Супер-Инфо
super.kg
видео
Ала качып кордун беле??? 
Жок алакачкандай лох эмесмин
Ала качуу салтпы же кылмышпы?
#61 08 August 2007 - 13:18
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1150
- 25 July 07
- : 08 May 2020 12:13
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
Жок алакачкандай лох эмесмин
Ушел в себя, вернусь не скоро!
#62 08 August 2007 - 13:52
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 219
- 15 July 07
- : 01 Sep 2017 00:28
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Бишкек
omei emi erkek omurundo bir uilonot eken oshogo dagy bir mashina taba albasa,kudai saktasyn eshek m-n ala kachkandan,ala kachkandyn dagy jonu bar da 
Машинага салган эчтеке эмес. Эшек менен ала качса ошо жаман 
Жашоо керемет...
#63 09 August 2007 - 00:13
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2067
- 06 March 07
- : 04 Apr 2018 21:11
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
Омеей "балдар кыздарды алып качпай эле коёлу. Барибир жакшы болбойт экен " дегендин ордуна кайра эмне дейт бул....
Уйуно барып олтуруп алсан маман шыпыргы менен кууп чыгат болуш керек.
Андан коро кыздар уйлонуп эле алгыла... Бироонукун куулуп чыкпай андан коро куйообуз "куч куйоо" болгону жакшы....
Уйуно барып олтуруп алсан маман шыпыргы менен кууп чыгат болуш керек.
Андан коро кыздар уйлонуп эле алгыла... Бироонукун куулуп чыкпай андан коро куйообуз "куч куйоо" болгону жакшы....
Балдарды куч куйоо кылып ала качып алгандары учун кыздар деле сот жоопкерчилигине тартылышы керек. Гендерлик тенчилик кайда калат ыя? Ала качууну жактырбасанар менин сунушумду жакшылаааап ойлонгула
Ат жалында кыргыз гана алдырбайт!!!
#64 09 August 2007 - 02:49
Кылмыш болуп кичине абийиринер жабылып калып жатат да..болбосо.
деп койгула э..
#65 10 August 2007 - 15:35
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1150
- 25 July 07
- : 08 May 2020 12:13
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
omei emi erkek omurundo bir uilonot eken oshogo dagy bir mashina taba albasa,kudai saktasyn eshek m-n ala kachkandan,ala kachkandyn dagy jonu bar da
Кудай сактасын эшек менен ала качкандан, ала качса да машина менен ала качсын дейсинби?
Ушел в себя, вернусь не скоро!
#67 11 August 2007 - 10:21
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1150
- 25 July 07
- : 08 May 2020 12:13
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
Ала качуу тээээ байыртадана эле пайда болгон...калп айтпасам...
Эн туура +100
Ушел в себя, вернусь не скоро!
#68 13 August 2007 - 16:43
- Момун
-
- Кыймылы жок
- 43
- 22 March 07
- : 09 Oct 2009 17:18
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:TALAS
Жаныласынар туугандар ала-качуу байыртаданы жок эле кечеги эле бай-манаптардын тушунда эле пайда болду. А мурун биздин ата-бабаларыбыз жашнакай болуп сойко салып, кудалашып анан балдарын уйлонтушчу эмес беле. Кудалашаар алдында да жуучуга барып эки жактын макулдугун сурап анан кудалашчу. Керек болсо эки жактын ата тегин сураштырып,
кандай белгилуу адамдар чыкканын сурап анан кудалашчу. Ал эми ала качуу кийинки бай манаптардын тушунда байлар байлыгына чиренип кедей, кем багалдардын молтурогон татнакай кыздарын тартып, тагыраак айтканда ала качып алышкан. А кыздын ата-энеси эч нерсе кыла алушчу эмес. Ошондуктан туугандар бул жаман адатты биздин байыркы салт деп, озубуздун аталардан мураска калган салттарын булгабагыла.
#69 14 August 2007 - 23:23
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2067
- 06 March 07
- : 04 Apr 2018 21:11
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
Жок алакачкандай лох эмесмин
Ой дос мындай создорду жазбай эле койсон болмок, коп жазып ийипсин
Ат жалында кыргыз гана алдырбайт!!!
#70 15 August 2007 - 09:52
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1150
- 25 July 07
- : 08 May 2020 12:13
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
Ой дос мындай создорду жазбай эле койсон болмок, коп жазып ийипсин
Ал создун чечилишин билесинби, ал согунгон соз эмес
Ушел в себя, вернусь не скоро!
#71 15 August 2007 - 18:38
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 225
- 26 April 07
- : 08 Mar 2018 06:58
- Калаасы:Бишкек
Latysh
Сөгүнгө н сөз эмес, эркелеткен сөзбү? 4 күн эс алуу.
Сөгүнгө н сөз эмес, эркелеткен сөзбү? 4 күн эс алуу.
Ой-пикир эркиндиги бар, ооз эркиндиги жок!
#72 03 December 2007 - 11:11
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3221
- 29 March 07
- : 21 Apr 2019 20:15
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Кыргызстан :)
Балдарды куч куйоо кылып ала качып алгандары учун кыздар деле сот жоопкерчилигине тартылышы керек. Гендерлик тенчилик кайда калат ыя? Ала качууну жактырбасанар менин сунушумду жакшылаааап ойлонгула
сенин сунушуна мен каршымын , кантип болсун жагып калса эле мени ал деп чыгалы ,
бираз реалныйраак сунуш киргизсенчи ? кыздар деле намыс деген бар да!
