Супер-Инфо
super.kg
видео
[15:26, 04.03.2016] ibragim: шакирттердин кемчилик-мүчүлүштүктөрү себеп болгон учурлар да жок эмес. Бирок муну туура түшүнбөөнүн өзү туура эмес. Себеби шакирттердин кемчилиги, алсыздыгы, мүчүлүштүгү себептүү тасаввуфка кара көө жабуу – бул адилетсиздик.
Бул акылга да туура келбеит. Андыктан шакирттердин кемчилиги тасаввуфка эч кандаи тиешеси жок. Ал адамдык алсыздык. Акыл-эси соо эч бир адам мусулмандардын аирым бир кемчиликтерин улуу Ислам динине таңуулап, аны эч качан сынга ала албаит.
Жогоруда маалымдалгандаи,
чыныгы муршиддер ырасында аалымдардын Ислам илимдерин элге жеткирүүдөгү кызматы сыяктуу эле, ушул илимдердин рухании өңүттөгү кызматын аткарышат. Маселен, аалымдар намаздын сырткы шарттарына басым жасаса, муршиддер намаздын сырткы шарттарына кошумча рухании жактан толук кандуу түрдө аткарылышына басым жасашат. Бул пенде менен Алла Тааланын ортосуна кирүү дегенди эмес, тажрыибасына жараша Алла Тааланын алдына жарык жүз менен баруунун багытын көрсөтүү, акыл-насаатын аитуу дегенди туюнтат. Сапар учурундагы унаабыз негизги максат эмес, себеп болгондои эле, муршиду каамил – бул шакиртке рухании тарбия берип, жан дүинөсүн Ыиык Куран жана акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) куттуу сүннөтү менен жууруп көркүнө чыгарууга аракет кылган өзүнчө мугалим.
Алтургаи кээ бир шакирттер -насиби жана шык-жөндөмү болсобул жолду ылдам басып өтүп, өзүнө жол көрсөткөн муршидинен алдаканча жогору даражаларга жетиши толук мүмкүн. Мавляна Жалаладдин Руминин муршиди Шамсу Табризииден да жогорку даражаларга жеткени сыяктуу.
[15:27, 04.03.2016] ibragim: Демек, муршиддер рухании даражасына,
кадыр-баркына карабастан эч качан максат эмес, болгону «көпүрө» кызматын аткарган гана адамдар болуп эсептелет.
Ал эми тавассул рухании жактан баралына келген тажрыибалуу мусулман пенде дегенди түшүндүргөн муршиду каамилди бул жолдун бииик ашуу, тар кечүүлөрүнөн аманэсен өтүү үчүн ээрчүү, анын көрсөткөн багытын кармануу. Жараткан Алланын алдында кадыры жогору адамдардын урматы үчүн тилекти Алланын жалгыз Өзүнөн гана сурануу, дубанын кабыл болушунун камын көрүү гана. Тавассул Алла Тааланын такыбаа пенделерин ыиык көрүү, же аларга сыиынуу дегенди түшүндүрбөит.
Имам Малик (Алла Таала аны өз ыраакымына бөлөсүн):
«Дубаңарды Алла Элчисинин (саллаллаху алеихи васаллам) урматы үчүн кылгыла!» деит.
Имам Жазарии болсо:
«Дубаңардын кабыл болушу үчүн Жараткан Аллага паигамбарлардын жана такыбаа пенделердин урматы үчүн алакан жаигыла!» Сахабалардан Осмон бин Хунаифтын (Алла ага ыраазы болсун) аитымында күндөрдүн биринде бир сокур адам азирети Паигамбарыбызга (саллаллаху алеихи васаллам) келип:
Эи, Алланын Элчиси! Алла Таалага жалбарып, көзүмдүн аиыгышы үчүн дуба кылыңыз... Көзүмдүн көрлүгү мага абдан оор болуп жатат деп суранат.
Азирети Паигамбарыбыз:
- Кааласаң сабыр кыл! Бул сен үчүн жакшы– деит. Тиги адам:
Эи, Алланын Элчиси! Мени жетелеп жүрүүчү эч кимим жок. Бул нерсе мага абдан оор болуп жатат. Сураныч, көзүмдүн аиыгышы үчүн Жаратканга дуба кылыңызчы – деп жоодураит.
Анда Паигамбарыбыз ага төмөнкү сунушун аитат:[15:27, 04.03.2016] ibragim: Андаи болсо, алгач барып даарат алыңыз. Андан соң эки ирекет намаз окуп, минтип дуба кылыңыз:
«Оо, Жараткан Алла! Ыраиымдуулуктун паигамбары саналган акыркы элчиң Мухаммаддын урматы үчүн Жалгыз Өзүңдүн Затыңа каирылып, Сенден гана суранам...
Эи, Мухаммад!
Тилегимдин орундалышы үчүн сенин урматыңа жалгыз Жараткан Аллага гана каирылып жатам! Оо, Жараткан Алла! Аны мага шапаатчы кыла көр...» (Тирмизии, Даават, 118; Ахмад бин Ханбал, Муснад, 4, 138).
Хакимдин риваятында ошондон кииин бул адамдын көзү көрүп калгандыгы да аитылат (Хаким, Мустадрак, 1, 707-708).
Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам):
«Паигамбарыңдын жана менден мурунку паигамбарлардын урматы үчүн (тилегимди бере көр...)» деп дуба кылаар эле (Хаисамии, Мажмауз-Заваид,
9, 257) Дагы бир хадисте азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) мындаи деген:
«Адам (алеихиссалам) беииштен чыгарылышына себеп болгон катаны кетирген соң, аны түшүнүп:
«Оо, Жараткан!
Мухаммаддын урматы үчүн мени кечире көр» деди. Алла Таала:
- Эи, Адам! Али жарала элек Мухаммадды 128 сен каяктан билдиң? – деп сурады.
Адам (алеихиссалам):
- Оо, Жараткан Алла! Сен мени жаратып, жан салганыңда башымды өидө көтөрдүм. Арштын устундарынын үстүндө «Лаа илааха иллаллах, МухаммадурРасуулуллах» деген жазууну көрдүм. Мен ошондо Сен Өз Затыңдын ысмы менен кошо жаратылган жандуу-жансыздардын эң ардактуусунун атын эскерээриңди билгем! – деди.
[15:28, 04.03.2016] ibragim: Анда Алла Таала:
- Туура аитасың, эи, Адам! Чынында эле ал мен үчүн бүтүндөи жандуужансыздын ичинен эң сүиүктүүсү.
Анын урматы үчүн мага дуба кыл! Мен сени кечиреиин. Эгер Мухаммад болбогондо,
сени жаратпас элем! – деди» (Хаким, Мустадрак, 2, 672).
Ислам адебинде дубаны Жаратканга шүгүр келтирип алкыш аитуу жана Паигамбарыбыздын беипилдигин Жараткандан сурануу менен баштап, каира ушул таризде бүтүрүү салтка аиланган. Паигамбарыбыз үчүн кылынган дубанын (салаваттын) четке кагылбаи, кабыл алына тургандыгына чоң үмүт бар. Дубаларыбыздын баш-аягын салават менен кооздоо ушул түшүнүккө келип такалат. Ошентип биз дубаларыбыздын баш-аягында аитылган алкыштын жана салаваттын ортосундагы өзүбүздүн дубаларыбыздын да кабыл болушуна үмүт кылабыз.
Бир күнү Алланын Паигамбары (саллаллаху алеихи васаллам) намаздан кииин Жараткан Аллага алкыш аитпаи, Аны даңазалабаи туруп жана Анын акыркы паигамбарына салават аитпаи туруп дуба кылган бир адамды көрөт. Анда Паигамбарыбыз:
«Бул адам шашылыш иш кылды» деит. Бир аздан кииин береги адам дуба кылып бүткөн соң аны жанына чакырып мындаи деген экен:
- Дуба кыла турган убагыңарда,
алгач Жараткан Аллага шүгүр келтирип, алкыш аиткыла! Андан кииин акыркы Паигамбарга салават-дуба кылгыла! Андан кииин каалаганыңардаи дуба кылсаңар болот (Тирмизии, Даават, 64).
Пенде тилегин алгач Алла Тааланын алдында жогору даражаларга жеткен паигамбарлардын,
олуялардын,
такыбаалардын урматы үчүн суранышы Жараткандын[15:
29, 04.03.2016] ibragim: ыраакымына бөлөнүп дубанын кабыл болушундагы маанилүү таасирлердин катарына кирет. Дуба жалгыз Алла Таалага гана кылынат. Ошондуктан дубада Алла Тааланын сүиүктүү пенделерин себеп кылуу учурунда алардан эмес, жалгыз Алла Тааладан гана суроо кажет. Дубада Алланын сүиүктүү пенделерин эскерүү – бул дубанын кабыл болушуна себеп болоор деген гана үмүт.
Бул адамдар менен тавассул кылуу ырасында, алардын жакшылык иштерин, бииик сапаттарын себеп кылуу, дегенди түшүндүрөт.
Себеби алар Алла Тааланын алдындагы жогору даражаларга мына ушул жакшылык иштери аркылуу жетишкен.
Бул өңүттөн Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) дагы Алла Тааладан жардам сурап жатканда мухажир 129 кедеилеринин урматы үчүн дуба кылып, мындаи дээр эле:
«Мага кедеилерди чакыргыла!
Анткени силер кедеилериңердин (берекеси) менен ырыскыга бөлөнүп, жардам аласыңар» (Абу Давуд, Жихад, 70; Ахмад бин Ханбал, Муснад, 5, 198).
Ырас, коом алдында даражасы төмөн болсо да, топуктуу, тагдырына ыраазы болгон мындаи такыбаа, кичи пеиил адамдардын урматы үчүн кылына турган дубанын кабыл болушу алдаканча жогору.
Малик бин Динар мындаи деит:
«Муса (алеихиссалам) Жараткан Аллага дуба кылуу учурунда:
- Оо, Жараткан!
Сени каисыл жерден издешим керек – деди.
[15:30, 04.03.2016] ibragim: Анда Алла Таала:
- Мени жүрөгү касырет тарткандардын (кедеилердин) жанынан изде! – деп жооп каитарды» (Абу Нуаим, Хилия, 2, 364).
Азирети Анастын (Алла ага ыраазы болсун) аитымы боюнча, азирети Умар (Алла ага ыраазы болсун) өзүнүн халифалыгы учурунда болгон кургакчылыкта азирети Паигамбарыбыздын абасы Аббасты (Алла ага ыраазы болсун) жанына алып, анын урматына жамгыр жаадырышы үчүн Жараткан Аллага алакан жая:
«Оо, Жараткан!
Сага учурунда Паигамбарыбыз менен тавассул кылаар элек. Сен бизге жамгыр жаадыраар элең. Азыр болсо, ошол акыркы Паигамбарыңдын абасы менен Сага тавассул кылып жатам. Бизге жамгыр жаадыра көр...» деп дуба кыла турган.
Ошентип жамгыр жаап, эл суу менен камсыз болоор эле (Бухарии, Истиска, 3) Дагы бир хадисте маалымдалгандаи,
азирети Умар (Алла ага ыраазы болсун):
«Оо, Жараткан Алла! Булут да, суу да Сенин колуңда! Булутуңду жиберип, бизге жамгырыңды жаадыра көр...» деп көзүнө жаш алып, чын ыкластан дуба кылат. Бул дубанын аркасы менен асманды булуттар каптап, жамгыр жааит. Азирети Умар Жараткан Алланын бул ыраакымына шүгүр келтирип, элге каирылып:
«Оо, эл-журт! Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) абасы Аббасты жакшы көрөөр эле. Ага урмат кылып, анын антын өз анты сыяктуу кабыл алчу. Оо, элжурт! Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) абасы Аббаска кандаи урматсыи көрсөтсө, силер да ошондои урмат-сыи көрсөткүлө!
Аны башыңарга түшкөн ар түрлүү оор кырдаалдарда Алла Таалага дуба кылууда себеп кылгыла!» деген (Хаким, Мустадрак, 3, 377).
Ибн Абдил-Бардын аитымында:
«Азирети Умар (Алла ага ыраазы болсун) Жараткандан жамгыр тилөө үчүн азирети Аббасты жанына алып, Алла Таалага алакан жая:[15:31, 04.03.2016] ibragim: «Оо, Жараткан!
Биз Паигамбарыбыздын абасы менен Сага дуба кылып, анын шапаатчы болушун тилеибиз. Паигамбарыңдын урматы үчүн аны колдои көр... Анткени Сен ата-энесинин жакшылыгынан улам эки (жетим) баланы Өз көзөмөлүңө алгансың. 130
Биз Сенден кечирим сурап, шапаат тилеп Сага келдик!» деп дуба кылды.
Андан соң азирети Умар элге каирылып мынабул аяттарды окуду:
«Жараткан Эгеңерден кечирим сурагыла!
Анткени Ал – Кечиримдүү!
Ал силерге асмандан нөшөрлөгөн жамгыр жаадырат. Ал мал-дүинөңөрдү көбөитүп, бала-чакалуу кылат. Жана да силер үчүн бакчаларды жана дарыяларды жаратат»
(Нух сүрөсү, 10-12-аяттар).
Андан кииин азирети Аббас өидө туруп, Жаратканга дуба кылды. Азирети Аббастын көзүнөн мончок-мончок жаш кетти. (Ошентип Алла Тааланын жамгыр ыроолошунан кииин) эл:
- Куттуктаибыз,
эи, Харамаиндын (Мекке-Мединанын) суучулу! – дешип, азирети Аббасты куттуктап киришти» (Ибн Абдил-Барр, Истиаб, 2, 814-815).
Бул окуя сахабанын башка сахаба менен тавассул кылгандыгына ачык-аикын далил.
Бирок кээ бир адамдар тавассул такыбаа пенделердин көзү өтө элек мезгилде болушу керектигин,
ал эми көз жумган соң тавассул кылууга мүмкүн эместигин аитышат. Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) менен тавассул кылууну көз жумушуна чеиин гана кабыл алуу чындыкка коошпогон тар көз караш. Азирети Умардын (Алла ага ыраазы болсун) «Оо, Жараткан!
Сага учурунда Паигамбарыбыз менен тавассул кылаар элек» деген сөзү Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) көз жумушуна чеиин гана эмес, көз жумгандан кииинкисине да ишарат жасаит. Ансыз да азирети Аббас (Алла ага ыраазы болсун) менен тавассул кылышы анын азирети Паигамбарыбыздын абасы болгондугуна гана такалат. Бул жерде ал азирети Паигамбарыбызга (саллаллаху алеихи васаллам) жакын тууган болгондуктан тавассулдун такалган жери көз жумган болсо да, азирети Паигамбарыбыздын өзү болуп жатат. Анын сыңарындаи,
Жараткандын сүиүктүү олуя пенделеринин кээ бирлерин көз жумган соң да тавассул кылуу мүмкүн.
[15:32, 04.03.2016] ibragim: Мунун ачык-аикын мисалдарынан бири төмөнкүчө:
Учурунда аалымдар менен кошо бир топ карапаиым мусулмандар улуу Ислам аалымы Имам Аазамдын көрүстөнүнө барып, анын урматы үчүн жалгыз Жаратканга алакан жая дуба кылышаар эле. Бул багытта Имам Шаафии мындаи деген:
«Бир нерсеге муктаж болгон кезде алгач эки ирекет намаз окуур элем. Андан кииин Имам Абу Ханифанын көрүстөнүнө барып, ал жерде Жараткан Аллага алакан жаиып, дуба кылчумун. Анын берекеси менен муктаждыгым дароо орундалаар эле» (алХаитамии,
алХаиратул-
Хисаан, 94) ٭٭٭ Ошондои эле жакшы иш-амалдар дагы ар түрлүү машакаттардан арылуунун өзүнчө бир жолу болуп эсептелет. Бул багытта куттуу хадистердин биринде сапарга чыккан үч жолдош жөнүндө сөз жүрөт. Анда төмөнкүчө баяндалат:
«Сапар учурунда жаанда калган үч дос баш калкаламакка бир үңкүргө киришет.
Жаңыдан гана эс алып отурган кезде үңкүрдүн оозуна жогорудан бир чоң таш томолонуп келип кептелип калат. Ошентип аиласы кууруган үч дос: «Жакшы иш-амалдарыбыз менен Аллага дуба кылуудан башка аргабыз жок. Бизди бул жерден Алла Тааладан башка эч ким куткара албаит» деген тыянакка келишет.
Алардан бири ата-энесине көрсөткөн кызматынын урматы үчүн Жаратканга алакан жая дуба кылат. Таш ордунан бир аз жылат. Бирок үңкүрдөн чыгууга мүмкүн
[15:33, 04.03.2016] ibragim: эмес. Экинчиси такыбаалыгынын,
ар-намыстуулугунун урматы үчүн дуба кылат. Таш ордунан дагы бир аз жылат. Бирок ал жерден чыгып кетүү дагы деле мүмкүн эмес эле.
Үчүнчүсү адамдардын акы-укугуна карата жасаган өтө аяр мамилесинин урматына Жараткан Аллага алакан жаиып дуба кылат. Мунун да дубасы кабыл болуп, үңкүрдүн оозундагы таш төмөн көздөи томолонуп кетет. Ошентип үч дос үңкүрдөн аман-эсен чыгып кетишет» (Бухарии, Адаб, 5; Анбия, 53; Зикр, 100).
"Тасаввуф " китеби "Тасаввуф " китеби
#62 05 March 2016 - 10:09
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[9:27, 05.03.2016] ibragim: Дубанын кабыл алынышына себеп болгон жагдаилардан дагы бири – бул Жараткан Алланын ысым-сыпаттары.
Алланын ысымсыпаттары менен дуба кылуу мусулман коомчулугунда салтка аиланган тавассул болуп эсептелет. Аяттардын биринде:
«Эң көркөм ысымдар Аллага гана таандык. Андыктан Ага ушул ысымдар менен дуба кылгыла!» (Аараф сүрөсү, 180-аят) деп буюрулат.
Азирети Аиша (Алла ага ыраазы болсун) азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) төмөнкүчө дуба кылгандыгын аиткан:
«Оо, Жараткан Алла! Мен Сенин таза, аруу жана Өзүңө эң сүикүмдүү ысмың менен (ошол ысмыңдын урматы үчүн) Сенден суранам. Ал ысмың менен Жалгыз Өзүңө дуба кылынган кезде (пендеңдин дубасын) кабыл аласың, тилегин бересиң. Ыраакымың суралган кезде, (ага) Өзүң ыраакым этесиң. Кандаидыр бир машакаттан арылуу үчүн аны менен (ошол ысмыңдын урматына) Сенден жардам суралган кезде ага жол көрсөтөсүң»
Бул хадистин жүрүшүндө Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) азирети Аишага каирылып:
- Эи, Аиша! Алла Таала бул ысмын мага маалымдаганын билчү белең? – деп сураит.
Азирети Аиша:
[9:28, 05.03.2016] ibragim: Эи, Аиша! Алла Таала бул ысмын мага маалымдаганын билчү белең? – деп сураит.
Азирети Аиша:
-Ата-энем курман сага, эи, Алланын Элчиси! Ал Алла Тааланын каисыл ысмы? – деп суроолуу караит.
Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам):
- Ал ысым сага маалымдалбашы керек – деит. Анда азирети Аиша Паигамбарыбыздан окчун жерге барып олтуруп, бир аздан кииин каира келип:
- Эи, Алланын Элчиси! Аны мага аитыңызчы, сураныч – деп жоодураит.
Азирети Паигамбарыбыз:
- Ал ысымды сага аитпашым керек. Себеби ал ысым менен болор-болбос утурумдук бир нерселерди тилөө дурус эмес – деп жооп каитарат. Азирети Аиша окуянын андан кииинки жүрүшүн төмөнкүчө маалымдаит:
«Ошентип бул ысымды биле албаган соң, барып даарат алып, эки ирекет намаз окудум. Намазымды окуп болгондон кииин Жараткан Аллага алакан жая дуба кыла баштадым:
«Оо, Жараткан! Мен Сага «Аллах» деп дуба кылам. «АрРахман», «ар-Рахим», «алБарр» деп алакан жаиып келем. Билипбилбеген бардык ысым-сыпаттарың менен Сага жалбарам. Мени кечирип, Өз Ыраакымыңа ала көр, оо, Жараткан! » Менин дубамды угуп турган Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) ууртунан жылмаиып:
- Эи, Аиша, ал ысым Сенин дубаңда аитылган ысымдардын ичинде! деди» (Ибн Маажа, Дуба, 9).
Анас бин Маликтин (Алла ага ыраазы болсун) аитымында, азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) күндөрдүн биринде бир адамдын Алла Таалага алакан жая[9:29, 05.03.2016] ibragim: «Оо, Жараткан Алла! Чексиз алкышка Жалгыз Өзүң гана татыктуусуң! Сенден башка эч бир кудаи жок. Сенин шеригиң да жок. Сен баа жеткис жакшылыктарыңды эч аябаган Затсың (алМаннан). Сен асман-жерди жараткан Кудуретсиң! Сен Каардуусуң жана Аикөлсүң! Мага тилегимди бере көр, оо, Жараткан! » деп дуба кылып жатканын угуп:
«Валлахи! Бул адам тилегин Алла Тааланын «исму аазамы» (улуу ысмы) менен сурады. Алла Таала ал ысым менен тиленген тилекдубаны кабыл кылат» деген экен (Ибн Маажа, Дуба, 9; Насаии, Сахв, 58).
Бул хадистерден баикалгандаи, Жараткан Кудуреттин ысымсыпаттарынын урматы үчүн дуба кылуу да азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) куттуу сүннөттөрүнөн болуп эсептелет.
٭٭٭ Кээ бир аалымдар негизинен тасаввуфтук терминдер катары каралган «тавассул, истиана, истигааса, истишфа, ташаффу, таважжух жана табаррук» деген сөздөрдүн ортосунда маани-маңызы жагынан эч кандаи деле аиырма болбогондугун аитышкан. 131
Жалпысынан «жардам суроо» деген маанини туюндурган бул сөздөр олуя пенделерден Аллага дуба кылышын сурануу, алар жок жерде алардын урматы үчүн жалгыз Жаратканга алакан жаиып тилек тилөө дегенди түшүндүрөт.
Жардам бере турган зат жалгыз Алла Таала гана. Ага кылынган дубаларда себептерге тавассул кылууну Алла Тааладан башка бирөөдөн жардам суроо деп түшүнбөө кажет. Тавассул учурунда алакан жалгыз Алла Таалага гана жаиылат.
Куран аяттарында:
[9:30, 05.03.2016] ibragim: «...Жардам жалгыз Жараткан Алла тарабынан гана болот!..» (Анфал сүрөсү, 10-аят).
«Эгер Алла силерге жардам берсе, анда силерди эч ким жеңе албаит. Ал эми Алла силерге жардам бербесе, анда силерге Андан башка ким жардам берет?!
Ыимандуулар Аллага гана тобокел кылып, таянышсын! » (Аали Имран сүрөсү, 160-аят) деп буюрулат.
Абдуллах бин Аббас (Алла ага ыраазы болсун): «Сапарлардын биринде мен азирети Паигамбарыбызга (саллаллаху алехии васаллам) учкашып, жолдо баратканбыз. Ал мага:
- Уулум! Сага аитаарым, Алла Тааланын буирук-жарлыктары менен жаша! Эгер буга олуттуу мамиле жасасаң, Алла Таала сени Өз көзөмөлүнө алат. Даиыма Алла Тааланын (ыраазылыгын) көздөп иш кыл!... Бир нерсе кааласаң, Алла Тааладан тиле!
Жардам сураи турган болсоң, Жараткан Алладан сура! Эсиңе түиүп ал, адамдардын бардыгы топтолуп, сага жакшылык кылууга аракет кылышса, Алла Таала насип буюрган өлчөмдө гана жакшылык кыла алышат. Ошондои эле бардык адамдар сага зыян келтирүүгө жанүрөшсө, Алла Таала буюрган өлчөмдө гана зыян келтиришет. ..деп акылнасаатын аиткан» деит (Тирмизии, Кыямат, 59).
Муну жалпы мусулмандар ушул таризде кабыл алуу менен бирге намаздарынын ар бир ирекетинде окуган Фатиха сүрөсүнүн:
«Иииаака наабуду ва иииаака настаиин» «(Оо, Жараткан Алла!) Биз Жалгыз Өзүңө ибадат кылып, Жалгыз Өзүңдөн гана жардам сураибыз» деген аяты менен бул чындыкты тастыктап келишет.[9:30, 05.03.2016] ibragim: Учурунда Бадр казатында душмандарга каршы Жараткан Алла Өзү жардам бергендиги жөнүндө:
«Аларды силер өлтүргөн жоксуңар, Алла өлтүрдү. Аларга (кум-топурак) чачканыңда, 132 сен чачкан жоксуң, Алла чачты...» (Анфал сүрөсү, 17-аят) деит. Демек, ар түрлүү рухании жардамдардын чыныгы ээси – бул жалгыз Алла Таала гана.
Паигамбарлардын, олуя-такыбаа пенделердин урматы үчүн Жараткандан жардам тилөө алардын эскерилиши менен Жараткан Алланын ыраакымынан үмүт кылуу, деген түшүнүк менен түшүндүрүлөт. Бул болгону үмүт гана. Бирок, бүт нерсе Алла Тааланын каалоосу менен гана болот. Дубада такыбаа пенденин себепчи кылынышы анын Алла Тааланын алдындагы жогорку даражасына такалат. Жараткандын алдында даражасы бииик пенделердин урматы үчүн Алла Таалага алакан жая дуба кылууга Ислам дининде эч кандаи тоскоолдук жок.
Аирым бир адамдардын мындаи пенделердин көрүстөнүнө барганда, маселен: «Эи, Мухаммад! Мага шыпаа бере көр! Менин ушул тилегимди бере көр!» деп тилегин түздөнтүз пендеден сураган сөздөрү адамды ширкке 133 жетелеп түбөлүк бактысынан ажыратат.
Ошондуктан аруу Ислам дининин өзөгүнө доо кетире турган мындаи ашкереликтерден оолак болуу кажет.
[9:33, 05.03.2016] ibragim: Б . ТАБЕРИК
Кыргыз тилиндеги «таберик» сөзү араб тилинен «табаррук» деген сөздөн алынып, анын түз мааниси «береке тилөө» дегенди туюнтат. Бул сөз Ислам терминологиясында «Жараткандын берекесине бөлөнүү» деген мааниде колдонулат.
Тамак-ашка баиАланышкан таберик
Жараткан Алланын олуя пенделери тамактанган тамакаштардын, мөмөжемиштердин, суусундуктардын калдыгын жепичүү адамга Жараткан Алла Тааланын уруксаты менен белгилүү өлчөмдө паис дасы тиис ет. Кээ бир адамдар оис логондоис , таберик эч кандаис негизге таянбаган иш-аракеттердин катарынан орун албаис т.
Анткени буга азирети Паис гамбарыбыздын өзү мисал болуп берген. Бул багытта көптөгөн хадистер бар.
Кутман сахабалар учуру келгенде азирети Паис гамбарыбыздын (саллаллаху алеис хи васаллам) тамак-ашынын калдыгы менен анча-мынча оор кырдаалдардан чыгып кете турган.
Маселен, Табук жүрүшүндө ээн талаа, эрме чөлдүн мээни каис наткан ысык аптабында кутман сахабалар чаначтарындагы суулары түгөнүп, эмне кылаар аис ласын таппаис калган кезде азирети Паис гамбарыбыз (саллаллаху алеис хи васаллам) баш бармагынын учунан оргуштап чыккан мөлтүр булактаис суу чыгарган. Сахабалар суусунун кандырып, чаначтарынын бардыгын толтуруп алышкан. Азирети Паис гамбарыбыздын (саллаллаху[9: 34, 05.03.2016] ibragim: алеис хи васаллам) бармагынан аккан бул суу – эч калетсиз, замзам суусунан алдаканча артык жана паис далуу болгон. Себеби ал Алла Тааланын эң сүис үктүү Паис гамбарынын (саллаллаху алеис хи васаллам) куттуу колунан агып түшкөн.
Кээ бир хадистерде маалымдалгандаис , азирети Паис гамбарыбыз сүт ичкен кезде кеседе артып калган сүттү сахабаларына берээр эле. Ошентип кеседеги сүт бир жагынан ичкен адамга руханиис өңүттөн паис дасы болсо, экинчи жагынан береке-кутка тунуп, эч азаис ган эмес.
Сахл бин Саад (Алла ага ыраазы болсун) мындаис деис т:
«Күндөрдүн биринде бир адам Алланын Элчисине (саллаллаху алеис хи васаллам) суусундук алып келген эле. Азирети Паис гамбарыбыздын оң жагында бир жаш бала, ал эми сол жагында жашы илгерилеп калган сахабалардан бири отурган эле.
Паис гамбарыбыз суусундуктан алгач өзү бир аз жутуп, оң тарабында олтурган балага каис рылып, жылуу сөз менен:
- Уруксат берсеңиз, бул суусундукту алгач мынабул абаларыңа сунаис ын? – деп суроолуу карады.
Анда жаш бала отургандын баарын таң калтырып, Ислам тарыхына алтын ариптер менен жазылып калган төмөнкү жообун берди:
- Эис , Алланын Элчиси! Сенден мага сунулган насибимди эч качан эч кимге бере албаис м!
[9:37, 05.03.2016] ibragim: Ошентип акыркы Паис гамбар (саллаллаху алеис хи васаллам) колундагы кесени мына ошол таис манбас балага сунду» (Бухариис , Ашриба, 19).
Асма бинту Абу Бакр (Алла ага ыраазы болсун):
«Мен Абдуллах бин Зубаирдан боиумда бар кезде Мединага жер которуп сапар тарткан болчумун. Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) бул учурда Мединада болучу. Кубага келип тыным алдым. Бул жерден уулум Абдуллах төрөлдү. Андан кииин Алланын Элчисине (саллаллаху алеихи васаллам) бардым. Абдуллахты кучагына алып, менден бир курма сурады. Курманы оозуна салып эзип, Абдуллахты оозандырды.
Абдуллахтын курсагына түшкөн эң биринчи азык ушул курма болду. Ошентип азирети Паигамбарыбыз ал үчүн Жараткан Аллага алакан жая дуба кылды» деит. 134
Азирети Жабир (Алла ага ыраазы болсун) Хандак казатына карата даярдыктар көрүлүп жаткан кезде болгон бир эскерүүсүн төмөнкүчө баяндаит:
Биз терең аңдарды казып жаткан кезде алдыбыздан бир чоң таш чыкты. Сахабалар Паигамбарыбызга барып:
- О, Алланын Элчиси! Тигил жерден чоң таш чыкты дешти.
Паигамбарыбыз:
- Мен аңга түшөм деди. Ачкалыгынан кардына таш баилап алган эле. Биз үч күн бою эч нерсе жебеи ошол жерде болгон элек. Паигамбарыбыз барсканды колуна алып, чоң ташты урду. Таш маидаланып кумга аиланып үбөлөнө түштү. Мен:
- О, Алланын Элчиси! Уруксат берсеңиз, үигө барып келсем? –деп уруксат алып үидү көздөи жөнөдүм. Үигө барып жубаиыман:
- Алла Элчисин алсырап калды. Үидө эмне бар? деп сурадым. Ал:
- Бир аз арпа, анан бир улак бар -деди.
Улакты союп, арпаны жаргылчакка тарттым. Этти казанга салдык. Нан бышып, казан каинап жатканда Алланын Элчисине келип:
- О, Алланын Элчиси! Бир аз сыиым бар, бир-эки киши менен бирге биздикине жүрүңүз дедим.
«Эң көркөм ысымдар Аллага гана таандык. Андыктан Ага ушул ысымдар менен дуба кылгыла!» (Аараф сүрөсү, 180-аят) деп буюрулат.
Азирети Аиша (Алла ага ыраазы болсун) азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) төмөнкүчө дуба кылгандыгын аиткан:
«Оо, Жараткан Алла! Мен Сенин таза, аруу жана Өзүңө эң сүикүмдүү ысмың менен (ошол ысмыңдын урматы үчүн) Сенден суранам. Ал ысмың менен Жалгыз Өзүңө дуба кылынган кезде (пендеңдин дубасын) кабыл аласың, тилегин бересиң. Ыраакымың суралган кезде, (ага) Өзүң ыраакым этесиң. Кандаидыр бир машакаттан арылуу үчүн аны менен (ошол ысмыңдын урматына) Сенден жардам суралган кезде ага жол көрсөтөсүң»
Бул хадистин жүрүшүндө Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) азирети Аишага каирылып:
- Эи, Аиша! Алла Таала бул ысмын мага маалымдаганын билчү белең? – деп сураит.
Азирети Аиша:
[9:28, 05.03.2016] ibragim: Эи, Аиша! Алла Таала бул ысмын мага маалымдаганын билчү белең? – деп сураит.
Азирети Аиша:
-Ата-энем курман сага, эи, Алланын Элчиси! Ал Алла Тааланын каисыл ысмы? – деп суроолуу караит.
Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам):
- Ал ысым сага маалымдалбашы керек – деит. Анда азирети Аиша Паигамбарыбыздан окчун жерге барып олтуруп, бир аздан кииин каира келип:
- Эи, Алланын Элчиси! Аны мага аитыңызчы, сураныч – деп жоодураит.
Азирети Паигамбарыбыз:
- Ал ысымды сага аитпашым керек. Себеби ал ысым менен болор-болбос утурумдук бир нерселерди тилөө дурус эмес – деп жооп каитарат. Азирети Аиша окуянын андан кииинки жүрүшүн төмөнкүчө маалымдаит:
«Ошентип бул ысымды биле албаган соң, барып даарат алып, эки ирекет намаз окудум. Намазымды окуп болгондон кииин Жараткан Аллага алакан жая дуба кыла баштадым:
«Оо, Жараткан! Мен Сага «Аллах» деп дуба кылам. «АрРахман», «ар-Рахим», «алБарр» деп алакан жаиып келем. Билипбилбеген бардык ысым-сыпаттарың менен Сага жалбарам. Мени кечирип, Өз Ыраакымыңа ала көр, оо, Жараткан! » Менин дубамды угуп турган Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) ууртунан жылмаиып:
- Эи, Аиша, ал ысым Сенин дубаңда аитылган ысымдардын ичинде! деди» (Ибн Маажа, Дуба, 9).
Анас бин Маликтин (Алла ага ыраазы болсун) аитымында, азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) күндөрдүн биринде бир адамдын Алла Таалага алакан жая[9:29, 05.03.2016] ibragim: «Оо, Жараткан Алла! Чексиз алкышка Жалгыз Өзүң гана татыктуусуң! Сенден башка эч бир кудаи жок. Сенин шеригиң да жок. Сен баа жеткис жакшылыктарыңды эч аябаган Затсың (алМаннан). Сен асман-жерди жараткан Кудуретсиң! Сен Каардуусуң жана Аикөлсүң! Мага тилегимди бере көр, оо, Жараткан! » деп дуба кылып жатканын угуп:
«Валлахи! Бул адам тилегин Алла Тааланын «исму аазамы» (улуу ысмы) менен сурады. Алла Таала ал ысым менен тиленген тилекдубаны кабыл кылат» деген экен (Ибн Маажа, Дуба, 9; Насаии, Сахв, 58).
Бул хадистерден баикалгандаи, Жараткан Кудуреттин ысымсыпаттарынын урматы үчүн дуба кылуу да азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) куттуу сүннөттөрүнөн болуп эсептелет.
٭٭٭ Кээ бир аалымдар негизинен тасаввуфтук терминдер катары каралган «тавассул, истиана, истигааса, истишфа, ташаффу, таважжух жана табаррук» деген сөздөрдүн ортосунда маани-маңызы жагынан эч кандаи деле аиырма болбогондугун аитышкан. 131
Жалпысынан «жардам суроо» деген маанини туюндурган бул сөздөр олуя пенделерден Аллага дуба кылышын сурануу, алар жок жерде алардын урматы үчүн жалгыз Жаратканга алакан жаиып тилек тилөө дегенди түшүндүрөт.
Жардам бере турган зат жалгыз Алла Таала гана. Ага кылынган дубаларда себептерге тавассул кылууну Алла Тааладан башка бирөөдөн жардам суроо деп түшүнбөө кажет. Тавассул учурунда алакан жалгыз Алла Таалага гана жаиылат.
Куран аяттарында:
[9:30, 05.03.2016] ibragim: «...Жардам жалгыз Жараткан Алла тарабынан гана болот!..» (Анфал сүрөсү, 10-аят).
«Эгер Алла силерге жардам берсе, анда силерди эч ким жеңе албаит. Ал эми Алла силерге жардам бербесе, анда силерге Андан башка ким жардам берет?!
Ыимандуулар Аллага гана тобокел кылып, таянышсын! » (Аали Имран сүрөсү, 160-аят) деп буюрулат.
Абдуллах бин Аббас (Алла ага ыраазы болсун): «Сапарлардын биринде мен азирети Паигамбарыбызга (саллаллаху алехии васаллам) учкашып, жолдо баратканбыз. Ал мага:
- Уулум! Сага аитаарым, Алла Тааланын буирук-жарлыктары менен жаша! Эгер буга олуттуу мамиле жасасаң, Алла Таала сени Өз көзөмөлүнө алат. Даиыма Алла Тааланын (ыраазылыгын) көздөп иш кыл!... Бир нерсе кааласаң, Алла Тааладан тиле!
Жардам сураи турган болсоң, Жараткан Алладан сура! Эсиңе түиүп ал, адамдардын бардыгы топтолуп, сага жакшылык кылууга аракет кылышса, Алла Таала насип буюрган өлчөмдө гана жакшылык кыла алышат. Ошондои эле бардык адамдар сага зыян келтирүүгө жанүрөшсө, Алла Таала буюрган өлчөмдө гана зыян келтиришет. ..деп акылнасаатын аиткан» деит (Тирмизии, Кыямат, 59).
Муну жалпы мусулмандар ушул таризде кабыл алуу менен бирге намаздарынын ар бир ирекетинде окуган Фатиха сүрөсүнүн:
«Иииаака наабуду ва иииаака настаиин» «(Оо, Жараткан Алла!) Биз Жалгыз Өзүңө ибадат кылып, Жалгыз Өзүңдөн гана жардам сураибыз» деген аяты менен бул чындыкты тастыктап келишет.[9:30, 05.03.2016] ibragim: Учурунда Бадр казатында душмандарга каршы Жараткан Алла Өзү жардам бергендиги жөнүндө:
«Аларды силер өлтүргөн жоксуңар, Алла өлтүрдү. Аларга (кум-топурак) чачканыңда, 132 сен чачкан жоксуң, Алла чачты...» (Анфал сүрөсү, 17-аят) деит. Демек, ар түрлүү рухании жардамдардын чыныгы ээси – бул жалгыз Алла Таала гана.
Паигамбарлардын, олуя-такыбаа пенделердин урматы үчүн Жараткандан жардам тилөө алардын эскерилиши менен Жараткан Алланын ыраакымынан үмүт кылуу, деген түшүнүк менен түшүндүрүлөт. Бул болгону үмүт гана. Бирок, бүт нерсе Алла Тааланын каалоосу менен гана болот. Дубада такыбаа пенденин себепчи кылынышы анын Алла Тааланын алдындагы жогорку даражасына такалат. Жараткандын алдында даражасы бииик пенделердин урматы үчүн Алла Таалага алакан жая дуба кылууга Ислам дининде эч кандаи тоскоолдук жок.
Аирым бир адамдардын мындаи пенделердин көрүстөнүнө барганда, маселен: «Эи, Мухаммад! Мага шыпаа бере көр! Менин ушул тилегимди бере көр!» деп тилегин түздөнтүз пендеден сураган сөздөрү адамды ширкке 133 жетелеп түбөлүк бактысынан ажыратат.
Ошондуктан аруу Ислам дининин өзөгүнө доо кетире турган мындаи ашкереликтерден оолак болуу кажет.
[9:33, 05.03.2016] ibragim: Б . ТАБЕРИК
Кыргыз тилиндеги «таберик» сөзү араб тилинен «табаррук» деген сөздөн алынып, анын түз мааниси «береке тилөө» дегенди туюнтат. Бул сөз Ислам терминологиясында «Жараткандын берекесине бөлөнүү» деген мааниде колдонулат.
Тамак-ашка баиАланышкан таберик
Жараткан Алланын олуя пенделери тамактанган тамакаштардын, мөмөжемиштердин, суусундуктардын калдыгын жепичүү адамга Жараткан Алла Тааланын уруксаты менен белгилүү өлчөмдө паис дасы тиис ет. Кээ бир адамдар оис логондоис , таберик эч кандаис негизге таянбаган иш-аракеттердин катарынан орун албаис т.
Анткени буга азирети Паис гамбарыбыздын өзү мисал болуп берген. Бул багытта көптөгөн хадистер бар.
Кутман сахабалар учуру келгенде азирети Паис гамбарыбыздын (саллаллаху алеис хи васаллам) тамак-ашынын калдыгы менен анча-мынча оор кырдаалдардан чыгып кете турган.
Маселен, Табук жүрүшүндө ээн талаа, эрме чөлдүн мээни каис наткан ысык аптабында кутман сахабалар чаначтарындагы суулары түгөнүп, эмне кылаар аис ласын таппаис калган кезде азирети Паис гамбарыбыз (саллаллаху алеис хи васаллам) баш бармагынын учунан оргуштап чыккан мөлтүр булактаис суу чыгарган. Сахабалар суусунун кандырып, чаначтарынын бардыгын толтуруп алышкан. Азирети Паис гамбарыбыздын (саллаллаху[9: 34, 05.03.2016] ibragim: алеис хи васаллам) бармагынан аккан бул суу – эч калетсиз, замзам суусунан алдаканча артык жана паис далуу болгон. Себеби ал Алла Тааланын эң сүис үктүү Паис гамбарынын (саллаллаху алеис хи васаллам) куттуу колунан агып түшкөн.
Кээ бир хадистерде маалымдалгандаис , азирети Паис гамбарыбыз сүт ичкен кезде кеседе артып калган сүттү сахабаларына берээр эле. Ошентип кеседеги сүт бир жагынан ичкен адамга руханиис өңүттөн паис дасы болсо, экинчи жагынан береке-кутка тунуп, эч азаис ган эмес.
Сахл бин Саад (Алла ага ыраазы болсун) мындаис деис т:
«Күндөрдүн биринде бир адам Алланын Элчисине (саллаллаху алеис хи васаллам) суусундук алып келген эле. Азирети Паис гамбарыбыздын оң жагында бир жаш бала, ал эми сол жагында жашы илгерилеп калган сахабалардан бири отурган эле.
Паис гамбарыбыз суусундуктан алгач өзү бир аз жутуп, оң тарабында олтурган балага каис рылып, жылуу сөз менен:
- Уруксат берсеңиз, бул суусундукту алгач мынабул абаларыңа сунаис ын? – деп суроолуу карады.
Анда жаш бала отургандын баарын таң калтырып, Ислам тарыхына алтын ариптер менен жазылып калган төмөнкү жообун берди:
- Эис , Алланын Элчиси! Сенден мага сунулган насибимди эч качан эч кимге бере албаис м!
[9:37, 05.03.2016] ibragim: Ошентип акыркы Паис гамбар (саллаллаху алеис хи васаллам) колундагы кесени мына ошол таис манбас балага сунду» (Бухариис , Ашриба, 19).
Асма бинту Абу Бакр (Алла ага ыраазы болсун):
«Мен Абдуллах бин Зубаирдан боиумда бар кезде Мединага жер которуп сапар тарткан болчумун. Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) бул учурда Мединада болучу. Кубага келип тыным алдым. Бул жерден уулум Абдуллах төрөлдү. Андан кииин Алланын Элчисине (саллаллаху алеихи васаллам) бардым. Абдуллахты кучагына алып, менден бир курма сурады. Курманы оозуна салып эзип, Абдуллахты оозандырды.
Абдуллахтын курсагына түшкөн эң биринчи азык ушул курма болду. Ошентип азирети Паигамбарыбыз ал үчүн Жараткан Аллага алакан жая дуба кылды» деит. 134
Азирети Жабир (Алла ага ыраазы болсун) Хандак казатына карата даярдыктар көрүлүп жаткан кезде болгон бир эскерүүсүн төмөнкүчө баяндаит:
Биз терең аңдарды казып жаткан кезде алдыбыздан бир чоң таш чыкты. Сахабалар Паигамбарыбызга барып:
- О, Алланын Элчиси! Тигил жерден чоң таш чыкты дешти.
Паигамбарыбыз:
- Мен аңга түшөм деди. Ачкалыгынан кардына таш баилап алган эле. Биз үч күн бою эч нерсе жебеи ошол жерде болгон элек. Паигамбарыбыз барсканды колуна алып, чоң ташты урду. Таш маидаланып кумга аиланып үбөлөнө түштү. Мен:
- О, Алланын Элчиси! Уруксат берсеңиз, үигө барып келсем? –деп уруксат алып үидү көздөи жөнөдүм. Үигө барып жубаиыман:
- Алла Элчисин алсырап калды. Үидө эмне бар? деп сурадым. Ал:
- Бир аз арпа, анан бир улак бар -деди.
Улакты союп, арпаны жаргылчакка тарттым. Этти казанга салдык. Нан бышып, казан каинап жатканда Алланын Элчисине келип:
- О, Алланын Элчиси! Бир аз сыиым бар, бир-эки киши менен бирге биздикине жүрүңүз дедим.
#63 05 March 2016 - 14:34
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:03, 05.03.2016] ibragim: Алланын Элчиси:
- Эмнең бар? деп сурады. Мен болгонун аиттым. Анда Паигамбарыбыз:
- Андаи болсо көп экен да. Эң сонун. Жубаиыңа аит, мен барганга чеиин казанды очоктон чыгарбасын, нанды да чыгарбаи кое турсун! деди да сахабаларына:
- Эи, Хандак жоокерлери! Жабир бизди конокко чакырып жатат. Кана эмесе, жүрүгүлө! деп бииик үнү менен жар салды. Сахабалардын баарысы жолго чыкты. Мен шашып-бушуп үигө жөнөдүм. Жубаиыма:
Эми эмне кылабыз! Паигамбарыбыз бүт сахабалары менен келатат дедим.
Ал:
- Алланын Элчиси сенден тамагыбыз жөнүндө сурадыбы? деди.
Мен:
- Ооба дедим. Анда жубаиым:
- Андаи болсо, эч кабатыр болбо! Ал эмне кылып жатканын билет! деди.
Бир аздан кииин келген Паигамбарыбыз сахабаларына:
- Кысылышпаи кире бергиле! -деди. Он-ондон болуп киришти. Паигамбарыбыз нанды сындырып, үстүнө эт коюп сахабаларына берип жатты. Казандан эт алган саиын казандын капкагын, тандырдан нан алган саиын тандырдын оозун жаап турду.
Жоокерлердин баары карды тоигончо сыи тамактан даам татышты. Казанда тамак артып да калды. Алла Элчиси жубаиыма:
[14:04, 05.03.2016] ibragim: - Мындан өзүң да даам тат, кошуналарыңа да бер. Ачарчылык өкүм сүрүп, эл бүлгүнгө учурады! деди (Бухарии, Магази, 29; Муслим, Ашриба, 141).
Буюм-таиымга баиланышкан таберик Сүигөн адамды эске салган тигил же бул нерсе аны эстетип, жүрөктү жылытып күчүнө киргизээри талашсыз чындык. Бул адам баласынын табигыи өзгөчөлүктөрүнөн бири болуп эсептелет. Ошону менен бирге бул сезим адамды ашкереликке ашыктырып, бутпарастыкка жетелегендиги да тарыхыи чындык. 135
Жакшы көргөн адамдын тигил же бул буюмун аздектеп сактоо мыизам ченемдүү табигыи көрүнүш. Бул жерде эң негизги нерсе, эч качан ашкереликке жол бербөө кажет.
Чынында эле абстрактуу түшүнүктөр көзгө көрүнгөн нерселерден абалы, сын-сыпаты аркылуу баикалат.
Буга Куранда эскерилген Юсуф паигамбарга баиланышкан мынабул окуя ачыкаикын мисал боло алат:
Канаан чөлкөмүндө турган азирети Якубга уулу Юсуф (алеихиссалам)дын көинөгү Мисирден өзүнө алынып келе жатканда көинөктүн жытын алдын ала сезген. Азирети Якуб алынып келген көинөктү жүзүнө сүртөөрү менен көзү каирадан көрө баштаган. 136
Буюмга тиешелүү бул таасир муршиддер тарабынан шакиртин белгилүү бир рухании даражада кармоо үчүн колдонулган ыкмалардан бири болуп эсептелет. Себеби муну менен жуурулушуу рабыта-баиланышты бекемдеит.
«Бир күнү Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) Бани Саида уруусунун аимагында сахабалары менен бирге олтурган кезде Сахл бин Саадка (Алла ага ыраазы болсун) каирылып:
- Сахл! Бизге суу берчи?деит.
Сахл бир кесе суу алып келип Паигамбарга сунат.
Сахл бул кесени өмүр бою сактагандыгы жөнүндө Абу Хазим (Алла ага ыраазы болсун) мындаи деит:[14:04, 05.03.2016] ibragim: «Сахл бул кесени бир күнү бизге алып келип көрсөткөн эле. Биз андан суу ичкенбиз. Андан кииин Умар бин Абдулазиз Сахлдан бул кесени өзүнө белекке беришин өтүнүптүр. Сахл кесени Умарга белекке тартуулаган экен» (Бухарии, Ашриба, 30).
٭٭٭ Сахл бин Саад (Алла ага ыраазы болсун) мындаи деит:
«Күндөрдүн биринде бир аял азирети Паигамбарыбызга чепкен алып келип:
- Эи, Алланын Элчиси! Муну сизге белекке деп алып келдим – деди.
Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) белекти кабыл алып, ырахматын аитты.
