихиддин болсо, үн чыгарбаи олтурган эле. Устат бу сапар аалым шакиртине каирылып:
- Уулум! Сиз эмне кылаар элеңиз? – деит.
Муслихиддин адеп карманган калыбынан жазбаи:
- Устат! Кудаи сактасын! Жараткан Алланын эрк-каалоосунан башка нерсе каалагандаи мен киммин? Анын бүтүндөи ааламга болгон үстөмдүк-мыизамында кемчилик бар бекен? Мен бүт нерсени кандаи болсо, дал ошондои улантаар элем, дегенден башка эч нерсе аита албаим – деп жооп берет.
Шакиртинин жообуна абдан ыраазы болгон устат:
- Кептин төркүнү эми өз ордун тапты! – деген экен.
[9:18, 28.02.2016] ibragim: Ошол күндөн тарта Муслихиддин «меркез эфенди» деген лакап-атка конуп, устаты Сунбул Синандан кииин ага рухании аманат тапшырылган.
Ошентип мына ушундаи асыл сапаттарга, адамдык биииктикке жетүүнүн сыры Жараткандын ысым-сыпаттарынан өзүбүзгө жараша насип ала билүүдө жатат. Бул ысымсыпаттардан насип ала албасак, үстүндө жазылган жазуудан, тартылган сүрөттөн кабары жок кагаздан аиырмабыз болбоит. Бул багытта Мавляна олуя:
«Кагаз бетине каигынын касыретин чегип турган адамдын сүрөтүн түшүрсөң, ал сүрөт да, кагаз да, каигы-муңдан кабарсыз! » «Бул сүрөт сырткы көрүнүшү менен каигылуу. Бирок сүрөттүн да, кагаздын да каигыдан кабары жок! Ошондои эле күлүп турган адамдын сүрөтү да ушундаи» деит.
Андыктан биз адам болуу бактысынан улам Жараткан Кудуреттин канча ысымсыпатынын көрнөгү болбоилу, эгер булардын кадырына жете албасак, ошол кагаз менен сүрөттөн эч кандаи аиырмабыз болбоит. Ошондуктан бизге сыноо үчүн берилген сыпаттарды Жараткан Алланын улуу ысым-сыпаттарынын гүлзарында багып, баралына келтиришибиз керек. Анын улуу Затына таандык бардык сыпаттардын маңызы сөзгө сыибаи тургандыгын эсибизге түиө жүргөнүбүз абзел. Алардын бардыгы чексиз жана түбөлүктүү. Жараткан Кудуреттин эч бир сыпатынын чеги жок. Андыктан Анын илими, сөзү, кудурети, жаратуу күчү жана башка бардык сыпаттары мына ушундаи өзгөчөлүктөрү менен ар түрдүү салыштырма- түшүндүрмөлөрдөн, кемчиликтерден Аруу! Ал эми биздин жакшы-жаман сапаттарыбыз, бул дүинөнүн өзгөчөлүктөрү чектелүү да, утурумдук да!
Өзүнчө көлөкө сыяктуу! Мына ушундаи өзгөчөлүктөрү менен өзүн толук тааныи албаган адам баласы, албетте, Жараткан Аллага таандык, Жалгыз Өзүнө тиешелүү ысымсыпаттардын маани-маңызын ылаиыктуу түрдө аңдап-түшүнүшү мүмкүн эмес. Улуу[9:19, 28.02.2016] ibragim: Алла Тааланын Затынын акыикатын, маңызын чектелүү аң-сезимибиз менен кандаи аңдаи албасак, дал ошондои эле Анын ысым-сыпаттарынын акыикат маани-маңызын да толук аңдаи албаибыз.
Бул чындыкты моюнга алып, өзүндөгү көрүү, угуу, түшүнүү, сүилөө жана башка бардык сыпаттарын Жараткан Алланын сыпаттарынын бир жугуму болгонун түшүнгөндөр Жараткандын жалгыздыгын жар салуу аркылуу чыныгы ыиман булагынан даам сызып:
Лаа мавжууда иллаа хуу «Алла Тааладан башка эч ким жок» дешет.
Жан дүинөлөрү марифаттын сересине жетип:
«Оо, Жараткан! Сен кандаи болсоң, ошондоисуң! » деген хикмат-сырга жуурулушат.
Ошентип алар ар түрлүү азгырыктардан сактанып, аруу жан дүинө менен Жаратканга бет алып, такыбаа пенделердин катарынан орун алышат.
Бир шакирт Баязид Бистамии олуяга каирылып:
- Устат, Алла Тааланын эң улуу ысымдары каисылар? – деп сураит.
Анда олуя:
- Уулум, Алла Тааланын каисы ысымы кичине экен?!.. Каидыгерликтен оолак бол!
Алла Тааланын бардык ысымдары улуу! Сен Андан тилеген тилегиңдин кабыл болушун кааласаң, жүрөгүңдү Жаратканды эстеп даңазалоого жолтоо болгон ар түрлүү нерселерден алыс кармоого аракет кыл! Өзүнүн нуру уялаган жүрөккө Алла Таала ар даиым назар салат! – деп жооп берген экен.
Куран аяттарында Алла Тааланын ысымдары «улуу» деп мүнөздөлөт. Маселен, Вакиа сүрөсүндө:
«Жараткан Эгеңдин улуу ысмын даңазала! » (Вакиа сүрөсү, 96-аят) деп буюрулат.
Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз намаз окуп, рукуга ииилген кезде «Субхаана роббиялазиим» (Улуу Жараткан Эгемди ар түрлүү кемчиликтерден аруу тутам), башын саждага коигон учурда «Субхаана роббиял-аалаа» (Улуктун Улугу Жараткан Эгемди бардык кемчиликтерден аруу тутам) деп бул буирукту орундаткан.
Оо, Жараткан Алла! Эң аруу, эң сулуу, эң улуу ысымсыпаттарыңдын урматы үчүн бизге «марифатуллах» жана «мухаббатулах» сырыңдан насип буюра көр...
Оомииин!..
[9:20, 28.02.2016] ibragim: 3. М арифатуллах жана анын олуя-аарифтердеги мисалы
Марифатуллах – бул бүтүндөи ааламдагы купуя сырларды окутуучу түбөлүктүү Жаратканды таануу илими. Бул илимге толук аныктама берүүгө мүмкүн эмес. Себеби ал[9:21, 28.02.2016] ibragim: адам баласынын аң-сезиминен тышкары турат. Бирок ар ким бул илимден өзүнүн чамачаркына, аракет-каиратына жараша насип ала алат. Ошондуктан ардактуу Паигамбарыбыз
(саллаллаху алеихи васаллам):
«(Оо, Жараткан Алла!) Сага ылаис ыктуу түрдө алкыш аис тып, шүгүр келтирүүдөн алсызмын! Сен өзүңдү кандаис алкапдаңктасаң, ошондоис суң!» деген (Муслим, Солаат, 222).
Жараткан Алланын сөзү катары маалымдалган:
«Мен көмүскө казына элем. Билинүүнү кааладым. (Ошондуктан)Мени тааныпбилиши үчүн бүтүндөис жандуу-жансызды жараттым» 98 дегенкудсиис хадисдамарифатуллахтын маанилүүлүгүнө ишарат жасаис т.
Ыис ык Курандан жана азирети Мухаммад (саллаллаху алеис хи васаллам) Паис гамбарыбыздын хадистеринен киис ин Жараткан Алланын марифатка жеткен сүис үктүү пенделеринин кыис мыларакеттеринен жана сүис лөгөн сөздөрүнөн артык эч нерсе жок. Ошондуктан алар «варасатул анбия» б.а., «паис гамбарлардын мураскорлору» деген наамга ээ болушкан. Алардын иш-аракеттерине күбө болуп, сөздөрүнө кулак төшөгөндөрдүн жан дүис нөсү береке-кутка толуп, адал жолдо алдаканча жандуу, зирек болушат. Өздөрүндөгү көрүнбөгөн кемчиликтерин көрүп, шаис тандын акка кара көө жапкан ар түрдүү азгырыктарынан, дүнүис өлүк ач көздүктөн оолак болушат.
[9:22, 28.02.2016] ibragim: Азирети Мухаммад (саллаллаху алеис хи васаллам) Паис гамбарыбыздын мүнөзүнө жакын мүнөздөгүлөр өзгөчө «марифат», «сүис үү» жана «тавхид» маселелерине аис рыкча басым жасоолору менен аис ырмаланып турат.
Жараткан Алла сүис үктүү бул пенделерине ар биринин абалына жараша Өз сыис ын тартуулаган. Маселен, алардын кээ бирин Шах Накшибанд сыяктуу марифатуллахта өтө жогорку даражаларга чыгарып, кээ бирин Мажнун сыяктуу ээн талаа, эрме чөлдүн мээ каис наткан аптабында кездирип, кээ бирин Өзүнүн чексиз кудуретинин алдында тилден калтырып, каис бирин Юнус Эмре сыяктуу сүис үүнүн булбулуна аис лантып, дагы бир тобун Мавляна Жалаладдин Руми сыяктуу тилинен даанышмандыктын тамчысын куюлтуп, ар бирин өз-өзүнчө руханиис даис раларга аис ланткан.
Жараткан Кудурет ушул өзгөчө сыис ын көргөзгөн бардык олуя пенделерин сүис үү даис расында марифат илимине ээ кылып, саналуу жолбашчылар катары бүтүндөис инсаниятка тартуулаган.
Марифатуллахка жеткен пенде Жараткан Кудуреттин аруу сүис үүсүнүн карамагында болгондугу үчүн лупанын алдындагы кагаздын күлгө аис ланышы сыяктуу ал пендеде напсинин ач көздүгү жоюлат. Адамды жарга такаган утурумдук азгырыктардын оюнунан алыс болгондуктан, ал боис көтөрүүчүлүк, текеберлик, өзүн элден артыкча сезүү сыяктуу терс сапаттардын торуна чалынбаис т. Эл арасында ар даис ым Жараткан менен бирге болот. «Таазим лиамриллах» б.а., Жараткан Алланын буис руктарына таазим этүү менен моюн сунуу, «шафкат ли-холкиллах» б.а., Жараткан Кудуреттин жаамы жандуу-жансызына жылуу, боорукер мамиле жасоо деген аруу
Алла Тааланы, адам баласын жана ааламды мына ушул аңтүшүнүктүн алкагында таануу адамды карама-каршылыктарга туруштук берүүгө, алтургаи аларга боорукер сезим менен мамиле жасоого жана сабырдуулукка жетелеит. Тасаввуф мына ушундаи аңтүшүнүктөн насип ала албагандардын көпчүлүк учурда ачуусун келтирген жагдаиларга дагы ушундаи жылуу, боорукер сезим менен назар салуунун окуусу. Албетте, бул сырткы көрүнүштүн хикмат-сырын аңдаи билүүнүн өзүнчө бир талабы.
Биз адептин мындаи биииктиги менен көптөгөн илгери иигиликтерге жете алабыз.
Ал күнөөгө белчеден баткан адамга дароо эле ачуулануунун ордуна боорукер сезим менен, каапыр адамга чоң жоготууга караи бет алгандыгын оилоп, жылуу-жумшак мамиле жасап, үмүт отун тутандырууга аракет кылууга жетелеит. Ислам динин элге жеткирүүдө бизге сөзгө чак келбес дем-күч берет. Аларды маңдаиындагы түз жолду көрө албаган сокурлар сыяктуу ошол «түз, туура» жолго жетеленүүгө өтө муктаж адамдар катары кабыл алышыбызды жөнгө салат. Канаты сынган чымчыкты көргөн кезде ага боору ооругандардын күнөөкөргө чыгарган ачууларынын акылга сыибастыгын аңдаптүшүнүүбүзгө жардам берет. Көкүрөктөгү сүиүү, боорукер сезимдерибиз оргуштап, тууган-туушкандык чектерден ашып, бүтүндөи инсаниятты өз кучагына алууга караи кеңеиүүгө багыт алат. Мына ушундаи адамдардан куралган коомдо уурулук, кумарпоздук, аракечтик, соикулук, шылуунчулук сыяктуу толуп жаткан жат көрүнүштөр, баш аламандыктар үстөмдүгүн жоготот. Аты өткөн тарыхта калган Жараткандын сүиүктүү пенделеринин саны көбөиөт. Алардын акыркы Паигамбардан (саллаллаху алеихи васаллам) үлгү алып көрсөтө алган «ахлак-у хамиида» б.а.,«бииик адеп-ахлагы» мүмкүн болушунча кулач жаиат.
[9:17, 28.02.2016] ibragim: асаввуф тарыхынын атактуу устаттарынан Хатам-у Асамм Алла Элчисинин (саллаллаху алеихи васаллам) рухании тарбиясы менен напсисин теске салып, жан дүинөсүн көрккө бөлөгөн саналуу адамдардын бири болуп эсептелет. Даңазалуу олуянын кулагы кадимкидеи укса да, «Хатаму Асамм» б.а., «Хатам дүлөи» деген лакап-атка конуп калышы мынабу окуяга барып такалат:
Күндөрдүн биринде Хатаму Асамм олуяга арыз-муңу менен бир улгаиып калган аял келет. Арызын аита баштаган кезде аялдан эркинен тышкары жагымсыз үн чыгып кетет.
Эмне дээрин билбеи, кызарып эле отуруп калат. Анда даңазалуу олуя аялдын ыңгаисыз абалда калбашы үчүн эч нерсе укпагандаи, сөөмөиү менен кулагын көрсөтүп:
- Эже, менин кулагым катуу! Үнүңүздү бир аз бииик чыгарып сүилөңүзчү! Эмне деп жатасыз?! – деит.
Ошентип баикуш аял аиыбынын жашыруун калганына ичинен сүиүнүп, арызмуңун бииик үн менен түшүндүрүп кирет.
Жазма булактар боюнча, Хатам олуя бул окуядан кииин мына ушул аял анын дүлөи эместигин билип, өзүн ыңгаисыз сезип калбашы үчүн ал аял көз жумганга чеиин толук он беш жыл бою элге дүлөи сыяктуу мамиле жасаган. Ошентип ал «Хатаму Асамм» деген лакап-аты менен атагы чыккан.
Бул окуядагы адамдык сапаттын биииктигине китептерден алынган маалыматтар менен гана жетүү, албетте, мүмкүн эмес. Хатам олуянын бул кыимыл-аракети анын[9:18, 28.02.2016] ibragim: Жараткан Алланын «Саттаарул- уиууб», б.а., «аиыптарды жаап-жашыруучу» деген сыпатынан алган насибин жүзөгө ашыра алгандыгы менен гана түшүндүрүлүшү мүмкүн.
Алланын чыныгы сүиүктүү пенделери Жараткан Алла үчүн бүт бардыгына, алтургаи өз жанын берүүгө да даяр болушат. Анын жасаган ар иши өз ыгы менен болгондугун билип, шакирттерин да ошого жараша калыпка салат.
Күндөрдүн биринде Сунбул Синан устат шакирттерине каирылып:
- Жараткан Алла Таала силерге мынабул дүинөнү башкаруу укугун берсе, эмне кылаар элеңер? – деп сураит.
Ар ким ар нерсенин башын аитат. Бири:
- Бүтүндөи каапырларды жок кылмакмын! – десе, экинчиси:
- Арак ичкендердин бардыгын кырмакмын! – деит.
Дагы бири:
- Тамеки тарткандардын бирин да коибоим! – деген сыяктуу жоопторду беришет.
Шакирттердин катарынан орун алган аалым Муслихиддин болсо, үн чыгарбаи олтурган эле. Устат бу сапар аалым шакиртине каирылып:
- Уулум! Сиз эмне кылаар элеңиз? – деит.
Муслихиддин адеп карманган калыбынан жазбаи:
- Устат! Кудаи сактасын! Жараткан Алланын эрк-каалоосунан башка нерсе каалагандаи мен киммин? Анын бүтүндөи ааламга болгон үстөмдүк-мыизамында кемчилик бар бекен? Мен бүт нерсени кандаи болсо, дал ошондои улантаар элем, дегенден башка эч нерсе аита албаим – деп жооп берет.
Шакиртинин жообуна абдан ыраазы болгон устат:
- Кептин төркүнү эми өз ордун тапты! – деген экен.
[9:18, 28.02.2016] ibragim: Ошол күндөн тарта Муслихиддин «меркез эфенди» деген лакап-атка конуп, устаты Сунбул Синандан кииин ага рухании аманат тапшырылган.
Ошентип мына ушундаи асыл сапаттарга, адамдык биииктикке жетүүнүн сыры Жараткандын ысым-сыпаттарынан өзүбүзгө жараша насип ала билүүдө жатат. Бул ысымсыпаттардан насип ала албасак, үстүндө жазылган жазуудан, тартылган сүрөттөн кабары жок кагаздан аиырмабыз болбоит. Бул багытта Мавляна олуя:
«Кагаз бетине каигынын касыретин чегип турган адамдын сүрөтүн түшүрсөң, ал сүрөт да, кагаз да, каигы-муңдан кабарсыз! » «Бул сүрөт сырткы көрүнүшү менен каигылуу. Бирок сүрөттүн да, кагаздын да каигыдан кабары жок! Ошондои эле күлүп турган адамдын сүрөтү да ушундаи» деит.
Андыктан биз адам болуу бактысынан улам Жараткан Кудуреттин канча ысымсыпатынын көрнөгү болбоилу, эгер булардын кадырына жете албасак, ошол кагаз менен сүрөттөн эч кандаи аиырмабыз болбоит. Ошондуктан бизге сыноо үчүн берилген сыпаттарды Жараткан Алланын улуу ысым-сыпаттарынын гүлзарында багып, баралына келтиришибиз керек. Анын улуу Затына таандык бардык сыпаттардын маңызы сөзгө сыибаи тургандыгын эсибизге түиө жүргөнүбүз абзел. Алардын бардыгы чексиз жана түбөлүктүү. Жараткан Кудуреттин эч бир сыпатынын чеги жок. Андыктан Анын илими, сөзү, кудурети, жаратуу күчү жана башка бардык сыпаттары мына ушундаи өзгөчөлүктөрү менен ар түрдүү салыштырма- түшүндүрмөлөрдөн, кемчиликтерден Аруу! Ал эми биздин жакшы-жаман сапаттарыбыз, бул дүинөнүн өзгөчөлүктөрү чектелүү да, утурумдук да!
Өзүнчө көлөкө сыяктуу! Мына ушундаи өзгөчөлүктөрү менен өзүн толук тааныи албаган адам баласы, албетте, Жараткан Аллага таандык, Жалгыз Өзүнө тиешелүү ысымсыпаттардын маани-маңызын ылаиыктуу түрдө аңдап-түшүнүшү мүмкүн эмес. Улуу[9:19, 28.02.2016] ibragim: Алла Тааланын Затынын акыикатын, маңызын чектелүү аң-сезимибиз менен кандаи аңдаи албасак, дал ошондои эле Анын ысым-сыпаттарынын акыикат маани-маңызын да толук аңдаи албаибыз.
Бул чындыкты моюнга алып, өзүндөгү көрүү, угуу, түшүнүү, сүилөө жана башка бардык сыпаттарын Жараткан Алланын сыпаттарынын бир жугуму болгонун түшүнгөндөр Жараткандын жалгыздыгын жар салуу аркылуу чыныгы ыиман булагынан даам сызып:
Лаа мавжууда иллаа хуу «Алла Тааладан башка эч ким жок» дешет.
Жан дүинөлөрү марифаттын сересине жетип:
«Оо, Жараткан! Сен кандаи болсоң, ошондоисуң! » деген хикмат-сырга жуурулушат.
Ошентип алар ар түрлүү азгырыктардан сактанып, аруу жан дүинө менен Жаратканга бет алып, такыбаа пенделердин катарынан орун алышат.
Бир шакирт Баязид Бистамии олуяга каирылып:
- Устат, Алла Тааланын эң улуу ысымдары каисылар? – деп сураит.
Анда олуя:
- Уулум, Алла Тааланын каисы ысымы кичине экен?!.. Каидыгерликтен оолак бол!
Алла Тааланын бардык ысымдары улуу! Сен Андан тилеген тилегиңдин кабыл болушун кааласаң, жүрөгүңдү Жаратканды эстеп даңазалоого жолтоо болгон ар түрлүү нерселерден алыс кармоого аракет кыл! Өзүнүн нуру уялаган жүрөккө Алла Таала ар даиым назар салат! – деп жооп берген экен.
Куран аяттарында Алла Тааланын ысымдары «улуу» деп мүнөздөлөт. Маселен, Вакиа сүрөсүндө:
«Жараткан Эгеңдин улуу ысмын даңазала! » (Вакиа сүрөсү, 96-аят) деп буюрулат.
Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз намаз окуп, рукуга ииилген кезде «Субхаана роббиялазиим» (Улуу Жараткан Эгемди ар түрлүү кемчиликтерден аруу тутам), башын саждага коигон учурда «Субхаана роббиял-аалаа» (Улуктун Улугу Жараткан Эгемди бардык кемчиликтерден аруу тутам) деп бул буирукту орундаткан.
Оо, Жараткан Алла! Эң аруу, эң сулуу, эң улуу ысымсыпаттарыңдын урматы үчүн бизге «марифатуллах» жана «мухаббатулах» сырыңдан насип буюра көр...
Оомииин!..
[9:20, 28.02.2016] ibragim: 3. М арифатуллах жана анын олуя-аарифтердеги мисалы
Марифатуллах – бул бүтүндөи ааламдагы купуя сырларды окутуучу түбөлүктүү Жаратканды таануу илими. Бул илимге толук аныктама берүүгө мүмкүн эмес. Себеби ал[9:21, 28.02.2016] ibragim: адам баласынын аң-сезиминен тышкары турат. Бирок ар ким бул илимден өзүнүн чамачаркына, аракет-каиратына жараша насип ала алат. Ошондуктан ардактуу Паигамбарыбыз
(саллаллаху алеихи васаллам):
«(Оо, Жараткан Алла!) Сага ылаис ыктуу түрдө алкыш аис тып, шүгүр келтирүүдөн алсызмын! Сен өзүңдү кандаис алкапдаңктасаң, ошондоис суң!» деген (Муслим, Солаат, 222).
Жараткан Алланын сөзү катары маалымдалган:
«Мен көмүскө казына элем. Билинүүнү кааладым. (Ошондуктан)Мени тааныпбилиши үчүн бүтүндөис жандуу-жансызды жараттым» 98 дегенкудсиис хадисдамарифатуллахтын маанилүүлүгүнө ишарат жасаис т.
Ыис ык Курандан жана азирети Мухаммад (саллаллаху алеис хи васаллам) Паис гамбарыбыздын хадистеринен киис ин Жараткан Алланын марифатка жеткен сүис үктүү пенделеринин кыис мыларакеттеринен жана сүис лөгөн сөздөрүнөн артык эч нерсе жок. Ошондуктан алар «варасатул анбия» б.а., «паис гамбарлардын мураскорлору» деген наамга ээ болушкан. Алардын иш-аракеттерине күбө болуп, сөздөрүнө кулак төшөгөндөрдүн жан дүис нөсү береке-кутка толуп, адал жолдо алдаканча жандуу, зирек болушат. Өздөрүндөгү көрүнбөгөн кемчиликтерин көрүп, шаис тандын акка кара көө жапкан ар түрдүү азгырыктарынан, дүнүис өлүк ач көздүктөн оолак болушат.
[9:22, 28.02.2016] ibragim: Азирети Мухаммад (саллаллаху алеис хи васаллам) Паис гамбарыбыздын мүнөзүнө жакын мүнөздөгүлөр өзгөчө «марифат», «сүис үү» жана «тавхид» маселелерине аис рыкча басым жасоолору менен аис ырмаланып турат.
Жараткан Алла сүис үктүү бул пенделерине ар биринин абалына жараша Өз сыис ын тартуулаган. Маселен, алардын кээ бирин Шах Накшибанд сыяктуу марифатуллахта өтө жогорку даражаларга чыгарып, кээ бирин Мажнун сыяктуу ээн талаа, эрме чөлдүн мээ каис наткан аптабында кездирип, кээ бирин Өзүнүн чексиз кудуретинин алдында тилден калтырып, каис бирин Юнус Эмре сыяктуу сүис үүнүн булбулуна аис лантып, дагы бир тобун Мавляна Жалаладдин Руми сыяктуу тилинен даанышмандыктын тамчысын куюлтуп, ар бирин өз-өзүнчө руханиис даис раларга аис ланткан.
Жараткан Кудурет ушул өзгөчө сыис ын көргөзгөн бардык олуя пенделерин сүис үү даис расында марифат илимине ээ кылып, саналуу жолбашчылар катары бүтүндөис инсаниятка тартуулаган.
Марифатуллахка жеткен пенде Жараткан Кудуреттин аруу сүис үүсүнүн карамагында болгондугу үчүн лупанын алдындагы кагаздын күлгө аис ланышы сыяктуу ал пендеде напсинин ач көздүгү жоюлат. Адамды жарга такаган утурумдук азгырыктардын оюнунан алыс болгондуктан, ал боис көтөрүүчүлүк, текеберлик, өзүн элден артыкча сезүү сыяктуу терс сапаттардын торуна чалынбаис т. Эл арасында ар даис ым Жараткан менен бирге болот. «Таазим лиамриллах» б.а., Жараткан Алланын буис руктарына таазим этүү менен моюн сунуу, «шафкат ли-холкиллах» б.а., Жараткан Кудуреттин жаамы жандуу-жансызына жылуу, боорукер мамиле жасоо деген аруу
#50 28 February 2016 - 14:12
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[13:59, 28.02.2016] ibragim: сезимдер менен өмүр сүрөт. Ошону менен бирге Жараткан Алла Таалага болгон аруу сүис үүсүнүн талабы катары заалымдарга,
каапырларга эч качан сүис үү бапестебеис т.
Болгону аларга боор ооруп, адал жолго түшүүлөрү үчүн дуба кылат.
Мал-мүлк, баис лык ага үис -бүлөсүн багып, элге кызмат кылуу үчүн керек.
Руханиис жактан баралына келген пенде марифатуллахка жетүүгө, Алла Тааланын алдына жарык жүз менен барууга гана жанүрөис т. Ал бул дүис нөнүн түркүн түстүү сыноолорунан иис гиликтүү өтө алган өзгөчө пенде.
٭٭٭ Мавляна олуя ар бир жандын акыл көрөңгөсү, аң-сезими, шык-жөндөмү, дүис нөгө болгон назары ар каис сы өңүттөрдөн ар башкача болгондугу жөнүндө мындаис деис т:
«Бир шакирт терең оис го батуу үчүн аис лана-чөис рөгө өзүнчө көрк берген бир бакчага барат. Бакчадагы көз жоосун алган түркүн түстүү гүлдөрдүн, жаратылыштын ажарына ажар, көркүнө көрк кошуп турган бак-дарактардын алдында өзүнчө магдырап, жүрөгү опкоолжуис т. Көзүн жуумп, терең оис го чөмүлөт.
Бакчада эс алып жүргөн бир адам шакирттин жанынан өтүп баратып, анын уктап калгандыгын оис лоис т. Шакиртти иис ининен кармап:
- Эис , эмне уктап жатасың? Көзүңдү ач! Карачы, мобуреки гүл ачкан жүзүмдөрдү, бак-дарактарды, бири кызыл, бири сары, бири сыя ирең тарткан гүлдөрдү, көк шибер чөптү карачы... Алла Тааланын ыраакымын, кудуретин карачы!.. – деп оис готкусу келет.
Ансыз да оис гоо турган шакирт ага:
- Ээ, таксыр! Жараткан Алланын чексиз ыраакымынын эң чоң көрнөгү – бул жан дүис нө. Андан сырткаркынын баары бул көрнөктүн көлөкөсү сыяктуу. Бак-дарактардын арасынан бир даис ра агып өтөт. Анын мөлтүр суусунан эки жагында жаис гашкан бакдарактардын чагылышкан сүрөтүн көрөсүң...
[14:00, 28.02.2016] ibragim: Сууга чагылышып көрүнгөн бак-дарактар болгону сүрөткөлөкө гана. Чыныгы бакдарактар, гүлдөр жан дүис нөдө өсүп жетилет. Себеби жан дүис нө бул Жараткан Кудуреттин назары түшчү жаис. Алардын суу менен топурактан турган бул дүис нөдөгү көрүнүшү болгону сүрөт-көлөкө сыяктуу.
Эгер бул дүис нөдөгүлөр жан дүис нөдөгү ошол беис пилдиктин көлөкөсү болбогондо, Жараткан Алла Таала утурумдук бул дүис нөнү «жалган» дебес эле!
Аали Имран сүрөсүнүн 185-аятында: «...Бул дүис нө жашоосу – (мал-мүлк, мансапбиис лик, оюн-күлкү) азгырыктарынан башка эч нерсе эмес» деп аис тылат. Карама сокурлар, бул дүис нөнү «мына, беис иш!» дегендер – булар даис радагы сүрөткө алдангандар.
Чыныгы бакча-гүлзарлардан, б.а., Жараткандын сүис үктүү олуя пенделеринен алыс болгондор ошол куру кыялга алданып, терс жолдорго жетеленишет.
Күндөрдүн биринде алар ошол карама сокурлуктун терең уис кусунан оис гонушат. Бирок акыркы демде анын эч кандаис паис дасы болбоис калат.
Көз жумганга чеис ин оис гонуп, бул гүлзардын жыпар аңкыган жытын искеп, ырахат алган пенделер кандаис гана бактылуу! ... деп жооп берет».
Ырасында эле адам баласы утурумдук дүис нөнүн азгырыктарына моюн бербеис , алардан жүз үис рүис алса, Алла Таала анын рухун, жан дүис нөсүн көрккө бөлөп, ажарына чыгарат.
Бир күнү акыркы Паис гамбар (саллаллаху алеис хи васаллам): «Ыис ман нуру уялаган жүрөк ачылып, кеңеис ет!» деис т. Сахабалар:[14: 00, 28.02.2016] ibragim: Эис , Алланын Элчиси! Мунун белгиси кандаи ? –д еп суроо узатышат. Анда Паис гамбарыбыз:
- Утурумдук дүис нөдөн алыс болуп, түбөлүк жашоонун журту акыретке көңүл буруу жана көз жумганга чеис ин өлүмгө даярдык көрүү» (Табариис , Тафсир, 8, 37) деп жооп каис тарган.
Мына ушул марифат жолунун чыныгы ыраскөис жолоочулары саналган Алланын сүис үктүү пенделеринин жан дүис нөлөрү аис ланачөис рөнү көрккө бөлөгөн жазгы жамгыр сыяктуу. Өздөрүнө сүис үү бапестеген кышкы ызгаарда уктап жаткан нечелеген жан дүис нө гүлзарларын Жараткан Алланын ыраакымы менен ажарына ажар, көркүнө көрк кошууга себепкер болууга ар качан даяр болушат.
Мавляна Жалаладдин Руминин «Маснави» аттуу китебине карата жазылган түшүндүрмө китепте мындаис делет:
«Сөз ээси улуу Алла Таала булутка бир сыр аитты. Көзүнөн чака менен төгүлгөн суудаи жаш акты. Гүлгө да бир сыр аитты, өңтүсү жана жыпар жыты менен көркүнө чыгарды. Ташка да бир сыр аитты, аны жер алдында өзгөчө кылды. Башкача аитканда, Алла Таала чексиз ыраакымы менен булуттан жамгыр жаадырып, гүлдү көркүнө чыгарып, ташты баалуу кылды.
[14:01, 28.02.2016] ibragim: Адам баласынын денесине да бир сыр ширетти. Ал сырды сактаган марифат жолундагы сүиүктүү пенделерин чексиз бакыттын мөлтүр булагынан даам сыздырды. Бул пенделер дене турпаттан арылып, Жараткан Кудуретке жакын пенде болуунун сырына жетишти» Эч калетсиз, бул сырлар ар түрлүү көрүнүштөр аркылуу марифатка себеп болгон сүиүүнүн сыры. Бүт нерсенин бышыпжетилгендиги, сулуулугу, аруулугу дал ушул сүиүү сырынын ичинде катылуу.
Бииик даражадагы Алланын сүиүктүү пенделери «каимана» сүиүүлөрдөн өткөн болушат. Каимана сүиүү – бул тигил же бул адамды же нерсени сүиүү. Ал эми чыныгы улуу сүиүү – Жараткан Аллага бапестелген эң аруу сүиүү болуп, ал Алла Таала үчүн бүт нерсеге даяр турууну талап кылат.
Ушул эң аруу сүиүүнүн нуруна ээ болгон пенделер сыи көргөн саиын кубанган, оор сынакка дуушар болгон кезде Жаратканга болгон сүиүүсү басаңдаган адамдар эмес.
Жан дүинөнүн рухании баскычтарына ишарат жасоо иретинде Мавляна Жалаладдин Руми олуя Селчук медресесинде мугалим болгон өмүрүнүн алгачкы жылдарындагы абалына «чиики элем», андан кииин марифатуллахтан аңдаи баштаган чагына «быштым», ал эми улуу сүиүүнүн отуна күиүп-жанган мезгилине «жандым» деп мүнөздөмө берген экен.
Адам баласы марифатуллахка Улуу Жараткан Алланын Затына толук ыиман келтирип, Анын улуулугун, аруулугун, чексиз кудуретин, чексиз ыраакымын жана башка ысым-сыпаттарын аңсезиминин чама-чаркына жараша түшүнүү аркылуу жете алат.
Оо, Жараткан Алла! Бизге ыроологон аманаттарыңдын акысын татыктуу түрдө берүүнү насип буюра көр... Акыретте чексиз ыраакымыңа арзыи турган жакшылык иштерди бул дүинөдө аткарып калуубузду насип кыла көр... Жан дүинөбүздү аруу сүиүүңдүн нуру менен көркүнө чыгара көр... Пенделериңе улуу сүиүүңдүн, чексиз мээримиңдин көрнөгү катары тартуулаган «ахсану таквим» деген наамыңдын кадырына жетишибизди насип буюра көр...
Оомииин!
Болгону аларга боор ооруп, адал жолго түшүүлөрү үчүн дуба кылат.
Мал-мүлк, баис лык ага үис -бүлөсүн багып, элге кызмат кылуу үчүн керек.
Руханиис жактан баралына келген пенде марифатуллахка жетүүгө, Алла Тааланын алдына жарык жүз менен барууга гана жанүрөис т. Ал бул дүис нөнүн түркүн түстүү сыноолорунан иис гиликтүү өтө алган өзгөчө пенде.
٭٭٭ Мавляна олуя ар бир жандын акыл көрөңгөсү, аң-сезими, шык-жөндөмү, дүис нөгө болгон назары ар каис сы өңүттөрдөн ар башкача болгондугу жөнүндө мындаис деис т:
«Бир шакирт терең оис го батуу үчүн аис лана-чөис рөгө өзүнчө көрк берген бир бакчага барат. Бакчадагы көз жоосун алган түркүн түстүү гүлдөрдүн, жаратылыштын ажарына ажар, көркүнө көрк кошуп турган бак-дарактардын алдында өзүнчө магдырап, жүрөгү опкоолжуис т. Көзүн жуумп, терең оис го чөмүлөт.
Бакчада эс алып жүргөн бир адам шакирттин жанынан өтүп баратып, анын уктап калгандыгын оис лоис т. Шакиртти иис ининен кармап:
- Эис , эмне уктап жатасың? Көзүңдү ач! Карачы, мобуреки гүл ачкан жүзүмдөрдү, бак-дарактарды, бири кызыл, бири сары, бири сыя ирең тарткан гүлдөрдү, көк шибер чөптү карачы... Алла Тааланын ыраакымын, кудуретин карачы!.. – деп оис готкусу келет.
Ансыз да оис гоо турган шакирт ага:
- Ээ, таксыр! Жараткан Алланын чексиз ыраакымынын эң чоң көрнөгү – бул жан дүис нө. Андан сырткаркынын баары бул көрнөктүн көлөкөсү сыяктуу. Бак-дарактардын арасынан бир даис ра агып өтөт. Анын мөлтүр суусунан эки жагында жаис гашкан бакдарактардын чагылышкан сүрөтүн көрөсүң...
[14:00, 28.02.2016] ibragim: Сууга чагылышып көрүнгөн бак-дарактар болгону сүрөткөлөкө гана. Чыныгы бакдарактар, гүлдөр жан дүис нөдө өсүп жетилет. Себеби жан дүис нө бул Жараткан Кудуреттин назары түшчү жаис. Алардын суу менен топурактан турган бул дүис нөдөгү көрүнүшү болгону сүрөт-көлөкө сыяктуу.
Эгер бул дүис нөдөгүлөр жан дүис нөдөгү ошол беис пилдиктин көлөкөсү болбогондо, Жараткан Алла Таала утурумдук бул дүис нөнү «жалган» дебес эле!
Аали Имран сүрөсүнүн 185-аятында: «...Бул дүис нө жашоосу – (мал-мүлк, мансапбиис лик, оюн-күлкү) азгырыктарынан башка эч нерсе эмес» деп аис тылат. Карама сокурлар, бул дүис нөнү «мына, беис иш!» дегендер – булар даис радагы сүрөткө алдангандар.
Чыныгы бакча-гүлзарлардан, б.а., Жараткандын сүис үктүү олуя пенделеринен алыс болгондор ошол куру кыялга алданып, терс жолдорго жетеленишет.
Күндөрдүн биринде алар ошол карама сокурлуктун терең уис кусунан оис гонушат. Бирок акыркы демде анын эч кандаис паис дасы болбоис калат.
Көз жумганга чеис ин оис гонуп, бул гүлзардын жыпар аңкыган жытын искеп, ырахат алган пенделер кандаис гана бактылуу! ... деп жооп берет».
Ырасында эле адам баласы утурумдук дүис нөнүн азгырыктарына моюн бербеис , алардан жүз үис рүис алса, Алла Таала анын рухун, жан дүис нөсүн көрккө бөлөп, ажарына чыгарат.
Бир күнү акыркы Паис гамбар (саллаллаху алеис хи васаллам): «Ыис ман нуру уялаган жүрөк ачылып, кеңеис ет!» деис т. Сахабалар:[14: 00, 28.02.2016] ibragim: Эис , Алланын Элчиси! Мунун белгиси кандаи ? –д еп суроо узатышат. Анда Паис гамбарыбыз:
- Утурумдук дүис нөдөн алыс болуп, түбөлүк жашоонун журту акыретке көңүл буруу жана көз жумганга чеис ин өлүмгө даярдык көрүү» (Табариис , Тафсир, 8, 37) деп жооп каис тарган.
Мына ушул марифат жолунун чыныгы ыраскөис жолоочулары саналган Алланын сүис үктүү пенделеринин жан дүис нөлөрү аис ланачөис рөнү көрккө бөлөгөн жазгы жамгыр сыяктуу. Өздөрүнө сүис үү бапестеген кышкы ызгаарда уктап жаткан нечелеген жан дүис нө гүлзарларын Жараткан Алланын ыраакымы менен ажарына ажар, көркүнө көрк кошууга себепкер болууга ар качан даяр болушат.
Мавляна Жалаладдин Руминин «Маснави» аттуу китебине карата жазылган түшүндүрмө китепте мындаис делет:
«Сөз ээси улуу Алла Таала булутка бир сыр аитты. Көзүнөн чака менен төгүлгөн суудаи жаш акты. Гүлгө да бир сыр аитты, өңтүсү жана жыпар жыты менен көркүнө чыгарды. Ташка да бир сыр аитты, аны жер алдында өзгөчө кылды. Башкача аитканда, Алла Таала чексиз ыраакымы менен булуттан жамгыр жаадырып, гүлдү көркүнө чыгарып, ташты баалуу кылды.
[14:01, 28.02.2016] ibragim: Адам баласынын денесине да бир сыр ширетти. Ал сырды сактаган марифат жолундагы сүиүктүү пенделерин чексиз бакыттын мөлтүр булагынан даам сыздырды. Бул пенделер дене турпаттан арылып, Жараткан Кудуретке жакын пенде болуунун сырына жетишти» Эч калетсиз, бул сырлар ар түрлүү көрүнүштөр аркылуу марифатка себеп болгон сүиүүнүн сыры. Бүт нерсенин бышыпжетилгендиги, сулуулугу, аруулугу дал ушул сүиүү сырынын ичинде катылуу.
Бииик даражадагы Алланын сүиүктүү пенделери «каимана» сүиүүлөрдөн өткөн болушат. Каимана сүиүү – бул тигил же бул адамды же нерсени сүиүү. Ал эми чыныгы улуу сүиүү – Жараткан Аллага бапестелген эң аруу сүиүү болуп, ал Алла Таала үчүн бүт нерсеге даяр турууну талап кылат.
Ушул эң аруу сүиүүнүн нуруна ээ болгон пенделер сыи көргөн саиын кубанган, оор сынакка дуушар болгон кезде Жаратканга болгон сүиүүсү басаңдаган адамдар эмес.
