Супер-Инфо
super.kg
видео
***
Убакыттан өткөн күлүк эмне бар. Эч кимге билинбей өткөн убакыт канчалаган өмүрлөр бул жалган жашоодон өткөнүнө, канчалаган шаарлар куралып, кайра жок болгонуна, эмне деген окуялар болгонуна, кимдин кандай карып, кантип жашаганына,
кулак угуп көз көрбөгөн техникалардын ойлонуп табылганына,
кимдин ким экенине деги эле болуп өткөн нерсенин баарына бир гана убакыт гана күбө болуп, убакыт баарын карытканын танып болбойт. Ооба, дүйнөнүн теңин өзүнө караткан Чыңгыз хан дагы өз өкүмүн жүргүзүп туруп, адамга карылык байкалбай келээрин моюнга алган. Айткандай , адам канчалык көп жыл жашагысы келген менен, карылык башка келгенде ар бир инсан бул жашоодон өзүн артык баштай сезе берээри анык. Ошол сымал сүйүү дагы эскирип, кайра жашарып турарына бир гана убакыт өзү калыс.
Азиза, ак машинага жаңы келген заказды тигип олтуруп, Шүкүрдү эстеди. Ал "ушул жумада келип сени алып кетем" деп убада берип кеткен бойдон, али дайын оту билине элек. Ал кеткенден бери кенен эки апта болду. Күтүүдөн тажап, жол карагандан көзү чарчады. Ооба, ага жолукканга чейинки тарткан азабы бир тең, ал келем деп убада берип кеткенден кийинки тарткан азабы бир тең болуп, сүйүүнүн түйшүгү менен алек болууда. Санаасы санга бөлүнүп, оюу бир жерге турбай калды. Ар дайым анын кучагына боюн таштап, көкүрөгүнө башын жөлөп турган кези тартылат. Шүкүрдүн жүрөгүнүн соккону кулагына угулуп, үшкүргөндөгү ысык илеби, кучагына кысып турган турпаты, сөз айта албай буулукканы,
жалжылдап караган көз карашы, кусага баткан муңайган жүзү, телмире карап тиктегени кантип көз алдынан кетет. Арзыганынын алдап кетээрине такыр ишенбейт. Балким бир нерсе болгон үчүн келе албай жаткан чыгар деп ар нерсени ойлоп, колу менен буту иште болгону менен болгон аң-сезими Шүкүрдө болду. Ооба, илгери күйөөсү согушка кеткен келин дагы Азизадай болуп санаа чекпесе керек. Бул адам баласындагы ашыкча санаакорлуктун бир белгиси экенин танып болбойт. Ар түрдүү адамдар болот. Илгери Асан кайгы деген болгон экен. Ал болбогон нерсеге эле ашыкча санаа чеге берчү экен, ошол себептен Асан деген атына кайгы деген сөз кошулуп, Асан кайгы аталып калганы бар. Азиза андан ашса ашып, асты кемибей санаа чеккенин өңү эле айтып турду. Адам баласы ашыкча санаа чеккенде кейпи кете түшөрү анык. Кырк күн катуу ооруп суу ичкен кишидей, тим эле өңү керсары тарта түштү. Бул санаа ашыктыктын ашыкча аша чектирген санаасы экенин жашырып болбойт. Көздөрү чүңүрөйүп ичке кирип кеткен Азизаны алгач көргөн киши оорукчан адам го деп ойлошу, толук мүмкүн. Көзү тигип жаткан материалда,
колу менен буту кадимкидей машинаны иштетип жатат. Болгону аң сезими менен Азиза бул жерде эместей. Технолог жанына келип:
- Азиза, сага эмне болду? Деле уга турган түрүң жок, сени сыртта бир узун бойлуу бала чакырып жатат! - дегенде гана өзүнө келип:
- Ал ким экен, ысмын айткан жокпу? - деп олтурган ордунан турду да, сыртты көздөй басты.
Сыртта Азат күтүп турган болучу. Ал чынында Азизаны көп издеди. Акыры бул жакта иштеп жатканын угуп, атайын чыгынып издеп келген. Азатты көргөндө Азиза азга жылмайып, жакшы маанай менен учурашты. Анан кантет. Кантсе да бир жерде иштеп, тааныш болуп калган эски көз да. Андан дагы өзүнө ашык болгондордун алдыңкы катарындагылардын бири Азат экенин жашырып болбойт эле. Ал акыбалды сурап билишкен соң, ээрчише басып бери жылышты. Азат тим эле алтын буюмун таап алган адамдай жөн эле кубанып алган. Аттиң адам баласынын ушундай ачык болгон кабагына, үмүт отун жандырып келген абалына кантип жооп бериш керек, маселе мына ушунда. Эгер ачыгын айтса Азат дагы Сүйүнбектей болуп ичип кетсе кандай болот? Көңүлүн калтырбай жооп берсе үмүт менен кайра-кайра келе бериши толук мүмкүн. Ушул жерден Азиза дагы бир жолу кыз болуп жаралып калганына өкүнүп алды. Кээ бир кыздар сөз айта турган жигит таппай жүрсө, Азиза тескерисинче сөз айткандардан боюн ала качып жашырынганы эле "бирөөгө зар дүйнө, бирөөгө бар дүйнө" - деген сөздүн мааниси кайдан келгенин билгизип турганы го. Чоң жыйынга чыгып трибунадан сүйлөй турган адамдай чычтай жасанып келген Азаттын сырт көрүнүшү эле, ушул жолугушуу үчүн кандай азап чегип жасанганы Азизага дайын болду. Ооба, ар бир адам өзгөчө көңүл сүйгөн адамына жолугушууга барарда, кандай берилүү менен жасанат. Калыс алып карасак жолугушканга чейинки тарткан азап кандай барктуу. Чачты суулап тарап, бут кийимди майлап, шымдын кырын чыгара үтүктөп, атырдан колдон келишинче себинип, жагымдуулукту тартуулаш үчүн жигит, кызга кандай жасанып келсе, кыз бала андан миң эсе ашык жасанаары бышык.
Азат кадыр эсе каада күтүп, кызды сүрдөтө карап:
- Азиза, сага эмне болгон? Эмне мынча өңүңдөн азып. Бир жериң ооруп жүрөбү?
Ушул суроону ар бир таанышы берип жатып тажатып жиберген. Азиза кабагы салыңкы:
- Ооруган деле жокмун. Бир чечилбеген ишке санаа чеккендик болсо керек. Бул жалганда ар бир адамдын эч кимге айтпаган санаасы болот белем. Менин дагы бир жан адамга айтпаган санаа басты да калды. Азат таң калып:
- Азиза, эмне керек айтсаң, балким менин сага жардамым тийип калаар. Азыр чечилбеген маселе жок го. Илим-билим өсүп турганда баары чечилет. Азиза жер карап муңайыңкы үн менен:
- Азат, мен сага туура түшүнөм. Сага ыракмат, мага жан тартканыңа.
Мен айттым го, ал маселени азыр эмес, убагы келгенде өзүм чечем. Ага чейин чыдаш кана керек.
Азат чын дилинен бушайман болуп:
- Азиза, анда мен такыр туура эмес учурда келген окшоймун. Эгер макул көрсөң мындай басып барып бир жерден насип тешип, тамак ичип келсек кандай болот? Азиза ушул сөздү дагы күткөн:
- Азат, мен сага туура түшүнөм, азыр иш учуру. Заказ көп болуп эч кол бошобой жатат.
Чынынды адам баласында билинбеген кандайдыр бир туйу сезим болот эмеспи. Азизанын кабагына карап Азат:
- Анда мен жылайын. Атайын сага келген элем, сырдашып келейин деп. Азыр сенин сырдаша турган түрүң жок. Башка күнү жолугушалычы.
Азиза бул сөздү укканда чындап сүйүнүп кетти. Анткени андан кантип кутулушту билбей турган. Эгер кичине эле кабагын ачып, күлүп койгон болсо Азат "сени алам" - деп айта тургандай сезилип туруп алган эле.
Азиза жылуу коштошуп, иш ордуна келип олтуруп, Азатка боору ооруп кетти. Анткени ал дагы адам, анын дагы жүрөгү бар, өзүнө арналып соккон. Сүйүү келет, бирок аны сыйлай билүү да керек да. Эч качан бирөөнүн көңүлүн калтырбаганга аракети күч. Бирок ар кимдин арнап, тандап тапкан сүйгөнү, жүрөк эңсеген адамы болот да. Эгер Шүкүр эле ушул бойдон келбей, башка бирөөнө үйлөнүп алса, анда кандай болот? Ошол сымал эле бирөөнүнү жүрөгү, көңүлү менен дагы эсептеше жүрүү керек экенин Азиза өзү сүйүүгө кабылганы билип калды. Болбосо эчак эле сөз айткандардын көңүлүн сындырып салат беле ким билет.
Кечке, иш убактысы бүткөнгө чейин Азизанын болгон дитин Азат ээлеп алды. Чынында аны унутуп, эсинен чынарып бара жаткан болучу. Эми андан кантип караанын үзүүгө акылы жетпей турду. Бул билинбегени менен аң сезимден алган абак экенин жашырып болбойт эле. Чынында Азиза эркин басып жүргөнү менен болгон ички дүйнөсү камакта. Сүйүнбек, Шүкүр, Азат жана дагы эки аптадан бери көлөкөдөй ээрчиген Курманбек деген бала пайда болду. Дагы жакшы Сыртпай Субанович бул жакта иштегенин билбейт. Билсе ал дагы өзүнүн жашы келип калганына карабай бул цехти шынаарлашы толук мүмкүн. "Көңүл өспөсө, көөдөн өспөйт"-деген кеп бар. Айткандай санаа баскан Азиза кудум илгерки конслагерге түшкөн плендеги адамдардай арыктап алган. Эки аптада эле ушундай абалга кабылганы өзүнө дагы таң калтырып келет. Ал турсун түнкүсүн уйкусу да качып, түн бир оокумуна чейин уктабай жаткан адат дагы таап алды.
Иштен чыгып үйүнө келе жатканда, Курманбек дагы жанында пайда болуп:
- Азиза, сага эмне болду? - деди, катар басып. Берилген суроого күттүрүп жооп берди:
- Курманбек, иштен катуу чарчадым. Бүгүн жаңы заказ келип, анын формасын таба албай бир топко кыйнала түштүк.
Курманбек жан тарткан адам болуп:
- Азиза, макул көрсөң сен бул иштен иштебей эле койсоң кандай болот? Дегеним, карачы өзүңдү. Ден-соолук дагы керек да. Иш деп жүрүп ден соолукту берип салгандын канча кереги бар. Ар бир нерсенин өз учуру менен болгону жакшы эмеспи. Макул көрсөң ушул жактан иштеп тапкан акчаны мен эле берип турайынчы. Сен болгону мени менен басып көчөлөсөң эле болду. Кандай жакшы мен үчүн сени менен катар баскан.
Чынында Курманбек сөзгө чебер. Тим эле чукугандай сөз тапкан чечендик дагы жайы бар. Азизага Курманбектин эриктирбегени жагат. Кээде жөн жерден күлкүлүү анекдот айтып күлдүрүп коёт. Бул жолу дагы сөздү анекдот айтып улады.
- Бир сөзгө мокок бала, бир кызды жактырып калып жолугушууга келет экен да. Анан бала эч сөз таба албай минтип сөз баштаптыр:
- Тээтиги жерде турган там эскирип калыптыр ээ?- деп. Бул жерден кызга ал тамдын эмне кереги бар эле дейм да. Кыз айласы жок:
- Ийи, - деп айтып туруп калат. Анда тиги бала:
- Кечке эле мен сүйлөй берейинби, сен деле сүйлөсөң боло? - деген тура. Анысысыңары мен эле кечке сүйлөй бербейин, сен дагы бирдеме айтчы деди эле, Азиза күлүп:
- Тээтиги кетип бара жаткан маршрутка абдан эскирип калыптыр ээ? - деди эле, экөө тең күлүп калышты. Курманбек тим эле көзү агып кетчүдөй, берилүү менен жалжылдай карап:
- Азиза, сени кандай эне төрөдү болду экен, ушундай сулуу кылып? Эгер мен сага үйлөнүп калсам, колуңду ишке тийгиздирбей багып алат элем. Сендей сулуу кызга ким гана үйлөнгүсү келбейт. Азиза ушул сөздү укканда апасын эстеп кетти. Анткени ар бир эне төрөгөн кыз сулуу болсо, уул бала жакшы чыкса албетте биринчи берилген суроо ушул эмеспи "кандай эне төрөдү болду экен, ушул кызды же бул баланы? - деген. Чынында ар бир жакшы чыккан инсандын энеси биринчи айтылышы толук мүмкүн. Анткени бала эненин ичинде калыптанат да. Ошол себептен илгери сынчылар баланы же кызды сынаганда "жаткан жатыны жакшы болбой калган экен" - деп, сын берчү тура. Ооба, бул сөз албетте уят сөз. Бирок баланын жакшы төрөлүшү чынынды энеден болушу толук мүмкүн. Ириде айтылгандай бала бойдо кезде эне капа болбой, жакшы тамак ичип, көңүлү жайында болуп төрөгөндө, бала жакшы төрөлүшүн илим дагы изилдеп чыкканы бар.
Азиза, Курманбектин "сени кандай эне төрөдү болду экен" -деген сөзүн укканда, апасын аяп кетти. Анткени менин сулуу, ар бир адамдын көз илингендей чырайлуу болушума албетте апамдын үлүшү чоң деп ойлоп койду. Курманбек үйгө келгенге чейин абдан жакшы тарбиялуу сөздөрдү айтып берди да, кайсы бир мамлекеттин ойчулунун таамай айткан сөзүн айтты " Ар бир уургаачы жан, турмушка чыгарда бай адамга тийсем деп кыялданат"
- деп айткан экен. Чынында азыр ал сөздүн таамай айтылганына жаш кыздар, акчага карап атасы менен тең кишилерге экинчи аял болуп тийип жаткандары эле далил болуп жатпайбы.
Азиза менин сенден суранарым мага көңүлүң болбосо мейли, бирок чечкиндүү анан март адамга турмушка чыксаң, жашооң кызыктуу болот. Марсель Паньоль деген француз драматургу минтип айткан "Короосунан үрүп чыгар ити жок эркекти сүйгөн аялды, өмүрүмдө көрө элекмин" -деп. Чын эле колунан иш келбеген, бир кедейге тийип алып өмүр бою азап чеккенди ким каалайт. Азыр керек болсо балдар дагы байдын кызын алсам деп кыялданып калган. Эгер акчанын көзүн карап, тамак ашка киришкен мажирөө тили менен иш бүтүргөн, чечкинсиз адамга турмушка чыксаң, өмүрүң өткөнчө кедейликтин сазынан чыкпай жүрүп өтүп кете бересиң. Кыз бала кандай күйөөгө тийсе, күйөөсүнүн мүнөзүнө көнүп, ал сүйлөгөн сөздү сүйлөп калганын өзү дагы билбей калат. Мисалы, таксырларды эле алалы. Сүйлөшсө ооздорунан ак көбүк акканча бир укмуш сөздөрдү сүйлөшөт дагы, ишке келгенде колдорунан эч иш келбейт. Бир адамга дагы жарыктары тийбейт. "Адам баласы акыл - эс, ден соолуктан, акчадан айрылган кезде баш оту менен биротоло динге оойт"-деп немец акыны Генрих Гейне мындан эки кылым илгери эле айткан.
Ооба, өзүң эле калыс бол, азыр кээ бир акылы жетик эмес адамдар динди беттерине кармагандары менен динди дагы булгап бүтүшпөдүбү.
Сага мунун баарын эмне себеп менен айтып жатам. Колуңдан келсе жакшы адам менен жашаганга аракет кыл. Азыр сүйүү деле көп роль ойнобой калды. Анын себеби, сүйүшүп үйлөнгөн жаштар жалаң жетишпеген жашоонун айынан ажырашып кетишип, канчалаган балдар тирүүлөй жетим болуп жашап жатышат. Эгер сүйүү негизги рольдо болгондо, ажырашуу болмок эмес эле да. Азиза бул айтылган сөздү абдан жакшы кабыл алды. Курманбек кудум Шүкүргө карата айтып жаткандай сезилди. Эгер ал чечкиндүү болгондо эмгиче келип кабарын билгизип кетет эле го. Ооба, чын азыр аялга багылган сайпана эркектердин саны арбыганын кантип жаап жашырууга болот. Колунда күчү бар, акылы толук болуп туруп, аялга багылгандар толуп эле жатпайбы. Керек болсо айбанаттар дагы ургаачысына тамак таап берип өздөрүнүн эркектик парздарын аткарып жатышат. Ушул заманда "иш жок" деген шылтоону бетке кармап үйдө бош жаткан адамдар четен чыгат. "Бекерпоздуктан өткөн оор иш жок" - деп англис жазуучусу Оскар Уайльд айткандай, чын эле бош жатып чарчаган кандай адамдын ден-соолугуна,
аң сезимине зыян келтирет. Азиза ар бир айтылган сөздөрдү кунт коюп угуп, үйүнө келгенин да билбей калды. Бир чети Курманбек дагы абдан туура, жүйөөлүү сөздөрдү айтканына ичи жылып, өзүн-өзү жаман көрүп кетти. Анын себеби сүйүү деп сүйүү үчүн эмне мынча азап чегип жатканына ушул саам гана калыс ой жүгүрттү.