Сахабалардан бири:
- Эи, Алланын Элчиси! Мунуңуз абдан жарашыктуу чепкен экен. Мага белек кылыңызчы? – деп Паигамбарыбызды жоодураи тиктеди. Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) «макул» деп, үстүндөгү чепкенди дароо чечип берди.
Азирети Паигамбарыбыз кеткенден кииин сахабалар тиги адамды жектеп:
- Эми ушунуң жакшыбы? Алланын Элчиси аны муктаж болгондугу үчүн алган болучу. Сен болсо, анысын сурап алдың. Ааламга ыраиымдуулуктун паигамбары катары келген ардактуу Паигамбарыбыздан бир нерсе сурап келген адамдын көңүлүн эч качан оорутпашын билесиң да, ээ...деп киришти.
Анда береги адам:
- Ардактуу Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) бул чепкенди киигендиги үчүн муну өзүмө таберик катары алып калгым келди. Кудаи буюрса, ушул чепкенге кепинделгим келет – деп жооп каитарды» (Бухарии, Адаб, 39).
[14:05, 05.03.2016] ibragim: Азирети Аишанын (Алла ага ыраазы болсун) аитымында: «Меккеде Кураиштыктар үчүн жыгачтан жасалган керебеттин үстүндө жаткандан өткөн ырахат жок болучу.
Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) Мединага жер которуп, Абу Аюбдун үиүнө жаиланышкан соң андан:
-Ээ, Абу Аюб! Силердин керебетиңер жокпу? – деп сураит.
Абу Аюб (Алла ага ыраазы болсун) башын чаикап, «жок» деит.
Ансардан 137 Саад бин Зурара мындан кабар алып, Алланын Элчисине (саллаллаху алеихи васаллам) курма жалбырактарынан токулган көрпөчөсү менен кошо жыгачтан жасалган керебет берип жиберет.
Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) Мединадагы үиү салынып бүткөнгө чеиин ушул керебетке жатып эс алып, жаңы үиүнө көчкөндө да чогуу ала кетип, аны көз жумганга чеиин урунган.
Ардактуу Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) одүинө салганда ушул керебеттин үстүндө жуулуп, кепинделип, жаназа намазы окулган.
Акыркы Паигамбар көз жумгандан кииин эл маркумдарды көрүстөнгө алып баруу үчүн аны бизден сурап алышчу.
Азирети Абу Бакир менен азирети Умардын сөөгү да үилөрүнөн ошол керебет менен чыккан» (Балазурии, Ансабул-Ашраф, 1, 525).
٭٭٭ Сахабалардын арасынан эң көп хадис жаттаган Абу Хураира (Алла ага ыраазы болсун) даиыма ардактуу Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) жанында болуп, анын ар бир кыимыл-аракетине кылдат назар салып, сүилөгөн ар бир сөзүнө кулак төшөп, аны менен жуурулуша жашоого аракет кылаар эле.[14:06, 05.03.2016] ibragim: Абу Хураира (Алла ага ыраазы болсун) бир күнү азирети Паигамбарыбызга каирылып:
- Эи, Алланын Элчиси! Мен сиздин көп сөздөрүңүздү уксам да, алардын көпчүлүгүн унутуп, эсиме түиө албаи жатам – деп ичиндеги бугун аитат.
Анда ардактуу Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) Абу Хураирага:
- Чепкениңди жерге жаи! – деит. Абу Хураира чепкенин жерге жаиган соң азирети Паигамбарыбыз ага дуба кылып, колу менен бир нерсени уучтап, чепкендин ичине салып жаткандаи кылат. Андан соң Абу Хураирага чепкенин ошол боюнча кииип алышын буиурат.
Абу Хураира (Алла ага ыраазы болсун) ошондон кииин Алла Таала тарабынан өтө күчтүү эс тутум ыроолонгондуктан уккан нерсесин эсинен чыгарбас куима кулакка аилангандыгын өзү маалымдаган (Тирмизии, Манакиб, 46).
٭٭٭ Фирас аттуу сахаба бар эле. Ал дагы азирети Паигамбарыбызга таандык бир нерсеге ээ болгусу келип жүрөт. Күндөрдүн биринде Паигамбарыбыздын үиүнө барып, баарлашып олтуруп, алдындагы кеседен тамак ичип жатканын көрүп, ошол кесесин өзүнө белек кылышын өтүнөт. Эч кимдин өтүнүчүн четке какпаган акыркы Паигамбар (саллаллаху алеихи васаллам) кесесин сахабасына белекке берет.
Азирети Умар (Алла ага ыраазы болсун) кээ кээде Фирастын үиүнө барып:
- Баягы кесени алып келчи – деп, ардактуу Паигамбарыбыз өзү даам сызган кесени алдырып, замзам сууга толтуруп, суусуну кангыча жутуп, калган суусу менен бети-колун жууи турган (Ибн Хажар, ал-Исаба, 3, 202).
[14:06, 05.03.2016] ibragim: Абу Жухаифа (Алла ага ыраазы болсун) мындаи деит:
«Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) Мединанын түшкү аптабында сыртка чыгып даарат алып, бешим жана асыр намаздарын эки ирекеттен окуду. Намаз окуп болгон соң, сахабалар аиланчыктап азирети Паигамбарыбыздын куттуу колунан кармап, жүздөрүн сылап жатышты. Эмне болуп кеткенин алгач түшүнгөнүм жок. Мен дагы барып бир колун кармап, ошол куттуу колу менен жүзүмдү сыладым. Өзүмдүн күбө болгонума ишене албаи дендароо болуп туруп калдым. Ардактуу Паигамбарыбыздын куттуу колу кышкы кардан дагы муздак, жыпар аңкыган мисктен дагы жыттуу эле» (Бухарии, Манакиб, 23).
٭٭٭ Анас бин Малик (Алла ага ыраазы болсун) азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) ажылыгы учурунда сахабалар Паигамбарыбыздын чачын таберик кылууга жанүрөшкөндүгү жөнүндө мындаи деит:
«Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз шаитанга таш ыргытуу ырасымын бүтүргөн соң курманчылыкка малын союп, чачын алдырды. Чачтарач оң жагындагы чачын алды. Паигамбарыбыз Абу Талханы чакырып, чачын берди. Андан соң чачтарач сол жагындагы чачын алды. Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) муну да Абу Талхага берип:
- Буларды элге бөлүштүрүп таратып бер! – деди» (Муслим, Хажж, 326).
Бул багытта Анас (Алла ага ыраазы болсун): «Алланын Элчисин (саллаллаху алеихи васаллам) көрдүм. Чачтарач чачын алып жатыптыр. Сахабалар анын аиланасында аиланчыктап турушту. Бир тал чачынын дагы жерге түшүп кетпешин, сөзсүз түрдө араларынан бирөөсүнүн алаканына түшүүсүн күтүп жатышты» деит (Муслим, Фазаил, 75).[14:07, 05.03.2016] ibragim: Кутман сахабалар азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) буюмтаиымдарын да, сакал-чачын да таберик кылышаар эле. Алтургаи согуш учурунда да ушундаи таберик ышкысы жандуулугун сактаи турган. Буга Халид бин Валиддин (Алла ага ыраазы болсун) азирети Паигамбарыбыздын бир канча тал чачын селдесине тагып алып жүргөндүгүн мисал катары көрсөтсөк болот. Ислам жазма булактарында азирети Халид Ярмук согушунда ушул селдесин жоготуп жибергендиги аитылат. Анда жоокерлерине селдесин таап келүүлөрүн буиурат. Бирок жоокерлер таба алышпаит.
Азирети Халид селдени табууга экинчи жолу буирук берет. Ошентип акырында бир жерден таап келишет. Жоокерлер табылган селденин алдаканча эскирип калгандыгын көрүшүп, ошол үчүн ушунча убара кылгандыгына абдан таң калышат. Анда азирети Халид (Алла ага ыраазы болсун):
- Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) чачын алдырган эле. Сахабалар Паигамбарыбыздын чачтарын бөлүшүп алышкан. Мен дагы ошол чачтарынан бир канча тал чачын алган болчумун. Мына ошол чачтарды мобуреки селдемдин ичине катып алгам.
Бул мен үчүн өтө чоң жетишкендиктерге себепкер болду. Аны кииип алып киришкен согуштарымдын бардыгы жеңиш менен аяктады. Жеңиштеримдин сыры менин акыркы Паигамбарга (саллаллаху алеихи васаллам) болгон аруу сүиүүмдө катылуу!» деген экен (Хаисамии, Мажмауз-Заваид, 9, 349).
[14:08, 05.03.2016] ibragim: Сахабалардын башынан өткөн бул окуялар нерсеге дагы сезимдердин өткөндүгүн аигинелеген далилдер болуп эсептелет. Бул жерде дагы бир жолу эскерте кетели, бул багытта да ашкереликтен оолак болуу кажет. Ошондо гана аруу жан дүинө менен ошол табериктин береке-кутунан паидалануу мүмкүн.
Кутман сахабалардан кииин сахабалардын жолунан таибаи өмүр кечирген Жараткандын такыбаа пенделери да таберикти ошол таризде кабыл алып, ага дал ошол сахабалардаи мамиле жасашкан. Имам Ахмад бин Ханбал менен Имам Шаафиидин окуясы буга эң сонун далил боло алат:
Имам Шаафиидин шакирттеринен Рабии бин Сулаиман мындаи деит:
«Күндөрдүн биринде Имам Шаафии мага:
- Рабии, мынабул катты алып, Ахмад бин Ханбалга алып бар! Жообун ала кел! – деп колундагы катты берди.
Мен катты алып, Багдатты көздөи сапар тарттым. Багымдат намазынын алдында Ахмад бин Ханбалга жолуктум. Аны менен бирге багымдат намазын окудук. Имам Ахмад бин Ханбал михрабдан 138 турган соң аманат катты тапшырып жатып:
- Бул Мисирден боордошуңуз Имам Шаафиидин сизге берип жиберген каты – дедим. Ал менден:
- Катта эмнелер жазылган? Билесиңби? – деп сурады. Мен:
- Жок, билбеим – деп жооп бердим. Ахмад бин Ханбал катты ачып, окуи баштады.
Көзүнөн жашы аиланып кетти. Мен түшүнө албаи:
- Таксыр, тынччылыкпы деги?! Катта эмнелер жазылыптыр? – деп жибердим. Ал мага:
- Имам Шаафии түшүндө азирети Паигамбарыбызды (саллаллаху алеихи васаллам) көрүптүр. Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) ага:
«Ахмад бин Ханбалга кат жаз! Менин атымдан салам аитып кои! Ал чоң фитнага (аирым бир адамдардын бузуку оюнуна) дуушар болот. Андан «Куран – бул жаратылганнерсе (махлуук)! » деп аитышы талап кылынат. Абаиласын, бул талапка баш иибесин! Алла Таала анын ысмын кыяматка чеиин жашатат!» дептир.
Мен:
- Алла Таалам Өзү жалгасын! Бул сиз үчүн не деген сүиүнүч! – дедим.
Анда Имам Ахмад бин Ханбал кубанычы коинуна батпаи, үстүндөгү көинөгүн чечип мага белекке тартуулады. Ошентип каттын жообун алып, Мисирге каитып келдим.
Катты Имам Шаафииге бердим. Имам Шаафии катты окуп болгон соң мага:
Анын сага белекке берген бул көинөктү алып, сенин көңүлүңдү түшүргүбүз келбеит. Бирок эч болбосо, аны бир жолу сууга салып, ошол сууну бизге берсең жакшы болоор эле. Биз дагы алдагы көинөктүн берекесине ортоктош болоор элек – деди». 139
Он төрт кылымдан бери өтө кылдат сакталып келе жаткан акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) сакалы да бүгүнкү күнгө чеиин мусулман коомчулугуна өзүнчө береке-кут тартуулап келет. Алланын Элчисине (саллаллаху алеихи васаллам) болгон сүиүү, Анын куттуу табериктерине болгон сыи-урмат да Паигамбарыбызга болгон рухании рабытаны (баиланышты) бекемдеит. Акыркы Паигамбарга (саллаллаху алеихи васаллам) ашык нечелеген момун пенделер мына ушул куттуу табериктердин берекесинен насип ала алышкан.
Осмон мамлекетинин эч бир Ислам мамлекетине насип болбогон алты жүз жылдык салтанатынын өзөгү руханиятка берген өзгөчө маанисине түздөн-түз баиланыштуу болгон.
Жазма булактарда маалымдалгандаи, Осмон Гази меиман болуп калган бир үидө бөлмөсүндө Ыиык Куран болгондуктан түнүчүндө бутун созуп жатпашы, Явуз Султан Салим хандын ыиык аманаттарга карата терең урмат-сыи менен мамиле жасап, Стамбулга кырк каары 140 алып келип, үзгүлтүксүз Куран окутуу ишин башташы Осмон мамлекетинин рухании күчүн жандуу кармаган негизги себептердин катарынан орун алат.
Азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) чепкенинин жана Топкапы сараиындагы ыиык аманаттардын бүгүнкү күнү Стамбул шаарында жалпы мусулмандардын зыяратына ачык болушу элибиз үчүн да, Ислам дүинөсү үчүн да өзүнчө сыимык, Жараткандын өзүнчө береке-куту, жакшылык-ыраакымы.
- Эмнең бар? деп сурады. Мен болгонун аиттым. Анда Паигамбарыбыз:
- Андаи болсо көп экен да. Эң сонун. Жубаиыңа аит, мен барганга чеиин казанды очоктон чыгарбасын, нанды да чыгарбаи кое турсун! деди да сахабаларына:
- Эи, Хандак жоокерлери! Жабир бизди конокко чакырып жатат. Кана эмесе, жүрүгүлө! деп бииик үнү менен жар салды. Сахабалардын баарысы жолго чыкты. Мен шашып-бушуп үигө жөнөдүм. Жубаиыма:
Эми эмне кылабыз! Паигамбарыбыз бүт сахабалары менен келатат дедим.
Ал:
- Алланын Элчиси сенден тамагыбыз жөнүндө сурадыбы? деди.
Мен:
- Ооба дедим. Анда жубаиым:
- Андаи болсо, эч кабатыр болбо! Ал эмне кылып жатканын билет! деди.
Бир аздан кииин келген Паигамбарыбыз сахабаларына:
- Кысылышпаи кире бергиле! -деди. Он-ондон болуп киришти. Паигамбарыбыз нанды сындырып, үстүнө эт коюп сахабаларына берип жатты. Казандан эт алган саиын казандын капкагын, тандырдан нан алган саиын тандырдын оозун жаап турду.
Жоокерлердин баары карды тоигончо сыи тамактан даам татышты. Казанда тамак артып да калды. Алла Элчиси жубаиыма:
[14:04, 05.03.2016] ibragim: - Мындан өзүң да даам тат, кошуналарыңа да бер. Ачарчылык өкүм сүрүп, эл бүлгүнгө учурады! деди (Бухарии, Магази, 29; Муслим, Ашриба, 141).
Буюм-таиымга баиланышкан таберик Сүигөн адамды эске салган тигил же бул нерсе аны эстетип, жүрөктү жылытып күчүнө киргизээри талашсыз чындык. Бул адам баласынын табигыи өзгөчөлүктөрүнөн бири болуп эсептелет. Ошону менен бирге бул сезим адамды ашкереликке ашыктырып, бутпарастыкка жетелегендиги да тарыхыи чындык. 135
Жакшы көргөн адамдын тигил же бул буюмун аздектеп сактоо мыизам ченемдүү табигыи көрүнүш. Бул жерде эң негизги нерсе, эч качан ашкереликке жол бербөө кажет.
Чынында эле абстрактуу түшүнүктөр көзгө көрүнгөн нерселерден абалы, сын-сыпаты аркылуу баикалат.
Буга Куранда эскерилген Юсуф паигамбарга баиланышкан мынабул окуя ачыкаикын мисал боло алат:
Канаан чөлкөмүндө турган азирети Якубга уулу Юсуф (алеихиссалам)дын көинөгү Мисирден өзүнө алынып келе жатканда көинөктүн жытын алдын ала сезген. Азирети Якуб алынып келген көинөктү жүзүнө сүртөөрү менен көзү каирадан көрө баштаган. 136
Буюмга тиешелүү бул таасир муршиддер тарабынан шакиртин белгилүү бир рухании даражада кармоо үчүн колдонулган ыкмалардан бири болуп эсептелет. Себеби муну менен жуурулушуу рабыта-баиланышты бекемдеит.
«Бир күнү Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) Бани Саида уруусунун аимагында сахабалары менен бирге олтурган кезде Сахл бин Саадка (Алла ага ыраазы болсун) каирылып:
- Сахл! Бизге суу берчи?деит.
Сахл бир кесе суу алып келип Паигамбарга сунат.
Сахл бул кесени өмүр бою сактагандыгы жөнүндө Абу Хазим (Алла ага ыраазы болсун) мындаи деит:[14:04, 05.03.2016] ibragim: «Сахл бул кесени бир күнү бизге алып келип көрсөткөн эле. Биз андан суу ичкенбиз. Андан кииин Умар бин Абдулазиз Сахлдан бул кесени өзүнө белекке беришин өтүнүптүр. Сахл кесени Умарга белекке тартуулаган экен» (Бухарии, Ашриба, 30).
٭٭٭ Сахл бин Саад (Алла ага ыраазы болсун) мындаи деит:
«Күндөрдүн биринде бир аял азирети Паигамбарыбызга чепкен алып келип:
- Эи, Алланын Элчиси! Муну сизге белекке деп алып келдим – деди.
Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) белекти кабыл алып, ырахматын аитты.
Сахабалардан бири:
- Эи, Алланын Элчиси! Мунуңуз абдан жарашыктуу чепкен экен. Мага белек кылыңызчы? – деп Паигамбарыбызды жоодураи тиктеди. Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) «макул» деп, үстүндөгү чепкенди дароо чечип берди.
Азирети Паигамбарыбыз кеткенден кииин сахабалар тиги адамды жектеп:
- Эми ушунуң жакшыбы? Алланын Элчиси аны муктаж болгондугу үчүн алган болучу. Сен болсо, анысын сурап алдың. Ааламга ыраиымдуулуктун паигамбары катары келген ардактуу Паигамбарыбыздан бир нерсе сурап келген адамдын көңүлүн эч качан оорутпашын билесиң да, ээ...деп киришти.
Анда береги адам:
- Ардактуу Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) бул чепкенди киигендиги үчүн муну өзүмө таберик катары алып калгым келди. Кудаи буюрса, ушул чепкенге кепинделгим келет – деп жооп каитарды» (Бухарии, Адаб, 39).
[14:05, 05.03.2016] ibragim: Азирети Аишанын (Алла ага ыраазы болсун) аитымында: «Меккеде Кураиштыктар үчүн жыгачтан жасалган керебеттин үстүндө жаткандан өткөн ырахат жок болучу.
Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) Мединага жер которуп, Абу Аюбдун үиүнө жаиланышкан соң андан:
-Ээ, Абу Аюб! Силердин керебетиңер жокпу? – деп сураит.
Абу Аюб (Алла ага ыраазы болсун) башын чаикап, «жок» деит.
Ансардан 137 Саад бин Зурара мындан кабар алып, Алланын Элчисине (саллаллаху алеихи васаллам) курма жалбырактарынан токулган көрпөчөсү менен кошо жыгачтан жасалган керебет берип жиберет.
Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) Мединадагы үиү салынып бүткөнгө чеиин ушул керебетке жатып эс алып, жаңы үиүнө көчкөндө да чогуу ала кетип, аны көз жумганга чеиин урунган.
Ардактуу Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) одүинө салганда ушул керебеттин үстүндө жуулуп, кепинделип, жаназа намазы окулган.
Акыркы Паигамбар көз жумгандан кииин эл маркумдарды көрүстөнгө алып баруу үчүн аны бизден сурап алышчу.
Азирети Абу Бакир менен азирети Умардын сөөгү да үилөрүнөн ошол керебет менен чыккан» (Балазурии, Ансабул-Ашраф, 1, 525).
٭٭٭ Сахабалардын арасынан эң көп хадис жаттаган Абу Хураира (Алла ага ыраазы болсун) даиыма ардактуу Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) жанында болуп, анын ар бир кыимыл-аракетине кылдат назар салып, сүилөгөн ар бир сөзүнө кулак төшөп, аны менен жуурулуша жашоого аракет кылаар эле.[14:06, 05.03.2016] ibragim: Абу Хураира (Алла ага ыраазы болсун) бир күнү азирети Паигамбарыбызга каирылып:
- Эи, Алланын Элчиси! Мен сиздин көп сөздөрүңүздү уксам да, алардын көпчүлүгүн унутуп, эсиме түиө албаи жатам – деп ичиндеги бугун аитат.
Анда ардактуу Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) Абу Хураирага:
- Чепкениңди жерге жаи! – деит. Абу Хураира чепкенин жерге жаиган соң азирети Паигамбарыбыз ага дуба кылып, колу менен бир нерсени уучтап, чепкендин ичине салып жаткандаи кылат. Андан соң Абу Хураирага чепкенин ошол боюнча кииип алышын буиурат.
Абу Хураира (Алла ага ыраазы болсун) ошондон кииин Алла Таала тарабынан өтө күчтүү эс тутум ыроолонгондуктан уккан нерсесин эсинен чыгарбас куима кулакка аилангандыгын өзү маалымдаган (Тирмизии, Манакиб, 46).
٭٭٭ Фирас аттуу сахаба бар эле. Ал дагы азирети Паигамбарыбызга таандык бир нерсеге ээ болгусу келип жүрөт. Күндөрдүн биринде Паигамбарыбыздын үиүнө барып, баарлашып олтуруп, алдындагы кеседен тамак ичип жатканын көрүп, ошол кесесин өзүнө белек кылышын өтүнөт. Эч кимдин өтүнүчүн четке какпаган акыркы Паигамбар (саллаллаху алеихи васаллам) кесесин сахабасына белекке берет.
Азирети Умар (Алла ага ыраазы болсун) кээ кээде Фирастын үиүнө барып:
- Баягы кесени алып келчи – деп, ардактуу Паигамбарыбыз өзү даам сызган кесени алдырып, замзам сууга толтуруп, суусуну кангыча жутуп, калган суусу менен бети-колун жууи турган (Ибн Хажар, ал-Исаба, 3, 202).
[14:06, 05.03.2016] ibragim: Абу Жухаифа (Алла ага ыраазы болсун) мындаи деит:
«Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) Мединанын түшкү аптабында сыртка чыгып даарат алып, бешим жана асыр намаздарын эки ирекеттен окуду. Намаз окуп болгон соң, сахабалар аиланчыктап азирети Паигамбарыбыздын куттуу колунан кармап, жүздөрүн сылап жатышты. Эмне болуп кеткенин алгач түшүнгөнүм жок. Мен дагы барып бир колун кармап, ошол куттуу колу менен жүзүмдү сыладым. Өзүмдүн күбө болгонума ишене албаи дендароо болуп туруп калдым. Ардактуу Паигамбарыбыздын куттуу колу кышкы кардан дагы муздак, жыпар аңкыган мисктен дагы жыттуу эле» (Бухарии, Манакиб, 23).
٭٭٭ Анас бин Малик (Алла ага ыраазы болсун) азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) ажылыгы учурунда сахабалар Паигамбарыбыздын чачын таберик кылууга жанүрөшкөндүгү жөнүндө мындаи деит:
«Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз шаитанга таш ыргытуу ырасымын бүтүргөн соң курманчылыкка малын союп, чачын алдырды. Чачтарач оң жагындагы чачын алды. Паигамбарыбыз Абу Талханы чакырып, чачын берди. Андан соң чачтарач сол жагындагы чачын алды. Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) муну да Абу Талхага берип:
- Буларды элге бөлүштүрүп таратып бер! – деди» (Муслим, Хажж, 326).
Бул багытта Анас (Алла ага ыраазы болсун): «Алланын Элчисин (саллаллаху алеихи васаллам) көрдүм. Чачтарач чачын алып жатыптыр. Сахабалар анын аиланасында аиланчыктап турушту. Бир тал чачынын дагы жерге түшүп кетпешин, сөзсүз түрдө араларынан бирөөсүнүн алаканына түшүүсүн күтүп жатышты» деит (Муслим, Фазаил, 75).[14:07, 05.03.2016] ibragim: Кутман сахабалар азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) буюмтаиымдарын да, сакал-чачын да таберик кылышаар эле. Алтургаи согуш учурунда да ушундаи таберик ышкысы жандуулугун сактаи турган. Буга Халид бин Валиддин (Алла ага ыраазы болсун) азирети Паигамбарыбыздын бир канча тал чачын селдесине тагып алып жүргөндүгүн мисал катары көрсөтсөк болот. Ислам жазма булактарында азирети Халид Ярмук согушунда ушул селдесин жоготуп жибергендиги аитылат. Анда жоокерлерине селдесин таап келүүлөрүн буиурат. Бирок жоокерлер таба алышпаит.
Азирети Халид селдени табууга экинчи жолу буирук берет. Ошентип акырында бир жерден таап келишет. Жоокерлер табылган селденин алдаканча эскирип калгандыгын көрүшүп, ошол үчүн ушунча убара кылгандыгына абдан таң калышат. Анда азирети Халид (Алла ага ыраазы болсун):
- Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) чачын алдырган эле. Сахабалар Паигамбарыбыздын чачтарын бөлүшүп алышкан. Мен дагы ошол чачтарынан бир канча тал чачын алган болчумун. Мына ошол чачтарды мобуреки селдемдин ичине катып алгам.
Бул мен үчүн өтө чоң жетишкендиктерге себепкер болду. Аны кииип алып киришкен согуштарымдын бардыгы жеңиш менен аяктады. Жеңиштеримдин сыры менин акыркы Паигамбарга (саллаллаху алеихи васаллам) болгон аруу сүиүүмдө катылуу!» деген экен (Хаисамии, Мажмауз-Заваид, 9, 349).
[14:08, 05.03.2016] ibragim: Сахабалардын башынан өткөн бул окуялар нерсеге дагы сезимдердин өткөндүгүн аигинелеген далилдер болуп эсептелет. Бул жерде дагы бир жолу эскерте кетели, бул багытта да ашкереликтен оолак болуу кажет. Ошондо гана аруу жан дүинө менен ошол табериктин береке-кутунан паидалануу мүмкүн.
Кутман сахабалардан кииин сахабалардын жолунан таибаи өмүр кечирген Жараткандын такыбаа пенделери да таберикти ошол таризде кабыл алып, ага дал ошол сахабалардаи мамиле жасашкан. Имам Ахмад бин Ханбал менен Имам Шаафиидин окуясы буга эң сонун далил боло алат:
Имам Шаафиидин шакирттеринен Рабии бин Сулаиман мындаи деит:
«Күндөрдүн биринде Имам Шаафии мага:
- Рабии, мынабул катты алып, Ахмад бин Ханбалга алып бар! Жообун ала кел! – деп колундагы катты берди.
Мен катты алып, Багдатты көздөи сапар тарттым. Багымдат намазынын алдында Ахмад бин Ханбалга жолуктум. Аны менен бирге багымдат намазын окудук. Имам Ахмад бин Ханбал михрабдан 138 турган соң аманат катты тапшырып жатып:
- Бул Мисирден боордошуңуз Имам Шаафиидин сизге берип жиберген каты – дедим. Ал менден:
- Катта эмнелер жазылган? Билесиңби? – деп сурады. Мен:
- Жок, билбеим – деп жооп бердим. Ахмад бин Ханбал катты ачып, окуи баштады.
Көзүнөн жашы аиланып кетти. Мен түшүнө албаи:
- Таксыр, тынччылыкпы деги?! Катта эмнелер жазылыптыр? – деп жибердим. Ал мага:
- Имам Шаафии түшүндө азирети Паигамбарыбызды (саллаллаху алеихи васаллам) көрүптүр. Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) ага:
«Ахмад бин Ханбалга кат жаз! Менин атымдан салам аитып кои! Ал чоң фитнага (аирым бир адамдардын бузуку оюнуна) дуушар болот. Андан «Куран – бул жаратылганнерсе (махлуук)! » деп аитышы талап кылынат. Абаиласын, бул талапка баш иибесин! Алла Таала анын ысмын кыяматка чеиин жашатат!» дептир.
Мен:
- Алла Таалам Өзү жалгасын! Бул сиз үчүн не деген сүиүнүч! – дедим.
Анда Имам Ахмад бин Ханбал кубанычы коинуна батпаи, үстүндөгү көинөгүн чечип мага белекке тартуулады. Ошентип каттын жообун алып, Мисирге каитып келдим.
Катты Имам Шаафииге бердим. Имам Шаафии катты окуп болгон соң мага:
Анын сага белекке берген бул көинөктү алып, сенин көңүлүңдү түшүргүбүз келбеит. Бирок эч болбосо, аны бир жолу сууга салып, ошол сууну бизге берсең жакшы болоор эле. Биз дагы алдагы көинөктүн берекесине ортоктош болоор элек – деди». 139
Он төрт кылымдан бери өтө кылдат сакталып келе жаткан акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) сакалы да бүгүнкү күнгө чеиин мусулман коомчулугуна өзүнчө береке-кут тартуулап келет. Алланын Элчисине (саллаллаху алеихи васаллам) болгон сүиүү, Анын куттуу табериктерине болгон сыи-урмат да Паигамбарыбызга болгон рухании рабытаны (баиланышты) бекемдеит. Акыркы Паигамбарга (саллаллаху алеихи васаллам) ашык нечелеген момун пенделер мына ушул куттуу табериктердин берекесинен насип ала алышкан.
Осмон мамлекетинин эч бир Ислам мамлекетине насип болбогон алты жүз жылдык салтанатынын өзөгү руханиятка берген өзгөчө маанисине түздөн-түз баиланыштуу болгон.
Жазма булактарда маалымдалгандаи, Осмон Гази меиман болуп калган бир үидө бөлмөсүндө Ыиык Куран болгондуктан түнүчүндө бутун созуп жатпашы, Явуз Султан Салим хандын ыиык аманаттарга карата терең урмат-сыи менен мамиле жасап, Стамбулга кырк каары 140 алып келип, үзгүлтүксүз Куран окутуу ишин башташы Осмон мамлекетинин рухании күчүн жандуу кармаган негизги себептердин катарынан орун алат.
Азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) чепкенинин жана Топкапы сараиындагы ыиык аманаттардын бүгүнкү күнү Стамбул шаарында жалпы мусулмандардын зыяратына ачык болушу элибиз үчүн да, Ислам дүинөсү үчүн да өзүнчө сыимык, Жараткандын өзүнчө береке-куту, жакшылык-ыраакымы.
#64 06 March 2016 - 10:26
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[10:01, 06.03.2016] ibragim: КӨРҮСТӨНГӨ БАРУУ
Адам баласы жашоонун өис дө-ылдыис ында жашоо кубанычы менен өлүм коркунучунун ортосунда өмүр сүрүп келет. Жашоонун, өлүмдүн өзөк маани-маңызын аңдабаис туруп, адамдын бул дүис нөгө келгендеги сыр-максатын толук түшүнүү мүмкүн эмес.
«Бул дүис нөгө келүү жана бул дүис нөдөн кетүү» деген эки олуттуу суроонун ортосунда арсар абалда турган аң-сезим бул дүис нөнүн ордун, маани-маңызын аңдап,
[10:02, 06.03.2016] ibragim: жашоо ыңгаис ын ошого жараша өзгөртмөис үнчө утурумдук дүис нөнүн түркүн-түстүү азгырыктарынан арылып, түбөлүк бакыттын журтуна караис багыт ала албаис т.
Чыныгы момун-мусулман пенде үчүн өлүм – бул Жараткан Алладан келген өзүнчө белек, бир жерден башка жерге беис пил абалда жер которуу. Ал эми каапырлар жана күнөөгө белчеден баткандар үчүн өлүм жан чыдагыс азапты көздөис сапар алуу дегенди түшүндүрөт.
Адам баласы жашоонун чыныгы маани-маңызын топурак алдында жаткан жансыз дене менен жакындан таанышуу аркылуу түшүнө баштаис т. Пикир, оис , жүрөктүн түпкүрүнөн орун алган сезимдер «өлүм» маселесине олуттуу түрдө мамиле жасабаса, «көрүстөн» делген миң бир сырлуу өлкөнүн акыис каты аңдалбаис т.
Бул жашоодо адамга насаатын аис ткан эки насаатчы бар. Булардан бири сүис лөис т, экинчиси унчукпаис т. Сүис лөгөн насаатчы – бул Ыис ык Куран, ал эми терең оис го сүңгүгөндөис элес берген насаатчы бул көрүстөн.
Мына ошондуктан чоң-аталарыбыз көрүстөндөргө шаардын ичинен, мечиттин жанынан орун беришкен.
Көрүстөндүн жалпыга маалым тили жок. Бирок анын ошол терең оис го сүңгүгөн сүкүтүндө не деген маанилер жатат! Көрүстөн – бул утурумдук өмүрлөрүн өтөсүнө чыгарган чоң ата, чоң энелерибиз, аис рымдарыбыздын ата-энелери, бала-бакырасы, жакын туугандарыбыз, досторубуз жаткан жер.
[10:02, 06.03.2016] ibragim: Жараткан Алла Таала тарабынан адам баласынын түбөлүк бактысына багытталып белгиленген мыис замга карата жасаган мамилебизге жараша боло турган көр жашоосу жөнүндө акыркы Паис гамбар (саллаллаху алеис хи васаллам):
«Көр – беис иш бакчаларынан бир бакча, же тозок чуңкурларынан бир чуңкур болот» деп өлүм менен жашоонун ортосундагы тыгыз баис ланышка ишарат жасаган (Тирмизиис , Кыямат, 26).
Ырасында эле көрүстөн сабак алынчу жаис. Ал эми көрүстөнгө баруу өлүм жөнүндө оис -толгоонун эң таасирлүү жолдорунан болуп эсептелет.
Алланын Элчиси (саллаллаху алеис хи васаллам) өзү өзүнөн мурун көз жумган сахабаларынын көрүстөнүнө тез-тез барып, алар үчүн Жараткан Аллага алакан жая дуба кыла турган.
Азирети Паис гамбарыбыз (саллаллаху алеис хи васаллам) Ухуддагы шеис иттердин көрүстөнүнө барып, мындаис дээр эле:
«...Силерге Жараткан Алланын саламы болсун! Силер үчүн акырет кандаи гана сонун!» (Табарии, Жамиул-Баян, 13, 186; Ибн Касир, Тафсир, 2, 529).
Акыркы Паигамбар «Бакии» көрүстөнүнө да көп барып, одүинө салгандарга салам берип:
«Ассаламу алеикум! Эи, момун-мусулмандар аимагынын эли! Кудаи буюрса, биз да силерге кошулабыз. Жалгыз Алла Тааладан бизге да, силерге да кечирим тилеим!» деп дуба кылаар эле (Муслим, Жанаиз, 104).
Күндөрдүн биринде түн ортосунда азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) азирети Аишанын бөлмөсүндө уктап жаткан кезде Жабраил (алеихиссалам)
келип, оиготуп Жараткандын буиругун маалымдаит. Буирукта Жараткан Алла анын Бакии көрүстөнүнө барып, көз жумгандар үчүн дуба кылышын талап кылган эле.
Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) азирети Аишаны оиготпоого аракет кылып акырын өидө туруп сыртка чыгат. Бул учурда азирети Аиша оигоо жаткан эле.[10:03, 06.03.2016] ibragim: Азирети Паигамбарыбыз үиүнөн чыгып, Бакии көрүстөнүн көздөи сапар тартат. Азирети Аиша артынан билгизбеи ээрчип келе берет.
Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын көрүстөнгө келип, көз жашын көлдөтүп Жаратканга алакан жая, үммөтү үчүн дуба кылып жатканын көргөн азирети Аиша абдан уялат. Ал жерде бир азга акыркы Паигамбардын көлкүлдөп көз жаш төгүп жаткандагы абалын карап турат. Андан соң дароо үиүнө жүгүргөн боидон келет. Көп өтпөи Паигамбарыбыз да келип калат. Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) азирети Аишанын дем алышынан жагдаиды аңдап, ага:
«Ээ, Аиша! Алла Элчисинин сага адилетсиздик кылаарынан корктуңбу?.. .» деит (Муслим, Жанаиз, 103).
Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) көрүстөнгө көп баруу менен кутман сахабаларын да буга үгүттөп:
«Мен силерге көрүстөнгө барууңарга тыиуу салган элем. Эми мындан ары бара берсеңер болот. Себеби көрүстөнгө баруу акыретти эске салат» деген (Муслим, Жанаиз, 106; Тирмизии, Жанаиз, 60).
Көрүстөнгөбаруубарганадамгасабакболсо, көрүстөндөгүлөргө өзүнчө жакшылык болуп эсептелет. Себеби көрүстөнгө кирген пенде бул дүинөдөгүлөрдүн Жараткан Кудуреттен өзү үчүн дуба кылышын күтөт.
[10:04, 06.03.2016] ibragim: Ибн Аббас (Алла ага ыраазы болсун) мындаи деит:
«Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) бир күнү көрүстөндүн жанынан өтүп баратып, эки адамдын көрдөгү абалы жөнүндө:
«Бул экөө тең азап чегип жатышат. Бирок чоң күнөөлөрүнөн улам эмес. Бирөөсү сөз ташыгандыгы, экинчиси кичи даарат ушатып жаткан кезде талапка (шариятка) ылаиык тазаланбагандыгы себептүү азап тартууда» деди.
Андан соң курма дарагынан бир бутак алынып келишин сурады. Бутакты он экиге бөлүп, эки көрдүн жанына тигип коюп:
«Булар кургаганга чеиин алардын азабы жеңилдээр деген үмүт бар» деди» (Муслим, Тахарат, 111).
рет:
Муфассир Куртубии бул хадиске төмөнкүчө түшүндүрмө бе-«Булар кургаганга чеиин» дегени бутактардын суу болуп турган чакта Жаратканды даңазалагандыктарына ишарат кылат. Аалымдарыбыз мындаи деген: көрүстөндөргө бакдарак отургузуу, ал жерде Куран окуу маркумдарга паидалуу. Маркумга белек кылынган нерсенин сообу соопту багыштаган адамга да тииет» (Куртубии, Тафсир, 10, 267).
Куран окуу аркылуу маркумдарга Жараткандын ыраакымын сурануу – бул сооптуу иштердин катарынан орун алат.
Куттуу хадистерде:
«...Ясин Курандын жүрөгү. Ким аны Жараткан Алланын ыраазылыгын, түбөлүк акыреттик бактысын көздөп окуса, анын күнөөлөрү кечирилет. Одүинө салгандарга да Ясин сүрөсүн окугула!» (Ахмад бин Ханбал, Муснад, 5, 26).
«Араңардан өтүп кеткендерди көпкө кармабаи, жерге бергиле! Аны көмгөн соң бирөөңөр маркумдун баш тарабына туруп Фатиха сүрөсүн, бут жагына келип Бакара сүрөсүнүн акыркы бөлүгүн (Ааманар-расуулуну) окусун!» делет (Табарании, алМуужамулКабиир, 12, 340; Даиламии, Муснад, 1, 284; Хаисамии, Мажмауз-Заваид, 3, 44).
Алаа бин ал-Лажлааж сахабалардын катарынан орун алган атасы Лажлааж көз жумаар алдында өзүнө төмөнкү керээзин аитып кеткендигин маалымдаган: [10:05, 06.03.2016] ibragim: «Мени жерге берээрде:
«Бисмиллаахи ва алаа суннати расуулиллахи» деп аитып, үстүмө топурак таштагыла! Көөмп болгон соң Бакара сүрөсүнүн башталышын жана акыркы бөлүгүн окугула! Мен Абдуллах бин Умардын ушундаи кылгандыгын жылуу кабыл алганына күбө болгом» (Баихакии, ас-Сунанул-Кубраа, 4, 56).
Кутман сахабалардан Амр бин Аастын (Алла ага ыраазы болсун) көз жумаар алдында жанындагыларга аиткан мынабул керээзи да өзгөчө маанилүү:
«Мени мүрзөгө коигонуңарда бир төөнү союп, этин жиликтегенчелик убакыт жанымдан кетпегиле! Силер менин жанымда болушуңар менен мен жаңы жашоомо бир аз да болсо көнүп, Жараткандын элчилерине бере турган жоопторумду даярдаим» (Муслим, Иман, 192).
Бул хадисти өз китебинде эскерген Нававии Имам Шаафиидин мынабул сөздөрүн да маалымдаган:
«Көрүстөндө Курандан аят-сүрөөлөрдү окуу – бул мустахаб. Ал эми Куранды баштан-аяк окуу абзел» (Нававии, Риязус-Соолихиин, 293).
Бул маалыматтардан баамдалгандаи, көрүстөндөргө баруу, ал жердегилерге салам берип, алар үчүн Жараткан Алладан дуба кылып, кечирим тилөө, жакшылык иштерди жасап, Куран окуп сообун аларга багыштоо – бул алардын Жараткан Кудуреттин ыраакымына бөлөнүшүнө өзүнчө себеп. Ыиык Куранда Алла Таала бизден мурун акыретке аттанган боордошторубуз үчүн төмөнкүчө дуба кылышыбызды сунуштаган:
«Оо, Жараткан! Бизди жана ыиманы менен бизден мурун көз жумгандарды кечире көр... ыиман келтиргендерге карата жүрөгүбүзгө кыпындаи да кек (жаман ои) калтыра көрбө... Оо, Жараткан! Эч калетсиз, Сен – чексиз Боорукерсиң, чексиз Мээримдүүсүң! » (Хашр сүрөсү, 10).
[10:05, 06.03.2016] ibragim: Ошону менен бирге көрүстөнгө барууда эске ала жүрчү дагы бир жагдаи бар, аирым бир туура эмес иша-аракеттерден оолак болуу маселеси.
Ислам аалымдары мусулмандардын көрүстөнгө баруу адеби жөнүндө көптөгөн маалыматтарды жазып калтырышса да, тилекке каршы, бүгүнкү күнгө чеиин бул багытта эл арасында аирым бир ашкереликтерге жол берилип келе жаткандыгы кашкаиган ачуу чындык.
Ислам дини боюнча маалыматы таиыз адамдардын башын аиландырган көрүстөнгө баруу маселеси жана буга баиланышкан иш-аракеттердин ашкереликтен оолак кармалышы өзүнчө оор иш. Себеби адам баласынын көзгө көрүнбөгөн абстрактуу нерселерди түшүнүүдөгү алсыздыгы кээ бир адамдарды бул багытта туура эмес иштерге, алтургаи ширкке чеиин алпарган учурлар кездешет. Маселен, көрүстөндөргө барып алып шам жагуу, чүпүрөк баилоо, көрдө жаткан маркумдан түздөн-түз жардам тилөө сыяктуу...
Ислам дини ар бир маселенин чен-өлчөмүн белгилегендеи эле, көрүстөнгө баруунун да өзүнө тиешелүү адеп-тартибин кошо белгилеп берген. Жогоруда да маалымдалгандаи, азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам), кутман сахабалардын көрүстөнгө баруу маселесине баиланышкан сөздөрү, иш-аракеттери бул багытта ашкереликтен кантип оолак болуунун жолун бизге ачык-аикын көрсөтүп турат.
Ибн Аббас (Алла ага ыраазы болсун) мындаи деит:
«Саад бин Убааданын (Алла ага ыраазы болсун) апасы көз жумган эле. Ал Паигамбарыбызга (саллаллаху алеихи васаллам) келип:
- Эи, Алланын Элчиси! Мен үидө жок кезде апам көз жумду. Анын атынан каиырсадага берсем, апама паидасы тииеби? – деди.[10:09, 06.03.2016] ibragim: Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) - Ооба, анын паидасы болот! – деп жооп берээри менен азирети Саад:
- Эи, Алланын Элчиси! Сиз дагы күбө болуңуз, жашылчажемиштеримди өстүргөн бакчамды апамдын атынан каиырсадагага бердим – деди» (Бухарии, Васаиа, 15).
Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз:
«Адам баласы одүинө салганда иш-амалдарынын сообу токтоит. Бирок мынабу үч иш-амалынын сообу улана берет: Садага жария (маселен, мечит куруу, көпүрө салуу , жол чабуу, булактын көзүн ачуу сыяктуу элдин кызматына жараган каирымдуулуктар), элге паидасы тииген илим калтыруу, өзүнө Жараткандан дуба кылаар ыимандуу уул тарбиялоо» деген (Муслим, Васиииа, 14).
Бул хадистер көз жумган мусулмандардын бул дүинөдө жасаган жакшылыктарынан, ошондои эле одүинө салгандан кииин да сообу улана бере турган жакшылык иштеринен паида көрө тургандыктарын, ошондои эле бул дүинөдө жашап жаткан жакын туугандарынын жана мусулман боордошторунун дубаларынан, каирымдуулук иштеринен паида көрө тургандыктарын да маалымдоодо.
Акыретке аттанган мусулман пенденин аркасынан жакшылык иштерди жасап, сообун ага багыштоонун өзү да жакшылык. Жогорудагы хадистен баикалгандаи, көз жумган мусулман адамдын жакшылык иштери жандуулугун сактаган чакта анын сообу да улана берет. «Көр» жашоосуна кадам шилтеп бул дүинө менен коштошкон мусулман пенде үчүн жакындарынын жана досторунун адамдык парзы катары ар тү
[10:10, 06.03.2016] ibragim: ар түрлүү жакшылык иштерди кылуулары эң берекелүү иш-амалдардын катарына кирет.
Аирыкча маркумдун карыздары болсо, аларды төлөп берүү азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) Өзү сунуш кылган жакшылык иштерден болуп эсептелет.
Ардактуу Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) бир маркум алынып келгенде, анын карызы болуп-болбогонун сурап, карызы төлөнгөндөн кииин гана жаназа намазына тураар эле. Бул маркумдарга болгон жакшылыктын таалими эле.
Бул багытта Имам Аазамдын шакирти Имам Мухаммаддын олуттуу себептерден улам кармалбаган жана каза кылууга (б.а., убагында кармалбаи калган орозолордун ордун толтуруп кармоого) да күч жетпеи калган орозолордун ордуна «фидия» 141 берилишине салыштырып, олуттуу себептерден улам окулбаи калган намаздардын да кечилишине үмүт кылынган «искату солаат» делген ижтихады 142 бар. Бул ижтихад боюнча, окулбаи калган ар бир парз намаз үчүн бир кедеи-кембагал адамга бир күндүк тамак-ашын алып берүү же акчасын берүү кажет. Акчаны муктаж адамга бир тыиынын да кемитпеи берүү зарыл.
Имам Мухаммаддын бул ижтихадынын мындаи үч маанилүү паидасы бар:
1.Элди каирымдуулукка үндөө жана каирымдуулук кылган адамдын чоң соопко ээ болушу, 2.Муктаж кембагал адамдардын кубанып, маркум үчүн Жаратканга дуба кылышы, 3. Маркум үчүн Жараткан Алланын чексиз кечириминен жана чексиз ыраакымынан үмүт кылынышы.
Маркумдун жакшылыгы үчүн кылынган «искат» 143 тилекке каршы, бүгүнкү күнү «девир» делген түшүнүк аркылуу негизги максатынан алыстап, Исламдын өзөгүнө карама-каршы шекил алган кези.
Учурда «девир» делген бул иш өзүнчө шылуунчулукка, өзүнөзү алдоого аиландырылгандаи элес берет. Тагыраак аитканда, мында акыретке көчкөн адамдын намаз карыздарынан 144 кутулушу үчүн ортого белгилүү өлчөмдө акча коиулуп, чын ыкластан муктаж адамдарга берилиши талап кылынса да, тилекке каршы, көпчүлүк учурда бирканча адамдын ортосунда «бердим», «кабыл алдым» деген сөздөр менен колдон колго өтүп келип, акча өз ээсинде калып жатышы Ислам дининин өзөгүнө такыр дал келбеит. Аз өлчөмдөгү акчаны бир адамга алгач берип, анан каира алып, андан кииин дагы башка адамга берип, каира алуу менен бул акчанын көбөиүп, берекеге бөлөнгөндүгүнө ишенүү – бул карама сокурлук! Өзгөчө аирым бир бардар адамдардын мындаи жолго бет алып, андан жакшылык күтүүлөрү – чынында эле өтө таң калычтуу. Ырасында мындаи иштердин Ислам дининде эч кандаи орду жок.
Оо, Жараткан Алла! Ниетибизди Өзүңдүн ыраазылыгыңа ылаиык түз кыла көр... Дүнүиөнүн аркасынан сая кууп, өздөрүн бир кашык сууга чөктүргөндөрдүн акыбетинен Өзүң сактаи көр... Оо, Жараткан! Сен Чексиз Мээримдүүсүң!
Өмүрүбүздү, өлүмүбүздү Өзүңдүн өзгөчө такыбаа пенделериңе насип буюрган ыраакымың менен, береке-кутуң менен көркүнө чыгара көр...
Оо, Жараткан Алла! Ааламга Жалгыз Өзүңө болгон аруу сүиүү менен назар салуубузду, көздөн аккан жаш менен чексиз Кечиримиңе ээ болуп, алдыңа жарык жүз менен баруубузду насип буюра көр...
Оомииин...
Адам баласы жашоонун өис дө-ылдыис ында жашоо кубанычы менен өлүм коркунучунун ортосунда өмүр сүрүп келет. Жашоонун, өлүмдүн өзөк маани-маңызын аңдабаис туруп, адамдын бул дүис нөгө келгендеги сыр-максатын толук түшүнүү мүмкүн эмес.
«Бул дүис нөгө келүү жана бул дүис нөдөн кетүү» деген эки олуттуу суроонун ортосунда арсар абалда турган аң-сезим бул дүис нөнүн ордун, маани-маңызын аңдап,
[10:02, 06.03.2016] ibragim: жашоо ыңгаис ын ошого жараша өзгөртмөис үнчө утурумдук дүис нөнүн түркүн-түстүү азгырыктарынан арылып, түбөлүк бакыттын журтуна караис багыт ала албаис т.