Жан дүинөнүн рухании баскычтарына ишарат жасоо иретинде Мавляна Жалаладдин Руми олуя Селчук медресесинде мугалим болгон өмүрүнүн алгачкы жылдарындагы абалына «чиики элем», андан кииин марифатуллахтан аңдаи баштаган чагына «быштым», ал эми улуу сүиүүнүн отуна күиүп-жанган мезгилине «жандым» деп мүнөздөмө берген экен.
Адам баласы марифатуллахка Улуу Жараткан Алланын Затына толук ыиман келтирип, Анын улуулугун, аруулугун, чексиз кудуретин, чексиз ыраакымын жана башка ысым-сыпаттарын аңсезиминин чама-чаркына жараша түшүнүү аркылуу жете алат.
Оо, Жараткан Алла! Бизге ыроологон аманаттарыңдын акысын татыктуу түрдө берүүнү насип буюра көр... Акыретте чексиз ыраакымыңа арзыи турган жакшылык иштерди бул дүинөдө аткарып калуубузду насип кыла көр... Жан дүинөбүздү аруу сүиүүңдүн нуру менен көркүнө чыгара көр... Пенделериңе улуу сүиүүңдүн, чексиз мээримиңдин көрнөгү катары тартуулаган «ахсану таквим» деген наамыңдын кадырына жетишибизди насип буюра көр...
Оомииин!
#51 29 February 2016 - 09:39
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[9:24, 29.02.2016] ibragim: Б . ЖАРАТКАНДАН БЕЛЕКТЕР
Биз билип-билбеген бүтүндөис жандуу-жансыз Улуу Жараткан Алланын ысымсыпаттарынын көрнөгү катары жаратылган. Эч бири кандаидыр бир акысын же акчасын төлөп жаралган эмес. Алардын турган турпаты, мүмкүнчүлүктөрү, өзгөчөлүктөрүнүн бардыгы тең Жараткан Кудурет тарабынан ыроолонгон ар бири өзөзүнчө баа жеткис белек. Демек, жандуу-жансыздын баары улуу Жараткан Алла Тааланын чексиз ыраиымдуулугунун, чексиз аикөлдүгүнүн, чексиз жакшылыгынын аркасы менен жаратылган.
Жандуу-жансыздын жаралышын жана алардын ар биринин өзгөчөлүктөрүн «Жараткан Кудуреттин белеги» катары билүү менен бирге, биз бул сөздү, негизинен, тасаввуф жолуна түшкөндөргө басып өткөн даражаларына жараша Жараткан Кудурет тарабынан ыроолонгон рухании белектер үчүн колдонобуз. Эл арасындагы руханиятка алдаканча иикемдүү адамдар акыретке көчкөнгө чеиин бул жолдо илгерилеген саиын бир катар өзгөчө белектерге, өзгөчө касиеттерге ээ болушат. Пенде бул касиеттерге өзүнүн эрккаалоосун (ирада жуз-иииа) колдонуу аркылуу жеткени баикалса да, Алла Тааланын сыиы адамдын эрк-каалоосунан чексиз жогору болгондуктан, булардын бардыгы «Жараткан Алланын белеги» катары кабылданат. Анткени бул жерде белекке эмгек кылуу аркылуу жетүү менен белектин ыроолонушунун ортосундагы аиырма эмгек менен жетүүнү «жок» катары эсептөөгө барып такалат. Бул көз караш адам баласына эмгек кылуу мүмкүнчүлүктөрүн түзүп берген,ага акыл-көрөңгө, күч-кубат, шык-жөндөм ыроологон Зат – жалгыз Жараткан Алланын Өзү болгондугу үчүн ката эмес.
[9:24, 29.02.2016] ibragim: Тасаввуфтук тарбия аркылуу рухании бииик даражаларга жеткен аирым шыкжөндөмдүү адамдар ушул рухании сапарда бир катар өзгөчө касиеттерге ээ болушат.
Аирымдары кээ бир хикматтарга ээ болуп, бир катар купуя сырлардын түиүндөрүн чечүү мүмкүнчүлүгүнө жетишет. Аруу жүрөккө түшүрүлгөн Жараткандын белги-илхамдары пендени Жараткан Кудуретке, акыикаттын өзөгүнө беттеит. Бул учурда Лавху Махфуздагы келечекке баиланышкан акыикаттардын жүрөккө чагылышы аркылуу жүзөгө ашкан «садык» түштөрдү көрүү мүмкүнчүлүгү түзүлө баштаит.
Чын ыкластан ак ниет менен жасалган күч-аракеттерге кошумча Жараткан Кудуреттин эрк-каалоосу менен ыроолонгон жакшылыктардын натыижасында гана кол жете турган бул абалдардын башка дагы көптөгөн мүмкүнчүлүктөрү бар. Бул мүмкүнчүлүктөр илим катары «ладунният» деп аталат. Ладуннии маалыматтар адам баласынын аң-түшүнүгүнөн, акыл көрөңгөсүнөн жогору болсо да, мындан Жараткан Кудуреттин ыраакымы менен насип алгандар ар бири өзүнүн чама-чаркына, жеткен рухании даражасына жараша акыл көрөңгөсүн белгилүү өлчөмдө кеңеите алышат. Эми ушул ладуннии илимдин маани-маңызы жөнүндө адам баласынын аң-түшүнүгүнө, ошондои эле Ислам дининин негизине ылаиык түшүндүрмө берүүгө аракет кылалы.
Биз билип-билбеген бүтүндөис жандуу-жансыз Улуу Жараткан Алланын ысымсыпаттарынын көрнөгү катары жаратылган. Эч бири кандаидыр бир акысын же акчасын төлөп жаралган эмес. Алардын турган турпаты, мүмкүнчүлүктөрү, өзгөчөлүктөрүнүн бардыгы тең Жараткан Кудурет тарабынан ыроолонгон ар бири өзөзүнчө баа жеткис белек. Демек, жандуу-жансыздын баары улуу Жараткан Алла Тааланын чексиз ыраиымдуулугунун, чексиз аикөлдүгүнүн, чексиз жакшылыгынын аркасы менен жаратылган.
Жандуу-жансыздын жаралышын жана алардын ар биринин өзгөчөлүктөрүн «Жараткан Кудуреттин белеги» катары билүү менен бирге, биз бул сөздү, негизинен, тасаввуф жолуна түшкөндөргө басып өткөн даражаларына жараша Жараткан Кудурет тарабынан ыроолонгон рухании белектер үчүн колдонобуз. Эл арасындагы руханиятка алдаканча иикемдүү адамдар акыретке көчкөнгө чеиин бул жолдо илгерилеген саиын бир катар өзгөчө белектерге, өзгөчө касиеттерге ээ болушат. Пенде бул касиеттерге өзүнүн эрккаалоосун (ирада жуз-иииа) колдонуу аркылуу жеткени баикалса да, Алла Тааланын сыиы адамдын эрк-каалоосунан чексиз жогору болгондуктан, булардын бардыгы «Жараткан Алланын белеги» катары кабылданат. Анткени бул жерде белекке эмгек кылуу аркылуу жетүү менен белектин ыроолонушунун ортосундагы аиырма эмгек менен жетүүнү «жок» катары эсептөөгө барып такалат. Бул көз караш адам баласына эмгек кылуу мүмкүнчүлүктөрүн түзүп берген,ага акыл-көрөңгө, күч-кубат, шык-жөндөм ыроологон Зат – жалгыз Жараткан Алланын Өзү болгондугу үчүн ката эмес.
[9:24, 29.02.2016] ibragim: Тасаввуфтук тарбия аркылуу рухании бииик даражаларга жеткен аирым шыкжөндөмдүү адамдар ушул рухании сапарда бир катар өзгөчө касиеттерге ээ болушат.
Аирымдары кээ бир хикматтарга ээ болуп, бир катар купуя сырлардын түиүндөрүн чечүү мүмкүнчүлүгүнө жетишет. Аруу жүрөккө түшүрүлгөн Жараткандын белги-илхамдары пендени Жараткан Кудуретке, акыикаттын өзөгүнө беттеит. Бул учурда Лавху Махфуздагы келечекке баиланышкан акыикаттардын жүрөккө чагылышы аркылуу жүзөгө ашкан «садык» түштөрдү көрүү мүмкүнчүлүгү түзүлө баштаит.
Чын ыкластан ак ниет менен жасалган күч-аракеттерге кошумча Жараткан Кудуреттин эрк-каалоосу менен ыроолонгон жакшылыктардын натыижасында гана кол жете турган бул абалдардын башка дагы көптөгөн мүмкүнчүлүктөрү бар. Бул мүмкүнчүлүктөр илим катары «ладунният» деп аталат. Ладуннии маалыматтар адам баласынын аң-түшүнүгүнөн, акыл көрөңгөсүнөн жогору болсо да, мындан Жараткан Кудуреттин ыраакымы менен насип алгандар ар бири өзүнүн чама-чаркына, жеткен рухании даражасына жараша акыл көрөңгөсүн белгилүү өлчөмдө кеңеите алышат. Эми ушул ладуннии илимдин маани-маңызы жөнүндө адам баласынын аң-түшүнүгүнө, ошондои эле Ислам дининин негизине ылаиык түшүндүрмө берүүгө аракет кылалы.
#52 29 February 2016 - 09:43
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[9:25, 29.02.2016] ibragim: ЛАДУННИИ А И ЛИМ
Ладунниис илим – бул Алла Тааланын ыраакымы менен гана берилген, эмгектен көз карандысыз өзгөчө илим.
Ыис ык Куранда бул илим «Биз тараптан (бериле турган) илим» деген маанини туюндурган«Мин ладуннаа илман» 99 сөзү менен колдонулган. Бул илимдин «Ладуннии» деп аталышы ушул сөзгө такалат.
Жараткан Алла Таала тарабынан азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбызга маалымдалган акыикаттар негизинен үч категорияга бөлүнөт. Биринчи категориядагы акыикаттар паигамбарлык нур менен гана аңдалгандыктан булар Алла Таала менен Анын сүиүктүү Паигамбарынын ортосунда өзүнчө купуя сыр катары калган.
Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) бул акыикаттар жөнүндө эч бир сахабасына ооз ачкан эмес.
Алла Таала менен акыркы Паигамбарынын ортосундагы аитылышына уруксат берилбеген, аитылса да, аны чектелүү аң-сезим менен түшүнүү мүмкүнчүлүгү болбогон мындаи акыикаттардын болгондугун кээ бир куттуу хадистердин мазмунунан баикаи алабыз. Маселен, ардактуу Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) сахабаларына:
«Эгер мен билгенди билгениңерде, аз күлүп, көп ыилаар элеңер» деген (Бухарии, Кусуф, 2; Муслим, Солаат, 112).
[9:26, 29.02.2016] ibragim: Дагы бир хадисинде азирети Паигамбарыбыздын:
«Менин Жараткан Алла менен ушундаи бир учурларым болот, аларга бир дагы «мукарраб» 100 периште, бир дагы паигамбар ээ боло албаит» дегени бар (Мунавии, Фаизул-Кадир, 4, 8).
Жараткан Кудурет азирети Паигамбарыбызга (саллаллаху алеихи васаллам) билдирген экинчи категориядагы акыикаттар топтому болсо, акыл көрөңгөсү жагынан да, рухании өңүттөн да жогору турган «хаваас» же «хаваасул-хаваас» 101 делген тандамал пенделер тарабынан гана туура аңдалат. Бул акыикаттарды азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) азирети Абу Бакир, Азирети Али сыяктуу аирым сахабаларга өткөрүп бергендиги талашсыз тарыхыи чындык. Булардын жүрөктөн жүрөккө өтүшү өзүнчө зарыл шарт. Анткени бул акыикаттар кагаз бетине түшүрүлсө, катардагы адамдардын аларды туура эмес түшүнүп, жаңылыш жолдорго түшүүлөрү толук ыктымал.
Ошондои эле бул багытта алар өздөрүнө оор келген аирым бир жоопкерчиликтерге да дуушар болмок.
Ал эми Алла Таала тарабынан ардактуу Паигамбарыбызга (саллаллаху алеихи васаллам) маалымдалган үчүнчү категориядагы акыикаттар – булар шарият өкүмдөрү. Бул маалыматтардан бүтүндөи инсанияттын ыиман келтирүү жана амал кылуу жааттарында жоопкерчилиги бар. Ошондуктан Алла Таала бул өкүмдөрдү бардык адамдарды эске алып, ар бир адамдын күч-кудуретине жараша белгилеген. Булар ар бир адамга абадаи зарыл өкүмдөр болуп, жалпы адамзаттын жоопкерчилигин даиындагандыктан бүтүндөи дүинөгө жар салынган.[9:26, 29.02.2016] ibragim: Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) сахабаларына кез-кезде кыяматка чеиин боло турган аирым бир окуялар тууралуу маалыматтарды бере турган.
Бирок сахабалардын көбү буларды ылаиыктуу түшүнө алышчу эмес. Аирымдары унутуп да калышаар эле. 102
Жогоруда белгиленгендеи, Паигамбарыбыз аңдалышы оор аирым бир акыикаттарды түшүнө ала турган татыктуу адамдарга билдирген. Ошондои эле булардын көпчүлүгү көөдөндөн көөдөнгө өткөн. Булар адамдардын бардыгына керек болбогондугу үчүн көптөгөн адамдардын аң-сезиминен жогору турат. Бул маалыматтар ошол доордон бери жүрөктөн жүрөккө, т.а., бул багытта татыктуу адамдан экинчи татыктуу адамга өтүү түрүндө бүгүнкү күнгө чеиин уланып келет.
Азирети Абу Бакир, азирети Али, азирети ибн Масууд, азирети Абу Хураира, азирети Муаз бин Жабал, азирети Харис бин Малик (Алла аларга ыраазы болсун) сыяктуу сахабалар мына ушул өзгөчө илимге таандык аирым бир купуя сырларды түшүнгөн сахабалардан болушкан.
٭٭٭ Алла Таала Өзүнөн татыктуу түрдө корккон, адамдык эрккаалоолорун Жараткан Эгесинин эрк-каалоосуна арнаган сүиүктүү пенделеринин жүрөгүнө акыл жетпес бир катар өзгөчө белектерин тартуулаит. Улуу Жараткан Алла мына ушундаи такыбаа пенделерине өзүнчө илим жана хикмат ыроологондугу жөнүндө Куран аяттарында төмөнкүчө маалымдаит:
[9:27, 29.02.2016] ibragim: «ЭиА, ыиАмандуулар! Эгер силер Алладан корксоңор, Ал силерге жаманжакшыны аиАырмалоочу (ак менен караны аиАырмалаиА турган аң-түшүнүк, илим, кыраакылык) берет. АиАыбыңарды жаап, күнөөңөрдү кечирет. Себеби Алла Таала (чексиз) ыраиАымдуулуктун Ээси» (Анфал сүрөсү, 29-аят) «Эи, ыимандуулар! Алладан корккула жана Анын элчисине ишенгиле! (Ошондо) Ал (Алла Таала) мээримин силерге эки эселеп чачат жана жүрчү жолуңарды жарык кыла турган нур ыроолоит. Алла – Кечиримдүү, Боорукер» (Хадид сүрөсү, 28-аят) Хадистердин биринде:
«Билген нерселери менен амал кылган адамга Алла Таала билбегенин үирөтөт»
делет (Абу Нуаим, Хилятул-авлия, 10, 15).
Бир кудсии хадисте Алла Таала:
«Кимде-ким (чын ыкласы менен Мага кулчулук кылган) Менин сүиүктүү олуя пендеме душмандык кылса, Мен ага каршы согуш жарыялаим. Пендем Мага Мен буируган парздардан артык башка эч бир жол менен жакындаи албаит. Пендем Мага (парздарга кошумчалап аткарган) нафил ибадаттар менен да талыкпастан жанүрөп жакындаса, Мен аны сүиөм. Мен пендемди сүисөм, Мен анын сүилөөр тили, угаар кулагы, көрөөр көзү жана басаар буту болом! Ал Менден эмне тилесе, тилегин сөзсүз берем. Мага баш калкаласа, Мен аны коргоим» деит (Бухарии, Рикак, 38).
Андыктан парздарды адеп-тартибине ылаиыктуу түрдө чын ыкластан аткарган соң жан дил менен сүиүп орундалган нафил ибадаттар адам баласын Жараткан Алланын мына ушундаи баа жеткис сыиына, чексиз ыраакымына бөлөит. Ошондуктан мусулман пенде напсинин чолок азгырыктарына каршы туруп, арам жана күмөндүү нерселерден оолак болуп, акыркы Паигамбардын сүннөт жолу менен жуурулуша жашоого умтулушу керек.[9:28, 29.02.2016] ibragim: Жараткан Кудуреттин мындаи чексиз ыраакымына бөлөнүү үчүн дене муктаждыгын ашкереликтен алыс кармоо менен өз өлчөмүнө жараша камсыздап, рух дүинөнү ыиман булагы менен көркүнө чыгаруу керек. Анткени бул – адам баласынын чектелүү акыл көрөңгөсүн акыикатка, чындыкка сугара турган Жараткан Алланын баа жеткис сыиы. Бул учурда пенде ар бир кадамын Жараткан Кудуреттин буиругуна ылаиык таштаит. Себепшылтоолор, сырткы көрүнүштөр эрк-каалоосун Жараткан Алланын эркине тапшырган пендени алдаи албаит. Мындаи пенделер окуяларды ар тараптуу салмактап баа берүүчү кыраакылыкка ээ болушат.
Жүрөккө келген илхам аркылуу болжолдоо менен бирге акыл көрөңгөгө түшкөн асыл ои-пикирлер болот. Булар сөз түрүндө эмес, көбүнесе ишарат-белгилер менен билдирилген жан дүинөгө баиланышкан маанилер. Булар «латифа» же «латаиф» деп да аитылат. Бул асыл ои-сезимдер Алла Тааланын руханият жолундагы такыбаа пенделери үчүн шамчырактын өзүнчө жарыгы болуп эсептелет.
Ошондои эле Алла Таала такыбаа пенделерине оор машакаттарга дуушар болгон чакта каиыптан келген үн менен эскертүү иретинде да жардам бериши мүмкүн. Бул жагдаи «хаатиф» делет. Мындаи үндөр шакирттин жүрөгүндө да жаңырып, аны Жаратканга чакырат.
Буга төмөнкү окуя ачык-аикын мисал боло алат:
Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз көз жумган соң ага гусул алдыруу (аны жуунтуу) жаатында кутман сахабалар эки анжы пикирге түшүшөт.
Аирым сахабалар ардактуу Паигамбарыбызды (саллаллаху алеихи васаллам) кадыресе маркумдардаи эле кииимин чечип жуунтуу керек, дешсе, экинчи жоон топ сахабалар кииими менен кошо жуунталы, дешет. Кутман сахабалар мына ушинтип баштары катып, маң болуп турган кезде каиыптан келген үн анын (саллаллаху алеихи васаллам) кииими менен кошо жуундурула тургандыгын маалымдаган. 103
[9:29, 29.02.2016] ibragim: Алла Таала паигамбарлары аркылуу адамдарга «Китепти», «Хикматдаанышмандуулукту» жана башка билбеген нерселерин үирөткөн. Бул таалим кээде ачыкаикын түрдө маалымдалса, кээде ладуннии (жашыруун) түрдө түздөн-түз жүрөккө түшкөн.
Бул абалдар, жогоруда да маалымдалгандаи, көпчүлүк учурда адам баласынын акыл көрөңгөсү менен аңдалышы өтө оор таризде жүзөгө ашкандыктан адамдардын көпчүлүгүнө билдирилген эмес. Эскерте кетчү жагдаи, ладуннии илимдин чындык болгондугу ыиык Куран менен да, куттуу сүннөт-хадистер менен да тастыкталган.
Ыиык Куранда 104 жана азирети Паигамбарыбыздын кээ бир хадистеринде маалымдалган азирети Муса паигамбар менен азирети Кызыр алеихиссаламдын ортосунда болуп өткөн мынабул окуя ладуннии илимдин маани-маңызы менен дагы да жакындан таанышууга шарт түзөт.
Азирети Муса (алеихиссалам) баш болгон ыимандуулардын артынан сая кууп жөнөгөн Фараон элдин көз алдында Кызыл деңизге чөгүп кеткен эле. Муса паигамбар мына ушундаи каардуу заалымдан кутулган соң бир ууч элин жыинап, ыиман туусунун алдына чогултту. Муса паигамбар ушундаи беипил доордо элге жатык тил менен абдан жугумдуу насааттарын аитып жүрдү. Ыиман булагына ашкере суусаган эл анын сөздөрүн күнү-түнү аита турган болсо да, тажабаи угууга белен туруп, жан дили менен берилип ынтаа коюп угушчу болду. Анын жанга жан азык акыл-насааттары элдин пеиилин түздөп, жүрөгүн ииге келтирип жибитип коиду. Жүрөктөн чыккан жалын көздөн жаш болуп төгүлдү. Эл азирети Мусанын марифат илимине суктанып, абдан ыраазы болушту.
Ладунниис илим – бул Алла Тааланын ыраакымы менен гана берилген, эмгектен көз карандысыз өзгөчө илим.
Ыис ык Куранда бул илим «Биз тараптан (бериле турган) илим» деген маанини туюндурган«Мин ладуннаа илман» 99 сөзү менен колдонулган. Бул илимдин «Ладуннии» деп аталышы ушул сөзгө такалат.
Жараткан Алла Таала тарабынан азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбызга маалымдалган акыикаттар негизинен үч категорияга бөлүнөт. Биринчи категориядагы акыикаттар паигамбарлык нур менен гана аңдалгандыктан булар Алла Таала менен Анын сүиүктүү Паигамбарынын ортосунда өзүнчө купуя сыр катары калган.
Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) бул акыикаттар жөнүндө эч бир сахабасына ооз ачкан эмес.
Алла Таала менен акыркы Паигамбарынын ортосундагы аитылышына уруксат берилбеген, аитылса да, аны чектелүү аң-сезим менен түшүнүү мүмкүнчүлүгү болбогон мындаи акыикаттардын болгондугун кээ бир куттуу хадистердин мазмунунан баикаи алабыз. Маселен, ардактуу Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) сахабаларына:
«Эгер мен билгенди билгениңерде, аз күлүп, көп ыилаар элеңер» деген (Бухарии, Кусуф, 2; Муслим, Солаат, 112).
[9:26, 29.02.2016] ibragim: Дагы бир хадисинде азирети Паигамбарыбыздын:
«Менин Жараткан Алла менен ушундаи бир учурларым болот, аларга бир дагы «мукарраб» 100 периште, бир дагы паигамбар ээ боло албаит» дегени бар (Мунавии, Фаизул-Кадир, 4, 8).
Жараткан Кудурет азирети Паигамбарыбызга (саллаллаху алеихи васаллам) билдирген экинчи категориядагы акыикаттар топтому болсо, акыл көрөңгөсү жагынан да, рухании өңүттөн да жогору турган «хаваас» же «хаваасул-хаваас» 101 делген тандамал пенделер тарабынан гана туура аңдалат. Бул акыикаттарды азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) азирети Абу Бакир, Азирети Али сыяктуу аирым сахабаларга өткөрүп бергендиги талашсыз тарыхыи чындык. Булардын жүрөктөн жүрөккө өтүшү өзүнчө зарыл шарт. Анткени бул акыикаттар кагаз бетине түшүрүлсө, катардагы адамдардын аларды туура эмес түшүнүп, жаңылыш жолдорго түшүүлөрү толук ыктымал.
Ошондои эле бул багытта алар өздөрүнө оор келген аирым бир жоопкерчиликтерге да дуушар болмок.
Ал эми Алла Таала тарабынан ардактуу Паигамбарыбызга (саллаллаху алеихи васаллам) маалымдалган үчүнчү категориядагы акыикаттар – булар шарият өкүмдөрү. Бул маалыматтардан бүтүндөи инсанияттын ыиман келтирүү жана амал кылуу жааттарында жоопкерчилиги бар. Ошондуктан Алла Таала бул өкүмдөрдү бардык адамдарды эске алып, ар бир адамдын күч-кудуретине жараша белгилеген. Булар ар бир адамга абадаи зарыл өкүмдөр болуп, жалпы адамзаттын жоопкерчилигин даиындагандыктан бүтүндөи дүинөгө жар салынган.[9:26, 29.02.2016] ibragim: Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) сахабаларына кез-кезде кыяматка чеиин боло турган аирым бир окуялар тууралуу маалыматтарды бере турган.
Бирок сахабалардын көбү буларды ылаиыктуу түшүнө алышчу эмес. Аирымдары унутуп да калышаар эле. 102
Жогоруда белгиленгендеи, Паигамбарыбыз аңдалышы оор аирым бир акыикаттарды түшүнө ала турган татыктуу адамдарга билдирген. Ошондои эле булардын көпчүлүгү көөдөндөн көөдөнгө өткөн. Булар адамдардын бардыгына керек болбогондугу үчүн көптөгөн адамдардын аң-сезиминен жогору турат. Бул маалыматтар ошол доордон бери жүрөктөн жүрөккө, т.а., бул багытта татыктуу адамдан экинчи татыктуу адамга өтүү түрүндө бүгүнкү күнгө чеиин уланып келет.
Азирети Абу Бакир, азирети Али, азирети ибн Масууд, азирети Абу Хураира, азирети Муаз бин Жабал, азирети Харис бин Малик (Алла аларга ыраазы болсун) сыяктуу сахабалар мына ушул өзгөчө илимге таандык аирым бир купуя сырларды түшүнгөн сахабалардан болушкан.
٭٭٭ Алла Таала Өзүнөн татыктуу түрдө корккон, адамдык эрккаалоолорун Жараткан Эгесинин эрк-каалоосуна арнаган сүиүктүү пенделеринин жүрөгүнө акыл жетпес бир катар өзгөчө белектерин тартуулаит. Улуу Жараткан Алла мына ушундаи такыбаа пенделерине өзүнчө илим жана хикмат ыроологондугу жөнүндө Куран аяттарында төмөнкүчө маалымдаит:
[9:27, 29.02.2016] ibragim: «ЭиА, ыиАмандуулар! Эгер силер Алладан корксоңор, Ал силерге жаманжакшыны аиАырмалоочу (ак менен караны аиАырмалаиА турган аң-түшүнүк, илим, кыраакылык) берет. АиАыбыңарды жаап, күнөөңөрдү кечирет. Себеби Алла Таала (чексиз) ыраиАымдуулуктун Ээси» (Анфал сүрөсү, 29-аят) «Эи, ыимандуулар! Алладан корккула жана Анын элчисине ишенгиле! (Ошондо) Ал (Алла Таала) мээримин силерге эки эселеп чачат жана жүрчү жолуңарды жарык кыла турган нур ыроолоит. Алла – Кечиримдүү, Боорукер» (Хадид сүрөсү, 28-аят) Хадистердин биринде:
«Билген нерселери менен амал кылган адамга Алла Таала билбегенин үирөтөт»
делет (Абу Нуаим, Хилятул-авлия, 10, 15).
Бир кудсии хадисте Алла Таала:
«Кимде-ким (чын ыкласы менен Мага кулчулук кылган) Менин сүиүктүү олуя пендеме душмандык кылса, Мен ага каршы согуш жарыялаим. Пендем Мага Мен буируган парздардан артык башка эч бир жол менен жакындаи албаит. Пендем Мага (парздарга кошумчалап аткарган) нафил ибадаттар менен да талыкпастан жанүрөп жакындаса, Мен аны сүиөм. Мен пендемди сүисөм, Мен анын сүилөөр тили, угаар кулагы, көрөөр көзү жана басаар буту болом! Ал Менден эмне тилесе, тилегин сөзсүз берем. Мага баш калкаласа, Мен аны коргоим» деит (Бухарии, Рикак, 38).
Андыктан парздарды адеп-тартибине ылаиыктуу түрдө чын ыкластан аткарган соң жан дил менен сүиүп орундалган нафил ибадаттар адам баласын Жараткан Алланын мына ушундаи баа жеткис сыиына, чексиз ыраакымына бөлөит. Ошондуктан мусулман пенде напсинин чолок азгырыктарына каршы туруп, арам жана күмөндүү нерселерден оолак болуп, акыркы Паигамбардын сүннөт жолу менен жуурулуша жашоого умтулушу керек.[9:28, 29.02.2016] ibragim: Жараткан Кудуреттин мындаи чексиз ыраакымына бөлөнүү үчүн дене муктаждыгын ашкереликтен алыс кармоо менен өз өлчөмүнө жараша камсыздап, рух дүинөнү ыиман булагы менен көркүнө чыгаруу керек. Анткени бул – адам баласынын чектелүү акыл көрөңгөсүн акыикатка, чындыкка сугара турган Жараткан Алланын баа жеткис сыиы. Бул учурда пенде ар бир кадамын Жараткан Кудуреттин буиругуна ылаиык таштаит. Себепшылтоолор, сырткы көрүнүштөр эрк-каалоосун Жараткан Алланын эркине тапшырган пендени алдаи албаит. Мындаи пенделер окуяларды ар тараптуу салмактап баа берүүчү кыраакылыкка ээ болушат.
Жүрөккө келген илхам аркылуу болжолдоо менен бирге акыл көрөңгөгө түшкөн асыл ои-пикирлер болот. Булар сөз түрүндө эмес, көбүнесе ишарат-белгилер менен билдирилген жан дүинөгө баиланышкан маанилер. Булар «латифа» же «латаиф» деп да аитылат. Бул асыл ои-сезимдер Алла Тааланын руханият жолундагы такыбаа пенделери үчүн шамчырактын өзүнчө жарыгы болуп эсептелет.
Ошондои эле Алла Таала такыбаа пенделерине оор машакаттарга дуушар болгон чакта каиыптан келген үн менен эскертүү иретинде да жардам бериши мүмкүн. Бул жагдаи «хаатиф» делет. Мындаи үндөр шакирттин жүрөгүндө да жаңырып, аны Жаратканга чакырат.
Буга төмөнкү окуя ачык-аикын мисал боло алат:
Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз көз жумган соң ага гусул алдыруу (аны жуунтуу) жаатында кутман сахабалар эки анжы пикирге түшүшөт.
Аирым сахабалар ардактуу Паигамбарыбызды (саллаллаху алеихи васаллам) кадыресе маркумдардаи эле кииимин чечип жуунтуу керек, дешсе, экинчи жоон топ сахабалар кииими менен кошо жуунталы, дешет. Кутман сахабалар мына ушинтип баштары катып, маң болуп турган кезде каиыптан келген үн анын (саллаллаху алеихи васаллам) кииими менен кошо жуундурула тургандыгын маалымдаган. 103
[9:29, 29.02.2016] ibragim: Алла Таала паигамбарлары аркылуу адамдарга «Китепти», «Хикматдаанышмандуулукту» жана башка билбеген нерселерин үирөткөн. Бул таалим кээде ачыкаикын түрдө маалымдалса, кээде ладуннии (жашыруун) түрдө түздөн-түз жүрөккө түшкөн.
Бул абалдар, жогоруда да маалымдалгандаи, көпчүлүк учурда адам баласынын акыл көрөңгөсү менен аңдалышы өтө оор таризде жүзөгө ашкандыктан адамдардын көпчүлүгүнө билдирилген эмес. Эскерте кетчү жагдаи, ладуннии илимдин чындык болгондугу ыиык Куран менен да, куттуу сүннөт-хадистер менен да тастыкталган.
Ыиык Куранда 104 жана азирети Паигамбарыбыздын кээ бир хадистеринде маалымдалган азирети Муса паигамбар менен азирети Кызыр алеихиссаламдын ортосунда болуп өткөн мынабул окуя ладуннии илимдин маани-маңызы менен дагы да жакындан таанышууга шарт түзөт.
Азирети Муса (алеихиссалам) баш болгон ыимандуулардын артынан сая кууп жөнөгөн Фараон элдин көз алдында Кызыл деңизге чөгүп кеткен эле. Муса паигамбар мына ушундаи каардуу заалымдан кутулган соң бир ууч элин жыинап, ыиман туусунун алдына чогултту. Муса паигамбар ушундаи беипил доордо элге жатык тил менен абдан жугумдуу насааттарын аитып жүрдү. Ыиман булагына ашкере суусаган эл анын сөздөрүн күнү-түнү аита турган болсо да, тажабаи угууга белен туруп, жан дили менен берилип ынтаа коюп угушчу болду. Анын жанга жан азык акыл-насааттары элдин пеиилин түздөп, жүрөгүн ииге келтирип жибитип коиду. Жүрөктөн чыккан жалын көздөн жаш болуп төгүлдү. Эл азирети Мусанын марифат илимине суктанып, абдан ыраазы болушту.
#53 29 February 2016 - 14:58
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:07, 29.02.2016] ibragim: Адаттагы ушундаи жыиындардын биринде бир адам Муса паигамбардын акыл көрөңгөсүнө таң калып:
- Эи, Алланын паигамбары! Ушу жер жүзүндө сенден да аалым, сенден да акылдуу киши барбы, деги?! – деп сурап калды.
Азирети Муса (алеихиссалам) напсинин чырагына маи тамызган бул суроого, «Алла билет!» дебестен, оилонбои туруп:
- Жок, андаи адамды билбеит экенмин! деит. Ошентип Муса паигамбар Алланын алдында «залла» 105 ката кетирген болот.
Заматта Жараткандан:
«Эки деңиз кошулган жерде сенден да акылдуу аалым бир кулум бар. Мен ага өзгөчө илим (ладуннии илим) бергем» деген кабар келет.
Азирети Муса дароо күнөөсүн моюнга алып Жаратканга жалынып жалбарып, кечирим тилеит. Андан соң ошол илимди үирөнгүсү келип Жараткан Аллага алакан жая:
«Оо, Жараткан! Ал затты каидан, кантип табам?» деп дуба кылат.
Кудаи Таала ага туздалган жансыз балыкты баштыгына салып жол жүрүүнү, туздалган балык тирилип деңизге караи ыргыган жер эки деңиз кошулган жер болоорун, ошол жерде ал затка жолугаарын маалымдаит.
[14:08, 29.02.2016] ibragim: Азирети Муса эжесинин уулу Юша бин Нунду жанына алып, аитылган тарапка караи сапар тартат. Ортодо дагы бир катар окуялар болот. Акырында издеп жүргөн адамын табышат. Куранда бул багытта:
«Ошентип экөө Биз тараптан жакшылык ыигарылып, Өз даргөиүбүздөн бир (ладуннии) илим берилген пенделерибизден бир пендени табышты» (Кахф сүрөсү, 65-аят) деп буюрулат.
Муса (алеихиссалам) паигамбарга вахии аркылуу ишарат жасалган бул пенде бир жар-таштын үстүндө чепкен жамынып олтурган эле. Аяр басып келип, салам берип:
-Мен Мусамын! – деит. Кызыр (алеихиссалам) 106 :
- Демек, сен Исраил урпагынын паигамбары Мусасың! – деит.
Азирети Муса паигамбар:
- Алла Таала мага адамдардын эң аалымы деп билдирген зат сенсиңби? деп суроолуу караит.
Кызыр (алеихиссалам):
- Эи, Муса! Жараткан Алла Таала сага бир илим берген, ал менде жок. Мага да бир илим берген, бирок ал дагы сенде жок – деп жооп берет (Бухарии, Тафсир, 18/2, 3, 4;
Анбия, 27; Муслим, Фадаил, 170).
Муса паигамбар Кызыр алеихиссаламга:
«...Сага үирөтүлгөн рушд (акыикатка алып барган даанышмандуулук- илимден) мага үирөтүшүң үчүн сени ээрчисем болобу? деди» (Кахф сүрөсү, 66-аят).
Ошентип Муса паигамбар Кызыр алеихиссаламдан бул илимди алуу тилегин билдирет. Аятта маалымдалгандаи, бул илимди алуу үчүн «ээрчүү» зарылчылыгы турат.
Себеби бул илим жүрөк аркылуу жүрөккө өтөт. Ошондуктан ал үчүн материалдык жактан да, рухании өңүттөн де бирге жүрүү шарты талап кылынат.
Азирети Муса паигамбар сыртынан аңдалышы мүмкүн болбогон аирым бир акыикаттардын хикмат-сырын Кызыр алеихиссаламдан үирөнгүсү келген эле. Кызыр алеихиссалам Муса паигамбарга: [14:09, 29.02.2016] ibragim: Чындыгында сен мени менен чогуу болууга, сабыр кылууга күчүң жетпеит. Ички жүзүн аңдап түшүнө албаган (сыртынан караганда жаңылыш көрүнгөн) нерсеге кантип сабыр кыласың?» деит (Кахф сүрөсү, 68-аят).
Кызыр (алеихиссалам) бул сөздөрү менен Муса паигамбардын аңсезим деңгээлин аныктап, бул илимге туруштук бере албаи турганын белгилеп, канчалык деңгээлде экендигин түшүндүрүп жаткан эле.
Муса паигамбар көшөрүп:
«Кудаи буируса, менин сабырдуулугумду көрөсүң. Кандаи иш болбосун, сага каршы чыкпаим» деит (Кахф сүрөсү, 69-аят).
Кызыр (алеихиссалам) Муса паигамбарга: «Эгер мени ээрчисең, мен сага сүилөмөиүнчө, менден эчнерсе сураба!» деит (Кахф сүрөсү, 70-аят).
Экөө ошентип макулдашып, деңиздин жээги менен боилои басышат. Эки бир туугандын кемесине түшүшөт. Кызыр алеихиссалам жол кире дагы талап кылбаган эки бир туугандын кемесин теше баштаит. Бул багытта Куран аяттарында төмөнкүчө буюрулат:
“Анан экөө жолго чыгышты. Жүрө берип, акыры бир кемеге түшүштү. Кемеге түшөөрү менен (Кызыр кемени) тешип коиду. Анда Муса: Адамдарды чөктүрүү үчүн тештиңби?! Сен чынында зыяндуу иш кылдың го! деди” (Кахф сүрөсү, 71-аят) “(Кызыр): Мен сага, мени менен чогуу болууга сабыр кыла албаисың, дебедим беле? деди.” (Кахф, 72) “(Муса): Унутканым үчүн мени аиыптаба! Бул ишим үчүн мени машакатка салба! деди” (Кахф сүрөсү, 73-аят)
[14:10, 29.02.2016] ibragim: Мына ушул учурда кеменин учуна бир чымчык келип конуп калат. Чымчык тумшугун сууга салып, башын көтөрүп суу ичет. Анда Кызыр (алеихиссалам) Муса паигамбарга каирылып:
«-Алла Тааланын илиминин алдында сенин, менин жана бүтүндөи жандуужансыздын илими мобуреки чымчык тумшугу менен оозуна алган суунун көлөмүнчөлүк гана!» деит.
Ошентип эки зат кемеден түшүп сапарын андан ары улашат. Жолдон бир балага кез келишет. Кызыр алеихиссалам аны дароо өлтүрөт.
Эмне дээрин билбеи, апкаарып калган азирети Муса паигамбар: тиибеген күнөөсүз жанды өлтүрдүң! – деп мууну калчылдаит.
- Эмне кылганыңды билип атасыңбы? Сен эч кимге залакасы Анда “(Кызыр): Сен мени менен чогуу болууга эч качан чыдаи албаисың, дебедим беле?..” деит (Кахф сүрөсү, 75-аят).
Муса паигамбар: “Эгер мындан ары дагы бир нерсе сурасам, мени өзүңө жолдош кылба! Чындыгында, менден сага жакшы шылтоо табылды» (Кахф сүрөсү, 76-аят) деит аиласы кетип.
“Каира жол тартышат. Бир аиылга келип, жергиликтүү элден тамак-аш сурашат.
Алар экөөнү меиман кылуудан баш тартышат. (Муса паигамбар менен Кызыр алеихиссалам) аиылдан чыгып баратып ураиын деп калган бир там көрүшөт. (Кызыр) аны каирадан оңдоп коиот. Анда (Муса): Эгер кааласаң, бул ишиң үчүн эмгек акы алсаң болоор эле.” (Кахф сүрөсү, 77-аят) деит.
Анда Кызыр алеихиссалам:
- Эми экөөбүз бөлүнүшүбүз керек. Азыр мен сага сабыр кылууга күчүң жетпеген үч нерсенин жандырмагын аитам:[14:11, 29.02.2016] ibragim: Кеме маселесине келсек, ал деңизде тиричилик кылган жакыр адамдардыкы эле. Ырас, мен аны тешип коидум. Себеби алардын артында бардык жакшы кемелерди талап-тоноп, тартып алуучу заалым падыша бар эле.” (Кахф сүрөсү, 79-аят) Ал эми тигил бала эртең эле аибандан аирымасы жок адамдардын катарына кошулмак. Анын ата-энеси Алладан корккон такыбаа пенделер эле. Ошондуктан анын атаэнесин кыинап, азап беришинен корктук. Ошентип, биз Жараткандан аларга анын ордуна башка ыимандуу уул ыроолошун сурандык.