- (2 )
-
- 1
- 2
"Талашка түшкөн тигүүчү кыз" Бердикожо Бийназаров
#21 22 September 2017 - 14:38
- Супер-активист
-
- Аким
- 2415
- 22 March 13
- : 27 Jan 2021 03:07
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Атамдын айылы
#22 22 September 2017 - 14:39
- Супер-активист
-
- Аким
- 2415
- 22 March 13
- : 27 Jan 2021 03:07
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Атамдын айылы
***
Шүкүр айылга келгени өзүнүн чечкинсиздик сапатынан чыга албай, убакытка уттуруп койду. Апасы төркүнүнө кетиптир атасы ооруп, аны көргөнү. Ал эми атасына айткан менен ал киши баары бир "апаң келсин" - деп коюшу толук мүмкүн эле. Ичинен сызып, жапа чеккени менен сырын кимге айта алат. Аңгыча эле таятасы каза болуп, баары ал жакка кетишти. Минтип таятасы каза болуп жатса кантип айтат эле "аял алам" - деп. Ал турсун өзү дагы атасы менен таятасынын акыркы сапарга узатуу үчүн барды. Ал жакта эле кенен үч күн жүрүп калып, дагы убакытка уттуруп баштагыдан түнөрүп, жер карап сүйлөбөй ичинен эзиле берди.
Уктаса түшүнөн, ойгонсо оюнан кетпеген Азиза жакшы эле Шүкүргө белги бергендей сезилди. Ал турсун экөөнүн алгач шаарга барып жолуккандагы абалдарын эстегенде шаарга жөө кетип калгысы келип кетет десең. Акыркы кездерде эмнегедир ырымчыл да боло баштаганын, өзү да билбей калды. Ооба, адам баласы башына иш түшкөндө гана Кудайды эстеп кожо-молдо, көзү-ачыкка чуркап калган адаты кармайт эмеспи. Шүкүр дагы алдынан мышык өтүп кетсе же колунан бир нерсе түшүп кетсе ырым кармаган адат таап алганын өзү анча элес албады. Шаарда Азиза кандай азап менен күтүп жатса, Шүкүр андан миң эсе азап менен шаарга жете албай кыйналганында эч шек жок. Күндө бир гана багыта ойлонуп, бир гана нерсени эңсегендиктен Азиза дайыма түшүнө кирип, ар тараптуу ойлорду ойлогонго түрткү берди. Баарынан дагы кетип жатканда "Шүкүр ылдамда, кайра тез келгендей бол, мени аңдыгандардын карааны көбөйдү" - деген сөзүн эстегиси да келбейт. Аны эстесе, бир орунга олтура албай кетет.
Акыры көптөн күткөн апасы келип, айылдагыларга куран окутушту. Ушул күндү кандай чыдамы кете күттү. Бирок апасы минтип аза күтүп олтурса, дароо эле аял алам деп айтуу дагы ыңгайсыздыкты тартуулап, кечинде эл аягы суюлганда араң дегенде апасына айтты:
- Апа, мага сизден башка эч бир жан туура түшүнбөйт. Мага акча таап бериңизчи, шаарга барып келбесем болбой калды. Баягы шаарга барганымда мен ала турган кызыма жолугуп келгем. Ал кыз бир үйдүн жалгыз кызы. Бирок абдан жакшы кыз. Мен ага барып дайынымды билгизип, бир көрүп келбесем санаадан баспай кала турган болдум. Күндө түшүмө кирип, оюмдан кетпей койду. Мен жолугуп шартымды айтып коюп эле кайра келем. Баса, апа эгер таятам каза болбогон болсо аны алып келмек болчумун. Биздин сөз бүтүп калган эле. Эми кантип аны алып келет элем, барып шартымды эле айтып жолугуп келейинчи. Бермет уулунун ар бир айткан сөзүнөн сүйүүгө катуу берилип алганын сезип, аяп кетти да анан:
- Балам, мен сага түшүнөм, жаш кезде баары эле ашыктык оорусу менен ооруйт. Кап, таятаң ойдо жок жерден кетип калбадыбы. Болбосо өзүм барып кыздын апасы менен сүйлөшүп келет элем. Ушул сөздү укканда Шүкүр шашмалык мүнөзүнө алдырып, сөздү бөлүп:
- Апа, мен кыздын апасына жолугуп аны менен дагы сүйлөшүп келген элем. Апасы айткан "апаң менен атаңды ээрчитип кел, мен кызыма ушул жашап жаткан үйүмдү берем, эч качан күч күйөө болом деп ойлобо"- деп. Чынын айтканда бир үйдө экөө эле жашайт экен. Бул сөздү укканда Бермет ойлоно калды. Чын эле шаарда үйү болсо жаман эмес да. Мындай шарт ар кимдин эле маңдайына жазыла бербейт деп ойлоп:
- Балам, сен барып алгач шартты айтып, түшүндүрүп кел. Менин барганым болбойт. Азырынча бул сөздөрдү эч кимге айтпай тура туралы, таятаңдын кырк күндүгү өтсүн калганын ошондон кийин сүйлөшөбүз деди да:
- Эртең анда сен жолго чык. Мен жол кирени таап берем. Атаңа айтпай эле кой, мен өзүм түшүндүрүп коём деди. Шүкүр бул сөздү укканда жүзү жайнап, сүйүнгөндөн эмне кылышты билбей калдсатай түштү. Ушул жерден эненин улуулугун билди. Эгер ушул эле сөздү атасына айтса атасы " Токтот балам, андай ишиңди. Кыз деген толуп жатат, башка деле кызды өзүм алып берем" - деп коёт беле ким билет.
Эми Шүкүр үчүн убакыттын өтмөгү азап болду. Таң атпайт, сааттан жебеси токтоп калгандай сезилип, чакчыгайдай болуп көзү ирмелбейт десең. Таң атканга чейин ар тараптуу ойлорду ойлой да берди, таттуу кыялга жетеленип, узун түндү уйкусуз өткөрдү. Бул эми чыныгы сүйүүнүн тартырган азабы экенин кантип танууга болот. Ооба, жеңил нерселер дайыма жеңилдигин карматат. Чынында шаарда көзгө илинген жеңил сүйүүгө арбалгандардын жоруктары кандай ыйык сезимди булгап жатышат. Көчөдө туруп алып өбүшкөндөрүн дагы мактаныч катары көргөндөр четтен чыгат. Алар сүйүшкөн жок, чыныгы сүйүү андай жеңилдикке жол бербейт. Жүрөк баардык нерсени сезет, бирок жүрөктү алдагандар дагы бар. "Туруксуз сүйүүнүн далили - ант. Чыныгы сүйүү антты ооз анбайт"-деген кеп бар. Ооба, туруксуз сүйүүнүн далили эле көчөдөгү өбүшкөндөр болуп жатпайбы. Алар бир эле жолу эмес, миң жолу ант беришет дагы, бирок учуру келгенде туруксуздугун билгизип коюшат.
Шүкүр таң шооласы жерге нурун чачкан кезде эле төшөктөн туруп алды. Эх, сүйүүнүн түйшүгү ай. Эгер курган бала сүйүүгө арбалып калбаган болсо, азыр таңкы уйкунун кызуусуна батып уктап жатпайт беле. Турса эч ким турмак турсун уйкунун кучагында жатышат, эч нерсени сезбей. Ушул жолу билди, жалкоолуктун биринчи жолдошу уйку экенин. Эгер элдер таң атканда эле уйкудан ойгонушкан болсо, канча иш бүтөт эле.
Сыртка чыгып, эки жакка басып, өзүн алаксыты. Алгачкылардан болуп апасы туруп таңкы наардын камын көрдү. Дагы бир жолу эненин эмгегин ушул жолу байкады.
Тамака деле табити тартпай, таңкы наарды өзүн кыйнап ичкен болду. Бермет эч кимге билгизбей акча берген соң, түз эле жолго чыгып, шаарга кете турган таксистердин байыр алган жерине келди. Али эрте экен. Ушундайда билинет тура, шашылбаган элдин жашоосу.
Токтор деген кишинин машинасынан орун алды. Дагы эки киши керек экен. Бир кишини жолдон аларын айтты. Таң атканча чеккен санаасы бир тең, эми минтип кардардын келмеги бир тең болуп, шаштысы кетип, ичинен эзилди. Бул албетте ашыктыктын тарттырган санаасы менен күйүтү. Билинбегени менен Шүкүр чын эле катуу санаага батып олтурганда, айдоочу суроо берип калды. Анын берген суроосун уккан да жок. Бир жерди теше тиктеген бойдон талмасы кармагансып эч нерсе сезбеди. Токтор абдан таң калып калды. Экинчи жолу үнүн жогору чыгарып:
- Шүкүр, сага эмне болду?-дегенде гана эсине келип селт этип алды да:
- Эмне дедиңиз?
- Тормозду тээп койчу, арткы свети күйүп жатабы карап коёюн! - дегенде Шүкүр эми гана өзүнө келип, томозду тепти. Аңгыча эки киши келип калып, машина ордунан жылды. Шүкүр тим эле болуп көрбөгөндөй сүйүнүп алган. Шаарга эрте жетсе Азизанын ишине эле барып жолугууну эп көрүп турду. Айткандай андайда машина дагы жай жүргөндөй сезилип калат эмеспи. Жолдон күтөт деген киши дагы жыйырма мүнөттү алды. Каалгып такыр шашпаган киши экен. Ушул кезге чейин даярданып турса болот эле го. Качан машина айылдан чыкканда гана Шүкүр оор дем алып, үшкүрүнүп жиберди. Алиги шашпай убакытты алган киши алгач эле начар адам экенин, сүйлөгөн сөзүнөн улам билгизип алды. Ооба, алыс жолго чыкканда жолдошуң жакшы адам болсо жол тез арбыйт эмеспи. Тиги киши тилинен чалынып, наалып:
- Азыркы жаштардын такыр эле сабыры жок, силер шаштырып жатып шаардагы үйдүн ачкычын унутуп калыптырмын. Эми кызым келгенче сыртта күтөт турбаймынбы! - деди эле, ага эч ким жооп катары сөз сүйлөгөн жок. Ал турсун ал кишини абдан жаман көрүп жатышты. Машинага түшкөнүн да милдет кылып наалып эки жолу кеп кылды эле, анда да эч ким сөз коштобой койду. Айдоочу кана акырын жол караган тейде:
- Аксакал, сизге мен эртең менен келип кеткенден бери эмне кылып жаттыңыз, даяр болуп тур дебедим беле? Булардын дагы шашылыш иштери болгон үчүн эрте чыгышты да, шаарга эрте жетели деп. Сиздин ачкычыңыздын унутуп калганына албетте өзүңүз күнөөлүсүз.
- Мен сени мынчалык эрте келип калат деп ойлогон жок элем. Мындайыңды билгенде баарын камдап даяр турат элем.
Шүкүр өзүнө-өзү араң эле кармап олтурду. Эгер тиги киши жашыраак болгондо катуу айтып салат беле... Жолдун алыстыгы бир тең, тиги кишинин наалып-напчыганы бир тең болуп шаарга араң жетти. Машинадан түшүп калганда өзүн абдан жеңил сезип, түз эле Азиза иштеген жерге жөнөдү.
Шүкүр айылга келгени өзүнүн чечкинсиздик сапатынан чыга албай, убакытка уттуруп койду. Апасы төркүнүнө кетиптир атасы ооруп, аны көргөнү. Ал эми атасына айткан менен ал киши баары бир "апаң келсин" - деп коюшу толук мүмкүн эле. Ичинен сызып, жапа чеккени менен сырын кимге айта алат. Аңгыча эле таятасы каза болуп, баары ал жакка кетишти. Минтип таятасы каза болуп жатса кантип айтат эле "аял алам" - деп. Ал турсун өзү дагы атасы менен таятасынын акыркы сапарга узатуу үчүн барды. Ал жакта эле кенен үч күн жүрүп калып, дагы убакытка уттуруп баштагыдан түнөрүп, жер карап сүйлөбөй ичинен эзиле берди.
Уктаса түшүнөн, ойгонсо оюнан кетпеген Азиза жакшы эле Шүкүргө белги бергендей сезилди. Ал турсун экөөнүн алгач шаарга барып жолуккандагы абалдарын эстегенде шаарга жөө кетип калгысы келип кетет десең. Акыркы кездерде эмнегедир ырымчыл да боло баштаганын, өзү да билбей калды. Ооба, адам баласы башына иш түшкөндө гана Кудайды эстеп кожо-молдо, көзү-ачыкка чуркап калган адаты кармайт эмеспи. Шүкүр дагы алдынан мышык өтүп кетсе же колунан бир нерсе түшүп кетсе ырым кармаган адат таап алганын өзү анча элес албады. Шаарда Азиза кандай азап менен күтүп жатса, Шүкүр андан миң эсе азап менен шаарга жете албай кыйналганында эч шек жок. Күндө бир гана багыта ойлонуп, бир гана нерсени эңсегендиктен Азиза дайыма түшүнө кирип, ар тараптуу ойлорду ойлогонго түрткү берди. Баарынан дагы кетип жатканда "Шүкүр ылдамда, кайра тез келгендей бол, мени аңдыгандардын карааны көбөйдү" - деген сөзүн эстегиси да келбейт. Аны эстесе, бир орунга олтура албай кетет.
Акыры көптөн күткөн апасы келип, айылдагыларга куран окутушту. Ушул күндү кандай чыдамы кете күттү. Бирок апасы минтип аза күтүп олтурса, дароо эле аял алам деп айтуу дагы ыңгайсыздыкты тартуулап, кечинде эл аягы суюлганда араң дегенде апасына айтты:
- Апа, мага сизден башка эч бир жан туура түшүнбөйт. Мага акча таап бериңизчи, шаарга барып келбесем болбой калды. Баягы шаарга барганымда мен ала турган кызыма жолугуп келгем. Ал кыз бир үйдүн жалгыз кызы. Бирок абдан жакшы кыз. Мен ага барып дайынымды билгизип, бир көрүп келбесем санаадан баспай кала турган болдум. Күндө түшүмө кирип, оюмдан кетпей койду. Мен жолугуп шартымды айтып коюп эле кайра келем. Баса, апа эгер таятам каза болбогон болсо аны алып келмек болчумун. Биздин сөз бүтүп калган эле. Эми кантип аны алып келет элем, барып шартымды эле айтып жолугуп келейинчи. Бермет уулунун ар бир айткан сөзүнөн сүйүүгө катуу берилип алганын сезип, аяп кетти да анан:
- Балам, мен сага түшүнөм, жаш кезде баары эле ашыктык оорусу менен ооруйт. Кап, таятаң ойдо жок жерден кетип калбадыбы. Болбосо өзүм барып кыздын апасы менен сүйлөшүп келет элем. Ушул сөздү укканда Шүкүр шашмалык мүнөзүнө алдырып, сөздү бөлүп:
- Апа, мен кыздын апасына жолугуп аны менен дагы сүйлөшүп келген элем. Апасы айткан "апаң менен атаңды ээрчитип кел, мен кызыма ушул жашап жаткан үйүмдү берем, эч качан күч күйөө болом деп ойлобо"- деп. Чынын айтканда бир үйдө экөө эле жашайт экен. Бул сөздү укканда Бермет ойлоно калды. Чын эле шаарда үйү болсо жаман эмес да. Мындай шарт ар кимдин эле маңдайына жазыла бербейт деп ойлоп:
- Балам, сен барып алгач шартты айтып, түшүндүрүп кел. Менин барганым болбойт. Азырынча бул сөздөрдү эч кимге айтпай тура туралы, таятаңдын кырк күндүгү өтсүн калганын ошондон кийин сүйлөшөбүз деди да:
- Эртең анда сен жолго чык. Мен жол кирени таап берем. Атаңа айтпай эле кой, мен өзүм түшүндүрүп коём деди. Шүкүр бул сөздү укканда жүзү жайнап, сүйүнгөндөн эмне кылышты билбей калдсатай түштү. Ушул жерден эненин улуулугун билди. Эгер ушул эле сөздү атасына айтса атасы " Токтот балам, андай ишиңди. Кыз деген толуп жатат, башка деле кызды өзүм алып берем" - деп коёт беле ким билет.