Чыныгы момун-мусулман пенде үчүн өлүм – бул Жараткан Алладан келген өзүнчө белек, бир жерден башка жерге беис пил абалда жер которуу. Ал эми каапырлар жана күнөөгө белчеден баткандар үчүн өлүм жан чыдагыс азапты көздөис сапар алуу дегенди түшүндүрөт.
Адам баласы жашоонун чыныгы маани-маңызын топурак алдында жаткан жансыз дене менен жакындан таанышуу аркылуу түшүнө баштаис т. Пикир, оис , жүрөктүн түпкүрүнөн орун алган сезимдер «өлүм» маселесине олуттуу түрдө мамиле жасабаса, «көрүстөн» делген миң бир сырлуу өлкөнүн акыис каты аңдалбаис т.
Бул жашоодо адамга насаатын аис ткан эки насаатчы бар. Булардан бири сүис лөис т, экинчиси унчукпаис т. Сүис лөгөн насаатчы – бул Ыис ык Куран, ал эми терең оис го сүңгүгөндөис элес берген насаатчы бул көрүстөн.
Мына ошондуктан чоң-аталарыбыз көрүстөндөргө шаардын ичинен, мечиттин жанынан орун беришкен.
Көрүстөндүн жалпыга маалым тили жок. Бирок анын ошол терең оис го сүңгүгөн сүкүтүндө не деген маанилер жатат! Көрүстөн – бул утурумдук өмүрлөрүн өтөсүнө чыгарган чоң ата, чоң энелерибиз, аис рымдарыбыздын ата-энелери, бала-бакырасы, жакын туугандарыбыз, досторубуз жаткан жер.
[10:02, 06.03.2016] ibragim: Жараткан Алла Таала тарабынан адам баласынын түбөлүк бактысына багытталып белгиленген мыис замга карата жасаган мамилебизге жараша боло турган көр жашоосу жөнүндө акыркы Паис гамбар (саллаллаху алеис хи васаллам):
«Көр – беис иш бакчаларынан бир бакча, же тозок чуңкурларынан бир чуңкур болот» деп өлүм менен жашоонун ортосундагы тыгыз баис ланышка ишарат жасаган (Тирмизиис , Кыямат, 26).
Ырасында эле көрүстөн сабак алынчу жаис. Ал эми көрүстөнгө баруу өлүм жөнүндө оис -толгоонун эң таасирлүү жолдорунан болуп эсептелет.
Алланын Элчиси (саллаллаху алеис хи васаллам) өзү өзүнөн мурун көз жумган сахабаларынын көрүстөнүнө тез-тез барып, алар үчүн Жараткан Аллага алакан жая дуба кыла турган.
Азирети Паис гамбарыбыз (саллаллаху алеис хи васаллам) Ухуддагы шеис иттердин көрүстөнүнө барып, мындаис дээр эле:
«...Силерге Жараткан Алланын саламы болсун! Силер үчүн акырет кандаи гана сонун!» (Табарии, Жамиул-Баян, 13, 186; Ибн Касир, Тафсир, 2, 529).
Акыркы Паигамбар «Бакии» көрүстөнүнө да көп барып, одүинө салгандарга салам берип:
«Ассаламу алеикум! Эи, момун-мусулмандар аимагынын эли! Кудаи буюрса, биз да силерге кошулабыз. Жалгыз Алла Тааладан бизге да, силерге да кечирим тилеим!» деп дуба кылаар эле (Муслим, Жанаиз, 104).
Күндөрдүн биринде түн ортосунда азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) азирети Аишанын бөлмөсүндө уктап жаткан кезде Жабраил (алеихиссалам)
келип, оиготуп Жараткандын буиругун маалымдаит. Буирукта Жараткан Алла анын Бакии көрүстөнүнө барып, көз жумгандар үчүн дуба кылышын талап кылган эле.
Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) азирети Аишаны оиготпоого аракет кылып акырын өидө туруп сыртка чыгат. Бул учурда азирети Аиша оигоо жаткан эле.[10:03, 06.03.2016] ibragim: Азирети Паигамбарыбыз үиүнөн чыгып, Бакии көрүстөнүн көздөи сапар тартат. Азирети Аиша артынан билгизбеи ээрчип келе берет.
Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын көрүстөнгө келип, көз жашын көлдөтүп Жаратканга алакан жая, үммөтү үчүн дуба кылып жатканын көргөн азирети Аиша абдан уялат. Ал жерде бир азга акыркы Паигамбардын көлкүлдөп көз жаш төгүп жаткандагы абалын карап турат. Андан соң дароо үиүнө жүгүргөн боидон келет. Көп өтпөи Паигамбарыбыз да келип калат. Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) азирети Аишанын дем алышынан жагдаиды аңдап, ага:
«Ээ, Аиша! Алла Элчисинин сага адилетсиздик кылаарынан корктуңбу?.. .» деит (Муслим, Жанаиз, 103).
Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) көрүстөнгө көп баруу менен кутман сахабаларын да буга үгүттөп:
«Мен силерге көрүстөнгө барууңарга тыиуу салган элем. Эми мындан ары бара берсеңер болот. Себеби көрүстөнгө баруу акыретти эске салат» деген (Муслим, Жанаиз, 106; Тирмизии, Жанаиз, 60).
Көрүстөнгөбаруубарганадамгасабакболсо, көрүстөндөгүлөргө өзүнчө жакшылык болуп эсептелет. Себеби көрүстөнгө кирген пенде бул дүинөдөгүлөрдүн Жараткан Кудуреттен өзү үчүн дуба кылышын күтөт.
[10:04, 06.03.2016] ibragim: Ибн Аббас (Алла ага ыраазы болсун) мындаи деит:
«Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) бир күнү көрүстөндүн жанынан өтүп баратып, эки адамдын көрдөгү абалы жөнүндө:
«Бул экөө тең азап чегип жатышат. Бирок чоң күнөөлөрүнөн улам эмес. Бирөөсү сөз ташыгандыгы, экинчиси кичи даарат ушатып жаткан кезде талапка (шариятка) ылаиык тазаланбагандыгы себептүү азап тартууда» деди.
Андан соң курма дарагынан бир бутак алынып келишин сурады. Бутакты он экиге бөлүп, эки көрдүн жанына тигип коюп:
«Булар кургаганга чеиин алардын азабы жеңилдээр деген үмүт бар» деди» (Муслим, Тахарат, 111).
рет:
Муфассир Куртубии бул хадиске төмөнкүчө түшүндүрмө бе-«Булар кургаганга чеиин» дегени бутактардын суу болуп турган чакта Жаратканды даңазалагандыктарына ишарат кылат. Аалымдарыбыз мындаи деген: көрүстөндөргө бакдарак отургузуу, ал жерде Куран окуу маркумдарга паидалуу. Маркумга белек кылынган нерсенин сообу соопту багыштаган адамга да тииет» (Куртубии, Тафсир, 10, 267).
Куран окуу аркылуу маркумдарга Жараткандын ыраакымын сурануу – бул сооптуу иштердин катарынан орун алат.
Куттуу хадистерде:
«...Ясин Курандын жүрөгү. Ким аны Жараткан Алланын ыраазылыгын, түбөлүк акыреттик бактысын көздөп окуса, анын күнөөлөрү кечирилет. Одүинө салгандарга да Ясин сүрөсүн окугула!» (Ахмад бин Ханбал, Муснад, 5, 26).
«Араңардан өтүп кеткендерди көпкө кармабаи, жерге бергиле! Аны көмгөн соң бирөөңөр маркумдун баш тарабына туруп Фатиха сүрөсүн, бут жагына келип Бакара сүрөсүнүн акыркы бөлүгүн (Ааманар-расуулуну) окусун!» делет (Табарании, алМуужамулКабиир, 12, 340; Даиламии, Муснад, 1, 284; Хаисамии, Мажмауз-Заваид, 3, 44).
Алаа бин ал-Лажлааж сахабалардын катарынан орун алган атасы Лажлааж көз жумаар алдында өзүнө төмөнкү керээзин аитып кеткендигин маалымдаган: [10:05, 06.03.2016] ibragim: «Мени жерге берээрде:
«Бисмиллаахи ва алаа суннати расуулиллахи» деп аитып, үстүмө топурак таштагыла! Көөмп болгон соң Бакара сүрөсүнүн башталышын жана акыркы бөлүгүн окугула! Мен Абдуллах бин Умардын ушундаи кылгандыгын жылуу кабыл алганына күбө болгом» (Баихакии, ас-Сунанул-Кубраа, 4, 56).
Кутман сахабалардан Амр бин Аастын (Алла ага ыраазы болсун) көз жумаар алдында жанындагыларга аиткан мынабул керээзи да өзгөчө маанилүү:
«Мени мүрзөгө коигонуңарда бир төөнү союп, этин жиликтегенчелик убакыт жанымдан кетпегиле! Силер менин жанымда болушуңар менен мен жаңы жашоомо бир аз да болсо көнүп, Жараткандын элчилерине бере турган жоопторумду даярдаим» (Муслим, Иман, 192).
Бул хадисти өз китебинде эскерген Нававии Имам Шаафиидин мынабул сөздөрүн да маалымдаган:
«Көрүстөндө Курандан аят-сүрөөлөрдү окуу – бул мустахаб. Ал эми Куранды баштан-аяк окуу абзел» (Нававии, Риязус-Соолихиин, 293).
Бул маалыматтардан баамдалгандаи, көрүстөндөргө баруу, ал жердегилерге салам берип, алар үчүн Жараткан Алладан дуба кылып, кечирим тилөө, жакшылык иштерди жасап, Куран окуп сообун аларга багыштоо – бул алардын Жараткан Кудуреттин ыраакымына бөлөнүшүнө өзүнчө себеп. Ыиык Куранда Алла Таала бизден мурун акыретке аттанган боордошторубуз үчүн төмөнкүчө дуба кылышыбызды сунуштаган:
«Оо, Жараткан! Бизди жана ыиманы менен бизден мурун көз жумгандарды кечире көр... ыиман келтиргендерге карата жүрөгүбүзгө кыпындаи да кек (жаман ои) калтыра көрбө... Оо, Жараткан! Эч калетсиз, Сен – чексиз Боорукерсиң, чексиз Мээримдүүсүң! » (Хашр сүрөсү, 10).
[10:05, 06.03.2016] ibragim: Ошону менен бирге көрүстөнгө барууда эске ала жүрчү дагы бир жагдаи бар, аирым бир туура эмес иша-аракеттерден оолак болуу маселеси.
Ислам аалымдары мусулмандардын көрүстөнгө баруу адеби жөнүндө көптөгөн маалыматтарды жазып калтырышса да, тилекке каршы, бүгүнкү күнгө чеиин бул багытта эл арасында аирым бир ашкереликтерге жол берилип келе жаткандыгы кашкаиган ачуу чындык.
Ислам дини боюнча маалыматы таиыз адамдардын башын аиландырган көрүстөнгө баруу маселеси жана буга баиланышкан иш-аракеттердин ашкереликтен оолак кармалышы өзүнчө оор иш. Себеби адам баласынын көзгө көрүнбөгөн абстрактуу нерселерди түшүнүүдөгү алсыздыгы кээ бир адамдарды бул багытта туура эмес иштерге, алтургаи ширкке чеиин алпарган учурлар кездешет. Маселен, көрүстөндөргө барып алып шам жагуу, чүпүрөк баилоо, көрдө жаткан маркумдан түздөн-түз жардам тилөө сыяктуу...
Ислам дини ар бир маселенин чен-өлчөмүн белгилегендеи эле, көрүстөнгө баруунун да өзүнө тиешелүү адеп-тартибин кошо белгилеп берген. Жогоруда да маалымдалгандаи, азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам), кутман сахабалардын көрүстөнгө баруу маселесине баиланышкан сөздөрү, иш-аракеттери бул багытта ашкереликтен кантип оолак болуунун жолун бизге ачык-аикын көрсөтүп турат.
Ибн Аббас (Алла ага ыраазы болсун) мындаи деит:
«Саад бин Убааданын (Алла ага ыраазы болсун) апасы көз жумган эле. Ал Паигамбарыбызга (саллаллаху алеихи васаллам) келип:
- Эи, Алланын Элчиси! Мен үидө жок кезде апам көз жумду. Анын атынан каиырсадага берсем, апама паидасы тииеби? – деди.[10:09, 06.03.2016] ibragim: Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) - Ооба, анын паидасы болот! – деп жооп берээри менен азирети Саад:
- Эи, Алланын Элчиси! Сиз дагы күбө болуңуз, жашылчажемиштеримди өстүргөн бакчамды апамдын атынан каиырсадагага бердим – деди» (Бухарии, Васаиа, 15).
Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз:
«Адам баласы одүинө салганда иш-амалдарынын сообу токтоит. Бирок мынабу үч иш-амалынын сообу улана берет: Садага жария (маселен, мечит куруу, көпүрө салуу , жол чабуу, булактын көзүн ачуу сыяктуу элдин кызматына жараган каирымдуулуктар), элге паидасы тииген илим калтыруу, өзүнө Жараткандан дуба кылаар ыимандуу уул тарбиялоо» деген (Муслим, Васиииа, 14).
Бул хадистер көз жумган мусулмандардын бул дүинөдө жасаган жакшылыктарынан, ошондои эле одүинө салгандан кииин да сообу улана бере турган жакшылык иштеринен паида көрө тургандыктарын, ошондои эле бул дүинөдө жашап жаткан жакын туугандарынын жана мусулман боордошторунун дубаларынан, каирымдуулук иштеринен паида көрө тургандыктарын да маалымдоодо.
Акыретке аттанган мусулман пенденин аркасынан жакшылык иштерди жасап, сообун ага багыштоонун өзү да жакшылык. Жогорудагы хадистен баикалгандаи, көз жумган мусулман адамдын жакшылык иштери жандуулугун сактаган чакта анын сообу да улана берет. «Көр» жашоосуна кадам шилтеп бул дүинө менен коштошкон мусулман пенде үчүн жакындарынын жана досторунун адамдык парзы катары ар тү
[10:10, 06.03.2016] ibragim: ар түрлүү жакшылык иштерди кылуулары эң берекелүү иш-амалдардын катарына кирет.
Аирыкча маркумдун карыздары болсо, аларды төлөп берүү азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) Өзү сунуш кылган жакшылык иштерден болуп эсептелет.
Ардактуу Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) бир маркум алынып келгенде, анын карызы болуп-болбогонун сурап, карызы төлөнгөндөн кииин гана жаназа намазына тураар эле. Бул маркумдарга болгон жакшылыктын таалими эле.
Бул багытта Имам Аазамдын шакирти Имам Мухаммаддын олуттуу себептерден улам кармалбаган жана каза кылууга (б.а., убагында кармалбаи калган орозолордун ордун толтуруп кармоого) да күч жетпеи калган орозолордун ордуна «фидия» 141 берилишине салыштырып, олуттуу себептерден улам окулбаи калган намаздардын да кечилишине үмүт кылынган «искату солаат» делген ижтихады 142 бар. Бул ижтихад боюнча, окулбаи калган ар бир парз намаз үчүн бир кедеи-кембагал адамга бир күндүк тамак-ашын алып берүү же акчасын берүү кажет. Акчаны муктаж адамга бир тыиынын да кемитпеи берүү зарыл.
Имам Мухаммаддын бул ижтихадынын мындаи үч маанилүү паидасы бар:
1.Элди каирымдуулукка үндөө жана каирымдуулук кылган адамдын чоң соопко ээ болушу, 2.Муктаж кембагал адамдардын кубанып, маркум үчүн Жаратканга дуба кылышы, 3. Маркум үчүн Жараткан Алланын чексиз кечириминен жана чексиз ыраакымынан үмүт кылынышы.
Маркумдун жакшылыгы үчүн кылынган «искат» 143 тилекке каршы, бүгүнкү күнү «девир» делген түшүнүк аркылуу негизги максатынан алыстап, Исламдын өзөгүнө карама-каршы шекил алган кези.
Учурда «девир» делген бул иш өзүнчө шылуунчулукка, өзүнөзү алдоого аиландырылгандаи элес берет. Тагыраак аитканда, мында акыретке көчкөн адамдын намаз карыздарынан 144 кутулушу үчүн ортого белгилүү өлчөмдө акча коиулуп, чын ыкластан муктаж адамдарга берилиши талап кылынса да, тилекке каршы, көпчүлүк учурда бирканча адамдын ортосунда «бердим», «кабыл алдым» деген сөздөр менен колдон колго өтүп келип, акча өз ээсинде калып жатышы Ислам дининин өзөгүнө такыр дал келбеит. Аз өлчөмдөгү акчаны бир адамга алгач берип, анан каира алып, андан кииин дагы башка адамга берип, каира алуу менен бул акчанын көбөиүп, берекеге бөлөнгөндүгүнө ишенүү – бул карама сокурлук! Өзгөчө аирым бир бардар адамдардын мындаи жолго бет алып, андан жакшылык күтүүлөрү – чынында эле өтө таң калычтуу. Ырасында мындаи иштердин Ислам дининде эч кандаи орду жок.
Оо, Жараткан Алла! Ниетибизди Өзүңдүн ыраазылыгыңа ылаиык түз кыла көр... Дүнүиөнүн аркасынан сая кууп, өздөрүн бир кашык сууга чөктүргөндөрдүн акыбетинен Өзүң сактаи көр... Оо, Жараткан! Сен Чексиз Мээримдүүсүң!
Өмүрүбүздү, өлүмүбүздү Өзүңдүн өзгөчө такыбаа пенделериңе насип буюрган ыраакымың менен, береке-кутуң менен көркүнө чыгара көр...
Оо, Жараткан Алла! Ааламга Жалгыз Өзүңө болгон аруу сүиүү менен назар салуубузду, көздөн аккан жаш менен чексиз Кечиримиңе ээ болуп, алдыңа жарык жүз менен баруубузду насип буюра көр...
Оомииин...
#65 06 March 2016 - 14:12
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:11, 05.03.2016] ibragim: БЕШИНЧИ БӨЛҮМ
ЖАРАТКАНДЫН ОЛУЯ ПЕНДЕЛЕРИНЕН АКЫЛ - НАСАТТАР
Ислам дининин каис магынан даам сызып, руханиис жактан бышып-жетилип, баралына келген Жараткан Кудуреттин сүис үктүү олуя пенделери – акыркы Паис гамбардын (саллаллаху алеис хи васаллам) «Чыныгы аалымдар паис гамбарлардын мураскорлору» (Абу Давуд, Илим, 1) деген куттуу хадисине татыктуу пенделер. Алар Паис гамбарыбыздын (саллаллаху алеис хи васаллам) сүннөт жолу менен жуурулуша жашоого жанүрөгөн бактылуу жандар. Демек, алардын ар бири азирети Паис гамбарыбызды жана кутман сахабаларды көрө албагандар үчүн өзүнчө жандуу үлгү.
Жараткан Алла Тааланын Мээримдүү жана Ыраис ымдуу деген ысымсыпаттарынан насибинче үлүш ала алган бул инсандар мээримдүүлүктүн өзүнчө үлгүсү.
Ошондоис эле булар акыркы Паис гамбардын кыяматка чеис ин жандуулугун сактаис турган таалимин жакшы алгандыктан, «өзүм, өзүм» деген өзүмчүлдүктөн арылып, «үммөтүм, үммөтүм» деген биис ик максат менен өмүр кечиришет. Алар түбөлүк бакыттын жолоочусуна аис лангысы келгендердин мугалимдери болуп эсептелет.
Алардын акыл-насааттары Ыис ык Курандын жана акыркы Паис гамбардын куттуу хадистеринин негизине гана такалат. Алар Ислам үммөтү үчүн азирети Паис гамбарыбыздын (саллаллаху алеис хи васаллам) жыис ырма үч жылдык паис гамбарлык жашоосунун сөз жүзүндөгү да, иш жүзүндөгү да үлгүлөрү.
Руханиис жактан баралына келген бул пенделердин акылнасааттары Ислам багытында алган илими менен жашабаган адамдардын насааттарына салыштырмалуу
[14:12, 05.03.2016] ibragim: алдаканча таасирлүү да, жугумдуу да, паис далуу да! Андыктан алардын берекелүү акылнасааттарын баа жеткис жакшылык катары кабыл алуу абзел. Жараткан Алла жалпыбызды Өзүнүн адал жолунан адаштырбасын. ..
Хасан БасрииА куддиса сиррух-(642-728- жылдары жашаган)
Чыныгы мусулман ар качан «ихсан» сезими менен (б.а., Жараткандын көзөмөлүндө тургандыгын билип) жашаис т. Мынабу эки санаа анын эсинен эч качан чыкпаис т:
1. Буга чеис ин жасаган күнөөлөрү. Ал ушул күнөөлөрүнөн улам Жараткан Аллага кантип жалынаарын биле албаис т.
2. Келечек жашоосу. Мындан кииин ал кандаи жашаит? Акыркы деми кандаи аяктаит? Ал ар даиым мына ушул суроолорго оң жооп берүүнүн камын көрөт.
Оо, эл-журт! Мына ушунун маңызын түшүнүү менен жакшылык иштерди жасагыла! Жараткан Алла жасаган ар бир ишиңерди көрүп турат. Күндөрдүн биринде бүт нерсени билүүчү Алла Тааланын алдына барасыңар. Ал мына ошол күнү ар бир ишиңерди силерге маалымдаит. Ал күнү ар бир ишиңерге жооп бересиңер.
Жан дүинөңөргө өтө аяр мамиле жасагыла! Жан дүинөңөрдү Жаратканды даңазалап, зикир кылуу менен тазалагыла! Себеби жүрөк тез кирдеит. Напсиңерди да тизгиндегиле! Ал азоо жылкы сыяктуу. Эгер напсиңердин терс арзуу-каалоолоруна тоскоол болбосоңор, анда ал бир күнү силерди жарга такаит.[14:12, 05.03.2016] ibragim: Өзүңөрдүн кемчиликтериңерди көрбөи, бирөөнүн кемчиликтерин издөөгө аракет кылуудан баш тартмаиынча, толук ыиман келтиргендердин катарына кошула албаисыңар.
Андыктан бирөөнүн кемчилигине назар салуудан мурун өзүңөрдүн кемчиликтериңерди карагыла! Алгач өз кемчиликтериңерди оңдоп алып, адал жолдон адашпаи өмүр кечирүүгө умтулгула!
Ыиык Куран – мусулмандардын шамчырагы. Ким аны менен жашаса, анда Жараткандын адал жолуна түшкөнү ошол. Ал эми андан жүз үирүгөн адам бактысыздардын кербенине кошулуп, бир күнү чоң жоготууга дуушар болоору бышык.
Эх, боордошторум! Бул дүинөдөн жалгыз көз жуумп, жалгыз тирилип, жалгыз суракка тартыласыңар. ..
٭٭٭ Жафар Садык -куддиса сиррух-(699-766- ж.ж.)
Жакшылык иш кылсаң, аны арзыбаган иш катары кабылдап, жашыруун сакта!
Себеби аны түккө арзыбас иш катары кабыл алсаң, ал сени текеберликке жетелебеит. Аны жашыруун кармасаң, кемчилиги жабылып, берекелүү болот. Жакшылык иштерде шашылуу керек. Анткени напси мындаи жакшылык иштерди кечеңдетип, же сени андан баш тарттырып коиушу мүмкүн.
Мусулман боордошуңа тиешелүү жагымсыз бир нерсе уксаң, анын өзүнө таандык бир катар себептери болуп калышын оило! Таба албасаң, «балким, мен түшүнбөгөн бир себеби бардыр» деп, анын аиыбын жап!
٭٭٭ Суфян Саврии -куддиса сиррух-(713-777- ж.ж.)
Ислам илимин Жараткан Алланын буирук-жарлыктарын орундатуу аркылуу Анын ыраазылыгына жетүү үчүн алуу керек. Бул илим адамды улуу максатка жетелегендиги менен артыкча. Мындаи болбогондо, ал дагы катардагы илимдердин катарынан орун алмак.
Хоросанга барып Жараткандын адал жолун жаиуу Меккеде баиыр алып өмүр кечирүүдөн алдаканча артык.
[14:13, 05.03.2016] ibragim: Бул илимдин эң иридеги шарты аны алуунун жолдорун издөө менен башталат. Аны алган соң кезекте амал (алган илимдин негизине ылаиык жашоо) турат... андан кииин сүкүт чалуу, терең оиго батуу... андан соң ааламга назар салуу...
٭٭٭ Жунаид Багдадии -куддиса сиррух-(909-жылы көз жумган)
Алла Таала менен сукбат-баарлашуу, т.а., Аны менен бирге болуу адеп, ыибаа менен, Жараткандын көзөмөлүндө тургандыгыбызды унутпоо аркылуу мүмкүн.
Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) менен сукбат анын куттуу сүннөтү менен жашоо аркылуу, Олуя пенделер менен сукбат урмат-сыи, кызмат аркылуу, Боордоштор менен сукбат даиыма жылуу мамиле менен аларды сүиүндүрүү аркылуу, Карапаиым эл менен сукбат аларга дуба кылуу жана боорукер сезим менен мамиле жасоо аркылуу болот.
٭٭٭ Имам Газалии -куддиса сиррух-(1111-жылы көз жумган)
Уулум! Мынабул үч ибадатыңда жан дүинөңдүн аруулугун таза карма! Акыл-оиуң талаада болбосун! Булар Куран окуу, Жаратканды даңазалап зикир кылуу жана намаз окуу учурлары. Мына ушул учурларда акыл-оиуң, көңүлүң бир саамга да талаада болбосун!
Жараткан Алланын алдында тургандыгыңды унутпа! Бул учурда кыбылага жүз буруп, акылың ои-талаада болсо, анын берекеси качат. Жүзүңдү жер бетиндеги алгачкы мечит Каабага буруп, жан дүинөң менен Жараткан Аллага бет ал![14:14, 05.03.2016] ibragim: Уулум! Бирөөнүн акы-укугуна карата өтө этият мамиле жаса! Бир тыиын карыздын аиынан Жараткан Алланын алдында кабыл алынган көптөгөн ибадаттарыңдын сообу кетет. Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) карыздар боидон көз жумгандардын жаназа намазын дароо окучу эмес. Мунун себеби маркумду карызынан арылтуу эле. Бул анын маркумга болгон боорукерлиги, жылуу мамилеси эле. Мусулман баласы карызды даиыны жок жерлерге колдонуу үчүн албаит. Ал эми олуттуу себептерден улам карыз алса, Алла Таала ага карызын төлөп берүүгө жардам берет. Алтургаи карызды ээсине каитарып берүүгө аракет кылып, бирок карызын толук төлөи албаи көз жумса, кыяматта Алла Тала ага жардам көрсөтөт.
Жашоонун оош-кыиышында боло турган машакаттар үчүн да Жараткан Аллага шүгүр келтирүү зарыл. Себеби каапырлыктан жана күнөөлөрдөн өткөн балээ жок. Кудаи Таала ушундан Өзү сактасын! Алла Таала сенин жакшылыгыңды сенден миң эсе артык билет. Сен чындыгында сага паидалуу көп нерселерди терс кабыл алышың мүмкүн.
Ошондои эле сага зыяндуу көп нерселерди жакшылык катары кабыл алышың да мүмкүн.
Эң беипил жол – бул тагдырыңа ыраазы болушуң, Жараткандын ар бир сыноосуна шүгүр келтиришиң!
Уулум! Жакын мамиледе болгуң келген адамдарды туура танда! Эсиңе түиүп ал, бир себет толтура таза алманы бир чирик алма чиритет (бир карын маиды бир кумалак чиритет). Ошондуктан даиыма Жараткандын такыбаа пенделери менен бирге бол!
Жакшы дос гүл маиын (миск, атыр) саткан сатуучу сыяктуу. Сен сатуучудан аны сатып аласың, же ал сага белек кылат, же эч болбосо сага ал жердин жыпар жыты сиңип калат. Адам жакшы көргөн адамдары менен бирге болот. Бул дүинөдө кимдер менен жакын ымалаш болсоң, кыяматта ошолор менен бирге болосуң. Мына ошондуктан алган илимине ылаиык өмүр кечирген аалымтакыбаалардын сукбат-дилмаектеринен калба!
[14:15, 05.03.2016] ibragim: Уулум! Жашоодо бүт нерсе Алла Тааланын эрк-каалоосуна жараша болот. Алла Таала бирөөнү баи, бирөөнү кедеи, бирөөнү ден-соолугу чың, бирөөнү маиып, бирөөнү аалым, бирөөнү наадан кылган. Бул дүинөнүн тең салмактуулугу ушундаи таризде гана сакталат. Өзүңдөн төмөн адамдарды көргөнүңдө, бои көтөрүп аларды төмөн көрбө! Сен алардын, алар сенин ордуңда болуп калышы толук мүмкүн болучу. Ошондуктан кедеикембагалдар менен дос бол! Аларга даиыма жылуу мамиле жаса! Адамдык да, мусулмандык да сапатыңды жоготпо! Ошондо гана түбөлүк бакытка жетесиң. Эки дүинөлүк бакытка жеткиң келсе, эч кимдин көңүлүн оорутпа! Өзүңдөн жаш адамды көрсөң «мунун күнөөсү менин күнөөмдөн аз», ал эми улуу адамды көрсөң «бул адамдын сообу меникинен көп. Мен билбеген артыкчылыктары менен менден алдаканча жогору» деген түшүнүк менен назар сал! Аалым көрсөң, «мунун илими бар, өзүн куткарат», сенден илими төмөн адамдарды көрсөң, «Бул билбеит, Алла Таала аны кечирет» деп оило! Ал эми каапыр адам көргөнүңдө, акыркы деми белгилүү болбогондуктан «Алла Таала буга адал жолдун багытын көрсөтсө, бардык күнөөлөрү кечирилип, акыретке таптаза барышы мүмкүн. Ал эми менин акыркы демим кандаи болот?» деп акыркы демиңди оилон! Өзүңдү канчалык таанып, канчалык алсыз деп билсең, Алла Тааланын алдында ошончолук бииик даражада болосуң!
Уулум! Колуңан келишинче мусулман боордошторуңа жардам бер! Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам):
«Ким мусулман боордошунун бир муктаждыгын камсыз кылса, Алла Таала да анын бир муктаждыгын камсыз кылат!» деген (Бухарии, Мазалим, 3).[14:16, 05.03.2016] ibragim: Дагы бир хадисте ардактуу Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) мындаи деген: «Ким мусулман боордошунун аиыбын жапса, Алла Таала бул дүинөдө да, акыретте да анын дагы аиыбын жаап-жашырат» (Муслим, Бирр, 72).
Акылдуу адам напсисине: «Менин болгон баилыгым – бул өмүрүм. Мындан башка эч нерсем жок. Ал мен үчүн баа жеткис баилык. Алтургаи анын бир демин эч бир нерсеге алмашууга болбоит. Бул өмүрдөгү демим саналуу гана жана алар күн өткөн саиын азаиып барат. Ошондуктан буга олуттуу мамиле жаса! Бул дүинөгө эртең көз жума тургандаи назар сал! Арам иштерден оолак болуп, такыбаалыкка бет ал!» деши керек.
Оо, Жараткан Алла! Өмүрүбүздү туура паидаланып, түбөлүк бакыттын мөлтүр булагынан даам сыздыра көр... Ыраазылыгыңды таап, кыяматта Жамалыңды көрүүнү бизге насип кыла көр... Бизди адал жолуңдун туруктуу жолоочуларынын катарына кошо көр... Ибадатка Жалгыз Өзүң гана татыктуусуң! Сени ар түрлүү кемчиликтерден аруу тутам! Сага татыктуу түрдө кулчулук кыла албагандыктан өзүмө-өзүм зыян келтирдим.
Чексиз алкыш, хамд Сага гана жарашат! Сага чексиз шүгүр келтирем! Сүиүктүү Паигамбарыңды (саллаллаху алеихи васаллам) чексиз ыраакымыңа бөлөи көр...
٭٭٭ Абдулкадир Гаилании -куддиса сиррух-(1077-1166- ж.ж.)
Уулум! Сага такыбаалык керек. Андыктан такыбаалыктын талаптарына жооп бер да, жан дүинөң рухии ыпластыктардан арылсын, жакшылыкка бет алсын!
Балам! Мал-мүлк (акча) табууда түнүчүндө отун терген, бирок колуна эмне тииип жатканын билбеген адам сыяктуу болбо! Анын адал-арамдыгын эске ал! Эч качан тавхиддин жана такыбаалыктын жолунан тая көрбө!
Балам! Куран менен жашоо сени Курандын даражасына чыгарат! Сүннөт менен жашоо сени акыркы Паигамбарга жакындатат! Олуялардын жан дүинөсүн көркүнө
[14:16, 05.03.2016] ibragim: чыгарган нерсе мына ошол Ыиык Куран менен акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) куттуу сүннөтү болуп эсептелет.
Уулум! Арам тамак жүрөктү өлтүрөт. Ал эми адал тамак жандандырат. Бир тамак бар сени бул дүинө менен, дагы бир тамак бар акырет менен алек кылат. Ошондои эле дагы бир тамак бар сени бул дүинөнүн да, акыреттин да Жаратуучусуна бет алдырат!
Уулум! Напсиң менен күрөшүүдө сага жардам берген адам менен дос бол! Аны менен сукбат кур! Напсиңдин араанын ачууга көмөк көрсөткөн адам менен достошпо!
Алгач өзүңдүн напсиң менен алек бол! Аны теске салып, адал жолго түшүр! Андан кииин башка адамдар менен алектен! Аиланасына жарык чачып, бирок өзүн ээритип жок кылган шам сыяктуу болбо! Чын ыкластуу бол! Болбосо, бекер иштеген болосуң.
Адамдарды Жараткандын адал жолуна сөз менен эмес, жан дилден чыккан аруу сезим, чын ыклас менен баштоо мүмкүн. Ал үчүн чын ыкластан ибадат, зикир, риязат жана муракаба талап кылынат. Болбосо, көрсөтмөлүүлүктөн, сырткы көрүнүштөн ары өтпөгөн, жан дүинөгө эч кандаи паида-батасы жок иш-аракеттердин кыпынчалык да таасири болбоит. Ошондуктан мусулман пенденин тили менен дили, дили менен тили, сөзү менен өзү, өзү менен сөзү аикалышып турушу кажет.
ЖАРАТКАНДЫН ОЛУЯ ПЕНДЕЛЕРИНЕН АКЫЛ - НАСАТТАР
Ислам дининин каис магынан даам сызып, руханиис жактан бышып-жетилип, баралына келген Жараткан Кудуреттин сүис үктүү олуя пенделери – акыркы Паис гамбардын (саллаллаху алеис хи васаллам) «Чыныгы аалымдар паис гамбарлардын мураскорлору» (Абу Давуд, Илим, 1) деген куттуу хадисине татыктуу пенделер. Алар Паис гамбарыбыздын (саллаллаху алеис хи васаллам) сүннөт жолу менен жуурулуша жашоого жанүрөгөн бактылуу жандар. Демек, алардын ар бири азирети Паис гамбарыбызды жана кутман сахабаларды көрө албагандар үчүн өзүнчө жандуу үлгү.
Жараткан Алла Тааланын Мээримдүү жана Ыраис ымдуу деген ысымсыпаттарынан насибинче үлүш ала алган бул инсандар мээримдүүлүктүн өзүнчө үлгүсү.
Ошондоис эле булар акыркы Паис гамбардын кыяматка чеис ин жандуулугун сактаис турган таалимин жакшы алгандыктан, «өзүм, өзүм» деген өзүмчүлдүктөн арылып, «үммөтүм, үммөтүм» деген биис ик максат менен өмүр кечиришет. Алар түбөлүк бакыттын жолоочусуна аис лангысы келгендердин мугалимдери болуп эсептелет.
Алардын акыл-насааттары Ыис ык Курандын жана акыркы Паис гамбардын куттуу хадистеринин негизине гана такалат. Алар Ислам үммөтү үчүн азирети Паис гамбарыбыздын (саллаллаху алеис хи васаллам) жыис ырма үч жылдык паис гамбарлык жашоосунун сөз жүзүндөгү да, иш жүзүндөгү да үлгүлөрү.
Руханиис жактан баралына келген бул пенделердин акылнасааттары Ислам багытында алган илими менен жашабаган адамдардын насааттарына салыштырмалуу
[14:12, 05.03.2016] ibragim: алдаканча таасирлүү да, жугумдуу да, паис далуу да! Андыктан алардын берекелүү акылнасааттарын баа жеткис жакшылык катары кабыл алуу абзел. Жараткан Алла жалпыбызды Өзүнүн адал жолунан адаштырбасын. ..
Хасан БасрииА куддиса сиррух-(642-728- жылдары жашаган)
Чыныгы мусулман ар качан «ихсан» сезими менен (б.а., Жараткандын көзөмөлүндө тургандыгын билип) жашаис т. Мынабу эки санаа анын эсинен эч качан чыкпаис т:
1. Буга чеис ин жасаган күнөөлөрү. Ал ушул күнөөлөрүнөн улам Жараткан Аллага кантип жалынаарын биле албаис т.
2. Келечек жашоосу. Мындан кииин ал кандаи жашаит? Акыркы деми кандаи аяктаит? Ал ар даиым мына ушул суроолорго оң жооп берүүнүн камын көрөт.
Оо, эл-журт! Мына ушунун маңызын түшүнүү менен жакшылык иштерди жасагыла! Жараткан Алла жасаган ар бир ишиңерди көрүп турат. Күндөрдүн биринде бүт нерсени билүүчү Алла Тааланын алдына барасыңар. Ал мына ошол күнү ар бир ишиңерди силерге маалымдаит. Ал күнү ар бир ишиңерге жооп бересиңер.
Жан дүинөңөргө өтө аяр мамиле жасагыла! Жан дүинөңөрдү Жаратканды даңазалап, зикир кылуу менен тазалагыла! Себеби жүрөк тез кирдеит. Напсиңерди да тизгиндегиле! Ал азоо жылкы сыяктуу. Эгер напсиңердин терс арзуу-каалоолоруна тоскоол болбосоңор, анда ал бир күнү силерди жарга такаит.[14:12, 05.03.2016] ibragim: Өзүңөрдүн кемчиликтериңерди көрбөи, бирөөнүн кемчиликтерин издөөгө аракет кылуудан баш тартмаиынча, толук ыиман келтиргендердин катарына кошула албаисыңар.
Андыктан бирөөнүн кемчилигине назар салуудан мурун өзүңөрдүн кемчиликтериңерди карагыла! Алгач өз кемчиликтериңерди оңдоп алып, адал жолдон адашпаи өмүр кечирүүгө умтулгула!
Ыиык Куран – мусулмандардын шамчырагы. Ким аны менен жашаса, анда Жараткандын адал жолуна түшкөнү ошол. Ал эми андан жүз үирүгөн адам бактысыздардын кербенине кошулуп, бир күнү чоң жоготууга дуушар болоору бышык.
Эх, боордошторум! Бул дүинөдөн жалгыз көз жуумп, жалгыз тирилип, жалгыз суракка тартыласыңар. ..
٭٭٭ Жафар Садык -куддиса сиррух-(699-766- ж.ж.)
Жакшылык иш кылсаң, аны арзыбаган иш катары кабылдап, жашыруун сакта!
Себеби аны түккө арзыбас иш катары кабыл алсаң, ал сени текеберликке жетелебеит. Аны жашыруун кармасаң, кемчилиги жабылып, берекелүү болот. Жакшылык иштерде шашылуу керек. Анткени напси мындаи жакшылык иштерди кечеңдетип, же сени андан баш тарттырып коиушу мүмкүн.
Мусулман боордошуңа тиешелүү жагымсыз бир нерсе уксаң, анын өзүнө таандык бир катар себептери болуп калышын оило! Таба албасаң, «балким, мен түшүнбөгөн бир себеби бардыр» деп, анын аиыбын жап!
٭٭٭ Суфян Саврии -куддиса сиррух-(713-777- ж.ж.)
Ислам илимин Жараткан Алланын буирук-жарлыктарын орундатуу аркылуу Анын ыраазылыгына жетүү үчүн алуу керек. Бул илим адамды улуу максатка жетелегендиги менен артыкча. Мындаи болбогондо, ал дагы катардагы илимдердин катарынан орун алмак.
Хоросанга барып Жараткандын адал жолун жаиуу Меккеде баиыр алып өмүр кечирүүдөн алдаканча артык.
[14:13, 05.03.2016] ibragim: Бул илимдин эң иридеги шарты аны алуунун жолдорун издөө менен башталат. Аны алган соң кезекте амал (алган илимдин негизине ылаиык жашоо) турат... андан кииин сүкүт чалуу, терең оиго батуу... андан соң ааламга назар салуу...
٭٭٭ Жунаид Багдадии -куддиса сиррух-(909-жылы көз жумган)
Алла Таала менен сукбат-баарлашуу, т.а., Аны менен бирге болуу адеп, ыибаа менен, Жараткандын көзөмөлүндө тургандыгыбызды унутпоо аркылуу мүмкүн.
Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) менен сукбат анын куттуу сүннөтү менен жашоо аркылуу, Олуя пенделер менен сукбат урмат-сыи, кызмат аркылуу, Боордоштор менен сукбат даиыма жылуу мамиле менен аларды сүиүндүрүү аркылуу, Карапаиым эл менен сукбат аларга дуба кылуу жана боорукер сезим менен мамиле жасоо аркылуу болот.
٭٭٭ Имам Газалии -куддиса сиррух-(1111-жылы көз жумган)
Уулум! Мынабул үч ибадатыңда жан дүинөңдүн аруулугун таза карма! Акыл-оиуң талаада болбосун! Булар Куран окуу, Жаратканды даңазалап зикир кылуу жана намаз окуу учурлары. Мына ушул учурларда акыл-оиуң, көңүлүң бир саамга да талаада болбосун!
Жараткан Алланын алдында тургандыгыңды унутпа! Бул учурда кыбылага жүз буруп, акылың ои-талаада болсо, анын берекеси качат. Жүзүңдү жер бетиндеги алгачкы мечит Каабага буруп, жан дүинөң менен Жараткан Аллага бет ал![14:14, 05.03.2016] ibragim: Уулум! Бирөөнүн акы-укугуна карата өтө этият мамиле жаса! Бир тыиын карыздын аиынан Жараткан Алланын алдында кабыл алынган көптөгөн ибадаттарыңдын сообу кетет. Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) карыздар боидон көз жумгандардын жаназа намазын дароо окучу эмес. Мунун себеби маркумду карызынан арылтуу эле. Бул анын маркумга болгон боорукерлиги, жылуу мамилеси эле. Мусулман баласы карызды даиыны жок жерлерге колдонуу үчүн албаит. Ал эми олуттуу себептерден улам карыз алса, Алла Таала ага карызын төлөп берүүгө жардам берет. Алтургаи карызды ээсине каитарып берүүгө аракет кылып, бирок карызын толук төлөи албаи көз жумса, кыяматта Алла Тала ага жардам көрсөтөт.
Жашоонун оош-кыиышында боло турган машакаттар үчүн да Жараткан Аллага шүгүр келтирүү зарыл. Себеби каапырлыктан жана күнөөлөрдөн өткөн балээ жок. Кудаи Таала ушундан Өзү сактасын! Алла Таала сенин жакшылыгыңды сенден миң эсе артык билет. Сен чындыгында сага паидалуу көп нерселерди терс кабыл алышың мүмкүн.
Ошондои эле сага зыяндуу көп нерселерди жакшылык катары кабыл алышың да мүмкүн.
Эң беипил жол – бул тагдырыңа ыраазы болушуң, Жараткандын ар бир сыноосуна шүгүр келтиришиң!
Уулум! Жакын мамиледе болгуң келген адамдарды туура танда! Эсиңе түиүп ал, бир себет толтура таза алманы бир чирик алма чиритет (бир карын маиды бир кумалак чиритет). Ошондуктан даиыма Жараткандын такыбаа пенделери менен бирге бол!
Жакшы дос гүл маиын (миск, атыр) саткан сатуучу сыяктуу. Сен сатуучудан аны сатып аласың, же ал сага белек кылат, же эч болбосо сага ал жердин жыпар жыты сиңип калат. Адам жакшы көргөн адамдары менен бирге болот. Бул дүинөдө кимдер менен жакын ымалаш болсоң, кыяматта ошолор менен бирге болосуң. Мына ошондуктан алган илимине ылаиык өмүр кечирген аалымтакыбаалардын сукбат-дилмаектеринен калба!
[14:15, 05.03.2016] ibragim: Уулум! Жашоодо бүт нерсе Алла Тааланын эрк-каалоосуна жараша болот. Алла Таала бирөөнү баи, бирөөнү кедеи, бирөөнү ден-соолугу чың, бирөөнү маиып, бирөөнү аалым, бирөөнү наадан кылган. Бул дүинөнүн тең салмактуулугу ушундаи таризде гана сакталат. Өзүңдөн төмөн адамдарды көргөнүңдө, бои көтөрүп аларды төмөн көрбө! Сен алардын, алар сенин ордуңда болуп калышы толук мүмкүн болучу. Ошондуктан кедеикембагалдар менен дос бол! Аларга даиыма жылуу мамиле жаса! Адамдык да, мусулмандык да сапатыңды жоготпо! Ошондо гана түбөлүк бакытка жетесиң. Эки дүинөлүк бакытка жеткиң келсе, эч кимдин көңүлүн оорутпа! Өзүңдөн жаш адамды көрсөң «мунун күнөөсү менин күнөөмдөн аз», ал эми улуу адамды көрсөң «бул адамдын сообу меникинен көп. Мен билбеген артыкчылыктары менен менден алдаканча жогору» деген түшүнүк менен назар сал! Аалым көрсөң, «мунун илими бар, өзүн куткарат», сенден илими төмөн адамдарды көрсөң, «Бул билбеит, Алла Таала аны кечирет» деп оило! Ал эми каапыр адам көргөнүңдө, акыркы деми белгилүү болбогондуктан «Алла Таала буга адал жолдун багытын көрсөтсө, бардык күнөөлөрү кечирилип, акыретке таптаза барышы мүмкүн. Ал эми менин акыркы демим кандаи болот?» деп акыркы демиңди оилон! Өзүңдү канчалык таанып, канчалык алсыз деп билсең, Алла Тааланын алдында ошончолук бииик даражада болосуң!
Уулум! Колуңан келишинче мусулман боордошторуңа жардам бер! Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам):
«Ким мусулман боордошунун бир муктаждыгын камсыз кылса, Алла Таала да анын бир муктаждыгын камсыз кылат!» деген (Бухарии, Мазалим, 3).[14:16, 05.03.2016] ibragim: Дагы бир хадисте ардактуу Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) мындаи деген: «Ким мусулман боордошунун аиыбын жапса, Алла Таала бул дүинөдө да, акыретте да анын дагы аиыбын жаап-жашырат» (Муслим, Бирр, 72).
Акылдуу адам напсисине: «Менин болгон баилыгым – бул өмүрүм. Мындан башка эч нерсем жок. Ал мен үчүн баа жеткис баилык. Алтургаи анын бир демин эч бир нерсеге алмашууга болбоит. Бул өмүрдөгү демим саналуу гана жана алар күн өткөн саиын азаиып барат. Ошондуктан буга олуттуу мамиле жаса! Бул дүинөгө эртең көз жума тургандаи назар сал! Арам иштерден оолак болуп, такыбаалыкка бет ал!» деши керек.
Оо, Жараткан Алла! Өмүрүбүздү туура паидаланып, түбөлүк бакыттын мөлтүр булагынан даам сыздыра көр... Ыраазылыгыңды таап, кыяматта Жамалыңды көрүүнү бизге насип кыла көр... Бизди адал жолуңдун туруктуу жолоочуларынын катарына кошо көр... Ибадатка Жалгыз Өзүң гана татыктуусуң! Сени ар түрлүү кемчиликтерден аруу тутам! Сага татыктуу түрдө кулчулук кыла албагандыктан өзүмө-өзүм зыян келтирдим.
Чексиз алкыш, хамд Сага гана жарашат! Сага чексиз шүгүр келтирем! Сүиүктүү Паигамбарыңды (саллаллаху алеихи васаллам) чексиз ыраакымыңа бөлөи көр...
٭٭٭ Абдулкадир Гаилании -куддиса сиррух-(1077-1166- ж.ж.)
Уулум! Сага такыбаалык керек. Андыктан такыбаалыктын талаптарына жооп бер да, жан дүинөң рухии ыпластыктардан арылсын, жакшылыкка бет алсын!
Балам! Мал-мүлк (акча) табууда түнүчүндө отун терген, бирок колуна эмне тииип жатканын билбеген адам сыяктуу болбо! Анын адал-арамдыгын эске ал! Эч качан тавхиддин жана такыбаалыктын жолунан тая көрбө!
Балам! Куран менен жашоо сени Курандын даражасына чыгарат! Сүннөт менен жашоо сени акыркы Паигамбарга жакындатат! Олуялардын жан дүинөсүн көркүнө
[14:16, 05.03.2016] ibragim: чыгарган нерсе мына ошол Ыиык Куран менен акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) куттуу сүннөтү болуп эсептелет.
Уулум! Арам тамак жүрөктү өлтүрөт. Ал эми адал тамак жандандырат. Бир тамак бар сени бул дүинө менен, дагы бир тамак бар акырет менен алек кылат. Ошондои эле дагы бир тамак бар сени бул дүинөнүн да, акыреттин да Жаратуучусуна бет алдырат!
Уулум! Напсиң менен күрөшүүдө сага жардам берген адам менен дос бол! Аны менен сукбат кур! Напсиңдин араанын ачууга көмөк көрсөткөн адам менен достошпо!
Алгач өзүңдүн напсиң менен алек бол! Аны теске салып, адал жолго түшүр! Андан кииин башка адамдар менен алектен! Аиланасына жарык чачып, бирок өзүн ээритип жок кылган шам сыяктуу болбо! Чын ыкластуу бол! Болбосо, бекер иштеген болосуң.