“Ал эми дубал маселесине келсек, ал ушул шаардагы эки жетим баланыкы болучу. Дубалдын түбүндө аларга таандык казына бар эле. Бул эки баланын атасы такыбаа адам эле. Жараткан Алла алардын учуру келгенде боиго жетип, Жараткан Эгесинен өзүнчө ыраакым катары казыналарын чыгарып алууларын каалады. Мен бул (иштерден бирөөнү да) өз эрккаалоом менен жасаганым жок. Сабыр кылууга күчүң жетпеген нерселердин жандырмагы мына ушундаи болучу!” (Кахф сүрөсү, 82-аят) деген экен. 107
Бул окуяда ибараттуу, миң бир сырлуу жагдаиларга карата көптөгөн түшүндүрмөлөр берилген. Алардан аирымдарын төмөнкүчө тизмелесек болот:
Ладуннии илим дүинөгө жана андагы болуп жаткан окуяжагдаиларга сырткы шарттардын, адамзатка тиешелүү ченөлчөмдөрдүн өтөсүндө көпчүлүккө белгисиз мыизамдын эрежелери менен назар салган илим.
Биз билген илимдердин бардыгында «суроо» үирөнүүнүн эң маанилүү ачкычы болсо, бул илимде «суроо, каршы чыгуу, талаштартыш» деген нерселер болбоит. Мында тескерисинче сүкүтунчукпоо, сабырдуулук жана моюн сунуучулук талап кылынат.
Окуядагы кеме саякатында кеменин такыбаа ээлери азирети Муса менен Кызыр алеихиссаламдан жол кирелеринин акысын алышкан эмес эле. Ошентип алар Алланын сүиүктүү пенделерине кылган жакшылыгынын берекеси менен чоң бир балээден аман калышкан. Кызыр алеихиссалам каира жасап алууга оор эмес зыян келтирүү менен кемени каракчылыктан аман-эсен алып калууга себепкер болду.
[14:12, 29.02.2016] ibragim: Ошондои эле ал кемени кемчиликтүү көрсөтүп заалым падышанын каракчылыгына тоскоол болушу, каимана мааниде адам баласынын өмүр даирасында сүзүп жүргөн кеменин мисалын берген напсини кемчиликсиз көрүү адамды текеберликтин туңгуюк жолуна жетелээрине, ошондуктан даиыма өз кемчилигибизди билип, аны моюнга алуу менен мындаи рухании илдеттерден арылуу керектигине ишарат жасалгандыгы аитылган.
Кызыр алеихиссаламдын беикүнөө баланы өлтүрүшүнүн да себептери бар:
Адам баласы жүрөгүндөгү ата-энесине, бала-бакырасына, бир туугандарына жана досторуна болгон кадыресе табигыи сүиүүлөрдүн ар бирин өз чегине жараша кармап, Алла Таалага болгон улуу сүиүүдөн жогору тутпашы кажет. Болбосо, булар адамды бул дүинөгө келгендеги эң негизги максатынан чыгарып, алтургаи адал жолдон адаштырат.
Жараткан Алланын ысым-сыпаттарынан бири – бул «арРакииб» ысмы. Бул ысым Алла Тааланын пенделеринин жүрөгүндөгү Өзүнө болгон улуу сүиүүгө башка сүиүүлөрдүн көлөкө түшүрүшүнө ыраазы болбошу, дегенди түшүндүрөт. Тагыраак аитканда, Алла Таалага болгон улуу сүиүү өзүнө теңата ортоктош сүиүүлөрдү кабыл албаит.
Учурунда Якуб (алеихиссалам) да уулу Юсуфтун жүзүндөгү паигамбарлыктын нурун баикап, ага өзгөчө сүиүү бапестеген эле. Якуб паигамбардын уулуна болгон ашкере сүиүүсү улуу сүиүүгө көлөкөсүн түшүрдү. Ошондуктан Алла Таала аны ушул өңүттөн[14:13, 29.02.2016] ibragim: сыноого алды. Натыижада маалым болгондои, азирети Якуб эң сүиүктүү уулунан узак жылдарга ажырап калды. Ашкере сүиүү ошентип өзүнчө оор азап алып келди.
Ырас, Кызыр (алеихиссалам) өлтүргөн баланын ата-энеси учурунда уулу төрөлгөндө кубанычы коинуна батпаи абдан сүиүнүшкөн. Ал эми көз жумганында күиүттүн азабын чегишкен. Чынында эгер бала жашаганда, ал өзүнүн да, ата-энесинин да эки дүинөлүк түбөлүк бактысына залакасын тиигизмек. Чечим атаэнесине калтырылса, уулунун көз жумушун эч качан каалабас эле. Бирок чексиз Мээримдүү улуу Жараткан Алла Таала ошол такыбаа пенделерин ата-эненин уулуна бапестеген сүиүүсүнөн миң эсе артык сүигөндүктөн ал баланын өлүмүн ылаиык көрүп, анын ордуна ыимандуу бала берүү менен аларга өзгөчө белек тартуулаган болду. Одүинө салган бала акырет журтуна күнөөсүз көчүп, түбөлүк бакыттын мөлтүр булагынан даам сызды. Башкача аитканда, каар түрүндө келген өзүнчө жакшылык аркылуу чоң зыян кичинекеиине аиырбашталды.
Ошондуктан пенделер Жараткандын хикмат-сырына ээ болушпагандыгы үчүн көпчүлүк учурда окуяларга жаңылыш баа берип, туура эмес тыянак чыгарышат.
Улуу Жараткан Кудурет Ыиык Куранда:
[14:13, 29.02.2016] ibragim: «...Силерге зыяндуу көрүнгөн кандаиАдыр бир нерсе силер үчүн жакшылык болушу ыктымал. ОшондоиА эле кандаиАдыр бир нерсе силерге жакшы көрүнсө да, ал силер үчүн зыяндуу болушу толук мүмкүн. Алла билет, силер билбеисиңер»
(Бакара сүрөсү, 216-аят) деит.
Шариятта аиыпсыз адамды өлтүрүү, албетте, өтө чоң күнөө болуп, ал үчүн «кысас» (канга-кан) өкүмү талап кылынат. Ариине, мындаи ишке шарият уруксат бербегендиктен, аны ладуннии илимге ээ болуу аркылуу жүзөгө ашыруу сырткы өкүмдөр менен милдеттүү Мухаммад үммөтү үчүн мүмкүн эмес. Ошондуктан бул рухании илимди алган олуя пенделер сырткы себептер жүзөгө ашмаиынча ишке киришпеит, себептер дүинөсүнөн чыгышпаит. Шарият өкүмдөрү адамдан адамга өзгөрбөит. Шарият алдында бардыгы бирдеи.
Азирети Муса (алеихиссалам) шарият илимин алган паигамбар болуп, ошол боюнча жашоого милдеттенме алган. Ал эми Кызыр (алеихиссалам) Алла Таала тарабынан билдирилген илим менен кадам шилтеген. Тагыраак аитканда, ал жасаган иштерин өз каалоосу менен эмес, Жараткан Кудуреттин буиругу менен жүзөгө ашырган. Муса паигамбар Кызыр (алеихиссалам)га Алла Таала коигон мыизамды сактоо үчүн каршы чыккан. Бул окуяны бизге Жараткан Өзү Ыиык Куран китебинде маалымдаган. Демек, бул окуя сыртынан шарият өкүмдөрүнө каршы көрүнсө да, ырасында, бири-бирин толуктап турат. Азирети Муса паигамбар маселенин түиүнүн аңдаган соң Кызыр (алеихиссалам)га каршы чыкпаи калды. Ал шарият дене болсо, акыикат рух сыяктуу болгондугун түшүндү.
Шарият өкүмдөрү жалпыга тиешелүү болгондуктан, адамдардын жоопкерчилиги сырткы себептерге жараша гана болот.
Ал эми аиылдыктардын арка салышына карабастан Кызыр (алеихиссалам) араңдан зорго турган үидүн дубалын сокур тыиын талап кылбаи оңдоп коиуу менен жетимдердин камын көрүү өзгөчө маанилүү милдет жана өзгөчө сооптуу иш болгондугун билдирген эле. Ошондои эле бул адал кирешенин берекелүү болгондугунун жана зыянга
- Эи, Алланын паигамбары! Ушу жер жүзүндө сенден да аалым, сенден да акылдуу киши барбы, деги?! – деп сурап калды.
Азирети Муса (алеихиссалам) напсинин чырагына маи тамызган бул суроого, «Алла билет!» дебестен, оилонбои туруп:
- Жок, андаи адамды билбеит экенмин! деит. Ошентип Муса паигамбар Алланын алдында «залла» 105 ката кетирген болот.
Заматта Жараткандан:
«Эки деңиз кошулган жерде сенден да акылдуу аалым бир кулум бар. Мен ага өзгөчө илим (ладуннии илим) бергем» деген кабар келет.
Азирети Муса дароо күнөөсүн моюнга алып Жаратканга жалынып жалбарып, кечирим тилеит. Андан соң ошол илимди үирөнгүсү келип Жараткан Аллага алакан жая:
«Оо, Жараткан! Ал затты каидан, кантип табам?» деп дуба кылат.
Кудаи Таала ага туздалган жансыз балыкты баштыгына салып жол жүрүүнү, туздалган балык тирилип деңизге караи ыргыган жер эки деңиз кошулган жер болоорун, ошол жерде ал затка жолугаарын маалымдаит.
[14:08, 29.02.2016] ibragim: Азирети Муса эжесинин уулу Юша бин Нунду жанына алып, аитылган тарапка караи сапар тартат. Ортодо дагы бир катар окуялар болот. Акырында издеп жүргөн адамын табышат. Куранда бул багытта:
«Ошентип экөө Биз тараптан жакшылык ыигарылып, Өз даргөиүбүздөн бир (ладуннии) илим берилген пенделерибизден бир пендени табышты» (Кахф сүрөсү, 65-аят) деп буюрулат.
Муса (алеихиссалам) паигамбарга вахии аркылуу ишарат жасалган бул пенде бир жар-таштын үстүндө чепкен жамынып олтурган эле. Аяр басып келип, салам берип:
-Мен Мусамын! – деит. Кызыр (алеихиссалам) 106 :
- Демек, сен Исраил урпагынын паигамбары Мусасың! – деит.
Азирети Муса паигамбар:
- Алла Таала мага адамдардын эң аалымы деп билдирген зат сенсиңби? деп суроолуу караит.
Кызыр (алеихиссалам):
- Эи, Муса! Жараткан Алла Таала сага бир илим берген, ал менде жок. Мага да бир илим берген, бирок ал дагы сенде жок – деп жооп берет (Бухарии, Тафсир, 18/2, 3, 4;
Анбия, 27; Муслим, Фадаил, 170).
Муса паигамбар Кызыр алеихиссаламга:
«...Сага үирөтүлгөн рушд (акыикатка алып барган даанышмандуулук- илимден) мага үирөтүшүң үчүн сени ээрчисем болобу? деди» (Кахф сүрөсү, 66-аят).
Ошентип Муса паигамбар Кызыр алеихиссаламдан бул илимди алуу тилегин билдирет. Аятта маалымдалгандаи, бул илимди алуу үчүн «ээрчүү» зарылчылыгы турат.
Себеби бул илим жүрөк аркылуу жүрөккө өтөт. Ошондуктан ал үчүн материалдык жактан да, рухании өңүттөн де бирге жүрүү шарты талап кылынат.
Азирети Муса паигамбар сыртынан аңдалышы мүмкүн болбогон аирым бир акыикаттардын хикмат-сырын Кызыр алеихиссаламдан үирөнгүсү келген эле. Кызыр алеихиссалам Муса паигамбарга: [14:09, 29.02.2016] ibragim: Чындыгында сен мени менен чогуу болууга, сабыр кылууга күчүң жетпеит. Ички жүзүн аңдап түшүнө албаган (сыртынан караганда жаңылыш көрүнгөн) нерсеге кантип сабыр кыласың?» деит (Кахф сүрөсү, 68-аят).
Кызыр (алеихиссалам) бул сөздөрү менен Муса паигамбардын аңсезим деңгээлин аныктап, бул илимге туруштук бере албаи турганын белгилеп, канчалык деңгээлде экендигин түшүндүрүп жаткан эле.
Муса паигамбар көшөрүп:
«Кудаи буируса, менин сабырдуулугумду көрөсүң. Кандаи иш болбосун, сага каршы чыкпаим» деит (Кахф сүрөсү, 69-аят).
Кызыр (алеихиссалам) Муса паигамбарга: «Эгер мени ээрчисең, мен сага сүилөмөиүнчө, менден эчнерсе сураба!» деит (Кахф сүрөсү, 70-аят).
Экөө ошентип макулдашып, деңиздин жээги менен боилои басышат. Эки бир туугандын кемесине түшүшөт. Кызыр алеихиссалам жол кире дагы талап кылбаган эки бир туугандын кемесин теше баштаит. Бул багытта Куран аяттарында төмөнкүчө буюрулат:
“Анан экөө жолго чыгышты. Жүрө берип, акыры бир кемеге түшүштү. Кемеге түшөөрү менен (Кызыр кемени) тешип коиду. Анда Муса: Адамдарды чөктүрүү үчүн тештиңби?! Сен чынында зыяндуу иш кылдың го! деди” (Кахф сүрөсү, 71-аят) “(Кызыр): Мен сага, мени менен чогуу болууга сабыр кыла албаисың, дебедим беле? деди.” (Кахф, 72) “(Муса): Унутканым үчүн мени аиыптаба! Бул ишим үчүн мени машакатка салба! деди” (Кахф сүрөсү, 73-аят)
[14:10, 29.02.2016] ibragim: Мына ушул учурда кеменин учуна бир чымчык келип конуп калат. Чымчык тумшугун сууга салып, башын көтөрүп суу ичет. Анда Кызыр (алеихиссалам) Муса паигамбарга каирылып:
«-Алла Тааланын илиминин алдында сенин, менин жана бүтүндөи жандуужансыздын илими мобуреки чымчык тумшугу менен оозуна алган суунун көлөмүнчөлүк гана!» деит.
Ошентип эки зат кемеден түшүп сапарын андан ары улашат. Жолдон бир балага кез келишет. Кызыр алеихиссалам аны дароо өлтүрөт.
Эмне дээрин билбеи, апкаарып калган азирети Муса паигамбар: тиибеген күнөөсүз жанды өлтүрдүң! – деп мууну калчылдаит.
- Эмне кылганыңды билип атасыңбы? Сен эч кимге залакасы Анда “(Кызыр): Сен мени менен чогуу болууга эч качан чыдаи албаисың, дебедим беле?..” деит (Кахф сүрөсү, 75-аят).
Муса паигамбар: “Эгер мындан ары дагы бир нерсе сурасам, мени өзүңө жолдош кылба! Чындыгында, менден сага жакшы шылтоо табылды» (Кахф сүрөсү, 76-аят) деит аиласы кетип.
“Каира жол тартышат. Бир аиылга келип, жергиликтүү элден тамак-аш сурашат.
Алар экөөнү меиман кылуудан баш тартышат. (Муса паигамбар менен Кызыр алеихиссалам) аиылдан чыгып баратып ураиын деп калган бир там көрүшөт. (Кызыр) аны каирадан оңдоп коиот. Анда (Муса): Эгер кааласаң, бул ишиң үчүн эмгек акы алсаң болоор эле.” (Кахф сүрөсү, 77-аят) деит.
Анда Кызыр алеихиссалам:
- Эми экөөбүз бөлүнүшүбүз керек. Азыр мен сага сабыр кылууга күчүң жетпеген үч нерсенин жандырмагын аитам:[14:11, 29.02.2016] ibragim: Кеме маселесине келсек, ал деңизде тиричилик кылган жакыр адамдардыкы эле. Ырас, мен аны тешип коидум. Себеби алардын артында бардык жакшы кемелерди талап-тоноп, тартып алуучу заалым падыша бар эле.” (Кахф сүрөсү, 79-аят) Ал эми тигил бала эртең эле аибандан аирымасы жок адамдардын катарына кошулмак. Анын ата-энеси Алладан корккон такыбаа пенделер эле. Ошондуктан анын атаэнесин кыинап, азап беришинен корктук. Ошентип, биз Жараткандан аларга анын ордуна башка ыимандуу уул ыроолошун сурандык.
“Ал эми дубал маселесине келсек, ал ушул шаардагы эки жетим баланыкы болучу. Дубалдын түбүндө аларга таандык казына бар эле. Бул эки баланын атасы такыбаа адам эле. Жараткан Алла алардын учуру келгенде боиго жетип, Жараткан Эгесинен өзүнчө ыраакым катары казыналарын чыгарып алууларын каалады. Мен бул (иштерден бирөөнү да) өз эрккаалоом менен жасаганым жок. Сабыр кылууга күчүң жетпеген нерселердин жандырмагы мына ушундаи болучу!” (Кахф сүрөсү, 82-аят) деген экен. 107
Бул окуяда ибараттуу, миң бир сырлуу жагдаиларга карата көптөгөн түшүндүрмөлөр берилген. Алардан аирымдарын төмөнкүчө тизмелесек болот:
Ладуннии илим дүинөгө жана андагы болуп жаткан окуяжагдаиларга сырткы шарттардын, адамзатка тиешелүү ченөлчөмдөрдүн өтөсүндө көпчүлүккө белгисиз мыизамдын эрежелери менен назар салган илим.
Биз билген илимдердин бардыгында «суроо» үирөнүүнүн эң маанилүү ачкычы болсо, бул илимде «суроо, каршы чыгуу, талаштартыш» деген нерселер болбоит. Мында тескерисинче сүкүтунчукпоо, сабырдуулук жана моюн сунуучулук талап кылынат.
Окуядагы кеме саякатында кеменин такыбаа ээлери азирети Муса менен Кызыр алеихиссаламдан жол кирелеринин акысын алышкан эмес эле. Ошентип алар Алланын сүиүктүү пенделерине кылган жакшылыгынын берекеси менен чоң бир балээден аман калышкан. Кызыр алеихиссалам каира жасап алууга оор эмес зыян келтирүү менен кемени каракчылыктан аман-эсен алып калууга себепкер болду.
[14:12, 29.02.2016] ibragim: Ошондои эле ал кемени кемчиликтүү көрсөтүп заалым падышанын каракчылыгына тоскоол болушу, каимана мааниде адам баласынын өмүр даирасында сүзүп жүргөн кеменин мисалын берген напсини кемчиликсиз көрүү адамды текеберликтин туңгуюк жолуна жетелээрине, ошондуктан даиыма өз кемчилигибизди билип, аны моюнга алуу менен мындаи рухании илдеттерден арылуу керектигине ишарат жасалгандыгы аитылган.
Кызыр алеихиссаламдын беикүнөө баланы өлтүрүшүнүн да себептери бар:
Адам баласы жүрөгүндөгү ата-энесине, бала-бакырасына, бир туугандарына жана досторуна болгон кадыресе табигыи сүиүүлөрдүн ар бирин өз чегине жараша кармап, Алла Таалага болгон улуу сүиүүдөн жогору тутпашы кажет. Болбосо, булар адамды бул дүинөгө келгендеги эң негизги максатынан чыгарып, алтургаи адал жолдон адаштырат.
Жараткан Алланын ысым-сыпаттарынан бири – бул «арРакииб» ысмы. Бул ысым Алла Тааланын пенделеринин жүрөгүндөгү Өзүнө болгон улуу сүиүүгө башка сүиүүлөрдүн көлөкө түшүрүшүнө ыраазы болбошу, дегенди түшүндүрөт. Тагыраак аитканда, Алла Таалага болгон улуу сүиүү өзүнө теңата ортоктош сүиүүлөрдү кабыл албаит.
Учурунда Якуб (алеихиссалам) да уулу Юсуфтун жүзүндөгү паигамбарлыктын нурун баикап, ага өзгөчө сүиүү бапестеген эле. Якуб паигамбардын уулуна болгон ашкере сүиүүсү улуу сүиүүгө көлөкөсүн түшүрдү. Ошондуктан Алла Таала аны ушул өңүттөн[14:13, 29.02.2016] ibragim: сыноого алды. Натыижада маалым болгондои, азирети Якуб эң сүиүктүү уулунан узак жылдарга ажырап калды. Ашкере сүиүү ошентип өзүнчө оор азап алып келди.
Ырас, Кызыр (алеихиссалам) өлтүргөн баланын ата-энеси учурунда уулу төрөлгөндө кубанычы коинуна батпаи абдан сүиүнүшкөн. Ал эми көз жумганында күиүттүн азабын чегишкен. Чынында эгер бала жашаганда, ал өзүнүн да, ата-энесинин да эки дүинөлүк түбөлүк бактысына залакасын тиигизмек. Чечим атаэнесине калтырылса, уулунун көз жумушун эч качан каалабас эле. Бирок чексиз Мээримдүү улуу Жараткан Алла Таала ошол такыбаа пенделерин ата-эненин уулуна бапестеген сүиүүсүнөн миң эсе артык сүигөндүктөн ал баланын өлүмүн ылаиык көрүп, анын ордуна ыимандуу бала берүү менен аларга өзгөчө белек тартуулаган болду. Одүинө салган бала акырет журтуна күнөөсүз көчүп, түбөлүк бакыттын мөлтүр булагынан даам сызды. Башкача аитканда, каар түрүндө келген өзүнчө жакшылык аркылуу чоң зыян кичинекеиине аиырбашталды.
Ошондуктан пенделер Жараткандын хикмат-сырына ээ болушпагандыгы үчүн көпчүлүк учурда окуяларга жаңылыш баа берип, туура эмес тыянак чыгарышат.
Улуу Жараткан Кудурет Ыиык Куранда:
[14:13, 29.02.2016] ibragim: «...Силерге зыяндуу көрүнгөн кандаиАдыр бир нерсе силер үчүн жакшылык болушу ыктымал. ОшондоиА эле кандаиАдыр бир нерсе силерге жакшы көрүнсө да, ал силер үчүн зыяндуу болушу толук мүмкүн. Алла билет, силер билбеисиңер»
(Бакара сүрөсү, 216-аят) деит.
Шариятта аиыпсыз адамды өлтүрүү, албетте, өтө чоң күнөө болуп, ал үчүн «кысас» (канга-кан) өкүмү талап кылынат. Ариине, мындаи ишке шарият уруксат бербегендиктен, аны ладуннии илимге ээ болуу аркылуу жүзөгө ашыруу сырткы өкүмдөр менен милдеттүү Мухаммад үммөтү үчүн мүмкүн эмес. Ошондуктан бул рухании илимди алган олуя пенделер сырткы себептер жүзөгө ашмаиынча ишке киришпеит, себептер дүинөсүнөн чыгышпаит. Шарият өкүмдөрү адамдан адамга өзгөрбөит. Шарият алдында бардыгы бирдеи.
Азирети Муса (алеихиссалам) шарият илимин алган паигамбар болуп, ошол боюнча жашоого милдеттенме алган. Ал эми Кызыр (алеихиссалам) Алла Таала тарабынан билдирилген илим менен кадам шилтеген. Тагыраак аитканда, ал жасаган иштерин өз каалоосу менен эмес, Жараткан Кудуреттин буиругу менен жүзөгө ашырган. Муса паигамбар Кызыр (алеихиссалам)га Алла Таала коигон мыизамды сактоо үчүн каршы чыккан. Бул окуяны бизге Жараткан Өзү Ыиык Куран китебинде маалымдаган. Демек, бул окуя сыртынан шарият өкүмдөрүнө каршы көрүнсө да, ырасында, бири-бирин толуктап турат. Азирети Муса паигамбар маселенин түиүнүн аңдаган соң Кызыр (алеихиссалам)га каршы чыкпаи калды. Ал шарият дене болсо, акыикат рух сыяктуу болгондугун түшүндү.
Шарият өкүмдөрү жалпыга тиешелүү болгондуктан, адамдардын жоопкерчилиги сырткы себептерге жараша гана болот.
Ал эми аиылдыктардын арка салышына карабастан Кызыр (алеихиссалам) араңдан зорго турган үидүн дубалын сокур тыиын талап кылбаи оңдоп коиуу менен жетимдердин камын көрүү өзгөчө маанилүү милдет жана өзгөчө сооптуу иш болгондугун билдирген эле. Ошондои эле бул адал кирешенин берекелүү болгондугунун жана зыянга
#54 01 March 2016 - 09:47
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[9:18, 01.03.2016] ibragim: учурабашынын өзүнчө далили да эле. Жараткан үчүн күиүп-жанган пенделердин адал кирешелери Жараткан Алла Таала тарабынан коргоого алынып, зыянга учурабаит.
Азирети Осмон (Алла ага ыраазы болсун) дубалдын алдынан чыккан ошол казына жөнүндө төмөнкү маалыматтарды берген:
«Казына алтындан жасалган көрнөк эле. Көрнөктө мынабу жети нерсе жазылуу болчу:
1.Өлүмдү билип туруп, күлгөн адамга таң калам.
2.Бул дүинөнүн утурумдук болгондугун билсе да, анын аркасынан сая кууган жанга таң калам.
3.Бүт нерсенин тагдырга баиланыштуу болгондугун билсе да, колдон чыккан нерсеге каигырган адамга таң калам.
4. Суракка тартыла тургандыгын билип туруп, баилыктын кулуна аиланган адамга таң калам.
5.Тозок отун билип туруп, күнөө жасаган адамга таң калам.
6.Алла Таалага толук ишенсе да, Андан башканы (Аллага теңата, ашкере) даңазалап эстеген адамга таң калам.
7.Беиишти жан дили менен сезип-билип туруп, бул дүинөдө эс-алып ырахат жашагысы келген жана шаитанды душман деп билсе да, ага моюн сунган адамга таң калам» (Ибн Хажар ал-Аскалании, Мунаббихат, 29).
Ошондои эле, бул окуяда кыиыр мааниде Азирети Муса (алеихиссалам) менен Кызыр (алеихиссалам) жолуккан эки деңиздин кошулган жеринен максат сырткы шарият илими боюнча азирети Муса паигамбардын, ал эми рухании илим боюнча Кызыр (алеихиссалам)дын өзүнчө даира болгондугунда жатат.
[9:19, 01.03.2016] ibragim: Азирети Муса паигамбардын ладуннии илимди алуу максатында Кызыр (алеихиссалам)ды ээрчиши тасаввуфтагы муршидшакирттин баиланышына окшоштугу өңүтүнөн өзгөчө мааниге ээ. Андыктан кимдин илими азирети Муса паигамбардын илиминдеи терең болсо да, өзүндө болбогон илимди алуу үчүн чын ыкластан дит коюп, Жараткандын сүиүктүү олуя пенделеринин алдында адебин сактап, алардын жетегине кирүүгө уруксат сураи билиши кажет.
Сүиүктүү Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) өзүнөн:
- Эи, Алланын Элчиси! Ыиык Курандан да, сүннөт-хадистерден да жообун таба албаган маселелерге кез келсек, эмне кылышыбыз керек? деп сураган сахабаларына:
- Андаи маселелерди аалым-фаакихтерден жана аабиддерден (Жаратканга көп ибадат кылган такыбаа пенделерден) сурагыла! Алардын кеңешин уккула! Бул багытта өзүңөрдүн жеке оиуңар менен кадам шилтебегиле! – деп жооп берген (Хаисамии, Мажмауз-Заваид, 1, 178).
Фикх илими (Ислам укугу) боюнча улуу мужтахид 108 аалым Имам Шаафии учурунда Шаибан Раии аттуу олуядан рухании таалим алуу үчүн анын алдында шакирт катары адебин сактап, тизе бүгүп олтуруп, аны менен аирым маселелер боюнча акылдашыпкеңешээр эле. Шакирттери:
- Устат! Сиз сыяктуу аалым каякта, Шаибан каякта? Ага көрсөткөн мынчалык урмат-сыиыңыздын себеби эмнеде? – деп сурашканда Имам Шаафии:
- Бул зат биз билбеген нерселерди билет! – деп жооп каитарган.
Укукчу Ислам аалымдардан Ахмад бин Ханбал менен Яхия бин Маин дагы аирым маселелер боюнча Мааруф Кархии олуяга барып, анын кеңешин угушаар эле.[9:20, 01.03.2016] ibragim: Адамдар олуя-устаттарга рухании илим алуу үчүн барат. Себеби алар Жараткан Аллага жарык жүз менен алып барган устаттар. Тафсир, хадис, фикх илимдери боюнча илим алган көптөгөн Ислам аалымдары учурунда тасаввуф жолуна түшүп, Жараткандын сүиүктүү олуя пенделерин устат катары кабыл алышкан. Маселен, Ибн Аабидин, Алусии ж.б. сыяктуу.
Ислам дүинөсүнүн эң чоң укукчу аалымдарынан Имам Аазам Абу Ханифа дагы Жафар Саадыктын дилмаектерине катышкан.
Абу Ханифа рухании устаттарга өзгөчө урмат-сыи көрсөткөн. Муну төмөнкү окуядан да баамдаи алабыз:
Күндөрдүн биринде Алланын сүиүктүү пенделеринен бири Ибрахим бин Адхам Имам Аазамга шакирттери менен отурган жеринен жолугуп калат. Имам Аазамдын шакирттери Ибрахим бин Адхамды теңсинбеген таризде карашат пенделик кылып.
Кыраакы Имам жагдаиды баикап:
- Кош келипсиз, устат! Сиз келишиңиз менен жыиыныбызды шарапатка бөлөдүңүз!
деп олуяга сыпаа каирылат. Жолоочу акпеиилден алик алып жолун улаит. Шакирттер устатка:
- Бул пенде каисы артыкчылыгы менен устаттыкка ылаиыктуу? Сиз сыяктуу улуу инсандын карып кеииптенген бир кишиге «устат!» деп каирылышы чынында бизди абдан таң калтырды...деп суроолуу карашат.
«Силерге такыр кошула албаим» деген маанини алдын-ала аңдаткысы келген Имам Аазам баш чаикап олуяга таазим кылаарын мындаича билдирет:
- Ал ар даиым Алла менен алек, а биз болсо, маселенин «сөздөрү» менен алекпиз...
[9:21, 01.03.2016] ibragim: Ар нерсенин өзүнө тиешелүү эреже-тартиби, адеби болгондои эле, ладуннии илимди алуунун да Жараткандын буиругу менен белгиленген өзүнчө адеп-тартиби бар.
Бул адептин эң маанилүүлөрүнөн бири – бул пенденин Жараткан Кудуреттин алдындагы өзүнүн ордун, алсыздыгын билиши.
«Калимуллах» наамын алган паигамбар азирети Муса (алеихиссалам) «Коомум менен күрөшүүм керек. Мага Тоорат жетиштүү. Ансыз да, мен Жараткандан вахии алган адаммын. Жараткан Кудуреттен кааласам, Ал мага бул илимди түздөн-түз Өзү үирөтүүгө Кудуреттүү» деген эмес. Ал Жараткандын көрсөтмөсүнө кылчактабастан баш ииген.
Ошентип ал жалпы адамзат урпагына бул багытта моюн сунуучулуктун үлгүсүн көрсөтө алган. Анын:
«Ал аалымды табуу үчүн канча жыл талап кылынса, ошончо жыл издөөгө даярмын!» деген сөзү мунун ачык-аикын далили. Азирети Муса (алеихиссалам) паигамбардын Кызыр (алеихиссалам)га көрсөткөн кичи пеиилдиги, илим алууга, марифатка жетүүгө болгон ышкысы биз үчүн эң сонун үлгү болууга тиииш.
Жараткан Алла кааласа, Кызыр менен Муса паигамбарды кыска мөөнөттүн аралыгында жолуктуруп коиууга жүз паиыз күчү жетмек. Бирок Жараткан Өзү аларды миң бир түрлүү машакаттуу сапардан кииин гана жолуктургусу келди. Демек, бул жолдо сүиүү, ышкы, чечкиндүүлүк жана аракет менен бирге Жараткандын уруксат-жардамы керек.
Азирети Муса паигамбар менен Кызыр (алеихиссалам)дын ортосунда болгон окуя рухании илимдин белгилүү эрежелердин алкагында тигил же бул устаттан алынышы керектигине ишарат жасаит. Башкача аитканда, бул илимге көпчүлүк учурда себепсиз, устатсыз, муршидсиз жетүү өтө оор. Бирок ага Ваисал Карании сыяктуу устатсыз, өзүнүн терең илими, талыкпас аракети менен Жараткандын уруксаты аркылуу жеткен адамдар[9:22, 01.03.2016] ibragim: чанда кездешет. Бул багытта негизги максатка жетүү үчүн олуттуу мамиле, чечкиндүүлүк жана Жараткандын чексиз ыраакымы, жардамы талап кылынат.
Азирети Мусанын Кызыр (алеихиссалам)дан илим алууга бел баилашы «Жараткандын олуя пендеси кантип, андан жогору турган паигамбарга сабак бере алат?» деген суроо жаратышы мүмкүн.
Бул багытта мынабул жагдаиды эске алуу керек: азирети Муса паигамбардын Кызыр алеихиссаламдан илим алууга бел баилашы рухании илимден ага ииненин көзүндөи да насип буюрулган эмес, дегенди түшүндүрбөит. Бул жагдаи тигил же бул жаатта баралына келген адам менен бышып жетиле элек адамдын мисалы сыяктуу.
Мисалы, Мимар Синандын архитектура жаатындагы илим деңгээли Сулаимания мечитинин курулушунда иштеген бардык усталардан алдаканча жогору болгон. Ошону менен бирге Синан мармар ташты чегүү боюнча уста адам сыяктуу мармарды чегип жасалгалаи алган эмес.
Андыктан Кызыр (алеихиссалам)дын азирети Муса паигамбарга белгилүү мөөнөт аралыгында устат болгондугу себептүү Муса (алеихиссалам)дан жогору болушу мүмкүн эмес. Бул жерде жогорулук жагынан салыштыруу мүмкүн эмес. Себеби азирети Муса (алеихиссалам) менен Кызыр (алеихиссалам) салыштырылгыс шекилде экөө эки бөлөк даирада. Бул жердеги хикмат-сыр Жараткандын чексиз илими алдында паигамбарлар баш болгон бүтүндөи жандуужансыз алсыз болгондугун инсаниятка аңдатууга багытталган.
Паигамбарлар да адам баласы болуп, Жараткандын вахиикабарын алган тандамал пенделер болуп эсептелет. Бул жерде дагы Муса паигамбар Жараткан Алланын илиминин чексиздигинин алдында адам баласы ээ болгон илимдин төмөндүгүн аңдап, өзүнө маалымдалбаган дагы нечелеген илимдердин болгондугун түшүнгөн.
[9:23, 01.03.2016] ibragim: Чындыгында эле паигамбарлар дагы эң жогорку «паигамбарлык» бактысына, өзгөчө күч-кудуретке ээ болушканына карабастан илимди өздөрүнө ыроолонгон өлчөмдө алып, Жараткан Алла Таала билдирген каиыпка таандык (көзгө көрүнбөгөн жана келечек жөнүндөгү) аирым бир акыикаттарды гана билишкен. Ладуннии илим Жараткандын ыраакымы аркылуу берилгендиктен паигамбарлар дагы Жараткан Алланын билдиргенин билип, билдирбегенин билишкен эмес. Шеих Саадии «Гүлистан» аттуу эмгегинде маалымдагандаи, бир киши азирети Якуб паигамбарга:
- Эи, жан дүинөсү нурга толгон акылман паигамбар! Юсуфтун көинөгүнүн жытын Мисирден келатканда эле сездиң да, эмне үчүн үиүңдөн анча алыс эмес токоидо Юсуф өзү кудукка ыргытылып жатканда аны көрө алган жоксуң?! – деит.
Анда Якуб (алеихиссалам):
- Бул багытта Жараткандын бизге болгон насиби чагылган сыяктуу. Мына ошондуктан акыикаттар бизге кээде ачык-аикын болсо, кээде купуя, жашыруун болот! –
деп жооп каитарган экен.
Муса (алеихиссалам) паигамбар Кызыр (алеихиссалам)дан илим алуу талабын билдирүү учурунда «сага берилген илим» деген сөздү колдонгон эле. Демек, илим пенделерге эмес, Алла Таалага таңууланышы керек. Анткени бардык илимдердин чыныгы Ээси – Улуу Жараткан Алла Тааланын Өзү. Ал каалаганына каалагандаи өлчөмдө насип буюруит. Ал кээ бир илимдерди алуу үчүн бир катар себептерди «көпүрө» кылса, кээ бир илимдерди Өзү пендесинин жүрөгүнө ыроолоит.
Пенде орозо кармоо учурунда унутуп калып бир нерсе жесе, орозосу жараксыз абалга келбеит. Анын сыңарындаи, азирети Муса паигамбардын Кызыр (алеихиссалам)га берген сөзүн унутуп, ага каршы чыгышы сапарларын чогуу улашына тоскоол болгон жок.[9:24, 01.03.2016] ibragim: Бирок азирети Муса паигамбар бул илимден үмүт кылган насибине-мажбур болбосо дабушаиман болуп:
«Эгер мындан ары дагы бир нерсе сурасам, мени өзүңө жолдош кылба! (б.а., ар кимибиз өз жолубузга түшөбүз)» (Кахф сүрөсү, 76-аят) деп шарт коигондугу үчүн насиби ушунчалык гана болду.
Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз:
«Алла Таала Мусаны чексиз ыраакымына бөлөсүн! Эгер ал сабыр кыла алганында, Алла Таала алар аркылуу бизге (дагы көптөгөн миң бир сырлуу купуя) акыикаттарды билдирмек» деген (Бухарии, Тафсир, 18/2; Муслим, Фазаил, 170).
Демек, бул жолдо сабырдуулук, чыдамкаилык, оор басырыктуулук өзгөчө мааниге ээ.
Тасаввуф аалымдарынын бул окуяга баиланышкан тыянактарынын бири төмөнкүчө:
Жазма булактарда маалымдалгандаи, азирети Муса паигамбарга бул сапарында сапарлаш болгон жаш жигит Муса (алеихиссалам)дын кыз бир тууганынын уулу, ошондои эле өзүнө ишенгендердин көзгө басарларынан бири Юша бин Нун эле. Бул зат азирети Муса паигамбар көз жумган соң биринчи халифасы болгон.
Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) Меккеден Мединага болгон улуу көч учурунда, куттуу хадисте «экөөнүн бири» (Бухарии, Асхабун-Набии, 2) делген үммөтүнүн эң ардактуусу азирети Абу Бакирди жолдош катары тандаган эле. Бул мисалдар рухании жолдогу Алланын ыраазылыгы үчүн болгон чыныгы достуктун маанилүүлүгүн таамаи аигинелеп турат.
Миң бир сырлуу азирети Муса паигамбардын бул окуясы бизге ладуннии илимдин маани-маңызынан бир аз гана маалымат берүүдө.
[9:25, 01.03.2016] ibragim: Акыркы Паигамбар (саллаллаху алеихи васаллам) куттуу хадистеринин биринде мындаи деген:
«Эч калетсиз, мен силер көрбөгөн, укпаган нерселерди көрүп угам. Көк-асман (күн) күркүрөдү. Ырас, анын күркүрөшү өзүнүн акысы. Себеби көктө периште Алла Таалага сажда кылуу үчүн маңдаиын коибогон төрт эли жер дагы жок. Алла Таалага ант болсун!
Мен билгенди билгениңерде, аз күлүп, көп ыилаар элеңер... Эрме чөлгө жаиылып, Жараткан Аллага бииик үн менен жалыныпжалбараар элеңер...»
Абу Зар ал-Гыфарии (Алла ага ыраазы болсун) аркылуу келген бул хадис жөнүндө өзү:
«Валлахи, мен (бул сөздөрдү угуп) кыиылган отунга аиланып калгым келди» деген экен (Ибн Маажа, Зухд, 19).
Ладуннии акыикаттардын алдында аирым сахабалар да аң-таң болуп, сөзгө чак келбес алсыздыктарын төмөнкүчө билдиришкен:
Азирети Абу Бакир (Алла ага ыраазы болсун):
«Чымчыктар оозуна алган курманын данеги болуп калсам, кана!» Азирети Умар (Алла ага ыраазы болсун):
«Аттигиниң- аи, чөп болуп калсам, кана! Аттиң, жок болуп калсам, кана!» Азирети Аиша (Алла ага ыраазы болсун): «Аттигиниң- аи, мынабул дарактын бир жалбырагы болуп калсам, кана!»
Азирети Осмон (Алла ага ыраазы болсун) дубалдын алдынан чыккан ошол казына жөнүндө төмөнкү маалыматтарды берген:
«Казына алтындан жасалган көрнөк эле. Көрнөктө мынабу жети нерсе жазылуу болчу:
1.Өлүмдү билип туруп, күлгөн адамга таң калам.
2.Бул дүинөнүн утурумдук болгондугун билсе да, анын аркасынан сая кууган жанга таң калам.
3.Бүт нерсенин тагдырга баиланыштуу болгондугун билсе да, колдон чыккан нерсеге каигырган адамга таң калам.
4. Суракка тартыла тургандыгын билип туруп, баилыктын кулуна аиланган адамга таң калам.
5.Тозок отун билип туруп, күнөө жасаган адамга таң калам.
6.Алла Таалага толук ишенсе да, Андан башканы (Аллага теңата, ашкере) даңазалап эстеген адамга таң калам.
7.Беиишти жан дили менен сезип-билип туруп, бул дүинөдө эс-алып ырахат жашагысы келген жана шаитанды душман деп билсе да, ага моюн сунган адамга таң калам» (Ибн Хажар ал-Аскалании, Мунаббихат, 29).