Эми Шүкүр үчүн убакыттын өтмөгү азап болду. Таң атпайт, сааттан жебеси токтоп калгандай сезилип, чакчыгайдай болуп көзү ирмелбейт десең. Таң атканга чейин ар тараптуу ойлорду ойлой да берди, таттуу кыялга жетеленип, узун түндү уйкусуз өткөрдү. Бул эми чыныгы сүйүүнүн тартырган азабы экенин кантип танууга болот. Ооба, жеңил нерселер дайыма жеңилдигин карматат. Чынында шаарда көзгө илинген жеңил сүйүүгө арбалгандардын жоруктары кандай ыйык сезимди булгап жатышат. Көчөдө туруп алып өбүшкөндөрүн дагы мактаныч катары көргөндөр четтен чыгат. Алар сүйүшкөн жок, чыныгы сүйүү андай жеңилдикке жол бербейт. Жүрөк баардык нерсени сезет, бирок жүрөктү алдагандар дагы бар. "Туруксуз сүйүүнүн далили - ант. Чыныгы сүйүү антты ооз анбайт"-деген кеп бар. Ооба, туруксуз сүйүүнүн далили эле көчөдөгү өбүшкөндөр болуп жатпайбы. Алар бир эле жолу эмес, миң жолу ант беришет дагы, бирок учуру келгенде туруксуздугун билгизип коюшат.
Шүкүр таң шооласы жерге нурун чачкан кезде эле төшөктөн туруп алды. Эх, сүйүүнүн түйшүгү ай. Эгер курган бала сүйүүгө арбалып калбаган болсо, азыр таңкы уйкунун кызуусуна батып уктап жатпайт беле. Турса эч ким турмак турсун уйкунун кучагында жатышат, эч нерсени сезбей. Ушул жолу билди, жалкоолуктун биринчи жолдошу уйку экенин. Эгер элдер таң атканда эле уйкудан ойгонушкан болсо, канча иш бүтөт эле.
Сыртка чыгып, эки жакка басып, өзүн алаксыты. Алгачкылардан болуп апасы туруп таңкы наардын камын көрдү. Дагы бир жолу эненин эмгегин ушул жолу байкады.
Тамака деле табити тартпай, таңкы наарды өзүн кыйнап ичкен болду. Бермет эч кимге билгизбей акча берген соң, түз эле жолго чыгып, шаарга кете турган таксистердин байыр алган жерине келди. Али эрте экен. Ушундайда билинет тура, шашылбаган элдин жашоосу.
Токтор деген кишинин машинасынан орун алды. Дагы эки киши керек экен. Бир кишини жолдон аларын айтты. Таң атканча чеккен санаасы бир тең, эми минтип кардардын келмеги бир тең болуп, шаштысы кетип, ичинен эзилди. Бул албетте ашыктыктын тарттырган санаасы менен күйүтү. Билинбегени менен Шүкүр чын эле катуу санаага батып олтурганда, айдоочу суроо берип калды. Анын берген суроосун уккан да жок. Бир жерди теше тиктеген бойдон талмасы кармагансып эч нерсе сезбеди. Токтор абдан таң калып калды. Экинчи жолу үнүн жогору чыгарып:
- Шүкүр, сага эмне болду?-дегенде гана эсине келип селт этип алды да:
- Эмне дедиңиз?
- Тормозду тээп койчу, арткы свети күйүп жатабы карап коёюн! - дегенде Шүкүр эми гана өзүнө келип, томозду тепти. Аңгыча эки киши келип калып, машина ордунан жылды. Шүкүр тим эле болуп көрбөгөндөй сүйүнүп алган. Шаарга эрте жетсе Азизанын ишине эле барып жолугууну эп көрүп турду. Айткандай андайда машина дагы жай жүргөндөй сезилип калат эмеспи. Жолдон күтөт деген киши дагы жыйырма мүнөттү алды. Каалгып такыр шашпаган киши экен. Ушул кезге чейин даярданып турса болот эле го. Качан машина айылдан чыкканда гана Шүкүр оор дем алып, үшкүрүнүп жиберди. Алиги шашпай убакытты алган киши алгач эле начар адам экенин, сүйлөгөн сөзүнөн улам билгизип алды. Ооба, алыс жолго чыкканда жолдошуң жакшы адам болсо жол тез арбыйт эмеспи. Тиги киши тилинен чалынып, наалып:
- Азыркы жаштардын такыр эле сабыры жок, силер шаштырып жатып шаардагы үйдүн ачкычын унутуп калыптырмын. Эми кызым келгенче сыртта күтөт турбаймынбы! - деди эле, ага эч ким жооп катары сөз сүйлөгөн жок. Ал турсун ал кишини абдан жаман көрүп жатышты. Машинага түшкөнүн да милдет кылып наалып эки жолу кеп кылды эле, анда да эч ким сөз коштобой койду. Айдоочу кана акырын жол караган тейде:
- Аксакал, сизге мен эртең менен келип кеткенден бери эмне кылып жаттыңыз, даяр болуп тур дебедим беле? Булардын дагы шашылыш иштери болгон үчүн эрте чыгышты да, шаарга эрте жетели деп. Сиздин ачкычыңыздын унутуп калганына албетте өзүңүз күнөөлүсүз.
- Мен сени мынчалык эрте келип калат деп ойлогон жок элем. Мындайыңды билгенде баарын камдап даяр турат элем.
Шүкүр өзүнө-өзү араң эле кармап олтурду. Эгер тиги киши жашыраак болгондо катуу айтып салат беле... Жолдун алыстыгы бир тең, тиги кишинин наалып-напчыганы бир тең болуп шаарга араң жетти. Машинадан түшүп калганда өзүн абдан жеңил сезип, түз эле Азиза иштеген жерге жөнөдү.
#23 22 September 2017 - 14:40
- Супер-активист
-
- Аким
- 2415
- 22 March 13
- : 27 Jan 2021 03:07
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Атамдын айылы
***
Эртең менен айтылган дарек боюнча ишке келген Сүйүнбектин кабагы салыңкы эле. Анын себеби таң атканга чейин тынч уктай албаганы болду. Жаңы гана кыздын жүрөгүн багынтып, эми гана арзуунун даамын татканы жатканда, кыздын дарегин албай калганы ушунчалык санаага батыргандыктан, мурунку күнү убада берип койгон үчүн гана ишке келди.
Бул жердин иши технологдун айтуусу боюнча жакты. Заказды бычып берген соң бош экенин укканда дароо макул болуп, ишке киришти. Анткен менен бычмачылыкты абдан жакшы өздөштүрүп алган. Ишке келип эркектердин шымына материалды түш жарым убакта бычып берип коюп, иштен бошоп сыртка чыккан соң, тамактанып алып Салиянын окуган жерине келди. Бирок аны таба алган жок. Фамилиясын жана окуган группасын билбеген соң, бир-эки кыздан сураган болду. Алар баштарын чайкап"билбейбиз" - деп басып кетишти.
Башка кимден сурамак эле. Ар бир кызды үмүттүү караганы менен Салия деген ысымдагы кыздар көп да. Кимден эмне деп сурашты билбей, кенен үч саат олтурду БГУнун алдында.
Бул күнү Салия сабакка келген эмес болучу. Контрагына акча сураганы айылга кеткен. Мурунку күнү мугалим "контракты төлөмөйүн, сабакка келбей эле койгула" деп катуу эскерткен. Айылда апасынын туугандарынан башка кимге бармак эле. Апасы дагы атайын дайындап "өзүң барып сурап кел"- деген.
Ооба, Салия айылга баруу үчүн кыйылып жатып араң жолго чыкты. Ушул заманда ким эле акча сурап келген кишин жакшы кабыл алсын. Таякеси жакшы кабыл алганы менен баары бир анын аялы сөзсүз түрдө жаман көрөрү анык. Мунун себеби алар деле анча жакшы турушпайт. Айылга каттаган маршуруткада бара жатып Салия эмнегедир Сүйүнбекти эстеди. Анын жасаган мамилеси, тигиле карган көз карашы, берилип сүйлөгөн сөздөрү, кам көргөнү кош көңүл калтырган жок. Аттиң, бирок кыз баланын басынып жашаганы, бирөөнүн көзүн караганы чынында эле абдан ыңгайсыздыкты тартулайт го. Салия айылга келгени менен таякесине жолуккан жок. Ал киши эки күнгө тоого карагай кыйганы кетиптир. Жеңеси жакшы маанай менен кабыл алганы менен сөзүнөн эле акча тартыш болуп жатканын билгизип, наалып-напчып алды:
- Ушул дыйкан чарба деген немени кайсы келесоо киши ойлоп тапты болду экен. Болгон колхоздун техникасынан бери талап-тоноп алышты. Жер жайнаган малдан эч нерсе калган жок. Элдин баары иштин жоктугунан, дүрбөп эле шаарга качып айылда кары-картаңдар, катын-калачтар калды. Таякең жыргаганынан тоого кетти дейсиңби? Тиги Нурландын контрагын төлөш керек болуп, карагай алып келип аны тилдирип сатпаса, кайдагы акча дегенде эле Салиянын үмүтү өчтү да, акча сурамак турсун кайра эле кечки автобус менен шаарга чыкты.
Ушул заманда минтип Салиядай болуп кыйналгандар четтен чыгат. Бул эми билермандардын тайыз ой жүгүртүүсүнүн айынан чоң окуу жайлардын дагы баркы кетип, учурда окуган эмес, акча төлөгөн студент гана барктуу болуп калганын кантип танууга болот. Салия жолдо келе жатып окууну таштап, тигүүчү болуп иштөөнү ойлоп койду. Качанкыга чейин жол киреге, ар бир сабактан зачёт койдурганга атасы менен энесинен акча сурайт эле. Турмушка чыккан күндө деле ушул эле көрүнүш да. Анда күйөөсүнөн акча сурамай. Андан көрө сырттан окуп, өзү акча тапканы дурус экенин жакшылап ойлоду.
Кечинде эле кайра келип калган Салияны көргөн энеси:
- Ой, тез эле келип калдыңбы? Бир күн түнөп келет го деген элем. Салия курсагы ачып абдан капа болуп келген үчүн, бир топко үн дебей туруп:
- Апа, курсагым ачты, чайыңыз барбы? - деди. Чачыкей шашып калды. Кантсе дагы эне да. Эне үчүн баланын кабагы бүркөлгөнү эле кандай санааны тарттырат. Калдастап газга чай койду анан:
- Кызым, сага эмне болду деги? Салия кийимин которгону ички үйгө кирип бара жатып:
- Эч нерсе деле болгон жок. Жол жүргөнгө чарчап калдым көрүнөт. Сөз чай алдыга келгенде уланып:
- Апа, мен окудан чыгып иштейм. Окууну сырттан окуйм. Ким эле окуп кыйратып жатыптыр. Азыр жакшы окуган эмес, акча төлөгөн студент барктуу. Таякем карагай кыйганы тоого кетиптир. Уулу Нурландын контрагын төлөш үчүн "карагай кыйып келип, аны тактай кылып тилдирип анан акча кылбаса акча жок" - деди, таяжеңем. Чачыкей чебеленип жиберди:
- Кызым, анда мен эртең кредит алганга аракет кылайынбы? - деди эле Салия күлүп:
- Апа, анан кредитти ким төлөйт. Атамдын айлыгы бизди араң бакканга жетип жатса. Андан көрө мен тигүүчү болуп иштейин. Азыр акча сураган кишини ким жакшы көрсүн. Эне - бала бир топко талашып-тартышып жатып акыры Салия окудан чыгып, сырттан окуу үчүн которулмай болду. Бул сунушту атасы Азамат дагы туура көрдү. Бир чети кызынын тал чыбыктай болуп жетилип келе жатканына ичи жылыса, аны окута албай калганына ичи ачышып, Азаматтын алты айласы кетип, ойлонуп жатканда сырткы эшик кагылып калды. Бей маал убакта келген ким деп сыртка чыккан Азамат учурашкан чоочун аялды көрүп, берилген саламды алик алган соң:
- Сизге ким керек эле? - деди. Боюна жарашыктуу кийим кийген, сулууча келген, өз жашынан алда канча жаш көрүнгөн Шербет кысынып үнүн жай чыгарып:
- Чачыкей эже керек эле. Ушул эле сөздү уга албай тургансып Азамат артына карап:
- Чачыкей, сага келиптир. Оозго турбай ичкери киргиле деген болду. Шербет тартынып:
- Жок, мен тез эле. Эже менен сырттан эле сүйлөшөйүнчү деп, артка кетенчиктеди. Эх, бул эми бир кезде кетирген катанын кечирилгиз күнөөсү эле. Шербет, Салияны сыртынан көп аңдып жүрдү. Ал турсун анын кайда окуганынан бери билет. Бирок ичтен жеген санаасын сыртка чыгара албай келет. Ошол бир кездеги эки эгиз кызын чыңыртып ыйлаткан бойдон таштап кеткен күнүн кантип эсинен чыгарат эле. Кантсе дагы "эне" деген улуулук кантип бир эмес, болгондо дагы эгиз кызын унутканга жол берет. Ушунча жыл эзилип, көз жашын жаздыкка төгүп, канча азап тартып канча кайгыга батып, керек болсо ушул кезге чейин өзүн-өзү кечире албай келгенин тана албайт. Чачыкей, эч жаман ой жок сыртка чыгып, Шербетти көргөндө эле кабагы бүркөлө түштү. Анткени анын келбетинен эле кызы Салиянын тапкан энеси экенин билди. Ооба, ушул күндү канчадан бери күтүп келди. Бир кезде кызды багып алып жатканда эле жүрөгү менен сезген " төрөгөн энеси баары бир бирде болбосо, бирде издеп келет" - деп. Акыры ал оюу ишке ашып, көптөн күткөн күнү келгенине кабагы бүрөкөлө түштү. Шербет жакшы маанай менен учурашкан соң:
- Эже, макул көрсөңүз аз эле убакытка мындай басалычы. Биздин сөздү жан адам укпаганы оң деди. Бул сөздү укканда Чачыкейдин оюуна жакшы нерсе уялады. Экөө он кадамдай илгери жылганда Шербет үнүн дирилдетип:
- Эже, мен сизге өмүрүм өткөнчө карыздармын, бирок эч коркпоңуз. Кыз мени билбей эле койгону оң. Мен силердин жашоого чыр салайын деген ой менен келген жокмун. Сизге гана ыраазычылык билдирип койсом деген ойдо келгем. Билем, Салия кайда, канчанчы курста окуп жатканынан бери. Азыр менин эки кыз, эки уулум бар. Мен кызды талашпайм. Бир кезде катуу жаңылышкан элем. Эми ошол жаңылыштыгымды кыздарымдан кечирим суроо менен эмес, аларды баккан силерден кечирим суроо менен күнөөмөн арылайын деп чечтим. Эртең саат бирде Чолпон кефесине кечки саат беште келип калсаңыз. Салиянын түгөйүн баккан эже экөөңөрдү сыйлап койсомбу деген эле ой. Чачыкей бул сөздөрдү укканда кабагы ачыла түштү да:
- Макул, сиңдим. Бирок сен эмнеге кыздар сени билбей эле койгону оң деп ойлосуң? Шербет кабагын бүркөп, улуттунуп алып:
- Мен алардын жүзүн кантип карамак элем. Калган сөздү эртең сүйлөшөлүчү. Баса, эже бул акчаны колумду суутпай алып коюңуз. Салиянын контрагына төлөңүз. Бирок "мени берди" деп айтпаңыз. Чынында ушул жашка чейин кандай эзилип келдим. Эми силер менен сүйлөшүп алсам, ошол бугум чыгып кетеби деген ой келди. Балким Шааркан эже экөөңөрдөн жакшы кеңеш чыгып калар. Чачыкей ак кагазга оролгон акчаны колуна алып:
- Шербет сага ыраазымын. Мен сенин түшүнүктүү аял экениңе баа бердим. Макул эртең жолугушканча - деди. Шербет чоң жүктөн кутулган адамдай үшкүрүнүп алып, кандай келсе так ошондой изине кайтып кетип калды. Чачыкей тим эле асмандан издегени жерден табылгандай сүйүнүп, өзүнүн бөлмөсүнө кирип кагазга оролгон акчаны санап кирди. Туура элүү миң сом экен. Кайра эч кимге билгизбей ороп катып койду да, кызынын бөлмөсүнө кирип:
- Кызым, эртең сабагыңа барганы калдың. Мага бирөө карыз эле, акчаны алып келиптир. Салия чынында эле сүйүнүп кетти. Анткени "бул курсту бүтүрүп алсам болмок" деп ойлонуп жаткан эле.
Эх, акчанын күчү. Акча бар жерде күч-кубат, жакшы максаттар болот деген чын белем, Чачыкей тез эле тасмал даярдай салды да, баары текши тасмал четинен орун алышты. Ооба, Салияны багып алгандан кийин этеги канап бала төрөп, "эне" деген ыйык атка конгон. Аны кантип унутат. Салияны "ак жолтой" деп дагы жакшы көрөт.
Эртең менен айтылган дарек боюнча ишке келген Сүйүнбектин кабагы салыңкы эле. Анын себеби таң атканга чейин тынч уктай албаганы болду. Жаңы гана кыздын жүрөгүн багынтып, эми гана арзуунун даамын татканы жатканда, кыздын дарегин албай калганы ушунчалык санаага батыргандыктан, мурунку күнү убада берип койгон үчүн гана ишке келди.