Надо во всём быть 1-ой, всегда иметь 2-ую половинку, никогда не быть 3-им лишним, иметь свой 4 уголка, что бы всё в жизни было на 5, иметь 6-ое чувство и быть на 7-ом небе от счастья!!! Не вижу смысла быть несчастной,
имею наглость быть счастливой!
!!
#73 04 December 2007 - 16:13
salam tuugandar !
ala kchuu salt emes!!! KONUMUSH ADAT!!!!
Tynchtyk sen bashynda salt bolgon dep anan akira eldin sozuno koshulup salt emes deptirsin??
salt bolgon emes jana bolturboo bizdin koldo! Ilgerteden ata-babalarybyz kyzdy uidon surap algan, soiko salyp kuda tushup degendei. Kyzdyn makuldugun algandan kiyn jeneleri alyp ketsin de shke usatyp chykkan. Jgoruda aitylgandai SALT dei turgan bolsok, anda "Koshok koshuu" , "Kyz usatuu" degen salttar kaidan kelip chykkan???? degen suroo jaralgan jokpu sizderde??? ech bolbodu degen kundo eki jaktyn jeneleri suiloshup jashtardy uilondurushkon.
Baatyrlar kaisy jerdi basyp alsa Manasta dele bar go oljoluka kyzdardy alyp kelishken oshonu ala kachyp keluu dep aityshkan.
al emi asyrky ubakta ozuno kuchu jetpegendiktenbi je ekonomikalyk kyrdaaldanby en ele erbyp baratat ala kachuu.
sovet ubagynda dele bar bolchu ala kachuu birok al ubakta namys degen kuchtuu bolup Alybek alyna jarasha ish kylchuu ele asyr bolso kelechek oto oor kyrdaalda turat, koptogon jash ulandar oilonboi ushu kyz suluu eken maga jakty ala kachyp baryp alsam olturat kaida barmak ele degen kur ishenuu menen alyp, ertenki kunu finansylyk problemaga baryp takalyp, oz jashoosuna da kyzdyn kelchegine da balta chaap jatkany baarybyzga maalym.
ooba, eger eki jash kiynchereek biri-birin tushunup tuboluk kol karmashyp jashap ketse anda men makulmun BAKYT kaalaim.
brok emne bolgon kundo da kyzdyn makuldugun alyp anan osu keldi degen sosdon tartynyp ala kachyp al degen makuldashuu bolso anda ele bul jakshy ish araket dep oiloim.
Bl jakta uilonom ep degdendep jatkan jash jigit gana emes Ata-ene da kunooluu! Albette balasy uilonom dse surait kyzdyn torkunun birok,koi baryp bir oos suiloshup, soiko salyp alyp kelelik degen chechim chygarsa bolobu??? albette bolot!
Kysdyn uiuno ele jadyrap soiko alyp kyzyna kuda tushup jatsa kaisy ele ata ene kyzyn kuiogo bergisi kelbesin??? jok degende emki jylkyga je sharttaryn tushundurup bir chechimge kelmek da. sottosup, birin-biri kargap,ak jooluguma kok jooluk berip koidun dep olturbai
Oshonduktan Tuugandar ushul jerge kirip tamashany da chyndyk jashoonu da ten bolushup jatkandardyn kobu turmush joluna tusho elek muundar bolsok kerek "Agany korup ini osot, ejeni korup sindi osot" degendei kelgile birigelik daagy, kelecheike oilonup ish kylyp, kuda tushuu, kyz usatuu sattaryn ulantyp,os kelchegibiz uchun jana bizdin artta kadam shiltep kel jatkandardyn kelechegi uchun kurosholuk!!!
ala kchuu salt emes!!! KONUMUSH ADAT!!!!
Tynchtyk sen bashynda salt bolgon dep anan akira eldin sozuno koshulup salt emes deptirsin??
salt bolgon emes jana bolturboo bizdin koldo! Ilgerteden ata-babalarybyz kyzdy uidon surap algan, soiko salyp kuda tushup degendei. Kyzdyn makuldugun algandan kiyn jeneleri alyp ketsin de shke usatyp chykkan. Jgoruda aitylgandai SALT dei turgan bolsok, anda "Koshok koshuu" , "Kyz usatuu" degen salttar kaidan kelip chykkan???? degen suroo jaralgan jokpu sizderde???
ech bolbodu degen kundo eki jaktyn jeneleri suiloshup jashtardy uilondurushkon.Baatyrlar kaisy jerdi basyp alsa Manasta dele bar go oljoluka kyzdardy alyp kelishken oshonu ala kachyp keluu dep aityshkan.
al emi asyrky ubakta ozuno kuchu jetpegendiktenbi je ekonomikalyk kyrdaaldanby en ele erbyp baratat ala kachuu.
sovet ubagynda dele bar bolchu ala kachuu birok al ubakta namys degen kuchtuu bolup Alybek alyna jarasha ish kylchuu ele asyr bolso kelechek oto oor kyrdaalda turat, koptogon jash ulandar oilonboi ushu kyz suluu eken maga jakty ala kachyp baryp alsam olturat kaida barmak ele degen kur ishenuu menen alyp, ertenki kunu finansylyk problemaga baryp takalyp, oz jashoosuna da kyzdyn kelchegine da balta chaap jatkany baarybyzga maalym.
ooba, eger eki jash kiynchereek biri-birin tushunup tuboluk kol karmashyp jashap ketse anda men makulmun BAKYT kaalaim.
brok emne bolgon kundo da kyzdyn makuldugun alyp anan osu keldi degen sosdon tartynyp ala kachyp al degen makuldashuu bolso anda ele bul jakshy ish araket dep oiloim.