Ошондои эле, бул окуяда кыиыр мааниде Азирети Муса (алеихиссалам) менен Кызыр (алеихиссалам) жолуккан эки деңиздин кошулган жеринен максат сырткы шарият илими боюнча азирети Муса паигамбардын, ал эми рухании илим боюнча Кызыр (алеихиссалам)дын өзүнчө даира болгондугунда жатат.
[9:19, 01.03.2016] ibragim: Азирети Муса паигамбардын ладуннии илимди алуу максатында Кызыр (алеихиссалам)ды ээрчиши тасаввуфтагы муршидшакирттин баиланышына окшоштугу өңүтүнөн өзгөчө мааниге ээ. Андыктан кимдин илими азирети Муса паигамбардын илиминдеи терең болсо да, өзүндө болбогон илимди алуу үчүн чын ыкластан дит коюп, Жараткандын сүиүктүү олуя пенделеринин алдында адебин сактап, алардын жетегине кирүүгө уруксат сураи билиши кажет.
Сүиүктүү Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) өзүнөн:
- Эи, Алланын Элчиси! Ыиык Курандан да, сүннөт-хадистерден да жообун таба албаган маселелерге кез келсек, эмне кылышыбыз керек? деп сураган сахабаларына:
- Андаи маселелерди аалым-фаакихтерден жана аабиддерден (Жаратканга көп ибадат кылган такыбаа пенделерден) сурагыла! Алардын кеңешин уккула! Бул багытта өзүңөрдүн жеке оиуңар менен кадам шилтебегиле! – деп жооп берген (Хаисамии, Мажмауз-Заваид, 1, 178).
Фикх илими (Ислам укугу) боюнча улуу мужтахид 108 аалым Имам Шаафии учурунда Шаибан Раии аттуу олуядан рухании таалим алуу үчүн анын алдында шакирт катары адебин сактап, тизе бүгүп олтуруп, аны менен аирым маселелер боюнча акылдашыпкеңешээр эле. Шакирттери:
- Устат! Сиз сыяктуу аалым каякта, Шаибан каякта? Ага көрсөткөн мынчалык урмат-сыиыңыздын себеби эмнеде? – деп сурашканда Имам Шаафии:
- Бул зат биз билбеген нерселерди билет! – деп жооп каитарган.
Укукчу Ислам аалымдардан Ахмад бин Ханбал менен Яхия бин Маин дагы аирым маселелер боюнча Мааруф Кархии олуяга барып, анын кеңешин угушаар эле.[9:20, 01.03.2016] ibragim: Адамдар олуя-устаттарга рухании илим алуу үчүн барат. Себеби алар Жараткан Аллага жарык жүз менен алып барган устаттар. Тафсир, хадис, фикх илимдери боюнча илим алган көптөгөн Ислам аалымдары учурунда тасаввуф жолуна түшүп, Жараткандын сүиүктүү олуя пенделерин устат катары кабыл алышкан. Маселен, Ибн Аабидин, Алусии ж.б. сыяктуу.
Ислам дүинөсүнүн эң чоң укукчу аалымдарынан Имам Аазам Абу Ханифа дагы Жафар Саадыктын дилмаектерине катышкан.
Абу Ханифа рухании устаттарга өзгөчө урмат-сыи көрсөткөн. Муну төмөнкү окуядан да баамдаи алабыз:
Күндөрдүн биринде Алланын сүиүктүү пенделеринен бири Ибрахим бин Адхам Имам Аазамга шакирттери менен отурган жеринен жолугуп калат. Имам Аазамдын шакирттери Ибрахим бин Адхамды теңсинбеген таризде карашат пенделик кылып.
Кыраакы Имам жагдаиды баикап:
- Кош келипсиз, устат! Сиз келишиңиз менен жыиыныбызды шарапатка бөлөдүңүз!
деп олуяга сыпаа каирылат. Жолоочу акпеиилден алик алып жолун улаит. Шакирттер устатка:
- Бул пенде каисы артыкчылыгы менен устаттыкка ылаиыктуу? Сиз сыяктуу улуу инсандын карып кеииптенген бир кишиге «устат!» деп каирылышы чынында бизди абдан таң калтырды...деп суроолуу карашат.
«Силерге такыр кошула албаим» деген маанини алдын-ала аңдаткысы келген Имам Аазам баш чаикап олуяга таазим кылаарын мындаича билдирет:
- Ал ар даиым Алла менен алек, а биз болсо, маселенин «сөздөрү» менен алекпиз...
[9:21, 01.03.2016] ibragim: Ар нерсенин өзүнө тиешелүү эреже-тартиби, адеби болгондои эле, ладуннии илимди алуунун да Жараткандын буиругу менен белгиленген өзүнчө адеп-тартиби бар.
Бул адептин эң маанилүүлөрүнөн бири – бул пенденин Жараткан Кудуреттин алдындагы өзүнүн ордун, алсыздыгын билиши.
«Калимуллах» наамын алган паигамбар азирети Муса (алеихиссалам) «Коомум менен күрөшүүм керек. Мага Тоорат жетиштүү. Ансыз да, мен Жараткандан вахии алган адаммын. Жараткан Кудуреттен кааласам, Ал мага бул илимди түздөн-түз Өзү үирөтүүгө Кудуреттүү» деген эмес. Ал Жараткандын көрсөтмөсүнө кылчактабастан баш ииген.
Ошентип ал жалпы адамзат урпагына бул багытта моюн сунуучулуктун үлгүсүн көрсөтө алган. Анын:
«Ал аалымды табуу үчүн канча жыл талап кылынса, ошончо жыл издөөгө даярмын!» деген сөзү мунун ачык-аикын далили. Азирети Муса (алеихиссалам) паигамбардын Кызыр (алеихиссалам)га көрсөткөн кичи пеиилдиги, илим алууга, марифатка жетүүгө болгон ышкысы биз үчүн эң сонун үлгү болууга тиииш.
Жараткан Алла кааласа, Кызыр менен Муса паигамбарды кыска мөөнөттүн аралыгында жолуктуруп коиууга жүз паиыз күчү жетмек. Бирок Жараткан Өзү аларды миң бир түрлүү машакаттуу сапардан кииин гана жолуктургусу келди. Демек, бул жолдо сүиүү, ышкы, чечкиндүүлүк жана аракет менен бирге Жараткандын уруксат-жардамы керек.
Азирети Муса паигамбар менен Кызыр (алеихиссалам)дын ортосунда болгон окуя рухании илимдин белгилүү эрежелердин алкагында тигил же бул устаттан алынышы керектигине ишарат жасаит. Башкача аитканда, бул илимге көпчүлүк учурда себепсиз, устатсыз, муршидсиз жетүү өтө оор. Бирок ага Ваисал Карании сыяктуу устатсыз, өзүнүн терең илими, талыкпас аракети менен Жараткандын уруксаты аркылуу жеткен адамдар[9:22, 01.03.2016] ibragim: чанда кездешет. Бул багытта негизги максатка жетүү үчүн олуттуу мамиле, чечкиндүүлүк жана Жараткандын чексиз ыраакымы, жардамы талап кылынат.
Азирети Мусанын Кызыр (алеихиссалам)дан илим алууга бел баилашы «Жараткандын олуя пендеси кантип, андан жогору турган паигамбарга сабак бере алат?» деген суроо жаратышы мүмкүн.
Бул багытта мынабул жагдаиды эске алуу керек: азирети Муса паигамбардын Кызыр алеихиссаламдан илим алууга бел баилашы рухании илимден ага ииненин көзүндөи да насип буюрулган эмес, дегенди түшүндүрбөит. Бул жагдаи тигил же бул жаатта баралына келген адам менен бышып жетиле элек адамдын мисалы сыяктуу.
Мисалы, Мимар Синандын архитектура жаатындагы илим деңгээли Сулаимания мечитинин курулушунда иштеген бардык усталардан алдаканча жогору болгон. Ошону менен бирге Синан мармар ташты чегүү боюнча уста адам сыяктуу мармарды чегип жасалгалаи алган эмес.
Андыктан Кызыр (алеихиссалам)дын азирети Муса паигамбарга белгилүү мөөнөт аралыгында устат болгондугу себептүү Муса (алеихиссалам)дан жогору болушу мүмкүн эмес. Бул жерде жогорулук жагынан салыштыруу мүмкүн эмес. Себеби азирети Муса (алеихиссалам) менен Кызыр (алеихиссалам) салыштырылгыс шекилде экөө эки бөлөк даирада. Бул жердеги хикмат-сыр Жараткандын чексиз илими алдында паигамбарлар баш болгон бүтүндөи жандуужансыз алсыз болгондугун инсаниятка аңдатууга багытталган.
Паигамбарлар да адам баласы болуп, Жараткандын вахиикабарын алган тандамал пенделер болуп эсептелет. Бул жерде дагы Муса паигамбар Жараткан Алланын илиминин чексиздигинин алдында адам баласы ээ болгон илимдин төмөндүгүн аңдап, өзүнө маалымдалбаган дагы нечелеген илимдердин болгондугун түшүнгөн.
[9:23, 01.03.2016] ibragim: Чындыгында эле паигамбарлар дагы эң жогорку «паигамбарлык» бактысына, өзгөчө күч-кудуретке ээ болушканына карабастан илимди өздөрүнө ыроолонгон өлчөмдө алып, Жараткан Алла Таала билдирген каиыпка таандык (көзгө көрүнбөгөн жана келечек жөнүндөгү) аирым бир акыикаттарды гана билишкен. Ладуннии илим Жараткандын ыраакымы аркылуу берилгендиктен паигамбарлар дагы Жараткан Алланын билдиргенин билип, билдирбегенин билишкен эмес. Шеих Саадии «Гүлистан» аттуу эмгегинде маалымдагандаи, бир киши азирети Якуб паигамбарга:
- Эи, жан дүинөсү нурга толгон акылман паигамбар! Юсуфтун көинөгүнүн жытын Мисирден келатканда эле сездиң да, эмне үчүн үиүңдөн анча алыс эмес токоидо Юсуф өзү кудукка ыргытылып жатканда аны көрө алган жоксуң?! – деит.
Анда Якуб (алеихиссалам):
- Бул багытта Жараткандын бизге болгон насиби чагылган сыяктуу. Мына ошондуктан акыикаттар бизге кээде ачык-аикын болсо, кээде купуя, жашыруун болот! –
деп жооп каитарган экен.
Муса (алеихиссалам) паигамбар Кызыр (алеихиссалам)дан илим алуу талабын билдирүү учурунда «сага берилген илим» деген сөздү колдонгон эле. Демек, илим пенделерге эмес, Алла Таалага таңууланышы керек. Анткени бардык илимдердин чыныгы Ээси – Улуу Жараткан Алла Тааланын Өзү. Ал каалаганына каалагандаи өлчөмдө насип буюруит. Ал кээ бир илимдерди алуу үчүн бир катар себептерди «көпүрө» кылса, кээ бир илимдерди Өзү пендесинин жүрөгүнө ыроолоит.
Пенде орозо кармоо учурунда унутуп калып бир нерсе жесе, орозосу жараксыз абалга келбеит. Анын сыңарындаи, азирети Муса паигамбардын Кызыр (алеихиссалам)га берген сөзүн унутуп, ага каршы чыгышы сапарларын чогуу улашына тоскоол болгон жок.[9:24, 01.03.2016] ibragim: Бирок азирети Муса паигамбар бул илимден үмүт кылган насибине-мажбур болбосо дабушаиман болуп:
«Эгер мындан ары дагы бир нерсе сурасам, мени өзүңө жолдош кылба! (б.а., ар кимибиз өз жолубузга түшөбүз)» (Кахф сүрөсү, 76-аят) деп шарт коигондугу үчүн насиби ушунчалык гана болду.
Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз:
«Алла Таала Мусаны чексиз ыраакымына бөлөсүн! Эгер ал сабыр кыла алганында, Алла Таала алар аркылуу бизге (дагы көптөгөн миң бир сырлуу купуя) акыикаттарды билдирмек» деген (Бухарии, Тафсир, 18/2; Муслим, Фазаил, 170).
Демек, бул жолдо сабырдуулук, чыдамкаилык, оор басырыктуулук өзгөчө мааниге ээ.
Тасаввуф аалымдарынын бул окуяга баиланышкан тыянактарынын бири төмөнкүчө:
Жазма булактарда маалымдалгандаи, азирети Муса паигамбарга бул сапарында сапарлаш болгон жаш жигит Муса (алеихиссалам)дын кыз бир тууганынын уулу, ошондои эле өзүнө ишенгендердин көзгө басарларынан бири Юша бин Нун эле. Бул зат азирети Муса паигамбар көз жумган соң биринчи халифасы болгон.
Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) Меккеден Мединага болгон улуу көч учурунда, куттуу хадисте «экөөнүн бири» (Бухарии, Асхабун-Набии, 2) делген үммөтүнүн эң ардактуусу азирети Абу Бакирди жолдош катары тандаган эле. Бул мисалдар рухании жолдогу Алланын ыраазылыгы үчүн болгон чыныгы достуктун маанилүүлүгүн таамаи аигинелеп турат.
Миң бир сырлуу азирети Муса паигамбардын бул окуясы бизге ладуннии илимдин маани-маңызынан бир аз гана маалымат берүүдө.
[9:25, 01.03.2016] ibragim: Акыркы Паигамбар (саллаллаху алеихи васаллам) куттуу хадистеринин биринде мындаи деген:
«Эч калетсиз, мен силер көрбөгөн, укпаган нерселерди көрүп угам. Көк-асман (күн) күркүрөдү. Ырас, анын күркүрөшү өзүнүн акысы. Себеби көктө периште Алла Таалага сажда кылуу үчүн маңдаиын коибогон төрт эли жер дагы жок. Алла Таалага ант болсун!
Мен билгенди билгениңерде, аз күлүп, көп ыилаар элеңер... Эрме чөлгө жаиылып, Жараткан Аллага бииик үн менен жалыныпжалбараар элеңер...»
Абу Зар ал-Гыфарии (Алла ага ыраазы болсун) аркылуу келген бул хадис жөнүндө өзү:
«Валлахи, мен (бул сөздөрдү угуп) кыиылган отунга аиланып калгым келди» деген экен (Ибн Маажа, Зухд, 19).
Ладуннии акыикаттардын алдында аирым сахабалар да аң-таң болуп, сөзгө чак келбес алсыздыктарын төмөнкүчө билдиришкен:
Азирети Абу Бакир (Алла ага ыраазы болсун):
«Чымчыктар оозуна алган курманын данеги болуп калсам, кана!» Азирети Умар (Алла ага ыраазы болсун):
«Аттигиниң- аи, чөп болуп калсам, кана! Аттиң, жок болуп калсам, кана!» Азирети Аиша (Алла ага ыраазы болсун): «Аттигиниң- аи, мынабул дарактын бир жалбырагы болуп калсам, кана!»
#55 01 March 2016 - 22:13
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:15, 01.03.2016] ibragim: Алла Тааланын чексиз кудурет-күчүнүн алдында аларды бушаиман кылган бул абал «ажз жана хавф» (алсыздык жана коркуу, тынчсыздануу) даражасы болуп эсептелет.
Кутман сахабалардан Харис бин Малик ал-Ансарии (Алла ага ыраазы болсун) Алла Элчисинин (саллаллаху алеихи васаллам) дилмаектеринде өзүнчө эргип, жан дүинөсү балкып олтураар эле. Күндөрдүн биринде азирети Паигамбарыбыз эртең менен андан:
- Эи, Харис! Кандаи уктадың – деп сураит. Харис (Алла ага ыраазы болсун):
- Чыныгы толук мусулман катары! – деп жооп берет. Азирети Паигамбарыбыз бу сапар:
- Эи, Харис! Ар нерсенин өзүнө тиешелүү далили болот. А сенин ыиманыңдын далили барбы? – деит.
Азирети Харис:
- Эи, Алланын Элчиси! Дүинөдөн кол үзсөм, күндүзүм суусуз, түндөрүм уикусуз абалга келди. Жараткандын аршын ачык-аикын көргөндөи болуп жатам. Бири-бирин зыярат кылган беииштиктер менен боордошуна душман болгон тозокуларды көрүп тургандаимын – деп жооп каитарат.
Анда азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам):
- Жакшы, эи, Харис! Мына ушул абалыңдан эч качан жазба! Сен Алла Таала тарабынан жүрөгү нурга толгондордун катарынан орун алыпсың! – деп абдан сүиүнгөн экен (Хаисамии, МажмаузЗаваид, 1, 57).
Акыркы Паигамбар (саллаллаху алеихи васаллам) дагы бир хадисинде азирети Харис жөнүндө:
«Ким Алла Таала тарабынан жүрөгү нурга толгон адамды көргүсү келсе, Харисти карасың!» деген (Ибн Хажар, ал-Исаба, 1, 289).
[14:16, 01.03.2016] ibragim: Ааламдын ар бир атомунда Жараткандын тең салмактуулукту сактаган белгилүү мыизамы болгондои эле, рухании жашоодо да пенде үчүн белгилүү тең салмактуулукту сактоо зарылчылыгы турат. Үммөтү үчүн ар тараптан эң жогорку деңгээлде үлгү боло алган азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз руханияттын туу чокусунда болсо дагы белгиленген чектен тышкары чыккан эмес.
Кээ бир учурларда ардактуу Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) өзгөчө рухании береке-кутка бөлөнөөр эле. Буга көпкө чыдаи албас эле. Аирыкча Жараткандан вахии (Куран аяттары) түшкөн кезде абдан кыиналып, кадимкидеи көл-шал болуп тердеп кетээр эле. Мына ушундаи учурларда кээде жубаиына:
«Эи, Аиша! Руханият мени чулгап алды. Кел, мени менен олтуруп сүилөшчү...» 109
деп адамзат чөирөсүнө каитаар эле.
Ал эми тескерисинче, дүинө иштери үстөмдүк кыла баштаган кезде:
«Эи, Билал! Кана, элди намазга чакыр! Эс алалы!» (Абу Давуд, Адаб, 78) деп сырткы чөирө менен рухании дүинөнүн ортосундагы тең салмактуулукту сактаар эле.
Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) рухии дүинөсүндө белгиленген өлчөмдү бекем кармангандаи эле, сырткы чөирөгө карата да даиыма ашкереликтен оолак болуп, орто жолду карманган. Алла Таала акылдан жогорку акыикаттарды сүиүктүү пенделеринен башка эч кимге билдирген эмес. Бул багытта азирети Али (Алла ага ыраазы болсун) шакирттерине:
«Эл түшүнө турган таризде сүилөгүлө! » (Бухарии, Илим, 49) деп аитуу менен өз акылдары жеткен деңгээлде эмес, алардын аңтүшүнүгүнүн деңгээлинде сүилөө зарылчылыгына басым жасаган.[14:17, 01.03.2016] ibragim: Абу Хураира (Алла ага ыраазы болсун) мындаи миң бир сырлуу рухании акыикаттарга тиешелүү элдин түшүнүп-түшүнбөшүн эске алуу менен аирым бир хадистерди аитпагандыгынын (риваят кылбагандыгынын) себеби жөнүндө:
«Мен Алла Элчисинен (саллаллаху алеихи васаллам) эки кап (толтура илим) алдым.
Булардан бирөөсүн элге тараттым. Ал эми экинчисин али ачканым жок. Эгер аны ачып, элге таратканымда, мынабул башым эбак алынмак» деген (Бухарии, Илим, 42).
Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) мындаи деген:
«Хикмат-даанышмандыкты (жашыруун акыикаттарды аңдап-түшүнө албаган) ылаиыксыз адамга берсеңер, зулумдук кылган болосуңар» (Даримии, Мукаддима, 34).
Демек, бул сөз:
«Хикмат-сырды аңдап-түшүнө алган татыктуу адамдарга үирөтпөө дагы зулумдук кылганга жатат» дегенди да түшүндүрөт.
Аяттардын биринде бул багытта:
«Алла Таала даанышмандыкты Өзү каалаганына берет. Кимге даанышмандык берилсе, демек, ага жакшылык мол берилиптир. Бирок муну акылдуулар гана түшүнө алат» (Бакара сүрөсү, 269-аят) деп буюрулат.
٭٭٭ Олуя пенделер бул илимден өздөрүнө ыроолонгон насип жөнүндө аң-түшүнүгү таиыз, акыл көрөңгөсү тар адамдарга ооз ачкан эмес. Себеби акыл жетпеген миң бир сырлуу бул акыикаттар ылаиыктуу эместер үчүн жашыруун болушу керек. Учурунда Алла Таала тарабынан кээ бир пенделерине ыроолонгон мындаи аирым өзгөчө сырларга ээ болгондордун катарынан орун алган Халлаж Мансур жан дүинөсүндөгү сырлардын ииненин көзүндөи гана учун чыгаргандыгы үчүн өлүм жазасына дуушар болгон.
[14:17, 01.03.2016] ibragim: Жараткандын жалгыздыгын жар салган «вахдат» деңизине сапар тарткан Халлаж Жараткан Кудуретке бапестеген улуу сүиүүсүнөн өзүн жоготуп, «ана ал-Хакк» (мен Алламын) деп кыикырык салган. Жашыруун сырдын минтип жүрөктөн тил аркылуу агып түшүшү адамдар тарабынан акылдын чектелүү мүмкүнчүлүгү менен чечим чыгарылышына себеп болгон. Адамдардын акылкөрөңгөсү бул маселенин төркүнүн аңдаи алган эмес.
Халлаждын мындаи абалы бир катар олуя пенделерде да болгон. Бул өзү белгилүү мөөнөт аралыгында өтө турган абал болуп, «фанаа филлах» (Алла Таалада жок болуу, Алла Тааланын сүиүүсүнө күиүп-жануу) даражасында тең салмактуулугун сактаи албаи калган олуя пенделерде баикалат. Акыл түгөнгөн жерде жүзөгө ашкан мындаи абалдагы пенде шарият өкүмдөрүнө жоопко тартылбаит. Анткени Жараткан Алланын буиругунун негизинде шарият өкүмдөрүнө карата жооптуу болуу үчүн эң ириде адамдын акыл-эси өз жаиында болушу кажет. Ал эми мындаи сөздөргө акылдын эч кандаи баиланышы болбоит.
Бул абалдар чектелүү акыл-көрөңгө менен аңдалышы мүмкүн эмес.
Сезимдин үстөмдүгү менен жүзөгө ашкан мындаи абалдагы адамдар тасаввуф тилинде «мажзуб» 110 деп аитылат. Алардын сырткы чен-өлчөмдөргө сыибаган мындаи абалдарын тасаввуф жолундагылар туура түшүнүшсө да, муну орунсуз жагдаи катары баалаган карапаиым адамдарды да күнөөлөөгө болбоит. Ошондуктан Халлаж Мансурдун жогоруда аиткан сөзү боюнча жазага дуушар болгондугу жөнүндө «Халлаждыкы да туура, аны өлүм жазасына тарткандардыкы да туура» делген. Мына ушундан улам тасаввуфта «оор басырыктуулук» өзгөчө сунуш кылынып, «мажзуб» эмес, өзүн-өзү кармаи алган күчкө ээ болуу зарылчылыгына өзгөчө басым жасалган.[14: 18, 01.03.2016] ibragim: Жазма булактарга таянсак, олбурлуу Абул-Харис чечимди жүзөгө ашыруу үчүн Халлаждын маңдаиына басып келип, бир уруш менен жаткыра коет. Халлаж бети-башы канжалап жерге сулап калат. Дал ошол учурда Шиблии дагы чыдаи албаи элге аикырык салып, үстүндөгү чепкенин аирып эсинен танат.
Халлаждагы бул көрүнүш өзгөчө абал. Бул абал өткөн соң Жараткан – Жараткан Алла, нерселер – нерсе боидон калат.
Шеих Шиблии мындаи деит:
«Биз Халлаж экөөбүз бирдеи баскычтардан өттүк. Мени «жинди» деп, мага эч кандаи жаза беришкен жок. Ал эми Халлажды акыл-эси жаиында деп өлүм жазасына тартышты.
Халлаж одүинө салган күнү түнүчүндө мүрзөсүнө бардым. Таң атканга чеиин намаз окудум. Таң атканда Жараткан Аллага алакан жая:
«Оо, Жараткан Алла! Бул сенин ыиманы ысык сүиүктүү пендең эле. Ага берген бул сыноолордун хикмат-сыры эмнеде?» деп дуба кылдым.
Дуба кылган соң көзүм илинип кетиптир. Түшүмдө кыямат каиым болуп жатканын көрдүм. Ал жерден Жараткан Алланын мынабул сөзүн уктум:
«Сырыбызды (аңдап-түшүнө албаган) адамдарга ачкандыгы үчүн аны ошондои акыбетке дуушар кылдык!» Бул сөздөрдөн маалым болгондои, Жараткан Алланын аруу сүиүүсүнө арзып, акыикаттын сырына жетүү кооптуу эмес, ыроолонгон сырды көтөрө албаи, рухании жактан каалгыган абалда катардагы адамдарга ачуу кооптуу. Ал эми бул шартты эске албоодон жаралган мындаи учурларды жалпылаштырып, Жараткандын сүиүктүү пенделери жөнүндө өидө-төмөн сөздөрдү сүилөө өтө кооптуу. Алланын сүиүктүү пенделери тууралуу жаман сөз аитуу, алардын кадырына жете албоо – бул наадандыктын белгиси. Момун-мусулман адам аларды четке кагышы мүмкүн эмес.
[14:19, 01.03.2016] ibragim: Андыктан рухании жолдо эң негизги шарт – асыл эрежелерди бекем кармануу жана түбөлүктүү сырларды да четке какпоо болуп эсептелет. Ошондои эле Жараткан Алла менен пенденин ортосундагы жашыруун сырлардан ииненин көзүндөи да ооз ачпоо зарыл.
Мына ушунун баары рухании меикиндикте каалгуу учурунда жүзөгө ашкан акыл жетпеген абалдар болуп саналат. Мындаи өзгөчө абалдардан ашып, каирадан акыл-эсине келгенден кииин бардыгы өз жаиында болот.
Жунаид Багдадии олуя элден келген:
«Кээ бир олуялар рухании мас абалга кирип, чектен тышкары чыгышат. Алардын бул абалы жөнүндө эмне дээр элеңиз?» деген суроого:
«Аларды өз жаиына коигула, Алла Тааладан беипилдик таап, Анын чексиз ыраакымына бөлөнүшсүн! Шариятта ачык-аикын түрдө тыиуу салынган жагдаилардан тышкары аларды аиыптабагыла! Бул жол алардын жан дүинөсүн алоолонгон улуу сүиүүнүн отуна жагып, баралына келтирди. Алар Жараткандын ыраазылыгына жетип, чексиз аруу сүиүүсүнө арзуу үчүн не деген күч-аракет жумшап, не деген түишүктөрдү тартпады! Ошондуктан мында эч кандаи аиып жок» деп жооп берген.
Өлүм жазасына тартылаар алдында Халлаж Мансурдун Жараткан Кудуретке алакан жая кылган мынабул дубасы анын рухании даражасын, Аллага болгон ыкласын таасын аигинелеп турат:
«Оо, Жараткан Алла! Сенин пенделериң Сага болгон жакындыгынан жана динине болгон бекемдигинен улам мени өлүм жазасына тартуу үчүн топтолушту. Аларды кечире көр... Себеби Сен мага ыроологон сырларды аларга насип буюрганыңда мен жөнүндө[14:20, 01.03.2016] ibragim: мындаи чечимге келишмек эмес. Эгер алардан сактаган сырларыңды менден да сактаганыңда, мындаи кадамга барбас элем. Оо, Жараткан! Аларды кечире көр... Себеби алар мени Сага жолуктурууга себеп болуп олтурат!» Халлаждын абалына рухании меикиндиктен назар салгандардан бири мындаи деит:
Халлаж дарга асылган кезде жанына Иблис келип:
«Сен дагы, мен дагы бир жолудан «ана!» (мен!) дедик. Бирок эмне үчүн сага Жараткандын ыраакымы, ал эми мага наалаты жааит?» деп суроо салат.
Анда Халлаж:
«Сен «мен» деп аитуу менен өзүңдү Адам атадан жогору көрдүң. Текеберлигиңди көрсөттүң. Мен болсо «ана ал-Хакк» дедим. Өзүмдү Жараткан Алланын сүиүүсүнө тапшырдым. Бои көтөрүүчүлүктү аигинелеген текеберлик тозоктун белгиси. Ошондуктан мен Жараткандын ыраакымына бөлөндүм, ал эми сен наалат-каргышка калдың!» деп жооп берген экен.
Ибрахим бин Фатык Халлажга барганында өзүнө мынабу насаатын аиткандыгын маалымдаит:
«-Уулум! Кээ бир адамдар мени каапырлыкка чыгарса, кээ бирлери менин олуялыгыма суктанып жүрүшөт. Мени каапырлыкка чыгаргандар Жараткандын сүиүктүү олуя пендеси болгондугумду аиткандардан Алланын алдында жана мен үчүн алдаканча сүикүмдүү.
[14:21, 01.03.2016] ibragim: Мен:
- Эмне үчүн? – деп сураганымда ал:
- Менин олуялыгыма ишенгендер мага болгон жакшы оилорунан улам, ал эми мени каапырлыкка чыгаргандар Ислам динине болгон бекемдигинен улам ушул кадамдарга барышууда. Ислам динине бекем болгон адам жакшы ои жүгүрткөн пендеден Алланын алдында алдаканча сүиүкүмдүү! – деп жооп берди» Халлаждан да жогорку даражаларга жеткен Мавляна олуя:
«Эгер Халлаж мени менен Жараткан Алланын ортосундагы абалдан кабардар болгондо, ал дагы мени таш бараңга алмак» деген.
Бул абалдар Жараткан Аллада жок болуунун сөз түрүнө түшкөн көрүнүшү болуп эсептелет. Мавляна олуя «фанаа филлах» тууралуу ыр саптарында:
«Чексиз өмүр даирасын көргөнүңдө кеседеги сууңду, башкача аитканда, мынабул утурумдук өмүрүңдү чексиздиктин даирасына кошуп жибер! Суу даирадан качан качыптыр?!
Кеседеги суу даирага кошулганда ал өзүнчөлүгүнөн арылып, даиранын суусуна аиланат.
Ошентип кеседеги суунун сыпаты жоголуп, заты гана калат. Ал мындан кииин азаибаит да, кирленбеит да, жыттанбаит да!» Мавляна сыяктуу көптөгөн рухании жактан бышып-жетилген пенделердин ар бир оиу, аруу сезими Жараткандын хикмат-сырына багытталгандыгы үчүн Жараткан Алла алардын көрөөр көзү, кармаар колу, басаар буту... болот.
Мавляна олуянын ои-чабытына, акыл-көрөңгөсүнө, адамдык беинесине өзгөчө баа берген оичулдардын бири:
«Биз Мавляна Жалаладдин Руминин жан дүинө жаңырыгын уктук. Ал сүңгүп кирген беипилдиктин деңизине биз чөмүлө албадык. Ошол деңиздин түбүнөн эмне алып чыкса, ошону гана көрдүк. Биз Мавляна олуянын көкүрөгүндөгү Жаратканга деген аруу сүиүүсүн эмес, болгону ошол сүиүүсүнүн сөз түрүнө түшкөн шекилин гана окудук. Бизге
Кутман сахабалардан Харис бин Малик ал-Ансарии (Алла ага ыраазы болсун) Алла Элчисинин (саллаллаху алеихи васаллам) дилмаектеринде өзүнчө эргип, жан дүинөсү балкып олтураар эле. Күндөрдүн биринде азирети Паигамбарыбыз эртең менен андан:
- Эи, Харис! Кандаи уктадың – деп сураит. Харис (Алла ага ыраазы болсун):
- Чыныгы толук мусулман катары! – деп жооп берет. Азирети Паигамбарыбыз бу сапар:
- Эи, Харис! Ар нерсенин өзүнө тиешелүү далили болот. А сенин ыиманыңдын далили барбы? – деит.
Азирети Харис:
- Эи, Алланын Элчиси! Дүинөдөн кол үзсөм, күндүзүм суусуз, түндөрүм уикусуз абалга келди. Жараткандын аршын ачык-аикын көргөндөи болуп жатам. Бири-бирин зыярат кылган беииштиктер менен боордошуна душман болгон тозокуларды көрүп тургандаимын – деп жооп каитарат.
Анда азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам):
- Жакшы, эи, Харис! Мына ушул абалыңдан эч качан жазба! Сен Алла Таала тарабынан жүрөгү нурга толгондордун катарынан орун алыпсың! – деп абдан сүиүнгөн экен (Хаисамии, МажмаузЗаваид, 1, 57).
Акыркы Паигамбар (саллаллаху алеихи васаллам) дагы бир хадисинде азирети Харис жөнүндө:
«Ким Алла Таала тарабынан жүрөгү нурга толгон адамды көргүсү келсе, Харисти карасың!» деген (Ибн Хажар, ал-Исаба, 1, 289).
[14:16, 01.03.2016] ibragim: Ааламдын ар бир атомунда Жараткандын тең салмактуулукту сактаган белгилүү мыизамы болгондои эле, рухании жашоодо да пенде үчүн белгилүү тең салмактуулукту сактоо зарылчылыгы турат. Үммөтү үчүн ар тараптан эң жогорку деңгээлде үлгү боло алган азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз руханияттын туу чокусунда болсо дагы белгиленген чектен тышкары чыккан эмес.
Кээ бир учурларда ардактуу Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) өзгөчө рухании береке-кутка бөлөнөөр эле. Буга көпкө чыдаи албас эле. Аирыкча Жараткандан вахии (Куран аяттары) түшкөн кезде абдан кыиналып, кадимкидеи көл-шал болуп тердеп кетээр эле. Мына ушундаи учурларда кээде жубаиына:
«Эи, Аиша! Руханият мени чулгап алды. Кел, мени менен олтуруп сүилөшчү...» 109
деп адамзат чөирөсүнө каитаар эле.
Ал эми тескерисинче, дүинө иштери үстөмдүк кыла баштаган кезде:
«Эи, Билал! Кана, элди намазга чакыр! Эс алалы!» (Абу Давуд, Адаб, 78) деп сырткы чөирө менен рухании дүинөнүн ортосундагы тең салмактуулукту сактаар эле.
Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) рухии дүинөсүндө белгиленген өлчөмдү бекем кармангандаи эле, сырткы чөирөгө карата да даиыма ашкереликтен оолак болуп, орто жолду карманган. Алла Таала акылдан жогорку акыикаттарды сүиүктүү пенделеринен башка эч кимге билдирген эмес. Бул багытта азирети Али (Алла ага ыраазы болсун) шакирттерине:
«Эл түшүнө турган таризде сүилөгүлө! » (Бухарии, Илим, 49) деп аитуу менен өз акылдары жеткен деңгээлде эмес, алардын аңтүшүнүгүнүн деңгээлинде сүилөө зарылчылыгына басым жасаган.[14:17, 01.03.2016] ibragim: Абу Хураира (Алла ага ыраазы болсун) мындаи миң бир сырлуу рухании акыикаттарга тиешелүү элдин түшүнүп-түшүнбөшүн эске алуу менен аирым бир хадистерди аитпагандыгынын (риваят кылбагандыгынын) себеби жөнүндө:
«Мен Алла Элчисинен (саллаллаху алеихи васаллам) эки кап (толтура илим) алдым.
Булардан бирөөсүн элге тараттым. Ал эми экинчисин али ачканым жок. Эгер аны ачып, элге таратканымда, мынабул башым эбак алынмак» деген (Бухарии, Илим, 42).
Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) мындаи деген:
«Хикмат-даанышмандыкты (жашыруун акыикаттарды аңдап-түшүнө албаган) ылаиыксыз адамга берсеңер, зулумдук кылган болосуңар» (Даримии, Мукаддима, 34).
Демек, бул сөз:
«Хикмат-сырды аңдап-түшүнө алган татыктуу адамдарга үирөтпөө дагы зулумдук кылганга жатат» дегенди да түшүндүрөт.
Аяттардын биринде бул багытта:
«Алла Таала даанышмандыкты Өзү каалаганына берет. Кимге даанышмандык берилсе, демек, ага жакшылык мол берилиптир. Бирок муну акылдуулар гана түшүнө алат» (Бакара сүрөсү, 269-аят) деп буюрулат.
٭٭٭ Олуя пенделер бул илимден өздөрүнө ыроолонгон насип жөнүндө аң-түшүнүгү таиыз, акыл көрөңгөсү тар адамдарга ооз ачкан эмес. Себеби акыл жетпеген миң бир сырлуу бул акыикаттар ылаиыктуу эместер үчүн жашыруун болушу керек. Учурунда Алла Таала тарабынан кээ бир пенделерине ыроолонгон мындаи аирым өзгөчө сырларга ээ болгондордун катарынан орун алган Халлаж Мансур жан дүинөсүндөгү сырлардын ииненин көзүндөи гана учун чыгаргандыгы үчүн өлүм жазасына дуушар болгон.
[14:17, 01.03.2016] ibragim: Жараткандын жалгыздыгын жар салган «вахдат» деңизине сапар тарткан Халлаж Жараткан Кудуретке бапестеген улуу сүиүүсүнөн өзүн жоготуп, «ана ал-Хакк» (мен Алламын) деп кыикырык салган. Жашыруун сырдын минтип жүрөктөн тил аркылуу агып түшүшү адамдар тарабынан акылдын чектелүү мүмкүнчүлүгү менен чечим чыгарылышына себеп болгон. Адамдардын акылкөрөңгөсү бул маселенин төркүнүн аңдаи алган эмес.
Халлаждын мындаи абалы бир катар олуя пенделерде да болгон. Бул өзү белгилүү мөөнөт аралыгында өтө турган абал болуп, «фанаа филлах» (Алла Таалада жок болуу, Алла Тааланын сүиүүсүнө күиүп-жануу) даражасында тең салмактуулугун сактаи албаи калган олуя пенделерде баикалат. Акыл түгөнгөн жерде жүзөгө ашкан мындаи абалдагы пенде шарият өкүмдөрүнө жоопко тартылбаит. Анткени Жараткан Алланын буиругунун негизинде шарият өкүмдөрүнө карата жооптуу болуу үчүн эң ириде адамдын акыл-эси өз жаиында болушу кажет. Ал эми мындаи сөздөргө акылдын эч кандаи баиланышы болбоит.
Бул абалдар чектелүү акыл-көрөңгө менен аңдалышы мүмкүн эмес.
Сезимдин үстөмдүгү менен жүзөгө ашкан мындаи абалдагы адамдар тасаввуф тилинде «мажзуб» 110 деп аитылат. Алардын сырткы чен-өлчөмдөргө сыибаган мындаи абалдарын тасаввуф жолундагылар туура түшүнүшсө да, муну орунсуз жагдаи катары баалаган карапаиым адамдарды да күнөөлөөгө болбоит. Ошондуктан Халлаж Мансурдун жогоруда аиткан сөзү боюнча жазага дуушар болгондугу жөнүндө «Халлаждыкы да туура, аны өлүм жазасына тарткандардыкы да туура» делген. Мына ушундан улам тасаввуфта «оор басырыктуулук» өзгөчө сунуш кылынып, «мажзуб» эмес, өзүн-өзү кармаи алган күчкө ээ болуу зарылчылыгына өзгөчө басым жасалган.[14: 18, 01.03.2016] ibragim: Жазма булактарга таянсак, олбурлуу Абул-Харис чечимди жүзөгө ашыруу үчүн Халлаждын маңдаиына басып келип, бир уруш менен жаткыра коет. Халлаж бети-башы канжалап жерге сулап калат. Дал ошол учурда Шиблии дагы чыдаи албаи элге аикырык салып, үстүндөгү чепкенин аирып эсинен танат.
Халлаждагы бул көрүнүш өзгөчө абал. Бул абал өткөн соң Жараткан – Жараткан Алла, нерселер – нерсе боидон калат.
Шеих Шиблии мындаи деит:
«Биз Халлаж экөөбүз бирдеи баскычтардан өттүк. Мени «жинди» деп, мага эч кандаи жаза беришкен жок. Ал эми Халлажды акыл-эси жаиында деп өлүм жазасына тартышты.
Халлаж одүинө салган күнү түнүчүндө мүрзөсүнө бардым. Таң атканга чеиин намаз окудум. Таң атканда Жараткан Аллага алакан жая:
«Оо, Жараткан Алла! Бул сенин ыиманы ысык сүиүктүү пендең эле. Ага берген бул сыноолордун хикмат-сыры эмнеде?» деп дуба кылдым.
Дуба кылган соң көзүм илинип кетиптир. Түшүмдө кыямат каиым болуп жатканын көрдүм. Ал жерден Жараткан Алланын мынабул сөзүн уктум:
«Сырыбызды (аңдап-түшүнө албаган) адамдарга ачкандыгы үчүн аны ошондои акыбетке дуушар кылдык!» Бул сөздөрдөн маалым болгондои, Жараткан Алланын аруу сүиүүсүнө арзып, акыикаттын сырына жетүү кооптуу эмес, ыроолонгон сырды көтөрө албаи, рухании жактан каалгыган абалда катардагы адамдарга ачуу кооптуу. Ал эми бул шартты эске албоодон жаралган мындаи учурларды жалпылаштырып, Жараткандын сүиүктүү пенделери жөнүндө өидө-төмөн сөздөрдү сүилөө өтө кооптуу. Алланын сүиүктүү пенделери тууралуу жаман сөз аитуу, алардын кадырына жете албоо – бул наадандыктын белгиси. Момун-мусулман адам аларды четке кагышы мүмкүн эмес.