Бул жердин иши технологдун айтуусу боюнча жакты. Заказды бычып берген соң бош экенин укканда дароо макул болуп, ишке киришти. Анткен менен бычмачылыкты абдан жакшы өздөштүрүп алган. Ишке келип эркектердин шымына материалды түш жарым убакта бычып берип коюп, иштен бошоп сыртка чыккан соң, тамактанып алып Салиянын окуган жерине келди. Бирок аны таба алган жок. Фамилиясын жана окуган группасын билбеген соң, бир-эки кыздан сураган болду. Алар баштарын чайкап"билбейбиз" - деп басып кетишти.
Башка кимден сурамак эле. Ар бир кызды үмүттүү караганы менен Салия деген ысымдагы кыздар көп да. Кимден эмне деп сурашты билбей, кенен үч саат олтурду БГУнун алдында.
Бул күнү Салия сабакка келген эмес болучу. Контрагына акча сураганы айылга кеткен. Мурунку күнү мугалим "контракты төлөмөйүн, сабакка келбей эле койгула" деп катуу эскерткен. Айылда апасынын туугандарынан башка кимге бармак эле. Апасы дагы атайын дайындап "өзүң барып сурап кел"- деген.
Ооба, Салия айылга баруу үчүн кыйылып жатып араң жолго чыкты. Ушул заманда ким эле акча сурап келген кишин жакшы кабыл алсын. Таякеси жакшы кабыл алганы менен баары бир анын аялы сөзсүз түрдө жаман көрөрү анык. Мунун себеби алар деле анча жакшы турушпайт. Айылга каттаган маршуруткада бара жатып Салия эмнегедир Сүйүнбекти эстеди. Анын жасаган мамилеси, тигиле карган көз карашы, берилип сүйлөгөн сөздөрү, кам көргөнү кош көңүл калтырган жок. Аттиң, бирок кыз баланын басынып жашаганы, бирөөнүн көзүн караганы чынында эле абдан ыңгайсыздыкты тартулайт го. Салия айылга келгени менен таякесине жолуккан жок. Ал киши эки күнгө тоого карагай кыйганы кетиптир. Жеңеси жакшы маанай менен кабыл алганы менен сөзүнөн эле акча тартыш болуп жатканын билгизип, наалып-напчып алды:
- Ушул дыйкан чарба деген немени кайсы келесоо киши ойлоп тапты болду экен. Болгон колхоздун техникасынан бери талап-тоноп алышты. Жер жайнаган малдан эч нерсе калган жок. Элдин баары иштин жоктугунан, дүрбөп эле шаарга качып айылда кары-картаңдар, катын-калачтар калды. Таякең жыргаганынан тоого кетти дейсиңби? Тиги Нурландын контрагын төлөш керек болуп, карагай алып келип аны тилдирип сатпаса, кайдагы акча дегенде эле Салиянын үмүтү өчтү да, акча сурамак турсун кайра эле кечки автобус менен шаарга чыкты.
Ушул заманда минтип Салиядай болуп кыйналгандар четтен чыгат. Бул эми билермандардын тайыз ой жүгүртүүсүнүн айынан чоң окуу жайлардын дагы баркы кетип, учурда окуган эмес, акча төлөгөн студент гана барктуу болуп калганын кантип танууга болот. Салия жолдо келе жатып окууну таштап, тигүүчү болуп иштөөнү ойлоп койду. Качанкыга чейин жол киреге, ар бир сабактан зачёт койдурганга атасы менен энесинен акча сурайт эле. Турмушка чыккан күндө деле ушул эле көрүнүш да. Анда күйөөсүнөн акча сурамай. Андан көрө сырттан окуп, өзү акча тапканы дурус экенин жакшылап ойлоду.
Кечинде эле кайра келип калган Салияны көргөн энеси:
- Ой, тез эле келип калдыңбы? Бир күн түнөп келет го деген элем. Салия курсагы ачып абдан капа болуп келген үчүн, бир топко үн дебей туруп:
- Апа, курсагым ачты, чайыңыз барбы? - деди. Чачыкей шашып калды. Кантсе дагы эне да. Эне үчүн баланын кабагы бүркөлгөнү эле кандай санааны тарттырат. Калдастап газга чай койду анан:
- Кызым, сага эмне болду деги? Салия кийимин которгону ички үйгө кирип бара жатып:
- Эч нерсе деле болгон жок. Жол жүргөнгө чарчап калдым көрүнөт. Сөз чай алдыга келгенде уланып:
- Апа, мен окудан чыгып иштейм. Окууну сырттан окуйм. Ким эле окуп кыйратып жатыптыр. Азыр жакшы окуган эмес, акча төлөгөн студент барктуу. Таякем карагай кыйганы тоого кетиптир. Уулу Нурландын контрагын төлөш үчүн "карагай кыйып келип, аны тактай кылып тилдирип анан акча кылбаса акча жок" - деди, таяжеңем. Чачыкей чебеленип жиберди:
- Кызым, анда мен эртең кредит алганга аракет кылайынбы? - деди эле Салия күлүп:
- Апа, анан кредитти ким төлөйт. Атамдын айлыгы бизди араң бакканга жетип жатса. Андан көрө мен тигүүчү болуп иштейин. Азыр акча сураган кишини ким жакшы көрсүн. Эне - бала бир топко талашып-тартышып жатып акыры Салия окудан чыгып, сырттан окуу үчүн которулмай болду. Бул сунушту атасы Азамат дагы туура көрдү. Бир чети кызынын тал чыбыктай болуп жетилип келе жатканына ичи жылыса, аны окута албай калганына ичи ачышып, Азаматтын алты айласы кетип, ойлонуп жатканда сырткы эшик кагылып калды. Бей маал убакта келген ким деп сыртка чыккан Азамат учурашкан чоочун аялды көрүп, берилген саламды алик алган соң:
- Сизге ким керек эле? - деди. Боюна жарашыктуу кийим кийген, сулууча келген, өз жашынан алда канча жаш көрүнгөн Шербет кысынып үнүн жай чыгарып:
- Чачыкей эже керек эле. Ушул эле сөздү уга албай тургансып Азамат артына карап:
- Чачыкей, сага келиптир. Оозго турбай ичкери киргиле деген болду. Шербет тартынып:
- Жок, мен тез эле. Эже менен сырттан эле сүйлөшөйүнчү деп, артка кетенчиктеди. Эх, бул эми бир кезде кетирген катанын кечирилгиз күнөөсү эле. Шербет, Салияны сыртынан көп аңдып жүрдү. Ал турсун анын кайда окуганынан бери билет. Бирок ичтен жеген санаасын сыртка чыгара албай келет. Ошол бир кездеги эки эгиз кызын чыңыртып ыйлаткан бойдон таштап кеткен күнүн кантип эсинен чыгарат эле. Кантсе дагы "эне" деген улуулук кантип бир эмес, болгондо дагы эгиз кызын унутканга жол берет. Ушунча жыл эзилип, көз жашын жаздыкка төгүп, канча азап тартып канча кайгыга батып, керек болсо ушул кезге чейин өзүн-өзү кечире албай келгенин тана албайт. Чачыкей, эч жаман ой жок сыртка чыгып, Шербетти көргөндө эле кабагы бүркөлө түштү. Анткени анын келбетинен эле кызы Салиянын тапкан энеси экенин билди. Ооба, ушул күндү канчадан бери күтүп келди. Бир кезде кызды багып алып жатканда эле жүрөгү менен сезген " төрөгөн энеси баары бир бирде болбосо, бирде издеп келет" - деп. Акыры ал оюу ишке ашып, көптөн күткөн күнү келгенине кабагы бүрөкөлө түштү. Шербет жакшы маанай менен учурашкан соң:
- Эже, макул көрсөңүз аз эле убакытка мындай басалычы. Биздин сөздү жан адам укпаганы оң деди. Бул сөздү укканда Чачыкейдин оюуна жакшы нерсе уялады. Экөө он кадамдай илгери жылганда Шербет үнүн дирилдетип:
- Эже, мен сизге өмүрүм өткөнчө карыздармын, бирок эч коркпоңуз. Кыз мени билбей эле койгону оң. Мен силердин жашоого чыр салайын деген ой менен келген жокмун. Сизге гана ыраазычылык билдирип койсом деген ойдо келгем. Билем, Салия кайда, канчанчы курста окуп жатканынан бери. Азыр менин эки кыз, эки уулум бар. Мен кызды талашпайм. Бир кезде катуу жаңылышкан элем. Эми ошол жаңылыштыгымды кыздарымдан кечирим суроо менен эмес, аларды баккан силерден кечирим суроо менен күнөөмөн арылайын деп чечтим. Эртең саат бирде Чолпон кефесине кечки саат беште келип калсаңыз. Салиянын түгөйүн баккан эже экөөңөрдү сыйлап койсомбу деген эле ой. Чачыкей бул сөздөрдү укканда кабагы ачыла түштү да:
- Макул, сиңдим. Бирок сен эмнеге кыздар сени билбей эле койгону оң деп ойлосуң? Шербет кабагын бүркөп, улуттунуп алып:
- Мен алардын жүзүн кантип карамак элем. Калган сөздү эртең сүйлөшөлүчү. Баса, эже бул акчаны колумду суутпай алып коюңуз. Салиянын контрагына төлөңүз. Бирок "мени берди" деп айтпаңыз. Чынында ушул жашка чейин кандай эзилип келдим. Эми силер менен сүйлөшүп алсам, ошол бугум чыгып кетеби деген ой келди. Балким Шааркан эже экөөңөрдөн жакшы кеңеш чыгып калар. Чачыкей ак кагазга оролгон акчаны колуна алып:
- Шербет сага ыраазымын. Мен сенин түшүнүктүү аял экениңе баа бердим. Макул эртең жолугушканча - деди. Шербет чоң жүктөн кутулган адамдай үшкүрүнүп алып, кандай келсе так ошондой изине кайтып кетип калды. Чачыкей тим эле асмандан издегени жерден табылгандай сүйүнүп, өзүнүн бөлмөсүнө кирип кагазга оролгон акчаны санап кирди. Туура элүү миң сом экен. Кайра эч кимге билгизбей ороп катып койду да, кызынын бөлмөсүнө кирип:
- Кызым, эртең сабагыңа барганы калдың. Мага бирөө карыз эле, акчаны алып келиптир. Салия чынында эле сүйүнүп кетти. Анткени "бул курсту бүтүрүп алсам болмок" деп ойлонуп жаткан эле.
Эх, акчанын күчү. Акча бар жерде күч-кубат, жакшы максаттар болот деген чын белем, Чачыкей тез эле тасмал даярдай салды да, баары текши тасмал четинен орун алышты. Ооба, Салияны багып алгандан кийин этеги канап бала төрөп, "эне" деген ыйык атка конгон. Аны кантип унутат. Салияны "ак жолтой" деп дагы жакшы көрөт.
#24 22 September 2017 - 14:40
- Супер-активист
-
- Аким
- 2415
- 22 March 13
- : 27 Jan 2021 03:07
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Атамдын айылы
***
Омордун иши алдыга жылып, колуна тийген жана сактап жүргөн акчаларын улам салып жиберип жатып көп карызынан кутулуп, элине-жерине келгенге жол ачылды. Ишинен дагы директорго билгизбей чоң акча жасап, аны катып койду. Эмнегедир бул күнү ишинен кеч келип, телевизор көрүп жатканда, Шазима жанына келип:
- Омор ака, сизди мен жанымдан чыгаргым келбейт. Эми сиз кетсеңиз кайра келбей койбойсузбу? - деди. Аял кишинин жылуу сөзү эмне болгон күндө дагы эркектин көңүлүн кандай өстүрөт. Бул жалганда болгон жан-жаныбарлардын ургаачысы, эркегине эркелеген бул жаратылыштын мыйзамы. Баам салып караган кишиге чын эле канаттуу болобу, жандык болобу чын эле ургаачысы эркегине эркелеп, жасакерленет. Бул жерден дагы Шазиманын эркелеп, жанынан Оморду чыгаргысы келбегени түпкүрдө жаткан ойду кытыгылап, Омордун көңүлүн көтөрдү. Жакшы аял жакшы жагы менен эркекти ийге келтирет дегендей, Шазиманын ар бир кылыгы, таттуу тили менен жан тарта сүйлөгөн сөзү, ботонукундай көзү менен кумарлуу караганы, жанына иймене келип жатып, сакалы таза алынган жаагынан сылап, акырын жумшак өпкөнү, купуя бир нерсени каалап турганы, ушул кылыгы менен кетирбей кармап кала тургансып аракет кылганы Оморго абдан жакты. Кантсе дагы Шазима, Акзирекке караганда баары бир жаштык кылып кылыгы менен көңүл серисин көтөрөрүн ичинен сезип турду. Эмне болгон күндө дагы жаш дене жаштыгын кылбай койбойт тура деп, Омор анын ичке белинен өзүнө имере тартып:
- Шазима, Кыргыз элинде мындай бир айтылган кеп бар "аргымак сагынбас үйүр болбойт, эр сагынбас эл болбойт" - деген. Канча жыл болду элимди, жеримди көрбөгөнүмө. Шеф макул болуп, көңүлү менен уруксаат берип жаткан соң, барып келейин. Балам дагы "үйлөнөм" деп жатат. Жалгыз уулумду үйлөнтүп коюп эле кайра сени көздөй сызып жөнөйм. Аны коюп мен кеткенден кийин сен башканы таап ала көрбө деди, кызганганын билгизип. Шазима аппак билегин мойнуна артып:
- Эч кам санабаңыз, мен сизди өмүрүм өткөнчө күтөм. Билесизби, мен сизге жолукканы өз бактымды таптым деп ойлойм. Чынын айтсам турмушка чыкканы күйөөмдүн азабын гана тартып, сөгүүсүн гана укканым болбосо, жылуу эч бир сөз укпай калган элем. Сиз менин жүрөгүмдү жибитип, көңүлүмдүн ачкычын таптыңыз. Мен сиздин мага жасаган мамилеңизден улам билдим, эркектин кадырын. Сиз аял затын сыйлай билген, көңүлүн таба билген жансыз.
Шазиманын минтип айтканына саанчы аялдардын айткан кеби түрткү болду. Анткени Олег иштеп турганда саанчыларга сөгүнүп, кагып-силким мамиле жасачу. Ал эми Омор жылуу сүйлөп, кечигип калгандардын дагы шартына түшүнүү менен мамиле кылганы өзүнүн дарегине карата жакшы сөздөрдү айттырган эле. Ал турсун саанчы аялдар Шазимага "колуңдан келсе Оморду колуңдан чыгарба" -деп айтышкан болучу. Баардык эле аялзаты тынч жашоону жана ичимдиктен алыс эркекти жакшы көрөрү анык эмеспи. Омордун ичимдик ичпегени дагы кадырын өстүрүп, минтип Шазиманы эркелөөсүнө жана жакшы сөздөрдү айтуусуна алып келди.
Убакыт деген учкан куштай өтүп, Омор акыры самолётко дагы олтура турган кезге келди. Шазима иштен суранып, аэропортко чейин узатып келди. Ушул убакытка чейин какшанганы бул болду " Омор ака, тез келгендей болуңуз. Мен сизди чыдамым кетип күтөм" Бул сөздөрдү чын ниетинен айткандыктан Омор дагы убаданы очойто берди "ашып кетсе он күндө эле келип калам" - деп.
Адам буту баспаган улуу тоонун эң бийик аскасына канаттуунун алпы, бүркүт уялайт. Жөөлөшкөн булуттар лыптадан уюлгуп, чагылган чартылдап нөшөр куят. Зоокалар арасынан зуулдаган кара шамал улуп, кээ күнү бороон чапкын жүрөт. Кычыраган кышты, чыкыроон суукта бүркүттүн уясын муз жаап, темир аяз каарып турат. Ошондой ааламатта дагы бүркүт уясын таштабайт. Уясын канаты менен калкалап, балапанын бооруна басып жатат. Ошол сымал эле ар бир уул бала эле эмес, кыз бала үчүн дагы өз үй, өлөң төшөгү баарына кымбат болорун танып болбойт. Омордун жүрөгү бат-бат согуп, Шазиманы бек кучактап коштошкону менен мекенге деген сагынычы көкүрөгүнө батпай баратты. Баарынан дагы уулу Сүйүнбек үч күн илгери эле айткан телефон менен "Ата болгон карызыңыздан кутулдуңуз, эми качан келесиз? Мен үйлөнөйүн деп сизди эле күтүп жатам" -деп. Ушул сөз демине дем берип, шаштысын алганы дагы чын эле. Директор дагы, болгону он күнгө уруксаат берип, какшап калды "кечикпей кел" - деп. Шазиманын кол булгалап, узата караганы көз алдына тартылып, самолётко олтурганы ичкери кирип кетти. Алдамчылыктын айынан элине, жерине батпай калып минтип жер кезип келгенин эстегиси да келбей. Карыздарынан кутулганы менен эми элдин, аялынын, туугандарынын бетин кантип карайт. Эмне деген гана азаптарды башына үйүп, эч узата турган адамы жок келип, эми ким мени тозуп алат? - деген ойду асманга көтөрүлүп баратып ойлоп койду. Мына бул булганычтын бир канакей кичине үзүмү. Ал эми учурунда кандай гана сөгүүлөрдү укканын кантип унутат. Бул жашоодогу эң эле пастык бул калп айткандык жана бирөөнү алдагандык экенин жашырып болбойт. Омор самолётко олтурганы бир баштан алдаган кишилерин эстеп олтуруп, ичи бышып кетти. "Эң өкүнүчтүүсү шүмшүктүн баары мамилеге шар болот" - деп айткан немец философу Артур Шопенгауэрдин сөзүн эстеп, ал кишинин абдан туура айтканына ишенди. Анткени Омор мамилеге шар болгон үчүн убаданы очойто берип, жакшы санаалаштарын алдап, минтип жер кезип жүргөнүн кантип тана алат эле.