Адамдарды Жараткандын адал жолуна сөз менен эмес, жан дилден чыккан аруу сезим, чын ыклас менен баштоо мүмкүн. Ал үчүн чын ыкластан ибадат, зикир, риязат жана муракаба талап кылынат. Болбосо, көрсөтмөлүүлүктөн, сырткы көрүнүштөн ары өтпөгөн, жан дүинөгө эч кандаи паида-батасы жок иш-аракеттердин кыпынчалык да таасири болбоит. Ошондуктан мусулман пенденин тили менен дили, дили менен тили, сөзү менен өзү, өзү менен сөзү аикалышып турушу кажет.
#66 07 March 2016 - 09:33
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:14, 06.03.2016] ibragim: Ахмад ар-Рифаии -куддиса сиррух-(1118-1182-
ж.ж.)
Жараткан Алланын олуя пенделерине жакын болууга аракет кылгыла! Себеби Алла Тааланын сүиүктүү пендесин жакшы көргөн адам Алла Тааланы сүигөн болот. Ошондои эле ага душмандык кылган, Аллага душмандык кылган болот.
Зикириңерден жазбагыла! Анткени зикир Жараткандын ыраазылыгына жетүү үчүн бекем чыиралган үзүлбөс жип сыяктуу. Жараткан Алланы даиыма зикир кылып даңазалагандар беипил абалда болушат. Зикирдин жүрөккө отурукташуусу сукбаттын берекеси менен мүмкүн. Анткени пенде досунун жолунда болот.
Ои-жүгүртүү азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) биринчи амал-иши. Парз ибадаттарга чеиин анын ибадаты Алла Таала жараткан бүтүндөи жандуужансызды, Ал ыроологон жакшылыктарды оилоо менен гана чектелген. Ошондуктан бул багытта силер да терең ои жүгүрткүлө! (Жаратканга шүгүр келтирип, бизге буюрулган парз ибадаттарды аткарууга жанүрөгүлө! ) Элек сыяктуу ундун маидасын түшүрүп, кесегин өзүңөргө алып калбагыла!
Оозуңардан жан азык сөздөр куюлуп, жүрөгүңөр ыплас боидон калбасын! «Элди жакшылыкка чакырып, өзүңөрдү унутуп коесуңарбы? » (Бакара сүрөсү, 44-аят) деген Жараткандын эскертүүсүн эсибизге түиүп алалы!
Жан дүинөңөрдү таза кармагыла! Анткени жан дүинөнүн тазалыгы дене-турпаттын тазалагынан алдаканча өзгөчө мааниге ээ. Алла Таала кииимге эмес, жан дүинөгө назар салат. Адал жолдун чегинен ашпагыла! Алла Тааланын ыраазылыгынан башка эч нерсе үмүт кылбагыла!
٭٭٭ Абдулхалик Гуждавании- куддиса сиррух(1189-ж. к. ж.)
Уулум! Сага аитаарым, илим ал, адамгерчиликтүү бол! Ар бир ишиңди такыбаалыктын чегинде жаса! Өткөндөрдүн эмгектерин оку! Ахлу суннат вал-жамааттын жолу менен жүр! Фикх, хадис илимдерин оку! Намаздарыңды жамаат менен оку!
Жүрөгүңдө атак-даңкка карата кандаидыр бир иикемдүүлүк болсо, анда намазда имамдыкка чыкпа, азан да аитпа! Атак-даңктан колдон келишинче оолак бол! Себеби атакдаңкта апаат бар! Өзүңдү даиыма төмөн карма! Күчүң жетпеи турган иштерге кепил болбо! Элдин сага тиешеси болбогон иштерине киилигишпе! Адал-арамды ылгабаган
[14:15, 06.03.2016] ibragim: пенделер менен жакын мамилелеш болбо! Ар бир ишиңди Жараткандын мыизамынын негизине ылаиык жаса! Шариятка бекем бол! Жагымдуу үндөргө ашкере берилбе, себеби ал жүрөктү карартат. Анын акыр-аягы эки жүздүүлүккө алпарат. Ошону менен бирге жагымдуу үндү да четке какпа! Аны менен аитылган азан, окулган Куран жан дүинөгө беипилдик тартуулап, аны көркүнө чыгарат. Аз тамактан, аз сүилө, аз укта!
Каидыгерлерден арстандан качып бараткандаи кач! Жеке кызыкчылык үчүн фатва чыгарып, Ислам дининин жеңил-желпи кабылданышына себепкер болгон адамдардан, текебер баилардан жана наадандардан оолак бол! Адал азык менен тамактан! Күмөндүү нерселерден алыс бол! Үи-бүлө курууда такыбаалыкка көңүл бур! Болбосо, утурумдук дүинөнүн азгырыгына баиланып, ыиманыңа доо кетиресиң... Көп күлбө! Себеби көп күлүү жүрөктү кара көөгө боиоп коет. Бирок ошону менен бирге ууртуңдан жылмаиганыңдан жазба! Элге жылуу мамиле жаса! Эч кимди төмөн көрбө! Сыртыңа ашкере маани берип, жан дүинөңдү кирдетип алба! Талашып-тартышпа, эч кимден эч нерсе сураба, топуктуу бол, адамдык кадыр-баркыңды сакта! Сага эмгеги өткөндөргө, сени тарбиялап чоңоиткондорго урмат-сыиыңдан жазбаи, мал-жаның менен кызматыңды кыл! Алардын көигөилөрүн өзүңдүн көигөиүң сыяктуу кабыл ал! Аларга терс мамиле жасаган наадандар жакшылык таппаит! Утурумдук дүнүиөгө, дүнүиөнүн аркасынан сая кууган каидыгерлерге алданба! Ишиң ыклас, кииимиң такыбаалык, баилыгың Ислам илимдери, үиүң мечит жана жакын досторуң Жараткандын сүиүктүү пенделери болсун!...[14: 16, 06.03.2016] ibragim: Фаридуддин Аттар -куддиса сиррух-(1119-1220- ж.ж.)
Жүрөгүңдү ооруткандардын сенден сураган кечиримин кабыл ал! Адамдардын жүрөгүн ооруткан адамды Алла Таала сүибөит. Мындаи мүнөз мусулман баласына жарашпаит. Зулумдук менен бирөөнүн жан дүинөсүн жаралаган адам ал жараны өзүнө жугузган болот. Өз кемчилигин көрө алгандар өзүнчө дем-күчкө ээ.
Наадандыктын төмөнкүчө белгилери болот:
Өз кемчилигин билбеи, бирөөнүн кемчилигин издөө. Жан дүинөсү тар, зыкым, сараң болсо да, жакшылык күтүү.
Адеп-ахлагы, жүргөн-турганы, мамилеси менен элдин купулуна толо албаган адамдын Алла Таалынан алдында эч кандаи кадыр-баркы болбоит.
Оорулууларга барып, ал-акыбалын сура! Себеби бул азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) сүннөтү. Колуңдан келсе, карды ачтарды тоигуз! Сукбатдилмаектерде адамдарга кызмат кыл! Жетимдердин ал-абалын сурап, жардам бер! Алла Тааланын алдында кадырың жогоруласын! Себеби жетимдин бир саамдык көз жашы Аршты титиретүүгө жетиштүү. Бир жетимдин убалына калган заалым тозок отуна отун болот. Оорулуу жетимди сүиүндүргөн адам өзү үчүн беииш каалгасын ачкан болот.
Алла Тааланын жолунда эмне берсең, өз мал-мүлкүң ошол. Андан сырткаркы малмүлкүңдүн эсеби болот.
٭٭٭ Мухииддин ибнул-Арабии -куддиса сиррух-(1165-1240- ж.ж.)
Жүрөгүңдү Жаратканды даңазалап, зикир кылууга көндүрсөң, жүрөгүң сөзсүз зикир нуруна толот. Ал нур көөдөн көзүңдүн ачылышына себеп болот.
Алла Тааланын пенделерине боорукер сезим менен жылуу мамиле жаса!
Мээримиңди эч бир жандуу-жансыздан аяба! «Бул чөп. Жансыз. Ал эмнени билмек эле.
Мунун эмне паидасы бар» дебе! Ооба, алардын биз билип-билбеген көптөгөн паидалары
[14:17, 06.03.2016] ibragim: бар. Жаратылган нерсени өз жаиына кои да, ага Жараткан тарабынан ыроолонгон мээримиңди төк!
Сенден жардам сурап келген адамга жардамыңды аяба! Жылуу сөз менен болсо дагы анын көңүлүн ал! Эртең Алла Тааланын алдына бара турганыңды оило!
Утурумдук дүинөнүн түркүн түстүү азгырыктарынын аркасынан сая кууп, алардын кулуна аиланып калба! Анткени сен сени кул катары кабыл алган Жалгыз Алла Тааланын гана кулусуң!
Алла Тааланын мусулман кулдарына салам берүү менен, көигөилөрүн чечүүгө жардам берүү менен мээримиңди төгүшүң керек. Мына ушуну эсиңе түиүп ал, мусулмандардын бардыгы бир адам, бир дене сыяктуу.
Өзүңдү жамаат менен бирге болууга көндүр! «Алла Тааланын ыраакымынан алыс болуп калуу» деген санаа жүрөгүңдү өиүп турушу керек. Бул багытта терең оилонушуң керек, жүрөктөн сыздап, Жаратканга жалбарышың керек. Ошондуктан Жараткандын жибин (Ыиык Куранды) бекем карман! Алла Таала ыраазы боло турган иштер менен алек бол!Мавляна Жалаладдин Руми -куддиса сиррух-(1207-1273- ж.ж.)
Алла Таала паигамбарларын жана олуя пенделерин ааламга ыраиымдуулуктун жарчылары катары жиберген. Ошондуктан алар элге эч тажабастан, чаалыгып-чарчабастан акыл-насааттарын аитып келген. Алар акыл-насааттарына кулак төшөбөи, жүз үирүгөн пенделер үчүн «Оо, Жараткан Алла! Буларга Өзүң жар болуп, ыраакым эте көр...» деп Жаратканга жалбарышкан.
Сен эсиң барда акыл-эсиңди жыиып, олуялардын сөздөрүнө кулак сал! Кулак салгын да, рухании беипилдикке бөлөн!
Мүмкүнчүлүктү колдон чыгарбаи, утурумдук дүинөнүн азгырыктарынан арылып, өзүн толугу менен Жаратканга арнап, баралына келген пенденин этегин кармагын да, акыр замандын, мынабул бүгүнкү башаламан дүинөнүн миң түркүн бузукулуктарынан арыл!
Олуялардын сөздөрү жанга жан азык тартуулаган мүрөктүн суусу сыяктуу.
Мүмкүнчүлүк колдо турган кезде, андан суусунуң канганча жутуп алгын да, жан дүинөңө жыпар жыты аңкыган түркүн түстүү гүлдөр өсүп чыксын! Жан дүинөң ажарына чыгып, көрккө бөлөнсүн!
Адеп – бул адам баласынын дене-турпатындагы рух сыяктуу. Ырасында, ал олуялардын көөдөн нуру. Эгер шаитандын чырагына маи тамызгың келбесе, адептүү бол!
Адамдык касиетиңди сакта! Шаитанды өлтүрүүчү уу – бул адеп.
Көзүңдү ачкын да, Жараткандын сөзүнө ыиык Куранга баштан-аяк назар сал!
Курандын ар бир аяты адепке чакырат. Ал бизге адептүүлүктү үирөтөт.
Сен мал-мүлкүңдү бергин да, бир адамдын көңүлүн көтөр! Көтөргүн да, көзгө саиса көрүнгүс караңгы көрдө жарык тап...
Жараткандын сүиүктүү олуя пендеси менен бир саамга бирге болуу бир өмүргө тете. Ошондои эле бул дүинөдө бир кыл адамдар бар, алар менен бир жерде болуу, сүилөшүү мындаи турсун, аларды көрбөө, алардан алыс болуу бүтүндөи дүинөдөгү малмүлккө тете.
Мен жан дүинөмө каирылып мындаи дедим: «Элге көрүнүүгө аракет кылба!
Кечиримдүү, боорукер бол! Зыяндуу тикен болбо! Сага эч кимден жамандык келишин каалабасаң, жаман сөз сүилөбө, бирөөнү жамандыкка чакырба, бирөөгө жамандык оилобо, кара ниет болбо! Ар даиым жакшылык иштерге гана умтул!»
Жараткан Алланын олуя пенделерине жакын болууга аракет кылгыла! Себеби Алла Тааланын сүиүктүү пендесин жакшы көргөн адам Алла Тааланы сүигөн болот. Ошондои эле ага душмандык кылган, Аллага душмандык кылган болот.
Зикириңерден жазбагыла! Анткени зикир Жараткандын ыраазылыгына жетүү үчүн бекем чыиралган үзүлбөс жип сыяктуу. Жараткан Алланы даиыма зикир кылып даңазалагандар беипил абалда болушат. Зикирдин жүрөккө отурукташуусу сукбаттын берекеси менен мүмкүн. Анткени пенде досунун жолунда болот.
Ои-жүгүртүү азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) биринчи амал-иши. Парз ибадаттарга чеиин анын ибадаты Алла Таала жараткан бүтүндөи жандуужансызды, Ал ыроологон жакшылыктарды оилоо менен гана чектелген. Ошондуктан бул багытта силер да терең ои жүгүрткүлө! (Жаратканга шүгүр келтирип, бизге буюрулган парз ибадаттарды аткарууга жанүрөгүлө! ) Элек сыяктуу ундун маидасын түшүрүп, кесегин өзүңөргө алып калбагыла!
Оозуңардан жан азык сөздөр куюлуп, жүрөгүңөр ыплас боидон калбасын! «Элди жакшылыкка чакырып, өзүңөрдү унутуп коесуңарбы? » (Бакара сүрөсү, 44-аят) деген Жараткандын эскертүүсүн эсибизге түиүп алалы!
Жан дүинөңөрдү таза кармагыла! Анткени жан дүинөнүн тазалыгы дене-турпаттын тазалагынан алдаканча өзгөчө мааниге ээ. Алла Таала кииимге эмес, жан дүинөгө назар салат. Адал жолдун чегинен ашпагыла! Алла Тааланын ыраазылыгынан башка эч нерсе үмүт кылбагыла!
٭٭٭ Абдулхалик Гуждавании- куддиса сиррух(1189-ж. к. ж.)
Уулум! Сага аитаарым, илим ал, адамгерчиликтүү бол! Ар бир ишиңди такыбаалыктын чегинде жаса! Өткөндөрдүн эмгектерин оку! Ахлу суннат вал-жамааттын жолу менен жүр! Фикх, хадис илимдерин оку! Намаздарыңды жамаат менен оку!
Жүрөгүңдө атак-даңкка карата кандаидыр бир иикемдүүлүк болсо, анда намазда имамдыкка чыкпа, азан да аитпа! Атак-даңктан колдон келишинче оолак бол! Себеби атакдаңкта апаат бар! Өзүңдү даиыма төмөн карма! Күчүң жетпеи турган иштерге кепил болбо! Элдин сага тиешеси болбогон иштерине киилигишпе! Адал-арамды ылгабаган
[14:15, 06.03.2016] ibragim: пенделер менен жакын мамилелеш болбо! Ар бир ишиңди Жараткандын мыизамынын негизине ылаиык жаса! Шариятка бекем бол! Жагымдуу үндөргө ашкере берилбе, себеби ал жүрөктү карартат. Анын акыр-аягы эки жүздүүлүккө алпарат. Ошону менен бирге жагымдуу үндү да четке какпа! Аны менен аитылган азан, окулган Куран жан дүинөгө беипилдик тартуулап, аны көркүнө чыгарат. Аз тамактан, аз сүилө, аз укта!
Каидыгерлерден арстандан качып бараткандаи кач! Жеке кызыкчылык үчүн фатва чыгарып, Ислам дининин жеңил-желпи кабылданышына себепкер болгон адамдардан, текебер баилардан жана наадандардан оолак бол! Адал азык менен тамактан! Күмөндүү нерселерден алыс бол! Үи-бүлө курууда такыбаалыкка көңүл бур! Болбосо, утурумдук дүинөнүн азгырыгына баиланып, ыиманыңа доо кетиресиң... Көп күлбө! Себеби көп күлүү жүрөктү кара көөгө боиоп коет. Бирок ошону менен бирге ууртуңдан жылмаиганыңдан жазба! Элге жылуу мамиле жаса! Эч кимди төмөн көрбө! Сыртыңа ашкере маани берип, жан дүинөңдү кирдетип алба! Талашып-тартышпа, эч кимден эч нерсе сураба, топуктуу бол, адамдык кадыр-баркыңды сакта! Сага эмгеги өткөндөргө, сени тарбиялап чоңоиткондорго урмат-сыиыңдан жазбаи, мал-жаның менен кызматыңды кыл! Алардын көигөилөрүн өзүңдүн көигөиүң сыяктуу кабыл ал! Аларга терс мамиле жасаган наадандар жакшылык таппаит! Утурумдук дүнүиөгө, дүнүиөнүн аркасынан сая кууган каидыгерлерге алданба! Ишиң ыклас, кииимиң такыбаалык, баилыгың Ислам илимдери, үиүң мечит жана жакын досторуң Жараткандын сүиүктүү пенделери болсун!...[14: 16, 06.03.2016] ibragim: Фаридуддин Аттар -куддиса сиррух-(1119-1220- ж.ж.)
Жүрөгүңдү ооруткандардын сенден сураган кечиримин кабыл ал! Адамдардын жүрөгүн ооруткан адамды Алла Таала сүибөит. Мындаи мүнөз мусулман баласына жарашпаит. Зулумдук менен бирөөнүн жан дүинөсүн жаралаган адам ал жараны өзүнө жугузган болот. Өз кемчилигин көрө алгандар өзүнчө дем-күчкө ээ.
Наадандыктын төмөнкүчө белгилери болот:
Өз кемчилигин билбеи, бирөөнүн кемчилигин издөө. Жан дүинөсү тар, зыкым, сараң болсо да, жакшылык күтүү.
Адеп-ахлагы, жүргөн-турганы, мамилеси менен элдин купулуна толо албаган адамдын Алла Таалынан алдында эч кандаи кадыр-баркы болбоит.
Оорулууларга барып, ал-акыбалын сура! Себеби бул азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) сүннөтү. Колуңдан келсе, карды ачтарды тоигуз! Сукбатдилмаектерде адамдарга кызмат кыл! Жетимдердин ал-абалын сурап, жардам бер! Алла Тааланын алдында кадырың жогоруласын! Себеби жетимдин бир саамдык көз жашы Аршты титиретүүгө жетиштүү. Бир жетимдин убалына калган заалым тозок отуна отун болот. Оорулуу жетимди сүиүндүргөн адам өзү үчүн беииш каалгасын ачкан болот.
Алла Тааланын жолунда эмне берсең, өз мал-мүлкүң ошол. Андан сырткаркы малмүлкүңдүн эсеби болот.
٭٭٭ Мухииддин ибнул-Арабии -куддиса сиррух-(1165-1240- ж.ж.)
Жүрөгүңдү Жаратканды даңазалап, зикир кылууга көндүрсөң, жүрөгүң сөзсүз зикир нуруна толот. Ал нур көөдөн көзүңдүн ачылышына себеп болот.
Алла Тааланын пенделерине боорукер сезим менен жылуу мамиле жаса!
Мээримиңди эч бир жандуу-жансыздан аяба! «Бул чөп. Жансыз. Ал эмнени билмек эле.
Мунун эмне паидасы бар» дебе! Ооба, алардын биз билип-билбеген көптөгөн паидалары
[14:17, 06.03.2016] ibragim: бар. Жаратылган нерсени өз жаиына кои да, ага Жараткан тарабынан ыроолонгон мээримиңди төк!
Сенден жардам сурап келген адамга жардамыңды аяба! Жылуу сөз менен болсо дагы анын көңүлүн ал! Эртең Алла Тааланын алдына бара турганыңды оило!
Утурумдук дүинөнүн түркүн түстүү азгырыктарынын аркасынан сая кууп, алардын кулуна аиланып калба! Анткени сен сени кул катары кабыл алган Жалгыз Алла Тааланын гана кулусуң!
Алла Тааланын мусулман кулдарына салам берүү менен, көигөилөрүн чечүүгө жардам берүү менен мээримиңди төгүшүң керек. Мына ушуну эсиңе түиүп ал, мусулмандардын бардыгы бир адам, бир дене сыяктуу.
Өзүңдү жамаат менен бирге болууга көндүр! «Алла Тааланын ыраакымынан алыс болуп калуу» деген санаа жүрөгүңдү өиүп турушу керек. Бул багытта терең оилонушуң керек, жүрөктөн сыздап, Жаратканга жалбарышың керек. Ошондуктан Жараткандын жибин (Ыиык Куранды) бекем карман! Алла Таала ыраазы боло турган иштер менен алек бол!Мавляна Жалаладдин Руми -куддиса сиррух-(1207-1273- ж.ж.)
Алла Таала паигамбарларын жана олуя пенделерин ааламга ыраиымдуулуктун жарчылары катары жиберген. Ошондуктан алар элге эч тажабастан, чаалыгып-чарчабастан акыл-насааттарын аитып келген. Алар акыл-насааттарына кулак төшөбөи, жүз үирүгөн пенделер үчүн «Оо, Жараткан Алла! Буларга Өзүң жар болуп, ыраакым эте көр...» деп Жаратканга жалбарышкан.
Сен эсиң барда акыл-эсиңди жыиып, олуялардын сөздөрүнө кулак сал! Кулак салгын да, рухании беипилдикке бөлөн!
Мүмкүнчүлүктү колдон чыгарбаи, утурумдук дүинөнүн азгырыктарынан арылып, өзүн толугу менен Жаратканга арнап, баралына келген пенденин этегин кармагын да, акыр замандын, мынабул бүгүнкү башаламан дүинөнүн миң түркүн бузукулуктарынан арыл!
Олуялардын сөздөрү жанга жан азык тартуулаган мүрөктүн суусу сыяктуу.
Мүмкүнчүлүк колдо турган кезде, андан суусунуң канганча жутуп алгын да, жан дүинөңө жыпар жыты аңкыган түркүн түстүү гүлдөр өсүп чыксын! Жан дүинөң ажарына чыгып, көрккө бөлөнсүн!
Адеп – бул адам баласынын дене-турпатындагы рух сыяктуу. Ырасында, ал олуялардын көөдөн нуру. Эгер шаитандын чырагына маи тамызгың келбесе, адептүү бол!
Адамдык касиетиңди сакта! Шаитанды өлтүрүүчү уу – бул адеп.
Көзүңдү ачкын да, Жараткандын сөзүнө ыиык Куранга баштан-аяк назар сал!
Курандын ар бир аяты адепке чакырат. Ал бизге адептүүлүктү үирөтөт.
Сен мал-мүлкүңдү бергин да, бир адамдын көңүлүн көтөр! Көтөргүн да, көзгө саиса көрүнгүс караңгы көрдө жарык тап...
Жараткандын сүиүктүү олуя пендеси менен бир саамга бирге болуу бир өмүргө тете. Ошондои эле бул дүинөдө бир кыл адамдар бар, алар менен бир жерде болуу, сүилөшүү мындаи турсун, аларды көрбөө, алардан алыс болуу бүтүндөи дүинөдөгү малмүлккө тете.
Мен жан дүинөмө каирылып мындаи дедим: «Элге көрүнүүгө аракет кылба!
Кечиримдүү, боорукер бол! Зыяндуу тикен болбо! Сага эч кимден жамандык келишин каалабасаң, жаман сөз сүилөбө, бирөөнү жамандыкка чакырба, бирөөгө жамандык оилобо, кара ниет болбо! Ар даиым жакшылык иштерге гана умтул!»
#67 08 March 2016 - 10:03
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:52, 07.03.2016] ibragim: Ибрахим Дасукии -куддиса сиррух-(1119-1220-
ж.ж.)
Уулум! Сага аитаар акыл-насаатым ушул: олуялардын дубасын ал! Алардын таалим-тарбиясына кирип, тапшырмаңды толук аткар!
Куранды окуп жаттаганыңа мактанба! .. Өзүңө-өзүң назар сал! Өмүрүң Ыиык Куран менен өтүп жатабы? Же өзүң каалагандаи жашап жатасыңбы?
Уулум! Талаш-тартыштардан, ушак-аиыңдардан, паидасыз сөздөрдөн алыс бол!
Сүкүт чалып, терең оиго чөмүл! Чын ыкласыңдан жазбаи, жакшылык иштер менен алек бол! Напсиңе баш иибе!
Аалым-олуялар менен бирге бол! Бул жолдо сага эң көп жардамы тие турган адамдар мына ошолор болоорун эсиңден чыгарба!
Уулум! Акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) куттуу сүннөтү менен жуурулуша жашашыңа чын жүрөктөн тилектешмин. ..
Сен баатыр болушуң керек. Бир нерсенин көлөкөсүнөн үрккөн коркоктордон болбошуң керек. Кандаидыр бир оор кырдаал сени дароо жерге сулатпашы кажет.
Жараткандын аруу сүиүүсүнө арзууга жанүрө!
Ушактоо үчүн бирөөнү издесең, алгач атаңды же энеңди ушакта! Себеби алар сенин жакшылыгыңды алууга башка адамдарга салыштырмалуу алдаканча татыктуу!
Алла Таала бир күн, бир түндө жетмиш эки жолу пенделеринин жүрөгүнө назар салат. Ошондуктан жүрөгүңдү таза карма! Аны көркүнө чыгар! Анткени ал Жараткан Эгеңдин назары түшчү жаи.
Уулум! Эгерим тигил же бул нерсени «өзүм жасадым» деп оилобо! Эсиңе түиүп ал, орозо кармаганыңда аны сага Алла Таала карматты, намаз окуганыңда аны сага Алла Таала окутту. Такыбаалыктын даражасына жеткен болсоң, ага сени Алла Таала жеткирди, материалдык- рухании тигил же бул иигиликти багындырсаң, аны сага Алла Таала багындырды.
Уулум! Бардык адамдардын жана жиндердин жакшылык иштеринчелик жакшылыктарың болсо дагы, эч качан «мен» деи көрбө! Алла Таала «мен» дегендерге өз учурунда орду толгус касырет тарттырып коиду. Менменсинсең, Жараткан Алланын алдындагы кадыр-баркыңан кетесиң, муну эсиңден чыгара көрбө!
[14:53, 07.03.2016] ibragim: Бахауддин Накшибанд -куддиса сиррух-(1119-1220- ж.ж.)
Биздин жолубуз – Алла Таала көрсөткөн түбөлүк бакыттын жолу. Анткени бул жол акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) сүннөтү менен жуурулуша жашоо, кутман сахабалардан үлгү алуу аркылуу өтөт. Ошондуктан адамдар бул жол аркылуу кыска убакыттын ичинде чоң иигиликтерге жетишет.
Биздин жол – сукбат-дилмаектин жана ыраиымдуулуктун беипил жолу. Кутман сахабалардын сукбат жолу сыяктуу... Жакшылык да, береке да – жамаатта, ал эми жамаат сукбат менен болот. Жалгыздыкка бет алууда элге көрүнүү коркунучу да болушу мүмкүн.
Ал эми элге көрүнүү (мактануу, өзүн жогору сезүү) – бул өзүнчө чоң апаат!
Биздин жолдогулар мынабул үч нерсеге кылдат мамиле жасашы керек:
Биринчиси: Алла Таалага карата адеп. Тагыраак аитканда, алар Жараткандын алдындагы кулчулук милдеттерин аткарышы керек. Алла Тааланын бардык буирукжарлыктарын аткарып, Анын мыизамы менен өмүр кечириши керек. Катардагы сүиүүлөр Алла Таалага болгон аруу сүиүүдөн жогору болбошу зарыл. Жараткан Аллага болгон улуу[14:54, 07.03.2016] ibragim: сүиүү жүрөктүн төрүнөн орун алышы кажет. Жараткан ыроологон жакшылыктарды адал жолдо колдонушу керек.
Экинчиси: Алланын Элчисине (саллаллаху алеихи васаллам) карата адеп. Бул адеп ибадатта болсун, эл менен болгон мамиледе болсун, соодада болсун, аитор, ар качан Паигамбарыбыздан үлгү алуу, дегенди түшүндүрөт.
Үчүнчүсү: муршидке карата адеп.
Жараткан Алланы эстен чыгарып каидыгерлик менен даярдалган тамак-ашта береке болбоит. Себеби ага напси менен шаитан жол ачкан болот. Мындаи тамак-аш жеген адамдын рухании даражасына белгилүү өлчөмдө терс таасирин тиигизет. Жаратканды эстен чыгарбаи жасалган адал тамак-аштарда береке, кут болот. Кээ бир адамдардын жакшылык иштерди жасаи албаи жатышынын себеби тамак-ашынын адал-арамдыгына маани беришпегендиги, күмөндүү нерселерден оолак болушпагандыгы, адамдардын акыукугуна карата жеңил-желпи мамиле жасашкандыгы болууда. Намазды чын ыкластан жан дил менен берилип, көз жаш төгүп окуу адал азыкка жана адал тамак-ашты Жараткан Алланы эстеп зикир кылуу менен бышырып, Анын көрүп тургандыгын эстен чыгарбаи адеп менен жегенге баиланыштуу. Арам азык менен тамактанган адам намаздан эч кандаи ырахат ала албаит.
Ардактуу Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам):
«Намаз – бул мусулман пенденин миражы» (Суютии, Шарху Ибн Маажа, 1, 313) деген сөзүндө чыныгы намаздын даражаларына карата ишарат жасалган. Намазга турган адам «Аллааху акбар!» деп алгачкы такбирди алып жатканда Алла Тааланын чексиз улуулугун, чексиз Кудуретин оилоп, беипил абалда болушу керек.
[14:55, 07.03.2016] ibragim: «Лаа илааха иллаллаах»тын өзөк мааниси жүрөктө Алла Тааладан башка эмне болсо, алардан бирөөнү дагы жалган кудаига аилантып албоодо жатат. Ислам дининин өкүмдөрүн аткаруу, т.а. андагы тыиуу салынган нерселерден алыс болуу, буируктарын аткаруу, арам, күмөндүү нерселерден оолак болуу, мубахтарды зарылчылыкка жараша гана колдонуу – бул толугу менен нур, чексиз бакыт! Ошол эле учурда булардын бардыгы адамды Жараткандын ыраазылыгына жетелеп, Анын сүиүктүү пенделеринин катарына кошот. Олуялык 145 даражага ушул жол аркылуу гана жетүүгө болот. Мындан алыс болгон адамдардын бардыгы мына ушул түбөлүк бакыттын жолунан алыс болгондор. Алар өздөрүнүн түшүнүгүнө жараша өмүр сүрүшөт, Ислам жолуна жеңил-желпи, үстүртөн мамиле жасашат. Болбосо, Жараткан Алланын берекеси ар даиым келүүдө...
٭٭٭ Мавляна Халид Багдадии -куддиса сиррух-(1826-ж. к. ж.)
Сага аитаар кебим, Алла Таалага баш ии! Каисыл жерде болбогун, Алланы эсиңден чыгарба! Эч кимге зыян келтирбе! Аирыкча Каабанын жана Набавии мечитинин жанында адебиңди сакта!
Сени ушактаса да, сен эч кимди ушактаба! Эч кимдин малмүлкүнө кол сала көрбө!
Шариятта уруксат берилген адал нерселерди ал! Аларды жакшылыкка гана колдон!
Мусулман боордошторуң ач отурган кезде, жеке кызыкчылыгыңды оилобо! Эч качан калп аитпа! Эч кимди төмөн көрбө! Эч кимден жогору болгонуңду оилобо! Ибадаттарыңды болгон күч аракетиң менен чын ыкластан аткарууга жанүрө! Напсиңе «Жараткандын алдында кабыл алына турган бир дагы жакшылык иш кылганым жок» деген сөздү кабыл алдыр! Себеби ибадаттардын руху – бул ниет. Ал эми ниет чын ыклас менен гана болот.
Рухании жактан сенден жогору турган адамдарга ыклас абадаи зарыл. Сенин ага болгон муктаждыгың алардын муктаждыгынан да жогору. Чын ыклас сага абадан да, суудан да[14:56, 07.03.2016] ibragim: зарыл. Алла Таалага ант болсун! Энем мени төрөгөн күндөн тарта бүгүнкү күнгө чеиин Алла Тааланын алдында кабыл алынып, эсеби суралбаи турган бир дагы жакшылык иш кылганыма ишенбеим.
٭٭٭ Муса Топбаш -куддиса сиррух-(1918-1999- ж.ж.)
Мусулман пенденин жан дүинөсү иш-аракеттеринен, жүрүмтурумунан көрүнөт.
Мусулмандын эң негизги өзгөчөлүктөрүнөн аирымдары мынабулар: кичи пеиил, сылык болушу, өмүрдүн утурумдугун билип, аны ысырап кылбашы, Алла Тааланын пенделерин жакшы көрүшү, алар менен жылуу мамиледе болушу, боордошунун аиыбын жашырышы, адал-арамга өзгөчө көңүл бөлүшү, адамгерчиликтүү болушу, адилеттүү болушу ж.б.
Жараткан Алланын ыраазылыгын табуу үчүн таңкы намаздарыбызды калтырбаилы, зикир, дуба кылалы... Алгач атаэнелерибиздин, бала-бакыраларыбыздын, үи-бүлөбүздүн кызматын кылалы... Дүинөнүн аркасынан жүргөндөр менен болгон ымалабызга кылдат мамиле жасап, такыбаалар менен бирге болууга аракет кылалы... Ошондои эле туугандарыбызга, муктаж кембагал адамдарга колдон келген жардамыбызды аябаилы...
Ката иштер, жаңылыштыктар, күнөөлөр зикирден каидыгер болгон кезибизде жүзөгө ашат. Зикирдин даамын татып жүргөндөр дүинөлүк каигы-муңга батпаит. Ар качан беипил абалда болушат. Бүтүндөи жандуу-жансызга жылуу мамиледе болушат. Жараткан Алла Таала Өзүн сүигөн пендесин сүиүү даирасына каалгытат.
Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам):
[14:56, 07.03.2016] ibragim: «Бир жамаатка кызмат кылган адам (соопко ээ болуу жагынан) алардын эң алдында турат» деис т (Даис ламиис , Муснад, 2, 324).
Кээ бир адамдар көп ибадат кылышса да, Жараткан Алланын «Саттаарул- уис ууб» б.а., «аис ыптарды Жашыруучу, кемчиликтерди кечирүүчү» деген сыпатынан эч кандаис насип ала албагандаис сезилет. Ошондуктан алар ибадаттарын талап кылынгандаис толук аткара алышпаис т. Кечиримдүү болуу, бирөөнүн аис ыбын жашыруу адамдык эң биис ик асыл сапаттардын катарынан орун алат. Алла Таала биздин сан жеткис ката иштерибизди, күнөөлөрүбүздү жаап, кечиргендеис , биз дагы кечиримдүү болушубуз керек. Алла Тааланын сүис үүсүнө ээ болгон адамдар кечиримдүү болууну жакшы билишет.
Бул дүис нөнүн миң бир түрлүү азгырыктарынан арылып, Жараткан Алла Таала менен бирге болуу – бул чыныгы эрдик. Мына ушунун өзү Жараткан Алла Тааланын өзүнчө белеги. Кулчулук озуис пабызды толук орундата алсак, утурумдук бул дүис нөнүн келип-кетүүчү «оюнчуктарына» алданбаис быз.
Жараткан Алланын эң чоң жакшылыктарынын бири – бул пендесине алсыздыгын билдириши болуп эсептелет. Менин ушул руханиис жолдон тапкан, балким, эң чоң жакшылыгым – өз кемчиликтеримди көргөндүгүм болду. Жараткан Алланын алдында жасаган күнөө иштеримди аңдадым. Ошентип эч кимдин кемчиликмүчүлүштүктөрүн көрүп, алар менен алпурушууга күчүм калган жок.
Мына ушунун бардыгы үчүн Жараткан Аллага чексиз шүгүр келтирем! ..
[14:57, 07.03.2016] ibragim: Оо, Жараткан Алла! Олуя пенделериңдин көөдөнүндө оргуштап, ашыпташкан жалгыз Өзүңө болгон аруу сүиАүүлөрүнөн бизге да насип буюра көр...
Алардын акыл-насааттарына кулак төшөп, сабак алышыбызды насип кыла көр...
ОомииАин...
Уулум! Сага аитаар акыл-насаатым ушул: олуялардын дубасын ал! Алардын таалим-тарбиясына кирип, тапшырмаңды толук аткар!
Куранды окуп жаттаганыңа мактанба! .. Өзүңө-өзүң назар сал! Өмүрүң Ыиык Куран менен өтүп жатабы? Же өзүң каалагандаи жашап жатасыңбы?
Уулум! Талаш-тартыштардан, ушак-аиыңдардан, паидасыз сөздөрдөн алыс бол!
Сүкүт чалып, терең оиго чөмүл! Чын ыкласыңдан жазбаи, жакшылык иштер менен алек бол! Напсиңе баш иибе!
Аалым-олуялар менен бирге бол! Бул жолдо сага эң көп жардамы тие турган адамдар мына ошолор болоорун эсиңден чыгарба!
Уулум! Акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) куттуу сүннөтү менен жуурулуша жашашыңа чын жүрөктөн тилектешмин. ..
Сен баатыр болушуң керек. Бир нерсенин көлөкөсүнөн үрккөн коркоктордон болбошуң керек. Кандаидыр бир оор кырдаал сени дароо жерге сулатпашы кажет.
Жараткандын аруу сүиүүсүнө арзууга жанүрө!
Ушактоо үчүн бирөөнү издесең, алгач атаңды же энеңди ушакта! Себеби алар сенин жакшылыгыңды алууга башка адамдарга салыштырмалуу алдаканча татыктуу!
Алла Таала бир күн, бир түндө жетмиш эки жолу пенделеринин жүрөгүнө назар салат. Ошондуктан жүрөгүңдү таза карма! Аны көркүнө чыгар! Анткени ал Жараткан Эгеңдин назары түшчү жаи.
Уулум! Эгерим тигил же бул нерсени «өзүм жасадым» деп оилобо! Эсиңе түиүп ал, орозо кармаганыңда аны сага Алла Таала карматты, намаз окуганыңда аны сага Алла Таала окутту. Такыбаалыктын даражасына жеткен болсоң, ага сени Алла Таала жеткирди, материалдык- рухании тигил же бул иигиликти багындырсаң, аны сага Алла Таала багындырды.
Уулум! Бардык адамдардын жана жиндердин жакшылык иштеринчелик жакшылыктарың болсо дагы, эч качан «мен» деи көрбө! Алла Таала «мен» дегендерге өз учурунда орду толгус касырет тарттырып коиду. Менменсинсең, Жараткан Алланын алдындагы кадыр-баркыңан кетесиң, муну эсиңден чыгара көрбө!
[14:53, 07.03.2016] ibragim: Бахауддин Накшибанд -куддиса сиррух-(1119-1220- ж.ж.)
Биздин жолубуз – Алла Таала көрсөткөн түбөлүк бакыттын жолу. Анткени бул жол акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) сүннөтү менен жуурулуша жашоо, кутман сахабалардан үлгү алуу аркылуу өтөт. Ошондуктан адамдар бул жол аркылуу кыска убакыттын ичинде чоң иигиликтерге жетишет.
Биздин жол – сукбат-дилмаектин жана ыраиымдуулуктун беипил жолу. Кутман сахабалардын сукбат жолу сыяктуу... Жакшылык да, береке да – жамаатта, ал эми жамаат сукбат менен болот. Жалгыздыкка бет алууда элге көрүнүү коркунучу да болушу мүмкүн.
Ал эми элге көрүнүү (мактануу, өзүн жогору сезүү) – бул өзүнчө чоң апаат!
Биздин жолдогулар мынабул үч нерсеге кылдат мамиле жасашы керек:
Биринчиси: Алла Таалага карата адеп. Тагыраак аитканда, алар Жараткандын алдындагы кулчулук милдеттерин аткарышы керек. Алла Тааланын бардык буирукжарлыктарын аткарып, Анын мыизамы менен өмүр кечириши керек. Катардагы сүиүүлөр Алла Таалага болгон аруу сүиүүдөн жогору болбошу зарыл. Жараткан Аллага болгон улуу[14:54, 07.03.2016] ibragim: сүиүү жүрөктүн төрүнөн орун алышы кажет. Жараткан ыроологон жакшылыктарды адал жолдо колдонушу керек.
Экинчиси: Алланын Элчисине (саллаллаху алеихи васаллам) карата адеп. Бул адеп ибадатта болсун, эл менен болгон мамиледе болсун, соодада болсун, аитор, ар качан Паигамбарыбыздан үлгү алуу, дегенди түшүндүрөт.
Үчүнчүсү: муршидке карата адеп.
Жараткан Алланы эстен чыгарып каидыгерлик менен даярдалган тамак-ашта береке болбоит. Себеби ага напси менен шаитан жол ачкан болот. Мындаи тамак-аш жеген адамдын рухании даражасына белгилүү өлчөмдө терс таасирин тиигизет. Жаратканды эстен чыгарбаи жасалган адал тамак-аштарда береке, кут болот. Кээ бир адамдардын жакшылык иштерди жасаи албаи жатышынын себеби тамак-ашынын адал-арамдыгына маани беришпегендиги, күмөндүү нерселерден оолак болушпагандыгы, адамдардын акыукугуна карата жеңил-желпи мамиле жасашкандыгы болууда. Намазды чын ыкластан жан дил менен берилип, көз жаш төгүп окуу адал азыкка жана адал тамак-ашты Жараткан Алланы эстеп зикир кылуу менен бышырып, Анын көрүп тургандыгын эстен чыгарбаи адеп менен жегенге баиланыштуу. Арам азык менен тамактанган адам намаздан эч кандаи ырахат ала албаит.
Ардактуу Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам):
«Намаз – бул мусулман пенденин миражы» (Суютии, Шарху Ибн Маажа, 1, 313) деген сөзүндө чыныгы намаздын даражаларына карата ишарат жасалган. Намазга турган адам «Аллааху акбар!» деп алгачкы такбирди алып жатканда Алла Тааланын чексиз улуулугун, чексиз Кудуретин оилоп, беипил абалда болушу керек.
[14:55, 07.03.2016] ibragim: «Лаа илааха иллаллаах»тын өзөк мааниси жүрөктө Алла Тааладан башка эмне болсо, алардан бирөөнү дагы жалган кудаига аилантып албоодо жатат. Ислам дининин өкүмдөрүн аткаруу, т.а. андагы тыиуу салынган нерселерден алыс болуу, буируктарын аткаруу, арам, күмөндүү нерселерден оолак болуу, мубахтарды зарылчылыкка жараша гана колдонуу – бул толугу менен нур, чексиз бакыт! Ошол эле учурда булардын бардыгы адамды Жараткандын ыраазылыгына жетелеп, Анын сүиүктүү пенделеринин катарына кошот. Олуялык 145 даражага ушул жол аркылуу гана жетүүгө болот. Мындан алыс болгон адамдардын бардыгы мына ушул түбөлүк бакыттын жолунан алыс болгондор. Алар өздөрүнүн түшүнүгүнө жараша өмүр сүрүшөт, Ислам жолуна жеңил-желпи, үстүртөн мамиле жасашат. Болбосо, Жараткан Алланын берекеси ар даиым келүүдө...
٭٭٭ Мавляна Халид Багдадии -куддиса сиррух-(1826-ж. к. ж.)
Сага аитаар кебим, Алла Таалага баш ии! Каисыл жерде болбогун, Алланы эсиңден чыгарба! Эч кимге зыян келтирбе! Аирыкча Каабанын жана Набавии мечитинин жанында адебиңди сакта!
Сени ушактаса да, сен эч кимди ушактаба! Эч кимдин малмүлкүнө кол сала көрбө!
Шариятта уруксат берилген адал нерселерди ал! Аларды жакшылыкка гана колдон!
Мусулман боордошторуң ач отурган кезде, жеке кызыкчылыгыңды оилобо! Эч качан калп аитпа! Эч кимди төмөн көрбө! Эч кимден жогору болгонуңду оилобо! Ибадаттарыңды болгон күч аракетиң менен чын ыкластан аткарууга жанүрө! Напсиңе «Жараткандын алдында кабыл алына турган бир дагы жакшылык иш кылганым жок» деген сөздү кабыл алдыр! Себеби ибадаттардын руху – бул ниет. Ал эми ниет чын ыклас менен гана болот.
Рухании жактан сенден жогору турган адамдарга ыклас абадаи зарыл. Сенин ага болгон муктаждыгың алардын муктаждыгынан да жогору. Чын ыклас сага абадан да, суудан да[14:56, 07.03.2016] ibragim: зарыл. Алла Таалага ант болсун! Энем мени төрөгөн күндөн тарта бүгүнкү күнгө чеиин Алла Тааланын алдында кабыл алынып, эсеби суралбаи турган бир дагы жакшылык иш кылганыма ишенбеим.
٭٭٭ Муса Топбаш -куддиса сиррух-(1918-1999- ж.ж.)
Мусулман пенденин жан дүинөсү иш-аракеттеринен, жүрүмтурумунан көрүнөт.
Мусулмандын эң негизги өзгөчөлүктөрүнөн аирымдары мынабулар: кичи пеиил, сылык болушу, өмүрдүн утурумдугун билип, аны ысырап кылбашы, Алла Тааланын пенделерин жакшы көрүшү, алар менен жылуу мамиледе болушу, боордошунун аиыбын жашырышы, адал-арамга өзгөчө көңүл бөлүшү, адамгерчиликтүү болушу, адилеттүү болушу ж.б.
Жараткан Алланын ыраазылыгын табуу үчүн таңкы намаздарыбызды калтырбаилы, зикир, дуба кылалы... Алгач атаэнелерибиздин, бала-бакыраларыбыздын, үи-бүлөбүздүн кызматын кылалы... Дүинөнүн аркасынан жүргөндөр менен болгон ымалабызга кылдат мамиле жасап, такыбаалар менен бирге болууга аракет кылалы... Ошондои эле туугандарыбызга, муктаж кембагал адамдарга колдон келген жардамыбызды аябаилы...
Ката иштер, жаңылыштыктар, күнөөлөр зикирден каидыгер болгон кезибизде жүзөгө ашат. Зикирдин даамын татып жүргөндөр дүинөлүк каигы-муңга батпаит. Ар качан беипил абалда болушат. Бүтүндөи жандуу-жансызга жылуу мамиледе болушат. Жараткан Алла Таала Өзүн сүигөн пендесин сүиүү даирасына каалгытат.
Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам):
[14:56, 07.03.2016] ibragim: «Бир жамаатка кызмат кылган адам (соопко ээ болуу жагынан) алардын эң алдында турат» деис т (Даис ламиис , Муснад, 2, 324).
Кээ бир адамдар көп ибадат кылышса да, Жараткан Алланын «Саттаарул- уис ууб» б.а., «аис ыптарды Жашыруучу, кемчиликтерди кечирүүчү» деген сыпатынан эч кандаис насип ала албагандаис сезилет. Ошондуктан алар ибадаттарын талап кылынгандаис толук аткара алышпаис т. Кечиримдүү болуу, бирөөнүн аис ыбын жашыруу адамдык эң биис ик асыл сапаттардын катарынан орун алат. Алла Таала биздин сан жеткис ката иштерибизди, күнөөлөрүбүздү жаап, кечиргендеис , биз дагы кечиримдүү болушубуз керек. Алла Тааланын сүис үүсүнө ээ болгон адамдар кечиримдүү болууну жакшы билишет.
Бул дүис нөнүн миң бир түрлүү азгырыктарынан арылып, Жараткан Алла Таала менен бирге болуу – бул чыныгы эрдик. Мына ушунун өзү Жараткан Алла Тааланын өзүнчө белеги. Кулчулук озуис пабызды толук орундата алсак, утурумдук бул дүис нөнүн келип-кетүүчү «оюнчуктарына» алданбаис быз.
Жараткан Алланын эң чоң жакшылыктарынын бири – бул пендесине алсыздыгын билдириши болуп эсептелет. Менин ушул руханиис жолдон тапкан, балким, эң чоң жакшылыгым – өз кемчиликтеримди көргөндүгүм болду. Жараткан Алланын алдында жасаган күнөө иштеримди аңдадым. Ошентип эч кимдин кемчиликмүчүлүштүктөрүн көрүп, алар менен алпурушууга күчүм калган жок.
Мына ушунун бардыгы үчүн Жараткан Аллага чексиз шүгүр келтирем! ..
[14:57, 07.03.2016] ibragim: Оо, Жараткан Алла! Олуя пенделериңдин көөдөнүндө оргуштап, ашыпташкан жалгыз Өзүңө болгон аруу сүиАүүлөрүнөн бизге да насип буюра көр...
Алардын акыл-насааттарына кулак төшөп, сабак алышыбызды насип кыла көр...
ОомииАин...