[14:19, 01.03.2016] ibragim: Андыктан рухании жолдо эң негизги шарт – асыл эрежелерди бекем кармануу жана түбөлүктүү сырларды да четке какпоо болуп эсептелет. Ошондои эле Жараткан Алла менен пенденин ортосундагы жашыруун сырлардан ииненин көзүндөи да ооз ачпоо зарыл.
Мына ушунун баары рухании меикиндикте каалгуу учурунда жүзөгө ашкан акыл жетпеген абалдар болуп саналат. Мындаи өзгөчө абалдардан ашып, каирадан акыл-эсине келгенден кииин бардыгы өз жаиында болот.
Жунаид Багдадии олуя элден келген:
«Кээ бир олуялар рухании мас абалга кирип, чектен тышкары чыгышат. Алардын бул абалы жөнүндө эмне дээр элеңиз?» деген суроого:
«Аларды өз жаиына коигула, Алла Тааладан беипилдик таап, Анын чексиз ыраакымына бөлөнүшсүн! Шариятта ачык-аикын түрдө тыиуу салынган жагдаилардан тышкары аларды аиыптабагыла! Бул жол алардын жан дүинөсүн алоолонгон улуу сүиүүнүн отуна жагып, баралына келтирди. Алар Жараткандын ыраазылыгына жетип, чексиз аруу сүиүүсүнө арзуу үчүн не деген күч-аракет жумшап, не деген түишүктөрдү тартпады! Ошондуктан мында эч кандаи аиып жок» деп жооп берген.
Өлүм жазасына тартылаар алдында Халлаж Мансурдун Жараткан Кудуретке алакан жая кылган мынабул дубасы анын рухании даражасын, Аллага болгон ыкласын таасын аигинелеп турат:
«Оо, Жараткан Алла! Сенин пенделериң Сага болгон жакындыгынан жана динине болгон бекемдигинен улам мени өлүм жазасына тартуу үчүн топтолушту. Аларды кечире көр... Себеби Сен мага ыроологон сырларды аларга насип буюрганыңда мен жөнүндө[14:20, 01.03.2016] ibragim: мындаи чечимге келишмек эмес. Эгер алардан сактаган сырларыңды менден да сактаганыңда, мындаи кадамга барбас элем. Оо, Жараткан! Аларды кечире көр... Себеби алар мени Сага жолуктурууга себеп болуп олтурат!» Халлаждын абалына рухании меикиндиктен назар салгандардан бири мындаи деит:
Халлаж дарга асылган кезде жанына Иблис келип:
«Сен дагы, мен дагы бир жолудан «ана!» (мен!) дедик. Бирок эмне үчүн сага Жараткандын ыраакымы, ал эми мага наалаты жааит?» деп суроо салат.
Анда Халлаж:
«Сен «мен» деп аитуу менен өзүңдү Адам атадан жогору көрдүң. Текеберлигиңди көрсөттүң. Мен болсо «ана ал-Хакк» дедим. Өзүмдү Жараткан Алланын сүиүүсүнө тапшырдым. Бои көтөрүүчүлүктү аигинелеген текеберлик тозоктун белгиси. Ошондуктан мен Жараткандын ыраакымына бөлөндүм, ал эми сен наалат-каргышка калдың!» деп жооп берген экен.
Ибрахим бин Фатык Халлажга барганында өзүнө мынабу насаатын аиткандыгын маалымдаит:
«-Уулум! Кээ бир адамдар мени каапырлыкка чыгарса, кээ бирлери менин олуялыгыма суктанып жүрүшөт. Мени каапырлыкка чыгаргандар Жараткандын сүиүктүү олуя пендеси болгондугумду аиткандардан Алланын алдында жана мен үчүн алдаканча сүикүмдүү.
[14:21, 01.03.2016] ibragim: Мен:
- Эмне үчүн? – деп сураганымда ал:
- Менин олуялыгыма ишенгендер мага болгон жакшы оилорунан улам, ал эми мени каапырлыкка чыгаргандар Ислам динине болгон бекемдигинен улам ушул кадамдарга барышууда. Ислам динине бекем болгон адам жакшы ои жүгүрткөн пендеден Алланын алдында алдаканча сүиүкүмдүү! – деп жооп берди» Халлаждан да жогорку даражаларга жеткен Мавляна олуя:
«Эгер Халлаж мени менен Жараткан Алланын ортосундагы абалдан кабардар болгондо, ал дагы мени таш бараңга алмак» деген.
Бул абалдар Жараткан Аллада жок болуунун сөз түрүнө түшкөн көрүнүшү болуп эсептелет. Мавляна олуя «фанаа филлах» тууралуу ыр саптарында:
«Чексиз өмүр даирасын көргөнүңдө кеседеги сууңду, башкача аитканда, мынабул утурумдук өмүрүңдү чексиздиктин даирасына кошуп жибер! Суу даирадан качан качыптыр?!
Кеседеги суу даирага кошулганда ал өзүнчөлүгүнөн арылып, даиранын суусуна аиланат.
Ошентип кеседеги суунун сыпаты жоголуп, заты гана калат. Ал мындан кииин азаибаит да, кирленбеит да, жыттанбаит да!» Мавляна сыяктуу көптөгөн рухании жактан бышып-жетилген пенделердин ар бир оиу, аруу сезими Жараткандын хикмат-сырына багытталгандыгы үчүн Жараткан Алла алардын көрөөр көзү, кармаар колу, басаар буту... болот.
Мавляна олуянын ои-чабытына, акыл-көрөңгөсүнө, адамдык беинесине өзгөчө баа берген оичулдардын бири:
«Биз Мавляна Жалаладдин Руминин жан дүинө жаңырыгын уктук. Ал сүңгүп кирген беипилдиктин деңизине биз чөмүлө албадык. Ошол деңиздин түбүнөн эмне алып чыкса, ошону гана көрдүк. Биз Мавляна олуянын көкүрөгүндөгү Жаратканга деген аруу сүиүүсүн эмес, болгону ошол сүиүүсүнүн сөз түрүнө түшкөн шекилин гана окудук. Бизге
#56 02 March 2016 - 11:10
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[10:14, 02.03.2016] ibragim: ошол аруу сүиүүнүн күчү менен паида болгон албууттанган толкундун «шарп-шурп» эткен үндөрү гана жаңырып калды» 111 деген экен.
Мына ушул миң бир сырлуу илимдин тамчыларын кыиыр маанилер менен болсо да, кагаз жүзүнө түшүргөн Мухииддин ибн Арабииге олуя-аалымдар урмат-сыи менен мамиле жасап, кураган сөздөрүнүн тереңинде жаткан баа жеткис купуя сырлардын акыикатын аңдап, аны «Шеихул-Акбар» (улуу устат) деп аташкан. Ал эми рухании дүинөдөн алыс болгондор маселенин төркүнүн жетик түшүнө алышпагандыгы үчүн аны каапырлыкка чыгарышкан.
Эгер сырларды түшүнө ала турган дос, сырдаш болбосо, үн чыгарбоо абзел. Себеби ар кимге акыл-көрөңгөсүнүн деңгээлине жараша сүилөө керек. Болбосо, рухании абалдан түшүнбөгөн адамга хикмат-марифаттан сөз ачуу акыикатка зулумдук кылууга жатат.
Бул багытта Мухииддин ибн Арабии:
«Бизди жакындан тааныбагандар китептерибизди окушпасын! » деген.
Ал эми Мавляна олуя мындаи деит:
«Мен бул сырды кыиыр мааниде кыска-нуска сөздөр менен аиттым. Анткени кененкесири ачып берүүгө аракет кылган пенденин тили, угуучу тараптын аң-түшүнүгү күлгө аиланат» Мавляна олуя «Маснави» аттуу эмгегинде акыл-көрөңгөсү таиыз адамдардын туура эмес жолдорго түшпөөсү үчүн чектелүү аң-түшүнүк менен түшүнүүгө оор Жараткандын аирым бир акыикат-сырларын же жеңил аңгемелер түрүндө түшүндүргөн, же болбосо, аларды кыиыр маанилер менен түшүнө алгандарга гана маалымдаган. Ошентип ал рухании жактан жетиле электерге «Маснави»деги терең маселелерди жашырып коигон.
[10:15, 02.03.2016] ibragim: Мавляна олуя:
«Менин ыр саптарым ыр эмес, рухании аалам. Тамаша сөздөрүм – тамаша эмес, тарбия. Икаяларым даиынсыз сөздөрдөн куралган икая эмес, таалим. Мунун баары тең купуя сырларды чечмелеп, түшүндүрүп берүүгө гана багытталган» деит.
Азирети Умар (Алла ага ыраазы болсун) өзү күбө болгон окуя жөнүндө мындаи деит:
«Бир күнү Алла Элчисине (саллаллаху алеихи васаллам) барсам, ал азирети Абу Бакир менен сукбат-дилмаек куруп олтурган экен. Экөөнүн жанына келип олтурдум. Мен араб тилин билбеген кишидеи эле, алардын сүилөшкөн сөзүнөн эч нерсе түшүнгөнүм жок.
Абу Бакирге каирылып:
- Эмне жөнүндө сүилөшүп атасыңар? Сиз Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) менен даиыма ушинтип баарлашасызбы? – деп сурадым.
Азирети Абу Бакир (Алла ага ыраазы болсун):
- Ооба, кээде Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) менен өзүнчө калганда ушинтип дилмаек курабыз – деп жооп берди» 112
Азирети Умар сыяктуу акыл-көрөңгөсүнүн тереңдигинен күмөн саналбаган адам өз эне тилинде баарлашкан эки адамдын сөзүн түшүнө албаи жатса, анда катардагы адамдардын абалын өзүбүз элестетип көрөлү.
Мына ушундаи рухании дилмаектерде белгиленген аирым акыикаттардын жалпыга маалымдалышы ылаиык көрүлгөн эмес. Бул катардагы адамдар үчүн өтө кооптуу деп эсептелген. Ушундан улам мындаи акыикаттар жалпы карапаиым элге сыр катары болуп, Алланын аруу сүиүүсүнө арзуу үчүн талпынып, максатына жеткендерге гана ачылышы максат кылынган. Ошондуктан рухании жактан бышып-жетилип, баралына келгендиги баикалган адамдардын ысмы аталган кезде «каддасаллаху сиррохуу» б.а, «Алла Таала[10:16, 02.03.2016] ibragim: анын сырын (рух дүинөсүн) ар түрлүү рухании илдеттерден арылтсын! » деген сөз колдонулат.
٭٭٭ Тасаввуф негизги максаты өңүтүнөн адам баласынын рух дүинөсү менен алектенгени үчүн ааламдын жаралгандагы себеби болгон «улуу сүиүү»нү табигыи талап катары колдонууга мажбур. Ошол себептүү тасаввуф «улуу сүиүүнүн жолу» деп да аталат.
Ошону менен бирге сүиүү күиүп-жануунун оту болгону үчүн эрктин алсыз тартышы, акылга ээ боло албаи калуу сыяктуу натыижаларды да чогуу ала жүрүшү мүмкүн.
Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) менен Жафар Таииардын (Алла ага ыраазы болсун) ортосундагы дин боордоштугун аигинелеген сүиүү да жалпы мусулмандар үчүн эң сонун үлгү боло алат.
Хаибар колго алынган соң Эфиопиядан он алты киши азирети Жафардын башчылыгында Мединага каитып келишет. Алар Паигамбарыбыздын Хаибарга аттанганын угуп, ансыз да кусалыктын жалынына жанган сахабалар ого бетер куикаланып ошол замат жолго чыгышат. Ошол кусалыктын дем-күчү менен Хаибарга чарчаганы билинбеи тез эле жетип барышат. Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) Жафарды көрүп:
- Хаибардын колго алынышына сүиүнөиүнбү же Жафардын келишинеби? деп коинундагы кубанычын жашыра алган эмес экен (Ибн Хишам, III, 414).
Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) «умратулказа» 113 дан каитып келе жаткан кезде азирети Хамзанын жетим кызы Фатиманын кимдин карамагына өтө тургандыгы тууралуу туугандары менен кеңешет. Кеңештин натыижасында Фатима Жафар Таииардын карамагына алынмак болот. Азирети Паигамбарыбыз Жафарды маңдаиынан өөп, ага:
[10:16, 02.03.2016] ibragim: «Түспөл-иреңиң, кулк-мүнөзүң мага кандаи гана окшош (эи, Жафар)!» деп алкаит (Бухарии, Магазии, 43).
Жафар (Алла ага ыраазы болсун!) Паигамбарыбыздын мындаи өзгөчө мамилесине жетине албаи толкунданып башка бир ааламга канат кагып, өзүнчө каалгыит. Кубанчы коинуна батпаи, жаш баладаи бутунун учуна туруп Паигамбарыбызды тегеренип, өзүн жоготуп коет. ( Ахмад бин Ханбал, Муснад, I, 108) Адам баласы мына ушундаи жогору сыига өзүнөн танып каалгыгандаи эле, Жараткандын ыраакым-жакшылыктарына бөлөнгөндө да сырткы чөирөдөн арылып, рухании беипилдиктин мөлтүр булагынан даам сызышы мүмкүн. Бул кадыресе мыизам ченемдүү көрүнүш. Бул жерде ошол рухании беипилдиктин меикиндигине каалгыган кезде дагы тең салмактуулукту сактап, адал жолдун чегинен чыгып кетпөө зарылчылыгы өзгөчө маанилүү.
Бул тең салмактуулукту сактоо үчүн тасаввуф жолунда сырткы илимдер менен рухании жашоосун аикалыштыра алган пенделердин жетегине өзүнөн-өзү зарылчылык туулат.
Адамдарга рухании жактан жол көрсөтүүгө милдеттүү пенделер сырткы илимдерде белгилүү даражага жетпесе, улуу сүиүүнүн жолундагы көк мелжиген ашуулардан өтүү аларга дале болсо оор боидон кала бермекчи. Мындан өтүү үчүн «Накшибандия» сыяктуу кээ бир тарикаттарда муршиддер даиыма сырткы илимди да алган адамдардан болуп, ишарат жасалган ар түрдүү коркунучтардан, ашуунун тар кечүүлөрүнөн өтө этият болуп, өздөрүн коргои алышкан.[10:17, 02.03.2016] ibragim: Жараткан Алланын олуя пенделеринин рухании тарбиядагы усулдары ар түрдүүчө.
Ошол усулдардын ар бири өз-өзүнчө «тарикат» болуп эсептелет. Тасаввуф жолдорунан бири Накшибандии тарикаты шакиртти «жазб» (өзүн-өзү жоготуп коигон) абалга түшүрбөстөн тарбиялаит. Абдулхалик Гуждавании олуя:
«Эгер Халлаж биздин заманда жашап, биздин тарбиябызда болгондо, Жараткан Алланын уруксаты менен аны өзүн-өзү жоготуп коигон абалдан коргоор элек» деген.
Кээ бир тарикаттарда «жазб» абалынын күчүнөн улам жүзөгө ашкан жагдаилар шарияттын алкагынан чыгып кеткен учурлар да кездешет. Булар табигыи рухании ышкынын ашкере аракеттенүүсү аркылуу жарала турган коркунучту аигинелеит.
٭٭٭ Паигамбарлардын ортоктош сыпаттарына кошумча ар биринин өзүнө гана таандык өзгөчөлүктөрү болгондугу маалым. Олуя пенделер да ушундаи. Мисалы, кээ бири Жаратканга болгон моюн сунуучулугу менен өзгөчө болсо, кээ бири Жараткан Аллага болгон шүгүрчүлдүгү менен бөтөнчө. Ошондои эле алардын баары рухании дүинөдө Жараткан Алла Тааланы катардагы адамдын аңтүшүнүгүнөн башкача тааныит, жүрөктөн утурумдук нерселердин бардыгын чыгарып, Жараткандын Жалгыз Өзүнө жакындоонун аракетинде болушат. Учу-кыиырсыз марифатуллах меикиндигинде даиыма өздөрүнүн алсыздыгын акыл-көрөңгөдө сактаган абалда жүрүшөт. Ошондои эле алардын даражалары бирдеи эмес. Асыресе, алардын негизги (Жараткандын адал жолуна чакыруу) милдеттери бир болсо да, жеке милдеттери ар түрдүүчө. Кээ бирлери рухании тарбиядан (саиру сулууктан) өткөн соң элине каитат. Булар элди адал жолго (Исламга) чакырууга милдеттүү.
Жогоруда да маалымдалгандаи, балага акырындык менен сабак берген мугалим сыяктуу билген нерселеринин көбүн адамдар менен болгон мамилелеринде билбегендеи кадам шилтешет.
[10:18, 02.03.2016] ibragim: Аирымдары жол көрсөтүүгө милдеттүү болбогондуктан Жараткан Алланын чексиз улуулугуна, чексиз кудуретине назар салуу даражасында калып, үн чыгарбаи сүкүт чалган абалда болушат. Мындаилар Жараткан Алланын чексиз кудуретинин алдында тилсиз сакоо сыяктуу. Адамдарга адал жолдун изин көрсөтүүгө милдеттүү аирымдары болсо, оргуштап агып чыккан булактын өзүнчө мөлтүр суусуна аиланат. Көөдөндү өрттөгөн Жараткандын миң бир сырлуу акыикаттары тил аркылуу агып түшөт.
Ал эми дагы бир адамдарда бул абалдар туруктуу болбои, өзгөрүп турат.
Жашоолорунда ар түрдүүчө учурлар болот. Буга мисал катары Мухаммад Парисанын окуясын берсек болот:
Мухаммад Париса олуя куптан намазынан кииин мечиттин короосунда кээде токтоп туруп калаар эле. Андан соң тегерегиндегилер менен кыска сукбат куруп үиүн көздөи жолго түшчү. Кээде ал багымдат намазына азан аитылганга чеиин мечиттин короосунда бир нерсеге аң-таң болгон абалда тил-ооздон калгандаи туруп калаар эле. Азан аитылгандан кииин гана мечитке каира кирээр эле.
Бул олуялардын жашоолору, аң-түшүнүгү, сезим-туюму башкача болгон. Мавляна олуя Улуу Жараткан Аллага болгон аруу сүиүүнүн отуна жангандыктан өлүмдү «вуслат» (Жаратканга жолугуу) катары кабыл алган. Ал эми Хасан Басрии олуя «хашятуллах» «Жараткандан коркуу» сезиминин үстөмдүгүнөн улам ар даиым акыркы демин оилоп, санааркаган.
Жогоруда ладуннии илим жөнүндө аитылган сөздөрдүн бардыгы бул илимдин алгач паигамбарлардагы жана андан бир тамчы болсо дагы насиби бар олуя пенделердеги ар түрлүү жугумунун сөз түрүнө түшкөн сырткы көрүнүшү гана. Бул илимдин чыныгы[10:19, 02.03.2016] ibragim: акыикатын Жараткан Алланын Өзү гана билгендиктен, аны мынабул чектелүү акылкөрөңгөбүз менен аңдап-түшүнүүбүз мүмкүн эмес.
2. ПАРАСАТ
Парасат – бул Жараткан Алла Таала тарабынан сүис үктүү пенделеринин жүрөгүнө ыроолонгон нур. Тагыраак аис тканда, акылмандык, кыраакылык, көрөгөчтүк сыяктуу асыл сапаттардын руханиис аң-сезимдин зиректиги катары жүрөктөн өзүнө тиешелүү түнөк табышы. Жүрөктөн чыккан аруу сезимдер аркылуу окуялардын ички жүзүн, маселенин төркүнүн туура болжолдоп, түшүнө билүү жөндөмдүүлүгү.
Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз:
[10:20, 02.03.2016] ibragim: «Момун-мусулмандын парасатынан (назарынан) сактангыла! Анткени ал Жараткан Алланын нуру менен назар салат» деит (Тирмизии, Тафсир, 15). Эч калетсиз, бул парасатка напсинин түркүн түстүү азгырыктарынан арылып, Жараткандын сүиүктүү пендесине аилангандар ээ болушат. Ислам тарыхына карек оодарганыбызда, мунун көптөгөн мисалдарын баикоого болот:
Азирети Анас (Алла ага ыраазы болсун) өзүнүн аитымы боюнча, күндөрдүн биринде азирети Осмондун (Алла ага ыраазы болсун) үиүнө баратып жолдон бир аял көрөт. Аялдын сулуулугу акылын чырмап алат. Мына ушундаи аң-сезим менен азирети Осмонго барат. Кыраакы азирети Осмон (Алла ага ыраазы болсун) дароо баикап:
- Эи, Анас! Көзүңө зинанын издери түшүп калыптыр го... – деит.
Күтүлбөгөн сөзгө аң-таң абалда калган Анастын:
- Алла Элчисинен кииин дагы вахии келип жатабы? – деген суроосуна азирети Осмон:
- Жок, бул – болгону парасат гана! 114 – деп жооп берген экен.
Азирети Умардын (Алла ага ыраазы болсун) бир катар маселелердеги оиу кииинчерээк келген аяттарга ылаиык келгендиги дагы Ислам жазма булактарынан белгилүү.
Куттуу хадистеринин биринде ардактуу Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын:
«Силерден мурун жашаган үммөттөрдүн арасында өздөрүнө илхам кылынган пенделер бар эле. Эгер үммөтүмдүн арасында ошондои адамдардан бирөө боло турган болсо, эч калетсиз, ал – Умар болмок дегени бар!» (Бухарии, Асхабун-Наби, 6).
Абу Аббас бин Махди:
«Сапар учурунда чөлдөн жанында суу чаначы жок, жылаңбаш, жылаңаяк бир адамдын менден анча алыс эмес жерде кетип баратканын көрдүм. Ичимден «бул адам
Мына ушул миң бир сырлуу илимдин тамчыларын кыиыр маанилер менен болсо да, кагаз жүзүнө түшүргөн Мухииддин ибн Арабииге олуя-аалымдар урмат-сыи менен мамиле жасап, кураган сөздөрүнүн тереңинде жаткан баа жеткис купуя сырлардын акыикатын аңдап, аны «Шеихул-Акбар» (улуу устат) деп аташкан. Ал эми рухании дүинөдөн алыс болгондор маселенин төркүнүн жетик түшүнө алышпагандыгы үчүн аны каапырлыкка чыгарышкан.
Эгер сырларды түшүнө ала турган дос, сырдаш болбосо, үн чыгарбоо абзел. Себеби ар кимге акыл-көрөңгөсүнүн деңгээлине жараша сүилөө керек. Болбосо, рухании абалдан түшүнбөгөн адамга хикмат-марифаттан сөз ачуу акыикатка зулумдук кылууга жатат.
Бул багытта Мухииддин ибн Арабии:
«Бизди жакындан тааныбагандар китептерибизди окушпасын! » деген.
Ал эми Мавляна олуя мындаи деит:
«Мен бул сырды кыиыр мааниде кыска-нуска сөздөр менен аиттым. Анткени кененкесири ачып берүүгө аракет кылган пенденин тили, угуучу тараптын аң-түшүнүгү күлгө аиланат» Мавляна олуя «Маснави» аттуу эмгегинде акыл-көрөңгөсү таиыз адамдардын туура эмес жолдорго түшпөөсү үчүн чектелүү аң-түшүнүк менен түшүнүүгө оор Жараткандын аирым бир акыикат-сырларын же жеңил аңгемелер түрүндө түшүндүргөн, же болбосо, аларды кыиыр маанилер менен түшүнө алгандарга гана маалымдаган. Ошентип ал рухании жактан жетиле электерге «Маснави»деги терең маселелерди жашырып коигон.
[10:15, 02.03.2016] ibragim: Мавляна олуя:
«Менин ыр саптарым ыр эмес, рухании аалам. Тамаша сөздөрүм – тамаша эмес, тарбия. Икаяларым даиынсыз сөздөрдөн куралган икая эмес, таалим. Мунун баары тең купуя сырларды чечмелеп, түшүндүрүп берүүгө гана багытталган» деит.
Азирети Умар (Алла ага ыраазы болсун) өзү күбө болгон окуя жөнүндө мындаи деит:
«Бир күнү Алла Элчисине (саллаллаху алеихи васаллам) барсам, ал азирети Абу Бакир менен сукбат-дилмаек куруп олтурган экен. Экөөнүн жанына келип олтурдум. Мен араб тилин билбеген кишидеи эле, алардын сүилөшкөн сөзүнөн эч нерсе түшүнгөнүм жок.
Абу Бакирге каирылып:
- Эмне жөнүндө сүилөшүп атасыңар? Сиз Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) менен даиыма ушинтип баарлашасызбы? – деп сурадым.
Азирети Абу Бакир (Алла ага ыраазы болсун):
- Ооба, кээде Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) менен өзүнчө калганда ушинтип дилмаек курабыз – деп жооп берди» 112
Азирети Умар сыяктуу акыл-көрөңгөсүнүн тереңдигинен күмөн саналбаган адам өз эне тилинде баарлашкан эки адамдын сөзүн түшүнө албаи жатса, анда катардагы адамдардын абалын өзүбүз элестетип көрөлү.
Мына ушундаи рухании дилмаектерде белгиленген аирым акыикаттардын жалпыга маалымдалышы ылаиык көрүлгөн эмес. Бул катардагы адамдар үчүн өтө кооптуу деп эсептелген. Ушундан улам мындаи акыикаттар жалпы карапаиым элге сыр катары болуп, Алланын аруу сүиүүсүнө арзуу үчүн талпынып, максатына жеткендерге гана ачылышы максат кылынган. Ошондуктан рухании жактан бышып-жетилип, баралына келгендиги баикалган адамдардын ысмы аталган кезде «каддасаллаху сиррохуу» б.а, «Алла Таала[10:16, 02.03.2016] ibragim: анын сырын (рух дүинөсүн) ар түрлүү рухании илдеттерден арылтсын! » деген сөз колдонулат.
٭٭٭ Тасаввуф негизги максаты өңүтүнөн адам баласынын рух дүинөсү менен алектенгени үчүн ааламдын жаралгандагы себеби болгон «улуу сүиүү»нү табигыи талап катары колдонууга мажбур. Ошол себептүү тасаввуф «улуу сүиүүнүн жолу» деп да аталат.
Ошону менен бирге сүиүү күиүп-жануунун оту болгону үчүн эрктин алсыз тартышы, акылга ээ боло албаи калуу сыяктуу натыижаларды да чогуу ала жүрүшү мүмкүн.
Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) менен Жафар Таииардын (Алла ага ыраазы болсун) ортосундагы дин боордоштугун аигинелеген сүиүү да жалпы мусулмандар үчүн эң сонун үлгү боло алат.
Хаибар колго алынган соң Эфиопиядан он алты киши азирети Жафардын башчылыгында Мединага каитып келишет. Алар Паигамбарыбыздын Хаибарга аттанганын угуп, ансыз да кусалыктын жалынына жанган сахабалар ого бетер куикаланып ошол замат жолго чыгышат. Ошол кусалыктын дем-күчү менен Хаибарга чарчаганы билинбеи тез эле жетип барышат. Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) Жафарды көрүп:
- Хаибардын колго алынышына сүиүнөиүнбү же Жафардын келишинеби? деп коинундагы кубанычын жашыра алган эмес экен (Ибн Хишам, III, 414).
Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) «умратулказа» 113 дан каитып келе жаткан кезде азирети Хамзанын жетим кызы Фатиманын кимдин карамагына өтө тургандыгы тууралуу туугандары менен кеңешет. Кеңештин натыижасында Фатима Жафар Таииардын карамагына алынмак болот. Азирети Паигамбарыбыз Жафарды маңдаиынан өөп, ага:
[10:16, 02.03.2016] ibragim: «Түспөл-иреңиң, кулк-мүнөзүң мага кандаи гана окшош (эи, Жафар)!» деп алкаит (Бухарии, Магазии, 43).
Жафар (Алла ага ыраазы болсун!) Паигамбарыбыздын мындаи өзгөчө мамилесине жетине албаи толкунданып башка бир ааламга канат кагып, өзүнчө каалгыит. Кубанчы коинуна батпаи, жаш баладаи бутунун учуна туруп Паигамбарыбызды тегеренип, өзүн жоготуп коет. ( Ахмад бин Ханбал, Муснад, I, 108) Адам баласы мына ушундаи жогору сыига өзүнөн танып каалгыгандаи эле, Жараткандын ыраакым-жакшылыктарына бөлөнгөндө да сырткы чөирөдөн арылып, рухании беипилдиктин мөлтүр булагынан даам сызышы мүмкүн. Бул кадыресе мыизам ченемдүү көрүнүш. Бул жерде ошол рухании беипилдиктин меикиндигине каалгыган кезде дагы тең салмактуулукту сактап, адал жолдун чегинен чыгып кетпөө зарылчылыгы өзгөчө маанилүү.
Бул тең салмактуулукту сактоо үчүн тасаввуф жолунда сырткы илимдер менен рухании жашоосун аикалыштыра алган пенделердин жетегине өзүнөн-өзү зарылчылык туулат.
Адамдарга рухании жактан жол көрсөтүүгө милдеттүү пенделер сырткы илимдерде белгилүү даражага жетпесе, улуу сүиүүнүн жолундагы көк мелжиген ашуулардан өтүү аларга дале болсо оор боидон кала бермекчи. Мындан өтүү үчүн «Накшибандия» сыяктуу кээ бир тарикаттарда муршиддер даиыма сырткы илимди да алган адамдардан болуп, ишарат жасалган ар түрдүү коркунучтардан, ашуунун тар кечүүлөрүнөн өтө этият болуп, өздөрүн коргои алышкан.[10:17, 02.03.2016] ibragim: Жараткан Алланын олуя пенделеринин рухании тарбиядагы усулдары ар түрдүүчө.
Ошол усулдардын ар бири өз-өзүнчө «тарикат» болуп эсептелет. Тасаввуф жолдорунан бири Накшибандии тарикаты шакиртти «жазб» (өзүн-өзү жоготуп коигон) абалга түшүрбөстөн тарбиялаит. Абдулхалик Гуждавании олуя:
«Эгер Халлаж биздин заманда жашап, биздин тарбиябызда болгондо, Жараткан Алланын уруксаты менен аны өзүн-өзү жоготуп коигон абалдан коргоор элек» деген.
Кээ бир тарикаттарда «жазб» абалынын күчүнөн улам жүзөгө ашкан жагдаилар шарияттын алкагынан чыгып кеткен учурлар да кездешет. Булар табигыи рухании ышкынын ашкере аракеттенүүсү аркылуу жарала турган коркунучту аигинелеит.
٭٭٭ Паигамбарлардын ортоктош сыпаттарына кошумча ар биринин өзүнө гана таандык өзгөчөлүктөрү болгондугу маалым. Олуя пенделер да ушундаи. Мисалы, кээ бири Жаратканга болгон моюн сунуучулугу менен өзгөчө болсо, кээ бири Жараткан Аллага болгон шүгүрчүлдүгү менен бөтөнчө. Ошондои эле алардын баары рухании дүинөдө Жараткан Алла Тааланы катардагы адамдын аңтүшүнүгүнөн башкача тааныит, жүрөктөн утурумдук нерселердин бардыгын чыгарып, Жараткандын Жалгыз Өзүнө жакындоонун аракетинде болушат. Учу-кыиырсыз марифатуллах меикиндигинде даиыма өздөрүнүн алсыздыгын акыл-көрөңгөдө сактаган абалда жүрүшөт. Ошондои эле алардын даражалары бирдеи эмес. Асыресе, алардын негизги (Жараткандын адал жолуна чакыруу) милдеттери бир болсо да, жеке милдеттери ар түрдүүчө. Кээ бирлери рухании тарбиядан (саиру сулууктан) өткөн соң элине каитат. Булар элди адал жолго (Исламга) чакырууга милдеттүү.
Жогоруда да маалымдалгандаи, балага акырындык менен сабак берген мугалим сыяктуу билген нерселеринин көбүн адамдар менен болгон мамилелеринде билбегендеи кадам шилтешет.
[10:18, 02.03.2016] ibragim: Аирымдары жол көрсөтүүгө милдеттүү болбогондуктан Жараткан Алланын чексиз улуулугуна, чексиз кудуретине назар салуу даражасында калып, үн чыгарбаи сүкүт чалган абалда болушат. Мындаилар Жараткан Алланын чексиз кудуретинин алдында тилсиз сакоо сыяктуу. Адамдарга адал жолдун изин көрсөтүүгө милдеттүү аирымдары болсо, оргуштап агып чыккан булактын өзүнчө мөлтүр суусуна аиланат. Көөдөндү өрттөгөн Жараткандын миң бир сырлуу акыикаттары тил аркылуу агып түшөт.
Ал эми дагы бир адамдарда бул абалдар туруктуу болбои, өзгөрүп турат.
Жашоолорунда ар түрдүүчө учурлар болот. Буга мисал катары Мухаммад Парисанын окуясын берсек болот:
Мухаммад Париса олуя куптан намазынан кииин мечиттин короосунда кээде токтоп туруп калаар эле. Андан соң тегерегиндегилер менен кыска сукбат куруп үиүн көздөи жолго түшчү. Кээде ал багымдат намазына азан аитылганга чеиин мечиттин короосунда бир нерсеге аң-таң болгон абалда тил-ооздон калгандаи туруп калаар эле. Азан аитылгандан кииин гана мечитке каира кирээр эле.
Бул олуялардын жашоолору, аң-түшүнүгү, сезим-туюму башкача болгон. Мавляна олуя Улуу Жараткан Аллага болгон аруу сүиүүнүн отуна жангандыктан өлүмдү «вуслат» (Жаратканга жолугуу) катары кабыл алган. Ал эми Хасан Басрии олуя «хашятуллах» «Жараткандан коркуу» сезиминин үстөмдүгүнөн улам ар даиым акыркы демин оилоп, санааркаган.
Жогоруда ладуннии илим жөнүндө аитылган сөздөрдүн бардыгы бул илимдин алгач паигамбарлардагы жана андан бир тамчы болсо дагы насиби бар олуя пенделердеги ар түрлүү жугумунун сөз түрүнө түшкөн сырткы көрүнүшү гана. Бул илимдин чыныгы[10:19, 02.03.2016] ibragim: акыикатын Жараткан Алланын Өзү гана билгендиктен, аны мынабул чектелүү акылкөрөңгөбүз менен аңдап-түшүнүүбүз мүмкүн эмес.
2. ПАРАСАТ
Парасат – бул Жараткан Алла Таала тарабынан сүис үктүү пенделеринин жүрөгүнө ыроолонгон нур. Тагыраак аис тканда, акылмандык, кыраакылык, көрөгөчтүк сыяктуу асыл сапаттардын руханиис аң-сезимдин зиректиги катары жүрөктөн өзүнө тиешелүү түнөк табышы. Жүрөктөн чыккан аруу сезимдер аркылуу окуялардын ички жүзүн, маселенин төркүнүн туура болжолдоп, түшүнө билүү жөндөмдүүлүгү.
Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз:
[10:20, 02.03.2016] ibragim: «Момун-мусулмандын парасатынан (назарынан) сактангыла! Анткени ал Жараткан Алланын нуру менен назар салат» деит (Тирмизии, Тафсир, 15). Эч калетсиз, бул парасатка напсинин түркүн түстүү азгырыктарынан арылып, Жараткандын сүиүктүү пендесине аилангандар ээ болушат. Ислам тарыхына карек оодарганыбызда, мунун көптөгөн мисалдарын баикоого болот:
Азирети Анас (Алла ага ыраазы болсун) өзүнүн аитымы боюнча, күндөрдүн биринде азирети Осмондун (Алла ага ыраазы болсун) үиүнө баратып жолдон бир аял көрөт. Аялдын сулуулугу акылын чырмап алат. Мына ушундаи аң-сезим менен азирети Осмонго барат. Кыраакы азирети Осмон (Алла ага ыраазы болсун) дароо баикап:
- Эи, Анас! Көзүңө зинанын издери түшүп калыптыр го... – деит.
Күтүлбөгөн сөзгө аң-таң абалда калган Анастын:
- Алла Элчисинен кииин дагы вахии келип жатабы? – деген суроосуна азирети Осмон:
- Жок, бул – болгону парасат гана! 114 – деп жооп берген экен.
Азирети Умардын (Алла ага ыраазы болсун) бир катар маселелердеги оиу кииинчерээк келген аяттарга ылаиык келгендиги дагы Ислам жазма булактарынан белгилүү.
Куттуу хадистеринин биринде ардактуу Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын:
«Силерден мурун жашаган үммөттөрдүн арасында өздөрүнө илхам кылынган пенделер бар эле. Эгер үммөтүмдүн арасында ошондои адамдардан бирөө боло турган болсо, эч калетсиз, ал – Умар болмок дегени бар!» (Бухарии, Асхабун-Наби, 6).
Абу Аббас бин Махди:
«Сапар учурунда чөлдөн жанында суу чаначы жок, жылаңбаш, жылаңаяк бир адамдын менден анча алыс эмес жерде кетип баратканын көрдүм. Ичимден «бул адам
#57 02 March 2016 - 15:52
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[15:12, 02.03.2016] ibragim: намазды кантип окуит болду экен? А балким, анын даарат-намаз менен эч кандаи иши
[15:12, 02.03.2016] ibragim: жоктур...» деп оилодум. Ошол учурда ал адам мага каирылып: «Чындыгында, Алла – жүрөгүңөрдөгүнү да билээрин унутпагыла! Андыктан андан корккула! » (Бакара сүрөсү, 235-аят) деген маанидеги аятты окуду. Эмне дээримди билбеи, апкаарып эсимден танып жерге жыгылыптырмын. Эс-учумду жыиып, Жараткан Алладан кечирим тилеп, жолума түштүм. Жолдо баратып жанагы зат дагы көзүмө илешти. Аны көрөөрүм менен апкаара түштүм. Көргөн жеримден жылбаи бир саамга туруп калдым. Ал мага дагы каирылып келип: «Ал (Алла Таала) кулдарынын тообосун кабыл кылат, күнөөлөрүн кечирет жана жасап жаткан иштерин да билет» (Шууроо сүрөсү, 25-аят) деген аятты окуп, көздөн каиым болду. Ошондон кииин аны эч көрө алганым жок» деит.
Бул багытта Зуннун Мысрии мынабул окуяны аитып берген:
«Күндөрдүн биринде үстүндө эски, жамачылуу чепкени бар бир жаш жигитке кез келдим. Напсим андан ирээнжисе да, жүрөгүм анын Жараткандын сүиүктүү пендеси болгондугун сезип тургансыды. Напсим менен жүрөгүмдүн ортосунда арачылап, оилоно баштаганымда жаш жигит мага каирылып:
- Эи, Зуннун! Мага чепкенимдин кемчилигин көрүү үчүн назар салба! Маржан таш кабыктын ичинде болот! – деди да, көздөн каиым болду» Жараткандын сүиүктүү пенделеринен Абдулхалик Гуждаваниидин сукбатдилмаегине биринчи жолу келген, христиандыгын жашырган бир жигит устаттан:
- «Момун-мусулмандын парасатынан (назарынан) сактангыла! Анткени ал Жараткан Алланын нуру менен назар салат» деген хадистин сыры эмнеде? – деп сураит.
Абдулхалик Гуждавании олуя:
- Белиңдеги зуннарды чеч! (б.а., христиандар белине баилаган алдагы каапырлыктын белгисин чеч!) Исламга кир! – деит.
Ошентип тилине сөз кирбеи алаңдап калган жигит устаттын алдында дароо келме келтирип, мусулман болгон экен.
Учурунда Жунаид Багдадии олуя дагы «мусулман» сыяктуу көрүнгөн бир жигиттин иудеи болгондугун жана жакын арада Ислам дини менен бактысы ачыла тургандыгын бир карап туруп аиткан.
Узун сөздүн кыскасы, парасаттуулук жүрөктөгү ыимандын, такыбаалыктын даражасына жараша көбөиүп-азаиган Жараткан Кудуреттин өзгөчө белектеринин бири.
[15:13, 02.03.2016] ibragim: ТАСАРРУФ КЕРЕМЕТ
Чексиз Кудуреттүү Улуу Алла Таала бир нерсени жүзөгө ашыргысы келсе, ага «кун!» б.а., «бол!» деши менен дароо жүзөгө ашаары талашсыз чындык. Бирок Алла Таала Өзүнүн эрк-каалоосунун негизинде аис рым бир нерселердин тизгинин кээ бир пенделерине тапшырган. Чындыгында бул иштер Алла Таала Өзүнүн жаратуучулук[15: 14, 02.03.2016] ibragim: сыпаты менен аралашмаис ынча жүзөгө ашпаис тургандыгы белгилүү болсо да, Жараткан Алла өзү тандаган ошол пенделерин бул иштерге себепкер кылган. Төрт чоң периште сыяктуу.