Самолёт жерге конгондо гана ар тараптуу ойдун кучагынан бошонуп, өз жеринин абасынан кере-кере дем алды. Аттиң, эмне болгон күндө дагы мекендин абасы, топурагы кандай барктуу.
Омордун көзүнө алгач эле Акзирек көрүндү. Кантсе дагы аялы да. Аялы болгон үчүн баарын кечирип, минтип тосуп келгени эмне деген гана сөздү ичине камтып турат. Эми аны менен кантип учурашып, анын жүзүн кантип карайт. Ай, адам, ай. Эгр ушул күндөрдү, ушу жолугушууну көрөрүн алдына ала билгенде, Омор эч качан алдамчылык кылбайт эле го. Ошол себептен убакыттан өткөн калыс эмне бар. Бир гана убакыт адамды карытып, адамдын жүзүн ачары анык кеп. Омор жердин катуулугунан гана калды белем. Телефон менен сүйлөшүп койгон эч нерсе эмес экен го, жолугушууга караганда. Эптеп Акзирек менен бет ачылып, көрүшүп алса калганы өз орду менен кетет эле. Бирок ошол бет ачылганга чейинки абалы эле минтип мите курттай жеп жатканын карачы. Ал жактан аял алып алганын Акзирек билбейт да. Аны ойлогондо жүзү жер карап, Акзиректи тик карай албай калды.
Акыры күткөн учур дагы келип алгач Акзирек менен учурашты. Бирок ортодо баары бир муздактык бар экени, экөөнө тең билинди. Кучакташып көрүшкөндөрү менен кандайдыр бир нерсе экөөнү эки жакка түртүп турду. Ал эми Омор уулу менен абдан жакшы берилип учурашты. Кучагына кысканда уулунан кандайдыр бир жылуулукту байкады.
Такси менен үйүнө келгенге чейин үчөө ачылып, эч нерсе деле сүйлөшө алышкан жок. Таңкы беште гана үйдүн астанасын аттаганда, Омор чындап ишенди, келгенине.
Жакшылап тамак жасап койгон Акзиректин эмнегедир кабагы ачыла берген жок. Анткени Омор учурашканда берилип кечирим сурап койгондо анда, Акзирек аялдык кечиримдүүлүк менен баарын унутуп салат беле...
Атайын арналып жасалган тамакка олтурушканда Омор уулуна:
- Сүйүнбек сен такыр эле өзгөрүлүп кетипсиң го. Мен сенин "үйлөнөм" - деген сөзүңдү укканда ушундай бир сүйүнүп, директорду эптеп эпке келтирбедимби. Сөз ушуну менен уланып кетти. Сөз арасында Омор бир нерсени эстей калды белем, олтурган ордунан туруп барып сумкасынан бир нерсени алып келди да:
- Акзирек, билем сенин мага карата болгон жүрөгүңдүн муздап калганын. Эми сенден сураныч мени кечирип кой, муну сага атайын арнап алган элем деп, алтын чынжырчаны карматты. Аялдар белек алганды кандай жакшы көрөт. Акзирек алтын чынжырчаны колуна алып, анын баалуулугуна жана кыбатына баа берип:
- Жөн эле койсоң болмок - деген болду. Омор күлө карап:
- Акзирек, сага бербеген белекти кимге берет элем. Сен менин азабымды жакшы эле тарттың. Кантип анын баарын унута алам. Бул сөздү укканда гана Акзиректин жүрөгү жибиди.
Омордун иши алдыга жылып, колуна тийген жана сактап жүргөн акчаларын улам салып жиберип жатып көп карызынан кутулуп, элине-жерине келгенге жол ачылды. Ишинен дагы директорго билгизбей чоң акча жасап, аны катып койду. Эмнегедир бул күнү ишинен кеч келип, телевизор көрүп жатканда, Шазима жанына келип:
- Омор ака, сизди мен жанымдан чыгаргым келбейт. Эми сиз кетсеңиз кайра келбей койбойсузбу? - деди. Аял кишинин жылуу сөзү эмне болгон күндө дагы эркектин көңүлүн кандай өстүрөт. Бул жалганда болгон жан-жаныбарлардын ургаачысы, эркегине эркелеген бул жаратылыштын мыйзамы. Баам салып караган кишиге чын эле канаттуу болобу, жандык болобу чын эле ургаачысы эркегине эркелеп, жасакерленет. Бул жерден дагы Шазиманын эркелеп, жанынан Оморду чыгаргысы келбегени түпкүрдө жаткан ойду кытыгылап, Омордун көңүлүн көтөрдү. Жакшы аял жакшы жагы менен эркекти ийге келтирет дегендей, Шазиманын ар бир кылыгы, таттуу тили менен жан тарта сүйлөгөн сөзү, ботонукундай көзү менен кумарлуу караганы, жанына иймене келип жатып, сакалы таза алынган жаагынан сылап, акырын жумшак өпкөнү, купуя бир нерсени каалап турганы, ушул кылыгы менен кетирбей кармап кала тургансып аракет кылганы Оморго абдан жакты. Кантсе дагы Шазима, Акзирекке караганда баары бир жаштык кылып кылыгы менен көңүл серисин көтөрөрүн ичинен сезип турду. Эмне болгон күндө дагы жаш дене жаштыгын кылбай койбойт тура деп, Омор анын ичке белинен өзүнө имере тартып:
- Шазима, Кыргыз элинде мындай бир айтылган кеп бар "аргымак сагынбас үйүр болбойт, эр сагынбас эл болбойт" - деген. Канча жыл болду элимди, жеримди көрбөгөнүмө. Шеф макул болуп, көңүлү менен уруксаат берип жаткан соң, барып келейин. Балам дагы "үйлөнөм" деп жатат. Жалгыз уулумду үйлөнтүп коюп эле кайра сени көздөй сызып жөнөйм. Аны коюп мен кеткенден кийин сен башканы таап ала көрбө деди, кызганганын билгизип. Шазима аппак билегин мойнуна артып:
- Эч кам санабаңыз, мен сизди өмүрүм өткөнчө күтөм. Билесизби, мен сизге жолукканы өз бактымды таптым деп ойлойм. Чынын айтсам турмушка чыкканы күйөөмдүн азабын гана тартып, сөгүүсүн гана укканым болбосо, жылуу эч бир сөз укпай калган элем. Сиз менин жүрөгүмдү жибитип, көңүлүмдүн ачкычын таптыңыз. Мен сиздин мага жасаган мамилеңизден улам билдим, эркектин кадырын. Сиз аял затын сыйлай билген, көңүлүн таба билген жансыз.
Шазиманын минтип айтканына саанчы аялдардын айткан кеби түрткү болду. Анткени Олег иштеп турганда саанчыларга сөгүнүп, кагып-силким мамиле жасачу. Ал эми Омор жылуу сүйлөп, кечигип калгандардын дагы шартына түшүнүү менен мамиле кылганы өзүнүн дарегине карата жакшы сөздөрдү айттырган эле. Ал турсун саанчы аялдар Шазимага "колуңдан келсе Оморду колуңдан чыгарба" -деп айтышкан болучу. Баардык эле аялзаты тынч жашоону жана ичимдиктен алыс эркекти жакшы көрөрү анык эмеспи. Омордун ичимдик ичпегени дагы кадырын өстүрүп, минтип Шазиманы эркелөөсүнө жана жакшы сөздөрдү айтуусуна алып келди.
Убакыт деген учкан куштай өтүп, Омор акыры самолётко дагы олтура турган кезге келди. Шазима иштен суранып, аэропортко чейин узатып келди. Ушул убакытка чейин какшанганы бул болду " Омор ака, тез келгендей болуңуз. Мен сизди чыдамым кетип күтөм" Бул сөздөрдү чын ниетинен айткандыктан Омор дагы убаданы очойто берди "ашып кетсе он күндө эле келип калам" - деп.
Адам буту баспаган улуу тоонун эң бийик аскасына канаттуунун алпы, бүркүт уялайт. Жөөлөшкөн булуттар лыптадан уюлгуп, чагылган чартылдап нөшөр куят. Зоокалар арасынан зуулдаган кара шамал улуп, кээ күнү бороон чапкын жүрөт. Кычыраган кышты, чыкыроон суукта бүркүттүн уясын муз жаап, темир аяз каарып турат. Ошондой ааламатта дагы бүркүт уясын таштабайт. Уясын канаты менен калкалап, балапанын бооруна басып жатат. Ошол сымал эле ар бир уул бала эле эмес, кыз бала үчүн дагы өз үй, өлөң төшөгү баарына кымбат болорун танып болбойт. Омордун жүрөгү бат-бат согуп, Шазиманы бек кучактап коштошкону менен мекенге деген сагынычы көкүрөгүнө батпай баратты. Баарынан дагы уулу Сүйүнбек үч күн илгери эле айткан телефон менен "Ата болгон карызыңыздан кутулдуңуз, эми качан келесиз? Мен үйлөнөйүн деп сизди эле күтүп жатам" -деп. Ушул сөз демине дем берип, шаштысын алганы дагы чын эле. Директор дагы, болгону он күнгө уруксаат берип, какшап калды "кечикпей кел" - деп. Шазиманын кол булгалап, узата караганы көз алдына тартылып, самолётко олтурганы ичкери кирип кетти. Алдамчылыктын айынан элине, жерине батпай калып минтип жер кезип келгенин эстегиси да келбей. Карыздарынан кутулганы менен эми элдин, аялынын, туугандарынын бетин кантип карайт. Эмне деген гана азаптарды башына үйүп, эч узата турган адамы жок келип, эми ким мени тозуп алат? - деген ойду асманга көтөрүлүп баратып ойлоп койду. Мына бул булганычтын бир канакей кичине үзүмү. Ал эми учурунда кандай гана сөгүүлөрдү укканын кантип унутат. Бул жашоодогу эң эле пастык бул калп айткандык жана бирөөнү алдагандык экенин жашырып болбойт. Омор самолётко олтурганы бир баштан алдаган кишилерин эстеп олтуруп, ичи бышып кетти. "Эң өкүнүчтүүсү шүмшүктүн баары мамилеге шар болот" - деп айткан немец философу Артур Шопенгауэрдин сөзүн эстеп, ал кишинин абдан туура айтканына ишенди. Анткени Омор мамилеге шар болгон үчүн убаданы очойто берип, жакшы санаалаштарын алдап, минтип жер кезип жүргөнүн кантип тана алат эле.
Самолёт жерге конгондо гана ар тараптуу ойдун кучагынан бошонуп, өз жеринин абасынан кере-кере дем алды. Аттиң, эмне болгон күндө дагы мекендин абасы, топурагы кандай барктуу.
Омордун көзүнө алгач эле Акзирек көрүндү. Кантсе дагы аялы да. Аялы болгон үчүн баарын кечирип, минтип тосуп келгени эмне деген гана сөздү ичине камтып турат. Эми аны менен кантип учурашып, анын жүзүн кантип карайт. Ай, адам, ай. Эгр ушул күндөрдү, ушу жолугушууну көрөрүн алдына ала билгенде, Омор эч качан алдамчылык кылбайт эле го. Ошол себептен убакыттан өткөн калыс эмне бар. Бир гана убакыт адамды карытып, адамдын жүзүн ачары анык кеп. Омор жердин катуулугунан гана калды белем. Телефон менен сүйлөшүп койгон эч нерсе эмес экен го, жолугушууга караганда. Эптеп Акзирек менен бет ачылып, көрүшүп алса калганы өз орду менен кетет эле. Бирок ошол бет ачылганга чейинки абалы эле минтип мите курттай жеп жатканын карачы. Ал жактан аял алып алганын Акзирек билбейт да. Аны ойлогондо жүзү жер карап, Акзиректи тик карай албай калды.
Акыры күткөн учур дагы келип алгач Акзирек менен учурашты. Бирок ортодо баары бир муздактык бар экени, экөөнө тең билинди. Кучакташып көрүшкөндөрү менен кандайдыр бир нерсе экөөнү эки жакка түртүп турду. Ал эми Омор уулу менен абдан жакшы берилип учурашты. Кучагына кысканда уулунан кандайдыр бир жылуулукту байкады.
Такси менен үйүнө келгенге чейин үчөө ачылып, эч нерсе деле сүйлөшө алышкан жок. Таңкы беште гана үйдүн астанасын аттаганда, Омор чындап ишенди, келгенине.
Жакшылап тамак жасап койгон Акзиректин эмнегедир кабагы ачыла берген жок. Анткени Омор учурашканда берилип кечирим сурап койгондо анда, Акзирек аялдык кечиримдүүлүк менен баарын унутуп салат беле...
Атайын арналып жасалган тамакка олтурушканда Омор уулуна:
- Сүйүнбек сен такыр эле өзгөрүлүп кетипсиң го. Мен сенин "үйлөнөм" - деген сөзүңдү укканда ушундай бир сүйүнүп, директорду эптеп эпке келтирбедимби. Сөз ушуну менен уланып кетти. Сөз арасында Омор бир нерсени эстей калды белем, олтурган ордунан туруп барып сумкасынан бир нерсени алып келди да:
- Акзирек, билем сенин мага карата болгон жүрөгүңдүн муздап калганын. Эми сенден сураныч мени кечирип кой, муну сага атайын арнап алган элем деп, алтын чынжырчаны карматты. Аялдар белек алганды кандай жакшы көрөт. Акзирек алтын чынжырчаны колуна алып, анын баалуулугуна жана кыбатына баа берип:
- Жөн эле койсоң болмок - деген болду. Омор күлө карап:
- Акзирек, сага бербеген белекти кимге берет элем. Сен менин азабымды жакшы эле тарттың. Кантип анын баарын унута алам. Бул сөздү укканда гана Акзиректин жүрөгү жибиди.
#25 22 September 2017 - 14:42
- Супер-активист
-
- Аким
- 2415
- 22 March 13
- : 27 Jan 2021 03:07
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Атамдын айылы
***
Тээ илгертен бери келе жаткан ата салтында элибиздин үрп-адаты, каадасы, жөрөлгө-жоосуну, ырым-жырымы, ой-санаасы болгон. Ата салтында айтылган бүтүм, чыгарылган чечим эч качан эки болгон эмес. Ооздон чыккан сөз көөдөндөн жан чыканга тете дешкен. Эч качан күйөө болучу бала болочок кайын журтунун эшигин атадан оозунуп аттаган салта болбогон. Кийин эле орусташкан заман келип, баарын аял билип калганда минтип кыз үйүнө, али тийе элек жигитин ээрчитип келген кадыресе көрүнүшкө айланып, салт-санаага өзгөрүү кирип келинден келбет, күйөө баладан намыс кетип, акыры Шүкүрдөй болуп болочок кайын журтунун үйүн сүзө качырып кирип келгендердин саны арбыды.
Шүкүр шашып калдасатаган тейде Азизанын ишине келсе, ал аз убакыт илгери эле кетип калыптыр. Эгер алиги киши наалып-напчып жолдон калтырбаганда, анда Азизага жолугуп калат беле ким билет. Бул эми жаман адамдардын тийгизген жаман сапаты экенин жашырганда эмне.
Шүкүр шаабайы сууп, алты айласы кетип, Азизанын үйүнө келди. Ал кезде азыркыдай уюлдук телефон кенен жайылган болсо, анда баары жеңил бүтпөйт беле... Күүгүм кирип, көз байланып калган кезде араң үйдү таап келди. Шаарды жакшы билбегендик кылып, эки көчө ылдый түшүп калгандыктан бир топко убараланды. Акыры көзүнө тааныш күркө көрүнгөндө болуп көрбөгөндөй сүйүнүп кетти да, анан үйдү тапты.
Келээрин келип алып, эми кантип Азизаны чакырууну билбей дагы убакытка уттуруп койду.