#68 09 March 2016 - 09:53
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:27, 08.03.2016] ibragim: АЛТЫНЧЫ БӨЛҮМ ОМОКТУУ ОКУЯЛАР
Буга чеис ин жогоруда да маалымдалгандаис , тасаввуф сөздөн мурун кыис мыларакетке, б.а., адамдык асыл сапаттарды өөрчүтүпөстүрүүгө басым жасаган илим болгондуктан, бул жолдун жолбашчылары саналган акыркы Паис гамбар баш болгон аалым-олуялардын жан дүис нөсүнөн ашып-ташкан жандуу мисалдардын ар бири биз үчүн өзүнчө үлгү. Илгертеден бери эл оозунда аис тылып келе жаткан ошол инсандардын ибараттуу окуялары көөдөндөгү ыис манды бекемдеп, адамдык асыл сапаттарды жандандырып, Жаратканга болгон аруу сүис үү булагын оргуштаткан жана мээримдүүлүк, кечиримдүүлүк, боорукерлик сыяктуу аруу сезимдерди баралына келтирген оң таасири менен көптөгөн адамдардын адал жолго түшүшүнө опол тоодоис салымын кошкондугу талашсыз чындык. Жараткан Алла Таала Ыис ык Куранда мисал келтирген окуяларды жер бетинде өтүп жаткан жашоонун өзүнөн эле алуу менен алардын адам баласына таасирлүү да, жугумдуу да боло тургандыгына, адамдын бышып-жетилип, баралына келишинде өзгөчө рол оис ноис тургандыгына ишарат жасап, бизге сабак берген. Биз дагы Жараткан Алланын мына ушул ыкмасына таянып, китептин бул бөлүмүндө Жараткандын адал жолу үчүн, Ислам дини үчүн күис үп-жанган, Ыис ык Куран менен, Алланын сүис үктүү Элчисинин (саллаллаху алеис хи васаллам) куттуу сүннөтү менен жуурулуша жашоого жанүрөгөн алсыз пенделердин окуяларына орун берүүнү эп көрдүк. Ошону менен бирге окуялардын өзөк маани-маңызы багытында да тиешелүү маалыматтарды кыска жана нуска түрдө берүүгө аракет кылдык.
[14:28, 08.03.2016] ibragim: Ч ыныгы илим
Сами мырза Стамбул шаарындагы Дарул-Фунуун университетинин укук факультетин жаңы гана бүтүргөн кези эле. Сами ошол күндөрдүн биринде бир олуя пендеге жолугуп калат. Баарлашуу учурунда олуя Саминин ниетинин калыстыгын, ыкласынын аруулугун жактырып:
- Уулум, ырас, алган бул илимиң дагы жакшы. Бирок сен негизги илимди алганга аракет кыл! Сени «ирфан» мектебине тапшырталы. Ал жерден жанга азык болчу илимдерди ал, акыреттин сырларын үирөн! Ал мектепте кандаи сабактар болоорун, эмнени үирөтөөрүн биле албаим. Бирок бул мектеп жөнүндө бир эле нерсени билем, ал жерде бериле турган илимдин биринчи сабагы эч кимдин көңүлүн оорутпоо менен башталып, акыркы сабагы эч кимден көңүл оорутпоо менен аяктаит – деп табышмактуу сунушун аиткан экен.
Сөз оролу
Ырас, бирөөнүн көңүлүн оорутпоо белгилүү деңгээлде жеңилирээк. Ал эми тигил же бул адамдын акаараты үчүн, же тиигизген зыяны үчүн көңүл оорутпоо – бул өтө оор иш. Бул нерсе адамдын рухании абалына баиланыштуу. Эч кимден көңүл оорутпоо бул утурумдук дүинөнүн тургундары жактан келип, «жүрөккө саиылган ар түрлүү уу октордун» таасирсиз калышы, дегенди түшүндүрөт. Ууга чыланган мындаи октордун таасирсиз калышы – напсинин теске салынышына, жүрөктүн миң бир түрлүү[14:29, 08.03.2016] ibragim: ыпластыктардан арылышына, т.а., адамдын рухании тарбиядан алган насибине баиланыштуу болот. Ардактуу Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) учурунда «Таиф» деген жерде каапырлардын акаарат сөздөрүн угуп ташбараңга алынган кезде Жараткандын буиругу менен дароо жетип келген периштелер:
«Эи, Алланын Элчиси! Мынабул эки тоону бириктирип, бул элди жер менен жексен кылып, жердин кургуиуна житирип жиберели, каалаисыңбы? !» деген эле.
Анда ааламга ыраиымдуулуктун паигамбары катары жөнөтүлгөн ардактуу Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) периштелердин сунушун кабыл албаи, Жараткан Алла Таалага алакан жая, алардын адал жолго түшүшү үчүн дуба кылган (Бухарии, Бадул-халк, 7; Муслим, Жихад, 111).
Акыркы Паигамбардын жолун жан дили менен жолдоп, Жараткан Алланын сүиүүсүнө күиүп-жанган Халлаж Мансур дагы кезинде таш бараңга алынып жаткан учурда:
«Оо, Жараткан Алла! Булар эмне кылып жаткандыгын билишпеит. Менден мурун аларды кечире көр...» деп Жаратканга жалбарган.
Бул чыныгы илим менен алына турган, тагыраак аитканда, рухании тарбиянын натыижасында жете турган «калбу салимге» (таза жүрөккө, аруу жан дүинөгө) тиешелүү абал.
Абул-Касым ал-Хаким аруу жан дүинөнүн өзгөчөлүктөрүн сураган адамдарга төмөнкүчө жооп берген:
«Аруу жан дүинөнүн үч өзгөчөлүгү бар:
Биринчиси: эч кимдин жүрөгүн оорутпаит.
Экинчиси: эч кимден көңүл оорутпаит.
Үчүнчүсү: жакшылыкты жалгыз Жараткан Алланын ыраазылыгы үчүн гана жасап, анын акыбетин күтпөит.
Ырас, мусулман пенде Жараткан Кудуреттин алдына эч кимге зыян бербөө, жүрөгүн Жаратканга гана арнап, эч кимден көңүл оорутпоо аркылуу, ошондои эле жасаган жакшылык иштеринен кандаидыр бир дүинөлүк кызыкчылык күтпөө аркылуу жарык жүз менен бара алат»
[14:30, 08.03.2016] ibragim: нен бара алат» ٭٭٭ Р ухании тарбиядагы ыкма
Шах Накшибанд олуя бул багытта мындаи деген:
«Биз шакиртти абалына жараша тарбиялаибыз. Кээ бирине «жазб», кээ бирине «сулуук» жолун тандаибыз. Сукбаттарыбызга келгендердин кээ биринин көөдөнүндө боорукерлик, сүиүү сезими жогору, кээ биринде төмөн, кээ биринде дүинөлүк азгырыктардын аиынан такыр соолуп калган. Мына ушундаи шартта биздин бул жердеги милдетибиз – болгону напсинин ошол азгырыктарын тазалап, жан дүинөнү ыиман булагы менен сугарып, көркүнө чыгаруу гана!
Зикир маселесине келсек, ал бир адамдын колуна ширенке карматып коиуу сыяктуу.
Мындан кииинки иш, тагыраак аитканда, бул ширенке менен Жаратканга бапестелген аруу сүиүүнүн чырагын тамызуу – шакирттин иши».
Кептин төркүнү:
Дененин ар түрдүү илдеттери болуп, алардын ар биринин өзүнө тиешелүү дарысы бар. Анын сыңарындаи, рух дагы ар кандаи илдеттерге чалдыгып, ошого жараша дарыланууга муктаж. Бул өңүттөн, олуя пенделер өздөрүнө көрүнгөнү келген адамдаргатиешелүү рухии «дары-дармектерди» сунуш кылышат. Кээ бирине Ибрахим бин Адхамга аитылгандаи:
«Таажыңды, тактыңды ташта!» деген сунушун аитса, кээ бирине Фатих Султан Мехмет Ханга аитылгандаи:
«Эгер бул милдеттен (эл башкаруучулуктан) баш тартсаң, жана бул ишке сенден дагы татыктуу адам келбесе, анда анын жоопкерчилиги сенин моинуңда болот!» деген сунуштарын аитышат.
Алар кээ бирин суу менен, кээ бирин от менен сынаит. Ошондуктан беитапканага каирылган оорулуу адам аиыгып кетиши үчүн дарыгердин сөзүнө кулак төшөп, аиткан дарыларын алып, аларды анын көрсөтмөсү боюнча ичүүгө кандаи аракет кылса, рухании илдеттерге чалдыккан адам да дал ошондои аракет кылышы кажет. Ырасында дененин илдети, рухтун илдетине салыштырмалуу алдаканча жеңил болот. Себеби дене илдетин дарылоодо кеткен кемчилик бул дүинөгө гана тиешелүү зыян алып келсе, ал эми рухту дарылоодогу кемчилик адамды түбөлүк бактысынан ажыратып коиушу мүмкүн.
Буга чеис ин жогоруда да маалымдалгандаис , тасаввуф сөздөн мурун кыис мыларакетке, б.а., адамдык асыл сапаттарды өөрчүтүпөстүрүүгө басым жасаган илим болгондуктан, бул жолдун жолбашчылары саналган акыркы Паис гамбар баш болгон аалым-олуялардын жан дүис нөсүнөн ашып-ташкан жандуу мисалдардын ар бири биз үчүн өзүнчө үлгү. Илгертеден бери эл оозунда аис тылып келе жаткан ошол инсандардын ибараттуу окуялары көөдөндөгү ыис манды бекемдеп, адамдык асыл сапаттарды жандандырып, Жаратканга болгон аруу сүис үү булагын оргуштаткан жана мээримдүүлүк, кечиримдүүлүк, боорукерлик сыяктуу аруу сезимдерди баралына келтирген оң таасири менен көптөгөн адамдардын адал жолго түшүшүнө опол тоодоис салымын кошкондугу талашсыз чындык. Жараткан Алла Таала Ыис ык Куранда мисал келтирген окуяларды жер бетинде өтүп жаткан жашоонун өзүнөн эле алуу менен алардын адам баласына таасирлүү да, жугумдуу да боло тургандыгына, адамдын бышып-жетилип, баралына келишинде өзгөчө рол оис ноис тургандыгына ишарат жасап, бизге сабак берген. Биз дагы Жараткан Алланын мына ушул ыкмасына таянып, китептин бул бөлүмүндө Жараткандын адал жолу үчүн, Ислам дини үчүн күис үп-жанган, Ыис ык Куран менен, Алланын сүис үктүү Элчисинин (саллаллаху алеис хи васаллам) куттуу сүннөтү менен жуурулуша жашоого жанүрөгөн алсыз пенделердин окуяларына орун берүүнү эп көрдүк. Ошону менен бирге окуялардын өзөк маани-маңызы багытында да тиешелүү маалыматтарды кыска жана нуска түрдө берүүгө аракет кылдык.
[14:28, 08.03.2016] ibragim: Ч ыныгы илим
Сами мырза Стамбул шаарындагы Дарул-Фунуун университетинин укук факультетин жаңы гана бүтүргөн кези эле. Сами ошол күндөрдүн биринде бир олуя пендеге жолугуп калат. Баарлашуу учурунда олуя Саминин ниетинин калыстыгын, ыкласынын аруулугун жактырып:
- Уулум, ырас, алган бул илимиң дагы жакшы. Бирок сен негизги илимди алганга аракет кыл! Сени «ирфан» мектебине тапшырталы. Ал жерден жанга азык болчу илимдерди ал, акыреттин сырларын үирөн! Ал мектепте кандаи сабактар болоорун, эмнени үирөтөөрүн биле албаим. Бирок бул мектеп жөнүндө бир эле нерсени билем, ал жерде бериле турган илимдин биринчи сабагы эч кимдин көңүлүн оорутпоо менен башталып, акыркы сабагы эч кимден көңүл оорутпоо менен аяктаит – деп табышмактуу сунушун аиткан экен.
Сөз оролу
Ырас, бирөөнүн көңүлүн оорутпоо белгилүү деңгээлде жеңилирээк. Ал эми тигил же бул адамдын акаараты үчүн, же тиигизген зыяны үчүн көңүл оорутпоо – бул өтө оор иш. Бул нерсе адамдын рухании абалына баиланыштуу. Эч кимден көңүл оорутпоо бул утурумдук дүинөнүн тургундары жактан келип, «жүрөккө саиылган ар түрлүү уу октордун» таасирсиз калышы, дегенди түшүндүрөт. Ууга чыланган мындаи октордун таасирсиз калышы – напсинин теске салынышына, жүрөктүн миң бир түрлүү[14:29, 08.03.2016] ibragim: ыпластыктардан арылышына, т.а., адамдын рухании тарбиядан алган насибине баиланыштуу болот. Ардактуу Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) учурунда «Таиф» деген жерде каапырлардын акаарат сөздөрүн угуп ташбараңга алынган кезде Жараткандын буиругу менен дароо жетип келген периштелер:
«Эи, Алланын Элчиси! Мынабул эки тоону бириктирип, бул элди жер менен жексен кылып, жердин кургуиуна житирип жиберели, каалаисыңбы? !» деген эле.
Анда ааламга ыраиымдуулуктун паигамбары катары жөнөтүлгөн ардактуу Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) периштелердин сунушун кабыл албаи, Жараткан Алла Таалага алакан жая, алардын адал жолго түшүшү үчүн дуба кылган (Бухарии, Бадул-халк, 7; Муслим, Жихад, 111).
Акыркы Паигамбардын жолун жан дили менен жолдоп, Жараткан Алланын сүиүүсүнө күиүп-жанган Халлаж Мансур дагы кезинде таш бараңга алынып жаткан учурда:
«Оо, Жараткан Алла! Булар эмне кылып жаткандыгын билишпеит. Менден мурун аларды кечире көр...» деп Жаратканга жалбарган.
Бул чыныгы илим менен алына турган, тагыраак аитканда, рухании тарбиянын натыижасында жете турган «калбу салимге» (таза жүрөккө, аруу жан дүинөгө) тиешелүү абал.
Абул-Касым ал-Хаким аруу жан дүинөнүн өзгөчөлүктөрүн сураган адамдарга төмөнкүчө жооп берген:
«Аруу жан дүинөнүн үч өзгөчөлүгү бар:
Биринчиси: эч кимдин жүрөгүн оорутпаит.
Экинчиси: эч кимден көңүл оорутпаит.
Үчүнчүсү: жакшылыкты жалгыз Жараткан Алланын ыраазылыгы үчүн гана жасап, анын акыбетин күтпөит.
Ырас, мусулман пенде Жараткан Кудуреттин алдына эч кимге зыян бербөө, жүрөгүн Жаратканга гана арнап, эч кимден көңүл оорутпоо аркылуу, ошондои эле жасаган жакшылык иштеринен кандаидыр бир дүинөлүк кызыкчылык күтпөө аркылуу жарык жүз менен бара алат»
[14:30, 08.03.2016] ibragim: нен бара алат» ٭٭٭ Р ухании тарбиядагы ыкма
Шах Накшибанд олуя бул багытта мындаи деген:
«Биз шакиртти абалына жараша тарбиялаибыз. Кээ бирине «жазб», кээ бирине «сулуук» жолун тандаибыз. Сукбаттарыбызга келгендердин кээ биринин көөдөнүндө боорукерлик, сүиүү сезими жогору, кээ биринде төмөн, кээ биринде дүинөлүк азгырыктардын аиынан такыр соолуп калган. Мына ушундаи шартта биздин бул жердеги милдетибиз – болгону напсинин ошол азгырыктарын тазалап, жан дүинөнү ыиман булагы менен сугарып, көркүнө чыгаруу гана!
Зикир маселесине келсек, ал бир адамдын колуна ширенке карматып коиуу сыяктуу.
Мындан кииинки иш, тагыраак аитканда, бул ширенке менен Жаратканга бапестелген аруу сүиүүнүн чырагын тамызуу – шакирттин иши».
Кептин төркүнү:
Дененин ар түрдүү илдеттери болуп, алардын ар биринин өзүнө тиешелүү дарысы бар. Анын сыңарындаи, рух дагы ар кандаи илдеттерге чалдыгып, ошого жараша дарыланууга муктаж. Бул өңүттөн, олуя пенделер өздөрүнө көрүнгөнү келген адамдаргатиешелүү рухии «дары-дармектерди» сунуш кылышат. Кээ бирине Ибрахим бин Адхамга аитылгандаи:
«Таажыңды, тактыңды ташта!» деген сунушун аитса, кээ бирине Фатих Султан Мехмет Ханга аитылгандаи:
«Эгер бул милдеттен (эл башкаруучулуктан) баш тартсаң, жана бул ишке сенден дагы татыктуу адам келбесе, анда анын жоопкерчилиги сенин моинуңда болот!» деген сунуштарын аитышат.
Алар кээ бирин суу менен, кээ бирин от менен сынаит. Ошондуктан беитапканага каирылган оорулуу адам аиыгып кетиши үчүн дарыгердин сөзүнө кулак төшөп, аиткан дарыларын алып, аларды анын көрсөтмөсү боюнча ичүүгө кандаи аракет кылса, рухании илдеттерге чалдыккан адам да дал ошондои аракет кылышы кажет. Ырасында дененин илдети, рухтун илдетине салыштырмалуу алдаканча жеңил болот. Себеби дене илдетин дарылоодо кеткен кемчилик бул дүинөгө гана тиешелүү зыян алып келсе, ал эми рухту дарылоодогу кемчилик адамды түбөлүк бактысынан ажыратып коиушу мүмкүн.
#69 11 March 2016 - 11:16
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:54, 09.03.2016] ibragim: И брахим бин Адхамдын окуясы
Ибрахим бин Адхам учурунда «Балх» деген жерди башкарып, баилык-биилигин жанынан артык көргөн адам болгон. Аны ушул дартынан арылтып, акырети үчүн кам көрүшүнө жардам берүүгө аракет кылган аалым-олуялар акыл-насаатын аита жүрүшкөн.
Ибрахим аларга көп деле кулак төшөи берчү эмес. Жазма булактарда мына ошол күндөрдүн биринде болгон мынабул окуя баяндалат:
Түн. Теребел кулак-мурун кескендеи тынч. Түн каадасындаи күңүрт, туңгуюк.
Ибрахим бин Адхам тактысында отуруп уктап кетет. Бир кезде кансараидын үстүндө бир топ адам жүргөндөи кымкуут добуш чыгат. Ибрахим ордунан обдула туруп, бурканшаркан түшүп:
- Ким бул? Түн ортосунда ким жүрөт бул жерде? деп бакырат. Эч камырабаган жооп келет: Жоголгон төөбүздү издеп жүрөбүз? Ибрахим жаны кашаиып:
- Сараидын үстүндө каяктагы төө, акмактар?! деп аикырат.
Анда бул жолку жооп маанилүү да, сырлуу да эле:
- Эи, Ибрахим бин Адхам! Сараидын үстүнөн төө издөө барып турган наадандык экенин билип туруп, үстүңдөгү кымкап тон, башыңдагы таажы, олтурган тактың менен Жараткандын ыраазылыгын издеп табуу мүмкүн эместигин дале билбеисиңби? !
Ибрахим бин Адхамга бул сөздөн абдан таасирленет. Бирок убакыттын өтүшү менен бул сөздөрдүн да таасири кетип, эч кандаи деле өзгөрүү болбоит.
Ошентип биринин артынан бири чубап өтүп жаткан күндөрдүн биринде Ибрахим бин Адхам нөөкөрлөрү менен бирге жеирен атып келүүгө ууга чыгышат. Жеирендер көп жүрчү жерге барган соң жанындагы нөөкөрлөрүнөн бөлүнүп, өзүнчө жолго түшөт. Экижагын каранып, жеирендерди үркүтүп жибербеиин деп, бутунун учу менен дабыш чыгарбаи акырын басып бараткан кезде капыстан эле кулагына «Оигон!» деген үн жаңырат. Жөн эле кулагына угулуп кеткенин оилоп, буга анчеиин деле маани бербеи жолун улаит. Бир аздан кииин ошол эле үн дагы бир ирет каиталанат, андан кииин дагы бир жолу... Андан соң «Өлүм оиготконго чеиин өзүң оигон!» деген сөздөр ар тараптан жаңыра баштаит.
Ибрахим эки жагын каранып элеңдеп жүрөгү түшөт. Дал ошол учурда өзүнөн анча алыс эмес жерде оттоп жүргөн бир жеиренге кез келет. Бир аз мурун уккан сөздөрдү унута
[14:54, 09.03.2016] ibragim: салып, саадагынан огун алып чыгып, окту жаасына кылдат тагып, мына эми атаиын деп турган кезде, маңдаиындагы жеирен (Жараткандын буиругу менен) тилге келет:
- Эи, Ибрахим! Чексиз Мээримдүү Жараткан Алла сени мага кол салсын деп жаратты беле?!
Анда Ибрахим бин Адхам алдындагы макулуктун сүилөп жатканына ишене албаи, муундары калчылдап, көзү караңгылап, дендароо болуп туруп калат. Дароо Жаратканга баш коиуп сажда кылып, көз жашын көлдөтөт... Кечирим тилеп:
«Оо, Жараткан Алла! Сен Чексиз Мээримдүүсүң! Мени да чексиз ыраакымыңа ала көр... Канчалаган жылдарымды текке кетирдим. Кечире көр... Оо, Жараткан! Ыраакымың менен жан дүинөмдү жууп, жүрөгүмө Жалгыз Өзүңдүн сүиүүңдөн башка эч нерсе калтыра көрбө...» деп көпкө көшүлүп жан дили менен дуба кылат.
Ошентип Ибрахим бин Адхам жеиренге ууга чыгып, Жараткандын ыраакымына бөлөнгөн эле. Жан дүинөсү жабыркап, бушаиманга буулуккан Ибрахим ээн талаа, эрме чөлгө сапар тартат. Жолдон бир чабанга жолугат. Дароо үстүндөгү өкүмдарлык кымкабын чечип берип, өзү чабандын чепкенин кииип жолуна түшөт. Эч нерсеге түшүнө албаган чабан «Падышабыз, акылдан азыптыр...» деп оилоит. Ал эми Ибрахим бин Адхам ырасында эсине келген эле...
Аитылчу ои
Бул жашоодо эки дүинөнүн бирин тандоо учурунда акыретти тандагандар түбөлүк бакыттын кубанычы менен Жараткандын чексиз ыраакымына бөлөнүшөт. Ал эми бул дүинөнү тандагандар утурумдук бул жашоодо хан болушу мүмкүн, бирок түбөлүк жаида колундагы чөичөгүнө сокур тыиын түшпөгөн каиырчыга аиланышат. Мына ушул сырдын түиүнүн аңдаган Ибрахим бин Адхам бул дүинөгө акыретти сатып алууга бел баилады.
Анын алдынан чыккан жеирен ага эскертүүчү себеп болду. Ал көөндөнүндөгү чын ыкласынын, адал жолго болгон ышкысынын берекеси менен акыретти тандады. Анын жан дүинөсү Жараткандын адал жолуна жетелеи турган себептердин алдына чыгышына, ажолук мансаптан арылуу деген чоң эрдикке барышына, акырында бир саамда Жараткан Алланын ыраакымына бөлөнүшүнө себеп болду.
[14:55, 09.03.2016] ibragim: А дал жолго көлөкө түшүрбөө
Бул жол – тасаввуф жолу. Ал Жараткан Алланын нуру тииген баисалдуу жол. Андан ииненин көзүндөи да «кара көө» табууга болбоит. Бул жолдун өзөгүн аңдагандар андан аруу Ислам динине карама-каршы келген кенедеи дагы төп келишпестик таба албаит.
Шах Накшибанд олуянын рухании тарбиясында аалымдар баш болгон карапаиым адамдардан да көптөгөн шакирттери боло турган. Хусамуддин Хаажа Юсуф сыяктуу Бухаранын алдыңкы аалымдары да анын сукбаттарына келишээр эле. Күндөрдүн биринде аирым бир адамдар Бахауддин Накшибанд олуя жөнүндө өидө-төмөн сөздөрдү аита башташат. Арадан көп өтпөи булар Накшибанд олуя менен бир жыиында жолугушуп, сын пикирлерин аитышат. Бахауддин устат аларга:
- Келгиле, силерге биздин жол жөнүндө аитып берели. Эгер Ыиык Куранга жана акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) куттуу сүннөтүнө карама-каршы келген жагдаилар болсо, аиткыла, андан баш тарталы! – деп, тасаввуфтун өзөк максаты, маанилүүлүгү жана анын зарылчылыгы тууралуу узун сөзгө кирет.
Олуянын жүрөктөн чыккан жугумдуу сөздөрүнө муюп кулак төшөгөн береги адамдар тасаввуфтун өзөгү менен жакындан таанышып:- Устат, сиздин жолуңуз туура жолдун өзү экен. Андан Исламга каршы келген эч нерсе жок экен – деп, кечирим сурашат.
Сөз оролу
Бул окуядан чыныгы тасаввуф жолу Ыиык Куранга жана сүннөткө өтө олуттуу мамиле жасоого, алар менен жуурулуша жашоого багытталгандыгын баикоого болот.
Шакирттерине бул багытта да үлгү болгон Шах Накшибанд устат сын пикирлерин аиткан адамдар менен талашып-тартышпаи, тескерисинче «Эгер Ыиык Куранга жана акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) куттуу сүннөтүнө карама-каршы келген жагдаилар болсо, аиткыла, андан баш тарталы!» деп аитышы Ислам дининин бул жолдогу маанилүүлүгүн ачык-аикын аигинелеп турат. Ошондуктан бул жолдун жолоочулары да Накшибанд устаттан сабак алып, бул таза жолго көлөкө түшүрбөшү керек.
Ибрахим бин Адхам учурунда «Балх» деген жерди башкарып, баилык-биилигин жанынан артык көргөн адам болгон. Аны ушул дартынан арылтып, акырети үчүн кам көрүшүнө жардам берүүгө аракет кылган аалым-олуялар акыл-насаатын аита жүрүшкөн.
Ибрахим аларга көп деле кулак төшөи берчү эмес. Жазма булактарда мына ошол күндөрдүн биринде болгон мынабул окуя баяндалат:
Түн. Теребел кулак-мурун кескендеи тынч. Түн каадасындаи күңүрт, туңгуюк.
Ибрахим бин Адхам тактысында отуруп уктап кетет. Бир кезде кансараидын үстүндө бир топ адам жүргөндөи кымкуут добуш чыгат. Ибрахим ордунан обдула туруп, бурканшаркан түшүп:
- Ким бул? Түн ортосунда ким жүрөт бул жерде? деп бакырат. Эч камырабаган жооп келет: Жоголгон төөбүздү издеп жүрөбүз? Ибрахим жаны кашаиып:
- Сараидын үстүндө каяктагы төө, акмактар?! деп аикырат.
Анда бул жолку жооп маанилүү да, сырлуу да эле:
- Эи, Ибрахим бин Адхам! Сараидын үстүнөн төө издөө барып турган наадандык экенин билип туруп, үстүңдөгү кымкап тон, башыңдагы таажы, олтурган тактың менен Жараткандын ыраазылыгын издеп табуу мүмкүн эместигин дале билбеисиңби? !
Ибрахим бин Адхамга бул сөздөн абдан таасирленет. Бирок убакыттын өтүшү менен бул сөздөрдүн да таасири кетип, эч кандаи деле өзгөрүү болбоит.
Ошентип биринин артынан бири чубап өтүп жаткан күндөрдүн биринде Ибрахим бин Адхам нөөкөрлөрү менен бирге жеирен атып келүүгө ууга чыгышат. Жеирендер көп жүрчү жерге барган соң жанындагы нөөкөрлөрүнөн бөлүнүп, өзүнчө жолго түшөт. Экижагын каранып, жеирендерди үркүтүп жибербеиин деп, бутунун учу менен дабыш чыгарбаи акырын басып бараткан кезде капыстан эле кулагына «Оигон!» деген үн жаңырат. Жөн эле кулагына угулуп кеткенин оилоп, буга анчеиин деле маани бербеи жолун улаит. Бир аздан кииин ошол эле үн дагы бир ирет каиталанат, андан кииин дагы бир жолу... Андан соң «Өлүм оиготконго чеиин өзүң оигон!» деген сөздөр ар тараптан жаңыра баштаит.
Ибрахим эки жагын каранып элеңдеп жүрөгү түшөт. Дал ошол учурда өзүнөн анча алыс эмес жерде оттоп жүргөн бир жеиренге кез келет. Бир аз мурун уккан сөздөрдү унута
[14:54, 09.03.2016] ibragim: салып, саадагынан огун алып чыгып, окту жаасына кылдат тагып, мына эми атаиын деп турган кезде, маңдаиындагы жеирен (Жараткандын буиругу менен) тилге келет:
- Эи, Ибрахим! Чексиз Мээримдүү Жараткан Алла сени мага кол салсын деп жаратты беле?!
Анда Ибрахим бин Адхам алдындагы макулуктун сүилөп жатканына ишене албаи, муундары калчылдап, көзү караңгылап, дендароо болуп туруп калат. Дароо Жаратканга баш коиуп сажда кылып, көз жашын көлдөтөт... Кечирим тилеп:
«Оо, Жараткан Алла! Сен Чексиз Мээримдүүсүң! Мени да чексиз ыраакымыңа ала көр... Канчалаган жылдарымды текке кетирдим. Кечире көр... Оо, Жараткан! Ыраакымың менен жан дүинөмдү жууп, жүрөгүмө Жалгыз Өзүңдүн сүиүүңдөн башка эч нерсе калтыра көрбө...» деп көпкө көшүлүп жан дили менен дуба кылат.
Ошентип Ибрахим бин Адхам жеиренге ууга чыгып, Жараткандын ыраакымына бөлөнгөн эле. Жан дүинөсү жабыркап, бушаиманга буулуккан Ибрахим ээн талаа, эрме чөлгө сапар тартат. Жолдон бир чабанга жолугат. Дароо үстүндөгү өкүмдарлык кымкабын чечип берип, өзү чабандын чепкенин кииип жолуна түшөт. Эч нерсеге түшүнө албаган чабан «Падышабыз, акылдан азыптыр...» деп оилоит. Ал эми Ибрахим бин Адхам ырасында эсине келген эле...
Аитылчу ои
Бул жашоодо эки дүинөнүн бирин тандоо учурунда акыретти тандагандар түбөлүк бакыттын кубанычы менен Жараткандын чексиз ыраакымына бөлөнүшөт. Ал эми бул дүинөнү тандагандар утурумдук бул жашоодо хан болушу мүмкүн, бирок түбөлүк жаида колундагы чөичөгүнө сокур тыиын түшпөгөн каиырчыга аиланышат. Мына ушул сырдын түиүнүн аңдаган Ибрахим бин Адхам бул дүинөгө акыретти сатып алууга бел баилады.
Анын алдынан чыккан жеирен ага эскертүүчү себеп болду. Ал көөндөнүндөгү чын ыкласынын, адал жолго болгон ышкысынын берекеси менен акыретти тандады. Анын жан дүинөсү Жараткандын адал жолуна жетелеи турган себептердин алдына чыгышына, ажолук мансаптан арылуу деген чоң эрдикке барышына, акырында бир саамда Жараткан Алланын ыраакымына бөлөнүшүнө себеп болду.
[14:55, 09.03.2016] ibragim: А дал жолго көлөкө түшүрбөө
Бул жол – тасаввуф жолу. Ал Жараткан Алланын нуру тииген баисалдуу жол. Андан ииненин көзүндөи да «кара көө» табууга болбоит. Бул жолдун өзөгүн аңдагандар андан аруу Ислам динине карама-каршы келген кенедеи дагы төп келишпестик таба албаит.
Шах Накшибанд олуянын рухании тарбиясында аалымдар баш болгон карапаиым адамдардан да көптөгөн шакирттери боло турган. Хусамуддин Хаажа Юсуф сыяктуу Бухаранын алдыңкы аалымдары да анын сукбаттарына келишээр эле. Күндөрдүн биринде аирым бир адамдар Бахауддин Накшибанд олуя жөнүндө өидө-төмөн сөздөрдү аита башташат. Арадан көп өтпөи булар Накшибанд олуя менен бир жыиында жолугушуп, сын пикирлерин аитышат. Бахауддин устат аларга:
- Келгиле, силерге биздин жол жөнүндө аитып берели. Эгер Ыиык Куранга жана акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) куттуу сүннөтүнө карама-каршы келген жагдаилар болсо, аиткыла, андан баш тарталы! – деп, тасаввуфтун өзөк максаты, маанилүүлүгү жана анын зарылчылыгы тууралуу узун сөзгө кирет.
Олуянын жүрөктөн чыккан жугумдуу сөздөрүнө муюп кулак төшөгөн береги адамдар тасаввуфтун өзөгү менен жакындан таанышып:- Устат, сиздин жолуңуз туура жолдун өзү экен. Андан Исламга каршы келген эч нерсе жок экен – деп, кечирим сурашат.
Сөз оролу
Бул окуядан чыныгы тасаввуф жолу Ыиык Куранга жана сүннөткө өтө олуттуу мамиле жасоого, алар менен жуурулуша жашоого багытталгандыгын баикоого болот.
Шакирттерине бул багытта да үлгү болгон Шах Накшибанд устат сын пикирлерин аиткан адамдар менен талашып-тартышпаи, тескерисинче «Эгер Ыиык Куранга жана акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) куттуу сүннөтүнө карама-каршы келген жагдаилар болсо, аиткыла, андан баш тарталы!» деп аитышы Ислам дининин бул жолдогу маанилүүлүгүн ачык-аикын аигинелеп турат. Ошондуктан бул жолдун жолоочулары да Накшибанд устаттан сабак алып, бул таза жолго көлөкө түшүрбөшү керек.
#70 12 March 2016 - 09:59
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[15:26, 11.03.2016] ibragim: К еремет
Бир күнү шакирттери Шах Накшибанд олуядан керемет көрсөтүшүн өтүнүшөт.
Устат шакирттерине каирылып:
Биздин кереметибиз аидан ачык көрүнүп турат. Карагыла, башыбызга ушунча күнөөлөрдү үиүп алып басып жүрөбүз. Бул эмне деген күч?! Мынчалык жүктү ииинге артып, көтөрүп алып жүрүүдөн өткөн керемет бар бекен?! – деп сөзүн улап, тасаввуфтун негизги маселеси керемет көрсөтүү эмес, адал жол менен жүрүү болгондугун дагы бир жолу эскертип:
Бир адам бир бакчага кирсе, ал жердеги бак-дарактардын ар бир жалбырагына тил бүтүп: «Ассаламу алеикум, эи, Алланын олуя пендеси!» дешсе, бул сөздөрдөн эч качан өзүн жогору сезип кетпеши кажет. Тескерисинче, Жараткандын алдындагы кулчулук озуипасын дагы да бекемдеши кажет. Жаратканга дагы да көп ибадат кылып, шүгүр келтириши керек – деит.
Шакирттери:
- Устат, канчалык өзүңүздү жашырууга аракет кылсаңыз да, сизден көп кереметтерди баикап жүрөбүз – дешет.
Анда да олуя өзүн төмөн кармап:
- Ал нерселер – шакирттеримдин кереметтери – деит.
Негизги максат
Ислам динин туу туткан бул пенделер Жараткан Алланын адал жолунда кереметке эмес, туура жолго ашыгып, аны менен жуурулуша жашоого умтулуу аркылуу жогору даражаларга жетишкен. Алар асманда учкан куш кантип учуп жүрсө, сууда сүзгөн балык кантип сүзүп жүрсө, өздөрү да дал ошондои эле жер бетинде басып жүрүшкөндүгүн аитышкан. Ошондои эле алардын негизги максаты куш менен балыкты тууроого бел баилоо эмес, Жараткан Алланын ыраазылыгына ээ болуу үчүн адал жолдо өмүр сүрүү болгондугун ар качан аитып да, өздөрү буга үлгү болуп да келишкен.
К аидыгерликтин терс таасири
Хижрии жылсанак боюнча, 1340-жыл. Стамбул шаары. Аясофия мечитинде ардактуу Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) туулган күнүнө арналган кече болуп жаткан эле. Мечитке эл толуп калган эле. Учурдун атактуу каарылары 146 алгач Куран окушуп, андан соң Паигамбарыбыз жөнүндө жазылган мавлюддарды окуи башташат.
Бул учурда мавлюд окуп жаткан каарыларга анча алыс эмес жерде жүзүнөн нур төгүлгөн Адил Беи аттуу бир адам отурган эле.
[15:26, 11.03.2016] ibragim: Бир аздан кииин Адил Беи өзүн оңтоисуз сезе баштаит. Куран, мавлюд окулган жерде мындаи оңтоисуз абалдар болбошу керек эле. Адил Беи эки жагын каранат. Так маңдаиында бетме-бет олтурган адамдын жан дүинөсү караңгы тургандыгын баикаит.
Адил беи дароо ордунан обдула туруп, башка жерге барып олтурат. Бир аз эс алса да, анын терс таасиринен оңои менен арыла албаит.
Аитылчу ои
Такыбаа пенделерден жанга жагымдуу кандаидыр бир беипилдик, жылуулук келсе, ал эми каидыгер пенделерден жүрөктү кара көөгө боегон терс таасирлер келет. Себеби гүлзарды аралап жүргөн жандар жыпар аңкыган абадан дем алышса, ыплас чөирөдөгү рухтар адамды ирээнжиткен жытка мас абалда болушат. Ошондуктан Алла Таала жан дүинөсү жакыр, аилана-чөирөсүнө даиыма терс таасир калтырган күнөөкөрлөр туурасында:
«Биздин аяттарыбыз жөнүндө өидө-төмөн сөздөрдү сүилөгөндөрдү көргөнүңдө, ошол замат алар башка сөзгө өтмөиүнчө алардан оолак бол! Эгер шаитан сени унуттуруп коисо, анда эстээриң менен ал жамааттан туруп кет!» (Анаам сүрөсү, 68-аят) деп буюрган.
Жараткандын бул буиругун рухании жактан бышып-жетилген пенделер алдаканча жакындан жакшы түшүнүшөт. Анткени жүрөктүн зиректиги жогорулаган саиын көз караштар өзгөрөт, ар кимге сезиле бербеген акыикат жагдаилар ачыла баштаит.
Ошондуктан бул жолдогулар рухании абалын жандуу сакташы үчүн колдон келишинче каидыгерлерден алыс болуп, такыбааларга жакын болууга аракет кылуулары керек.[15:27, 11.03.2016] ibragim: Ж аратканга моюн сунуу, кызмат жана насаат
Давуд Тааинин сукбаттарына келип жүргөн бир карыя Маруф Кархииге:
- Амалдарды эч убакта таштаба! Анткени амал сени Улуу Жараткандын ыраазылыгына жеткирет деит. Бул сөзгө анча түшүнө бербеген Маруф:
- «Амал» деп сиз эмнени аитып жатасыз? – деп сураит.
Анда карыя:
- Качан, каи жерде болбо, даиыма Жаратканга моюн сун! Мусулмандарга кызмат кыл! Аларды жакшылыкка чакырып, акылнасаатыңды аит! – деп жооп берген экен.
Кептин төркүнү
Жараткан Алланын алдында чын ыкластан моюн сунуу менен аткарылган ииненин көзүнчөлүк ибадат ыклассыз аткарылган тоодои ибадаттардан алдаканча артык.
Жаратканга кулчулук моюн сунуу менен башталат. Ырас, шаитан Жараткандын ыраакымынан ибадаттарынын кемчилиги үчүн эмес, моюн сунуучулугунун таиыздыгынан улам куулган.
Кызмат бардык паигамбарлардын жана олуялардын жанынан артык сүигөн иши болгонун мындан билиңиз, алар ооруп жатышса да, алтургаи көз жумаар алдында да бирөөгө кызмат кылып калууну көздөшкөн. Кызматка кандаи мамиле жасоо керектигине ушунун өзү эле жетиштүү мисал. Кызмат – бул мээримдүү, боорукер пенделердин адатка аиланган иши.
Чыныгы мусулман – бул кызматчы. Ал убактылуу дүинөгө өзүнө жараша мамиле жасап, бар баилыгын, бар күчүн акыретке жумшаган жан. Ал ар даиым оорулуулардын жанында, касырет тарткандардын алдында, үмүтүн үзгөн пенделердин, туугантуушканы жок жалгыздардын, ар кимден кордук көргөн жетимдердин маңдаиында турган жан...
[15:28, 11.03.2016] ibragim: Ал эми акыл-насаат аны аитууга татыктуу адамдардын иши. Себеби аитылган сөз аны аиткан адамдын абалына жараша таасир берет. Сөзү менен өзү, өзү менен сөзү аикалышкан пенденин сөзү таасирлүү да, жугумдуу да болот. Ошондуктан ар кимдин эле акыл-насаат аита бериши дурус эмес. Буга татыктуу адамдардын, тагыраак аитканда, бул багытта Паигамбарыбыздын сүннөтү менен жашаган адамдардын ыимандан аиткан насааттары элге алдаканча жугумдуу болот. Буга ылаиыктуу болсо да, элди ыиманга чакыруудан качкан адамдардын сурагы өтө оор.
Куттуу хадистердин биринде:
«Дин (Ислам) – бул акыл-насааттан турат» делет (Бухарии, Иман, 42).
Ошондуктан мындан баш тартуу Аср сүрөсүндө оор азапка дуушар болуунун себеби катары маалымдалат. Ошондои эле аитылган акыл-насаатты укпоо да ошол оор азаптын талабына жооп берет. Тагыраак аитканда, акыл-насаатка кулак салбоо да оор азапка себепкер болот.
Андыктан Жараткандын адал жолунда өмүр кечиргиси келгендер Жараткан Кудуреттин жалгыз Өзүнө моюн сунуп, элге кызмат кылууга жана акыл-насаат аитууга татыктуу болууга умтулуп, Жараткан Алланын ыраазылыгына жетүүгө жанүрөшү кажет.Ж андуу-жансызга кызмат
Стамбул шаарындагы Аксараи аттуу чоң мечитти курдурган Пертевниял Валиде Султан (Канаиым-падышанын жубаиы) көз жумгандан көп өтпөи такыбаа пенделерден бири анын бииик даражаларга көтөрүлгөнүн түшүндө көрүп, таңыркап суроо салат:
- Мечит курдурганыңыз үчүн Алла Таала сени ушул мартабага жеткирдиби?
- Жок!
- Андаи болсо, бул мартабага кантип көтөрүлдүңүз?
- Тынбаи көнөктөп жааган жамгыр ак жаанга аиланып кеткен. Ошого карабаи Аюб Султан мечитине баруу үчүн арабага олтурдум. Жол жээгиндеги сууга толгон чуңкурчаданчыга албаи алы кеткен кичинекеи мыимыиды көрүп «токто!» деп арабакечке буирук бердим.
-Тиги сууда жаткан мыимыиды дароо ал!. Болбосо, сууга чөгүп өлүп калышы мүмкүн! дедим эшик жакта олтурган кызматкер эжекеге114.
- Коюңуз канаиым!. Аны бул жакка алып кирем деп экөөбүздүн тең кииимибиз булганат деп ичиркенип арабадан түшпөи коиду.
Анын көңүлүн ооруткум келбеи өзүм түшүп сууда жаткан мыимыиды кучагыма алып келип жолубузду уладык. Толук түктөи элек муштумдаи мыимыидын титиреши мага абдан оор келди. Боорум ооруп аны кучагыма кысып жылыттым. Көп өтпөи жан кирип кадимкидеи үнү чыга баштады.
Мына ошол мыимыига аз гана кызмат көрсөткөндүгүм үчүн Алла Таалам мени ушундаи жогору даражага көтөрдү».
Аитылчу ои
Демеиде маанисиз көрүнгөн аирым бир жакшылыктар Жараткан Алланын мээримин жана ыраиымын жакшылык ээсине буруп, аны улук сыига бөлөит. Андыктан мусулман баласы мындаи иштерден эч качан бои качырбашы керек. Адам баласы бир күнү ииненин көзүнчөлүк соопко да зар болуп калаарын эсибизге түиө жүргөнүбүз абзел...
Бир күнү шакирттери Шах Накшибанд олуядан керемет көрсөтүшүн өтүнүшөт.
Устат шакирттерине каирылып:
Биздин кереметибиз аидан ачык көрүнүп турат. Карагыла, башыбызга ушунча күнөөлөрдү үиүп алып басып жүрөбүз. Бул эмне деген күч?! Мынчалык жүктү ииинге артып, көтөрүп алып жүрүүдөн өткөн керемет бар бекен?! – деп сөзүн улап, тасаввуфтун негизги маселеси керемет көрсөтүү эмес, адал жол менен жүрүү болгондугун дагы бир жолу эскертип:
Бир адам бир бакчага кирсе, ал жердеги бак-дарактардын ар бир жалбырагына тил бүтүп: «Ассаламу алеикум, эи, Алланын олуя пендеси!» дешсе, бул сөздөрдөн эч качан өзүн жогору сезип кетпеши кажет. Тескерисинче, Жараткандын алдындагы кулчулук озуипасын дагы да бекемдеши кажет. Жаратканга дагы да көп ибадат кылып, шүгүр келтириши керек – деит.
Шакирттери:
- Устат, канчалык өзүңүздү жашырууга аракет кылсаңыз да, сизден көп кереметтерди баикап жүрөбүз – дешет.
Анда да олуя өзүн төмөн кармап:
- Ал нерселер – шакирттеримдин кереметтери – деит.
Негизги максат
Ислам динин туу туткан бул пенделер Жараткан Алланын адал жолунда кереметке эмес, туура жолго ашыгып, аны менен жуурулуша жашоого умтулуу аркылуу жогору даражаларга жетишкен. Алар асманда учкан куш кантип учуп жүрсө, сууда сүзгөн балык кантип сүзүп жүрсө, өздөрү да дал ошондои эле жер бетинде басып жүрүшкөндүгүн аитышкан. Ошондои эле алардын негизги максаты куш менен балыкты тууроого бел баилоо эмес, Жараткан Алланын ыраазылыгына ээ болуу үчүн адал жолдо өмүр сүрүү болгондугун ар качан аитып да, өздөрү буга үлгү болуп да келишкен.
К аидыгерликтин терс таасири
Хижрии жылсанак боюнча, 1340-жыл. Стамбул шаары. Аясофия мечитинде ардактуу Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) туулган күнүнө арналган кече болуп жаткан эле. Мечитке эл толуп калган эле. Учурдун атактуу каарылары 146 алгач Куран окушуп, андан соң Паигамбарыбыз жөнүндө жазылган мавлюддарды окуи башташат.
Бул учурда мавлюд окуп жаткан каарыларга анча алыс эмес жерде жүзүнөн нур төгүлгөн Адил Беи аттуу бир адам отурган эле.
[15:26, 11.03.2016] ibragim: Бир аздан кииин Адил Беи өзүн оңтоисуз сезе баштаит. Куран, мавлюд окулган жерде мындаи оңтоисуз абалдар болбошу керек эле. Адил Беи эки жагын каранат. Так маңдаиында бетме-бет олтурган адамдын жан дүинөсү караңгы тургандыгын баикаит.
Адил беи дароо ордунан обдула туруп, башка жерге барып олтурат. Бир аз эс алса да, анын терс таасиринен оңои менен арыла албаит.
Аитылчу ои
Такыбаа пенделерден жанга жагымдуу кандаидыр бир беипилдик, жылуулук келсе, ал эми каидыгер пенделерден жүрөктү кара көөгө боегон терс таасирлер келет. Себеби гүлзарды аралап жүргөн жандар жыпар аңкыган абадан дем алышса, ыплас чөирөдөгү рухтар адамды ирээнжиткен жытка мас абалда болушат. Ошондуктан Алла Таала жан дүинөсү жакыр, аилана-чөирөсүнө даиыма терс таасир калтырган күнөөкөрлөр туурасында:
«Биздин аяттарыбыз жөнүндө өидө-төмөн сөздөрдү сүилөгөндөрдү көргөнүңдө, ошол замат алар башка сөзгө өтмөиүнчө алардан оолак бол! Эгер шаитан сени унуттуруп коисо, анда эстээриң менен ал жамааттан туруп кет!» (Анаам сүрөсү, 68-аят) деп буюрган.
Жараткандын бул буиругун рухании жактан бышып-жетилген пенделер алдаканча жакындан жакшы түшүнүшөт. Анткени жүрөктүн зиректиги жогорулаган саиын көз караштар өзгөрөт, ар кимге сезиле бербеген акыикат жагдаилар ачыла баштаит.
Ошондуктан бул жолдогулар рухании абалын жандуу сакташы үчүн колдон келишинче каидыгерлерден алыс болуп, такыбааларга жакын болууга аракет кылуулары керек.[15:27, 11.03.2016] ibragim: Ж аратканга моюн сунуу, кызмат жана насаат
Давуд Тааинин сукбаттарына келип жүргөн бир карыя Маруф Кархииге:
- Амалдарды эч убакта таштаба! Анткени амал сени Улуу Жараткандын ыраазылыгына жеткирет деит. Бул сөзгө анча түшүнө бербеген Маруф:
- «Амал» деп сиз эмнени аитып жатасыз? – деп сураит.
Анда карыя:
- Качан, каи жерде болбо, даиыма Жаратканга моюн сун! Мусулмандарга кызмат кыл! Аларды жакшылыкка чакырып, акылнасаатыңды аит! – деп жооп берген экен.
Кептин төркүнү
Жараткан Алланын алдында чын ыкластан моюн сунуу менен аткарылган ииненин көзүнчөлүк ибадат ыклассыз аткарылган тоодои ибадаттардан алдаканча артык.
Жаратканга кулчулук моюн сунуу менен башталат. Ырас, шаитан Жараткандын ыраакымынан ибадаттарынын кемчилиги үчүн эмес, моюн сунуучулугунун таиыздыгынан улам куулган.
Кызмат бардык паигамбарлардын жана олуялардын жанынан артык сүигөн иши болгонун мындан билиңиз, алар ооруп жатышса да, алтургаи көз жумаар алдында да бирөөгө кызмат кылып калууну көздөшкөн. Кызматка кандаи мамиле жасоо керектигине ушунун өзү эле жетиштүү мисал. Кызмат – бул мээримдүү, боорукер пенделердин адатка аиланган иши.
Чыныгы мусулман – бул кызматчы. Ал убактылуу дүинөгө өзүнө жараша мамиле жасап, бар баилыгын, бар күчүн акыретке жумшаган жан. Ал ар даиым оорулуулардын жанында, касырет тарткандардын алдында, үмүтүн үзгөн пенделердин, туугантуушканы жок жалгыздардын, ар кимден кордук көргөн жетимдердин маңдаиында турган жан...