Бул периштелерден Жабраил (алеис хиссалам) паис гамбарларга Жараткандын вахиис -кабарын жеткизүүгө милдеттүү болсо, Микаил (алеис хиссалам) табият кубулуштарын башкарууга, Азраил (алеис хиссалам) жан алууга, ал эми Исрафил (алеис хиссалам) кыяматта «сур» (сурнаис ) тартууга милдеттендирилген.
Албетте, Жараткан Алла бул милдеттерди бул периштелерге бербеис туруп, түздөн-түз өзү деле жүзөгө ашырууга толук Кудуреттүү! Бирок Алла Таала Өзүнүн каалоосу менен аларга жан, күч-кудурет сыяктуу бардык мүмкүнчүлүктөрдү түзүп берүү менен ар бирине өз-өзүнчө милдет берген. Периштелердин күч-кудурети дагы негизи Жараткан Алла Тааланын Кудуретинен. Аларга күч-кудуретти Алла Таала Өзү ыроологон.
Бүтүндөис жандуу-жансыздын күч-кудурети да Чексиз Кудуреттүү Алла Таала тарабынан ыроолонгон.
Анын сыңарындаис , Алла Таала паис гамбарларына да өздөрүнө жараша өзгөчө күч-кудурет, шык-жөндөм берген. Маселен, Сулаис ман (алеис хиссалам) паис гамбар жаныбарлардын тилин билгендиги, шамалга жана жин ааламына үстөмдүк кылгандыгы менен таанымал.
Улуу Жараткан Кудурет азирети Мухаммад (саллаллаху алеис хи васаллам) Паис гамбарыбызга дагы көптөгөн өзгөчөлүктөрдү ыроологон. Анын үммөтүнөн чыккан аис рым бир тандамал пенделер да бул сыис -белектен Жараткан Алланын бергенинче насип ала алышкан. Маселен, Абдулкадир Гаис ланиис , Ахмад ар-Рифаиис сыяктуу даңазалуу олуяларды мисал келтирсек болот.
Тасарруф – бул мына ушул мүмкүнчүлүктөрдү жүзөгө ашыра ала турган дарамет.
Тасарруф тигил же бул пенденин жекече өзүнүн эрк-каалоосу менен эмес, Алла Тааланын уруксаты менен гана жүзөгө ашат. Тасарруф менен күнүмдүк болуп жаткан кадыресе кубулуштардын ортосунда аис ырма жок. Аиырма анын ар бир пендеге эле ыроолоно бербешинде жатат.
[15:15, 02.03.2016] ibragim: Тасарруфтун бир түрү болгон керемет – бул Алла Тааланын өзүнчө белеги катары рухании жактан бышып-жетилип, баралына келген олуя пенделер аркылуу сырткы чөирөнүн мыизамдарынан тышкары жүзөгө ашкан ажаиып окуя. Алланын сүиүктүү пенделеринин назарында, эң чоң керемет – бул Ислам дини менен жуурулуша жашоо. Бул пенделер басып өткөн рухании жолдун натыижасында көз карашы, аң-түшүнүгү, кыимыларакети жагынан да башка адамдардан аиырмаланып турушат.
Керемет эки түргө бөлүнөт:
1. Рухании керемет: Илимде, ибадатта, марифатта жана такыбаалыкта белгилүү аралыкты басып өтүп, рухании жактан жогорулап, «Сага буирулган таризде туура жолдо бол!» (Худ сүрөсү,112-аят) деген аяттын талабына жооп берүүгө умтулуу. Башкача аитканда, Жараткан Кудурет тарабынан бүтүндөи инсанияттын түбөлүк бактысы үчүн ыроолонгон аруу Ислам дини менен жуурулуша жашоо. Ислам дини менен жуурулуша жашаган олуя пенденин оозунан чыккан сөздөр Жараткандын адал жолуна чакырып, даанышмандык менен аитылгандыктан эч кимди ирээнжитпеит. Ал сөздөр угуучу тараптын каталарына ишарат жасалып, эскертүү иретинде болсо дагы эч кимдин көңүлүн оорутпаит.[15: 16, 02.03.2016] ibragim: Буга акыл менен жетүү мүмкүн эмес. Алла Таала муну тандамал пенделерине ыроологон.
2. Кавнии керемет: Буга бир саамда дүинөнүн тигил бурчуна жетүү, жырткыч жаныбарларды багындыруу, суу үстүнөн басып кетүү сыяктуу адаттан тышкаркы ажаиып көрүнүштөр кирет.
Чыныгы олуялар мындаи кереметтерге өзгөчө маани беришпеит. Анын үстүнө булар олуялыктын шарттарына да кирбеит. Алла Таала мындаи мүмкүнчүлүктөрдү өзү каалаган аирым бир пенделерине ыроолоит. Эч кандаи зарылчылык болбои туруп, керемет көрсөтүү дурус эмес. Олуялар мүмкүн болушунча мындаи кереметтерди көрсөтүүнү каалабаит. Себеби элдин алкышы болот. Аирым бир караңгы адамдар бүт нерсени олуядан күтө башташат.
Эл канчалыгы менен ушул экинчи түрдөгү кереметти көргүсү келсе да, ырасында эң чоң керемет – бул биринчиси б.а., рухании керемет болуп эсептелет. Тасаввуф илиминин аалым-олуялары «Эң чоң керемет – бул Ислам дини менен жуурулуша жашоо» деген тыянакты бир ооздон кабыл алышкан. Андыктан иш-аракети, адеп-ахлагы, сүилөгөн сөзү Исламга дал келбеген шакирттин аракети бекер.
Бул багытта Мавляна Халид Багдадии:
«Ислам жолу жана адал эмгек миң бир сырлуу кереметтерден алдаканча жогору.
Олуянын керемети Ислам дининин буируктары менен жуурулуша жашоого өбөлгө түзбөсө, анда ал балээге жана азгырыкка гана себепкер болот» деген экен.
Кереметтердин жападан жалгыз аруу максаты бар: «адамдарды Жараткандын адал жолуна беттөө» деген. Ислам дини Жараткан Алланын буируктарынан гана турат. Ал мусулман пенденин жашоо мыизамы. Ал кыяматка чеиин аруулугун сактаит. Себепсиз ажаиып көрүнүштөр мусулман баласы үчүн Ислам дининин буируктарын аткарууда белгилүү деңгээлде зыян алып келиши толук ыктымал. Ошондуктан паигамбарлар да, олуялар да эч качан себепсиз, жөнү жок жерден эле адаттан тышкаркы иштерди көрсөтүшкөн эмес.
[15:16, 02.03.2016] ibragim: Чыныгы кереметтен негизинен мынабул натыижалар алынат:
1.Напсини тарбиялоого себепкер болушу, 2.Жан дүинөнү ар түрдүү рухии ыпластыктардан арылтып, ыиман булагы менен көркүнө чыгарууга себеп болушу, 3.Купуя сырлардын жүрөккө ачылышына себеп болушу.
Ошондои эле кереметтердин жүзөгө ашышында эң маанилүү «көпүрөлөрдөн» бири – бул Жараткан Алла тарабынан пендесине сыр катары маалымдалган «исм-у аазам».
«Исм-у аазам» (улуу ысым) жөнүндө кыскача мынабу маалыматтарга токтолсок болот:
Исм-у аазам – бул Жараткан Кудуреттин ысымдарынан бири. Аны менен кылынган дубанын кабыл болушу анык. Бул ысым Жараткан Алланын каисы ысмы болгондугу Жараткандын өзүнчө сыры. Бул багытта бир катар хадистерде да аитылган. Алардын арасынан Алла Тааланын улуу Затынын ысмы болгон «Аллах!» ысмы «исм-у аазам» болгондугуна багытталган хадистер үстөмдүк кылат.
Бул жааттагы көз караштардан бири төмөнкүчө: Жараткан Алла Таала адам баласына өз рухунан жан салып, чексиз кудуретинен насип буиургандыгы үчүн ысымсыпаттарынан жандуужансыздын арасынан эң көп адамга ыроологон. Баралына келген адам өзөгүнө ширелген бул сыпаттарын жүзөгө ашыруу аркылуу Жараткандын буиругу менен жуурулуша жашаган пенде. Андыктан кимде Жараткандын каисы ысым-сыпаты үстөмдүк кылса, ал үчүн ошол ысым-сыпат «исму аазам» болуп эсептелет. Тагыраак[15:17, 02.03.2016] ibragim: аитканда, мээримдүүлүк, боорукерлик сезимдери үстөмдүк кылган пенде турушу менен Улуу Жараткан Алланын «ар-Рахмаан» жана «ар-Рахиим» сыпаттарынан өзгөчө насип алгандыгын аигинелеит. Ошондуктан мындаи адам үчүн бул ысымдар «исму аазам» болуп эсептелген. Бирок чыныгы марифат Жараткан Алланын ысымсыпаттарынын талабына жооп берүүдө жатат. Болбосо, көптөгөн адамдар «исму аазамды» китептен деле окуп коюшат. Андыктан тил «Оо, Мээримдүү, Боорукер Жараткан Алла!» деп жаткан кезде жүрөк мээримдүүлүктөн насиби болбосо, тиленген нерсени күтүү бекер кеп.
Бул багытта азирети Али (Алла ага ыраазы болсун) менен бир карапаиым адамдын ортосунда өткөн мынабул окуя эң сонун сабак болууга тиииш:
Күндөрдүн биринде бир карапаиым адам жолдон азирети Алиге жолугуп калып, андан каиыр сураит. Азирети Али жанында эч нерсе жок болгондуктан жерден бир ууч кум алып, ичинен бир нерселерди окуп колундагы кумга үилөөрү менен кум алтынга аиланып калат. Бул керемет окуянын алдында тиги адам селеиген боидон калат. Али (Алла ага ыраазы болсун) колундагы алтынды эмне дээрин билбеи апкаарып калган карапаиым адамдын колуна салып берет. Ошентип беитааныш адам эс-учун жыинап, азирети Алиден мунун кантип алтынга аиланып калгандыгын, ичинен эмне окугандыгын сураит. Азирети Али (Алла ага ыраазы болсун) «Фатиха» сүрөсүн окугандыгын аитат. Анда кубанычы коинуна батпаган карапаиым адам дароо жерден бир ууч кум ала салып, «Фатиха» сүрөсүн окуп колундагы кумга үилөит. Бирок колундагы кум эч нерсеге аиланбаит. Азирети Алиден мунун себебин сураит. Анда азирети Али кептин төркүнүн төмөнкүчө корутундулаит:
[15:17, 02.03.2016] ibragim: «Бул – жүрөктөгү ыкластан! » Ошентип Жараткандын чыныгы сүиүктүү пенделери – рухании жактан баралына келген аруу пенделер болуп эсептелет. Мындаи олуя пенделер керемет көрсөтүү менен эч качан өздөрүн жогору сезип, бои көтөрүшпөит. Алар бул учурда Алла Тааланын алдындагы алсыздыгын дагы бир ирет аңдап, Ага чексиз шүгүр келтиришет. Чыныгы олуя пенделер өздөрүнө акыретте түбөлүк бакытка жетүү үчүн кепилдик берилгендигин эч качан оилошпоит. Тескерисинче, Алла Тааланын алдындагы алсыздыгын туюп, өздөрүн даиыма теске салып жүрүшөт. Алар да текеберликке, бои көтөрүүчүлүккө, бузукулукка кадам таштоо коркунучунан алыс боло алышпагандыгы үчүн ар качан тынчсызданганы тынчсызданган.
Алла Таала тарабынан «исму аазам» билдирилген Балаам бин Бауранын өкүнүчтүү акыбети ар бир мусулман баласы үчүн чоң сабак болууга тиииш. Бул адам учурунда эл арасында өтө илимдүү аалым катары таанымал болгон. Бирок убакыттын өтүшү менен текеберликтин туткунуна аиланып, утурумдук дүнүиөгө алдангандыгы үчүн кадырбаркынан кетти. Бул дүинөдөн ыимансыз көз жумду.
«Аларга Биз түшүргөн аяттарды кыигап өтүп, шаитанды ээрчип адашуучулардан болгон адам тууралуу аитып бер. Эгер Биз кааласак муну менен анын даражасын жогорулатып коиор элек. Бирок ал ушул (убактылуу) дүинөгө абдан берилип, арзуу-каалоосун (напсисин) ээрчип кетти. Ал куусаң да, жөн коисоң да тилин салаңдаткан ит сыяктуу. Алланын аяттарын четке каккан адамдардын абалы мына ушундаи болот. Муну (элге) аитып бер! Балким, оилонушаар» (Аараф сүрөсү, 175-176) Керемет көрсөткөн олуя пендеге ашкере көңүл бөлүү, ашкере сыи көрсөтүү, аны жогору көрүү дал ушул себептен улам өтө кооптуу болуп эсептелет. Чыныгы олуя пенделердин колдон келишинче керемет көрсөтүүдөн алыс болууларынын себептеринен
[15:12, 02.03.2016] ibragim: жоктур...» деп оилодум. Ошол учурда ал адам мага каирылып: «Чындыгында, Алла – жүрөгүңөрдөгүнү да билээрин унутпагыла! Андыктан андан корккула! » (Бакара сүрөсү, 235-аят) деген маанидеги аятты окуду. Эмне дээримди билбеи, апкаарып эсимден танып жерге жыгылыптырмын. Эс-учумду жыиып, Жараткан Алладан кечирим тилеп, жолума түштүм. Жолдо баратып жанагы зат дагы көзүмө илешти. Аны көрөөрүм менен апкаара түштүм. Көргөн жеримден жылбаи бир саамга туруп калдым. Ал мага дагы каирылып келип: «Ал (Алла Таала) кулдарынын тообосун кабыл кылат, күнөөлөрүн кечирет жана жасап жаткан иштерин да билет» (Шууроо сүрөсү, 25-аят) деген аятты окуп, көздөн каиым болду. Ошондон кииин аны эч көрө алганым жок» деит.
Бул багытта Зуннун Мысрии мынабул окуяны аитып берген:
«Күндөрдүн биринде үстүндө эски, жамачылуу чепкени бар бир жаш жигитке кез келдим. Напсим андан ирээнжисе да, жүрөгүм анын Жараткандын сүиүктүү пендеси болгондугун сезип тургансыды. Напсим менен жүрөгүмдүн ортосунда арачылап, оилоно баштаганымда жаш жигит мага каирылып:
- Эи, Зуннун! Мага чепкенимдин кемчилигин көрүү үчүн назар салба! Маржан таш кабыктын ичинде болот! – деди да, көздөн каиым болду» Жараткандын сүиүктүү пенделеринен Абдулхалик Гуждаваниидин сукбатдилмаегине биринчи жолу келген, христиандыгын жашырган бир жигит устаттан:
- «Момун-мусулмандын парасатынан (назарынан) сактангыла! Анткени ал Жараткан Алланын нуру менен назар салат» деген хадистин сыры эмнеде? – деп сураит.
Абдулхалик Гуждавании олуя:
- Белиңдеги зуннарды чеч! (б.а., христиандар белине баилаган алдагы каапырлыктын белгисин чеч!) Исламга кир! – деит.
Ошентип тилине сөз кирбеи алаңдап калган жигит устаттын алдында дароо келме келтирип, мусулман болгон экен.
Учурунда Жунаид Багдадии олуя дагы «мусулман» сыяктуу көрүнгөн бир жигиттин иудеи болгондугун жана жакын арада Ислам дини менен бактысы ачыла тургандыгын бир карап туруп аиткан.
Узун сөздүн кыскасы, парасаттуулук жүрөктөгү ыимандын, такыбаалыктын даражасына жараша көбөиүп-азаиган Жараткан Кудуреттин өзгөчө белектеринин бири.
[15:13, 02.03.2016] ibragim: ТАСАРРУФ КЕРЕМЕТ
Чексиз Кудуреттүү Улуу Алла Таала бир нерсени жүзөгө ашыргысы келсе, ага «кун!» б.а., «бол!» деши менен дароо жүзөгө ашаары талашсыз чындык. Бирок Алла Таала Өзүнүн эрк-каалоосунун негизинде аис рым бир нерселердин тизгинин кээ бир пенделерине тапшырган. Чындыгында бул иштер Алла Таала Өзүнүн жаратуучулук[15: 14, 02.03.2016] ibragim: сыпаты менен аралашмаис ынча жүзөгө ашпаис тургандыгы белгилүү болсо да, Жараткан Алла өзү тандаган ошол пенделерин бул иштерге себепкер кылган. Төрт чоң периште сыяктуу.
Бул периштелерден Жабраил (алеис хиссалам) паис гамбарларга Жараткандын вахиис -кабарын жеткизүүгө милдеттүү болсо, Микаил (алеис хиссалам) табият кубулуштарын башкарууга, Азраил (алеис хиссалам) жан алууга, ал эми Исрафил (алеис хиссалам) кыяматта «сур» (сурнаис ) тартууга милдеттендирилген.
Албетте, Жараткан Алла бул милдеттерди бул периштелерге бербеис туруп, түздөн-түз өзү деле жүзөгө ашырууга толук Кудуреттүү! Бирок Алла Таала Өзүнүн каалоосу менен аларга жан, күч-кудурет сыяктуу бардык мүмкүнчүлүктөрдү түзүп берүү менен ар бирине өз-өзүнчө милдет берген. Периштелердин күч-кудурети дагы негизи Жараткан Алла Тааланын Кудуретинен. Аларга күч-кудуретти Алла Таала Өзү ыроологон.
Бүтүндөис жандуу-жансыздын күч-кудурети да Чексиз Кудуреттүү Алла Таала тарабынан ыроолонгон.
Анын сыңарындаис , Алла Таала паис гамбарларына да өздөрүнө жараша өзгөчө күч-кудурет, шык-жөндөм берген. Маселен, Сулаис ман (алеис хиссалам) паис гамбар жаныбарлардын тилин билгендиги, шамалга жана жин ааламына үстөмдүк кылгандыгы менен таанымал.
Улуу Жараткан Кудурет азирети Мухаммад (саллаллаху алеис хи васаллам) Паис гамбарыбызга дагы көптөгөн өзгөчөлүктөрдү ыроологон. Анын үммөтүнөн чыккан аис рым бир тандамал пенделер да бул сыис -белектен Жараткан Алланын бергенинче насип ала алышкан. Маселен, Абдулкадир Гаис ланиис , Ахмад ар-Рифаиис сыяктуу даңазалуу олуяларды мисал келтирсек болот.
Тасарруф – бул мына ушул мүмкүнчүлүктөрдү жүзөгө ашыра ала турган дарамет.
Тасарруф тигил же бул пенденин жекече өзүнүн эрк-каалоосу менен эмес, Алла Тааланын уруксаты менен гана жүзөгө ашат. Тасарруф менен күнүмдүк болуп жаткан кадыресе кубулуштардын ортосунда аис ырма жок. Аиырма анын ар бир пендеге эле ыроолоно бербешинде жатат.
[15:15, 02.03.2016] ibragim: Тасарруфтун бир түрү болгон керемет – бул Алла Тааланын өзүнчө белеги катары рухании жактан бышып-жетилип, баралына келген олуя пенделер аркылуу сырткы чөирөнүн мыизамдарынан тышкары жүзөгө ашкан ажаиып окуя. Алланын сүиүктүү пенделеринин назарында, эң чоң керемет – бул Ислам дини менен жуурулуша жашоо. Бул пенделер басып өткөн рухании жолдун натыижасында көз карашы, аң-түшүнүгү, кыимыларакети жагынан да башка адамдардан аиырмаланып турушат.
Керемет эки түргө бөлүнөт:
1. Рухании керемет: Илимде, ибадатта, марифатта жана такыбаалыкта белгилүү аралыкты басып өтүп, рухании жактан жогорулап, «Сага буирулган таризде туура жолдо бол!» (Худ сүрөсү,112-аят) деген аяттын талабына жооп берүүгө умтулуу. Башкача аитканда, Жараткан Кудурет тарабынан бүтүндөи инсанияттын түбөлүк бактысы үчүн ыроолонгон аруу Ислам дини менен жуурулуша жашоо. Ислам дини менен жуурулуша жашаган олуя пенденин оозунан чыккан сөздөр Жараткандын адал жолуна чакырып, даанышмандык менен аитылгандыктан эч кимди ирээнжитпеит. Ал сөздөр угуучу тараптын каталарына ишарат жасалып, эскертүү иретинде болсо дагы эч кимдин көңүлүн оорутпаит.[15: 16, 02.03.2016] ibragim: Буга акыл менен жетүү мүмкүн эмес. Алла Таала муну тандамал пенделерине ыроологон.
2. Кавнии керемет: Буга бир саамда дүинөнүн тигил бурчуна жетүү, жырткыч жаныбарларды багындыруу, суу үстүнөн басып кетүү сыяктуу адаттан тышкаркы ажаиып көрүнүштөр кирет.
Чыныгы олуялар мындаи кереметтерге өзгөчө маани беришпеит. Анын үстүнө булар олуялыктын шарттарына да кирбеит. Алла Таала мындаи мүмкүнчүлүктөрдү өзү каалаган аирым бир пенделерине ыроолоит. Эч кандаи зарылчылык болбои туруп, керемет көрсөтүү дурус эмес. Олуялар мүмкүн болушунча мындаи кереметтерди көрсөтүүнү каалабаит. Себеби элдин алкышы болот. Аирым бир караңгы адамдар бүт нерсени олуядан күтө башташат.
Эл канчалыгы менен ушул экинчи түрдөгү кереметти көргүсү келсе да, ырасында эң чоң керемет – бул биринчиси б.а., рухании керемет болуп эсептелет. Тасаввуф илиминин аалым-олуялары «Эң чоң керемет – бул Ислам дини менен жуурулуша жашоо» деген тыянакты бир ооздон кабыл алышкан. Андыктан иш-аракети, адеп-ахлагы, сүилөгөн сөзү Исламга дал келбеген шакирттин аракети бекер.
Бул багытта Мавляна Халид Багдадии:
«Ислам жолу жана адал эмгек миң бир сырлуу кереметтерден алдаканча жогору.
Олуянын керемети Ислам дининин буируктары менен жуурулуша жашоого өбөлгө түзбөсө, анда ал балээге жана азгырыкка гана себепкер болот» деген экен.
Кереметтердин жападан жалгыз аруу максаты бар: «адамдарды Жараткандын адал жолуна беттөө» деген. Ислам дини Жараткан Алланын буируктарынан гана турат. Ал мусулман пенденин жашоо мыизамы. Ал кыяматка чеиин аруулугун сактаит. Себепсиз ажаиып көрүнүштөр мусулман баласы үчүн Ислам дининин буируктарын аткарууда белгилүү деңгээлде зыян алып келиши толук ыктымал. Ошондуктан паигамбарлар да, олуялар да эч качан себепсиз, жөнү жок жерден эле адаттан тышкаркы иштерди көрсөтүшкөн эмес.
[15:16, 02.03.2016] ibragim: Чыныгы кереметтен негизинен мынабул натыижалар алынат:
1.Напсини тарбиялоого себепкер болушу, 2.Жан дүинөнү ар түрдүү рухии ыпластыктардан арылтып, ыиман булагы менен көркүнө чыгарууга себеп болушу, 3.Купуя сырлардын жүрөккө ачылышына себеп болушу.
Ошондои эле кереметтердин жүзөгө ашышында эң маанилүү «көпүрөлөрдөн» бири – бул Жараткан Алла тарабынан пендесине сыр катары маалымдалган «исм-у аазам».
«Исм-у аазам» (улуу ысым) жөнүндө кыскача мынабу маалыматтарга токтолсок болот:
Исм-у аазам – бул Жараткан Кудуреттин ысымдарынан бири. Аны менен кылынган дубанын кабыл болушу анык. Бул ысым Жараткан Алланын каисы ысмы болгондугу Жараткандын өзүнчө сыры. Бул багытта бир катар хадистерде да аитылган. Алардын арасынан Алла Тааланын улуу Затынын ысмы болгон «Аллах!» ысмы «исм-у аазам» болгондугуна багытталган хадистер үстөмдүк кылат.
Бул жааттагы көз караштардан бири төмөнкүчө: Жараткан Алла Таала адам баласына өз рухунан жан салып, чексиз кудуретинен насип буиургандыгы үчүн ысымсыпаттарынан жандуужансыздын арасынан эң көп адамга ыроологон. Баралына келген адам өзөгүнө ширелген бул сыпаттарын жүзөгө ашыруу аркылуу Жараткандын буиругу менен жуурулуша жашаган пенде. Андыктан кимде Жараткандын каисы ысым-сыпаты үстөмдүк кылса, ал үчүн ошол ысым-сыпат «исму аазам» болуп эсептелет. Тагыраак[15:17, 02.03.2016] ibragim: аитканда, мээримдүүлүк, боорукерлик сезимдери үстөмдүк кылган пенде турушу менен Улуу Жараткан Алланын «ар-Рахмаан» жана «ар-Рахиим» сыпаттарынан өзгөчө насип алгандыгын аигинелеит. Ошондуктан мындаи адам үчүн бул ысымдар «исму аазам» болуп эсептелген. Бирок чыныгы марифат Жараткан Алланын ысымсыпаттарынын талабына жооп берүүдө жатат. Болбосо, көптөгөн адамдар «исму аазамды» китептен деле окуп коюшат. Андыктан тил «Оо, Мээримдүү, Боорукер Жараткан Алла!» деп жаткан кезде жүрөк мээримдүүлүктөн насиби болбосо, тиленген нерсени күтүү бекер кеп.
Бул багытта азирети Али (Алла ага ыраазы болсун) менен бир карапаиым адамдын ортосунда өткөн мынабул окуя эң сонун сабак болууга тиииш:
Күндөрдүн биринде бир карапаиым адам жолдон азирети Алиге жолугуп калып, андан каиыр сураит. Азирети Али жанында эч нерсе жок болгондуктан жерден бир ууч кум алып, ичинен бир нерселерди окуп колундагы кумга үилөөрү менен кум алтынга аиланып калат. Бул керемет окуянын алдында тиги адам селеиген боидон калат. Али (Алла ага ыраазы болсун) колундагы алтынды эмне дээрин билбеи апкаарып калган карапаиым адамдын колуна салып берет. Ошентип беитааныш адам эс-учун жыинап, азирети Алиден мунун кантип алтынга аиланып калгандыгын, ичинен эмне окугандыгын сураит. Азирети Али (Алла ага ыраазы болсун) «Фатиха» сүрөсүн окугандыгын аитат. Анда кубанычы коинуна батпаган карапаиым адам дароо жерден бир ууч кум ала салып, «Фатиха» сүрөсүн окуп колундагы кумга үилөит. Бирок колундагы кум эч нерсеге аиланбаит. Азирети Алиден мунун себебин сураит. Анда азирети Али кептин төркүнүн төмөнкүчө корутундулаит:
[15:17, 02.03.2016] ibragim: «Бул – жүрөктөгү ыкластан! » Ошентип Жараткандын чыныгы сүиүктүү пенделери – рухании жактан баралына келген аруу пенделер болуп эсептелет. Мындаи олуя пенделер керемет көрсөтүү менен эч качан өздөрүн жогору сезип, бои көтөрүшпөит. Алар бул учурда Алла Тааланын алдындагы алсыздыгын дагы бир ирет аңдап, Ага чексиз шүгүр келтиришет. Чыныгы олуя пенделер өздөрүнө акыретте түбөлүк бакытка жетүү үчүн кепилдик берилгендигин эч качан оилошпоит. Тескерисинче, Алла Тааланын алдындагы алсыздыгын туюп, өздөрүн даиыма теске салып жүрүшөт. Алар да текеберликке, бои көтөрүүчүлүккө, бузукулукка кадам таштоо коркунучунан алыс боло алышпагандыгы үчүн ар качан тынчсызданганы тынчсызданган.
Алла Таала тарабынан «исму аазам» билдирилген Балаам бин Бауранын өкүнүчтүү акыбети ар бир мусулман баласы үчүн чоң сабак болууга тиииш. Бул адам учурунда эл арасында өтө илимдүү аалым катары таанымал болгон. Бирок убакыттын өтүшү менен текеберликтин туткунуна аиланып, утурумдук дүнүиөгө алдангандыгы үчүн кадырбаркынан кетти. Бул дүинөдөн ыимансыз көз жумду.
«Аларга Биз түшүргөн аяттарды кыигап өтүп, шаитанды ээрчип адашуучулардан болгон адам тууралуу аитып бер. Эгер Биз кааласак муну менен анын даражасын жогорулатып коиор элек. Бирок ал ушул (убактылуу) дүинөгө абдан берилип, арзуу-каалоосун (напсисин) ээрчип кетти. Ал куусаң да, жөн коисоң да тилин салаңдаткан ит сыяктуу. Алланын аяттарын четке каккан адамдардын абалы мына ушундаи болот. Муну (элге) аитып бер! Балким, оилонушаар» (Аараф сүрөсү, 175-176) Керемет көрсөткөн олуя пендеге ашкере көңүл бөлүү, ашкере сыи көрсөтүү, аны жогору көрүү дал ушул себептен улам өтө кооптуу болуп эсептелет. Чыныгы олуя пенделердин колдон келишинче керемет көрсөтүүдөн алыс болууларынын себептеринен
#58 03 March 2016 - 10:33
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[9:50, 03.03.2016] ibragim: бири мына ушул коркунуч. Керемет – бул эң акыркы даража да, эң негизги максат да эмес.
Ошондои эле ал олуя пенденин рухании даражасын да көрсөтпөит. Жараткандын сүиүктүү пенделери паигамбарлардан башка эч бир адамга түбөлүк бакытка жетүүгө эч кандаи кепилдик берилбегендигин жакшы түшүнүшөт. Бир адам бар, тозокко бир карыш калганда беиишке кирээр. Дагы бир адам бар, беиишке бир карыш калганда тозокко түшөөр. Мына ошондуктан ар бир мусулман пенде «...Сага якиин (өлүм) келгенге чеиин Жараткандын алдындагы ибадат (кулчулук) озуипаңды аткар!» (Хижр сүрөсү, 99-аят) деген аятты эсинен чыгарбаи өмүр кечириши керек.
Мусулман баласы катары ар бир ишибизди Ыиык Курандын жана Паигамбарыбыздын куттуу сүннөтүнүн негизине ылаиык аткаргандаи эле, керемет катары көрсөтүлгөн Жараткандын мындаи жакшылыгынын алдында да Ыиык Курандын жана Паигамбарыбыздын куттуу сүннөтүнүн негизинен чыгып кетпешибиз керек. Ырас, керемет – бул талашсыз чындык. Керемет окуялар жөнүндө Куранда да маалымдалган.
Маселен, буга өз бөлмөсүндө жалгыз Аллага сыиынып ибадат кылуу менен алек болгон Иса паигамбардын энеси Мариямга кышкысын жаикы, жаикысын кышкы мөмөжемиштердин келип калышын (Аали Имран сүрөсү, 36-37-аяттар), ошондои эле азирети Сулаиман паигамбарга Балкистин тактысын көз ачып жумганча алып келген вазири Аасаф бин Бархия жөнүндөгү аятты (Намл сүрөсү, 38-40-аяттар) далил катары көрсөтүүгө болот.
Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын хадистеринен да керемет окуяларга көптөгөн далилдерди таба алабыз.
[9:51, 03.03.2016] ibragim: Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) хадистеринин биринде:
«Үч адам бешикте жаткан кезде сүилөгөн. Алар – Мариям уулу Иса, Жураижка таңууланган наристе жана дагы бир ымыркаи» деп буларды чечмелеп берген. 115
Дагы бир куттуу хадисте сапарга чыккан үч жолдош жөнүндө сөз жүрөт. Анда төмөнкүчө баяндалат:
«Сапар учурунда жаанда калган үч дос баш калкаламакка бир үңкүргө киришет.
Жаңыдан гана эс алып отурган кезде үңкүрдүн оозуна жогорудан бир чоң таш томолонуп келип кептелип калат.
Ошентип аиласы кууруган үч дос: «Жакшы иш-амалдарыбыз менен Аллага дуба кылуудан башка аргабыз жок. Бизди бул жерден Алла Тааладан башка эч ким куткара албаит» деген тыянакка келишет.
Алардан бири ата-энесине көрсөткөн кызматынын урматы үчүн Жаратканга алакан жая дуба кылат. Таш ордунан бир аз жылат. Бирок үңкүрдөн чыгууга мүмкүн эмес. Экинчиси такыбаалыгынын, ар-намыстуулугунун урматы үчүн дуба кылат. Таш ордунан дагы бир аз жылат. Бирок ал жерден чыгып кетүү дагы деле мүмкүн эмес эле.
Үчүнчүсү адамдардын акы-укугуна карата жасаган өтө аяр мамилесинин урматына Жараткан Аллага алакан жаиып дуба кылат. Мунун да дубасы кабыл болуп, үңкүрдүн оозундагы таш төмөн көздөи томолонуп кетет. Ошентип үч дос үңкүрдөн аман-эсен чыгып кетишет» (Бухарии, Адаб, 5; Анбия, 53; Зикр, 100).
Күндөрдүн биринде азирети Умар (Алла ага ыраазы болсун) элге кутпа берүү учурунда «Эи, Сария! Тоого, тоого!» деп үн салат. Азирети Умар кутпага эч тиешеси жок бул сөздү аиткан кезде Сария душмандар менен согушуп жаткан болучу. Ырас, Алла Таала азирети Умардын бул сөзүн Сарияга угузгандыгы кииин маалым болгон (Ибн Хажар, алИсаба, 2, 3).
Мындаи окуялар сахабалардын доорунда абдан көп болгон.[9:53, 03.03.2016] ibragim: Ошондои эле каапырлар, күнөөкөрлөр жана өздөрүн олуя сыяктуу көрсөткөн эки жүздүүлөр тарабынан чыныгы олуялардын кереметине окшош адаттан тышкаркы адамды аң-таң калтырган ажаиып окуялар да бар. Булар кереметтерге сырткы өңүтүнөн окшош болсо да, ички өңүтүнөн караманча карамакаршы келет. Булар «истидраж» деп аталат.
Бул абалдар бир катар рухии көнүгүүлөрдүн негизинде жүзөгө ашат. Башкача аитканда, рухтагы аирым бир өзгөчөлүктөрдү акыикат динден тышкары бир катар таасирлер менен да иш жүзүнө ашырууга болот. Маселен, иогалар ушундаи көнүгүүлөрдүн натыижасында өзүнчө бир күчкө жетишет.
Кээ бир учурларда мындаи ажаиып окуялар «худдам» 116 жиндер аркылуу жүзөгө ашышы мүмкүн. Бул окуяларды кереметтен ажырата билүү үчүн илим керек. Буларды керемет окуялардан аиырмалаи билүү үчүн эң ириде алардын жашоосуна назар салуу кажет. Эгер алардын жашоосу Ыиык Куранга жана азирети Паигамбарыбыздын сүннөтүнө дал келбесе, бул истидраж болуп эсептелет. Эске алына турган эң биринчи жагдаи мына ушул.
Жунаид Багдадии олуя:
«Тигил же бул адамды абада каалгып учуп жүргөнүн көрсөңөр, анын жүрүмтуруму, сүилөгөн сөзү Ыиык Куранга жана акыркы Паигамбардын сүннөтүнө ылаиык келбесе, анда ал истидраж» деген.
Жараткандын ыраакымына бөлөнүп, адамды аң-таң калтырган окуянын себепчиси болгон олуя пенде ансыз да муну эл көрсүн үчүн кылбаит. Себеби чыныгы олуя пенделер көрсөтмөлүүлүктөн оолак болгондугу үчүн мажбур болмоюнча керемет окуяларды көрсөтүшпөит. Алар азирети Паигамбарыбыз сыяктуу элге адамдык асыл сапаттары менен үлгү болууга умтулушат. Азирети Паигамбарыбыз өз үммөтүнө ар тараптан эң мыкты үлгү болуп, кээ бир учурларда талапка жараша Алланын уруксаты менен мужиза 117 көрсөткөн.
Алланын сүиүктүү пенделери акыркы Паигамбардын жолунан ииненин көзүндөи да чыгып кетпөөгө болгон күчаракеттери менен жанүрөшөт. Негизи керемет менен истидраждын аиырмасын билүү үчүн мына ушул жагдаидын өзү эле жетиштүү.
[9:54, 03.03.2016] ibragim: Учурунда Фараон да истидраж көрсөтө алган. Төрт жүз жылдык өмүрү боюнча бир жолу да башы ооруган эмес. Тиштери да таптаза болгон. Аңгыл-дөңгүл жерлерден атынын алдыңкы буттары узарып-кыскарып турган.
Истидраж каапырларды, күнөөкөрлөрдү өздөрүн өзгөлөрдөн өзгөчө сезүүгө, текеберликке жетелеит. Анын акыбети жамандыкка гана алып барат. Муса (алеихиссалам) Алланын уруксаты менен Кызыл деңизди аса таягы менен уруп, жолго аиландырган кезде аркасынан кууп келген Фараон аскерлерине каирылып:
Көрдүңөрбү? ! Каардуулугумдан деңиз жолго аиланды! – деген эле. Бирок Фараон бул жолго түшкөн соң жол каира деңизге аиланды. Фараон аскерлери менен кошо ошол деңизге чөгүп одүинө салды.
Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын куттуу хадистеринде кыяматка жакын чыга турган Дажжал түркүн түстүү истидраждарды көрсөтүп элдин башын аиландыраары маалымдалган.
Мындан сырткары истидраж көрсөткөн адамдын аиткан нерсесине тетири жүзөгө ашкан окуялар да болот. Булар «ихана» деп аталат. Маселен, учурунда өзүн «паигамбар» катары тааныткан жалганчы Мусаиламатул- Каззаб кудуктагы суунун көбөиүшү үчүн кудукка түкүргөнүндө, андагы суу көбөимөк түгүл, тетирисинче соолуп калган.
Азирети Паигамбарыбыздын жана кутман сахабалардын мезгилинде керемет окуялардын жүзөгө ашышы канчалык деңгээлде мүмкүн болсо, андан кииинки учурларда[9: 55, 03.03.2016] ibragim: да ошондои деңгээлде иш жүзүнө ашышы мүмкүн. Ырас, Паигамбарыбыздын учурунда да, андан кииинки доорлордо да көрсөтүлгөн кереметтер канчалаган адамдардын Алланын адал жолуна түшүшүнө себепкер болгондугу тарыхыи талашсыз чындык.
٭٭٭ Керемет окуяларга карата аирым бир мисалдар:
Ааламдын Жаратуучусу Улуу Алла Таала Өзүнүн бар жана жалгыз экенин билиши үчүн, ошондои эле Жалгыз Өзүнө баш ииип, моинундагы кулчулук озуипасын орундатышы үчүн жаратылган жандуу-жансыздын ичинен эң кадыр-барктуу адам баласын Өзүнө халифа (орун басар) катары жараткан. Бул багытта аяттардын биринде:
«Ошондо Жараткан Эгең периштелерине: “Мен Жер бетинде орун басар жаратамын” – деди» (Бакара сүрөсү, 30-аят) деп буюрулат.
Бул жерде Алла Таала адам баласын «халифа» катары жаратышынын маанимаңызы жөнүндө муфассир аалым Элмалылы Хамди Языр мындаис деис т:
«Алла Таала бул жерде: «Мен ага Өз эрк-каалоомдон, кудуретимден, ысымсыпаттарыман аис рым бир өзгөчөлүктөрдү берем. Ал Мага өкүл катары жандуужансыздарга белгилүү өлчөмдө үстөмдүк кылат. Менин наамымдан өкүмдөрүмдү жүзөгө ашырат. Ал бул багытта эң негизги күч эмес. Ал Менин орун басарым жана өкүлүм. Эрккаалоосу менен Менин буис рук-жарлыктарымды, Менин эреже-мыис замдарымды жүзөгө ашырууга милдеттүү болот. Ошентип «Ал силерди жер үстүнө орун басар кылган» (Анаам сүрөсү, 165-аят) деген аятымдын сыры ачыкка чыкмакчы» деп жатат» (Элмалылы, Хак Дини, 1, 299-300).
Паис гамбарлар көрсөткөн мужизалар болобу, олуялардын кереметтери болобу, аис тор, мунун баары адам баласынын Алла Таалага орун басар болушунун өзүнчө бир сыры. Адамзат тарыхына назар салганыбызда, мунун мисалдарын арбын кездештире алабыз. Эмесе, мына ошол мисалдардын аис рымдарына орун берсек:
Мансур бин Абдуллахтын аис тымында Абу Абдуллах бин Жалла башынан өткөргөн мынабул окуяны аис тып берген экен:
[9:56, 03.03.2016] ibragim: «Куттуу Медина шаарына барган элем. Курсагым ач. Акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) көрүстөнүнүн жанына бардым. Салам бердим да:
«Эи, Алланын Элчиси! Кедеиликтин дартын чегип жүрөм!.. Сага меиман болуп келдим...» дедим.
Ошентип отурган кезде көзүм илинип кетиптир. Өзүм да баикабаи калыптырмын.