Убакыт алга жылган сайын Шүкүрдүн шаштысы кете баштады. Анткени барып жата турган жери да жок. Болгон күчүн жыйып, күч менен дем алып, анан эшиктин коңгуроосун басты. Бей маал убакта келип алганына өкүнүп, ичинен Азизанын чыгышын миң-миртебе тиледи.
Жаштын тилегин берет демекчи, Шүкүрдүн бул тилеги кабыл болуп Азиза өзү чыгып калганда, эч сөзгө келбей эле аны кучагына алды. Азиза алгач эч нерсе түшүнө берген жок. Качан гана Шүкүрдүн үнүн укканда боюн ага ыктап, оң колу менен эшикти жаап:
- Шүкүр?! - дегенге араң жарады. Буга чейин өбүшүп беттери ачылып калганга ысык эриндер магниттей жабышып, бир саамга туруп калышты эле, ичтен Шааркандын үнү угулганда Азиза:
- Апа, мен азыр кирем - деди. Шүкүр эми гана сөзгө келип:
- Азиза, мени күттүңбү?! - деп алгач эле сураганда Азиза таарынып:
- Убадаң кана?! Мен эмес сени апам дагы күтүп, сага карата оюу бузула баштады. Сөз ушул жерге келгенде Шааркандын дабышы жакын жерден угулуп, аңгыча өзү келип калды. Шүкүр эмнегедир өзүн колго алып:
- Апа кандайсыз, жакшы турасыздарбы? - деген болду. Шүкүрдү көргөндө Шааркан:
- Ой, сен Шүкүрсүңбү? Жакшы, сен кайдан?- деген болду. Шүкүр кабагын чытып:
- Апа, мени кечирип коюңуздар. Шарт ушундай болуп калды дегенде Шааркан:
- Ичкери кир! - деп, өзү алдыга басты. Качан үйгө киргенден кийин Шүкүр болгон шартты түшүндүрүп айтканда Шааркан:
- Макул балам, эми баары шартка байланыштуу болот тура деп, сөзгө аралашкысы келбей башка бөлмөгө кирип кетти. Бирок эшик кыңкайып ачык бойдон калды. Азиза болгон окуяны укканда гана Шүкүргө карата жаман ойду ойлогонуна өкүнүп алып:
- Шүкүр, чайга кара!- деген болду. Сөз эми экөөнүн гана ортосунда уланып, үйлөнүүнү кийинкиге калтырууну эп көрүштү. Бул эми боло турган иштин ыңгайына карагандык эле.
Бул кезде Азизаны чынында Азат, Сүйүнбек, Курманбек бура бастырбай жолун тороп, ала качуунун изине түшүп үчөөнүн бирөө алып кетүү үчүн бел байлап калган. Баарынан Азаттын демиткени Азизаны абдан чүнчүтүп жибергени чын эле. Ал эми Сүйүнбек, Салияны таппай калганына ичинен сызып, кайра Азизага келип, көз кырын таштап, айта турган сөзүн таба албай убара чегүү менен алек болуп жатканын Азиза билсе дагы андан караанын алыс тутканга аракети күч болду. Курманбек таттуу сөзү менен арбап, сөз бекитүүнүн ыгын таба албай жатканын кантип көңүлгө албайт. Бир кезде Азиза:
- Шүкүр, мени аңдыгандар абдан көп. Коркконум ала качып кетпесе деген гана ой. Бир нерсе ойлоп тапсаң болот эле. Чынын айтсам мени башка бирөө ала качып кетсе, өмүрүм өткөнчө сени эстеп жүрүп өтөм го. Кыз баланын тагдыры эмне мынча татаал. Сөз айткандар менен тааныша албай тийишкендерден качып жүрүп, убакыт өтмөй болду. Бул сөздөрдү укканда Шүкүр күч менен үшкүрүнүп:
- Азиза, мен эгер сага жетпесем, анда мага жашоонун кереги жок. Болгон ой-тилегимди бир гана сен ээлеп алдың. Билбейм ушул кезге чейин сага жолуга электе кантип жашап жүргөнүмдү такыр элестете албайм. Эки жаштын сүйлөшкөн сөздөрү ачык эшиктен Шаарканга даана эле угулуп турду. Билгизбегени менен кызынын баскан изи аңдууда калганын эми гана билип, кантип жардам көргөзүүнүн амалын ойлонуштурду. Бирок мындайда акыл дагы табылбай калат эмеспи. Аңгыча эле сырткы эшик кагылып калганда, Шааркан өзү жөнөдү эшикти ачканы. Азиза обдулуп эшикти ачканга аракет кылды эле, Шааркан аны токтотуп коюп, сыртка чыкты. Сыртка Шербет келген эле. Жакшы маанай менен учурашкан Шербет, сөздү эмнеден баштаарын билбей, оозунан сөзү түшүп туруп калды. Бул эми күнөөлү кшинин алгачкы калдастагандагы жоругу эмеспи.
- Эже, макул көрсөңүз азга убактыңызды бөлө аласызбы?-деди жалооруган түр менен карап. Шааркан көз байланып калган үчүн Шербетке анча көңүл деле бурган жок.
- Эмне сөзүң бар эле? Мен сизди тааныбайт экенмин.
Шербет чочутуп албас үчүн:
- Эже, сиз мага туура түшүнүңүз. Биздин сүйлөшкөн сөздөрдү эч ким укпаганы оң. Дегеним, азыр бир көз, бир көзгө жоо болуп турганда ашыкча сөздүн жана түйшүктүн кимге кереги бар. Экөө он кадамдай бери баскан соң, Шербет сөздүн ачыгын айтты:
- Эже, мен сизге абдан ыраазымын. Сиз азыр эч сөздү бөлбөй угуп турсаңыз. Анан мага туура түшүнсөңүз экен - деп, алгач көз карашы менен сынай карап алып, негизги сөздү айтты:
- Мен Азиза менен Салияны төрөгөн энесимин.
Бул сөздү укканда Шааркандын кулагы чуулдап, көзү тунарып кетти. Андан ары сөздү тыңдап угуу үчүн өзүн карманып, эч сөз айткан жок.
- Сиз эч коркпоңуз. Мен кызыңызды талашканы келгеним жок. Ал турсун Азиза тууган энеси мен экенимиди билбегени гана оң. Сизден ыраазычылык алып койсомбу деген гана изги ойдо келдим. Азыр менин кыздарым, балдарым бар. Бала тапкандыкы эмес, баккандыкы деп, көңүл өскөн сөздөрдү айтып, колуна акча берип, жолугуша турган жерди айтам деп үйдүн телефонун алып, колун кыса кармап, коштошуп кетип калды. Шааркан ушул күндү жана ушул жолугушууну күткөн, акыры жакшы маанайда өткөнүнө ичи жылып, акчаны кармаган тейде үйгө киргенде, алдынан Азиза тозуп чыгып:
- Апа, ал ким экен?
- Эски тааныш. Үйгө кир десем болбой койду. Аны коюп силердин сөзүңөр кандай аяктады?
- Аны азыр так чече албай жатабыз. Акча колуна тийген Шааркан ушул жолу эмнегедир чечкиндүүлүк кылып:
- Азиза, анда мындай кылганыбыз оң болуп турат. Эгер сен Шүкүрдүн таятасынын кырк күндүгү өткөнгө чейин айылдагы таякеңдикине барып турсаң кандай болот? Азиза мурчуюп:
- Апа, ал жакка азыр баргым келбей турат. Өткөн жазда барганымда мурду чоң такемдин бир кошунасынын баласы "сени ала качам"- деп коркуткан болучу. Бул сөздү укканда Шааркан:
- Анда эмне айла кылмакчыбыз? Шүкүр ушул жолу сөзгө кошулуп:
- Эгер сен үйдөн чыкпай бир ай чыдасаң кандай болот? Азиза дагы жактырбай:
- Элестетип көр, бир ай үйдө камалып олтурганымды. Алар үйдү дагы билишет. Андан көрө караанымды көргөзбөй бир жерге барып турганым гана оң. Талаш бир топко созулуп, акыры Шүкүр айылга кайра барып, үйүндөгүлөргө эскертип коюп келип алып кетүүнү гана туура көрүп, бир пикирге келишти.
Шааркан ички үйгө кирип, Шербет берген акчаны санаса туура элүү миң сом экен. Бул акча менен кызынын себин камдаса болорун билип, ичинен сүйүнүп алды. Эртеси күнү жалган шашкеде Шербет телефон чалып:
-Эже, бүгүн бүгүн саат бирде "Чолпон" кафесине келип калыңыз. Сизден өтүнүч, башка жолу сиздин тынчыңызды албайм - деди. Убада боюнча айтылган жерге барбаса болбой турганын билип, туура саат бирде келип калды, колунан келишинче жасанып, кийинип алып.
Кафенин ичи абдан жакшы жасалгаланыптыр. Жолугушкан үчөө атайын бир кабинадан орун алып олтурушкан соң, тамакка заказ берип коюшуп, алгач сөз улансын үчүн таанышып алышты да анан сөз уланды.
Сүйлөшүү абдан жакшы маанайда өттү. Шербет эки кызды кантип төрөгөнүн, жигитине алданып калганын, бирок кийин кайра эле ошол алдаган балага турмушка чыкканын кенен эки саат бирде ыйлап, бирде күлүп олтуруп айтып берди. Учурда чоң тигүүчү цехти иштетип жатканын да кобурап, иши жүрүшүп жатканын айтты. Коштошордо Шааркан менен Чачыкейге жакшы жоолук салып, өзү тиктирген көйнөктөн бирден кийгизди. Эгиз кызды баккан эки эне ушул бойдон эле кыздарга билгизбей эле коюну эп көрүшүп, издерине кайтышты. Атаганат, жакшы сөз, жакшы мамиле адамды кандай жашартат. Ушул күндү ич күптүү болуп күткөн Шааркан менен Чачыкей жакшы маанайда Шербетке ыраазы болуп, анын эстүүлүгүнө баа берип, чоң балээден оңой кутулгандарына ыраазы болушту. Мунун себеби, экөө тең убакыт алга жылган сайын кыздын энеси качан келип, "мен төрөгөм" - деп талашат деген санаа менен ушунча жылды өткөрүшкөндөрүн кантип танууга болот. Ооба, чынында эле төрөп таштап кеткен энелер кийин баланы талашып келген учурлар болгонуна турмуш өзү күбө. Эми ошол талаш качан болот деген ой менен жашаган экөөнү санаа кантип ичтен жебейт. Андан дагы билип калса эки кыз, тапкан эмес баккан энелери экенин, кандай абалда калат эле.
Бул иштин аягы жакшы аяктаганына эки баккан эне ичтеринен тынып, эми куда күтүү жолун гана ойлоп калышты.
Тээ илгертен бери келе жаткан ата салтында элибиздин үрп-адаты, каадасы, жөрөлгө-жоосуну, ырым-жырымы, ой-санаасы болгон. Ата салтында айтылган бүтүм, чыгарылган чечим эч качан эки болгон эмес. Ооздон чыккан сөз көөдөндөн жан чыканга тете дешкен. Эч качан күйөө болучу бала болочок кайын журтунун эшигин атадан оозунуп аттаган салта болбогон. Кийин эле орусташкан заман келип, баарын аял билип калганда минтип кыз үйүнө, али тийе элек жигитин ээрчитип келген кадыресе көрүнүшкө айланып, салт-санаага өзгөрүү кирип келинден келбет, күйөө баладан намыс кетип, акыры Шүкүрдөй болуп болочок кайын журтунун үйүн сүзө качырып кирип келгендердин саны арбыды.
Шүкүр шашып калдасатаган тейде Азизанын ишине келсе, ал аз убакыт илгери эле кетип калыптыр. Эгер алиги киши наалып-напчып жолдон калтырбаганда, анда Азизага жолугуп калат беле ким билет. Бул эми жаман адамдардын тийгизген жаман сапаты экенин жашырганда эмне.
Шүкүр шаабайы сууп, алты айласы кетип, Азизанын үйүнө келди. Ал кезде азыркыдай уюлдук телефон кенен жайылган болсо, анда баары жеңил бүтпөйт беле... Күүгүм кирип, көз байланып калган кезде араң үйдү таап келди. Шаарды жакшы билбегендик кылып, эки көчө ылдый түшүп калгандыктан бир топко убараланды. Акыры көзүнө тааныш күркө көрүнгөндө болуп көрбөгөндөй сүйүнүп кетти да, анан үйдү тапты.
Келээрин келип алып, эми кантип Азизаны чакырууну билбей дагы убакытка уттуруп койду.
Убакыт алга жылган сайын Шүкүрдүн шаштысы кете баштады. Анткени барып жата турган жери да жок. Болгон күчүн жыйып, күч менен дем алып, анан эшиктин коңгуроосун басты. Бей маал убакта келип алганына өкүнүп, ичинен Азизанын чыгышын миң-миртебе тиледи.
Жаштын тилегин берет демекчи, Шүкүрдүн бул тилеги кабыл болуп Азиза өзү чыгып калганда, эч сөзгө келбей эле аны кучагына алды. Азиза алгач эч нерсе түшүнө берген жок. Качан гана Шүкүрдүн үнүн укканда боюн ага ыктап, оң колу менен эшикти жаап:
- Шүкүр?! - дегенге араң жарады. Буга чейин өбүшүп беттери ачылып калганга ысык эриндер магниттей жабышып, бир саамга туруп калышты эле, ичтен Шааркандын үнү угулганда Азиза:
- Апа, мен азыр кирем - деди. Шүкүр эми гана сөзгө келип:
- Азиза, мени күттүңбү?! - деп алгач эле сураганда Азиза таарынып:
- Убадаң кана?! Мен эмес сени апам дагы күтүп, сага карата оюу бузула баштады. Сөз ушул жерге келгенде Шааркандын дабышы жакын жерден угулуп, аңгыча өзү келип калды. Шүкүр эмнегедир өзүн колго алып:
- Апа кандайсыз, жакшы турасыздарбы? - деген болду. Шүкүрдү көргөндө Шааркан:
- Ой, сен Шүкүрсүңбү? Жакшы, сен кайдан?- деген болду. Шүкүр кабагын чытып:
- Апа, мени кечирип коюңуздар. Шарт ушундай болуп калды дегенде Шааркан:
- Ичкери кир! - деп, өзү алдыга басты. Качан үйгө киргенден кийин Шүкүр болгон шартты түшүндүрүп айтканда Шааркан:
- Макул балам, эми баары шартка байланыштуу болот тура деп, сөзгө аралашкысы келбей башка бөлмөгө кирип кетти. Бирок эшик кыңкайып ачык бойдон калды. Азиза болгон окуяны укканда гана Шүкүргө карата жаман ойду ойлогонуна өкүнүп алып:
- Шүкүр, чайга кара!- деген болду. Сөз эми экөөнүн гана ортосунда уланып, үйлөнүүнү кийинкиге калтырууну эп көрүштү. Бул эми боло турган иштин ыңгайына карагандык эле.
Бул кезде Азизаны чынында Азат, Сүйүнбек, Курманбек бура бастырбай жолун тороп, ала качуунун изине түшүп үчөөнүн бирөө алып кетүү үчүн бел байлап калган. Баарынан Азаттын демиткени Азизаны абдан чүнчүтүп жибергени чын эле. Ал эми Сүйүнбек, Салияны таппай калганына ичинен сызып, кайра Азизага келип, көз кырын таштап, айта турган сөзүн таба албай убара чегүү менен алек болуп жатканын Азиза билсе дагы андан караанын алыс тутканга аракети күч болду. Курманбек таттуу сөзү менен арбап, сөз бекитүүнүн ыгын таба албай жатканын кантип көңүлгө албайт. Бир кезде Азиза:
- Шүкүр, мени аңдыгандар абдан көп. Коркконум ала качып кетпесе деген гана ой. Бир нерсе ойлоп тапсаң болот эле. Чынын айтсам мени башка бирөө ала качып кетсе, өмүрүм өткөнчө сени эстеп жүрүп өтөм го. Кыз баланын тагдыры эмне мынча татаал. Сөз айткандар менен тааныша албай тийишкендерден качып жүрүп, убакыт өтмөй болду. Бул сөздөрдү укканда Шүкүр күч менен үшкүрүнүп:
- Азиза, мен эгер сага жетпесем, анда мага жашоонун кереги жок. Болгон ой-тилегимди бир гана сен ээлеп алдың. Билбейм ушул кезге чейин сага жолуга электе кантип жашап жүргөнүмдү такыр элестете албайм. Эки жаштын сүйлөшкөн сөздөрү ачык эшиктен Шаарканга даана эле угулуп турду. Билгизбегени менен кызынын баскан изи аңдууда калганын эми гана билип, кантип жардам көргөзүүнүн амалын ойлонуштурду. Бирок мындайда акыл дагы табылбай калат эмеспи. Аңгыча эле сырткы эшик кагылып калганда, Шааркан өзү жөнөдү эшикти ачканы. Азиза обдулуп эшикти ачканга аракет кылды эле, Шааркан аны токтотуп коюп, сыртка чыкты. Сыртка Шербет келген эле. Жакшы маанай менен учурашкан Шербет, сөздү эмнеден баштаарын билбей, оозунан сөзү түшүп туруп калды. Бул эми күнөөлү кшинин алгачкы калдастагандагы жоругу эмеспи.