Bl jakta uilonom ep degdendep jatkan jash jigit gana emes Ata-ene da kunooluu! Albette balasy uilonom dse surait kyzdyn torkunun birok,koi baryp bir oos suiloshup, soiko salyp alyp kelelik degen chechim chygarsa bolobu??? albette bolot!
Kysdyn uiuno ele jadyrap soiko alyp kyzyna kuda tushup jatsa kaisy ele ata ene kyzyn kuiogo bergisi kelbesin??? jok degende emki jylkyga je sharttaryn tushundurup bir chechimge kelmek da. sottosup, birin-biri kargap,ak jooluguma kok jooluk berip koidun dep olturbai
Oshonduktan Tuugandar ushul jerge kirip tamashany da chyndyk jashoonu da ten bolushup jatkandardyn kobu turmush joluna tusho elek muundar bolsok kerek "Agany korup ini osot, ejeni korup sindi osot" degendei kelgile birigelik daagy, kelecheike oilonup ish kylyp, kuda tushuu, kyz usatuu sattaryn ulantyp,os kelchegibiz uchun jana bizdin artta kadam shiltep kel jatkandardyn kelechegi uchun kurosholuk!!!
#74 03 February 2008 - 18:18
- Карапайым
-
- Тартип бузгандар
- 254
- 10 November 07
- : 25 Jan 2011 10:26
- Жынысы:Эркек
Ала качуу адат жана кылмыш!
Ала качуу салт эмес АДАТ!
Ала качуу 20-кылымдардан кийин пайда болду. Салт деп айтуу туура эмес. Салт болушу учун коомчулук тараптан реакция керек. Таагыраак айтканда кылынып жургон нерсени кылбай койсон же кылынбаган нерсени кылып койсон коомчулук ошого реакция корсотсо мына ошону салт дейбиз. Ал эми адаттарга коомчулук реакция корсотпойт. Мисалы, ала качпай башкача жолдор менен кыз алсан коомчулук эч нерсе дебейт. Ошондой эле ала качуу диний жана мамлекеттик мыйзамдар боюнча кылмыш болуп эсептелет.
Ала качуу салт эмес АДАТ!
Ала качуу 20-кылымдардан кийин пайда болду. Салт деп айтуу туура эмес. Салт болушу учун коомчулук тараптан реакция керек. Таагыраак айтканда кылынып жургон нерсени кылбай койсон же кылынбаган нерсени кылып койсон коомчулук ошого реакция корсотсо мына ошону салт дейбиз. Ал эми адаттарга коомчулук реакция корсотпойт. Мисалы, ала качпай башкача жолдор менен кыз алсан коомчулук эч нерсе дебейт. Ошондой эле ала качуу диний жана мамлекеттик мыйзамдар боюнча кылмыш болуп эсептелет.
Аргымак тандап ат минип,
Бул дуйно жулкунганга арзыбайт.
Алтын сайма тон кийип,
Бул дуйно кулпунганга арзыбайт.
Бул дуйно жулкунганга арзыбайт.
Алтын сайма тон кийип,
Бул дуйно кулпунганга арзыбайт.
#75 08 February 2008 - 02:52
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 206
- 07 February 08
- : 15 Nov 2016 14:46
[b]aijana.
osh ala kachuu bul kylmysh dep esepteym.azyr ala kachylgan kyzdyn uy bulosu aryz jazsa anda balanyn ishi buttot,oshondoy statya bar azyr.ala kachsa al kyz al balany suyboso ekoo bir az ubakyttan kiyin ele ajyrashyp ketip jatyshpay by.oshonduktan kyzdy suyup jurup ayal kylyp alysh kerek oshol jol tuura. 
with love and respect ADIK
#76 15 February 2008 - 14:44
- Карапайым
-
- Тартип бузгандар
- 254
- 10 November 07
- : 25 Jan 2011 10:26
- Жынысы:Эркек
Кыз ала качуу кыргыз коомчулугунун күнүмдү
к турмушунда актуалдуу, көйгөйлү
ү маселеге айланып калганы жалпыга маалым. Тилекке каршы, кээ бир адамдардын бул көрүнү
штү салт катары кабылдап алышканы жанды кейитет. Ырас, кыргыз элинин Ислам динине киргенине миң жылдан ашып калды. Мына ошол заманга чейин да, андан кийин да улуу кыргыз элинде адам укугуна аяр мамиле жасалган. Кыргыз эли аял затын жогору тутуп, басмырлоодон алыс болгон. Кыргыз элинде кыз ала качуу тарыхый фактылар катары бирин-серин болуп келсе да, эч качан салтка айланган эмес.