Түшүмдө Паигамбарыбызды (саллаллаху алеихи васаллам) көрдүм. Ал менин жаныма келип, ууртунан жылмаиып, мага колундагы токочун сунду. Алдым да жеи баштадым.
Мына ошол учурда оигонуп кеттим. Оигонгонумда түшүмдөгү токочтун жартысы колумда туруптур! » 118
Алла Элчисинин (саллаллаху алеихи васаллам) көз жумушунан кииин болуп өткөн дагы бир окуя жөнүндө ал-Утбии төмөнкүчө эскерет:
«Азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) көрүстөнүнүн жанында отургам. Сырттан бир адам келип:
«Ассаламу алеикум, эи, Алланын Элчиси! Мен Алла Тааланын Куран аяттарында:
«Эгер алар өздөрүнө зулум (күнөө) кылып, сага келип Алладан кечирим сурашса жана алар үчүн Алланын элчиси да кечирим сураганда, алар Алланын тооболорду кабыл кылуучу (өтө Кечиримдүү) жана өтө Ыраиымдуу экендигин билишкен болоор эле» (Ниса[9:57, 03.03.2016] ibragim: сүрөсү, 64-аят) дегенин окудум. Мына ошондуктан күнөөлөрүм үчүн Жараткан Алладан кечирим тилеп, мен үчүн Жараткан Эгеме дуба кылышың үчүн сага келдим» деди.
Андан кииин ичинен бир нерселерди окуду да, сыртка чыгып кетти. Мына ошол учурда уикуга кирип кетиптирмин. Түшүмө азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) кирди. Ал мага:
«-Эи, Утбии! Тезирээк азыркы адамдын артынан жүгүр! Алла Таала аны кечирди!
Сүиүнчүлөп кои!» деди» (Ибн Касир, Тафсир, 1, 532).
٭٭٭ Жараткан Алланын паигамбарлары көрүстөндөрүндө биздин чектелүү акылыбызга сыибаган таризде тирүү болушат. Төмөнкү куттуу хадис да муну аигинелеп турат:
Авс бин Австын (Алла ага ыраазы болсун) аитымында Алланын Элчиси
(саллаллаху алеихи васаллам):
- Күндөрдүн эң берекелүүсү бул Жума күнү. Ошондуктан жума күнү көп салават аиткыла! Анткени силердин салаваттарыңар мага жеткирилет дегенде сахабалар:
- Эи, Алланын Элчиси! Сен көз жумгандан кииин биздин салаваттарыбыз сага кантип жетет? – деп сурашат.
Анда азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам):
«Алла Таала паигамбарларынын денелерин чиритүүнү топуракка арам кылган» деп жооп берген (Абу Давуд, Солаат, 201; Насаии, Жума, 5).
Шеиит кеткендер да тирүү болушат. Бул багытта аяттардын биринде Алла Таала:
«Алла жолунда өлтүрүлгөндөрдү «өлүк» деп атабагыла. Алар – тирүү. Аларга Жараткан Эгесинин алдында ырыскы берилип турат» (Аали Имран сүрөсү, 169-аят) деп буюрат.
Албетте, паигамбарлардын тирүүлүгү шеииттердикине салыштырмалуу алдаканча жогору.
[9:58, 03.03.2016] ibragim: Алланын сүиүктүү пенделеринин кереметтери бүгүнкү күнгө чеиин жандуулугун сактап келет. Ислам жазма булактарында Стамбулду алууда Алланын сүиүктүү пенделери да катышкандыгы тууралуу маалыматтар бар.
Алсак, алардын бири Убаидуллах Ахрар болгон. Небереси Хажа Мухаммад Касым мындаи деит:
«Күнгө беишемби. Күн төбөдөн бир аз ооп калган эле. Чоң атам шакирттери менен олтурган. Бир кезде бир жакка шашып жаткандаи шакирттеринин бирине дароо атын токушун буюрду. Шакирттерине: «Силер ушул жерде олтура тургула!.. » деди да, атына минип Самаркан шаарынан шашып жолго чыкты. Шакирттер аң-таң боидон калышты.
Мавляна аттуу шакирти устатынын аркасынан ээрчип чыкты. Бир убакта Мавляна өзү жалгыз келди. Ал устатынын алгач оңго-солго обдула, ат жалына өбөктөп, андан соң капилеттен көздөн каиым болгонун аитты.
Көп өтпөи чоң атам каитып келип калды. Шакирттер устатынан таң кала күтүүсүз сапардын себебин сурашты. Анда ал:
«Түрк султаны Мехмед хан менден жардам сурады. Мен ага жардам берип келдим.
Алла Тааланын уруксаты менен жеңишке жеттик...» деп жооп берди».
Хоросандан келип Стамбул салгылашуусуна катышкан Убаидулла Ахрар олуянын уулу Хажа Абдулхадии:
«Стамбулга барганымда султан II Баязид атам Убаидулла Ахрар жөнүндө мындаи деди:
[9:59, 03.03.2016] ibragim: Атам Фатих аитты: Салгылашуунун эң оор учуру. Жаратканга алакан жая доордун тирөөчүнүн жардамга келишин сурандым. Бир кезде ак боз атчан бир адам келди.
Беитааныш зат мага:
- Коркпо! Жеңиш сеники!..деди. Мен ага: Каапырлардын колу абдан көп!..дедим.
Анда береги олуя желбегеиинин жеңин көргөзүп: Жеңдин ичин кара! деди.
Карадым. Селеиген боидон туруп калдым. Жеңинин ичинен кадимкидеи сел сыяктуу каптап келаткан бир кошуун көрдүм.
Анан:
- Бул кол сага жардамга келди... деди да, сөзүн улады:
- Сен азыр мынабу дөбөгө чыгып үч ирет катары менен добулбасты ургун да, кошуунуңа жапатырмак чабуулга өтүшүн буиур!
Мен анын аитканын аиткандаи аткардым. Олуя өзү да кошууну менен бирге чабуулга өттү. Ошентип жеңишке жеттик...» деит. 119
Ошондои эле ал олуя пенденин рухании даражасын да көрсөтпөит. Жараткандын сүиүктүү пенделери паигамбарлардан башка эч бир адамга түбөлүк бакытка жетүүгө эч кандаи кепилдик берилбегендигин жакшы түшүнүшөт. Бир адам бар, тозокко бир карыш калганда беиишке кирээр. Дагы бир адам бар, беиишке бир карыш калганда тозокко түшөөр. Мына ошондуктан ар бир мусулман пенде «...Сага якиин (өлүм) келгенге чеиин Жараткандын алдындагы ибадат (кулчулук) озуипаңды аткар!» (Хижр сүрөсү, 99-аят) деген аятты эсинен чыгарбаи өмүр кечириши керек.
Мусулман баласы катары ар бир ишибизди Ыиык Курандын жана Паигамбарыбыздын куттуу сүннөтүнүн негизине ылаиык аткаргандаи эле, керемет катары көрсөтүлгөн Жараткандын мындаи жакшылыгынын алдында да Ыиык Курандын жана Паигамбарыбыздын куттуу сүннөтүнүн негизинен чыгып кетпешибиз керек. Ырас, керемет – бул талашсыз чындык. Керемет окуялар жөнүндө Куранда да маалымдалган.
Маселен, буга өз бөлмөсүндө жалгыз Аллага сыиынып ибадат кылуу менен алек болгон Иса паигамбардын энеси Мариямга кышкысын жаикы, жаикысын кышкы мөмөжемиштердин келип калышын (Аали Имран сүрөсү, 36-37-аяттар), ошондои эле азирети Сулаиман паигамбарга Балкистин тактысын көз ачып жумганча алып келген вазири Аасаф бин Бархия жөнүндөгү аятты (Намл сүрөсү, 38-40-аяттар) далил катары көрсөтүүгө болот.
Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын хадистеринен да керемет окуяларга көптөгөн далилдерди таба алабыз.
[9:51, 03.03.2016] ibragim: Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) хадистеринин биринде:
«Үч адам бешикте жаткан кезде сүилөгөн. Алар – Мариям уулу Иса, Жураижка таңууланган наристе жана дагы бир ымыркаи» деп буларды чечмелеп берген. 115
Дагы бир куттуу хадисте сапарга чыккан үч жолдош жөнүндө сөз жүрөт. Анда төмөнкүчө баяндалат:
«Сапар учурунда жаанда калган үч дос баш калкаламакка бир үңкүргө киришет.
Жаңыдан гана эс алып отурган кезде үңкүрдүн оозуна жогорудан бир чоң таш томолонуп келип кептелип калат.
Ошентип аиласы кууруган үч дос: «Жакшы иш-амалдарыбыз менен Аллага дуба кылуудан башка аргабыз жок. Бизди бул жерден Алла Тааладан башка эч ким куткара албаит» деген тыянакка келишет.
Алардан бири ата-энесине көрсөткөн кызматынын урматы үчүн Жаратканга алакан жая дуба кылат. Таш ордунан бир аз жылат. Бирок үңкүрдөн чыгууга мүмкүн эмес. Экинчиси такыбаалыгынын, ар-намыстуулугунун урматы үчүн дуба кылат. Таш ордунан дагы бир аз жылат. Бирок ал жерден чыгып кетүү дагы деле мүмкүн эмес эле.
Үчүнчүсү адамдардын акы-укугуна карата жасаган өтө аяр мамилесинин урматына Жараткан Аллага алакан жаиып дуба кылат. Мунун да дубасы кабыл болуп, үңкүрдүн оозундагы таш төмөн көздөи томолонуп кетет. Ошентип үч дос үңкүрдөн аман-эсен чыгып кетишет» (Бухарии, Адаб, 5; Анбия, 53; Зикр, 100).
Күндөрдүн биринде азирети Умар (Алла ага ыраазы болсун) элге кутпа берүү учурунда «Эи, Сария! Тоого, тоого!» деп үн салат. Азирети Умар кутпага эч тиешеси жок бул сөздү аиткан кезде Сария душмандар менен согушуп жаткан болучу. Ырас, Алла Таала азирети Умардын бул сөзүн Сарияга угузгандыгы кииин маалым болгон (Ибн Хажар, алИсаба, 2, 3).
Мындаи окуялар сахабалардын доорунда абдан көп болгон.[9:53, 03.03.2016] ibragim: Ошондои эле каапырлар, күнөөкөрлөр жана өздөрүн олуя сыяктуу көрсөткөн эки жүздүүлөр тарабынан чыныгы олуялардын кереметине окшош адаттан тышкаркы адамды аң-таң калтырган ажаиып окуялар да бар. Булар кереметтерге сырткы өңүтүнөн окшош болсо да, ички өңүтүнөн караманча карамакаршы келет. Булар «истидраж» деп аталат.
Бул абалдар бир катар рухии көнүгүүлөрдүн негизинде жүзөгө ашат. Башкача аитканда, рухтагы аирым бир өзгөчөлүктөрдү акыикат динден тышкары бир катар таасирлер менен да иш жүзүнө ашырууга болот. Маселен, иогалар ушундаи көнүгүүлөрдүн натыижасында өзүнчө бир күчкө жетишет.
Кээ бир учурларда мындаи ажаиып окуялар «худдам» 116 жиндер аркылуу жүзөгө ашышы мүмкүн. Бул окуяларды кереметтен ажырата билүү үчүн илим керек. Буларды керемет окуялардан аиырмалаи билүү үчүн эң ириде алардын жашоосуна назар салуу кажет. Эгер алардын жашоосу Ыиык Куранга жана азирети Паигамбарыбыздын сүннөтүнө дал келбесе, бул истидраж болуп эсептелет. Эске алына турган эң биринчи жагдаи мына ушул.
Жунаид Багдадии олуя:
«Тигил же бул адамды абада каалгып учуп жүргөнүн көрсөңөр, анын жүрүмтуруму, сүилөгөн сөзү Ыиык Куранга жана акыркы Паигамбардын сүннөтүнө ылаиык келбесе, анда ал истидраж» деген.
Жараткандын ыраакымына бөлөнүп, адамды аң-таң калтырган окуянын себепчиси болгон олуя пенде ансыз да муну эл көрсүн үчүн кылбаит. Себеби чыныгы олуя пенделер көрсөтмөлүүлүктөн оолак болгондугу үчүн мажбур болмоюнча керемет окуяларды көрсөтүшпөит. Алар азирети Паигамбарыбыз сыяктуу элге адамдык асыл сапаттары менен үлгү болууга умтулушат. Азирети Паигамбарыбыз өз үммөтүнө ар тараптан эң мыкты үлгү болуп, кээ бир учурларда талапка жараша Алланын уруксаты менен мужиза 117 көрсөткөн.
Алланын сүиүктүү пенделери акыркы Паигамбардын жолунан ииненин көзүндөи да чыгып кетпөөгө болгон күчаракеттери менен жанүрөшөт. Негизи керемет менен истидраждын аиырмасын билүү үчүн мына ушул жагдаидын өзү эле жетиштүү.
[9:54, 03.03.2016] ibragim: Учурунда Фараон да истидраж көрсөтө алган. Төрт жүз жылдык өмүрү боюнча бир жолу да башы ооруган эмес. Тиштери да таптаза болгон. Аңгыл-дөңгүл жерлерден атынын алдыңкы буттары узарып-кыскарып турган.
Истидраж каапырларды, күнөөкөрлөрдү өздөрүн өзгөлөрдөн өзгөчө сезүүгө, текеберликке жетелеит. Анын акыбети жамандыкка гана алып барат. Муса (алеихиссалам) Алланын уруксаты менен Кызыл деңизди аса таягы менен уруп, жолго аиландырган кезде аркасынан кууп келген Фараон аскерлерине каирылып:
Көрдүңөрбү? ! Каардуулугумдан деңиз жолго аиланды! – деген эле. Бирок Фараон бул жолго түшкөн соң жол каира деңизге аиланды. Фараон аскерлери менен кошо ошол деңизге чөгүп одүинө салды.
Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын куттуу хадистеринде кыяматка жакын чыга турган Дажжал түркүн түстүү истидраждарды көрсөтүп элдин башын аиландыраары маалымдалган.
Мындан сырткары истидраж көрсөткөн адамдын аиткан нерсесине тетири жүзөгө ашкан окуялар да болот. Булар «ихана» деп аталат. Маселен, учурунда өзүн «паигамбар» катары тааныткан жалганчы Мусаиламатул- Каззаб кудуктагы суунун көбөиүшү үчүн кудукка түкүргөнүндө, андагы суу көбөимөк түгүл, тетирисинче соолуп калган.
Азирети Паигамбарыбыздын жана кутман сахабалардын мезгилинде керемет окуялардын жүзөгө ашышы канчалык деңгээлде мүмкүн болсо, андан кииинки учурларда[9: 55, 03.03.2016] ibragim: да ошондои деңгээлде иш жүзүнө ашышы мүмкүн. Ырас, Паигамбарыбыздын учурунда да, андан кииинки доорлордо да көрсөтүлгөн кереметтер канчалаган адамдардын Алланын адал жолуна түшүшүнө себепкер болгондугу тарыхыи талашсыз чындык.
٭٭٭ Керемет окуяларга карата аирым бир мисалдар:
Ааламдын Жаратуучусу Улуу Алла Таала Өзүнүн бар жана жалгыз экенин билиши үчүн, ошондои эле Жалгыз Өзүнө баш ииип, моинундагы кулчулук озуипасын орундатышы үчүн жаратылган жандуу-жансыздын ичинен эң кадыр-барктуу адам баласын Өзүнө халифа (орун басар) катары жараткан. Бул багытта аяттардын биринде:
«Ошондо Жараткан Эгең периштелерине: “Мен Жер бетинде орун басар жаратамын” – деди» (Бакара сүрөсү, 30-аят) деп буюрулат.
Бул жерде Алла Таала адам баласын «халифа» катары жаратышынын маанимаңызы жөнүндө муфассир аалым Элмалылы Хамди Языр мындаис деис т:
«Алла Таала бул жерде: «Мен ага Өз эрк-каалоомдон, кудуретимден, ысымсыпаттарыман аис рым бир өзгөчөлүктөрдү берем. Ал Мага өкүл катары жандуужансыздарга белгилүү өлчөмдө үстөмдүк кылат. Менин наамымдан өкүмдөрүмдү жүзөгө ашырат. Ал бул багытта эң негизги күч эмес. Ал Менин орун басарым жана өкүлүм. Эрккаалоосу менен Менин буис рук-жарлыктарымды, Менин эреже-мыис замдарымды жүзөгө ашырууга милдеттүү болот. Ошентип «Ал силерди жер үстүнө орун басар кылган» (Анаам сүрөсү, 165-аят) деген аятымдын сыры ачыкка чыкмакчы» деп жатат» (Элмалылы, Хак Дини, 1, 299-300).
Паис гамбарлар көрсөткөн мужизалар болобу, олуялардын кереметтери болобу, аис тор, мунун баары адам баласынын Алла Таалага орун басар болушунун өзүнчө бир сыры. Адамзат тарыхына назар салганыбызда, мунун мисалдарын арбын кездештире алабыз. Эмесе, мына ошол мисалдардын аис рымдарына орун берсек:
Мансур бин Абдуллахтын аис тымында Абу Абдуллах бин Жалла башынан өткөргөн мынабул окуяны аис тып берген экен:
[9:56, 03.03.2016] ibragim: «Куттуу Медина шаарына барган элем. Курсагым ач. Акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) көрүстөнүнүн жанына бардым. Салам бердим да:
«Эи, Алланын Элчиси! Кедеиликтин дартын чегип жүрөм!.. Сага меиман болуп келдим...» дедим.
Ошентип отурган кезде көзүм илинип кетиптир. Өзүм да баикабаи калыптырмын.
Түшүмдө Паигамбарыбызды (саллаллаху алеихи васаллам) көрдүм. Ал менин жаныма келип, ууртунан жылмаиып, мага колундагы токочун сунду. Алдым да жеи баштадым.
Мына ошол учурда оигонуп кеттим. Оигонгонумда түшүмдөгү токочтун жартысы колумда туруптур! » 118
Алла Элчисинин (саллаллаху алеихи васаллам) көз жумушунан кииин болуп өткөн дагы бир окуя жөнүндө ал-Утбии төмөнкүчө эскерет:
«Азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) көрүстөнүнүн жанында отургам. Сырттан бир адам келип:
«Ассаламу алеикум, эи, Алланын Элчиси! Мен Алла Тааланын Куран аяттарында:
«Эгер алар өздөрүнө зулум (күнөө) кылып, сага келип Алладан кечирим сурашса жана алар үчүн Алланын элчиси да кечирим сураганда, алар Алланын тооболорду кабыл кылуучу (өтө Кечиримдүү) жана өтө Ыраиымдуу экендигин билишкен болоор эле» (Ниса[9:57, 03.03.2016] ibragim: сүрөсү, 64-аят) дегенин окудум. Мына ошондуктан күнөөлөрүм үчүн Жараткан Алладан кечирим тилеп, мен үчүн Жараткан Эгеме дуба кылышың үчүн сага келдим» деди.
Андан кииин ичинен бир нерселерди окуду да, сыртка чыгып кетти. Мына ошол учурда уикуга кирип кетиптирмин. Түшүмө азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) кирди. Ал мага:
«-Эи, Утбии! Тезирээк азыркы адамдын артынан жүгүр! Алла Таала аны кечирди!
Сүиүнчүлөп кои!» деди» (Ибн Касир, Тафсир, 1, 532).
٭٭٭ Жараткан Алланын паигамбарлары көрүстөндөрүндө биздин чектелүү акылыбызга сыибаган таризде тирүү болушат. Төмөнкү куттуу хадис да муну аигинелеп турат:
Авс бин Австын (Алла ага ыраазы болсун) аитымында Алланын Элчиси
(саллаллаху алеихи васаллам):
- Күндөрдүн эң берекелүүсү бул Жума күнү. Ошондуктан жума күнү көп салават аиткыла! Анткени силердин салаваттарыңар мага жеткирилет дегенде сахабалар:
- Эи, Алланын Элчиси! Сен көз жумгандан кииин биздин салаваттарыбыз сага кантип жетет? – деп сурашат.
Анда азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам):
«Алла Таала паигамбарларынын денелерин чиритүүнү топуракка арам кылган» деп жооп берген (Абу Давуд, Солаат, 201; Насаии, Жума, 5).
Шеиит кеткендер да тирүү болушат. Бул багытта аяттардын биринде Алла Таала:
«Алла жолунда өлтүрүлгөндөрдү «өлүк» деп атабагыла. Алар – тирүү. Аларга Жараткан Эгесинин алдында ырыскы берилип турат» (Аали Имран сүрөсү, 169-аят) деп буюрат.
Албетте, паигамбарлардын тирүүлүгү шеииттердикине салыштырмалуу алдаканча жогору.
[9:58, 03.03.2016] ibragim: Алланын сүиүктүү пенделеринин кереметтери бүгүнкү күнгө чеиин жандуулугун сактап келет. Ислам жазма булактарында Стамбулду алууда Алланын сүиүктүү пенделери да катышкандыгы тууралуу маалыматтар бар.
Алсак, алардын бири Убаидуллах Ахрар болгон. Небереси Хажа Мухаммад Касым мындаи деит:
«Күнгө беишемби. Күн төбөдөн бир аз ооп калган эле. Чоң атам шакирттери менен олтурган. Бир кезде бир жакка шашып жаткандаи шакирттеринин бирине дароо атын токушун буюрду. Шакирттерине: «Силер ушул жерде олтура тургула!.. » деди да, атына минип Самаркан шаарынан шашып жолго чыкты. Шакирттер аң-таң боидон калышты.
Мавляна аттуу шакирти устатынын аркасынан ээрчип чыкты. Бир убакта Мавляна өзү жалгыз келди. Ал устатынын алгач оңго-солго обдула, ат жалына өбөктөп, андан соң капилеттен көздөн каиым болгонун аитты.
Көп өтпөи чоң атам каитып келип калды. Шакирттер устатынан таң кала күтүүсүз сапардын себебин сурашты. Анда ал:
«Түрк султаны Мехмед хан менден жардам сурады. Мен ага жардам берип келдим.
Алла Тааланын уруксаты менен жеңишке жеттик...» деп жооп берди».
Хоросандан келип Стамбул салгылашуусуна катышкан Убаидулла Ахрар олуянын уулу Хажа Абдулхадии:
«Стамбулга барганымда султан II Баязид атам Убаидулла Ахрар жөнүндө мындаи деди:
[9:59, 03.03.2016] ibragim: Атам Фатих аитты: Салгылашуунун эң оор учуру. Жаратканга алакан жая доордун тирөөчүнүн жардамга келишин сурандым. Бир кезде ак боз атчан бир адам келди.
Беитааныш зат мага:
- Коркпо! Жеңиш сеники!..деди. Мен ага: Каапырлардын колу абдан көп!..дедим.
Анда береги олуя желбегеиинин жеңин көргөзүп: Жеңдин ичин кара! деди.
Карадым. Селеиген боидон туруп калдым. Жеңинин ичинен кадимкидеи сел сыяктуу каптап келаткан бир кошуун көрдүм.
Анан:
- Бул кол сага жардамга келди... деди да, сөзүн улады:
- Сен азыр мынабу дөбөгө чыгып үч ирет катары менен добулбасты ургун да, кошуунуңа жапатырмак чабуулга өтүшүн буиур!
Мен анын аитканын аиткандаи аткардым. Олуя өзү да кошууну менен бирге чабуулга өттү. Ошентип жеңишке жеттик...» деит. 119
#59 03 March 2016 - 15:28
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:40, 03.03.2016] ibragim: Бул окуяны Имам Хатип мектебинде чогуу окуган классташым Азиз Махмуд Худаии мечитинин имамы Мухаррам Кыр досумдун өз оозунан уккам.
1975-жыл. Бешим намазына жакын Азиз Махмуд Худаии олуянын көрүстөнүнө жапалдаш боилуу, кызыл жүздүү бир жаш жигит келет. Баикоостон Азиз Махмуд Худаии мечитинин имамына жолугуп калып андан:
- Аба! Мен Азиз Махмуд Худаии менен учурашып кетеиин дедим эле! Аны каидан тапсам болот? Ал азыр бул жердеби? – деп сураит.
Мындаи суроого аң-таң абалда калган имам Мухаррам:
-Уулум! Азиз Махмуд Худаии бул жерде – деп жооп берет.
Олуянын бул жерде болгондугун уккан жигит кубанычы коинуна батпаи сүиүнүп:
-Сураныч! Мени аны менен жолуктуруңузчу! .. – деп абдан толкунданып кетет.
Бирок жаш жигитке түшүнө албаган Мухаррам көрүстөндүн жанында болгондуктан каира:
-Уулум! Азиз Махмуд Худаии бул жерде! – деит.
Жаш жигит суранычын каиталап:
- Андаи болсо, мени жолуктуруп коибоисузбу? Мен аны менен учурашып кетишим керек – деит.
Имам жигитти дале болсо түшүнө албаи, маселенин түиүнүн чечүү үчүн:
-Уулум! Сен Азиз Махмуд Худаиини тааныисыңбы? – деп суроо салат.
Анда Азиз Махмуд Худаии менен жолуктургусу келбеген имамга таң калган жигит:
- Мен Азиз Махмуд Худаиини жакындан тааныим. Ал мени бул жерге өзү чакырган болучу. Биз экөөбүз ушул жерден жолугушабыз дегенбиз. Ал менин келе турганымды билет – деп жооп каитарат.
Мына ушул жерден кептин төркүнүн түшүнө баштаган имам:
-Уулум! Каисыл жерден жолуктуңар эле? – деп сураит.
Береги жигит башынан өткөн окуяны аита баштаит:
- Мен 1974-жылы Кипр жүрүшүндө парашют менен түшүрүлгөн топтон болчумун.
Биз тарап деңизден, ал эми гректердин армиясы Бешпармак тоосу тараптан келип кармашып, согуш кызуу жүрүп жаткан кезде биз парашюттар менен түштүк. Аба ыраиы бузулуп, бороон-чапкын болуп жаткан эле. Ар кимибиз ар каисы жактарга учуп кеттик.
Мен душмандардын аимагына түшүп калдым. Бак-дарактардын арасында төрт тарабыман октор жааи баштады. Эмне кылаарымды билбеи, дендароо болуп туруп калдым. Дал ошол
[14:41, 03.03.2016] ibragim: учурда алдыма узун боилуу, жүзүнөн нуру тамылжыган бир абышка келип калды.
Ууртунан жылмаиып:
- Уулум! Бул душмандардын жери. Бул жерде эмне кылып жүрөсүң? Эмне үчүн бул жерге жалгыз келдиң? – деди.
Мен:
-Ата! Мен өзүм келген жокмун. Шамал аидап келди – дедим.
Жүзүнөн нур тамылжыган абышка башын чаикап:
- Мен да согушка келдим. Силерден мурун жиберилдим. Мен бул жерлерди жакшы билем. Каисы топтонсуң, уулум? Жүр, мен сени жеткирип коиоюн! – деди.
Ошентип экөөбүз чогуу согуш каинап турган чакта жолго чыктык. А киши жөн жолдо жүргөндөи басып баратты. Абдан таң калдым. Менден атымды, каи жерден болгондугумду ж.б.у.с. суроолорду сурап келди. Мен анын бул суроолоруна жооп берген соң, өзү жөнүндө сурадым:
-Ата! Сиз кимсиз? Ал:
-Уулум! Мени Азиз Махмуд Худаии, дешет – деди. Мен:
- Ата! Сиз мага чоң жардам көрсөттүңүз! Эгер мекениме аман-эсен каитсам, Кудаи буюрса, сиз менен учурашып кетем. Адресиңизди алсак болобу? – дедим.
Анда киши жылдыздуу ата мени жылуу карап:
- Уулум! Үскүдарга келип, элден сурасаң, мени көрсөтүп коюшат! – деп жооп берди.
Бул учурда биздин топко да келип калган элек. Терең ыраазычылыгымды билдирип, коштоштук. Командиримдин жанына бардым. Мени маңдаиынан көргөн командирим көргөн көзүнө ишене албаи, сүиүнгөнүнөн:
-Бул жерге чеиин кантип келдиң? – деп кыикырып жиберди.[14:42, 03.03.2016] ibragim: Мен:
-Мени бир ата алып келди – дедим.
Согуш бүткөндөн кииин өз жериме каиттым. Ошол күндөн тарта Азиз Махмуд Худаиинин мага жасаган жакшылыгы такыр акылымдан чыккан жок. Мына ошондуктан аны менен жолугуп кетсемби деп Үскүдарга келгем. Жолдон келатып сураштырсам, адамдар ушул жерди көрсөтүштү.
Бул учурда бир саамга унчукпаи туруп калган жигит түшүнөн оигонгондои Мухаррам устатка каирылып:
- Азиз Махмуд Худаии менен мына ушинтип таанышканбыз. Өтүнүч, аба! Мени аны менен жолуктуруп коиуңузчу?! – деп жоодураит.
Ошентип маселенин чоо-жаиын толук түшүнгөн Мухаррам устат абдан таасирленет. Өзүн жоодурап карап турган жигиттин суроосуна эч нерсе деи албаи бир саамга туруп калат. Бир аздан кииин өзүнө келип, үнү калтырап:
- Уулум! Азиз Махмуд Худаии азыр жашабаит. Ал 1543-1628жылдары жашап өткөн Алланын сүиүктүү олуя пенделеринен болгон. Балким, ал сени бул жерге «Фатиха» сүрөсүн окуп, ал үчүн Жараткандан дуба кылып коюшуң үчүн чакыргандыр. .. Мына, анын көрүстөнү! ... – деп, олуянын көрүстөнүн көрсөтөт.
Жаш жигит уккан кулагына ишене албаи, селеиип эле олтуруп калат. Дагы бир жолу жүз көрүшүүнүн кусалыгы менен алыстан келген жигит олуянын көрүстөнү менен жолуккан эле. Согуш учурунда жүзөгө ашкан ошол рухании сапардын акыикатын эми, эми гана түшүнгөнсүп, буркурап ыилап кирет. Анда ансыз да араң турган Худаии мечитинин имамы жигитти жооткото албаи, аны менен кошо көз жашын төккөн экен..
[14:43, 03.03.2016] ibragim: Мына ушул окуялардын баары Жараткан Алла кээ бир пенделерине ыроологон жакшылыгынын берекеси менен болуп өткөн окуялар. Бул жерде эскерте кетчү жагдаи, бул иштерди иш жүзүнө ашырган зат – бул жалгыз Алла Таала гана. Анын пенделерине болгон жардамы периштелери аркылуу болсун, олуя пенделери аркылуу болсун, аитор, бүгүнкү күнгө чеиин боло келген жана да боло бермекчи.
Жараткандын белектеринен бири – бул садык түштөр. Булар каиыптык акыикаттарга жетүү жолдорунан бири катары да кабыл алынат. Уктоо учурунда адамдын материалдык дүинө менен болгон баиланышы эң төмөнкү даражага түшөт. Денеге камалган рухка таандык сезимдер күч алат. Рухании ааламды жаап турган напси көшөгөсү ачылат. Мына ушундаи таризде түштөрүндө каиып ааламын көрүү кээ бир такыбаа пенделерге насип болот. Түш көрүү учурунда көрүлгөн бул акыикаттар кииин оигоо кезде жүзөгө ашат. Мына ушунун өзү «садык түш» деп аталат.
Күндөрдүн биринде Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) сахабаларына каирылып:
- Үммөтүмө паигамбарлыктын өзгөчөлүктөрүнөн болгону «мубашшират» гана калат деит.
Акыркы Паигамбардын сөзүн түшүнө албаган сахабалар:
-«Мубашшират» деген эмне, эи, Алланын Элчиси? деп сурашат. Анда Паигамбарыбыз:
- Ал садык түш – деп жооп берет (Бухарии, Табир, 5; Муслим, Солаат, 207-208).
Мубашшират – бул ниети түз, ыкласы ысык мусулман пенденин уику учурунда Жараткандын бир катар сүиүнчү кабарларына жана башка белгилерине туш болушу, дегенди түшүндүрөт. [14:43, 03.03.2016] ibragim: « САДЫК » ТҮШТӨР
Азирети Мухаммад (саллаллаху алеис хи васаллам) Паис гамбарыбыз «Алар (Алланын сүис үктүү такыбаа пенделери) үчүн бул дүис нөдө да, акыретте да куш кабар бар» (Юнус сүрөсү, 64-аят) деген аятта маалымдалган «бул дүис нөдөгү куш кабарды» чечмелеп:
«Ал чыныгы мусулман пендеге түшүндө көрсөтүлгөнү өңүндө жүзөгө ашкан садык түш» деген (Тирмизиис , Руис а, 3).
Түштөр үчкө бөлүнөт:
1. ШаиАтандык түштөр: Шаис тандын адамды коркутупүркүтүү, рухту оор кырдаалга түшүрүү максатында көрсөткөн түштөрү. Биис ик жерден кулап кетүү, оор кырдаалдарда калуу, ар түрлүү балээлерге дуушар болуу сыяктуу. Мындаис түштөрдүн эч кандаис негизи жок. Көбүнчө арсар, жарымы эстен чыгып кеткен баш-аягы жок түштөрдү эч кимге аис тпаис , шаис тандын азгырыкшыбыштарынан жалгыз Жараткан Аллага баш калкалоо керек.
[14:44, 03.03.2016] ibragim: 2. Күнүмдүк жашоодогу ар кандаиА жагдаиАлар себептүү көрүнгөн түштөр:
Адамдын оис -санаасына жана күнүмдүк жашоосуна баис ланышкан окуялардын түшкө кириши. Маселен, өтө туздуу тамак-аш жеген адамдын түшүндө суусуну канганча суу ичиши, же оис дон такыр чыкпаган бир маселенин түшкө кириши сыяктуу. Булардын эч кандаис жоруму болбоис т. Булар да негизсиз түштөрдүн катарына кирет.
3. Садык түштөр: Мындаис түштөр оис гоо кезде толук эске түшөт. Булар Жараткан Алла Таала тарабынан же сүис үнчү, же эскертүү иретинде көрсөтүлөт.
Буларды атаис ын даис ындалган периштелер «уммул-китабдан» (лавху махфуздан) алып, Жалгыз Жараткан Алланын буис ругу жана уруксаты менен гана уктап жаткан пенделердин рухуна көрсөтөт.
Садык түштөр – Лавху Махфуздан келечекке карата берилген акыис каттар.
Азирети Паис гамбарыбыз (саллаллаху алеис хи васаллам) паис гамбарлыгынын алгачкы жылдары садык түштөрдү алты аис га чеис ин көргөн.
Акыркы Паис гамбар (саллаллаху алеис хи васаллам):
«Убакыт жакындаган саис ын 120 момун-мусулман пенденин түшү дээрлик жалганга чыкпаис т (б.а., түшүндө көрүнгөндөис жүзөгө ашат). Момун-мусулмандын садык түшү паис гамбарлыктын кырк алты бөлүгүнөн бирине туура келет. Ал эми паис гамбарлыктан болгон нерсе эч качан жалган болбоис т!» деген (Бухариис , Табир, 26; Муслим, Руис а, 6). 121
Садык түштөр иштин көзүн билген пенделер тарабынан гана жорулушу керек. Түш жоруунун өзү да Жараткан Алла Таала тарабынан ыроолонгон илим. Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз да намаздан кииин кээде сахабаларынын түштөрүн угуп, жоруи турган.Түш жоруунун да өзүнө тиешелүү аирым бир эреже-шарттары бар. Бул илимге ээ болгон адамдар араб тилинде «муаббир» делет. Жалпы элдин паидасы үчүн түш жорумуна баиланышкан көптөгөн китептер жазылган. Булардан Ибн Сирдин жана Мухииддин Арабиидин эмгектери көп окулуп, көбүнесе алардан паидаланылып жазылган китептер бүгүнкү күнгө чеиин жетти. Бул жерде эскерте кетчү жагдаи, мындаи китептерде берилген маалыматтарга таянып, түштөрдүн баарын эле жоруи берүү кооптуу жана дурус эмес.
Себеби түштүн негизги жорумунун көпчүлүк бөлүгү илхамбелгиге баиланыштуу болот.
Түштү ар ким эле жоруи бербеит. Түш жоруган адам Жараткан Алла тарабынан берилген рухании күчкө ээ болушу кажет. Болбосо, туура эмес жорумдун терс натыижаларына кез келип калуу мүмкүн. Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) бул багытта:
«...Түш биринчи адамдын жорумуна жараша жүзөгө ашат» деген (Ибн Маажа, Табир, 7). Ошондуктан түш жоруганды билбеген адамдарга түштү аитпоо зарыл. Бул илимди алгандар да «Биринчи жорум өзгөчө орунду ээлеит. Андан кииинкилери жараксыз болот» дешкен.
«Мизанун-Нуфуус» 122 аттуу китепте маалымдалгандаи, түш жоруу илими «анфусии» жана «аафаакии» деп экиге бөлүнөт. «Анфусии» дегенин аалымдар да, карапаиым адамдар да ала алышат. Тагыраак аитканда, бул иштин көзүн билгендерден угуу же алар тарабынан жазылган китептерден окуу аркылуу алууга болот. Мына ошентип бири-бирине окшош түштөрдү мурунку тажрыибаларга таянуу менен жорууга мүмкүн.
Түштө көрүнгөн нерселердин ар бири өзүнчө бир мааниге ээ. Маселен, жылан – бул душман. Бул маани Адам (алеихиссалам) атанын окуясына такалат. Анын ар бир кыимыл-аракети душманга таандык кыимыл-аракет катары чечмеленет. Эгер жылан түптүз же өлгөн абалда көрүнсө, жолго жоромолдонот.
1975-жыл. Бешим намазына жакын Азиз Махмуд Худаии олуянын көрүстөнүнө жапалдаш боилуу, кызыл жүздүү бир жаш жигит келет. Баикоостон Азиз Махмуд Худаии мечитинин имамына жолугуп калып андан:
- Аба! Мен Азиз Махмуд Худаии менен учурашып кетеиин дедим эле! Аны каидан тапсам болот? Ал азыр бул жердеби? – деп сураит.
Мындаи суроого аң-таң абалда калган имам Мухаррам:
-Уулум! Азиз Махмуд Худаии бул жерде – деп жооп берет.
Олуянын бул жерде болгондугун уккан жигит кубанычы коинуна батпаи сүиүнүп:
-Сураныч! Мени аны менен жолуктуруңузчу! .. – деп абдан толкунданып кетет.
Бирок жаш жигитке түшүнө албаган Мухаррам көрүстөндүн жанында болгондуктан каира:
-Уулум! Азиз Махмуд Худаии бул жерде! – деит.
Жаш жигит суранычын каиталап:
- Андаи болсо, мени жолуктуруп коибоисузбу? Мен аны менен учурашып кетишим керек – деит.
Имам жигитти дале болсо түшүнө албаи, маселенин түиүнүн чечүү үчүн:
-Уулум! Сен Азиз Махмуд Худаиини тааныисыңбы? – деп суроо салат.
Анда Азиз Махмуд Худаии менен жолуктургусу келбеген имамга таң калган жигит:
- Мен Азиз Махмуд Худаиини жакындан тааныим. Ал мени бул жерге өзү чакырган болучу. Биз экөөбүз ушул жерден жолугушабыз дегенбиз. Ал менин келе турганымды билет – деп жооп каитарат.
Мына ушул жерден кептин төркүнүн түшүнө баштаган имам:
-Уулум! Каисыл жерден жолуктуңар эле? – деп сураит.
Береги жигит башынан өткөн окуяны аита баштаит:
- Мен 1974-жылы Кипр жүрүшүндө парашют менен түшүрүлгөн топтон болчумун.
Биз тарап деңизден, ал эми гректердин армиясы Бешпармак тоосу тараптан келип кармашып, согуш кызуу жүрүп жаткан кезде биз парашюттар менен түштүк. Аба ыраиы бузулуп, бороон-чапкын болуп жаткан эле. Ар кимибиз ар каисы жактарга учуп кеттик.
Мен душмандардын аимагына түшүп калдым. Бак-дарактардын арасында төрт тарабыман октор жааи баштады. Эмне кылаарымды билбеи, дендароо болуп туруп калдым. Дал ошол
[14:41, 03.03.2016] ibragim: учурда алдыма узун боилуу, жүзүнөн нуру тамылжыган бир абышка келип калды.
Ууртунан жылмаиып:
- Уулум! Бул душмандардын жери. Бул жерде эмне кылып жүрөсүң? Эмне үчүн бул жерге жалгыз келдиң? – деди.
Мен:
-Ата! Мен өзүм келген жокмун. Шамал аидап келди – дедим.
Жүзүнөн нур тамылжыган абышка башын чаикап:
- Мен да согушка келдим. Силерден мурун жиберилдим. Мен бул жерлерди жакшы билем. Каисы топтонсуң, уулум? Жүр, мен сени жеткирип коиоюн! – деди.