- Эже, макул көрсөңүз азга убактыңызды бөлө аласызбы?-деди жалооруган түр менен карап. Шааркан көз байланып калган үчүн Шербетке анча көңүл деле бурган жок.
- Эмне сөзүң бар эле? Мен сизди тааныбайт экенмин.
Шербет чочутуп албас үчүн:
- Эже, сиз мага туура түшүнүңүз. Биздин сүйлөшкөн сөздөрдү эч ким укпаганы оң. Дегеним, азыр бир көз, бир көзгө жоо болуп турганда ашыкча сөздүн жана түйшүктүн кимге кереги бар. Экөө он кадамдай бери баскан соң, Шербет сөздүн ачыгын айтты:
- Эже, мен сизге абдан ыраазымын. Сиз азыр эч сөздү бөлбөй угуп турсаңыз. Анан мага туура түшүнсөңүз экен - деп, алгач көз карашы менен сынай карап алып, негизги сөздү айтты:
- Мен Азиза менен Салияны төрөгөн энесимин.
Бул сөздү укканда Шааркандын кулагы чуулдап, көзү тунарып кетти. Андан ары сөздү тыңдап угуу үчүн өзүн карманып, эч сөз айткан жок.
- Сиз эч коркпоңуз. Мен кызыңызды талашканы келгеним жок. Ал турсун Азиза тууган энеси мен экенимиди билбегени гана оң. Сизден ыраазычылык алып койсомбу деген гана изги ойдо келдим. Азыр менин кыздарым, балдарым бар. Бала тапкандыкы эмес, баккандыкы деп, көңүл өскөн сөздөрдү айтып, колуна акча берип, жолугуша турган жерди айтам деп үйдүн телефонун алып, колун кыса кармап, коштошуп кетип калды. Шааркан ушул күндү жана ушул жолугушууну күткөн, акыры жакшы маанайда өткөнүнө ичи жылып, акчаны кармаган тейде үйгө киргенде, алдынан Азиза тозуп чыгып:
- Апа, ал ким экен?
- Эски тааныш. Үйгө кир десем болбой койду. Аны коюп силердин сөзүңөр кандай аяктады?
- Аны азыр так чече албай жатабыз. Акча колуна тийген Шааркан ушул жолу эмнегедир чечкиндүүлүк кылып:
- Азиза, анда мындай кылганыбыз оң болуп турат. Эгер сен Шүкүрдүн таятасынын кырк күндүгү өткөнгө чейин айылдагы таякеңдикине барып турсаң кандай болот? Азиза мурчуюп:
- Апа, ал жакка азыр баргым келбей турат. Өткөн жазда барганымда мурду чоң такемдин бир кошунасынын баласы "сени ала качам"- деп коркуткан болучу. Бул сөздү укканда Шааркан:
- Анда эмне айла кылмакчыбыз? Шүкүр ушул жолу сөзгө кошулуп:
- Эгер сен үйдөн чыкпай бир ай чыдасаң кандай болот? Азиза дагы жактырбай:
- Элестетип көр, бир ай үйдө камалып олтурганымды. Алар үйдү дагы билишет. Андан көрө караанымды көргөзбөй бир жерге барып турганым гана оң. Талаш бир топко созулуп, акыры Шүкүр айылга кайра барып, үйүндөгүлөргө эскертип коюп келип алып кетүүнү гана туура көрүп, бир пикирге келишти.
Шааркан ички үйгө кирип, Шербет берген акчаны санаса туура элүү миң сом экен. Бул акча менен кызынын себин камдаса болорун билип, ичинен сүйүнүп алды. Эртеси күнү жалган шашкеде Шербет телефон чалып:
-Эже, бүгүн бүгүн саат бирде "Чолпон" кафесине келип калыңыз. Сизден өтүнүч, башка жолу сиздин тынчыңызды албайм - деди. Убада боюнча айтылган жерге барбаса болбой турганын билип, туура саат бирде келип калды, колунан келишинче жасанып, кийинип алып.
Кафенин ичи абдан жакшы жасалгаланыптыр. Жолугушкан үчөө атайын бир кабинадан орун алып олтурушкан соң, тамакка заказ берип коюшуп, алгач сөз улансын үчүн таанышып алышты да анан сөз уланды.
Сүйлөшүү абдан жакшы маанайда өттү. Шербет эки кызды кантип төрөгөнүн, жигитине алданып калганын, бирок кийин кайра эле ошол алдаган балага турмушка чыкканын кенен эки саат бирде ыйлап, бирде күлүп олтуруп айтып берди. Учурда чоң тигүүчү цехти иштетип жатканын да кобурап, иши жүрүшүп жатканын айтты. Коштошордо Шааркан менен Чачыкейге жакшы жоолук салып, өзү тиктирген көйнөктөн бирден кийгизди. Эгиз кызды баккан эки эне ушул бойдон эле кыздарга билгизбей эле коюну эп көрүшүп, издерине кайтышты. Атаганат, жакшы сөз, жакшы мамиле адамды кандай жашартат. Ушул күндү ич күптүү болуп күткөн Шааркан менен Чачыкей жакшы маанайда Шербетке ыраазы болуп, анын эстүүлүгүнө баа берип, чоң балээден оңой кутулгандарына ыраазы болушту. Мунун себеби, экөө тең убакыт алга жылган сайын кыздын энеси качан келип, "мен төрөгөм" - деп талашат деген санаа менен ушунча жылды өткөрүшкөндөрүн кантип танууга болот. Ооба, чынында эле төрөп таштап кеткен энелер кийин баланы талашып келген учурлар болгонуна турмуш өзү күбө. Эми ошол талаш качан болот деген ой менен жашаган экөөнү санаа кантип ичтен жебейт. Андан дагы билип калса эки кыз, тапкан эмес баккан энелери экенин, кандай абалда калат эле.
Бул иштин аягы жакшы аяктаганына эки баккан эне ичтеринен тынып, эми куда күтүү жолун гана ойлоп калышты.
#26 22 September 2017 - 14:43
- Супер-активист
-
- Аким
- 2415
- 22 March 13
- : 27 Jan 2021 03:07
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Атамдын айылы
***
Бир жума катары менен окуу жайдын эшигинин алдын аңдып, Салияны күтүп олтуруп, акыры аялдамадан бери басып келе жаткан көзгө тааныш караанды көргөндө, Сүйүнбектин көздөрү токтоп калды. Ал турсун ишене алган жок, Салиянын келе жатканына. Эх, сүйүүнүн азабы менен кубанычы ай! Көрсө бул "сүйүү" деген неме адамды бир кубантып, бир ыйлатып, бир күлдүрүп ойното турган нерсе белем. Сүйүнбек жөн эле аскерден уулу келе жаткан энедей Салияны көргөндө сүйүнгөнүнөн бир орундан жыла албай дагы калды.
Көзгө тааныш караан жакындаган сайын деми кысылып, үнү чыкпай, саргара жол караган азабы бир заматта унутулуп, аз убакыт ичинде эмне деген гана ойлорду ойлогонго жетишти. Бир аптадан бери жол караган Сүйүнбектин чачы таралбай, сырт келбетинен эле катуу санаага батканы билинип, кыртышы эч нерсени сүйбөй, бир гана дити күткөнүнө жолугуу болуп, жигиттин моюнундагы бир парзы болгон кыз күтүү азабын ашыгы менен тартып, кабагына кар жаап, түнөргөн булуттай түнөрүп олтурганда, жылт этип жанган жылдыздай болуп Салиянын карааны көрүнгөндө, бурганак шамал булутту айдап, калың булутта жашынып калган күн чыга калганда айлана жарык болгондой эле сезилди. Мына бул чыныгы сүйүүнүн тарттырган түйшүгү экенин танып болбойт.
Кыз карааны жакындаган сайын Сүйүнбектин жүрөгүнүн согушу тездеп, кан басымы жогорулаган адамдай деми кысылып кетти. Качан гана Салия эч нерсени байкабай, алдыны гана карап, жанынан беш кадамдай нары өтүп бара жатканын көргөндө, курган бала болгон үнү менен кыйкырып жиберди:
- Салия?! - деп. Тааныш үн, аттиң! Уккан кулагына ишене берген жок, Салия. Канча күндү уйкусуз өткөрдү да канча күндү ушул үндү качан угам деген тилек менен күттү эле. Убагында эч билинген эмес. Көрсө сүйүү адам баласына ар тараптуу жол менен келет экен го. Салия чынында Сүйүнбекти сүйүп калам деп деле ойлогон эмес. Эмнегедир аны менен акыркы жолу коштошкондон бери оюнан бир гана Сүйүнбек кетпей, кандайдыр бир сезим өзүн башкарып алып көчөдөн, элдердин арасынан, маршрутканын ичинен, деги кайда барса ошол жактан көз талыганча издеди. Эми минтип эч ойдо жок жерден тааныш үндү укканда "селт" этип алып, үн чыккан жакты жалт эткизе карап, алдыга кадам таштады. Же бир аралык жакындасачы. Ушул беш метр жерге жетүү бир тең, ушунча күн издегени бир тең болду го чиркин. Эки жүрөк бирин-бири сагынганын алар улам жакындаган сайын билишти. Көздөр тумандап, буттар чалыштап, тил буулуп, өң өзгөрүлүп, көздөр жайнап, колдор алдыга сунулуп, бири-бирине кучак жая аралык жакындап, акыры эч сөзгө келбей бири-бирине бой ташташты.
Көптөн күткөн үйлөнүү тою айтылуу "Дасмия" ресторанында болду. Омор абдан чачылды. Ушул күндү канча жылдан бери күттү эле. Бул тойго баягы карыз алган адамдарын дагы чакырды. Анткени алардын алдынан өтүп, карыздарынан кутулуп, жүзүн ачып алган эле да. Ооба, Сыртпайдан дагы эки миң доллар алып, бербей качып кеткен.
Эртең менен анын ишине келсе, Сыртпайдын ишканасын текшерүү басып, акча таба албай алты айласы кетип жаткан экен. Эшикти кагып кирип келген Оморду көргөндө көргөн көзүнө ишене берген жок. Берилген саламды абдан муздак кабыл алып, алгач эле:
- Ой, деги сен барсыңбы?! - деди. Омор эч сөзгө келбей эле:
- Досум, кечирип кой. Шарт ушундай болуп калды. Карызды төлөй албай убакытка уттуруп койдум деп, акчаны столдун үстүнө койгондо, Сыртпайдын кабагы ачыла түштү. Эгер азыр акчаны бербесе же башка жерден жолукканда анда эч сөзгө келбей муштап жиберет беле ким билет. Акча колуна тийгенде Сыртпай жүз сексен градуска өзгөрүлүп, сөзүн оңдоп, башка мамилеге өттү. Аттиң, кыйналып туранда акча келип калганы кандай маанайды көтөрөт. Сөз бир топко уланып Омор, Сыртпайды конокко чакырды:
- Досум, өткөндү кечиришели. Алтынчы күнү сөзсүз кел. Жалгыз уулум үйлөнүп той берип жатам деп, чакыруу барагын берди. Омор чыгып кеткенден кийин Сыртпай акчанын күчү менен текшерүүчүлөрдүн оозун жаап, тим эле энеси эркек төрөгөндөй сүйүнүп, түшкү тамактанууну учурунда "Шайлообайдын беш" бармагына жөнөдү. Курсагы абдан ачкан эле. Кыргыз баласы үчүн улуттук тамакка жетпейт го чиркин. Казы, карта, чучук эмне деген чүйгүн тамак. Керек болсо мындай тамактарды илгери эл бийлеген султандар, эл эгеси хандар жеген эмеспи. Ооба, шаарда шоколад жеп өскөн жаңы киргиздер үчүн чучук- казы-карталар күчтүүлүк кылат. Жылкынын этинин сорпосуна кымыз кошуп аксерке жасап ичкен эмне деген бакыт. Бирок мындай тамактын баркын билбей жүргөндөр четтен чыгат.
Тойго келген Сыртпай аяш уулунун жанында олтурган кызды көрүп, дароо көзү ачыла түштү. Анткени аны Азиза экен деп ойлоду. Качан гана биринчи антракка чыкканда Омордон сурады эбин келтирип:
- Келинди кайдан алдың, кудаларың кайдан болот экен? - деп.
- Кудалардын жашаган жери шаарда эле экен. Бирок түбү Кеминден болушат. Шаарга келгендерине аз эле убакыт болуптур. Азыр элдин көбү эле сырттан келип жашап жатышпайбы. Москвада деле ушул эле көрүнүш. Сыртпай дале шекшинип жатты "Азизанын эле өзү" - деп. Эки тамчы суудай окшош Азизанын эгизи экенин али аңдап биле элек. Той аяктап калган кезде кыз менен күйөө бийге чыгып калды. Ошондо жакын жерден Салиянын мойнундагы калды көрүп, анда дагы көп ишене албай турду. "Балким Азизанын мойнунда калы болгон чыгар, мен байкабасам керек"-деп ойлоп, акыркы жолу акча берип мойнунан жыттап, бетинен өпкөнүн эстеди. Бирок анда бул мойнундагы калды байкаган эмес эле.
Той аяктаганга чейин Сыртпайдын ичкени ирим, жегени желим болду. Кыздын ысмы Салия экенин дагы аңдабады. Ушул жерден билди өзүнүн кетирген күнөөсүн. Эч ойлогон эмес эле, бир кезде ашык болуп, бетинен өөп акча берген кыз, аяш келини болуп калаарын. Бирок бул жолу эмес, башка жолу мындан катуу уят болорун али билген жок.
Бир жума катары менен окуу жайдын эшигинин алдын аңдып, Салияны күтүп олтуруп, акыры аялдамадан бери басып келе жаткан көзгө тааныш караанды көргөндө, Сүйүнбектин көздөрү токтоп калды. Ал турсун ишене алган жок, Салиянын келе жатканына. Эх, сүйүүнүн азабы менен кубанычы ай! Көрсө бул "сүйүү" деген неме адамды бир кубантып, бир ыйлатып, бир күлдүрүп ойното турган нерсе белем. Сүйүнбек жөн эле аскерден уулу келе жаткан энедей Салияны көргөндө сүйүнгөнүнөн бир орундан жыла албай дагы калды.
Көзгө тааныш караан жакындаган сайын деми кысылып, үнү чыкпай, саргара жол караган азабы бир заматта унутулуп, аз убакыт ичинде эмне деген гана ойлорду ойлогонго жетишти. Бир аптадан бери жол караган Сүйүнбектин чачы таралбай, сырт келбетинен эле катуу санаага батканы билинип, кыртышы эч нерсени сүйбөй, бир гана дити күткөнүнө жолугуу болуп, жигиттин моюнундагы бир парзы болгон кыз күтүү азабын ашыгы менен тартып, кабагына кар жаап, түнөргөн булуттай түнөрүп олтурганда, жылт этип жанган жылдыздай болуп Салиянын карааны көрүнгөндө, бурганак шамал булутту айдап, калың булутта жашынып калган күн чыга калганда айлана жарык болгондой эле сезилди. Мына бул чыныгы сүйүүнүн тарттырган түйшүгү экенин танып болбойт.
Кыз карааны жакындаган сайын Сүйүнбектин жүрөгүнүн согушу тездеп, кан басымы жогорулаган адамдай деми кысылып кетти. Качан гана Салия эч нерсени байкабай, алдыны гана карап, жанынан беш кадамдай нары өтүп бара жатканын көргөндө, курган бала болгон үнү менен кыйкырып жиберди:
- Салия?! - деп. Тааныш үн, аттиң! Уккан кулагына ишене берген жок, Салия. Канча күндү уйкусуз өткөрдү да канча күндү ушул үндү качан угам деген тилек менен күттү эле. Убагында эч билинген эмес. Көрсө сүйүү адам баласына ар тараптуу жол менен келет экен го. Салия чынында Сүйүнбекти сүйүп калам деп деле ойлогон эмес. Эмнегедир аны менен акыркы жолу коштошкондон бери оюнан бир гана Сүйүнбек кетпей, кандайдыр бир сезим өзүн башкарып алып көчөдөн, элдердин арасынан, маршрутканын ичинен, деги кайда барса ошол жактан көз талыганча издеди. Эми минтип эч ойдо жок жерден тааныш үндү укканда "селт" этип алып, үн чыккан жакты жалт эткизе карап, алдыга кадам таштады. Же бир аралык жакындасачы. Ушул беш метр жерге жетүү бир тең, ушунча күн издегени бир тең болду го чиркин. Эки жүрөк бирин-бири сагынганын алар улам жакындаган сайын билишти. Көздөр тумандап, буттар чалыштап, тил буулуп, өң өзгөрүлүп, көздөр жайнап, колдор алдыга сунулуп, бири-бирине кучак жая аралык жакындап, акыры эч сөзгө келбей бири-бирине бой ташташты.