Бул маселеге Ислам дининин көз карашы кандай? Сөз оролун ушул нукка бурсак. Ислам дининде аял менен эркек Кудай Тааланын алдында аткарган вазийпа-милдеттенмелери жагынан гана айырмаланбаса, укуктук жагынан бирдей укуктарга ээ болгондугу анык. Динибизде кыз ала качууга өтө кескин түрдө тыюу салынат. Себеби кыз ала качууда кыздын өз ыктыяры, көңү лүнө жаккан өмүрлү к жарына макулдугун берүү укугу тебеленет. Ал эми адам укугун тепсөө Ислам дининде чоң күнөө лөрдүн катарына кирет. Адам укугу адамга таандык болгондуктан аны ээсине кайтарып бермейин же ээси менен адалдашмайынча Жараткан Алла аны шейит кетсе да кечирбейт. Ошондуктан бул маселеге өтө кылдат мамиле жасоо керек.
Кыз ала качуу (салтка эмес) адатка айланышы Кыргызстанда советтер доорунан тартып башталды деп айтсак жаңылыш болбойт. Себеби, жогоруда айтылып өткөндө й, эзелтен мындай көрүнү ш кыргыз элинде болгон эмес. Тарыхый негизде кээ бир адабий же көркөм чыгармаларда Жолой менен Алтынкөкү л, Каныбек менен Анархан, Раймалы менен Бегимай, Олжобай менен Кишимжан сыяктуу каармандар жөнүндө айтылып өткөн. Бирок, аларды деле жакындан карап көрсөк, кыз менен жигит бири-бирин сүйүп, кыздын ата-энеси башка бирөөгө макулдугун берип койгон болот. Мына ушундай абалда жигит кызды кыздын макулдугу менен алып качкан. Буга шайкеш «Олжобай менен Кишимжан» дастанында «Ат-тонун камдап шайланып, Антташкан жерим бар эле, Олжобай ала качып кетер деп, Кишимжан көөнү тынганда» деген саптар кездешет. Мында алардын баш кошуусуна Кишимжандын агасы Кудаке каршы болгондуктан, Олжобай аны ала качып кетет. Ал эми кыз жигитти тааныбаса, же бир-эки жолу көрүп, кыскасы ага өмүрлү к жар болуп бере ала тургандыгына көзү жетпей, макулдугун бербегенине карабай жигит кызды ала качып кетсе, бул жерде кыздын укугу тепселген болот.
Ала качуунун башка көрүнү шүн алып көрсөк. Маселен, жигит кызды сырттан көрүп жүрүп жактырып, кыздын ата–энесине жуучу жиберип, кыздын колун суратып, бирок ата-энесинин макулдугун алалбаган соң алып качуу да дин Исламдын мыйзамында тыюу салынган нерсе болот. Анткени бул жерде үңү лө карасак, кыздын оюн сураган эч ким жок. Ал эми кыздын макулдугун кантип билебиз дей турган болсок, Ислам укугунда кыздын макулдугу жөнүндө өтө так, ачык-айкын белгиленген. Ал жерде кыздын кылыктангандыгы да эске алынып, уялуунун натыйжасында «ооба» деп жооп берүү ар кыздын кыялында боло бербегендиктен кыздын күлүү сү, жылмаюусу, кызарып жер карап калуусу да макулдук деп кабылданган. Ал эми макулдугун бербей каршы келгендиги Ислам укугунда терс маанилерди камтыган кыймыл аракет, же сөздүн оозеки түрүндө , же жазуу түрүндө гү формалары менен туюндурулат. Мына ошондуктан качырылган кызды аркасынан кууп келгендер «таш түшкөн жеринде оор болот» дебей, кызды алып кетүүлө рү зарыл. Кыздын артынан келген куугунчулар эң негизги милдетин орундатып, кыздын макулдугун билүүлө рү кажет. Кээ бир учурларда «күйөө дөн чыкты» деген атка калбасын деп, куугунчуларга барган жерине отургузуп келүү милдеттери жүктөлө т. Бул туура эмес көрүнү ш. Себеби Ислам укугунун негизинде, нике жигиттин жана кыздын бирдей макулдугу менен гана жүрөт. Демек, экөөнү н бирөөсү макулдугун бербесе, нике жүрбөй калат да, төрөлгө н бала арам заада болуп калат. Мындай учурларда кыз өзү да жакшылап ойлонуусу зарыл. Анткени ал жерде кызды алып калуу үчүн көптөгө н ыкмалар колдонулат. Мисалы, кыздын алдына нан, боорсок жана башка кыргыздын менталитетинде ыйык саналган нерселер чачылат, же болбосо сексен, токсондогу чоң энелер босогого туурасынан жатып алып «кетсең мендей кемпирди аттап кет» - деген ыкмалар колдонулат. Мына ушундай учурларда эч коркпой-ү ркпөй эле, эгерде кыздын көңү лү жок болсо, отурбай кете бергени дурус.
Кээде кыз да, жигит да бири-бирин такыр тааныбаган учурлар кездешет. Бири-бири жөнүндө уккан да эмес, көргөн да эмес болуп чыгат. Башкача айтканда, жигиттин жоро- жолдоштору кызды күтүлбө гөн «белек» катары ала качып келишкен болот. Же жигит өз алдынча бир чечимге келе албагандыктан, же деги эле үйлөнгү сү келбегендиктен: «сениби шашпа, сени биз үйлөндү рөбүз» деген ураандар менен артык кылабыз деп тыртык кылгандар да аз эмес. Кээде жигиттин жеңелери, же болбосо жакын туугундары: «Алып келе бер, баарыбыз эле ошентип келгенбиз. Кыз бараар жерине ыйлап барат»,-дешип бозойдун аңдабай туруп кылмыш жасашына түрткү болушат. Мындай жол менен курулган үй-бүлө өлөрдү н көбү морт келет, көпкө узабайт. Себеби, кыздын психологиясында башынан эле зордук-зомбулук орун алып калган болот да, улам барган сайын күйөсү нө болгон көз карашы өзүнө да, күйөсү нө да байкалбай, билинбей терс көрүнү штөргө өзгөрү п, үй-бүлө нүн кыйрашына алып келет. Бул психология бир топ жылдарга чейин да созулушу мүмкүн. Ушул себептен ажырашкан канчалаган жаш жубандардын элесинде «эркектердин баары ушундай экен» деген тыянак өкүм сүрүп, дагы бир жолу өз ыктыяры менен болсо да үй-бүлө куруусуна тоскоол болуп келет.