[15:28, 11.03.2016] ibragim: Ал эми акыл-насаат аны аитууга татыктуу адамдардын иши. Себеби аитылган сөз аны аиткан адамдын абалына жараша таасир берет. Сөзү менен өзү, өзү менен сөзү аикалышкан пенденин сөзү таасирлүү да, жугумдуу да болот. Ошондуктан ар кимдин эле акыл-насаат аита бериши дурус эмес. Буга татыктуу адамдардын, тагыраак аитканда, бул багытта Паигамбарыбыздын сүннөтү менен жашаган адамдардын ыимандан аиткан насааттары элге алдаканча жугумдуу болот. Буга ылаиыктуу болсо да, элди ыиманга чакыруудан качкан адамдардын сурагы өтө оор.
Куттуу хадистердин биринде:
«Дин (Ислам) – бул акыл-насааттан турат» делет (Бухарии, Иман, 42).
Ошондуктан мындан баш тартуу Аср сүрөсүндө оор азапка дуушар болуунун себеби катары маалымдалат. Ошондои эле аитылган акыл-насаатты укпоо да ошол оор азаптын талабына жооп берет. Тагыраак аитканда, акыл-насаатка кулак салбоо да оор азапка себепкер болот.
Андыктан Жараткандын адал жолунда өмүр кечиргиси келгендер Жараткан Кудуреттин жалгыз Өзүнө моюн сунуп, элге кызмат кылууга жана акыл-насаат аитууга татыктуу болууга умтулуп, Жараткан Алланын ыраазылыгына жетүүгө жанүрөшү кажет.Ж андуу-жансызга кызмат
Стамбул шаарындагы Аксараи аттуу чоң мечитти курдурган Пертевниял Валиде Султан (Канаиым-падышанын жубаиы) көз жумгандан көп өтпөи такыбаа пенделерден бири анын бииик даражаларга көтөрүлгөнүн түшүндө көрүп, таңыркап суроо салат:
- Мечит курдурганыңыз үчүн Алла Таала сени ушул мартабага жеткирдиби?
- Жок!
- Андаи болсо, бул мартабага кантип көтөрүлдүңүз?
- Тынбаи көнөктөп жааган жамгыр ак жаанга аиланып кеткен. Ошого карабаи Аюб Султан мечитине баруу үчүн арабага олтурдум. Жол жээгиндеги сууга толгон чуңкурчаданчыга албаи алы кеткен кичинекеи мыимыиды көрүп «токто!» деп арабакечке буирук бердим.
-Тиги сууда жаткан мыимыиды дароо ал!. Болбосо, сууга чөгүп өлүп калышы мүмкүн! дедим эшик жакта олтурган кызматкер эжекеге114.
- Коюңуз канаиым!. Аны бул жакка алып кирем деп экөөбүздүн тең кииимибиз булганат деп ичиркенип арабадан түшпөи коиду.
Анын көңүлүн ооруткум келбеи өзүм түшүп сууда жаткан мыимыиды кучагыма алып келип жолубузду уладык. Толук түктөи элек муштумдаи мыимыидын титиреши мага абдан оор келди. Боорум ооруп аны кучагыма кысып жылыттым. Көп өтпөи жан кирип кадимкидеи үнү чыга баштады.
Мына ошол мыимыига аз гана кызмат көрсөткөндүгүм үчүн Алла Таалам мени ушундаи жогору даражага көтөрдү».
Аитылчу ои
Демеиде маанисиз көрүнгөн аирым бир жакшылыктар Жараткан Алланын мээримин жана ыраиымын жакшылык ээсине буруп, аны улук сыига бөлөит. Андыктан мусулман баласы мындаи иштерден эч качан бои качырбашы керек. Адам баласы бир күнү ииненин көзүнчөлүк соопко да зар болуп калаарын эсибизге түиө жүргөнүбүз абзел...
#71 13 March 2016 - 09:18
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:05, 12.03.2016] ibragim: О луя пенделердин кичи пеиилдиги
Муса Топбаш (куддиса сиррух) мынабул окуяны аитып берген:
[14:06, 12.03.2016] ibragim: Ажылык мезгили эле. Сами устат (куддиса сиррух) биз шакирттери менен Мекке шаарында Каабага анча алыс эмес жерде Түркстандык Абдуссаттар таксырдын Жияд кичи раионундагы үиүндө болчу. Устаттын бөлмөсү үидүн көчө жагында, ал эми биздики короо жагында болучу.
Бир күнү түшкө маал биз жаткан бөлмөгө баш багып:
- Сыртта бирөөнүн тамак-ашка муктаждыгы бар окшоит – деди.
Дароо бир нерселерди даярдап, сыртка чыктым. Эч кимди көрө алганым жок.
Күтүп олтуруп, кетип калганын оилоп үигө кирдим. Беш-он мүнөттөн кииин устат каира келип:
- Береги муктаж дагы келди – деди.
Даярдалган тамак-ашты алып сыртка чыктым. Карасам, тилин салаңдатып жүдөгөн бир ит турган экен. Колумдагы баштыкчадагы тамак-ашты дароо алдына коидум. Баикуш абдан ачка экен. Бат эле жалмап коиду»
Аитылчу ои
Олуялардын кичи пеиилдигин мына ушул жерден да баикасак болот. Сами устат итти «ит» деп атабаи, адамга колдончу сөз менен атаган эле. Алтургаи ал көпчүлүк учурда жаныбарларды «макулук» дебестен «Алланын кулу» деп атаи турган.
Себеби аларды Жараткан Алла жараткандыгы үчүн аларга ушундаи аяр, жылуу мамиле жасоо, ырасында Алла Таалага болгон сүиүүнүн күзгүсү, Жаратканга жан дил менен арналуунун жаркын мисалы, т.а., «калбу салиим»дин (аруу жан дүинөнүн) талабы эле.
Аруу жан дүинөгө жете алган пенде Жараткан Алланын ыраазылыгы үчүн кызмат кылуудан чарчоо мындаи турсун, тескерисинче, дем-күч, ырахат алган абалга келген болот. Себеби мындаи жан дүинө Жараткан Алланын назары түшчү жаига аиланат. Булар марттыктын, боорукерликтин, кечиримдүүлүктүн өзүнчө үлгүлөрү болуп эсептелет.
[14:06, 12.03.2016] ibragim: Ж араткандын алдында эрк
Акыркы доордун олуяларынан Шеих Мухаммад НурулАрабиидин «адамдык эрккаалоону» четке каккандыгы жөнүндө эл арасында ушак сөздөр жаиылып кетет. Муну уккан Султан Абдулмажид хан шеихти чакыртып, маселенин чоо-жаиын түшүндүрөт.
Анда Шеих Мухаммад:
«Адам баласында, албетте, өзүнө ыроолонгон эрк-каалоо болот. Жараткан Алланын алдындагы жоопкерчиликтин өзөгү да ушул эркке такалат. Бирок ар ким ар жерде бул эрккаалоосун колдоно бербеит. Маселен, менин да эрк-каалоом бар. Бирок мен бул жерге падышанын эрки менен келдим. Бул жерден туруп кетип калуу менин эркимде эмес. «Кел» делсе, келебиз, «бар» делсе барабыз. Демек, бул жерде менин эрк-каалоом белгилүү өлчөмдө жокко эсе. Ошону менен бирге падышанын алдында тургандыгым үчүн кыимыларакеттерим да чектелүү. Анын сыңарындаи, кээ бир адамдар дагы Жараткан Эгесинин алдында тургандыгын эч качан жадысынан чыгарбаи жашашат. Алла Таала ар бир адамдын ар бир кыимыл-аракетин даиыма көрүп-билип турса да, көп адамдар өздөрүн намаз учурунда гана Алланын алдында тургандыгын оилошот. Ал эми рухании жактан бышып-жетилгендер ар качан Жараткандын алдында тургандыктарын оилоп, ошого жараша кадам ташташат. Мына ошондои адамдардын жекелик эрк-каалоосунун деңгээлин эми өзүңүздөр баамдап алыңыздар! » деп жооп берет.
Ошентип олуянын жообуна купулу толгон Абдулмажид хан ага сыиын көрсөтүп, өзүнүн атынан белек-бечкектерин тартуулаган экен.[14:07, 12.03.2016] ibragim: Сөз оролу
Жараткан Алла Таала адам баласына белгилүү өлчөмдө жекелик эрк-каалоо ыроологон. Бул «жуз-ии ирада» деп аталат. Алла Тааланын эрк-каалоосу ар бир нерседе жандуулугун сактоо менен бирге Анын ыраазылыгы жакшылык иштерде гана болот.
Мугалим окуучусунун берген илимин сиңирип, жогорку класска көчүшүн каалаит. Окуучу сабактарын окубаса, мугалим окуучуга эч нерсе кыла албаит. Ошондои эле дарыгердин милдети – бул оорулуу адамды аиыктыруу. Оорулуу адам дарыгердин аиткан дарыларын алып, өз убагында ичпесе, бул жерде дарыгер эч нерсе кыла албаит. Дарыгердин сөзүн укпагандыгы үчүн оорусу күчөп кеткен оорулуу адам буга өзү жооптуу болот. Бул жерде дарыгерге эч кандаи аиып тагууга болбоит.
Андыктан эрк-каалообузду бүтүндөи аи-ааламды ар даиым көзөмөлдөп турган Затка тапшыруубуз көптөгөн жакшылыктарга себепкер болот. Тагыраак аитканда, пенде өзүн Жараткан Алланын чексиз назарында тургандыгын унутпаи, ар бир кадамын ошого жараша таштаса, Жараткандын сөзгө чак келбес чексиз ыраакымына бөлөнөөрү бышык.
Ошондуктан ар качан Жараткандын алдында тургандыгын оилоп, өз эрк-каалоосун Анын жолуна арнаган бактылуу пенделер жөнүндө Алла Таала кудсии хадистердин биринде, каимана мааниде:
«Мен анын сүилөөр тили, угаар кулагы, көрөөр көзү жана басаар буту болом!» деп бекеринен аиткан эмес (Бухарии, Рикак, 38).
[14:08, 12.03.2016] ibragim: А деп
Давуд Тааи мындаи деит:
«Абу Ханифа менен жыиырма жыл чогуу жүрдүм. Бул мезгил ичинде меили жалгыз болсун, меили жанында бирөөлөр болсун бул залкар аалымдын жылаңбаштанып, бутун сунуп отурганын тыныгуу учурунда да көрбөптүрмүн. Кызыгым артып мунун себебин өзүнөн сурадым:
– Устат, жалгыз отурганыңызда да бутту узатып отурбаисыз? Себеби эмнеде?
Анда Абу Ханифа устат мага мындаи деп жооп берди:
– Алла Тааланын алдында адеп сактоо керек».
Сөз оролу Ажонун же жогорку кызматтагылардын алдына кирген адам сыртта жүргөндөи аракет кыла албаит. Ал алардын алдына киргенде ар бир кыимыл-аракетине, сүилөгөн ар бир сөзүнө өзгөчө көңүл бөлүп, адебин сактоого бар күчү менен аракет кылат.
Олуяаалымдар дагы эч качан Жараткан Алланын алдында тургандыгын эсинен чыгарбаи жашагандыктан ар даиым Жараткандын алдындагы адебин сактоого жанүрөшөт. Мына ошондуктан алардын адеби өмүр бою жандуулугунан жазбаит. Себеби алар ар качан Жараткан Кудуреттин алдында турушкандыгын көшөгөсүз сезген пенделер. Алар:
«Каи жерде болбогула, Ал (Алла Таала) силер менен бирге!» (Хадид сүрөсү, 4-аят) деген аяттын талабына жараша өмүр кечирген бактылуу жандар.
Ырас, кээ бир адамдар өздөрүн намаз учурунда гана Алланын алдында тургандыгын оилогону да дурус. Андыктан мына ушул ои аларды эч болбосо намаздын шарттарына ылаиык мусулман баласынын адебине жетелээрине тилектешпиз. Олуялар ар даиым ушундаи аруу сезим менен жашагандыктан намаздан тышкаркы убактарда да Жараткандын алдындагы адебинен жазбаит. Мындаи адамдар жөнүндө аяттардын биринде:
«(Алар) намаздарында ар даиАым болушат» (Маариж сүрөсү, 23аят) деп буюрулат. Тагыраак аис тканда, алар беш маал намазын окуу менен биргеликте ар качан намазда тургандаис абалда, Жараткандын алдында тургандыгын эстеринен чыгарышпаис т.
٭٭٭ К ызмат кылуунун адеби
Абу Абдуллах Руганди:
«Уулум! Сага тапшырылган эч бир кызматты төмөн көрбө! Себеби кызмат деген кызмат. Сага маанисиз көрүнгөн кызмат Алла Тааланын алдында өзгөчө мааниге ээ болушу мүмкүн. Алла Тааланын ыраазылыгы каис сыл кызматта болгондугу биз үчүн белгисиз! Ошондуктан Алла Тааланын ыраазылыгына жеткенге чеис ин колуңдан келген кызматтын баарын кыл! Бул учурда сага ыроолонгон жакшылыктар шүгүрчүлүгүңө жана кызматыңа дем-күч болсун!» деис т.
Кептин төркүнү Бул жерде кептин төркүнү кызматты эптеп кылып коис ууда эмес, аны чын ыклас менен адебине жараша аткарууда жатат. Андыктан кызматка ашыккандар кызматты Жараткан Алланын ыраазылыгына ылаис ык жан дили менен чын ыкластан кызмат кылууга жанүрөшү кажет. Кимдир бирөөлөргө жагынуу, жогорку мансапка, баис лыкка жетүү максатында жеке кызыкчылыгы үчүн кызмат кылуу адам баласын чоң жоготууга учуратат. Мындаис адамдар ушул сыяктуу чолок оис луу кызматы менен тигил же бул адамдын көңүлүнө кириши мүмкүн, бирок Жараткан Алланын ыраазылыгын таба албаис т, тескерисинче, Жараткандын каарын келтирет. Анткени адал кызматтын төркүнү бул дүис нөдө адамдарга көрүнүүдө, жагынууда эмес, акыретте адам баласына паис дасы тие турган жалгыз Алланын ыраазылыгы үчүн аткарылган кызматтарда жатат.
Андыктан мусулман баласы ар бир кызматты өзү үчүн өзүнчө олжо катары кабыл алышы абзел. Балким, элдин көзүнө арзыбаган иш катары көрүнгөн кызматтарга асманжерге батпаис турганчалык сооптор катылуу болушу толук мүмкүн. Себеби ар бир иш адамдын ниетине, ыкласына жараша бааланат.
Муса Топбаш (куддиса сиррух) мынабул окуяны аитып берген:
[14:06, 12.03.2016] ibragim: Ажылык мезгили эле. Сами устат (куддиса сиррух) биз шакирттери менен Мекке шаарында Каабага анча алыс эмес жерде Түркстандык Абдуссаттар таксырдын Жияд кичи раионундагы үиүндө болчу. Устаттын бөлмөсү үидүн көчө жагында, ал эми биздики короо жагында болучу.
Бир күнү түшкө маал биз жаткан бөлмөгө баш багып:
- Сыртта бирөөнүн тамак-ашка муктаждыгы бар окшоит – деди.
Дароо бир нерселерди даярдап, сыртка чыктым. Эч кимди көрө алганым жок.
Күтүп олтуруп, кетип калганын оилоп үигө кирдим. Беш-он мүнөттөн кииин устат каира келип:
- Береги муктаж дагы келди – деди.
Даярдалган тамак-ашты алып сыртка чыктым. Карасам, тилин салаңдатып жүдөгөн бир ит турган экен. Колумдагы баштыкчадагы тамак-ашты дароо алдына коидум. Баикуш абдан ачка экен. Бат эле жалмап коиду»
Аитылчу ои
Олуялардын кичи пеиилдигин мына ушул жерден да баикасак болот. Сами устат итти «ит» деп атабаи, адамга колдончу сөз менен атаган эле. Алтургаи ал көпчүлүк учурда жаныбарларды «макулук» дебестен «Алланын кулу» деп атаи турган.
Себеби аларды Жараткан Алла жараткандыгы үчүн аларга ушундаи аяр, жылуу мамиле жасоо, ырасында Алла Таалага болгон сүиүүнүн күзгүсү, Жаратканга жан дил менен арналуунун жаркын мисалы, т.а., «калбу салиим»дин (аруу жан дүинөнүн) талабы эле.
Аруу жан дүинөгө жете алган пенде Жараткан Алланын ыраазылыгы үчүн кызмат кылуудан чарчоо мындаи турсун, тескерисинче, дем-күч, ырахат алган абалга келген болот. Себеби мындаи жан дүинө Жараткан Алланын назары түшчү жаига аиланат. Булар марттыктын, боорукерликтин, кечиримдүүлүктүн өзүнчө үлгүлөрү болуп эсептелет.
[14:06, 12.03.2016] ibragim: Ж араткандын алдында эрк
Акыркы доордун олуяларынан Шеих Мухаммад НурулАрабиидин «адамдык эрккаалоону» четке каккандыгы жөнүндө эл арасында ушак сөздөр жаиылып кетет. Муну уккан Султан Абдулмажид хан шеихти чакыртып, маселенин чоо-жаиын түшүндүрөт.
Анда Шеих Мухаммад:
«Адам баласында, албетте, өзүнө ыроолонгон эрк-каалоо болот. Жараткан Алланын алдындагы жоопкерчиликтин өзөгү да ушул эркке такалат. Бирок ар ким ар жерде бул эрккаалоосун колдоно бербеит. Маселен, менин да эрк-каалоом бар. Бирок мен бул жерге падышанын эрки менен келдим. Бул жерден туруп кетип калуу менин эркимде эмес. «Кел» делсе, келебиз, «бар» делсе барабыз. Демек, бул жерде менин эрк-каалоом белгилүү өлчөмдө жокко эсе. Ошону менен бирге падышанын алдында тургандыгым үчүн кыимыларакеттерим да чектелүү. Анын сыңарындаи, кээ бир адамдар дагы Жараткан Эгесинин алдында тургандыгын эч качан жадысынан чыгарбаи жашашат. Алла Таала ар бир адамдын ар бир кыимыл-аракетин даиыма көрүп-билип турса да, көп адамдар өздөрүн намаз учурунда гана Алланын алдында тургандыгын оилошот. Ал эми рухании жактан бышып-жетилгендер ар качан Жараткандын алдында тургандыктарын оилоп, ошого жараша кадам ташташат. Мына ошондои адамдардын жекелик эрк-каалоосунун деңгээлин эми өзүңүздөр баамдап алыңыздар! » деп жооп берет.
Ошентип олуянын жообуна купулу толгон Абдулмажид хан ага сыиын көрсөтүп, өзүнүн атынан белек-бечкектерин тартуулаган экен.[14:07, 12.03.2016] ibragim: Сөз оролу
Жараткан Алла Таала адам баласына белгилүү өлчөмдө жекелик эрк-каалоо ыроологон. Бул «жуз-ии ирада» деп аталат. Алла Тааланын эрк-каалоосу ар бир нерседе жандуулугун сактоо менен бирге Анын ыраазылыгы жакшылык иштерде гана болот.
Мугалим окуучусунун берген илимин сиңирип, жогорку класска көчүшүн каалаит. Окуучу сабактарын окубаса, мугалим окуучуга эч нерсе кыла албаит. Ошондои эле дарыгердин милдети – бул оорулуу адамды аиыктыруу. Оорулуу адам дарыгердин аиткан дарыларын алып, өз убагында ичпесе, бул жерде дарыгер эч нерсе кыла албаит. Дарыгердин сөзүн укпагандыгы үчүн оорусу күчөп кеткен оорулуу адам буга өзү жооптуу болот. Бул жерде дарыгерге эч кандаи аиып тагууга болбоит.
Андыктан эрк-каалообузду бүтүндөи аи-ааламды ар даиым көзөмөлдөп турган Затка тапшыруубуз көптөгөн жакшылыктарга себепкер болот. Тагыраак аитканда, пенде өзүн Жараткан Алланын чексиз назарында тургандыгын унутпаи, ар бир кадамын ошого жараша таштаса, Жараткандын сөзгө чак келбес чексиз ыраакымына бөлөнөөрү бышык.
Ошондуктан ар качан Жараткандын алдында тургандыгын оилоп, өз эрк-каалоосун Анын жолуна арнаган бактылуу пенделер жөнүндө Алла Таала кудсии хадистердин биринде, каимана мааниде:
«Мен анын сүилөөр тили, угаар кулагы, көрөөр көзү жана басаар буту болом!» деп бекеринен аиткан эмес (Бухарии, Рикак, 38).
[14:08, 12.03.2016] ibragim: А деп
Давуд Тааи мындаи деит:
«Абу Ханифа менен жыиырма жыл чогуу жүрдүм. Бул мезгил ичинде меили жалгыз болсун, меили жанында бирөөлөр болсун бул залкар аалымдын жылаңбаштанып, бутун сунуп отурганын тыныгуу учурунда да көрбөптүрмүн. Кызыгым артып мунун себебин өзүнөн сурадым:
– Устат, жалгыз отурганыңызда да бутту узатып отурбаисыз? Себеби эмнеде?
Анда Абу Ханифа устат мага мындаи деп жооп берди:
– Алла Тааланын алдында адеп сактоо керек».
Сөз оролу Ажонун же жогорку кызматтагылардын алдына кирген адам сыртта жүргөндөи аракет кыла албаит. Ал алардын алдына киргенде ар бир кыимыл-аракетине, сүилөгөн ар бир сөзүнө өзгөчө көңүл бөлүп, адебин сактоого бар күчү менен аракет кылат.
Олуяаалымдар дагы эч качан Жараткан Алланын алдында тургандыгын эсинен чыгарбаи жашагандыктан ар даиым Жараткандын алдындагы адебин сактоого жанүрөшөт. Мына ошондуктан алардын адеби өмүр бою жандуулугунан жазбаит. Себеби алар ар качан Жараткан Кудуреттин алдында турушкандыгын көшөгөсүз сезген пенделер. Алар:
«Каи жерде болбогула, Ал (Алла Таала) силер менен бирге!» (Хадид сүрөсү, 4-аят) деген аяттын талабына жараша өмүр кечирген бактылуу жандар.
Ырас, кээ бир адамдар өздөрүн намаз учурунда гана Алланын алдында тургандыгын оилогону да дурус. Андыктан мына ушул ои аларды эч болбосо намаздын шарттарына ылаиык мусулман баласынын адебине жетелээрине тилектешпиз. Олуялар ар даиым ушундаи аруу сезим менен жашагандыктан намаздан тышкаркы убактарда да Жараткандын алдындагы адебинен жазбаит. Мындаи адамдар жөнүндө аяттардын биринде:
«(Алар) намаздарында ар даиАым болушат» (Маариж сүрөсү, 23аят) деп буюрулат. Тагыраак аис тканда, алар беш маал намазын окуу менен биргеликте ар качан намазда тургандаис абалда, Жараткандын алдында тургандыгын эстеринен чыгарышпаис т.
٭٭٭ К ызмат кылуунун адеби
Абу Абдуллах Руганди:
«Уулум! Сага тапшырылган эч бир кызматты төмөн көрбө! Себеби кызмат деген кызмат. Сага маанисиз көрүнгөн кызмат Алла Тааланын алдында өзгөчө мааниге ээ болушу мүмкүн. Алла Тааланын ыраазылыгы каис сыл кызматта болгондугу биз үчүн белгисиз! Ошондуктан Алла Тааланын ыраазылыгына жеткенге чеис ин колуңдан келген кызматтын баарын кыл! Бул учурда сага ыроолонгон жакшылыктар шүгүрчүлүгүңө жана кызматыңа дем-күч болсун!» деис т.
Кептин төркүнү Бул жерде кептин төркүнү кызматты эптеп кылып коис ууда эмес, аны чын ыклас менен адебине жараша аткарууда жатат. Андыктан кызматка ашыккандар кызматты Жараткан Алланын ыраазылыгына ылаис ык жан дили менен чын ыкластан кызмат кылууга жанүрөшү кажет. Кимдир бирөөлөргө жагынуу, жогорку мансапка, баис лыкка жетүү максатында жеке кызыкчылыгы үчүн кызмат кылуу адам баласын чоң жоготууга учуратат. Мындаис адамдар ушул сыяктуу чолок оис луу кызматы менен тигил же бул адамдын көңүлүнө кириши мүмкүн, бирок Жараткан Алланын ыраазылыгын таба албаис т, тескерисинче, Жараткандын каарын келтирет. Анткени адал кызматтын төркүнү бул дүис нөдө адамдарга көрүнүүдө, жагынууда эмес, акыретте адам баласына паис дасы тие турган жалгыз Алланын ыраазылыгы үчүн аткарылган кызматтарда жатат.
Андыктан мусулман баласы ар бир кызматты өзү үчүн өзүнчө олжо катары кабыл алышы абзел. Балким, элдин көзүнө арзыбаган иш катары көрүнгөн кызматтарга асманжерге батпаис турганчалык сооптор катылуу болушу толук мүмкүн. Себеби ар бир иш адамдын ниетине, ыкласына жараша бааланат.
#72 14 March 2016 - 10:50
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:35, 13.03.2016] ibragim: А деп сөзсүз керек
Ибн Ата (куддиса сиррух) мындаи деит:
«Рухании бул жолдо жүргөндөр намаз, орозо сыяктуу парз ибадаттар менен гана мындаи жогору даражаларга жетишкен эмес. Алар бул парз ибадаттарга кошумча жакшылык иштерди жасап, акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) куттуу сүннөтү менен жуурулуша жашоого жанүрөшкөн. Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам):
«Кыямат күнү мага эң жакын боло турганыңар – адеп-ахлак жагынан эң жогору болгонуңар» деген (Тирмизии, Бирр, 71) Кептин төркүнү Адамдык асыл сапаты, адеп-ахлагы жагынан эч кимге камчы салдырбаган пенделер – булар алгач паигамбарлар, андан соң сахабалар. Андан кииин бул пенделердин жолун
[14:36, 13.03.2016] ibragim: жолдогондор. Алар адамдык бииик сапатка, изги адеп-ахлакка ээ болуу үчүн жанүрөшөт.
Адеп – бул аибандык өзгөчөлүктөрдөн арылып, адамдык асыл сапаттарга бөлөнүү. Негизи мусулман болуунун өзү да ушул адамдык асыл сапаттарга ээ болуу, дегендик. Себеби мусулман баласы бизди бизден миң эсе артык тааныган, бизге эмне паидалуу, эмне зыян экендигин эң жакшы билген Улуу Жараткан Алланын аруу Ислам дининин өкүлү. Ал эми Ислам дини адамды «адам» деген атка татыктуу өмүр сүрүүгө тарбиялаган Жараткандын мыизамы.
Ыиык Куранга үңүлө назар салганыбызда, анын басымдуу бөлүгү адамдык асыл сапатка, изги адеп-ахлакка багытталгандыгын баикаи алабыз. Андагы тарыхыи окуялар дагы адамдык сапатты биииктетүүгө багытталган.
Мавляна олуя мындаи деит:
«Акылым көөдөнүмө: «Ыиман деген эмне?» деп суроо салды. Көөдөнүм «Ыиман – бул адеп-ахлак» деп жооп берди».
٭٭٭ О луянын адамдык асыл сапаты
Ахмад ар-Рифаии олуя жолунан чыккан ар бир адамга салам берээр эле. Аиылда тигил же бул адамдын ооруп жатканын укса, дароо анын ал-акыбалын сураганы бара турган. Жолдо бараткан кезде алдынан сокур адамдар жолугуп калса, аларды бара турган жерине жеткирип коиоор эле. Ал эми жашы өтүп калган карыкартаңдарды көрүп калса, алардын ал-акыбалын сурап, колунда оор жүгү болсо, дароо жардам берээр эле. Аиланачөирөсүндөгү досторуна азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) мынабул куттуу хадисин аита турган:[14:37, 13.03.2016] ibragim: «Ким кары адамга урмат-сыи көрсөтүп, жардам берсе, Алла Таала ага да карыган кезде урмат-сыиын көрсөтүп, кызмат кыла турган бирөөнү жиберип коет» (Тирмизии, Бирр, 75).
Сапардан келген соң токоиго барып, отун аралап атына жүктөп, шаарга алып келип кедеи-кембагалдарга, жетим-жесирлерге таратаар эле.
Акыл-эсинен ажыраган адамдарга, колу-буту иштебеген шал,мунжу-маиыптарга колунан келген кызматын кылаар эле. Алардын кииимин тазалап, тамагын өз колу менен жедире турган. Алар менен бирге олтуруп маек кураар эле. Андан соң алардан дуба кылышын өтүнөөр эле. Шакирттерине:
«Мындаи муктаж адамдардын ал-акыбалын сурап, аларга кызмат кылуу мустахаб эмес, важиб!» дээр эле.
Бир күнү Ахмад ар-Рифаии олуя көчөдө оиноп жүргөн балдардын жанынан өтүп калат. Эки-үч бала олуянын рухании сүрүнөн коркуп качат. Дароо аркасынан түшүп, аларды кармап ар биринин маңдаиынан сүиүп, кучагына кысып:
- Балдарым! Өзүңөр көрүп тургандаи, мен дагы алсыз бир пендемин! Силерди коркутуп коисом, мени кечирип коигула! – деп алардан да кечирим сураит.
Сөз оролу Жараткандын ыраазылыгына багытталган марифатуллахтын жолу аппак барак сыяктуу. Ал жерге жазылган жазуулардын бардыгы таза. Бул өңүттөн Алланын олуя пенделери өмүр бою ошол баракка кара так түшүрбөөгө аракет кылышат. Алар алтургаи кенедеи кумурскага да зыян келтирүүдөн аибыгышат. Жараткандын ыраазылыгына ээ болуу үчүн ар бир ишин даиыма таза, адал жасоого жанүрөшөт. Себеби Жараткан Алла Куран аяттарынын биринде мындаи деит:
[14:38, 13.03.2016] ibragim: «...Алла Таала тооба кылгандарды (б.а., күнөөлөрү үчүн бушаиман болуп экинчи ал иштерге барбоого сөз берип, кечирим сурагандарды) жана таза адамдарды жакшы көрөт» (Бакара сүрөсү, 222-аят) ٭٭٭ Ж акшылыгыңды эл эмес, жараткан алла билсин!
Бул окуя Ислам тарыхынын алгачкы жылдарында Ислам динибиздин бешиги саналган Медина шаарында болуп өткөн. Белгисиз бир берешен Мединанын кедеикембагалдарынын босогосуна күн саиын түн бир оокумда бир каптан азык таштап кетип жүрөт. Бул жакшылык кыилага деире үзүлбөит. Кудаидын бергени да деп артынан түшүп каирымдын ээсин деле изилдешпеит. Демеидеги таңдын биринде жанакындаи каиырым баарында бирдеи токтоит. Башка жака таштап кеткендир деген ои менен үидү тегеренип чыккандар да болот. Бирок эч нерсе табылбаит. Баары мунун себебин иликтегенге өтөт.
Каирымдын токтош себебин алар көп өтпөи билишет. Жакын жерден оор жоготууга учураган пенделердин муңдуу ыиы жана ага удаалаш азалуу жаназа намазга чакырган жарчынын кыикырыгы көчөнү жаңыртып кирет. Азирети Алинин небереси Заиналабидиндин көз жумганын уккан көпчүлүктүн жан дүинөсү сыздаи түшөт.
Акыркы Паигамбардын чебересин акыркы сапарга узатуу үчүн дин Ислам боюнча амалдар аткарыла баштаит. Кезек маркумду аруулап жуунтууга келет. Бул шарапаттуу ишке милдеттендирилген адам кииимин чечип жатып маркумдун ииининен тарта далысына чеиин ичи сууга толгон чоң, чоң жараларды көрөөрү менен бир ичиркенип, эмнеден улам мындаи болгонун аңдаи албаи селеиет. Жакындарын чакырып бул нерсе эмнеден улам чоң жарага аиланып кеткенин сураштырат. Акырында ошо бүлөдөн бул сырды билген бирөө буларды маалымдаит: [14:39, 13.03.2016] ibragim: - Заиналабидин түн ортосунда алдын ала даярдап коигон каптарды ииинге артып, эл тура электе кедеи-кембагалдардын босогосуна таштап, эч бир жанга көрүнбөи үигө каитар эле. А эл болсо бул каиырымды ким жасап жатканын ушу кезге чеиин билбеи келет.
Ииининен тарта далысын каптаган оор жара ошол оор каптарды көтөргөндөн улам паида болгон (крз. Ибн Касиир, ал-Бидая, 9, 112, 122; Абу Нуаим, Хиля, 3, 136).
Аитылчу ои
Ар бир ишин Жараткан Алланын ыраазылыгы үчүн кылгандар жасаган иштерин элден жашырууга аракет кылышат. Ырас, эл көрсүн үчүн кылынган иштерде Жараткан Аллага алып барууга жараи турган жакшылык болбоит. Анткени аларды текеберлик, өзүнөзү жогору сезүүчүлүк сыяктуу миң бир түрлүү напсинин азгырыктары коштоит.
Ошондуктан Жараткандын жолунда жасалган ар бир иш «жакшылыкты эл эмес, Жараткан Алла билсин!» деген аң-түшүнүктүн алкагында кылынышы керек. Мындаи иштердин сообун жазууга калем да, сыя да жетпеит.
Жакшылык иштер менен Алланын пенделерин сүиүнтүүгө аракет кылуу аркылуу напсисин эмес, Жараткан Алланы ыраазы кыла алган ысымсыз чыныгы баатырлар кандаи гана бактылуу!
٭٭٭ Э ч кимди төмөн көрбө!
Күндөрдүн биринде Иса паигамбар (алеихис салам) абдан такыбаа деп таанылган бир адам менен шаардын сыртына чыгат. Күнөөкөр бир адам бул эки затты акмалап артынан ээрчип жөнөит. Көп баскан паигамбар менен такыбаа көрүнгөн адам тыныгуу үчүн бир жерге отура кетишет. Акмалап келаткан тиги адам мурдатан жасаган иштерине бушаиман болуп, алардан узагыраак жерге көчүк басат да, Алла Таалага алакан жая:
[14:39, 13.03.2016] ibragim: «Оо, Жараткан Алла! Мына бул улуу паигамбарыңдын урматы үчүн мени кечире көр!» деп дуба кылат Эл көзүнө такыбаа көрүнгөн пенде аны көрөөр замат теңине албаи, ага жогортон караит. Ал да алакан жаиып:
«Оо, Жараткан! Эртең кыяматта мени тиги адамдын жанынан суракка тарта көрбө!» деп дуба кылат.
Экинчи адам алаканын жүзүнө тартып тарта электе Алла Таала Азирети Исага төмөнкүдөи мазмундагы кабарын жиберет:
«Эи, Иса! Кулдарыма аитып кои. Экөөнүн тең дубасын кабыл кылдым. Кетирген катасына чындап бушаиман болгон пенденин тилегин кабыл кылып, аны беиишке ылаиыктуу деп таптым. Ал эми эл-журт такыбаа деп билген пендеме келе турган болсок, күнөөкөр кулум менен чогуу болгусу келбегендиктен аны беиишке киргендердин катарына кошкон жокмун!»
Аитылчу ои
Алланын пенделерин төмөн көрүү – бул жүрөктүн өзүнчө бир оор дарты болуп эсептелет. Бул дартка чалдыккандар Жараткандын ыраакымынан алыс болуп, жакшылыкка жете алышпаит. Ырасында адам бирөөнү төмөн көрүп алымсынбоо менен өзүнүн төмөндүгүн көрсөткөн болот. Бул багытта азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз:
«Мусулман боордошун төмөн көргөн адамга күнөө катары ушул иши (мусулман боордошун төмөн көрүшү) жетиштүү! » деген (Муслим, Бирр, 32).Э ч кимди жерибе !
Хамдун Кассар (куддиса сиррух) мындаис деис т:
«Бирде жыгылып, бирде туруп илең-салаң болуп, темтеңдеп кетип бараткан мас адамды көрсөң, аны жерибе! Бир күнү сен да ошол балээге дуушар болуп калышың мүмкүн»
Сөз оролу
Тасаввуфтук түшүнүктө элди адал жолго чакырууда боорукерлик өзгөчө мааниге ээ болуп, бирөөнү төмөн көрүүгө, бирөөнүн көңүлүн түшүрүүгө жол берилбеис т. Анткени Жараткан Алла пендесин Чексиз Кудуретинен өзүнчө бир сыр катары мүнөздөис т. Бул беис пил жолдо күнөөкөр адамга баткакка түшүп калган акак таштын жоголуп кетпешине кандаис чаралар көрүлсө, дал ошондоис аяр мамиле жасалат. Төмөн көрүү ошол акак ташты баткактан алып тазалоонун ордуна баткакка каис ра ого бетер матыруу дегенди түшүндүрөт. Ошондуктан Жараткан Алла Таала аяттардын биринде бизге төмөнкү эскертүүсүн берген:
«ЭиА, ыиАмандуулар! Бир жамаат экинчи бир жамаатты шылдыңдабасын!
(Анткени) балким, алар тигилерден (шылдыңдаган жамааттан) жакшыраактыр.
ОшондоиА эле аялдар да башка бир аялдарды шылдыңдабасын! Мүмкүн алар да шылдыңдаган аялдардан артыгыраактыр. Бири-бириңерди жерибегиле! ...» (Хужурат сүрөсү, 11-аят).
Ибн Ата (куддиса сиррух) мындаи деит:
«Рухании бул жолдо жүргөндөр намаз, орозо сыяктуу парз ибадаттар менен гана мындаи жогору даражаларга жетишкен эмес. Алар бул парз ибадаттарга кошумча жакшылык иштерди жасап, акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) куттуу сүннөтү менен жуурулуша жашоого жанүрөшкөн. Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам):
«Кыямат күнү мага эң жакын боло турганыңар – адеп-ахлак жагынан эң жогору болгонуңар» деген (Тирмизии, Бирр, 71) Кептин төркүнү Адамдык асыл сапаты, адеп-ахлагы жагынан эч кимге камчы салдырбаган пенделер – булар алгач паигамбарлар, андан соң сахабалар. Андан кииин бул пенделердин жолун
[14:36, 13.03.2016] ibragim: жолдогондор. Алар адамдык бииик сапатка, изги адеп-ахлакка ээ болуу үчүн жанүрөшөт.
Адеп – бул аибандык өзгөчөлүктөрдөн арылып, адамдык асыл сапаттарга бөлөнүү. Негизи мусулман болуунун өзү да ушул адамдык асыл сапаттарга ээ болуу, дегендик. Себеби мусулман баласы бизди бизден миң эсе артык тааныган, бизге эмне паидалуу, эмне зыян экендигин эң жакшы билген Улуу Жараткан Алланын аруу Ислам дининин өкүлү. Ал эми Ислам дини адамды «адам» деген атка татыктуу өмүр сүрүүгө тарбиялаган Жараткандын мыизамы.
Ыиык Куранга үңүлө назар салганыбызда, анын басымдуу бөлүгү адамдык асыл сапатка, изги адеп-ахлакка багытталгандыгын баикаи алабыз. Андагы тарыхыи окуялар дагы адамдык сапатты биииктетүүгө багытталган.
Мавляна олуя мындаи деит:
«Акылым көөдөнүмө: «Ыиман деген эмне?» деп суроо салды. Көөдөнүм «Ыиман – бул адеп-ахлак» деп жооп берди».
٭٭٭ О луянын адамдык асыл сапаты
Ахмад ар-Рифаии олуя жолунан чыккан ар бир адамга салам берээр эле. Аиылда тигил же бул адамдын ооруп жатканын укса, дароо анын ал-акыбалын сураганы бара турган. Жолдо бараткан кезде алдынан сокур адамдар жолугуп калса, аларды бара турган жерине жеткирип коиоор эле. Ал эми жашы өтүп калган карыкартаңдарды көрүп калса, алардын ал-акыбалын сурап, колунда оор жүгү болсо, дароо жардам берээр эле. Аиланачөирөсүндөгү досторуна азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) мынабул куттуу хадисин аита турган:[14:37, 13.03.2016] ibragim: «Ким кары адамга урмат-сыи көрсөтүп, жардам берсе, Алла Таала ага да карыган кезде урмат-сыиын көрсөтүп, кызмат кыла турган бирөөнү жиберип коет» (Тирмизии, Бирр, 75).
Сапардан келген соң токоиго барып, отун аралап атына жүктөп, шаарга алып келип кедеи-кембагалдарга, жетим-жесирлерге таратаар эле.
Акыл-эсинен ажыраган адамдарга, колу-буту иштебеген шал,мунжу-маиыптарга колунан келген кызматын кылаар эле. Алардын кииимин тазалап, тамагын өз колу менен жедире турган. Алар менен бирге олтуруп маек кураар эле. Андан соң алардан дуба кылышын өтүнөөр эле. Шакирттерине:
«Мындаи муктаж адамдардын ал-акыбалын сурап, аларга кызмат кылуу мустахаб эмес, важиб!» дээр эле.
Бир күнү Ахмад ар-Рифаии олуя көчөдө оиноп жүргөн балдардын жанынан өтүп калат. Эки-үч бала олуянын рухании сүрүнөн коркуп качат. Дароо аркасынан түшүп, аларды кармап ар биринин маңдаиынан сүиүп, кучагына кысып:
- Балдарым! Өзүңөр көрүп тургандаи, мен дагы алсыз бир пендемин! Силерди коркутуп коисом, мени кечирип коигула! – деп алардан да кечирим сураит.
Сөз оролу Жараткандын ыраазылыгына багытталган марифатуллахтын жолу аппак барак сыяктуу. Ал жерге жазылган жазуулардын бардыгы таза. Бул өңүттөн Алланын олуя пенделери өмүр бою ошол баракка кара так түшүрбөөгө аракет кылышат. Алар алтургаи кенедеи кумурскага да зыян келтирүүдөн аибыгышат. Жараткандын ыраазылыгына ээ болуу үчүн ар бир ишин даиыма таза, адал жасоого жанүрөшөт. Себеби Жараткан Алла Куран аяттарынын биринде мындаи деит:
[14:38, 13.03.2016] ibragim: «...Алла Таала тооба кылгандарды (б.а., күнөөлөрү үчүн бушаиман болуп экинчи ал иштерге барбоого сөз берип, кечирим сурагандарды) жана таза адамдарды жакшы көрөт» (Бакара сүрөсү, 222-аят) ٭٭٭ Ж акшылыгыңды эл эмес, жараткан алла билсин!
Бул окуя Ислам тарыхынын алгачкы жылдарында Ислам динибиздин бешиги саналган Медина шаарында болуп өткөн. Белгисиз бир берешен Мединанын кедеикембагалдарынын босогосуна күн саиын түн бир оокумда бир каптан азык таштап кетип жүрөт. Бул жакшылык кыилага деире үзүлбөит. Кудаидын бергени да деп артынан түшүп каирымдын ээсин деле изилдешпеит. Демеидеги таңдын биринде жанакындаи каиырым баарында бирдеи токтоит. Башка жака таштап кеткендир деген ои менен үидү тегеренип чыккандар да болот. Бирок эч нерсе табылбаит. Баары мунун себебин иликтегенге өтөт.
Каирымдын токтош себебин алар көп өтпөи билишет. Жакын жерден оор жоготууга учураган пенделердин муңдуу ыиы жана ага удаалаш азалуу жаназа намазга чакырган жарчынын кыикырыгы көчөнү жаңыртып кирет. Азирети Алинин небереси Заиналабидиндин көз жумганын уккан көпчүлүктүн жан дүинөсү сыздаи түшөт.
Акыркы Паигамбардын чебересин акыркы сапарга узатуу үчүн дин Ислам боюнча амалдар аткарыла баштаит. Кезек маркумду аруулап жуунтууга келет. Бул шарапаттуу ишке милдеттендирилген адам кииимин чечип жатып маркумдун ииининен тарта далысына чеиин ичи сууга толгон чоң, чоң жараларды көрөөрү менен бир ичиркенип, эмнеден улам мындаи болгонун аңдаи албаи селеиет. Жакындарын чакырып бул нерсе эмнеден улам чоң жарага аиланып кеткенин сураштырат. Акырында ошо бүлөдөн бул сырды билген бирөө буларды маалымдаит: [14:39, 13.03.2016] ibragim: - Заиналабидин түн ортосунда алдын ала даярдап коигон каптарды ииинге артып, эл тура электе кедеи-кембагалдардын босогосуна таштап, эч бир жанга көрүнбөи үигө каитар эле. А эл болсо бул каиырымды ким жасап жатканын ушу кезге чеиин билбеи келет.
Ииининен тарта далысын каптаган оор жара ошол оор каптарды көтөргөндөн улам паида болгон (крз. Ибн Касиир, ал-Бидая, 9, 112, 122; Абу Нуаим, Хиля, 3, 136).
Аитылчу ои
Ар бир ишин Жараткан Алланын ыраазылыгы үчүн кылгандар жасаган иштерин элден жашырууга аракет кылышат. Ырас, эл көрсүн үчүн кылынган иштерде Жараткан Аллага алып барууга жараи турган жакшылык болбоит. Анткени аларды текеберлик, өзүнөзү жогору сезүүчүлүк сыяктуу миң бир түрлүү напсинин азгырыктары коштоит.
Ошондуктан Жараткандын жолунда жасалган ар бир иш «жакшылыкты эл эмес, Жараткан Алла билсин!» деген аң-түшүнүктүн алкагында кылынышы керек. Мындаи иштердин сообун жазууга калем да, сыя да жетпеит.
Жакшылык иштер менен Алланын пенделерин сүиүнтүүгө аракет кылуу аркылуу напсисин эмес, Жараткан Алланы ыраазы кыла алган ысымсыз чыныгы баатырлар кандаи гана бактылуу!
٭٭٭ Э ч кимди төмөн көрбө!
Күндөрдүн биринде Иса паигамбар (алеихис салам) абдан такыбаа деп таанылган бир адам менен шаардын сыртына чыгат. Күнөөкөр бир адам бул эки затты акмалап артынан ээрчип жөнөит. Көп баскан паигамбар менен такыбаа көрүнгөн адам тыныгуу үчүн бир жерге отура кетишет. Акмалап келаткан тиги адам мурдатан жасаган иштерине бушаиман болуп, алардан узагыраак жерге көчүк басат да, Алла Таалага алакан жая:
[14:39, 13.03.2016] ibragim: «Оо, Жараткан Алла! Мына бул улуу паигамбарыңдын урматы үчүн мени кечире көр!» деп дуба кылат Эл көзүнө такыбаа көрүнгөн пенде аны көрөөр замат теңине албаи, ага жогортон караит. Ал да алакан жаиып:
«Оо, Жараткан! Эртең кыяматта мени тиги адамдын жанынан суракка тарта көрбө!» деп дуба кылат.
Экинчи адам алаканын жүзүнө тартып тарта электе Алла Таала Азирети Исага төмөнкүдөи мазмундагы кабарын жиберет:
«Эи, Иса! Кулдарыма аитып кои. Экөөнүн тең дубасын кабыл кылдым. Кетирген катасына чындап бушаиман болгон пенденин тилегин кабыл кылып, аны беиишке ылаиыктуу деп таптым. Ал эми эл-журт такыбаа деп билген пендеме келе турган болсок, күнөөкөр кулум менен чогуу болгусу келбегендиктен аны беиишке киргендердин катарына кошкон жокмун!»
Аитылчу ои
Алланын пенделерин төмөн көрүү – бул жүрөктүн өзүнчө бир оор дарты болуп эсептелет. Бул дартка чалдыккандар Жараткандын ыраакымынан алыс болуп, жакшылыкка жете алышпаит. Ырасында адам бирөөнү төмөн көрүп алымсынбоо менен өзүнүн төмөндүгүн көрсөткөн болот. Бул багытта азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз:
«Мусулман боордошун төмөн көргөн адамга күнөө катары ушул иши (мусулман боордошун төмөн көрүшү) жетиштүү! » деген (Муслим, Бирр, 32).Э ч кимди жерибе !
Хамдун Кассар (куддиса сиррух) мындаис деис т:
«Бирде жыгылып, бирде туруп илең-салаң болуп, темтеңдеп кетип бараткан мас адамды көрсөң, аны жерибе! Бир күнү сен да ошол балээге дуушар болуп калышың мүмкүн»
Сөз оролу
Тасаввуфтук түшүнүктө элди адал жолго чакырууда боорукерлик өзгөчө мааниге ээ болуп, бирөөнү төмөн көрүүгө, бирөөнүн көңүлүн түшүрүүгө жол берилбеис т. Анткени Жараткан Алла пендесин Чексиз Кудуретинен өзүнчө бир сыр катары мүнөздөис т. Бул беис пил жолдо күнөөкөр адамга баткакка түшүп калган акак таштын жоголуп кетпешине кандаис чаралар көрүлсө, дал ошондоис аяр мамиле жасалат. Төмөн көрүү ошол акак ташты баткактан алып тазалоонун ордуна баткакка каис ра ого бетер матыруу дегенди түшүндүрөт. Ошондуктан Жараткан Алла Таала аяттардын биринде бизге төмөнкү эскертүүсүн берген:
«ЭиА, ыиАмандуулар! Бир жамаат экинчи бир жамаатты шылдыңдабасын!
(Анткени) балким, алар тигилерден (шылдыңдаган жамааттан) жакшыраактыр.
ОшондоиА эле аялдар да башка бир аялдарды шылдыңдабасын! Мүмкүн алар да шылдыңдаган аялдардан артыгыраактыр. Бири-бириңерди жерибегиле! ...» (Хужурат сүрөсү, 11-аят).
#73 15 March 2016 - 12:53
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[13:58, 14.03.2016] ibragim: Ж етимдин көңүлүн көтөрүү
Бул окуяны Сариис - и Сакатиис маалымдаган:
[13:59, 14.03.2016] ibragim: «Аис т күнү даңазалуу устат Маруф Кархиис дин көчөдө курманын данегин топтоп жүргөнүн көрүп таң кала суроо узаттым. Ал мага буларды аис тты:
– Ушул конушту аралап баратып кичинекеис өспүрүмдүн ыис лап жатканын көрдүм. Жанына барып эмне үчүн ыис лап жатканын сурасам, чогуу оис ногон достору сыяктуу киис ими, оюнчугу жок жетим экендигин аис тты. Анын сөзүн укканымда жүрөгүмө ок саис ылгандаис абалда калдым. Ошол себептен курманын данектерин чогултуп жүрөм. Эми, буларды сатып жанагы балага кииим-кече, оюнчук алып берем...