Ошентип экөөбүз чогуу согуш каинап турган чакта жолго чыктык. А киши жөн жолдо жүргөндөи басып баратты. Абдан таң калдым. Менден атымды, каи жерден болгондугумду ж.б.у.с. суроолорду сурап келди. Мен анын бул суроолоруна жооп берген соң, өзү жөнүндө сурадым:
-Ата! Сиз кимсиз? Ал:
-Уулум! Мени Азиз Махмуд Худаии, дешет – деди. Мен:
- Ата! Сиз мага чоң жардам көрсөттүңүз! Эгер мекениме аман-эсен каитсам, Кудаи буюрса, сиз менен учурашып кетем. Адресиңизди алсак болобу? – дедим.
Анда киши жылдыздуу ата мени жылуу карап:
- Уулум! Үскүдарга келип, элден сурасаң, мени көрсөтүп коюшат! – деп жооп берди.
Бул учурда биздин топко да келип калган элек. Терең ыраазычылыгымды билдирип, коштоштук. Командиримдин жанына бардым. Мени маңдаиынан көргөн командирим көргөн көзүнө ишене албаи, сүиүнгөнүнөн:
-Бул жерге чеиин кантип келдиң? – деп кыикырып жиберди.[14:42, 03.03.2016] ibragim: Мен:
-Мени бир ата алып келди – дедим.
Согуш бүткөндөн кииин өз жериме каиттым. Ошол күндөн тарта Азиз Махмуд Худаиинин мага жасаган жакшылыгы такыр акылымдан чыккан жок. Мына ошондуктан аны менен жолугуп кетсемби деп Үскүдарга келгем. Жолдон келатып сураштырсам, адамдар ушул жерди көрсөтүштү.
Бул учурда бир саамга унчукпаи туруп калган жигит түшүнөн оигонгондои Мухаррам устатка каирылып:
- Азиз Махмуд Худаии менен мына ушинтип таанышканбыз. Өтүнүч, аба! Мени аны менен жолуктуруп коиуңузчу?! – деп жоодураит.
Ошентип маселенин чоо-жаиын толук түшүнгөн Мухаррам устат абдан таасирленет. Өзүн жоодурап карап турган жигиттин суроосуна эч нерсе деи албаи бир саамга туруп калат. Бир аздан кииин өзүнө келип, үнү калтырап:
- Уулум! Азиз Махмуд Худаии азыр жашабаит. Ал 1543-1628жылдары жашап өткөн Алланын сүиүктүү олуя пенделеринен болгон. Балким, ал сени бул жерге «Фатиха» сүрөсүн окуп, ал үчүн Жараткандан дуба кылып коюшуң үчүн чакыргандыр. .. Мына, анын көрүстөнү! ... – деп, олуянын көрүстөнүн көрсөтөт.
Жаш жигит уккан кулагына ишене албаи, селеиип эле олтуруп калат. Дагы бир жолу жүз көрүшүүнүн кусалыгы менен алыстан келген жигит олуянын көрүстөнү менен жолуккан эле. Согуш учурунда жүзөгө ашкан ошол рухании сапардын акыикатын эми, эми гана түшүнгөнсүп, буркурап ыилап кирет. Анда ансыз да араң турган Худаии мечитинин имамы жигитти жооткото албаи, аны менен кошо көз жашын төккөн экен..
[14:43, 03.03.2016] ibragim: Мына ушул окуялардын баары Жараткан Алла кээ бир пенделерине ыроологон жакшылыгынын берекеси менен болуп өткөн окуялар. Бул жерде эскерте кетчү жагдаи, бул иштерди иш жүзүнө ашырган зат – бул жалгыз Алла Таала гана. Анын пенделерине болгон жардамы периштелери аркылуу болсун, олуя пенделери аркылуу болсун, аитор, бүгүнкү күнгө чеиин боло келген жана да боло бермекчи.
Жараткандын белектеринен бири – бул садык түштөр. Булар каиыптык акыикаттарга жетүү жолдорунан бири катары да кабыл алынат. Уктоо учурунда адамдын материалдык дүинө менен болгон баиланышы эң төмөнкү даражага түшөт. Денеге камалган рухка таандык сезимдер күч алат. Рухании ааламды жаап турган напси көшөгөсү ачылат. Мына ушундаи таризде түштөрүндө каиып ааламын көрүү кээ бир такыбаа пенделерге насип болот. Түш көрүү учурунда көрүлгөн бул акыикаттар кииин оигоо кезде жүзөгө ашат. Мына ушунун өзү «садык түш» деп аталат.
Күндөрдүн биринде Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) сахабаларына каирылып:
- Үммөтүмө паигамбарлыктын өзгөчөлүктөрүнөн болгону «мубашшират» гана калат деит.
Акыркы Паигамбардын сөзүн түшүнө албаган сахабалар:
-«Мубашшират» деген эмне, эи, Алланын Элчиси? деп сурашат. Анда Паигамбарыбыз:
- Ал садык түш – деп жооп берет (Бухарии, Табир, 5; Муслим, Солаат, 207-208).
Мубашшират – бул ниети түз, ыкласы ысык мусулман пенденин уику учурунда Жараткандын бир катар сүиүнчү кабарларына жана башка белгилерине туш болушу, дегенди түшүндүрөт. [14:43, 03.03.2016] ibragim: « САДЫК » ТҮШТӨР
Азирети Мухаммад (саллаллаху алеис хи васаллам) Паис гамбарыбыз «Алар (Алланын сүис үктүү такыбаа пенделери) үчүн бул дүис нөдө да, акыретте да куш кабар бар» (Юнус сүрөсү, 64-аят) деген аятта маалымдалган «бул дүис нөдөгү куш кабарды» чечмелеп:
«Ал чыныгы мусулман пендеге түшүндө көрсөтүлгөнү өңүндө жүзөгө ашкан садык түш» деген (Тирмизиис , Руис а, 3).
Түштөр үчкө бөлүнөт:
1. ШаиАтандык түштөр: Шаис тандын адамды коркутупүркүтүү, рухту оор кырдаалга түшүрүү максатында көрсөткөн түштөрү. Биис ик жерден кулап кетүү, оор кырдаалдарда калуу, ар түрлүү балээлерге дуушар болуу сыяктуу. Мындаис түштөрдүн эч кандаис негизи жок. Көбүнчө арсар, жарымы эстен чыгып кеткен баш-аягы жок түштөрдү эч кимге аис тпаис , шаис тандын азгырыкшыбыштарынан жалгыз Жараткан Аллага баш калкалоо керек.
[14:44, 03.03.2016] ibragim: 2. Күнүмдүк жашоодогу ар кандаиА жагдаиАлар себептүү көрүнгөн түштөр:
Адамдын оис -санаасына жана күнүмдүк жашоосуна баис ланышкан окуялардын түшкө кириши. Маселен, өтө туздуу тамак-аш жеген адамдын түшүндө суусуну канганча суу ичиши, же оис дон такыр чыкпаган бир маселенин түшкө кириши сыяктуу. Булардын эч кандаис жоруму болбоис т. Булар да негизсиз түштөрдүн катарына кирет.
3. Садык түштөр: Мындаис түштөр оис гоо кезде толук эске түшөт. Булар Жараткан Алла Таала тарабынан же сүис үнчү, же эскертүү иретинде көрсөтүлөт.
Буларды атаис ын даис ындалган периштелер «уммул-китабдан» (лавху махфуздан) алып, Жалгыз Жараткан Алланын буис ругу жана уруксаты менен гана уктап жаткан пенделердин рухуна көрсөтөт.
Садык түштөр – Лавху Махфуздан келечекке карата берилген акыис каттар.
Азирети Паис гамбарыбыз (саллаллаху алеис хи васаллам) паис гамбарлыгынын алгачкы жылдары садык түштөрдү алты аис га чеис ин көргөн.
Акыркы Паис гамбар (саллаллаху алеис хи васаллам):
«Убакыт жакындаган саис ын 120 момун-мусулман пенденин түшү дээрлик жалганга чыкпаис т (б.а., түшүндө көрүнгөндөис жүзөгө ашат). Момун-мусулмандын садык түшү паис гамбарлыктын кырк алты бөлүгүнөн бирине туура келет. Ал эми паис гамбарлыктан болгон нерсе эч качан жалган болбоис т!» деген (Бухариис , Табир, 26; Муслим, Руис а, 6). 121
Садык түштөр иштин көзүн билген пенделер тарабынан гана жорулушу керек. Түш жоруунун өзү да Жараткан Алла Таала тарабынан ыроолонгон илим. Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз да намаздан кииин кээде сахабаларынын түштөрүн угуп, жоруи турган.Түш жоруунун да өзүнө тиешелүү аирым бир эреже-шарттары бар. Бул илимге ээ болгон адамдар араб тилинде «муаббир» делет. Жалпы элдин паидасы үчүн түш жорумуна баиланышкан көптөгөн китептер жазылган. Булардан Ибн Сирдин жана Мухииддин Арабиидин эмгектери көп окулуп, көбүнесе алардан паидаланылып жазылган китептер бүгүнкү күнгө чеиин жетти. Бул жерде эскерте кетчү жагдаи, мындаи китептерде берилген маалыматтарга таянып, түштөрдүн баарын эле жоруи берүү кооптуу жана дурус эмес.
Себеби түштүн негизги жорумунун көпчүлүк бөлүгү илхамбелгиге баиланыштуу болот.
Түштү ар ким эле жоруи бербеит. Түш жоруган адам Жараткан Алла тарабынан берилген рухании күчкө ээ болушу кажет. Болбосо, туура эмес жорумдун терс натыижаларына кез келип калуу мүмкүн. Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) бул багытта:
«...Түш биринчи адамдын жорумуна жараша жүзөгө ашат» деген (Ибн Маажа, Табир, 7). Ошондуктан түш жоруганды билбеген адамдарга түштү аитпоо зарыл. Бул илимди алгандар да «Биринчи жорум өзгөчө орунду ээлеит. Андан кииинкилери жараксыз болот» дешкен.
«Мизанун-Нуфуус» 122 аттуу китепте маалымдалгандаи, түш жоруу илими «анфусии» жана «аафаакии» деп экиге бөлүнөт. «Анфусии» дегенин аалымдар да, карапаиым адамдар да ала алышат. Тагыраак аитканда, бул иштин көзүн билгендерден угуу же алар тарабынан жазылган китептерден окуу аркылуу алууга болот. Мына ошентип бири-бирине окшош түштөрдү мурунку тажрыибаларга таянуу менен жорууга мүмкүн.
Түштө көрүнгөн нерселердин ар бири өзүнчө бир мааниге ээ. Маселен, жылан – бул душман. Бул маани Адам (алеихиссалам) атанын окуясына такалат. Анын ар бир кыимыл-аракети душманга таандык кыимыл-аракет катары чечмеленет. Эгер жылан түптүз же өлгөн абалда көрүнсө, жолго жоромолдонот.
#60 04 March 2016 - 11:08
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[10:45, 04.03.2016] ibragim: Ошондои эле түш жорумунда бир катар таасирлер рол оиноит. Күндөр, мезгилдер, күндүзгү, түнкү маалдар ж.б. Мисалы кышында көрүнгөн түштөр кеч, ал эми таңга маал көрүнгөн түштөр тез баикалат. Бирок бул жорумдар ар бир адамдын өзгөчөлүктөрү ар кандаи болгондуктан көпчүлүк учурда бирдеи болбоит.
Ал эми «аафаакии» болсо, түш жоруганды билген адамдарга гана таандык болуп эсептелет. Себеби түштүн шаитандан, же Жараткан Алладан болгондугун ажырата билүү үчүн Жараткандын белгисине ээ болуу зарылчылыгы бар. Анын үстүнө, адамдардын өзгөчөлүктөрү бири-биринен аиырмаланып тургандыгы үчүн бир түштү көргөн эки адамдын түш жорумдары ар кандаи болушу ыктымал. Бул аяр маселени аңдаи билүү үчүн рухании күч талап кылынат.
Бир күнү Ибн Сиринге эки киши келип, экөө тең түшүндө имам катары элге кутпа окугандыгын аитышат. Анда Ибн Сирин алардан бирөөсү ажылыкка бараарын, экинчиси болсо, өлтүрүлө тургандыгын аитат. Чынында эле арадан көп өтпөи, ошол эки кишинин бири ажылыкка барса, экинчиси бир оор кылмыш жасап, кармалып өлтүрүлгөндүгү маалым болгон.
Паигамбарыбыздын доорунда бул багытта да көптөгөн окуялар болуп өткөн.
Күндөрдүн биринде бир аял түшүн жорутмакка азирети Паигамбарыбызга (саллаллаху алеихи васаллам) каирылат. Түшүндө үиүнүн ортоңку тиреги сынып, алдына кулап түшкөнүн көргөндүгүн аитат.
Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) күиөөсүнүн болупболбогонун, эгер күиөөсү болсо, учурда каисыл жерде жүргөндүгүн сураит. Аял күиөөсүнүн узун сапарга чыккандыгын, алиге чеиин каита электигин аитат. Анда Паигамбарыбыз күиөөсү аман-эсен каитып келе тургандыгын маалымдаит. Ошентип бул түш азирети Паигамбарыбыз жоруган таризде жүзөгө ашат.
[10:46, 04.03.2016] ibragim: Азирети Абу Бакирдин (Алла ага ыраазы болсун) халифалыгы учурунда мына ошол аял күиөөсү сапарда жүргөндө дагы ушул түштү көрөт. Түшүн жорутмакка азирети Абу Бакирге келет. Абу Бакир (Алла ага ыраазы болсун) да алгач күиөөсү жөнүндө маалымат алат. Андан соң күиөөсүнүн каитыш болуп кеткендигин аитат.
Мындаи суук кабарга ишене албаган аял азирети Абу Бакирден:
- Бул түштү Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) күиөөмдүн аман-соо каитып келе тургандыгына жоруган болучу. Бул кандаича? – деп сураит.
Анда азирети Абу Бакир:
- Туура, ага ошондои белги берилген. Ал эми мага ушундаи илхам берилди – деп жооп берет. Арадан көп өтпөи чынында эле түштүн жоруму туура болуп чыгат.
Түш көрүү учурунда рухании ааламда акыл-оидон жогору, белгисиз көптөгөн жагдаилар көрүнө тургандыктан булардын туура жоруму өтө оор. Рухании күч болмоюнча, түштү туура жоруу мүмкүн эмес.
Жараткан Алла Таала Куранда азирети Юсуфка (алеихиссалам) да бул илимден насип буюргандыгы жөнүндө маалымдаит. 123
Азирети Юсуф (алеихиссалам) зынданда эки киши менен олтурган. Алардан бири буга чеиин нан сатып оокат кылса, экинчиси кансараида кызматчы болуп иштеген. Бир күнү бул эки адам түш көрүп, түштөрүн азирети Юсуф паигамбарга аитып жорутушат. Нан сатып оокат кылган адам ичине нан салынган жаипак себетти төбөсүнө көтөрүп алып кетип баратканда чымчыктар жабалактап келип, нандарын жеп кеткендигин аитат. Юсуф (алеихиссалам) муну бул адамдын падыша тарабынан өлүм жазасына тартыла тургандыгына жана өлүгүн канаттуу куштардын жеп кетээрине жоруит. Ал эми кызматчы[10:47, 04.03.2016] ibragim: түшүндө мурункудаи эле падышанын алдында шарап куиуп кызмат кылып жүргөнүн көргөндүгүн аитат. Анда Юсуф (алеихиссалам) бул адамдын түшүн:
- Сен каира падышаңдын кызматына кирип, шарапчы болосуң деп жоруит. Учуру келгенде бул жорумдар да дал өзүндөи жүзөгө ашат.
Жогоруда да маалымдалгандаи, түш жоруунун көпчүлүк бөлүгү илхам-белгиге жараша болот. Ошондуктан түш жоруган адам рухании өңүттөн белгилүү бир даражага жетиши керек. Стамбул Имам Хатиб мектебинде окуп жүргөн кезде бизге сабак берген Жалаладдин Өктем агаи учурунда түш жоруу боюнча мыкты устат болчу экен. Ал түш жоруу жан дүинөнүн аруулугуна баиланыштуу болгондугун аитып, түштүн туура чыгышын түш жоруган адамдын такыбаалыгына такаи турган.
Жалаладдин агаи (Жараткан аны өз ыраакымына бөлөсүн) жаш кезинде башталгыч класстарга дин таануу сабагын берчү экен. Ошол жылдары элге түштү туура жоругандыгы менен таанымал болуптур. Агаи:
«Бир учур келди, бул көшөгө мага жабылды. Себеби дин сабактарына кошумча мага философия сабагы да берилди. Философиялык теорияларды окуи баштаганымда, көөдөн булагым соолуп калды» деп калаар эле.
Садык түштөргө баиланышкан дагы бир мисал төмөнкүчө:
«Касида-и Бурда» деген ат менен атагы чыккан эмгектин автору Имам Бусирии 124
бир күнү үиүнө бараткан жолдон бир адамга жолугуп калат. Улгаиып калган бул адам ага:
- Эи, Бусирии! Кечээ түнү Алланын Элчисин (саллаллаху алеихи васаллам) түшүңдө көрдүңбү? – деит.
[10:48, 04.03.2016] ibragim: Имам Бусирии:
- Жок, көргөн жокмун – деп жооп берет.
Беитааныш карыя ушул эки ооз сөздөн башка эч нерсе дебеи шашпаи жолуна түшөт. Бирок анын мындаи табышмактуу суроосу Имам Бусириидин азирети Паигамбарыбызга болгон сүиүүсүн оиготот.
Ошол түнү Имам түшүндө азирети Паигамбарыбызды көрөт. Оигонгонунда жан дүинөсү өзүнчө балкып калганын сезет.
Ошентип ал азирети Паигамбарыбызды (саллаллаху алеихи васаллам) даңазалаган ырларын жаза баштаит.
Мына ошол күндөрдүн биринде Имам Бусирии шал оорусуна чалдыгып, буту-колу баспаи олтуруп калат. Ошондо ал Касида-и Бурданы жазып, Жараткандан шыпаа сураит.
Касиданы жазып бүтүргөн түнү түшүндө дагы Алланын Элчисин көрөт. Касиданы Паигамбарыбызга окуп берет. Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) ыраазы болуп, өз колу менен Имам Бусириидин шал болгон жерлерин сылаит. Имам Бусирии эртең менен туруп оорусунан аиыкканын көрүп, Жараткан Кудаи Таалага дароо шүгүр келтирет. Ошентип, кубанычы коинуна батпаи сүиүнүп мечитке баратып, жолдон АбурРажа олуяга кезигип калат. Абур-Ража олуя:
- Эи, Имам! Аалам ардагын даңктаган касидаңды окуп берчи деит.
Имам Бусирии:
- Менин бир топ ырларым бар. Каисынысын сурап жатасыз? – деит.
Абур-Ража:
- Кече түнү Алланын акыркы Элчисине окуп берген ырыңды аитып жатам. Мен ошол ырыңды окуп жатканда Азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) абдан ыраазы болгонун көрдүм деит[10:49, 04.03.2016] ibragim: Эч кимге ооз ача элек бул түшүн беитааныш адамдан уккан Имам Бусирии абдан таң калат. 125
Ислам дүинөсүндө илхамдар, садык түштөр аркылуу каиып ааламына таандык бир топ сырлардын такыбаа пенделерге белгилүү болгондугу ырас. Ал эми Куранда:
«...Асман-жерде Алладан башка эч ким каиыпты биле албаит...» (Намл сүрөсү, 65-аят) деп буюрулат. Бул жерде өтө кылдат түшүндүрмө керек.
Негизи бул түшүндүрмө «Мен пендемди сүисөм, Мен анын сүилөөр тили, угаар кулагы, көрөөр көзү жана басаар буту болом!» (Бухарии, Рикак, 38) деген кудсии хадистин өзөгүндө жатат. Илхам-белгилердин борбору Жараткан Алла Таала тарабынан адам баласына ыроолонгон рух болуп эсептелет. Баштагы көз менен назар салынса да, ошол көздөгү «Жараткандын нурунун» алдында каиыптын көшөгөлөрү Жараткан Алла Өзү каалаган өлчөмдө ачылат. Бул учурда деле каиыпты көрсөткөн зат – Жараткан Алланын Өзү болуп эсептелет. Болбосо, пендеде каиыпты көрө тургандаи, уга тургандаи же биле тургандаи эч кандаи күч жок. Пенде жалгыз Жараткан Алланын уруксаты менен гана тигил же бул нерсени биле алат. Мындаи нерселерди Жараткан Алла Өзү каалаган сүиүктүү такыбаа пендесине гана маалымдаит.
Аяттардын биринде Алла Таала:
[10:50, 04.03.2016] ibragim: «(Элчим!) Бул – каиып кабарларынан. Биз аны сага аитып бердик...» (Аали Имран сүрөсү, 44-аят) деп буюруу менен Паигамбарына аирым бир каиып кабарларын маалымдаганын билдирет.
Бул жерде дагы бир нерсе бар. Каиып эки түргө бөлүнөт: мутлак (чыныгы) каиып жана изафии каиып, деп.
Жараткан Алладан башка эч ким биле албаи турган каиып – бул чыныгы каиып.
Тигил же бул адам чыныгы каиыптан өз күчү, өз каалоосу менен кыпындаи да эч нерсе биле албаит. Ал Жараткан Алланын каалоосу менен гана маалым болушу мүмкүн. Ал эми изафии каиып кээ бир адамдарга маалым, кээ бирлерине белгисиз нерселер. Маселен, бир адамдын чөнтөгүндөгү акчаны башка адам биле албаит. Кээ бир адамдар үчүн жашыруун нерселер кээ бир адамдарга жашыруун болбошу мүмкүн.
Бул жерде Алла Тааланын олуя пенделерине тиешелүү каиып чыныгы каиыпка кирип, ал жалгыз Алла Тааланын билдириши жана билдирген өлчөмдө гана маалым болот.
٭٭٭ Алланын чыныгы олуя пенделери канчалык туура болжолдошсо да, өздөрүн элден жогору сезип, эч качан бои көтөрүшпөит. Бул адамдар Жараткан Алланы эстетип турушат.
Ошого карабастан Алла Тааланын алдында даиыма баш иигени ииген. Анткени адам алсыз зат. Чектен ашып текеберликке жетеленип кетиши мүмкүн. Адам баласынын өзүнөзү жогору сезиши бул өтө чоң балээ. Бул учурда Алла Таала пендесине алсыздыгын көрсөтүп коюшу мүмкүн.
Ырасында рухании белгилер, садык түштөр Алла Таала тарабынан такыбаа пенделерге ыроолонгон баа жеткис жакшылыктардын катарына кирет.
ТӨРТҮНЧҮ БӨЛҮМ ТАСАВВУФТУК АИРЫМ БИР МАСЕЛЕЛЕР[10: 51, 04.03.2016] ibragim: А. ТАВАССУЛ
Пендени бул дүис нөгө келгендеги эң негизги максатына алып барчу жолдордун ар бири өз-өзүнчө себеп болуп эсептелет. Аллага жакын пенде болуу үчүн бул себептерди колдонуу «тавассул» деп аталат. Тагыраак аитканда, тавассул – бул дубанын кабылданышына себеп болуу үмүтү менен алгач Алла Тааланын ысымсыпаттарынын (асмаул-хуснанын), Ыиык Курандын, жакшылык иштердин, паигамбарлардын жана олуя пенделердин урматы үчүн жалгыз Алла Тааладан гана бир нерсе тилөө, сурануу, жалыныпжалбаруу дегенди түшүндүрөт.
Маида сүрөсүнүн 35-аятында:
«ЭиА, ыиАман келтиргендер! Алладан коркуп, Ага жакындоо үчүн себеп издегиле! » деп буюрулат.
Бул аятта «себеп» сөзү эч бир чектөөсүз эскерилген. Тагыраак аис тканда, Жараткан Аллага жакындоо үчүн талап кылынган себепке намаз, орозо, Алланын жолунда аракет кылуу жана башка ушул сыяктуу жакшылык иштердин бардыгы кирет. Кээ бир муфассирлер 126 буларга кошумча азирети Мухаммад (саллаллаху алеис хи васаллам) Паис гамбарыбыздын куттуу сүннөтү менен жуурулуша жашоо үчүн тигил же бул муршиду каамилдин 127 тарбиясына кирүүнүн өзү да өзүнчө «себеп» болуп эсептелээрин аис тышкан.
[10:52, 04.03.2016] ibragim: Муршиддердин пендени Жараткандын жолуна жетелешин христиан дининдеги «кечилдик» (монахтык) түшүнүгүнө салыштырбоо кажет. Себеби бул болгону шакиртке жол көрсөтүүдөн, эскертүүдөн гана турат. Ал эми христиан дининде кечил (поп) Кудаис Таала менен пенденин ортосунда зарыл себеп катары кабыл алынат. Тагыраак аис тканда, кечил болбосо, пенде жеке өзү Кудаис Таалага жалынып-жалбара албаис т. Ислам дини муну кескин түрдө четке кагат. Ислам дини боюнча, Алла Таала менен пенденин ортосуна үчүнчү кишинин киис лигишүүсү мүмкүн эмес. Пенде ар качан жана ар жерде Жараткан Аллага жеке өзү түздөн-түз бет алып, ибадат кыла алат.
Кээ бир адамдар муршиддерди кечилдерге окшоштурушат. Мунун эч кандаи негизи жок. Аалым-муршиддердин милдетин кечилдердики менен салыштырууга мүмкүн эмес. Анткени муршиддердин болгон милдети шакирттерине акыл-насаатын аитып, жол көрсөтүп гана коиуу. Шакирт муршидинин акыл-насаатын эске алуу менен Жараткан Аллага түздөн-түз дуба кылып, жалыныпжалбара алат.
Андыктан бул багыттагы сын пикирлер «тавассул» сөзүнүн биринчи маанисин бетке кармап кадам шилтөөдөн улам келип чыккан орунсуз, калпыс сөздөр болуп эсептелет. Булар негедир тавассулдун өзөк маани-маңызын түшүнгүлөрү келбеит. Мындаи каршы пикирлер негизинен чыныгы муршиду каамилдерди жакындан тааныбаган, «тасаввуф» жөнүндө чала кабары бар адамдардын чөирөсүнөн келет. Ошондои эле мындаи ои-пикирлерге кээде тасаввуфтук ыкмаларды ылаиыктуу түрдө сиңире албаган аирым бир
Ал эми «аафаакии» болсо, түш жоруганды билген адамдарга гана таандык болуп эсептелет. Себеби түштүн шаитандан, же Жараткан Алладан болгондугун ажырата билүү үчүн Жараткандын белгисине ээ болуу зарылчылыгы бар. Анын үстүнө, адамдардын өзгөчөлүктөрү бири-биринен аиырмаланып тургандыгы үчүн бир түштү көргөн эки адамдын түш жорумдары ар кандаи болушу ыктымал. Бул аяр маселени аңдаи билүү үчүн рухании күч талап кылынат.
Бир күнү Ибн Сиринге эки киши келип, экөө тең түшүндө имам катары элге кутпа окугандыгын аитышат. Анда Ибн Сирин алардан бирөөсү ажылыкка бараарын, экинчиси болсо, өлтүрүлө тургандыгын аитат. Чынында эле арадан көп өтпөи, ошол эки кишинин бири ажылыкка барса, экинчиси бир оор кылмыш жасап, кармалып өлтүрүлгөндүгү маалым болгон.
Паигамбарыбыздын доорунда бул багытта да көптөгөн окуялар болуп өткөн.
Күндөрдүн биринде бир аял түшүн жорутмакка азирети Паигамбарыбызга (саллаллаху алеихи васаллам) каирылат. Түшүндө үиүнүн ортоңку тиреги сынып, алдына кулап түшкөнүн көргөндүгүн аитат.
Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) күиөөсүнүн болупболбогонун, эгер күиөөсү болсо, учурда каисыл жерде жүргөндүгүн сураит. Аял күиөөсүнүн узун сапарга чыккандыгын, алиге чеиин каита электигин аитат. Анда Паигамбарыбыз күиөөсү аман-эсен каитып келе тургандыгын маалымдаит. Ошентип бул түш азирети Паигамбарыбыз жоруган таризде жүзөгө ашат.
[10:46, 04.03.2016] ibragim: Азирети Абу Бакирдин (Алла ага ыраазы болсун) халифалыгы учурунда мына ошол аял күиөөсү сапарда жүргөндө дагы ушул түштү көрөт. Түшүн жорутмакка азирети Абу Бакирге келет. Абу Бакир (Алла ага ыраазы болсун) да алгач күиөөсү жөнүндө маалымат алат. Андан соң күиөөсүнүн каитыш болуп кеткендигин аитат.
Мындаи суук кабарга ишене албаган аял азирети Абу Бакирден:
- Бул түштү Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) күиөөмдүн аман-соо каитып келе тургандыгына жоруган болучу. Бул кандаича? – деп сураит.
Анда азирети Абу Бакир:
- Туура, ага ошондои белги берилген. Ал эми мага ушундаи илхам берилди – деп жооп берет. Арадан көп өтпөи чынында эле түштүн жоруму туура болуп чыгат.
Түш көрүү учурунда рухании ааламда акыл-оидон жогору, белгисиз көптөгөн жагдаилар көрүнө тургандыктан булардын туура жоруму өтө оор. Рухании күч болмоюнча, түштү туура жоруу мүмкүн эмес.
Жараткан Алла Таала Куранда азирети Юсуфка (алеихиссалам) да бул илимден насип буюргандыгы жөнүндө маалымдаит. 123
Азирети Юсуф (алеихиссалам) зынданда эки киши менен олтурган. Алардан бири буга чеиин нан сатып оокат кылса, экинчиси кансараида кызматчы болуп иштеген. Бир күнү бул эки адам түш көрүп, түштөрүн азирети Юсуф паигамбарга аитып жорутушат. Нан сатып оокат кылган адам ичине нан салынган жаипак себетти төбөсүнө көтөрүп алып кетип баратканда чымчыктар жабалактап келип, нандарын жеп кеткендигин аитат. Юсуф (алеихиссалам) муну бул адамдын падыша тарабынан өлүм жазасына тартыла тургандыгына жана өлүгүн канаттуу куштардын жеп кетээрине жоруит. Ал эми кызматчы[10:47, 04.03.2016] ibragim: түшүндө мурункудаи эле падышанын алдында шарап куиуп кызмат кылып жүргөнүн көргөндүгүн аитат. Анда Юсуф (алеихиссалам) бул адамдын түшүн:
- Сен каира падышаңдын кызматына кирип, шарапчы болосуң деп жоруит. Учуру келгенде бул жорумдар да дал өзүндөи жүзөгө ашат.
Жогоруда да маалымдалгандаи, түш жоруунун көпчүлүк бөлүгү илхам-белгиге жараша болот. Ошондуктан түш жоруган адам рухании өңүттөн белгилүү бир даражага жетиши керек. Стамбул Имам Хатиб мектебинде окуп жүргөн кезде бизге сабак берген Жалаладдин Өктем агаи учурунда түш жоруу боюнча мыкты устат болчу экен. Ал түш жоруу жан дүинөнүн аруулугуна баиланыштуу болгондугун аитып, түштүн туура чыгышын түш жоруган адамдын такыбаалыгына такаи турган.
Жалаладдин агаи (Жараткан аны өз ыраакымына бөлөсүн) жаш кезинде башталгыч класстарга дин таануу сабагын берчү экен. Ошол жылдары элге түштү туура жоругандыгы менен таанымал болуптур. Агаи:
«Бир учур келди, бул көшөгө мага жабылды. Себеби дин сабактарына кошумча мага философия сабагы да берилди. Философиялык теорияларды окуи баштаганымда, көөдөн булагым соолуп калды» деп калаар эле.
Садык түштөргө баиланышкан дагы бир мисал төмөнкүчө:
«Касида-и Бурда» деген ат менен атагы чыккан эмгектин автору Имам Бусирии 124
бир күнү үиүнө бараткан жолдон бир адамга жолугуп калат. Улгаиып калган бул адам ага:
- Эи, Бусирии! Кечээ түнү Алланын Элчисин (саллаллаху алеихи васаллам) түшүңдө көрдүңбү? – деит.
[10:48, 04.03.2016] ibragim: Имам Бусирии:
- Жок, көргөн жокмун – деп жооп берет.
Беитааныш карыя ушул эки ооз сөздөн башка эч нерсе дебеи шашпаи жолуна түшөт. Бирок анын мындаи табышмактуу суроосу Имам Бусириидин азирети Паигамбарыбызга болгон сүиүүсүн оиготот.
Ошол түнү Имам түшүндө азирети Паигамбарыбызды көрөт. Оигонгонунда жан дүинөсү өзүнчө балкып калганын сезет.
Ошентип ал азирети Паигамбарыбызды (саллаллаху алеихи васаллам) даңазалаган ырларын жаза баштаит.
Мына ошол күндөрдүн биринде Имам Бусирии шал оорусуна чалдыгып, буту-колу баспаи олтуруп калат. Ошондо ал Касида-и Бурданы жазып, Жараткандан шыпаа сураит.
Касиданы жазып бүтүргөн түнү түшүндө дагы Алланын Элчисин көрөт. Касиданы Паигамбарыбызга окуп берет. Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) ыраазы болуп, өз колу менен Имам Бусириидин шал болгон жерлерин сылаит. Имам Бусирии эртең менен туруп оорусунан аиыкканын көрүп, Жараткан Кудаи Таалага дароо шүгүр келтирет. Ошентип, кубанычы коинуна батпаи сүиүнүп мечитке баратып, жолдон АбурРажа олуяга кезигип калат. Абур-Ража олуя:
- Эи, Имам! Аалам ардагын даңктаган касидаңды окуп берчи деит.
Имам Бусирии:
- Менин бир топ ырларым бар. Каисынысын сурап жатасыз? – деит.
Абур-Ража:
- Кече түнү Алланын акыркы Элчисине окуп берген ырыңды аитып жатам. Мен ошол ырыңды окуп жатканда Азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) абдан ыраазы болгонун көрдүм деит[10:49, 04.03.2016] ibragim: Эч кимге ооз ача элек бул түшүн беитааныш адамдан уккан Имам Бусирии абдан таң калат. 125
Ислам дүинөсүндө илхамдар, садык түштөр аркылуу каиып ааламына таандык бир топ сырлардын такыбаа пенделерге белгилүү болгондугу ырас. Ал эми Куранда:
«...Асман-жерде Алладан башка эч ким каиыпты биле албаит...» (Намл сүрөсү, 65-аят) деп буюрулат. Бул жерде өтө кылдат түшүндүрмө керек.
Негизи бул түшүндүрмө «Мен пендемди сүисөм, Мен анын сүилөөр тили, угаар кулагы, көрөөр көзү жана басаар буту болом!» (Бухарии, Рикак, 38) деген кудсии хадистин өзөгүндө жатат. Илхам-белгилердин борбору Жараткан Алла Таала тарабынан адам баласына ыроолонгон рух болуп эсептелет. Баштагы көз менен назар салынса да, ошол көздөгү «Жараткандын нурунун» алдында каиыптын көшөгөлөрү Жараткан Алла Өзү каалаган өлчөмдө ачылат. Бул учурда деле каиыпты көрсөткөн зат – Жараткан Алланын Өзү болуп эсептелет. Болбосо, пендеде каиыпты көрө тургандаи, уга тургандаи же биле тургандаи эч кандаи күч жок. Пенде жалгыз Жараткан Алланын уруксаты менен гана тигил же бул нерсени биле алат. Мындаи нерселерди Жараткан Алла Өзү каалаган сүиүктүү такыбаа пендесине гана маалымдаит.
Аяттардын биринде Алла Таала:
[10:50, 04.03.2016] ibragim: «(Элчим!) Бул – каиып кабарларынан. Биз аны сага аитып бердик...» (Аали Имран сүрөсү, 44-аят) деп буюруу менен Паигамбарына аирым бир каиып кабарларын маалымдаганын билдирет.
Бул жерде дагы бир нерсе бар. Каиып эки түргө бөлүнөт: мутлак (чыныгы) каиып жана изафии каиып, деп.
Жараткан Алладан башка эч ким биле албаи турган каиып – бул чыныгы каиып.
Тигил же бул адам чыныгы каиыптан өз күчү, өз каалоосу менен кыпындаи да эч нерсе биле албаит. Ал Жараткан Алланын каалоосу менен гана маалым болушу мүмкүн. Ал эми изафии каиып кээ бир адамдарга маалым, кээ бирлерине белгисиз нерселер. Маселен, бир адамдын чөнтөгүндөгү акчаны башка адам биле албаит. Кээ бир адамдар үчүн жашыруун нерселер кээ бир адамдарга жашыруун болбошу мүмкүн.
Бул жерде Алла Тааланын олуя пенделерине тиешелүү каиып чыныгы каиыпка кирип, ал жалгыз Алла Тааланын билдириши жана билдирген өлчөмдө гана маалым болот.
٭٭٭ Алланын чыныгы олуя пенделери канчалык туура болжолдошсо да, өздөрүн элден жогору сезип, эч качан бои көтөрүшпөит. Бул адамдар Жараткан Алланы эстетип турушат.
Ошого карабастан Алла Тааланын алдында даиыма баш иигени ииген. Анткени адам алсыз зат. Чектен ашып текеберликке жетеленип кетиши мүмкүн. Адам баласынын өзүнөзү жогору сезиши бул өтө чоң балээ. Бул учурда Алла Таала пендесине алсыздыгын көрсөтүп коюшу мүмкүн.
Ырасында рухании белгилер, садык түштөр Алла Таала тарабынан такыбаа пенделерге ыроолонгон баа жеткис жакшылыктардын катарына кирет.
ТӨРТҮНЧҮ БӨЛҮМ ТАСАВВУФТУК АИРЫМ БИР МАСЕЛЕЛЕР[10: 51, 04.03.2016] ibragim: А. ТАВАССУЛ
Пендени бул дүис нөгө келгендеги эң негизги максатына алып барчу жолдордун ар бири өз-өзүнчө себеп болуп эсептелет. Аллага жакын пенде болуу үчүн бул себептерди колдонуу «тавассул» деп аталат. Тагыраак аитканда, тавассул – бул дубанын кабылданышына себеп болуу үмүтү менен алгач Алла Тааланын ысымсыпаттарынын (асмаул-хуснанын), Ыиык Курандын, жакшылык иштердин, паигамбарлардын жана олуя пенделердин урматы үчүн жалгыз Алла Тааладан гана бир нерсе тилөө, сурануу, жалыныпжалбаруу дегенди түшүндүрөт.
Маида сүрөсүнүн 35-аятында:
«ЭиА, ыиАман келтиргендер! Алладан коркуп, Ага жакындоо үчүн себеп издегиле! » деп буюрулат.
Бул аятта «себеп» сөзү эч бир чектөөсүз эскерилген. Тагыраак аис тканда, Жараткан Аллага жакындоо үчүн талап кылынган себепке намаз, орозо, Алланын жолунда аракет кылуу жана башка ушул сыяктуу жакшылык иштердин бардыгы кирет. Кээ бир муфассирлер 126 буларга кошумча азирети Мухаммад (саллаллаху алеис хи васаллам) Паис гамбарыбыздын куттуу сүннөтү менен жуурулуша жашоо үчүн тигил же бул муршиду каамилдин 127 тарбиясына кирүүнүн өзү да өзүнчө «себеп» болуп эсептелээрин аис тышкан.
[10:52, 04.03.2016] ibragim: Муршиддердин пендени Жараткандын жолуна жетелешин христиан дининдеги «кечилдик» (монахтык) түшүнүгүнө салыштырбоо кажет. Себеби бул болгону шакиртке жол көрсөтүүдөн, эскертүүдөн гана турат. Ал эми христиан дининде кечил (поп) Кудаис Таала менен пенденин ортосунда зарыл себеп катары кабыл алынат. Тагыраак аис тканда, кечил болбосо, пенде жеке өзү Кудаис Таалага жалынып-жалбара албаис т. Ислам дини муну кескин түрдө четке кагат. Ислам дини боюнча, Алла Таала менен пенденин ортосуна үчүнчү кишинин киис лигишүүсү мүмкүн эмес. Пенде ар качан жана ар жерде Жараткан Аллага жеке өзү түздөн-түз бет алып, ибадат кыла алат.
Кээ бир адамдар муршиддерди кечилдерге окшоштурушат. Мунун эч кандаи негизи жок. Аалым-муршиддердин милдетин кечилдердики менен салыштырууга мүмкүн эмес. Анткени муршиддердин болгон милдети шакирттерине акыл-насаатын аитып, жол көрсөтүп гана коиуу. Шакирт муршидинин акыл-насаатын эске алуу менен Жараткан Аллага түздөн-түз дуба кылып, жалыныпжалбара алат.
Андыктан бул багыттагы сын пикирлер «тавассул» сөзүнүн биринчи маанисин бетке кармап кадам шилтөөдөн улам келип чыккан орунсуз, калпыс сөздөр болуп эсептелет. Булар негедир тавассулдун өзөк маани-маңызын түшүнгүлөрү келбеит. Мындаи каршы пикирлер негизинен чыныгы муршиду каамилдерди жакындан тааныбаган, «тасаввуф» жөнүндө чала кабары бар адамдардын чөирөсүнөн келет. Ошондои эле мындаи ои-пикирлерге кээде тасаввуфтук ыкмаларды ылаиыктуу түрдө сиңире албаган аирым бир