Ушундай өкүнү чтүү өкүткө башка жол менен туш болгондор да бар. Маселен, Жантай чал менен Акмөөрдү н персонаждары. Жантай чал өзүнү н нөкөрлө рү менен Соң-Кө лгө келип, Болотту сүйүп жүргөн Акмөөргө ошо чөлкөмдү н мыктыларынан Келдибек аркылуу куда түшүшө т. Далай күн бүт аймак Жантай хандын той-тамашасына туйтунуп, жаштары оюн-зоокко тунат. Аны баамдап жалпы мыктылардын кысымына жибиген ата-энеси, соңунда өз кызынан артык бапестеп, сымбатына, акылына маашырланган Келдибек өзү кадырын салып: - Хан Жантайга атпай журт кыргыздан жаккан жалгыз сен болсоң кантебиз. Хан башы менен биздин бардык оболубузга көндү. Өйүз-бү йүз саяк, сарбагыш манаптарынын баары кошоматын көргөзү п тегерегинде. Элди, мени сыйла, кыйнаба, балам,- деп сабылганда жароокер бийкеч, көз жашын сымаптатып, үнсүз башын эңилткен. Ошентип, Акмөөр көңү лү Болотто болгону менен Жантай чалга макулдугун ата-энесин, жаамы журтту кыйалбай аргасыздан берген экен. Мындай абалда, Исламдын юридикалык жагынан карасак нике жүрөт. Ал эми маселени социалдык жагынан караштырсак, жогоруда айтылып өткөндө й ажырашып кетүү ыктымалы жогору болгон абалда үйлөнгө н болушат. Демек, кудалашуу жолу менен кыздын ата-энеси анын көңү лүнө жакпаган бирөөнө берип койсо, бирок кыз менен жигиттин макулдугу болсо, нике жүрөт.
Ал эми эки жаштын биринин макулдугусуз кыйылган нике жараксыз болуп, ар бир жыныстык катнашуу «зина» деген чоң күнөө нүн алкагына кирип калат.
Жалпысынан алып караганда кыз ала качууга эки шарт түрткү болот экен. Биринчиси-кыз макул болуп, ата-энеси каршы болсо. Мындай абалдардын көбүндө кыздын жеңелери ортомчулук кылып шарт түзө коюшат эмеспи?! Ал эми экинчиси-кыздын ата-энеси макул болуп, бирок ошол учурда калың төлөө гө келгенде жигиттин материалдык шарты мүмкүндү к бербесе. Мындай учурларда калыңдын жарымын төлөгө ндөн кийин кызды ала качып кетип, белгилүү бир убакыт аралыгында калыңдын калганын төлөп коюшкан.
Бул маселеге Ислам дининин көз карашы кандай? Сөз оролун ушул нукка бурсак. Ислам дининде аял менен эркек Кудай Тааланын алдында аткарган вазийпа-милдеттенмелери жагынан гана айырмаланбаса, укуктук жагынан бирдей укуктарга ээ болгондугу анык. Динибизде кыз ала качууга өтө кескин түрдө тыюу салынат. Себеби кыз ала качууда кыздын өз ыктыяры, көңү лүнө жаккан өмүрлү к жарына макулдугун берүү укугу тебеленет. Ал эми адам укугун тепсөө Ислам дининде чоң күнөө лөрдүн катарына кирет. Адам укугу адамга таандык болгондуктан аны ээсине кайтарып бермейин же ээси менен адалдашмайынча Жараткан Алла аны шейит кетсе да кечирбейт. Ошондуктан бул маселеге өтө кылдат мамиле жасоо керек.
Кыз ала качуу (салтка эмес) адатка айланышы Кыргызстанда советтер доорунан тартып башталды деп айтсак жаңылыш болбойт. Себеби, жогоруда айтылып өткөндө й, эзелтен мындай көрүнү ш кыргыз элинде болгон эмес. Тарыхый негизде кээ бир адабий же көркөм чыгармаларда Жолой менен Алтынкөкү л, Каныбек менен Анархан, Раймалы менен Бегимай, Олжобай менен Кишимжан сыяктуу каармандар жөнүндө айтылып өткөн. Бирок, аларды деле жакындан карап көрсөк, кыз менен жигит бири-бирин сүйүп, кыздын ата-энеси башка бирөөгө макулдугун берип койгон болот. Мына ушундай абалда жигит кызды кыздын макулдугу менен алып качкан. Буга шайкеш «Олжобай менен Кишимжан» дастанында «Ат-тонун камдап шайланып, Антташкан жерим бар эле, Олжобай ала качып кетер деп, Кишимжан көөнү тынганда» деген саптар кездешет. Мында алардын баш кошуусуна Кишимжандын агасы Кудаке каршы болгондуктан, Олжобай аны ала качып кетет. Ал эми кыз жигитти тааныбаса, же бир-эки жолу көрүп, кыскасы ага өмүрлү к жар болуп бере ала тургандыгына көзү жетпей, макулдугун бербегенине карабай жигит кызды ала качып кетсе, бул жерде кыздын укугу тепселген болот.