Устаттынкичипеиилдиги, акниеттүүлүгү, аиткан сөздөрүнүн таасири көөдөнүмдү элжиретип салды. Устаттан уруксат сурадым:
– Устат, эгер уруксат берсеңиз сиз аиткан жетимдин муктаждыгын өз чөнтөгүмдөн каржылаиын. Бул ишти мага коюңуз!
Анын уруксаты менен жетимдин бардык муктаждыгын камсыздадым. Азыноолак бул жакшылык көңүлүмдү булактаи тазартып, көөдөнүмө бир башкача нур бергенсиди.
Ошентип бул кичинекеи кызматтын арты менен жаным жаи таап, эс алып калдым...»
Аитылчу ои
Жетимдин көңүлүн көтөрүп, ага жылуу мамиле жасап кызматын кылуу, жардам берүү Ислам дининде өтө сооптуу иштердин катарынан орун алат. Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын бул багыттагы убадасы ар бир мусулман баласы үчүн өзгөчө мааниге ээ. Паигамбарыбыз:
«Жетимдин жоопкерчилигин өз моинуна алып, аны карамагына алган адам беииште мени менен мынабундаи абалда жакын болот» деп сөөмөиү менен ортон манжасын көргөзгөн (Бухарии, Адаб, 24).
Дагы бир куттуу хадисте мындаи делет:
«Ким Жалгыз Алланын ыраазылыгы үчүн бир жетим баланын башынан сыласа, (колу канча тал чачка тииген болсо,) анда ага ошончолук сооп берилет» (Ахмад бин Ханбал, Муснад, 5, 250).
[13:59, 14.03.2016] ibragim: Д остук
Даңазалуу достуктун, кыл өткүс диндештиктин үлгүсүн Сахл бин Ибрахим мындаича эскерген:
«Ибрахим бин Адхам менен кыиышпас дос элек. Күндөрдүн биринде оор илдетке чалдыктым. Күипөлөктөп үстүмө үирүлүп түшкөн досум мени аиыктырыш үчүн көп нерсесин сарптады. Кыила убакыттан кииин аиыга баштадым. Көңүлүм ачылып, чүигүн бир тамак жегим келип турганын аитарым менен эң зарыл муктаждыгы болсо да жалгыз төөсүн сатып, тилегимди орундатты. Өңүмө кирип, таяк менен илкии басып калдым. Шаар сыртына чыгып тоо-ташка, ээн талааларга көз чаптырып келүү үчүн төө мингим келип, каида баилаганын сурадым.
- Сатып жибергенбиз. .. деп жылуу жылмаиды. Жол жүргөнгө али мүмкүнчүлүгүм жок болгондуктан кежирлене баштадым:
- Мен эми эмнени минем?.
- Тууганым! Жонума минесиң! деп мени үч чакырымдан узагыраак жерге көтөрүп алып барып келди».
Аитылчу ои
Колдо баилык-биилик бар кезде бардыгы дос. Бирок чыныгы достук оор күндөрдө баикалат. Анын кадырын эч нерсе менен өлчөп болбоит. Бул өңүттөн чыныгы[14:00, 14.03.2016] ibragim: мусулмандыктын белгиси миң бир түрлүү машакат-кыиынчылыктардан турган бул дүинөдө Алла Таалага, Анын Элчисине жана мусулмандарга ДОС боидон калууда жатат.
Муктаж мусулман боордошторго көрсөтүлгөн жардам Жараткан Алланын ыраакымына себепкер болот. Себеби Жараткан Алла Таала мындаи пенделери үчүн чексиз Ыраиымдуу жана чексиз Мээримдүү Зат! Ошондои эле азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз ааламга «ыраиымдуулуктун паигамбары» катары жөнөтүлгөн. Куттуу хадистердин биринде азирети Паигамбарыбыз:
«Мээримдүү, боорукер адамды чексиз Мээримдүү Алла Таала мээримине бөлөит» деген (Абу Давуд, Адаб, 58).
٭٭٭ Д остуктан максат
Алланын сүиүктүү пенделеринен Абдуллах бин Мубарак беитааныш бир адам менен сапарлаш болуп калат. Сапар соңуна чыгып экөө эки жакка бөлүнөт. Өз жамаатына кошулуп сапарда көргөн-билгендерин аитып олтуруп аитылуу олуя ыилап жиберет.
Ыилашынын себебин сурагандарга:
«Жолдун ошончолук узактыгына карабастан сапарлашыма паидалуу боло албадым.
Ага текеберлигинен арылышына жарытылуу паида келтире албадым. Балким өзүмдүн оркоигон кемчилигим себептүү аны адал жолго жетелеи албагандырмын. Эгер ал менин жаңылыштыгымды көрүп туура жолго түшкүсү келбеген болсо, ал үчүн Жараткан Аллага эртең акыретте мен эмне деп жооп берем!» деп жооп берген экен.
[14:00, 14.03.2016] ibragim: Аитылчу ои
Достук жакшылыкка гана багытталышы керек. Такыбаа пенделер менен алардан паидалануу үчүн, ал эми рухании жактан алсыз пенделер менен аларга паидалуу болуу үчүн жакын болуу зарыл. Мындан сырткаркы адал жолдон алыс достуктар адамды түбөлүк бактысына зыян алып келе турган оор абалга дуушар кылышы толук мүмкүн.
Ошондои эле адамдарды адал жолго чакыруудагы ыкма, терс сапаттарынан улам аларды ирээнжитүүгө, көңүлүн түшүрүүгө эмес, боорукерликке багытталышы кажет. Бир адамды адал жолго чакыруунун жыиынтыгында алынган терс натыижаны чыныгы мусулман пенде ал адамга эмес, «бул адамга аиткан сөздөрүм каисыл кемчилигимен улам өтүмдүү боло албады?» деп өзүнө таңуулап баш катырышы керек. Себеби эгер биздин аиып-кемчиликтерибизден улам маңдаиыбыздагы адам туура жолго түшүүдөн баш тартса, мунун сурагы өтө оор болмокчу. Максатыбыз шамчырактын жарыгын жабуу эмес, тескерисинче, аны элге жаиуу болушу кажет.
٭٭٭ Ж аратканга толук моюн сунуу
Жараткан Алла Таала Муса (алеихиссалам) паигамбарды Фараонго жиберип жатып:
«Фараонго бар! Ырасында ал чектен чыкты...» деди (Тоохаа сүрөсү, 24-аят).
Муса (алеихиссалам) үи-бүлөсүн, мал-жандыктарын аманат катары таштап кете турган эч кими жок болгондугун аитып:
«Оо, Жараткан! Үи-бүлөм, мал-жандыктарым эмне болот?» деди.
Анда Алла Таала мындаи деди:
«Эи, Муса! Мени тапкан соң сага башканын эмне кереги бар? Сен менин буиругумду аткарууга жанүрө! Мага ишен, моюн сун! Кааласам, коилоруңду карышкырга каитартып, үи-бүлөңө периштелеримди баш-көз кылып коем.[14:01, 14.03.2016] ibragim: Эи, Муса! Мындаи ои сага каидан келди? Энең сени даирага кое берген кезде сени ким куткарды? Андан соң сени энеңдин колуна каира ким каитарып берди? Сен бир адамды кырсык болуп, баикоостон өлтүрүп алганың эсиңдедир. Анда Фараон сени издеп таап, өлүмүңө чечимин чыгарган эле. Ошол кезде сени андан ким коргоп калды?» Азирети Муса паигамбар башын жерге салып, ар бир суроонун аягында:
«СЕН, СЕН, СЕН ОО, ЖАРАТКАН! ..» деп жатты.
Аитылчу ои
Ырас, Муса (алеихиссалам) бардык паигамбарлар сыяктуу эле моюн сунуучулуктун сересинде эле. Паигамбарлардын ар бири адамдарга өз-өзүнчө үлгү болгондуктан Жараткан Алла Таала биз үчүн аирым бир маанилүү жагдаиларды алар аркылуу көрсөтүп, мындаи учурларда кандаи кадам шилтөө керектигибизди үирөткөн. Бул окуяда аитыла турган сөз бүтүндөи ааламдын жападан жалгыз Ээси болгон Алла Тааланын буируктарынын алдында эч бир себептин жарактуу эместигине багытталган. Себеби Анын буиругун орундатууга аракет кылгандардын ар түрлүү муктаждыктарын толук кандуу түрдө камсыз кылууга Кудуреттүү Зат – Алла Таала гана. Эгер пенде чын ыкластан Жараткандын ыраазылыгын көздөп, Анын буируктарын аткарууга жанүрөсө, Алла Тааланын ар качан өзүнө жар, арка-жөлөк болгондугун баикаит. Учурунда Ал Муса паигамбарды Фараондун кансараиында чоңоиткон. Азирети Ибрахим паигамбарды Намруддун алоолонгон отунун ортосунан гүлзары менен тосуп алган. Ыиык Куранда «Асхабу Кахф» деген ат менен эскерилген адал жолдун жолоочуларын үч жүз жыл бир үңкүргө уктатып, зөөкүрлөрдөн коргогон. Ал азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбызды Савр үңкүрүндө кууп келген душмандардан сактаган.
[14:02, 14.03.2016] ibragim: М усулмандын дубасын алуу
Маруф Кархии орозо эле. Ошол күнү ал асыр намазына жакын базарга барат.
базардан суу саткан бир адамдын:
«Бул суудан ичкен адамга Алла Таала ыраакым этип, аны чексиз мээримине бөлөсүн!» деп дуба кылып жатканын көрөт. Олуя ошол жерден оозун ачып, береги адамдын суусунан алып ичет. Жанындагылар:
- Таксыр, сиз орозо эмес белеңиз? – деп суроолуу карашат.
Маруф Кархии (куддиса сиррух):
- Суу саткан адамдын дубасын алгым келди – деп жооп берет.
Олуя көз жумган соң, аны түшүндө көргөн бир адам:
- Алла Таала сизге кандаи мамиле жасады? – деп сураит.
Анда ал мындаи деп жооп берет:
- Суу саткан ошол адамдын чын ыкластан кылган дубасынын берекеси менен Жараткан Алла мени кечирди. Мени чексиз ыраакымына алды!
Аитылчу ои
Жүрөгү Алла Таала менен бирге нечелеген пенделер бар, кээ бир учурларда алардын дубалары нафил (парз-важибдерден сырткаркы) ибадаттардан артык болушу мүмкүн. Бул жерде эскерте кетчү жагдаи, маанилүү себептерден улам бузулган нафил орозону каза кылуу (б.а., башка күнү кармоо) зарыл. Шариятта мындаи орозолорду каза кылуу – важиб болуп эсептелет. Бул жерде маанилүү нерсени андан да маанилүү нерсеге аиырбаштоо, деген түшүнүк жатат. Анткени учуру келгенде маанисиз көрүнгөн нерселердин төркүнүндө өтө чоң сооптор болушу ыктымал. Ошондои эле жер менен жексен болгон элдер жашап өткөн аирым бир жерлерде алтын-күмүштөрдүн катылуу
Бул окуяны Сариис - и Сакатиис маалымдаган:
[13:59, 14.03.2016] ibragim: «Аис т күнү даңазалуу устат Маруф Кархиис дин көчөдө курманын данегин топтоп жүргөнүн көрүп таң кала суроо узаттым. Ал мага буларды аис тты:
– Ушул конушту аралап баратып кичинекеис өспүрүмдүн ыис лап жатканын көрдүм. Жанына барып эмне үчүн ыис лап жатканын сурасам, чогуу оис ногон достору сыяктуу киис ими, оюнчугу жок жетим экендигин аис тты. Анын сөзүн укканымда жүрөгүмө ок саис ылгандаис абалда калдым. Ошол себептен курманын данектерин чогултуп жүрөм. Эми, буларды сатып жанагы балага кииим-кече, оюнчук алып берем...
Устаттынкичипеиилдиги, акниеттүүлүгү, аиткан сөздөрүнүн таасири көөдөнүмдү элжиретип салды. Устаттан уруксат сурадым:
– Устат, эгер уруксат берсеңиз сиз аиткан жетимдин муктаждыгын өз чөнтөгүмдөн каржылаиын. Бул ишти мага коюңуз!
Анын уруксаты менен жетимдин бардык муктаждыгын камсыздадым. Азыноолак бул жакшылык көңүлүмдү булактаи тазартып, көөдөнүмө бир башкача нур бергенсиди.
Ошентип бул кичинекеи кызматтын арты менен жаным жаи таап, эс алып калдым...»
Аитылчу ои
Жетимдин көңүлүн көтөрүп, ага жылуу мамиле жасап кызматын кылуу, жардам берүү Ислам дининде өтө сооптуу иштердин катарынан орун алат. Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын бул багыттагы убадасы ар бир мусулман баласы үчүн өзгөчө мааниге ээ. Паигамбарыбыз:
«Жетимдин жоопкерчилигин өз моинуна алып, аны карамагына алган адам беииште мени менен мынабундаи абалда жакын болот» деп сөөмөиү менен ортон манжасын көргөзгөн (Бухарии, Адаб, 24).
Дагы бир куттуу хадисте мындаи делет:
«Ким Жалгыз Алланын ыраазылыгы үчүн бир жетим баланын башынан сыласа, (колу канча тал чачка тииген болсо,) анда ага ошончолук сооп берилет» (Ахмад бин Ханбал, Муснад, 5, 250).
[13:59, 14.03.2016] ibragim: Д остук
Даңазалуу достуктун, кыл өткүс диндештиктин үлгүсүн Сахл бин Ибрахим мындаича эскерген:
«Ибрахим бин Адхам менен кыиышпас дос элек. Күндөрдүн биринде оор илдетке чалдыктым. Күипөлөктөп үстүмө үирүлүп түшкөн досум мени аиыктырыш үчүн көп нерсесин сарптады. Кыила убакыттан кииин аиыга баштадым. Көңүлүм ачылып, чүигүн бир тамак жегим келип турганын аитарым менен эң зарыл муктаждыгы болсо да жалгыз төөсүн сатып, тилегимди орундатты. Өңүмө кирип, таяк менен илкии басып калдым. Шаар сыртына чыгып тоо-ташка, ээн талааларга көз чаптырып келүү үчүн төө мингим келип, каида баилаганын сурадым.
- Сатып жибергенбиз. .. деп жылуу жылмаиды. Жол жүргөнгө али мүмкүнчүлүгүм жок болгондуктан кежирлене баштадым:
- Мен эми эмнени минем?.
- Тууганым! Жонума минесиң! деп мени үч чакырымдан узагыраак жерге көтөрүп алып барып келди».
Аитылчу ои
Колдо баилык-биилик бар кезде бардыгы дос. Бирок чыныгы достук оор күндөрдө баикалат. Анын кадырын эч нерсе менен өлчөп болбоит. Бул өңүттөн чыныгы[14:00, 14.03.2016] ibragim: мусулмандыктын белгиси миң бир түрлүү машакат-кыиынчылыктардан турган бул дүинөдө Алла Таалага, Анын Элчисине жана мусулмандарга ДОС боидон калууда жатат.
Муктаж мусулман боордошторго көрсөтүлгөн жардам Жараткан Алланын ыраакымына себепкер болот. Себеби Жараткан Алла Таала мындаи пенделери үчүн чексиз Ыраиымдуу жана чексиз Мээримдүү Зат! Ошондои эле азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз ааламга «ыраиымдуулуктун паигамбары» катары жөнөтүлгөн. Куттуу хадистердин биринде азирети Паигамбарыбыз:
«Мээримдүү, боорукер адамды чексиз Мээримдүү Алла Таала мээримине бөлөит» деген (Абу Давуд, Адаб, 58).
٭٭٭ Д остуктан максат
Алланын сүиүктүү пенделеринен Абдуллах бин Мубарак беитааныш бир адам менен сапарлаш болуп калат. Сапар соңуна чыгып экөө эки жакка бөлүнөт. Өз жамаатына кошулуп сапарда көргөн-билгендерин аитып олтуруп аитылуу олуя ыилап жиберет.
Ыилашынын себебин сурагандарга:
«Жолдун ошончолук узактыгына карабастан сапарлашыма паидалуу боло албадым.
Ага текеберлигинен арылышына жарытылуу паида келтире албадым. Балким өзүмдүн оркоигон кемчилигим себептүү аны адал жолго жетелеи албагандырмын. Эгер ал менин жаңылыштыгымды көрүп туура жолго түшкүсү келбеген болсо, ал үчүн Жараткан Аллага эртең акыретте мен эмне деп жооп берем!» деп жооп берген экен.
[14:00, 14.03.2016] ibragim: Аитылчу ои
Достук жакшылыкка гана багытталышы керек. Такыбаа пенделер менен алардан паидалануу үчүн, ал эми рухании жактан алсыз пенделер менен аларга паидалуу болуу үчүн жакын болуу зарыл. Мындан сырткаркы адал жолдон алыс достуктар адамды түбөлүк бактысына зыян алып келе турган оор абалга дуушар кылышы толук мүмкүн.
Ошондои эле адамдарды адал жолго чакыруудагы ыкма, терс сапаттарынан улам аларды ирээнжитүүгө, көңүлүн түшүрүүгө эмес, боорукерликке багытталышы кажет. Бир адамды адал жолго чакыруунун жыиынтыгында алынган терс натыижаны чыныгы мусулман пенде ал адамга эмес, «бул адамга аиткан сөздөрүм каисыл кемчилигимен улам өтүмдүү боло албады?» деп өзүнө таңуулап баш катырышы керек. Себеби эгер биздин аиып-кемчиликтерибизден улам маңдаиыбыздагы адам туура жолго түшүүдөн баш тартса, мунун сурагы өтө оор болмокчу. Максатыбыз шамчырактын жарыгын жабуу эмес, тескерисинче, аны элге жаиуу болушу кажет.
٭٭٭ Ж аратканга толук моюн сунуу
Жараткан Алла Таала Муса (алеихиссалам) паигамбарды Фараонго жиберип жатып:
«Фараонго бар! Ырасында ал чектен чыкты...» деди (Тоохаа сүрөсү, 24-аят).
Муса (алеихиссалам) үи-бүлөсүн, мал-жандыктарын аманат катары таштап кете турган эч кими жок болгондугун аитып:
«Оо, Жараткан! Үи-бүлөм, мал-жандыктарым эмне болот?» деди.
Анда Алла Таала мындаи деди:
«Эи, Муса! Мени тапкан соң сага башканын эмне кереги бар? Сен менин буиругумду аткарууга жанүрө! Мага ишен, моюн сун! Кааласам, коилоруңду карышкырга каитартып, үи-бүлөңө периштелеримди баш-көз кылып коем.[14:01, 14.03.2016] ibragim: Эи, Муса! Мындаи ои сага каидан келди? Энең сени даирага кое берген кезде сени ким куткарды? Андан соң сени энеңдин колуна каира ким каитарып берди? Сен бир адамды кырсык болуп, баикоостон өлтүрүп алганың эсиңдедир. Анда Фараон сени издеп таап, өлүмүңө чечимин чыгарган эле. Ошол кезде сени андан ким коргоп калды?» Азирети Муса паигамбар башын жерге салып, ар бир суроонун аягында:
«СЕН, СЕН, СЕН ОО, ЖАРАТКАН! ..» деп жатты.
Аитылчу ои
Ырас, Муса (алеихиссалам) бардык паигамбарлар сыяктуу эле моюн сунуучулуктун сересинде эле. Паигамбарлардын ар бири адамдарга өз-өзүнчө үлгү болгондуктан Жараткан Алла Таала биз үчүн аирым бир маанилүү жагдаиларды алар аркылуу көрсөтүп, мындаи учурларда кандаи кадам шилтөө керектигибизди үирөткөн. Бул окуяда аитыла турган сөз бүтүндөи ааламдын жападан жалгыз Ээси болгон Алла Тааланын буируктарынын алдында эч бир себептин жарактуу эместигине багытталган. Себеби Анын буиругун орундатууга аракет кылгандардын ар түрлүү муктаждыктарын толук кандуу түрдө камсыз кылууга Кудуреттүү Зат – Алла Таала гана. Эгер пенде чын ыкластан Жараткандын ыраазылыгын көздөп, Анын буируктарын аткарууга жанүрөсө, Алла Тааланын ар качан өзүнө жар, арка-жөлөк болгондугун баикаит. Учурунда Ал Муса паигамбарды Фараондун кансараиында чоңоиткон. Азирети Ибрахим паигамбарды Намруддун алоолонгон отунун ортосунан гүлзары менен тосуп алган. Ыиык Куранда «Асхабу Кахф» деген ат менен эскерилген адал жолдун жолоочуларын үч жүз жыл бир үңкүргө уктатып, зөөкүрлөрдөн коргогон. Ал азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбызды Савр үңкүрүндө кууп келген душмандардан сактаган.
[14:02, 14.03.2016] ibragim: М усулмандын дубасын алуу
Маруф Кархии орозо эле. Ошол күнү ал асыр намазына жакын базарга барат.
базардан суу саткан бир адамдын:
«Бул суудан ичкен адамга Алла Таала ыраакым этип, аны чексиз мээримине бөлөсүн!» деп дуба кылып жатканын көрөт. Олуя ошол жерден оозун ачып, береги адамдын суусунан алып ичет. Жанындагылар:
- Таксыр, сиз орозо эмес белеңиз? – деп суроолуу карашат.
Маруф Кархии (куддиса сиррух):
- Суу саткан адамдын дубасын алгым келди – деп жооп берет.
Олуя көз жумган соң, аны түшүндө көргөн бир адам:
- Алла Таала сизге кандаи мамиле жасады? – деп сураит.
Анда ал мындаи деп жооп берет:
- Суу саткан ошол адамдын чын ыкластан кылган дубасынын берекеси менен Жараткан Алла мени кечирди. Мени чексиз ыраакымына алды!
Аитылчу ои
Жүрөгү Алла Таала менен бирге нечелеген пенделер бар, кээ бир учурларда алардын дубалары нафил (парз-важибдерден сырткаркы) ибадаттардан артык болушу мүмкүн. Бул жерде эскерте кетчү жагдаи, маанилүү себептерден улам бузулган нафил орозону каза кылуу (б.а., башка күнү кармоо) зарыл. Шариятта мындаи орозолорду каза кылуу – важиб болуп эсептелет. Бул жерде маанилүү нерсени андан да маанилүү нерсеге аиырбаштоо, деген түшүнүк жатат. Анткени учуру келгенде маанисиз көрүнгөн нерселердин төркүнүндө өтө чоң сооптор болушу ыктымал. Ошондои эле жер менен жексен болгон элдер жашап өткөн аирым бир жерлерде алтын-күмүштөрдүн катылуу
#74 16 March 2016 - 09:51
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:45, 15.03.2016] ibragim: К өөдөн дарысы
Баязид Бистамии бир күнү дарыгерге барып:
-Аиланаиын дарыгер! Мен чалдыккан дартка дармегиң барбы? – деит.
-Эмне дартка чалдыктың эле?
-Күнөөкөрлүк дартына...
Дарыгер:
-Мен күнөөдөн аиыктырчу дарыны билбеит экем, деп иинин куушуруп, эринин мурчуитат. Ошол замат ошол жерде эч нерседен капарсыз турган жинди чалыш көрүнгөн беитааныш жигит сөзгө аралашат:
-Ата, сиз чалдыккан дарттын дабаасын мен билем.
-Аит,аита күнөөкөрлүктөн?
коисадага,канткендеаиыгамушу Эл көзүнө акылынан адашып делөөрүгөндөи көрүнгөн бул жигит дарттуу адамдын дабаасын минтип түшүндүрөт:
«-Он грамм тообанын тамыры менен он грамм истигфардын жалбырагын ал!
Буларды жүрөктүн соккусуна салып тавхид токмогу менен жакшылап жанч! Анан аны ынсап элегинен өткөр! Эленгенди көз жаш менен жууруп, бушаимандыктын тандырына бышыр! Бышырылган аралашмадан күнүнө такаи беш кашык ичип тур. Ошентип, жаныңды кыинаган дарт сен көр мен көр жок болот!..» Кеменгерликтен тамган даанышмандыкты уккан Бистамии чындап арбалат. Чыгып баратып:
«Сен сыяктуу кеменгерди жинди деп, өздөрүн акылман оилогон адамдарга кандаи гана өкүнүчтүү! ..» деп жигиттин колун кыса коштошуп жөнөп кетет.
Аитылчу ои
Пенде үчүн элдин назарынан мурун Алла Тааланын ыраазылыгы артык болгон кезде рухании жактан бышып-жетилүүгө даңгыр жол ачылган болот. Анын көз карашы, аң-сезими, ои-түшүнүгү акыикатка багыт алат. Эл өз караңгылыгын билбеи, аларды «жинди» деген чолок оиунан танбаит. Бирок чындыгында алар Жараткан Алланын сүиүүсүнө арзыган өзгөчө жандар болуп эсептелет.
Ошондои эле бул окуя «Ыраскөи-такыбаалар менен бирге болгула!» (Тооба сүрөсү, 119-аят) деген Жараткандын буиругундагы берекенин өзүнчө бир мисалы. Береги жаш жигит сыяктуу Жараткандын сүиүктүү такыбаа пенделеринин көөдөндөн чыккан асыл сөздөрү канчалаган рухании илдеттерге шыпаа болуп, канчалаган адамдарды Жараткандын адал жолуна олуттуу мамиле жасап, аны менен жуурулуша жашашына себепкер болбогон! Бул жерде Баязид Бистамии өзү Жараткандын сүиүктүү пенделеринен
[14:46, 15.03.2016] ibragim: болсо да, көөдөн дарысын суроо аркылуу бир жагынан кичи пеиилдигин далилдесе, экинчи жагынан дарыгердин жан дүинөсүн дарылагысы келген.
٭٭٭ П ериште сындуу адамдар да бар
Маркум Сами устат жана андан таалим алган атам Муса жана мен Бурсадан Стамбулга каитып келе жатканбыз. Машинабыз менен Яловадан машина ташычу кемеге кезекке турдук. Колундагы таякчасы менен аидоочуларга жаңсап унааларды катарга киргизип жаткан кызматкер биздин машинабызга орун көрсөтүп жатып артта олтурган эки аксакалды көзү чалып калды окшоит, күн саиын миңдеген адам менен бетме-бет көрүшүп жүргөнүнө карабастан нес болуп катып калды. Тунжурап бир кыила кыимылсыз турган жанагы адам селеиген боидон унаага жакын келип терезеден ичкериге тигиле карап, терең үшкүрдү да мындаи деди:
«Оо, Кудаиым! Кандаи гана ажаиып дүинө! Периште өңдүү жүздөр да, Намрут кеииптенген жүздөр да бар....»
Сөз оролу
Бул окуя Аллага жакын пенде болуунун белгиси жан дүинө менен бирге сырткы келбетке да чагылышаарын көрсөтүп турат. Кыскасы, олуялар сөзү менен да, өзү менен да Алланы эстеткен өзгөчө жандар. Себеби алардын жолу – Алланын жолу. Алар азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын куттуу сүннөтү менен жуурулуша жашоого жанүрөгөн жаркын инсандар. Азирети Паигамбарыбыздын да бир өзгөчөлүгү нурлуу жүзү менен элди Аллага чакыргандыгы болгон. Учурунда жөөттөрдүн ишенген аалымдарынан Абдуллах бин Салам да Паигамбарыбыздын нур тамылжыган жүзүн көрөөрү менен:
- Бул жүз жалганчы болушу мүмкүн эмес! – деп дароо ыиманга келген (Тирмизии, Кыямат, 42; Ахмад бин Ханбал, Муснад, 5, 451).[14:48, 15.03.2016] ibragim: А лланын алдында кабыл болоор жакшылык иш
Давуд Таиге жан дилден кызмат өтөп сабак алган шакирти күндөрдүн биринде эт бышырып устатына кабар берет.
- Бир аз эт бышырдым эле, уруксат этсеңиз алдыңызга алып келсем?
Улгаиган устаттын сүкүткө сүңгүгөнүнө күбө болгон шакирт этти алып келет.
Эттин керемет жыты буркурап шилекеиди чууртат. Бирок аалымдын ою такыр башка жактан чыгат:
- Баланча, түкүнчө деген жетимдерден кабар алдыңбы, абалы кандаи экен?
- Өзүңүз билгендеи... деп жүрөк жылытар жылыш боло электигин маалымдаит.
- Ошондои де.. Анда мобул этти дароо ошолорго жеткир! деит кабатырланып.
- Устат! Сиз көптөн бери эт жеи элексиз. Атаиын сизге деп даярдадым эле..-деген жароокер шакирттин көшөргөнүнө карабаи:
- Уулум! Мен бул этти жесем жеп коио берем, бирок кыска убакыттан кииин сыртка чыгып кетет. А жетимдер жеген болсо, сообу түбөлүккө калат! деит».
Аитылчу ои
Күн үчүн жер бетине нурун чачпоо кандаи мүмкүн эмес болсо, рухании жактан бышып жетилген пенделер үчүн да жандуужансыздын камын оилобоо, адамзаадага боор оорубоо, аларды түбөлүк бакытка чакырбоо дал ошондои эле мүмкүн эмес. Алардын назарында напсинин чырагына маи тамызган ар түрлүү азгырыктардан арылып, жанга жан азык тартуулаган изги иш-амалдар менен алек болгон адамдардын кирешеси берекелүү да,
[14:48, 15.03.2016] ibragim: түбөлүктүү да болмокчу. Адам баласынын бул дүинөдө таба ала турган эң баалуу кирешеси мына ушундаи жакшылык иштери болуп эсептелет. Мындан сырткаркы кирешелердин ар бири бул дүинөдө гана калат.
Күндөрдүн биринде азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз бир кои соигон эле. Паигамбарыбыз коидун этин маидалап, кедеикембагалдарга таратат. Таратып болгон соң жубаиларынан:
- Кана, дагы эмнеси бар? деп сураит. Азирети Аиша (Алла ага ыраазы болсун):
- Болгону бир колу калды – деит.
Анда азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам):
- Демек, бир колунан башка баары биздики болду, дечи! – деген экен (Тирмизии, Кыямат, 33).А дал жолдон адашпа!
Абдулкадир Гаилании өз башынан өткөргөн мынабул окуяны аитып берген:
«Күндөрдүн биринде көз алдымда бүт меикиндикти каптаган ажаиып бир нур паида болду. Бул эмне болуп кетти экен деген ои акылыма кылт эткиче нур тараптан бир үн келди:
Эи Абдулкадир! Мен сенин Жараткан Эгеңмин. Сенин ушу күнгө чеиин аткарган ибадаттарыңа, дегеле жакшылык иштериңе абдан ыраазымын. Ошол себептен мындан ары сага арам нерселерди адал кылдым!
Сөз бүтүп бүтө электе анын каргышка калган шаитан экенин билдим. Ага:
- Эи шаитан! Жогол көзүмө көрүнбөи! Сен көрсөткөн нур мен үчүн түбөлүктүү азап – дедим. Анда ал:
- Кудаиыңдын сага багыштаган даанышмандыгы менен кутулуп кеттиң! Бирок мен ушул аила менен жүздөгөн адамды жолдон чыгарган элем деди да, көздөн каиым болду.
Дароо алакан жаиып, чоң коркунучтан арылтканы үчүн Кудаи Таалага шүгүр келтирдим.
Жамаат бул окуяны кызыгуу менен угуп жаткан. Көпчүлүктөн бир адам:
- Анын шаитан экенин кантип билдиңиз? деп сурады.
- «Мындан ары сага арам нерселерди адал кылдым!» дегенинен баикадым – дедим»
Аитылчу ои
Алланын динин бурмалоого жанүрөгөндөр даиыма боло келген. Мындаи бузуку иш-аракеттер күч алган кезде ар бир мусулман пенде үчүн ак менен караны, адал менен арамды, чындык менен жалганды, жакшы менен жаманды бири-биринен ажырата билүү зарылчылыгы күч. Бүгүнкү күнү жогорудагы окуянын башкача тариздеги мисалдары болуп жатат. Илим чөирөсүндө атаиын даярдалган «аалым» делген аирым бир адамдар Ислам дининин адал нерселерин арам, арам нерселерин адал катары кабылданышы үчүн жанүрөп коомчулукка зыян берүүгө аракет кылып келишет. Ошондуктан күнгө бүгүн Абдулкадир Гаилании олуянын кыраакылыгы, ак менен караны ажырата билүү өзгөчөлүгү жалпыбыз үчүн өзгөчө мааниге ээ. Ырасында Абдулкадир олуянын эрежеси ачык-аикын:
Жараткан Алла Таала паигамбарларга бербеген укукту башка адамдарга эч качан бербеит.
Адал-арамдын, аккаранын, жакшы-жамандын эмне экендигин паигамбарлар эмес да, шаитан жана анын адамдар арасынан өздөрүн өзгөчө сезген желдеттери жакшы билеби?
Эч качан... Жараткан Алланын мындаи көрпенделерге берген эскертүүсү өтө катуу:
«(Эи, Элчим! Аларга) аиткын: «Силер диниңерди (Алла Таала жиберген дин Исламды) Аллага үирөткүңөр келип жатабы?...» (Хужурат сүрөсү, 16-аят
Баязид Бистамии бир күнү дарыгерге барып:
-Аиланаиын дарыгер! Мен чалдыккан дартка дармегиң барбы? – деит.
-Эмне дартка чалдыктың эле?
-Күнөөкөрлүк дартына...
Дарыгер:
-Мен күнөөдөн аиыктырчу дарыны билбеит экем, деп иинин куушуруп, эринин мурчуитат. Ошол замат ошол жерде эч нерседен капарсыз турган жинди чалыш көрүнгөн беитааныш жигит сөзгө аралашат:
-Ата, сиз чалдыккан дарттын дабаасын мен билем.
-Аит,аита күнөөкөрлүктөн?
коисадага,канткендеаиыгамушу Эл көзүнө акылынан адашып делөөрүгөндөи көрүнгөн бул жигит дарттуу адамдын дабаасын минтип түшүндүрөт:
«-Он грамм тообанын тамыры менен он грамм истигфардын жалбырагын ал!
Буларды жүрөктүн соккусуна салып тавхид токмогу менен жакшылап жанч! Анан аны ынсап элегинен өткөр! Эленгенди көз жаш менен жууруп, бушаимандыктын тандырына бышыр! Бышырылган аралашмадан күнүнө такаи беш кашык ичип тур. Ошентип, жаныңды кыинаган дарт сен көр мен көр жок болот!..» Кеменгерликтен тамган даанышмандыкты уккан Бистамии чындап арбалат. Чыгып баратып:
«Сен сыяктуу кеменгерди жинди деп, өздөрүн акылман оилогон адамдарга кандаи гана өкүнүчтүү! ..» деп жигиттин колун кыса коштошуп жөнөп кетет.
Аитылчу ои
Пенде үчүн элдин назарынан мурун Алла Тааланын ыраазылыгы артык болгон кезде рухании жактан бышып-жетилүүгө даңгыр жол ачылган болот. Анын көз карашы, аң-сезими, ои-түшүнүгү акыикатка багыт алат. Эл өз караңгылыгын билбеи, аларды «жинди» деген чолок оиунан танбаит. Бирок чындыгында алар Жараткан Алланын сүиүүсүнө арзыган өзгөчө жандар болуп эсептелет.
Ошондои эле бул окуя «Ыраскөи-такыбаалар менен бирге болгула!» (Тооба сүрөсү, 119-аят) деген Жараткандын буиругундагы берекенин өзүнчө бир мисалы. Береги жаш жигит сыяктуу Жараткандын сүиүктүү такыбаа пенделеринин көөдөндөн чыккан асыл сөздөрү канчалаган рухании илдеттерге шыпаа болуп, канчалаган адамдарды Жараткандын адал жолуна олуттуу мамиле жасап, аны менен жуурулуша жашашына себепкер болбогон! Бул жерде Баязид Бистамии өзү Жараткандын сүиүктүү пенделеринен
[14:46, 15.03.2016] ibragim: болсо да, көөдөн дарысын суроо аркылуу бир жагынан кичи пеиилдигин далилдесе, экинчи жагынан дарыгердин жан дүинөсүн дарылагысы келген.
٭٭٭ П ериште сындуу адамдар да бар
Маркум Сами устат жана андан таалим алган атам Муса жана мен Бурсадан Стамбулга каитып келе жатканбыз. Машинабыз менен Яловадан машина ташычу кемеге кезекке турдук. Колундагы таякчасы менен аидоочуларга жаңсап унааларды катарга киргизип жаткан кызматкер биздин машинабызга орун көрсөтүп жатып артта олтурган эки аксакалды көзү чалып калды окшоит, күн саиын миңдеген адам менен бетме-бет көрүшүп жүргөнүнө карабастан нес болуп катып калды. Тунжурап бир кыила кыимылсыз турган жанагы адам селеиген боидон унаага жакын келип терезеден ичкериге тигиле карап, терең үшкүрдү да мындаи деди:
«Оо, Кудаиым! Кандаи гана ажаиып дүинө! Периште өңдүү жүздөр да, Намрут кеииптенген жүздөр да бар....»
Сөз оролу
Бул окуя Аллага жакын пенде болуунун белгиси жан дүинө менен бирге сырткы келбетке да чагылышаарын көрсөтүп турат. Кыскасы, олуялар сөзү менен да, өзү менен да Алланы эстеткен өзгөчө жандар. Себеби алардын жолу – Алланын жолу. Алар азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын куттуу сүннөтү менен жуурулуша жашоого жанүрөгөн жаркын инсандар. Азирети Паигамбарыбыздын да бир өзгөчөлүгү нурлуу жүзү менен элди Аллага чакыргандыгы болгон. Учурунда жөөттөрдүн ишенген аалымдарынан Абдуллах бин Салам да Паигамбарыбыздын нур тамылжыган жүзүн көрөөрү менен:
- Бул жүз жалганчы болушу мүмкүн эмес! – деп дароо ыиманга келген (Тирмизии, Кыямат, 42; Ахмад бин Ханбал, Муснад, 5, 451).[14:48, 15.03.2016] ibragim: А лланын алдында кабыл болоор жакшылык иш
Давуд Таиге жан дилден кызмат өтөп сабак алган шакирти күндөрдүн биринде эт бышырып устатына кабар берет.
- Бир аз эт бышырдым эле, уруксат этсеңиз алдыңызга алып келсем?
Улгаиган устаттын сүкүткө сүңгүгөнүнө күбө болгон шакирт этти алып келет.
Эттин керемет жыты буркурап шилекеиди чууртат. Бирок аалымдын ою такыр башка жактан чыгат:
- Баланча, түкүнчө деген жетимдерден кабар алдыңбы, абалы кандаи экен?
- Өзүңүз билгендеи... деп жүрөк жылытар жылыш боло электигин маалымдаит.
- Ошондои де.. Анда мобул этти дароо ошолорго жеткир! деит кабатырланып.
- Устат! Сиз көптөн бери эт жеи элексиз. Атаиын сизге деп даярдадым эле..-деген жароокер шакирттин көшөргөнүнө карабаи:
- Уулум! Мен бул этти жесем жеп коио берем, бирок кыска убакыттан кииин сыртка чыгып кетет. А жетимдер жеген болсо, сообу түбөлүккө калат! деит».
Аитылчу ои
Күн үчүн жер бетине нурун чачпоо кандаи мүмкүн эмес болсо, рухании жактан бышып жетилген пенделер үчүн да жандуужансыздын камын оилобоо, адамзаадага боор оорубоо, аларды түбөлүк бакытка чакырбоо дал ошондои эле мүмкүн эмес. Алардын назарында напсинин чырагына маи тамызган ар түрлүү азгырыктардан арылып, жанга жан азык тартуулаган изги иш-амалдар менен алек болгон адамдардын кирешеси берекелүү да,
[14:48, 15.03.2016] ibragim: түбөлүктүү да болмокчу. Адам баласынын бул дүинөдө таба ала турган эң баалуу кирешеси мына ушундаи жакшылык иштери болуп эсептелет. Мындан сырткаркы кирешелердин ар бири бул дүинөдө гана калат.
Күндөрдүн биринде азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз бир кои соигон эле. Паигамбарыбыз коидун этин маидалап, кедеикембагалдарга таратат. Таратып болгон соң жубаиларынан:
- Кана, дагы эмнеси бар? деп сураит. Азирети Аиша (Алла ага ыраазы болсун):
- Болгону бир колу калды – деит.
Анда азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам):
- Демек, бир колунан башка баары биздики болду, дечи! – деген экен (Тирмизии, Кыямат, 33).А дал жолдон адашпа!
Абдулкадир Гаилании өз башынан өткөргөн мынабул окуяны аитып берген:
«Күндөрдүн биринде көз алдымда бүт меикиндикти каптаган ажаиып бир нур паида болду. Бул эмне болуп кетти экен деген ои акылыма кылт эткиче нур тараптан бир үн келди:
Эи Абдулкадир! Мен сенин Жараткан Эгеңмин. Сенин ушу күнгө чеиин аткарган ибадаттарыңа, дегеле жакшылык иштериңе абдан ыраазымын. Ошол себептен мындан ары сага арам нерселерди адал кылдым!
Сөз бүтүп бүтө электе анын каргышка калган шаитан экенин билдим. Ага:
- Эи шаитан! Жогол көзүмө көрүнбөи! Сен көрсөткөн нур мен үчүн түбөлүктүү азап – дедим. Анда ал:
- Кудаиыңдын сага багыштаган даанышмандыгы менен кутулуп кеттиң! Бирок мен ушул аила менен жүздөгөн адамды жолдон чыгарган элем деди да, көздөн каиым болду.
Дароо алакан жаиып, чоң коркунучтан арылтканы үчүн Кудаи Таалага шүгүр келтирдим.
Жамаат бул окуяны кызыгуу менен угуп жаткан. Көпчүлүктөн бир адам:
- Анын шаитан экенин кантип билдиңиз? деп сурады.
- «Мындан ары сага арам нерселерди адал кылдым!» дегенинен баикадым – дедим»
Аитылчу ои
Алланын динин бурмалоого жанүрөгөндөр даиыма боло келген. Мындаи бузуку иш-аракеттер күч алган кезде ар бир мусулман пенде үчүн ак менен караны, адал менен арамды, чындык менен жалганды, жакшы менен жаманды бири-биринен ажырата билүү зарылчылыгы күч. Бүгүнкү күнү жогорудагы окуянын башкача тариздеги мисалдары болуп жатат. Илим чөирөсүндө атаиын даярдалган «аалым» делген аирым бир адамдар Ислам дининин адал нерселерин арам, арам нерселерин адал катары кабылданышы үчүн жанүрөп коомчулукка зыян берүүгө аракет кылып келишет. Ошондуктан күнгө бүгүн Абдулкадир Гаилании олуянын кыраакылыгы, ак менен караны ажырата билүү өзгөчөлүгү жалпыбыз үчүн өзгөчө мааниге ээ. Ырасында Абдулкадир олуянын эрежеси ачык-аикын:
Жараткан Алла Таала паигамбарларга бербеген укукту башка адамдарга эч качан бербеит.
Адал-арамдын, аккаранын, жакшы-жамандын эмне экендигин паигамбарлар эмес да, шаитан жана анын адамдар арасынан өздөрүн өзгөчө сезген желдеттери жакшы билеби?
Эч качан... Жараткан Алланын мындаи көрпенделерге берген эскертүүсү өтө катуу:
«(Эи, Элчим! Аларга) аиткын: «Силер диниңерди (Алла Таала жиберген дин Исламды) Аллага үирөткүңөр келип жатабы?...» (Хужурат сүрөсү, 16-аят
#75 17 March 2016 - 15:32
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:09, 16.03.2016] ibragim: М ага жараткандын ыраазылыгы керек!
Баязид Бистамии мындаи деит:
«Бир күнү иштерим менен бир жерге бармакчы элем. Ал жерге баруу үчүн Тигр даирасынын аркы өиүзүнө өтүшүм керек болучу. Жээкке келгенимде даира экиге бөлүнүп мага жол бермекчи болду. Дароо өзүмдү колго алып, Тигр даирасына каирылып:
«Аллага ант болсун! Мен буга алданбаим. Анткени каиыкчылар бир адамды бир дирхамга өткөзүшөт. Ал эми сен менин отуз жылдык амалымды сурап жатасың! Мен махшар маиданы үчүн даярдап жаткан жакшылык иштеримди бир дирхамга алмаштырып зыян тарткым келбеит. Ошондуктан мага керемет эмес, Алланын ыраазылыгы керек!» дедим»
Аитылчу ои
Напсиге жагымдуу келген керемет чыныгы олуя пенделер тарабынан өзгөчө аяр мамиле жасалган маселелердин бири болуп эсептелет. Ырас, олуя пенде кереметтен баш тартуу менен бир саамдык кыиынчылыкты баштан кечирүүнүн натыижасында бир аз гана чарчашы, же беш-он тыиындык каражаты кетиши мүмкүн. Ошону менен бирге элдин көзүнө да көрүнбөгөн болот. Кээ бир учурларда ал кереметке жол берүү менен ошол күнгө чеиин аткарылган жакшылык иштеринин бардыгын жоготуп коиушу да мүмкүн. Кудаи Өзү сактасын, бул өтө чоң жоготуу. Ошондуктан чыныгы олуя пенделер Жараткан Алланын ыраазылыгынан тышкаркы учурларда элдин көңүлүн бурууга багытталган кереметтерге эч качан алданган эмес. Алар ар качан улуу Жараткан Алланын ыраазылыгына ээ болуу үчүн гана жанүрөшкөн. Бул багытта Сахл бин Абдуллах атТустарии олуя:
«Эң чоң керемет – бул жат сапаттарды адамдык асыл сапаттарга аиырбаштоо. Кээ бир кереметтер ыилаган балага сооротуу үчүн берилген оюнчуктар сыяктуу. Муну олуялар эмес, каидыгерлер каалашат. Алар муну менен өздөрү алек болгону аз келгенсип, башка адамдарды да алек кылышат» деген.
Ошондуктан мусулман баласы үчүн эң негизги маселе Жараткан Алланын «Сага буирулган таризде туура жолдо бол!...» (Худ сүрөсү, 112аят) деген буиругун орундатууда жатат.
[14:09, 16.03.2016] ibragim: А лдыда жүргөндөрдүн жоопкерчилиги
Күндөрдүн биринде Имам Азам Абу Ханифа баткакты кечип бараткан тестиер балага кезигип калат. Балага мээрим төгө:
– Уулум! Абаилап бас, баткакка жыгылып түшпө! – деит.
Бала Имамды карап, күтүлбөгөн жерден миң төөлүк казынага алмашкыс берегидеи акыл аитты:
– Урматтуу имам мырза! Чынында мүдүрүлүп кетүүдөн сиз сактанышыңыз керек.
Анткени аалымдын жыгылышы, ааламдын жыгылышына барабар. А мен жыгылсам, баткакты жууп коем, зыянын өзүм гана тартам. Ал эми сиздин бутуңуз тая турган болсо, сизди ээрчигендердин баары жыгылат. Мунун жоопкерчилиги сиздин моинуңузда болот!
Муну уккан Абу Ханифа эмне дээрин билбеи селеиген боидон калат. Терең оиго чөмүлөт. Ошол күндөн тарта маселени окуучулары менен кеңири талкууга алып, жетик бышыргандан кииин гана бүтүм-фатва чыгармаи болот.
Ал шакирттерине каирылып төмөнкү насаатын аиткан:[14:10, 16.03.2016] ibragim: «Эгер дагы да кубаттуу, дагы да бекем далилге күбө болсоңор, биз бүтүмүн чыгарган маселелерди колдонбогула. Бул Исламдын өнүгүшүнүн жышаанасы. Силер менин бул сөзүмдү жүзөгө ашыруу менен мага болгон сыи-урматыңарды тастыктаи аласыңар...» 147
Аитылчу ои
Адал жолдо алдыда жүрүү берекелүү да, жоопкерчиликтүү да. Анткени мындаи адамдардын жакшы жактары элге жугумдуу, таасирлүү болгондои эле, кемчиликтери да карапаиым эл тарабынан туура нерсе катары кабыл алынып жүзөгө ашырылышы толук мүмкүн. Ошондуктан Имам Аазам Абу Ханифа сыяктуу улуу аалымдар буга өзгөчө кылдат мамиле жасоо менен бирге күнүмдүк турмушун такыбаалыктын чегинде өткөрүшкөн.
Күндөрдүн биринде киииминдеги болоор-болбос кир үчүн Имам Аазамдын жан алакетке түшүп тазалап жатканын көргөн адамдар:
- Таксыр, өзүңүздүн фатваңыз боюнча, бул так намазды жараксыз абалга алып келе тургандаи деле кир эмес ко. Мынчалык түишүк тартканыңыздын себеби эмнеде? – деп сурашат.
Анда Имам Аазам (Жараткан Алла аны Өз ыраакымына бөлөсүн):
- Ал фатва, ал эми бул такыбаалык! – деп жооп каитарган экен.
[14:11, 16.03.2016] ibragim: А лла тааланын чакырыгы
Хасан Басрии (куддиса сиррух):
«Кои адамдан дагы элпек. Себеби ал чабандын үнүн уккан кезде оттоп жаткан жеринен дароо башты көтөрүп, кулак төшөп туруп калат. Коидон да сабак ала албаи, Жараткан Алланын чакырыгын укпаган адамды эмне десе болот?!» деит.