Ала качуунун башка көрүнү шүн алып көрсөк. Маселен, жигит кызды сырттан көрүп жүрүп жактырып, кыздын ата–энесине жуучу жиберип, кыздын колун суратып, бирок ата-энесинин макулдугун алалбаган соң алып качуу да дин Исламдын мыйзамында тыюу салынган нерсе болот. Анткени бул жерде үңү лө карасак, кыздын оюн сураган эч ким жок. Ал эми кыздын макулдугун кантип билебиз дей турган болсок, Ислам укугунда кыздын макулдугу жөнүндө өтө так, ачык-айкын белгиленген. Ал жерде кыздын кылыктангандыгы да эске алынып, уялуунун натыйжасында «ооба» деп жооп берүү ар кыздын кыялында боло бербегендиктен кыздын күлүү сү, жылмаюусу, кызарып жер карап калуусу да макулдук деп кабылданган. Ал эми макулдугун бербей каршы келгендиги Ислам укугунда терс маанилерди камтыган кыймыл аракет, же сөздүн оозеки түрүндө , же жазуу түрүндө гү формалары менен туюндурулат. Мына ошондуктан качырылган кызды аркасынан кууп келгендер «таш түшкөн жеринде оор болот» дебей, кызды алып кетүүлө рү зарыл. Кыздын артынан келген куугунчулар эң негизги милдетин орундатып, кыздын макулдугун билүүлө рү кажет. Кээ бир учурларда «күйөө дөн чыкты» деген атка калбасын деп, куугунчуларга барган жерине отургузуп келүү милдеттери жүктөлө т. Бул туура эмес көрүнү ш. Себеби Ислам укугунун негизинде, нике жигиттин жана кыздын бирдей макулдугу менен гана жүрөт. Демек, экөөнү н бирөөсү макулдугун бербесе, нике жүрбөй калат да, төрөлгө н бала арам заада болуп калат. Мындай учурларда кыз өзү да жакшылап ойлонуусу зарыл. Анткени ал жерде кызды алып калуу үчүн көптөгө н ыкмалар колдонулат. Мисалы, кыздын алдына нан, боорсок жана башка кыргыздын менталитетинде ыйык саналган нерселер чачылат, же болбосо сексен, токсондогу чоң энелер босогого туурасынан жатып алып «кетсең мендей кемпирди аттап кет» - деген ыкмалар колдонулат. Мына ушундай учурларда эч коркпой-ү ркпөй эле, эгерде кыздын көңү лү жок болсо, отурбай кете бергени дурус.
Кээде кыз да, жигит да бири-бирин такыр тааныбаган учурлар кездешет. Бири-бири жөнүндө уккан да эмес, көргөн да эмес болуп чыгат. Башкача айтканда, жигиттин жоро- жолдоштору кызды күтүлбө гөн «белек» катары ала качып келишкен болот. Же жигит өз алдынча бир чечимге келе албагандыктан, же деги эле үйлөнгү сү келбегендиктен: «сениби шашпа, сени биз үйлөндү рөбүз» деген ураандар менен артык кылабыз деп тыртык кылгандар да аз эмес. Кээде жигиттин жеңелери, же болбосо жакын туугундары: «Алып келе бер, баарыбыз эле ошентип келгенбиз. Кыз бараар жерине ыйлап барат»,-дешип бозойдун аңдабай туруп кылмыш жасашына түрткү болушат. Мындай жол менен курулган үй-бүлө өлөрдү н көбү морт келет, көпкө узабайт. Себеби, кыздын психологиясында башынан эле зордук-зомбулук орун алып калган болот да, улам барган сайын күйөсү нө болгон көз карашы өзүнө да, күйөсү нө да байкалбай, билинбей терс көрүнү штөргө өзгөрү п, үй-бүлө нүн кыйрашына алып келет. Бул психология бир топ жылдарга чейин да созулушу мүмкүн. Ушул себептен ажырашкан канчалаган жаш жубандардын элесинде «эркектердин баары ушундай экен» деген тыянак өкүм сүрүп, дагы бир жолу өз ыктыяры менен болсо да үй-бүлө куруусуна тоскоол болуп келет.
Ушундай өкүнү чтүү өкүткө башка жол менен туш болгондор да бар. Маселен, Жантай чал менен Акмөөрдү н персонаждары. Жантай чал өзүнү н нөкөрлө рү менен Соң-Кө лгө келип, Болотту сүйүп жүргөн Акмөөргө ошо чөлкөмдү н мыктыларынан Келдибек аркылуу куда түшүшө т. Далай күн бүт аймак Жантай хандын той-тамашасына туйтунуп, жаштары оюн-зоокко тунат. Аны баамдап жалпы мыктылардын кысымына жибиген ата-энеси, соңунда өз кызынан артык бапестеп, сымбатына, акылына маашырланган Келдибек өзү кадырын салып: - Хан Жантайга атпай журт кыргыздан жаккан жалгыз сен болсоң кантебиз. Хан башы менен биздин бардык оболубузга көндү. Өйүз-бү йүз саяк, сарбагыш манаптарынын баары кошоматын көргөзү п тегерегинде. Элди, мени сыйла, кыйнаба, балам,- деп сабылганда жароокер бийкеч, көз жашын сымаптатып, үнсүз башын эңилткен. Ошентип, Акмөөр көңү лү Болотто болгону менен Жантай чалга макулдугун ата-энесин, жаамы журтту кыйалбай аргасыздан берген экен. Мындай абалда, Исламдын юридикалык жагынан карасак нике жүрөт. Ал эми маселени социалдык жагынан караштырсак, жогоруда айтылып өткөндө й ажырашып кетүү ыктымалы жогору болгон абалда үйлөнгө н болушат. Демек, кудалашуу жолу менен кыздын ата-энеси анын көңү лүнө жакпаган бирөөнө берип койсо, бирок кыз менен жигиттин макулдугу болсо, нике жүрөт.
Ал эми эки жаштын биринин макулдугусуз кыйылган нике жараксыз болуп, ар бир жыныстык катнашуу «зина» деген чоң күнөө нүн алкагына кирип калат.
Жалпысынан алып караганда кыз ала качууга эки шарт түрткү болот экен. Биринчиси-кыз макул болуп, ата-энеси каршы болсо. Мындай абалдардын көбүндө кыздын жеңелери ортомчулук кылып шарт түзө коюшат эмеспи?! Ал эми экинчиси-кыздын ата-энеси макул болуп, бирок ошол учурда калың төлөө гө келгенде жигиттин материалдык шарты мүмкүндү к бербесе. Мындай учурларда калыңдын жарымын төлөгө ндөн кийин кызды ала качып кетип, белгилүү бир убакыт аралыгында калыңдын калганын төлөп коюшкан.
Аргымак тандап ат минип,
Бул дуйно жулкунганга арзыбайт.
Алтын сайма тон кийип,
Бул дуйно кулпунганга арзыбайт.
Бул дуйно жулкунганга арзыбайт.
Алтын сайма тон кийип,
Бул дуйно кулпунганга арзыбайт.
#77 13 March 2008 - 19:32
- Момун
-
- Кыймылы жок
- 25
- 29 October 07
- : 06 Jul 2014 15:05
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Ош шаары
Салам туугандар!
Бул теманы ачуумдун себеби мында:
Чет олкодон келген мейман мага мындай суроо узатты:Силер кыргыздын жигиттери,эмне учун кыздарынарды сыйлабайсынар? Эмне учун аларды мынчалык кордойсунар, кыйнайсы
нар?деди.Мен танкалып,эмнеге андай ойлойсун! ?"Биз сыйлазбыз" дедим.Жана да коптогон далилдерди айтып, мисал корсоттум.Анан себебин сурасам мындай деди:Силер кыздарды зордоп,алардын эркине карабай,ыйлатып отуруп уйлонуп алат экенсинер. "Ала качуу"деп койот экенсинер. деди.
Анан ото коп терс жактарын айтып берип,жузуму жер каратты.
Ооба,менин оюмча "Ала качуу"эн жаман нерсе.Чондордон сурасам бул "САЛТ"деп жооп беришти.А мен каршымын! Себеби:бир адамды кордоо,кемсинтуу, таг
дырына балта чабуу,ойлогон ой-максаттарынан умут уздуруу мен учун салт эмес,бул кылмыш!! !!
Сиздердин оюнар,туугандар!
Чет олкодон келген мейман мага мындай суроо узатты:Силер кыргыздын жигиттери,эмне учун кыздарынарды сыйлабайсынар? Эмне учун аларды мынчалык кордойсунар, кыйнайсы
нар?деди.Мен танкалып,эмнеге андай ойлойсун! ?"Биз сыйлазбыз" дедим.Жана да коптогон далилдерди айтып, мисал корсоттум.Анан себебин сурасам мындай деди:Силер кыздарды зордоп,алардын эркине карабай,ыйлатып отуруп уйлонуп алат экенсинер. "Ала качуу"деп койот экенсинер. деди.
Анан ото коп терс жактарын айтып берип,жузуму жер каратты.
Ооба,менин оюмча "Ала качуу"эн жаман нерсе.Чондордон сурасам бул "САЛТ"деп жооп беришти.А мен каршымын! Себеби:бир адамды кордоо,кемсинтуу, таг
дырына балта чабуу,ойлогон ой-максаттарынан умут уздуруу мен учун салт эмес,бул кылмыш!! !!
Сиздердин оюнар,туугандар!
#78 14 March 2008 - 01:31
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 137
- 25 March 07
- : 06 Sep 2017 17:06
- Жынысы:Белгисиз
- Калаасы:bishkek
Salam ! Abdan jakshy thema achkan ekensin choooon rahmat.
Negizi ushul zorduk- zombuluk,kordoo bolup jatsa dele baldaryna ala kachyp berishet, Kyrgyz elin keede tushunboi ketem. Kyzyn ala kachyp ketti biraz jashap kaita ele ajyrashyp kelet. Oshonun baaryn korup, bilip tushunup tursa dele ata-enesi kaira ele balasyna ala kachyp alat kyzdy, bul emnesi ? Menda karshymyn " ala kachuu" degenden. Misal : Jakshynakai okup jurgon bolomdu ala kachyp ketiship, kempirler jalynyp jalbaryp atyp alyp kalyshkan, okutabyz baaryn kylabyz dep, biri da jok emi kyz 2 balasy bar ajyrashyp kaida baararyn bilbeit , biroonun tagdyryn talkalap. Any da eshe kainenesi jashatpai koiuptur............ Jakshynakai ele suiloshup alyshsa biri birin korup bilip , taanyp anan uilonuu jonundo oilonso jakshy bolot ele.