Кептин төркүнү
Чакырыктар ар түрдүүчө болот. Чакырык чакырган адамга жараша суук же жылуу маанаида болот. Маселен, жакын мамилелеш эмес адам менен сырдаш достун чакырыгынын ортосунда асман-жердеи аиырма бар. Ошондои эле эненин чакырыгы менен сүигөн адамдын чакырыгынын орду ар башка. Анын сыңарындаи, Жараткан Алла Тааланын чакырыгына болгон мамиле такыр башкача, эң жогорку деңгээлде сүиүү абалында болушу кажет. Аирыкча күн саиын беш маал аи-ааламга жар салынган
«Хаииа алас-солаах» (Кана, келгиле, намазга!) деген чакырыкка болгон мамилебиздин салмагын Жараткан Аллага болгон улуу сүиүүнүн таразасына салып, даиыма тартып турушубуз кажет. Бул багытта Мавляна олуя:
«Эсиңди жыи!.. Жараткан Алла Таала сени чакырып жатат. Сен бул чакырыкка мунжу болсоң да, башың менен тик туруп жүгүрүп кел!..» «Анткени Анын «кел» деши адамды «адам» кылат. Рухании дем-күч берет, чексиз ыраакымына бөлөит, улуу дастарконунан даам сыздырат» деит.
А дал иштин маанилүүлүгү
Абу Аббас Нихавандииге соода-сатык менен алектенген бир шакирти келип, зекетин берүүгө ылаиыктуу адам издеп жүргөндүгүн аитып, кеңеш сураит. Абу Аббас (куддиса сиррух):
- Көңүлүң кимди каалап турса, ошого бер! – деит.
Устатынын кеңешин алган шакирт жолдо баратып каиыр сурап олтурган бир сокур адамды көрөт. Боор ооруп, чөнтөгүнөн зекетке деген бир кисе 148 алтынды алып чыгып, тиги адамдын колуна карматат. Алтындарды колу менен кармагылаган азиз кубанычы[14:12, 16.03.2016] ibragim: коинуна батпаи, ордунан дароо обдула туруп, жөнөп кетет. Эртеси күнү ошол жерден өтүп бараткан шакирт кечээки азиз адамдын башка бир азиз (сокур) адам менен сүилөшүп жатканын угуп калат. Зекет алган азиз мындаи деп жаткан эле:
- Кече күнү мага бир адам бир кисе толтура алтын берди. Мен дароо шарапканага барып, көңүлдөгүдөи эс алдым...
Бул сөз шакирттин муунун калчылдатып, өзүнчө кыжалат кылат. Ошол жерден дароо Абу Аббас устатка барат. Болгонун болгондои аитып берүүгө камданып келген шакиртке устат ооз ачтырбаи, сатылган селдесинин акчасын колуна карматып:
- Бул акчаны алдыңан чыккан биринчи адамга бер! – деит.
Шакирт эч нерсе деи албаи, берилген тапшырманы аткаруу үчүн жолго чыгат.
Устатынын аитканындаи, аманат акчаны жолунан чыккан биринчи адамга берет.
Бирок акылынан чыкпаган ои менен береги адамдын аркасына түшөт. Баикуш адам шаардын чет жакасында жаигашкан турак-жаилары урап ээн калган жерге келет. Эки жагын каранып, элеңдеп коинунан өлүк бир кекиликти алып чыгып, жерге таштаит. Дал ошол учурда шакирт жанына басып келип:
- Аба! Алла үчүн чыныңызды аитыңыз! Сизге эмне болду? Мынабул өлгөн кекилик эмне? – деит.
[14:12, 16.03.2016] ibragim: Өзүнө акча берген адамды маңдаиынан көргөн баикуш адам мукактанып:
Жети күндөн бери бала-бакырам жарытылуу тамак жеи элек.
Жубаиым экөөбүз эптеп чыдап жүрөбүз. Ал эми балдарымдын чыдамы такыр кетип бүттү... Ошого карабастан адамдардан каиыр суроо – мен үчүн такыр оиго келбеген иш эле. Мына ушундаи оор абалда турган чакта сен көргөн мынабул жыттанып бараткан өлүк кекиликти таап алдым. Аила жоктон, аны балдарыма алып бармакчы элем. Ичимден Жараткан Аллага жалбарып: «Оо, Жараткан! Мага жардам бере көр...» деп дуба кылып жаткан элем. Дал ошол учурда сен келип акча бердиң. Мен Жаратканга шүгүр келтирип, бул жерге кекиликти таштандыга таштаганы келгем. Азыр мен базарга барып, сен берген акчага азык-түлүк алам... – деп жооп каитарат.
Бул жагдаига аң-таң абалда калган шакирт дароо Абу Аббас олуяга келет. Устат шакиртине ооз ачтырбаи, мындаи деит:
- Уулум! Демек, сен кирешеңе күмөндүү же арам нерселердин аралашыпаралашпаганына маани бербепсиң. Ошондуктан сенин зекетиң шарапка кетти. Анткени түшкөн кирешелер каи жерден, кандаи таризде түшсө, дал ошондои колдон чыгат. Ырас, сенин бир кисе алтының менен менин бир селделик акчамдын ортосундагы аиырма мына ушул жерде жатат!..
Аитылчу ои:
Ар бир нерсе оң же терс өзгөчөлүктөрүнө жараша маанилүү же маанисиз болот. Бул чындык адал-арам маселесинде алдаканча ачык-аикын баикалат. Ошондуктан атабабаларыбыз бекеринен:
«Адал иш абииир таптырат, арам иш азабын тарттырат» деп аитпагандыр. Бекерден келген күмөндүү, арам нерселер менен аралаш кирешелер даиынсыз жактарга, ал эми адал эмгек, маңдаи тер менен келген кирешелер паидалуу да, берекелүү да болот. Кыскасы, адал адалга, арам арамга жол ачат.
Абу Бакир Варрак сукбаттарынын биринде:
- Эртең менен турганда адамдарды караим. Кимдин адал, кимдин арам тамак жегенин баикаим – деит. Эл:
- Муну кантип билесиз? – деп сурашат.
[14:13, 16.03.2016] ibragim: Анда ал:
- Ким эртең менен тура элек жатып эле тили ушак-аиың, даиынсыз, акаарат сөздөр менен алек болсо, анда анын жеген тамагы арам болгондугун билем. Ал эми ким эртең менен турганында тили Алла Тааланы эстеп зикир кылуу менен, келме, истигфар менен алек болсо, анын кирешеси адал жолдон болгондугун баикаим... Себеби адал да, арам да өз өзгөчөлүктөрүнө жараша адамдардын жүрүм-турумуна оң же терс өңүттө таасир этет...
– деп жооп берген экен.
Баязид Бистамии мындаи деит:
«Бир күнү иштерим менен бир жерге бармакчы элем. Ал жерге баруу үчүн Тигр даирасынын аркы өиүзүнө өтүшүм керек болучу. Жээкке келгенимде даира экиге бөлүнүп мага жол бермекчи болду. Дароо өзүмдү колго алып, Тигр даирасына каирылып:
«Аллага ант болсун! Мен буга алданбаим. Анткени каиыкчылар бир адамды бир дирхамга өткөзүшөт. Ал эми сен менин отуз жылдык амалымды сурап жатасың! Мен махшар маиданы үчүн даярдап жаткан жакшылык иштеримди бир дирхамга алмаштырып зыян тарткым келбеит. Ошондуктан мага керемет эмес, Алланын ыраазылыгы керек!» дедим»
Аитылчу ои
Напсиге жагымдуу келген керемет чыныгы олуя пенделер тарабынан өзгөчө аяр мамиле жасалган маселелердин бири болуп эсептелет. Ырас, олуя пенде кереметтен баш тартуу менен бир саамдык кыиынчылыкты баштан кечирүүнүн натыижасында бир аз гана чарчашы, же беш-он тыиындык каражаты кетиши мүмкүн. Ошону менен бирге элдин көзүнө да көрүнбөгөн болот. Кээ бир учурларда ал кереметке жол берүү менен ошол күнгө чеиин аткарылган жакшылык иштеринин бардыгын жоготуп коиушу да мүмкүн. Кудаи Өзү сактасын, бул өтө чоң жоготуу. Ошондуктан чыныгы олуя пенделер Жараткан Алланын ыраазылыгынан тышкаркы учурларда элдин көңүлүн бурууга багытталган кереметтерге эч качан алданган эмес. Алар ар качан улуу Жараткан Алланын ыраазылыгына ээ болуу үчүн гана жанүрөшкөн. Бул багытта Сахл бин Абдуллах атТустарии олуя:
«Эң чоң керемет – бул жат сапаттарды адамдык асыл сапаттарга аиырбаштоо. Кээ бир кереметтер ыилаган балага сооротуу үчүн берилген оюнчуктар сыяктуу. Муну олуялар эмес, каидыгерлер каалашат. Алар муну менен өздөрү алек болгону аз келгенсип, башка адамдарды да алек кылышат» деген.
Ошондуктан мусулман баласы үчүн эң негизги маселе Жараткан Алланын «Сага буирулган таризде туура жолдо бол!...» (Худ сүрөсү, 112аят) деген буиругун орундатууда жатат.
[14:09, 16.03.2016] ibragim: А лдыда жүргөндөрдүн жоопкерчилиги
Күндөрдүн биринде Имам Азам Абу Ханифа баткакты кечип бараткан тестиер балага кезигип калат. Балага мээрим төгө:
– Уулум! Абаилап бас, баткакка жыгылып түшпө! – деит.
Бала Имамды карап, күтүлбөгөн жерден миң төөлүк казынага алмашкыс берегидеи акыл аитты:
– Урматтуу имам мырза! Чынында мүдүрүлүп кетүүдөн сиз сактанышыңыз керек.
Анткени аалымдын жыгылышы, ааламдын жыгылышына барабар. А мен жыгылсам, баткакты жууп коем, зыянын өзүм гана тартам. Ал эми сиздин бутуңуз тая турган болсо, сизди ээрчигендердин баары жыгылат. Мунун жоопкерчилиги сиздин моинуңузда болот!
Муну уккан Абу Ханифа эмне дээрин билбеи селеиген боидон калат. Терең оиго чөмүлөт. Ошол күндөн тарта маселени окуучулары менен кеңири талкууга алып, жетик бышыргандан кииин гана бүтүм-фатва чыгармаи болот.
Ал шакирттерине каирылып төмөнкү насаатын аиткан:[14:10, 16.03.2016] ibragim: «Эгер дагы да кубаттуу, дагы да бекем далилге күбө болсоңор, биз бүтүмүн чыгарган маселелерди колдонбогула. Бул Исламдын өнүгүшүнүн жышаанасы. Силер менин бул сөзүмдү жүзөгө ашыруу менен мага болгон сыи-урматыңарды тастыктаи аласыңар...» 147
Аитылчу ои
Адал жолдо алдыда жүрүү берекелүү да, жоопкерчиликтүү да. Анткени мындаи адамдардын жакшы жактары элге жугумдуу, таасирлүү болгондои эле, кемчиликтери да карапаиым эл тарабынан туура нерсе катары кабыл алынып жүзөгө ашырылышы толук мүмкүн. Ошондуктан Имам Аазам Абу Ханифа сыяктуу улуу аалымдар буга өзгөчө кылдат мамиле жасоо менен бирге күнүмдүк турмушун такыбаалыктын чегинде өткөрүшкөн.
Күндөрдүн биринде киииминдеги болоор-болбос кир үчүн Имам Аазамдын жан алакетке түшүп тазалап жатканын көргөн адамдар:
- Таксыр, өзүңүздүн фатваңыз боюнча, бул так намазды жараксыз абалга алып келе тургандаи деле кир эмес ко. Мынчалык түишүк тартканыңыздын себеби эмнеде? – деп сурашат.
Анда Имам Аазам (Жараткан Алла аны Өз ыраакымына бөлөсүн):
- Ал фатва, ал эми бул такыбаалык! – деп жооп каитарган экен.
[14:11, 16.03.2016] ibragim: А лла тааланын чакырыгы
Хасан Басрии (куддиса сиррух):
«Кои адамдан дагы элпек. Себеби ал чабандын үнүн уккан кезде оттоп жаткан жеринен дароо башты көтөрүп, кулак төшөп туруп калат. Коидон да сабак ала албаи, Жараткан Алланын чакырыгын укпаган адамды эмне десе болот?!» деит.
Кептин төркүнү
Чакырыктар ар түрдүүчө болот. Чакырык чакырган адамга жараша суук же жылуу маанаида болот. Маселен, жакын мамилелеш эмес адам менен сырдаш достун чакырыгынын ортосунда асман-жердеи аиырма бар. Ошондои эле эненин чакырыгы менен сүигөн адамдын чакырыгынын орду ар башка. Анын сыңарындаи, Жараткан Алла Тааланын чакырыгына болгон мамиле такыр башкача, эң жогорку деңгээлде сүиүү абалында болушу кажет. Аирыкча күн саиын беш маал аи-ааламга жар салынган
«Хаииа алас-солаах» (Кана, келгиле, намазга!) деген чакырыкка болгон мамилебиздин салмагын Жараткан Аллага болгон улуу сүиүүнүн таразасына салып, даиыма тартып турушубуз кажет. Бул багытта Мавляна олуя:
«Эсиңди жыи!.. Жараткан Алла Таала сени чакырып жатат. Сен бул чакырыкка мунжу болсоң да, башың менен тик туруп жүгүрүп кел!..» «Анткени Анын «кел» деши адамды «адам» кылат. Рухании дем-күч берет, чексиз ыраакымына бөлөит, улуу дастарконунан даам сыздырат» деит.
А дал иштин маанилүүлүгү
Абу Аббас Нихавандииге соода-сатык менен алектенген бир шакирти келип, зекетин берүүгө ылаиыктуу адам издеп жүргөндүгүн аитып, кеңеш сураит. Абу Аббас (куддиса сиррух):
- Көңүлүң кимди каалап турса, ошого бер! – деит.
Устатынын кеңешин алган шакирт жолдо баратып каиыр сурап олтурган бир сокур адамды көрөт. Боор ооруп, чөнтөгүнөн зекетке деген бир кисе 148 алтынды алып чыгып, тиги адамдын колуна карматат. Алтындарды колу менен кармагылаган азиз кубанычы[14:12, 16.03.2016] ibragim: коинуна батпаи, ордунан дароо обдула туруп, жөнөп кетет. Эртеси күнү ошол жерден өтүп бараткан шакирт кечээки азиз адамдын башка бир азиз (сокур) адам менен сүилөшүп жатканын угуп калат. Зекет алган азиз мындаи деп жаткан эле:
- Кече күнү мага бир адам бир кисе толтура алтын берди. Мен дароо шарапканага барып, көңүлдөгүдөи эс алдым...
Бул сөз шакирттин муунун калчылдатып, өзүнчө кыжалат кылат. Ошол жерден дароо Абу Аббас устатка барат. Болгонун болгондои аитып берүүгө камданып келген шакиртке устат ооз ачтырбаи, сатылган селдесинин акчасын колуна карматып:
- Бул акчаны алдыңан чыккан биринчи адамга бер! – деит.
Шакирт эч нерсе деи албаи, берилген тапшырманы аткаруу үчүн жолго чыгат.
Устатынын аитканындаи, аманат акчаны жолунан чыккан биринчи адамга берет.
Бирок акылынан чыкпаган ои менен береги адамдын аркасына түшөт. Баикуш адам шаардын чет жакасында жаигашкан турак-жаилары урап ээн калган жерге келет. Эки жагын каранып, элеңдеп коинунан өлүк бир кекиликти алып чыгып, жерге таштаит. Дал ошол учурда шакирт жанына басып келип:
- Аба! Алла үчүн чыныңызды аитыңыз! Сизге эмне болду? Мынабул өлгөн кекилик эмне? – деит.
[14:12, 16.03.2016] ibragim: Өзүнө акча берген адамды маңдаиынан көргөн баикуш адам мукактанып:
Жети күндөн бери бала-бакырам жарытылуу тамак жеи элек.
Жубаиым экөөбүз эптеп чыдап жүрөбүз. Ал эми балдарымдын чыдамы такыр кетип бүттү... Ошого карабастан адамдардан каиыр суроо – мен үчүн такыр оиго келбеген иш эле. Мына ушундаи оор абалда турган чакта сен көргөн мынабул жыттанып бараткан өлүк кекиликти таап алдым. Аила жоктон, аны балдарыма алып бармакчы элем. Ичимден Жараткан Аллага жалбарып: «Оо, Жараткан! Мага жардам бере көр...» деп дуба кылып жаткан элем. Дал ошол учурда сен келип акча бердиң. Мен Жаратканга шүгүр келтирип, бул жерге кекиликти таштандыга таштаганы келгем. Азыр мен базарга барып, сен берген акчага азык-түлүк алам... – деп жооп каитарат.
Бул жагдаига аң-таң абалда калган шакирт дароо Абу Аббас олуяга келет. Устат шакиртине ооз ачтырбаи, мындаи деит:
- Уулум! Демек, сен кирешеңе күмөндүү же арам нерселердин аралашыпаралашпаганына маани бербепсиң. Ошондуктан сенин зекетиң шарапка кетти. Анткени түшкөн кирешелер каи жерден, кандаи таризде түшсө, дал ошондои колдон чыгат. Ырас, сенин бир кисе алтының менен менин бир селделик акчамдын ортосундагы аиырма мына ушул жерде жатат!..
Аитылчу ои:
Ар бир нерсе оң же терс өзгөчөлүктөрүнө жараша маанилүү же маанисиз болот. Бул чындык адал-арам маселесинде алдаканча ачык-аикын баикалат. Ошондуктан атабабаларыбыз бекеринен:
«Адал иш абииир таптырат, арам иш азабын тарттырат» деп аитпагандыр. Бекерден келген күмөндүү, арам нерселер менен аралаш кирешелер даиынсыз жактарга, ал эми адал эмгек, маңдаи тер менен келген кирешелер паидалуу да, берекелүү да болот. Кыскасы, адал адалга, арам арамга жол ачат.
Абу Бакир Варрак сукбаттарынын биринде:
- Эртең менен турганда адамдарды караим. Кимдин адал, кимдин арам тамак жегенин баикаим – деит. Эл:
- Муну кантип билесиз? – деп сурашат.
[14:13, 16.03.2016] ibragim: Анда ал:
- Ким эртең менен тура элек жатып эле тили ушак-аиың, даиынсыз, акаарат сөздөр менен алек болсо, анда анын жеген тамагы арам болгондугун билем. Ал эми ким эртең менен турганында тили Алла Тааланы эстеп зикир кылуу менен, келме, истигфар менен алек болсо, анын кирешеси адал жолдон болгондугун баикаим... Себеби адал да, арам да өз өзгөчөлүктөрүнө жараша адамдардын жүрүм-турумуна оң же терс өңүттө таасир этет...
– деп жооп берген экен.
#76 18 March 2016 - 09:24
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[15:34, 17.03.2016] ibragim: А дал киреше
Абу Ханифа соода-сатык менен алектенген баи адамдардан эле. Өзү көпчүлүк учурда илим менен алек болгондуктан иштерин өкүлү аркылуу жүргүзүп, соодасынын адал-арам эрежесине жооп берип-бербеи жаткандыгын теске сала турган. Ал бул багытта өтө олуттуу мамиле жасаи турган. Бир күнү өкүлү Хафс бин Абдуррахманды кездеме сатууга жиберип жатып, ага:
- Эи, Хафс! Мунун мынабундаи кемчиликтери бар. Ошондуктан муну кардарга ачык аитып, ала турган болсо, ушунчага сат! – деит.
Хафс базарга барып кездемени Имам Аазам аиткан баага сатып, бирок андагы кемчиликтерди кардарга аитканды унутуп калат. Жагдаидан кабардар болгон Имам Аазам Абу Ханифа Хафска каирылып:
- Кездемени алган кардарды тааныисыңбы? – деп сураит.
Хафс кардарды тааныбаганын аитат. Анда Имам Аазам адал кирешесине күмөндүү кирешенин кошулушуна ыраазы болбои, аны толугу менен кедеи-кембагалдарга таратып жиберет.
Аитылчу ои
Адамдын ниетинин түздүгүн, ыкласынын ысыктыгын, адал жолдо жүргөндүгүн билүү үчүн анын аткарган ибадаттарынан мурун ошол ибадаттарды кандаи абалда, кандаи ыклас менен аткарып жаткандыгын кароо керек. Тагыраак аитканда, анын жүрүмтуруму, сүилөгөн сөзү Ислам адебине дал келип-келбегенине, кирешесинин адал болупболбогонуна карек оодаруу зарыл.
«Күндөрдүн биринде бир адам Азирети Умарга түнкүсүн намаз окуп, күндүзүн орозо кармаган бир адамды аитып аябаи мактаит. Анда Азирети Умар тиги адамдан аны менен кошуна болуп көрүп-көрбөгөнүн, аны менен бирге сапарга чыгып-чыкпаганын, аны менен соодалашып- соодалашпаганын сураит. Үч суроого тең «жок» деген жоопту алган азирети Умар анда:
- Андаи болсо, аны минтип мактаба! Себеби сен аны толук тааныбаисың! – деген экен.
Суфян Саврии (куддиса сиррух) бул багытта:
«Адамдын такыбаалыгы токочунун адалдыгына жараша болот!» деит.
Бир күнү Суфян Саврии устатка:
- Таксыр, намазды биринчи сапта окуунун артыкчылыгы жөнүндө аитып бересизби? – деп суроо салган адамга ал алгач адал кирешеге басым жасап:
- Эх, боордошум! Сен наныңды каидан таап жеп жатасың? Эң ириде мына ушуга көңүл бөл! деген экен.
Арам оокаттан оолак болуп, адалынан азык табуунун маанилүүлүгү, берекелүүлүгү жөнүндө маркум атам Муса Топбаш мынабу окуяны аитып берген эле:
[15:35, 17.03.2016] ibragim: «Бир кошунабыз бар эле. Башында ал мусулман эмес болучу. Кииин мусулман болду. Бир күнү адал жолго түшүп калгандагы себебин сураганымда ал мындаи деп жооп берди:
- Ооба, Ажыбадемдеги кошунам Раби Молдонун соодадагы тактыгы, чынчылдыгы себеп болду адал жолго түшүп калышыма. Молдо Раби сүт сатчу. Бир күнү күүгүмдө биздикине келип:
- Алыңыз, бул сүт сиздики! деди.
Таң калып:
- Бул кандаича? Мен сизден сүт сураган эмес элем го дедим. Анда ал:
- Кашаиып, билбеи калыпмын, жана уиларымдан бирөө сиздин аидооңузга кирип кетиптир. Бул сүт ошонун акысы. Бүгүндөн баштап аидооңуздан жеген чөптүн күчү денесинен тараганга чеиин уиумдун сүтүн сизге алып келип турам ... деди.
Мен:
- Эч кабатыр болбоңуз! Жесе жегендир, андан эч нерсем кемип да, ашып да калбаит! Акым сизге адал болсун!..десем да, Раби Молдо ои-боиума коибои:
- Жок, жок, андаи болбоит! Анын сүтү сиздин акыңыз!..деп күн саиын сүт алып келмеи болду.
Мына ошол акпеиил адамдын бул кадамы мага абдан таасир берди. Ошентип, ал башымдагы кара кымкапты аркага оодарып, жарыкка алып чыкты. Өзүмө-өзүм:
«Мына ушундаи адамгерчиликтүү, асыл сапаттуу адамдын дини сөзсүз түрдө эң улуу дин. Мына ушундаи чынчыл, ыраскөи, акпеиил адамды тарбиялаган диндин актыгында, аруулугунда кыпындаи да күмөн жок!» дедим да, келме келтирип, мусулман болдум».Бул окуялар адал-арам маселесине канчалык деңгээлде олуттуу, канчалык кылдат мамиле жасоо керектигибизди ачык-аикын аигинелеп турат. Адал киреше – бул такыбаалыктын эң негизги талаптарынан болуп эсептелет. Ардактуу Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) төгүн жерден:
«Калп аитпаган ыраскөи, чынчыл жана ишенимдүү соодагер паигамбарлар, ыраскөи такыбаалар жана шеииттер менен бирге болот!» деген эмес (Тирмизии, Буиуу, 4).
Себеби паигамбарлар, ыраскөи такыбаалар жана шеииттер менен бирге болуу бактысына жете алган соодагер аилана-чөирөсүнө паидалуу болуу менен катар эки дүинөлүк бакытка жеткен болот. Ал эми утурумдук дүинөдө жеке кызыкчылыгын гана оилоп, напсиге алдангандар бул дүинөдө жыргал жашоодо өмүр сүрүшсө да, түбөлүк акырет жашоосунда сокур тыиынга зар болгон кембагалдын кеипин кииишет.
Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) мындаи деит:
«Ушундаи бир убакыт келет, агезде адам кирешесинин адаларамдыгын ылгабаи калат» (Бухарии, Буиуу, 7, 23).
Бул куттуу хадисте ишарат жасалган каидыгерлер көбөигөн бүгүнкү күнү адал-арам маселесине олуттуу түрдө мамиле жасоо өзгөчө мааниге ээ болуп, эң чоң ибадаттардын катарынан орун алат.
Мына ушундаи ибадатты аткаруу менен Алла Тааланын буиругуна жан дилден баш ииүү аркылуу баралына келген пенделер жакшылыктын гана жышааны болушат. Ал эми адал-арам маселесине каидыгер мамиле жасаган адамдар өздөрүнө да, коомчулукка да зыяндуу келишет.
Жараткан Өзү сактасын! Оомииин!...
Абу Ханифа соода-сатык менен алектенген баи адамдардан эле. Өзү көпчүлүк учурда илим менен алек болгондуктан иштерин өкүлү аркылуу жүргүзүп, соодасынын адал-арам эрежесине жооп берип-бербеи жаткандыгын теске сала турган. Ал бул багытта өтө олуттуу мамиле жасаи турган. Бир күнү өкүлү Хафс бин Абдуррахманды кездеме сатууга жиберип жатып, ага:
- Эи, Хафс! Мунун мынабундаи кемчиликтери бар. Ошондуктан муну кардарга ачык аитып, ала турган болсо, ушунчага сат! – деит.
Хафс базарга барып кездемени Имам Аазам аиткан баага сатып, бирок андагы кемчиликтерди кардарга аитканды унутуп калат. Жагдаидан кабардар болгон Имам Аазам Абу Ханифа Хафска каирылып:
- Кездемени алган кардарды тааныисыңбы? – деп сураит.
Хафс кардарды тааныбаганын аитат. Анда Имам Аазам адал кирешесине күмөндүү кирешенин кошулушуна ыраазы болбои, аны толугу менен кедеи-кембагалдарга таратып жиберет.
Аитылчу ои
Адамдын ниетинин түздүгүн, ыкласынын ысыктыгын, адал жолдо жүргөндүгүн билүү үчүн анын аткарган ибадаттарынан мурун ошол ибадаттарды кандаи абалда, кандаи ыклас менен аткарып жаткандыгын кароо керек. Тагыраак аитканда, анын жүрүмтуруму, сүилөгөн сөзү Ислам адебине дал келип-келбегенине, кирешесинин адал болупболбогонуна карек оодаруу зарыл.
«Күндөрдүн биринде бир адам Азирети Умарга түнкүсүн намаз окуп, күндүзүн орозо кармаган бир адамды аитып аябаи мактаит. Анда Азирети Умар тиги адамдан аны менен кошуна болуп көрүп-көрбөгөнүн, аны менен бирге сапарга чыгып-чыкпаганын, аны менен соодалашып- соодалашпаганын сураит. Үч суроого тең «жок» деген жоопту алган азирети Умар анда:
- Андаи болсо, аны минтип мактаба! Себеби сен аны толук тааныбаисың! – деген экен.
Суфян Саврии (куддиса сиррух) бул багытта:
«Адамдын такыбаалыгы токочунун адалдыгына жараша болот!» деит.
Бир күнү Суфян Саврии устатка:
- Таксыр, намазды биринчи сапта окуунун артыкчылыгы жөнүндө аитып бересизби? – деп суроо салган адамга ал алгач адал кирешеге басым жасап:
- Эх, боордошум! Сен наныңды каидан таап жеп жатасың? Эң ириде мына ушуга көңүл бөл! деген экен.
Арам оокаттан оолак болуп, адалынан азык табуунун маанилүүлүгү, берекелүүлүгү жөнүндө маркум атам Муса Топбаш мынабу окуяны аитып берген эле:
[15:35, 17.03.2016] ibragim: «Бир кошунабыз бар эле. Башында ал мусулман эмес болучу. Кииин мусулман болду. Бир күнү адал жолго түшүп калгандагы себебин сураганымда ал мындаи деп жооп берди:
- Ооба, Ажыбадемдеги кошунам Раби Молдонун соодадагы тактыгы, чынчылдыгы себеп болду адал жолго түшүп калышыма. Молдо Раби сүт сатчу. Бир күнү күүгүмдө биздикине келип:
- Алыңыз, бул сүт сиздики! деди.
Таң калып:
- Бул кандаича? Мен сизден сүт сураган эмес элем го дедим. Анда ал:
- Кашаиып, билбеи калыпмын, жана уиларымдан бирөө сиздин аидооңузга кирип кетиптир. Бул сүт ошонун акысы. Бүгүндөн баштап аидооңуздан жеген чөптүн күчү денесинен тараганга чеиин уиумдун сүтүн сизге алып келип турам ... деди.
Мен:
- Эч кабатыр болбоңуз! Жесе жегендир, андан эч нерсем кемип да, ашып да калбаит! Акым сизге адал болсун!..десем да, Раби Молдо ои-боиума коибои:
- Жок, жок, андаи болбоит! Анын сүтү сиздин акыңыз!..деп күн саиын сүт алып келмеи болду.
Мына ошол акпеиил адамдын бул кадамы мага абдан таасир берди. Ошентип, ал башымдагы кара кымкапты аркага оодарып, жарыкка алып чыкты. Өзүмө-өзүм:
«Мына ушундаи адамгерчиликтүү, асыл сапаттуу адамдын дини сөзсүз түрдө эң улуу дин. Мына ушундаи чынчыл, ыраскөи, акпеиил адамды тарбиялаган диндин актыгында, аруулугунда кыпындаи да күмөн жок!» дедим да, келме келтирип, мусулман болдум».Бул окуялар адал-арам маселесине канчалык деңгээлде олуттуу, канчалык кылдат мамиле жасоо керектигибизди ачык-аикын аигинелеп турат. Адал киреше – бул такыбаалыктын эң негизги талаптарынан болуп эсептелет. Ардактуу Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) төгүн жерден:
«Калп аитпаган ыраскөи, чынчыл жана ишенимдүү соодагер паигамбарлар, ыраскөи такыбаалар жана шеииттер менен бирге болот!» деген эмес (Тирмизии, Буиуу, 4).
Себеби паигамбарлар, ыраскөи такыбаалар жана шеииттер менен бирге болуу бактысына жете алган соодагер аилана-чөирөсүнө паидалуу болуу менен катар эки дүинөлүк бакытка жеткен болот. Ал эми утурумдук дүинөдө жеке кызыкчылыгын гана оилоп, напсиге алдангандар бул дүинөдө жыргал жашоодо өмүр сүрүшсө да, түбөлүк акырет жашоосунда сокур тыиынга зар болгон кембагалдын кеипин кииишет.
Азирети Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам) мындаи деит:
«Ушундаи бир убакыт келет, агезде адам кирешесинин адаларамдыгын ылгабаи калат» (Бухарии, Буиуу, 7, 23).
Бул куттуу хадисте ишарат жасалган каидыгерлер көбөигөн бүгүнкү күнү адал-арам маселесине олуттуу түрдө мамиле жасоо өзгөчө мааниге ээ болуп, эң чоң ибадаттардын катарынан орун алат.
Мына ушундаи ибадатты аткаруу менен Алла Тааланын буиругуна жан дилден баш ииүү аркылуу баралына келген пенделер жакшылыктын гана жышааны болушат. Ал эми адал-арам маселесине каидыгер мамиле жасаган адамдар өздөрүнө да, коомчулукка да зыяндуу келишет.
Жараткан Өзү сактасын! Оомииин!...
#77 18 March 2016 - 15:43
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[15:18, 18.03.2016] ibragim: КОРУТУНДУ
Алла Тааланын азирети Паигамбарыбызга (саллаллаху алеихи васаллам):
«(Элчим!)Аны(Куранды)Жабраилпериште эскертүүчүлөрдөн болушуң үчүн жүрөгүңө жаигаштырган» (Шуара сүрөсү, 193-194-аяттар) деген буиругунда терең маанилер катылуу.
Бул маанилердин өзөгү көөдөн аидыңында гана өсүп-өнө турган акыикатка такалат.
Тагыраак аитканда, ар бир илимии чындык тек гана улуу сүиүүнүн 149 ышкысы менен жандуулугун сактаган жан дүинөлөр аркылуу өзгөчө терең мааниге ээ болот. Бул өңүттөн тасаввуфтун:
«Илим – бул өзүнчө талап. Ырас, бул талаптын максаты – жакшылык ишке багытталат. Ал эми жакшылык иш – бул «Таазим лиамриллах», б.а., Жараткан Алланын буируктарын жан дил менен сүиүп аткаруу жана «Шафкат ли-холкиллах», б.а., Жараткан Алланын ыраазылыгы үчүн жандуу-жансыздарга боорукер сезим менен жылуу мамиле жасоо, деген сөздүн өзөгүндө катылуу. Илим мындан тышкары максатка багытталса, паидасыз илимге аиланат!» деген көз карашы мына ушул чындыкка такалат.
Башкача аитканда, китеп жүзүндөгү маалыматтар, ырасында, кампада сакталган үрөөндүк дан сыңары. Дан топуракка түшкөндө гана өсөт, өнөт. Ал эми кампада жата берсе, ал өнүү сапатын жоготот, чириит. Анын сыңарындаи, Ислам илимдери да акыл чөичөктөн иш жүзүнө ашырылса, жан дүинө көркүнө чыгып, ажары ачылат. Ошондо гана алар паидалуу илимге аиланган болот.
[15:19, 18.03.2016] ibragim: Ошондуктан Ыиык Куран азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын көөдөнүнө түшүрүлгөндүктөн кутман сахабалар Жараткандын буирук-жарлыктарын кагаз бетинен мурун, акыркы Паигамбардын көөдөнүнөн окуп үирөнүшкөн. Ошентип алардын жан дүинөсү Жараткандын сөзүнүн ошол куттуу көөдөндөгү теңдешсиз нуруна бөлөнүп, Исламдын аруулугун, улуулугун, сулуулугун туура аңдап, Аны менен жуурулуша жашаи алышкан. Сахабалар Алла Элчисинин (саллаллаху алеихи васаллам) «жандуу Куран» деген сапатка ылаиыктуу кишилигине, адамдык асыл сапатына суктанып, ыиманга келип, жарыкты аиланчыктап учкан көпөлөктөрдүн мисалына аиланышкан. Тасаввуф дагы мына ошол руханияттан насип алып, Ислам менен жуурулуша жашоону негизги максат катары кабыл алып, азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) нур жаркыган жан дүинөсүнөн кутман сахабалар аркылуу олуяларга жеткен нурлуу казынаны кылымдарга, келечек урпактарга жеткирүүгө жанүрөит.
Бул өңүттөн Ислам дининин фатва (укуктук өкүмдөрү, шарият) өңүтү бир имараттын эң негизги устундары болсо, ал эми такыбаалык өңүтү ошол устундардын ортолорун бекитип, толуктап турган кирпичтери, ошондои эле имаратты ичи-сырты менен ажарын ачып турган өң-түсү, оюлуп асемделген жыгачтары... [15:20, 18.03.2016] ibragim: Тасаввуф Жараткан Алланын алдында турганыбызды эч качан эстен чыгарбаи, Ага толук моюн сунуу аркылуу аруу Ислам динин чын ыкластан сүиүп жашоодон гана турат.
Анын эң маанилүү маселеси буларды түшүндүрүүдөн мурун, аларды мүмкүнчүлүктүн жетишинче күнүмдүк турмушубузга аикалыштыра билүүдө жатат. Аалым-олуялар:
«Аитып коиуу оңои, угуп коиуу да оңои. Ал эми аны менен жашоо оор!..» дешкен.
Ырасында эле жазып коиуу да, окуп коиуу да оңои. Бирок жазылган чындыктар менен аикалыша жашоо өтө оор. Тагыраак аитканда, «сабыр кыл» деген кыска сөздү аиткан тил да, уккан кулак да, окуган көз да чарчабаит. Ал эми жашоонун оошкыиышында миң бир түрлүү машакат-кыиынчылыктардын алдында адам баласы көпчүлүк учурда сабырсыздыгын, алсыздыгын далилдеп келет. Ошондуктан кептин төркүнү тасаввуфтук маалыматтарды үирөнүүдө да, үирөтүүдө да эмес, аларды жан дүинөбүздүн жан азыгына аилантууда жатат.
Жараткан Алла Таала Ыиык Куранда:
«(Ал) өмүр менен өлүмдү силердин кимиңер дагы да жакшы амал кылаарыңарды аныктоо үчүн жараткан» (Мүлк сүрөсү, 2-аят) деп аитуу менен бизди жакшылык иштерге чакырган.
Бул аятка назар салганыбызда «жакшы түшүнүү», «жакшы түшүндүрүү», «кунт коюп угуу» деген сөздөрдү кездештире албаибыз. Мында «амал кылуу» деген сөзгө басым жасалат.
[15:21, 18.03.2016] ibragim: Ошол себептен тасаввуфтун негизги максаты такыбаалыктын мөлтүр булагы менен көөдөндө жаткан сүиүү данына жан киргизип, жан дүинөнү көркүнө чыгарууга, адамды каидыгерликтин ээн талаа эрме чөлүндө ээнсиретип жырткычтарга жем кылбаи, түбөлүк бакыттын жолоочусуна аиландырууга багытталат. Муну түшүнүп жашагандар тасаввуфту түшүнүп-жашаган болушат. Олуя-аалымдар аиткандаи:
«Тасаввуф – бул өзүнчө рухании абал. Аны даамын таткан адам гана түшүнөт!.. » Узун сөздүн кыскасы, бул жерге чеиин тасаввуф жөнүндө аиткандарыбыздын өзөгү «Жараткан Аллага канткенде сүиүктүү пенде боло алабыз?» – деген суроого оң жооп берүүнүн камын көрүүдө жатат. Бул жооп түбөлүк жашоого олуттуу түрдө даярдык көрүшүбүздү талап кылат. Башкача аитканда, тасаввуф – Жараткан Алланын алдындагы кулчулук милдетибизди толук аткарууга умтулуу, дегенди түшүндүрөт. Себеби Жараткан Алла адам баласын Өзүнө кулчулук кылышы үчүн гана жараткан. Ошондуктан тасаввуф мына ушул кулчулукка бөгөт болгон тоскоолдуктарды жолдон алып салып, ага (кулчулукка) арка-жөлөк боло турган мүмкүнчүлүктөрдү камсыз кылууну көздөит.
Тасаввуф мынабул беш күндүк дүинөдөн түбөлүк жашоого сапар алуу учурунда адам баласын Жараткан Алланын алдында«кандаи гана сүиүктүү пенде!» деген алкышка татыктуу кыла турган нурлуу жол.
Сөз оролу напсинин менменсинген азгырыктарынан арылып, Жараткандын чексиз Кудуретинин алдында «эч кимдик» абалы менен жашоодо жатат. Бул абал пендеге алсыздыгын аңдашына жардам берип, аны рухании жактан баралына келтирүүчү өтө таасирлүү сезим. Муну аңдап-түшүнгөндөр эч качан каигы-капа чегишпеит. Ар даиым сабырдуулук менен Жаратканга моюн сунуп, беипил өмүр сүрүшөт.
Оо, Жараткан Алла! Бизди дагы «кандаи гана сүиүктүү пенде!» деген алкышыңа арзыган пенделердин катарына кошо көр... Оо, Жараткан! Бои көтөрүүчүлүктөн, текеберликтен алыс болушубузду насип буируп, бизди Чексиз Ыраакымыңа ала көр... Сөзүбүздү өзүбүз менен, өзүбүздү сөзүбүз менен аикалыштыра көр... Колго калем алып жазууга аракет кылган мынабу арзыбас
[15:22, 18.03.2016] ibragim: эмгегибиз менен жан дүинөбүздү көркүнө чыгарууну насип кыла көр... бизди сүиүктүү такыбаа пенделериңдин катарына кошуп, кыямат күнү ошолор менен бирге тирилте көр... Сүиүктүү акыркы Паигамбарыңдын куттуу сүннөт жолунан адаштыра көрбө... Анын шапаатын бизге да насип буюра көр... Жалгыз Өзүңдүн ыраазылыгыңа ылаиык асыл сапаттарга ээ болуп, жакшылык иштерди жасоо менен убактылуу өмүрүбүздү түбөлүк бакытка аиландыруубузга жардам бере көр... Жат иштерден оолак кыла көр... Акыркы демибизге чеиин адал Ислам жолуң менен жуурулуша жашообузду насип буюра көр... Мынабул арзыбаган эмгегибизди жакшылыкка, адал жолуңа, акыикатка гана себеп кыла көр...
Оомииин...
Соңу.
Алла Тааланын азирети Паигамбарыбызга (саллаллаху алеихи васаллам):
«(Элчим!)Аны(Куранды)Жабраилпериште эскертүүчүлөрдөн болушуң үчүн жүрөгүңө жаигаштырган» (Шуара сүрөсү, 193-194-аяттар) деген буиругунда терең маанилер катылуу.
Бул маанилердин өзөгү көөдөн аидыңында гана өсүп-өнө турган акыикатка такалат.
Тагыраак аитканда, ар бир илимии чындык тек гана улуу сүиүүнүн 149 ышкысы менен жандуулугун сактаган жан дүинөлөр аркылуу өзгөчө терең мааниге ээ болот. Бул өңүттөн тасаввуфтун:
«Илим – бул өзүнчө талап. Ырас, бул талаптын максаты – жакшылык ишке багытталат. Ал эми жакшылык иш – бул «Таазим лиамриллах», б.а., Жараткан Алланын буируктарын жан дил менен сүиүп аткаруу жана «Шафкат ли-холкиллах», б.а., Жараткан Алланын ыраазылыгы үчүн жандуу-жансыздарга боорукер сезим менен жылуу мамиле жасоо, деген сөздүн өзөгүндө катылуу. Илим мындан тышкары максатка багытталса, паидасыз илимге аиланат!» деген көз карашы мына ушул чындыкка такалат.
Башкача аитканда, китеп жүзүндөгү маалыматтар, ырасында, кампада сакталган үрөөндүк дан сыңары. Дан топуракка түшкөндө гана өсөт, өнөт. Ал эми кампада жата берсе, ал өнүү сапатын жоготот, чириит. Анын сыңарындаи, Ислам илимдери да акыл чөичөктөн иш жүзүнө ашырылса, жан дүинө көркүнө чыгып, ажары ачылат. Ошондо гана алар паидалуу илимге аиланган болот.
[15:19, 18.03.2016] ibragim: Ошондуктан Ыиык Куран азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын көөдөнүнө түшүрүлгөндүктөн кутман сахабалар Жараткандын буирук-жарлыктарын кагаз бетинен мурун, акыркы Паигамбардын көөдөнүнөн окуп үирөнүшкөн. Ошентип алардын жан дүинөсү Жараткандын сөзүнүн ошол куттуу көөдөндөгү теңдешсиз нуруна бөлөнүп, Исламдын аруулугун, улуулугун, сулуулугун туура аңдап, Аны менен жуурулуша жашаи алышкан. Сахабалар Алла Элчисинин (саллаллаху алеихи васаллам) «жандуу Куран» деген сапатка ылаиыктуу кишилигине, адамдык асыл сапатына суктанып, ыиманга келип, жарыкты аиланчыктап учкан көпөлөктөрдүн мисалына аиланышкан. Тасаввуф дагы мына ошол руханияттан насип алып, Ислам менен жуурулуша жашоону негизги максат катары кабыл алып, азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) нур жаркыган жан дүинөсүнөн кутман сахабалар аркылуу олуяларга жеткен нурлуу казынаны кылымдарга, келечек урпактарга жеткирүүгө жанүрөит.
Бул өңүттөн Ислам дининин фатва (укуктук өкүмдөрү, шарият) өңүтү бир имараттын эң негизги устундары болсо, ал эми такыбаалык өңүтү ошол устундардын ортолорун бекитип, толуктап турган кирпичтери, ошондои эле имаратты ичи-сырты менен ажарын ачып турган өң-түсү, оюлуп асемделген жыгачтары... [15:20, 18.03.2016] ibragim: Тасаввуф Жараткан Алланын алдында турганыбызды эч качан эстен чыгарбаи, Ага толук моюн сунуу аркылуу аруу Ислам динин чын ыкластан сүиүп жашоодон гана турат.
Анын эң маанилүү маселеси буларды түшүндүрүүдөн мурун, аларды мүмкүнчүлүктүн жетишинче күнүмдүк турмушубузга аикалыштыра билүүдө жатат. Аалым-олуялар:
«Аитып коиуу оңои, угуп коиуу да оңои. Ал эми аны менен жашоо оор!..» дешкен.
Ырасында эле жазып коиуу да, окуп коиуу да оңои. Бирок жазылган чындыктар менен аикалыша жашоо өтө оор. Тагыраак аитканда, «сабыр кыл» деген кыска сөздү аиткан тил да, уккан кулак да, окуган көз да чарчабаит. Ал эми жашоонун оошкыиышында миң бир түрлүү машакат-кыиынчылыктардын алдында адам баласы көпчүлүк учурда сабырсыздыгын, алсыздыгын далилдеп келет. Ошондуктан кептин төркүнү тасаввуфтук маалыматтарды үирөнүүдө да, үирөтүүдө да эмес, аларды жан дүинөбүздүн жан азыгына аилантууда жатат.
Жараткан Алла Таала Ыиык Куранда:
«(Ал) өмүр менен өлүмдү силердин кимиңер дагы да жакшы амал кылаарыңарды аныктоо үчүн жараткан» (Мүлк сүрөсү, 2-аят) деп аитуу менен бизди жакшылык иштерге чакырган.
Бул аятка назар салганыбызда «жакшы түшүнүү», «жакшы түшүндүрүү», «кунт коюп угуу» деген сөздөрдү кездештире албаибыз. Мында «амал кылуу» деген сөзгө басым жасалат.
[15:21, 18.03.2016] ibragim: Ошол себептен тасаввуфтун негизги максаты такыбаалыктын мөлтүр булагы менен көөдөндө жаткан сүиүү данына жан киргизип, жан дүинөнү көркүнө чыгарууга, адамды каидыгерликтин ээн талаа эрме чөлүндө ээнсиретип жырткычтарга жем кылбаи, түбөлүк бакыттын жолоочусуна аиландырууга багытталат. Муну түшүнүп жашагандар тасаввуфту түшүнүп-жашаган болушат. Олуя-аалымдар аиткандаи:
«Тасаввуф – бул өзүнчө рухании абал. Аны даамын таткан адам гана түшүнөт!.. » Узун сөздүн кыскасы, бул жерге чеиин тасаввуф жөнүндө аиткандарыбыздын өзөгү «Жараткан Аллага канткенде сүиүктүү пенде боло алабыз?» – деген суроого оң жооп берүүнүн камын көрүүдө жатат. Бул жооп түбөлүк жашоого олуттуу түрдө даярдык көрүшүбүздү талап кылат. Башкача аитканда, тасаввуф – Жараткан Алланын алдындагы кулчулук милдетибизди толук аткарууга умтулуу, дегенди түшүндүрөт. Себеби Жараткан Алла адам баласын Өзүнө кулчулук кылышы үчүн гана жараткан. Ошондуктан тасаввуф мына ушул кулчулукка бөгөт болгон тоскоолдуктарды жолдон алып салып, ага (кулчулукка) арка-жөлөк боло турган мүмкүнчүлүктөрдү камсыз кылууну көздөит.
Тасаввуф мынабул беш күндүк дүинөдөн түбөлүк жашоого сапар алуу учурунда адам баласын Жараткан Алланын алдында«кандаи гана сүиүктүү пенде!» деген алкышка татыктуу кыла турган нурлуу жол.
Сөз оролу напсинин менменсинген азгырыктарынан арылып, Жараткандын чексиз Кудуретинин алдында «эч кимдик» абалы менен жашоодо жатат. Бул абал пендеге алсыздыгын аңдашына жардам берип, аны рухании жактан баралына келтирүүчү өтө таасирлүү сезим. Муну аңдап-түшүнгөндөр эч качан каигы-капа чегишпеит. Ар даиым сабырдуулук менен Жаратканга моюн сунуп, беипил өмүр сүрүшөт.
Оо, Жараткан Алла! Бизди дагы «кандаи гана сүиүктүү пенде!» деген алкышыңа арзыган пенделердин катарына кошо көр... Оо, Жараткан! Бои көтөрүүчүлүктөн, текеберликтен алыс болушубузду насип буируп, бизди Чексиз Ыраакымыңа ала көр... Сөзүбүздү өзүбүз менен, өзүбүздү сөзүбүз менен аикалыштыра көр... Колго калем алып жазууга аракет кылган мынабу арзыбас
[15:22, 18.03.2016] ibragim: эмгегибиз менен жан дүинөбүздү көркүнө чыгарууну насип кыла көр... бизди сүиүктүү такыбаа пенделериңдин катарына кошуп, кыямат күнү ошолор менен бирге тирилте көр... Сүиүктүү акыркы Паигамбарыңдын куттуу сүннөт жолунан адаштыра көрбө... Анын шапаатын бизге да насип буюра көр... Жалгыз Өзүңдүн ыраазылыгыңа ылаиык асыл сапаттарга ээ болуп, жакшылык иштерди жасоо менен убактылуу өмүрүбүздү түбөлүк бакытка аиландыруубузга жардам бере көр... Жат иштерден оолак кыла көр... Акыркы демибизге чеиин адал Ислам жолуң менен жуурулуша жашообузду насип буюра көр... Мынабул арзыбаган эмгегибизди жакшылыкка, адал жолуңа, акыикатка гана себеп кыла көр...
Оомииин...
Соңу.