Bul jashoo oiunchuk emesta, uilonup kaalasa tashtap ketip, kaalasa bashka aial alyp je tiyip. Baldarga ele uvai , osholor ele ortodo azap tartyshyp ahhh bilbeim . Chyndygynda chet mamlekette oilonup balabyzdy baga alabyzby, uiubuz barby, jumushubuz barby ?dep 30 ga chykkancha oilonup , ishtep chogultup anan balaluu bolushat. Plan tuzup balany kandai jetishtirish kerek , baardygyn kylyshat abdan jakshy negizi. iiiiii eshe aialzaty menen erkekterdin myizamdary birdei, erkekter uiun jyinap, tamak jazap, bala karashat, "suranam, rahmat " degen sozdu koop koldonushat. Bizdikiler orondop koiushatko " tur chai berbeisinbi, munundu kylbaisynby, je al balandy iyilap atat" dep.................
....................
.
....................
.
.
Rahmat saga themany achkanyna
choooon rahmat. Negizi ushul zorduk- zombuluk,kordoo bolup jatsa dele baldaryna ala kachyp berishet, Kyrgyz elin keede tushunboi ketem. Kyzyn ala kachyp ketti biraz jashap kaita ele ajyrashyp kelet. Oshonun baaryn korup, bilip tushunup tursa dele ata-enesi kaira ele balasyna ala kachyp alat kyzdy, bul emnesi ? Menda karshymyn " ala kachuu" degenden. Misal : Jakshynakai okup jurgon bolomdu ala kachyp ketiship, kempirler jalynyp jalbaryp atyp alyp kalyshkan, okutabyz baaryn kylabyz dep, biri da jok emi kyz 2 balasy bar ajyrashyp kaida baararyn bilbeit
, biroonun tagdyryn talkalap. Any da eshe kainenesi jashatpai koiuptur............ Jakshynakai ele suiloshup alyshsa biri birin korup bilip , taanyp anan uilonuu jonundo oilonso jakshy bolot ele. Bul jashoo oiunchuk emesta, uilonup kaalasa tashtap ketip, kaalasa bashka aial alyp je tiyip. Baldarga ele uvai , osholor ele ortodo azap tartyshyp ahhh bilbeim . Chyndygynda chet mamlekette oilonup balabyzdy baga alabyzby, uiubuz barby, jumushubuz barby ?dep 30 ga chykkancha oilonup , ishtep chogultup anan balaluu bolushat. Plan tuzup balany kandai jetishtirish kerek , baardygyn kylyshat abdan jakshy negizi. iiiiii eshe aialzaty menen erkekterdin myizamdary birdei, erkekter uiun jyinap, tamak jazap, bala karashat, "suranam, rahmat " degen sozdu koop koldonushat. Bizdikiler orondop koiushatko " tur chai berbeisinbi, munundu kylbaisynby, je al balandy iyilap atat" dep.................
....................
.
....................
.
.
Rahmat saga themany achkanyna
#79 14 March 2008 - 15:25
- Супер-активист
-
- Тартип бузгандар
- 3206
- 06 March 08
- : 01 Oct 2018 16:57
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
Кандай досум! сен ачкан тема канча бонально угулбасын эмнеси болсо да айтып коеюн абдан кызыктуу экен. Албетте бул теманы талкуулаганда кээбир жаштарды ойлонтоор. Эми менин бул жонундо оюм- кыргыз элинин салты толтура эмеспи, кобу унутулду, бирок эмнегедир алакачуу салты азыркы мезгилге чейин сакталып калганына тан калам. Албетте мен бул салтка каршымын, себеби тааныбаган кыз менен жашоо мен учун абдан кыйын болмок же анын ички дуйносу кандайекенин мен билбесем, балким ал кыздын суйгону барчыгар, кундо аны элестетип журсо хм кандай жашоо болот. Жеке эле мен учун эмес, мен алакачкан
кызга эки эсе оор болотго. Бул салты тамыры менен жоккылыш азыркы жаштардын колунда!
хм кандай жашоо болот. Жеке эле мен учун эмес, мен алакачканкызга эки эсе оор болотго. Бул салты тамыры менен жоккылыш азыркы жаштардын колунда!
#80 14 March 2008 - 16:37
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3221
- 29 March 07
- : 21 Apr 2019 20:15
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Кыргызстан :)
салам ! чет олкодон келген адам туура айтыптыр ,
биз оз жашообузду коро албайбыз да сырттан келгендерге даана байкалат да .
эми муну жоюу балдардын эле колунда да , !
биз оз жашообузду коро албайбыз да сырттан келгендерге даана байкалат да .
эми муну жоюу балдардын эле колунда да , !
Надо во всём быть 1-ой, всегда иметь 2-ую половинку, никогда не быть 3-им лишним, иметь свой 4 уголка, что бы всё в жизни было на 5, иметь 6-ое чувство и быть на 7-ом небе от счастья!!! Не вижу смысла быть несчастной,
имею наглость быть счастливой!
!!