Көптөн күткөн үйлөнүү тою айтылуу "Дасмия" ресторанында болду. Омор абдан чачылды. Ушул күндү канча жылдан бери күттү эле. Бул тойго баягы карыз алган адамдарын дагы чакырды. Анткени алардын алдынан өтүп, карыздарынан кутулуп, жүзүн ачып алган эле да. Ооба, Сыртпайдан дагы эки миң доллар алып, бербей качып кеткен.
Эртең менен анын ишине келсе, Сыртпайдын ишканасын текшерүү басып, акча таба албай алты айласы кетип жаткан экен. Эшикти кагып кирип келген Оморду көргөндө көргөн көзүнө ишене берген жок. Берилген саламды абдан муздак кабыл алып, алгач эле:
- Ой, деги сен барсыңбы?! - деди. Омор эч сөзгө келбей эле:
- Досум, кечирип кой. Шарт ушундай болуп калды. Карызды төлөй албай убакытка уттуруп койдум деп, акчаны столдун үстүнө койгондо, Сыртпайдын кабагы ачыла түштү. Эгер азыр акчаны бербесе же башка жерден жолукканда анда эч сөзгө келбей муштап жиберет беле ким билет. Акча колуна тийгенде Сыртпай жүз сексен градуска өзгөрүлүп, сөзүн оңдоп, башка мамилеге өттү. Аттиң, кыйналып туранда акча келип калганы кандай маанайды көтөрөт. Сөз бир топко уланып Омор, Сыртпайды конокко чакырды:
- Досум, өткөндү кечиришели. Алтынчы күнү сөзсүз кел. Жалгыз уулум үйлөнүп той берип жатам деп, чакыруу барагын берди. Омор чыгып кеткенден кийин Сыртпай акчанын күчү менен текшерүүчүлөрдүн оозун жаап, тим эле энеси эркек төрөгөндөй сүйүнүп, түшкү тамактанууну учурунда "Шайлообайдын беш" бармагына жөнөдү. Курсагы абдан ачкан эле. Кыргыз баласы үчүн улуттук тамакка жетпейт го чиркин. Казы, карта, чучук эмне деген чүйгүн тамак. Керек болсо мындай тамактарды илгери эл бийлеген султандар, эл эгеси хандар жеген эмеспи. Ооба, шаарда шоколад жеп өскөн жаңы киргиздер үчүн чучук- казы-карталар күчтүүлүк кылат. Жылкынын этинин сорпосуна кымыз кошуп аксерке жасап ичкен эмне деген бакыт. Бирок мындай тамактын баркын билбей жүргөндөр четтен чыгат.
Тойго келген Сыртпай аяш уулунун жанында олтурган кызды көрүп, дароо көзү ачыла түштү. Анткени аны Азиза экен деп ойлоду. Качан гана биринчи антракка чыкканда Омордон сурады эбин келтирип:
- Келинди кайдан алдың, кудаларың кайдан болот экен? - деп.
- Кудалардын жашаган жери шаарда эле экен. Бирок түбү Кеминден болушат. Шаарга келгендерине аз эле убакыт болуптур. Азыр элдин көбү эле сырттан келип жашап жатышпайбы. Москвада деле ушул эле көрүнүш. Сыртпай дале шекшинип жатты "Азизанын эле өзү" - деп. Эки тамчы суудай окшош Азизанын эгизи экенин али аңдап биле элек. Той аяктап калган кезде кыз менен күйөө бийге чыгып калды. Ошондо жакын жерден Салиянын мойнундагы калды көрүп, анда дагы көп ишене албай турду. "Балким Азизанын мойнунда калы болгон чыгар, мен байкабасам керек"-деп ойлоп, акыркы жолу акча берип мойнунан жыттап, бетинен өпкөнүн эстеди. Бирок анда бул мойнундагы калды байкаган эмес эле.
Той аяктаганга чейин Сыртпайдын ичкени ирим, жегени желим болду. Кыздын ысмы Салия экенин дагы аңдабады. Ушул жерден билди өзүнүн кетирген күнөөсүн. Эч ойлогон эмес эле, бир кезде ашык болуп, бетинен өөп акча берген кыз, аяш келини болуп калаарын. Бирок бул жолу эмес, башка жолу мындан катуу уят болорун али билген жок.
#27 22 September 2017 - 14:44
- Супер-активист
-
- Аким
- 2415
- 22 March 13
- : 27 Jan 2021 03:07
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Атамдын айылы
***
Ооба, Шүкүр Азизага жолуккан соң, мейманканага жатты да, таң эрте таксиге олтуруп, кечинде айылга келгенде эбин келтирип апасы Берметке болгон ишти түшүндүрүп айтып берди да, тез аранын ичинде Азизага үйлөнүү керек экенин сөз аягында кеп кылды. Айтмакчы,чынында шарт жок эле. Атасы Мамыт бул ишти укса ал чалкасынан кетмек. Эне менен бала түн ортосуна чейин акылдашып олтурушкан соң, анан бир пикирге келишти. Кантсе да эне эмеспи, сөзгө келип Бермет мындай деди:
- Балам, мен сага акча берем, жолуңа. Сен кызды ала качты кылып алып келгендей бол. Мен кара күчкө чыр салымыш болом да, анан калганын көрө жатабыз. Атаң ыкка келбегенде кайда барат эле. Баса анан сен ал кыздын үйүндө жашап каласыңбы? - деди эле Шүкүр:
- Жок, апа, кыздын апасы айнып калыптыр. Күйөө баламдын жаман сапатын көзүм көрбөсүн, өзүнчө эле жашагыла деп. Буйруса үйдө эле жашайбыз го. Бермет дагы ойго алаксып:
- Ал киши абдан эстүү жан турбайбы. Кыскасы сен эртең менен эрте чык да, кечинде таксини кармап келе бер, акчаны үйдөн берем деп айт, таксистке. Негизгиси кызды колуңа тийгизгендей бол. Атаңа болсо мен башка соз айтып жайкап коём -деди. Бул сунуш Шүкүргө жакты да, уйкусу келбей таңды дагы уктабай тосту. Андайда кайдагы уйку.
Шүкүр кийинки күнү кечке маал Азизанын иштеген жерине келсе, Азиза ишке келбептир. Бетинде болор-болбос сепкили бар, маңдайы жарык кыз:
- Азизаны эми сиз эле калдыңыз эле, издеп келе элек. Ага жолугам десеңиз үйүнө барыңыз. Азиза бүгүн ала качабыз дегендерден коркуп, иштен эрте кеткен. Бул сөздү укканда Шүкүр шашып калдастап калды да, дароо үйүнө телефон чалды. Бир топтон кийин гана трубканы Шааркан көтөрдү. Шүкүр учурашып, акыбалды сурагандан соң эле:
- Апа, Азиза кайда ? - деди. Бул кезде Азиза жаңы эле сыртта машинада күтүп отурган Азатка жолуккандан коркуп, корконунан терезени дагы карай албай олтурган. Телефонго Шүкүр чакырып жатат дегенде, кандай сүйүндү. Эч саламга келбей эле :
- Шүкүр, тез үйдүн артына келип кал. Колуңдан келсе такси кармап келгендей бол. Мени ала качканы жатышат- деп, энтиге үн салды. Ушул эле сөз керек белем, Шүкүр дароо:
- Макул, Азиза мени күт - деп, автобекетке келип дароо такси кармады анан, айтылган дарекке арадан туура кырк мүнөттө келип калды. Жүрөгү алып учуп, абдан толкунданып алганы бир тең, санаа чеккени бир тең болду. Качан гана Азиза кошунанын үйү аркылуу чыгып, таксиге олтурганда гана өзүнө келди. Мунун себеби Азат дагы, Курманбек дагы "бүгүн сени ала кача албасам, анда эркек эмесмин" - деп катуу эскертишкен болучу.
Качан Азиза апасы менен коштошуп кеткенине он мүнөттөй убакыт болгондо, үч чоочун аял эшик кагып кирип келип калды. Булар Азаттын эки эжеси жана жеңеси болучу. Сүйлөшкөнү келишкен. Шааркан кабагын түйүп, тигилердин сөзүн угуп болгон соң:
- Мага туура түшүнүп, туура баа бергендей болгула. Азиза менин жалгыз кызым. Мен анын көз жашын көрөйүн деген оюм жок. Ал кимди кааласа, ошого чыкканы мен үчүн ыңгайлуу. Силер азга кечигип калдыңар. Кызым өзү жактырган балага турмушка чыгып кетти - деди. Келгендер бул сөздү угушканда шаабайлары сууп, сыртты көздөй басышканда эшиктин алдынан Шааркандын күйөөсү Бейшен аягын аяр таштап кирип келип калды. Тиги үчөө ооз учунан учурашкан болушуп дарбазанын эшигинен сыртка чыгып кетишкенде, Бейшен ээгин өйдө көтөрүп:
- Булар кимдер? - деп суроолуу караганда Шааркан:
- Аны кийин угасың! Деги сен барсыңбы же эмне карыганда мени таштап кеткенге кам көрүп жатасыңбы? Бейшен, биз эмне деп сүйлөштүк эле?! Эгер кете турган болсоң ачык айт да кете бер, мени санаага салбай. Кайдан билем сен кайда жүргөнүңдү. Сен бирдеме болсоң балдарың менен кыздарың мени тытып кетишкенден кайра тартпайт. Бейшен күнөөлүү кишидей болуп башын жерден албай:
- Шааркан, мени эми бир жолу кечир. Урдум ошолорду. Тим эле таттуу тилдерине салып, көп нерсени убада кылышып алып барып алышып, мага кайра акыл айтышат. Баягы эле көрүнүш. Мен алар менен урушуп келдим. Эми бул жакка бут баспас болушту. Сөөгүм ушул үйдөн чыгат, эгер узап кетсем - деди. Бул сөздү укканда гана Шааркан жибип:
- Бейшен, сен учурунда келдиң. Азиза турмушка чыкты. Эртең куда келет. Эми өзүң кабыл ал деп болгон ишти болгондой айтып берди. Чынында Бейшен, Азизаны абдан жакшы көрчү. Көзүнө жаш алып, кызынын узаганын көрбөй калганына ичи ачышып, улуу кызы менен улуу баласын ичинен кайрып сөгүп алды "алар болбосо жылуу ордумдан козголбойт элем" - деп. Айткандай үйүнө барганда өзү күткөндөй эле көрүнүш болду. Капаска түшүп калган куштай, бул үйү көзүнөн учту го чиркин. Эмне болгон күндө да адам баласы үчүн көнүп, жашап калган үйгө жетпейт го. Андан дагы тиги аялы оорунун азабынан баштагыдан тили чыгып, жумурткадан кыр издеп турган кези экен. Бейшен үйүнө келгенге бир чети сүйүнсө, кызынын турмушка чыгып кеткенине ичи ачышып калды.
Ооба, Шүкүр Азизага жолуккан соң, мейманканага жатты да, таң эрте таксиге олтуруп, кечинде айылга келгенде эбин келтирип апасы Берметке болгон ишти түшүндүрүп айтып берди да, тез аранын ичинде Азизага үйлөнүү керек экенин сөз аягында кеп кылды. Айтмакчы,чынында шарт жок эле. Атасы Мамыт бул ишти укса ал чалкасынан кетмек. Эне менен бала түн ортосуна чейин акылдашып олтурушкан соң, анан бир пикирге келишти. Кантсе да эне эмеспи, сөзгө келип Бермет мындай деди:
- Балам, мен сага акча берем, жолуңа. Сен кызды ала качты кылып алып келгендей бол. Мен кара күчкө чыр салымыш болом да, анан калганын көрө жатабыз. Атаң ыкка келбегенде кайда барат эле. Баса анан сен ал кыздын үйүндө жашап каласыңбы? - деди эле Шүкүр:
- Жок, апа, кыздын апасы айнып калыптыр. Күйөө баламдын жаман сапатын көзүм көрбөсүн, өзүнчө эле жашагыла деп. Буйруса үйдө эле жашайбыз го. Бермет дагы ойго алаксып:
- Ал киши абдан эстүү жан турбайбы. Кыскасы сен эртең менен эрте чык да, кечинде таксини кармап келе бер, акчаны үйдөн берем деп айт, таксистке. Негизгиси кызды колуңа тийгизгендей бол. Атаңа болсо мен башка соз айтып жайкап коём -деди. Бул сунуш Шүкүргө жакты да, уйкусу келбей таңды дагы уктабай тосту. Андайда кайдагы уйку.
Шүкүр кийинки күнү кечке маал Азизанын иштеген жерине келсе, Азиза ишке келбептир. Бетинде болор-болбос сепкили бар, маңдайы жарык кыз:
- Азизаны эми сиз эле калдыңыз эле, издеп келе элек. Ага жолугам десеңиз үйүнө барыңыз. Азиза бүгүн ала качабыз дегендерден коркуп, иштен эрте кеткен. Бул сөздү укканда Шүкүр шашып калдастап калды да, дароо үйүнө телефон чалды. Бир топтон кийин гана трубканы Шааркан көтөрдү. Шүкүр учурашып, акыбалды сурагандан соң эле:
- Апа, Азиза кайда ? - деди. Бул кезде Азиза жаңы эле сыртта машинада күтүп отурган Азатка жолуккандан коркуп, корконунан терезени дагы карай албай олтурган. Телефонго Шүкүр чакырып жатат дегенде, кандай сүйүндү. Эч саламга келбей эле :
- Шүкүр, тез үйдүн артына келип кал. Колуңдан келсе такси кармап келгендей бол. Мени ала качканы жатышат- деп, энтиге үн салды. Ушул эле сөз керек белем, Шүкүр дароо:
- Макул, Азиза мени күт - деп, автобекетке келип дароо такси кармады анан, айтылган дарекке арадан туура кырк мүнөттө келип калды. Жүрөгү алып учуп, абдан толкунданып алганы бир тең, санаа чеккени бир тең болду. Качан гана Азиза кошунанын үйү аркылуу чыгып, таксиге олтурганда гана өзүнө келди. Мунун себеби Азат дагы, Курманбек дагы "бүгүн сени ала кача албасам, анда эркек эмесмин" - деп катуу эскертишкен болучу.
Качан Азиза апасы менен коштошуп кеткенине он мүнөттөй убакыт болгондо, үч чоочун аял эшик кагып кирип келип калды. Булар Азаттын эки эжеси жана жеңеси болучу. Сүйлөшкөнү келишкен. Шааркан кабагын түйүп, тигилердин сөзүн угуп болгон соң:
- Мага туура түшүнүп, туура баа бергендей болгула. Азиза менин жалгыз кызым. Мен анын көз жашын көрөйүн деген оюм жок. Ал кимди кааласа, ошого чыкканы мен үчүн ыңгайлуу. Силер азга кечигип калдыңар. Кызым өзү жактырган балага турмушка чыгып кетти - деди. Келгендер бул сөздү угушканда шаабайлары сууп, сыртты көздөй басышканда эшиктин алдынан Шааркандын күйөөсү Бейшен аягын аяр таштап кирип келип калды. Тиги үчөө ооз учунан учурашкан болушуп дарбазанын эшигинен сыртка чыгып кетишкенде, Бейшен ээгин өйдө көтөрүп:
- Булар кимдер? - деп суроолуу караганда Шааркан:
- Аны кийин угасың! Деги сен барсыңбы же эмне карыганда мени таштап кеткенге кам көрүп жатасыңбы? Бейшен, биз эмне деп сүйлөштүк эле?! Эгер кете турган болсоң ачык айт да кете бер, мени санаага салбай. Кайдан билем сен кайда жүргөнүңдү. Сен бирдеме болсоң балдарың менен кыздарың мени тытып кетишкенден кайра тартпайт. Бейшен күнөөлүү кишидей болуп башын жерден албай:
- Шааркан, мени эми бир жолу кечир. Урдум ошолорду. Тим эле таттуу тилдерине салып, көп нерсени убада кылышып алып барып алышып, мага кайра акыл айтышат. Баягы эле көрүнүш. Мен алар менен урушуп келдим. Эми бул жакка бут баспас болушту. Сөөгүм ушул үйдөн чыгат, эгер узап кетсем - деди. Бул сөздү укканда гана Шааркан жибип:
- Бейшен, сен учурунда келдиң. Азиза турмушка чыкты. Эртең куда келет. Эми өзүң кабыл ал деп болгон ишти болгондой айтып берди. Чынында Бейшен, Азизаны абдан жакшы көрчү. Көзүнө жаш алып, кызынын узаганын көрбөй калганына ичи ачышып, улуу кызы менен улуу баласын ичинен кайрып сөгүп алды "алар болбосо жылуу ордумдан козголбойт элем" - деп. Айткандай үйүнө барганда өзү күткөндөй эле көрүнүш болду. Капаска түшүп калган куштай, бул үйү көзүнөн учту го чиркин. Эмне болгон күндө да адам баласы үчүн көнүп, жашап калган үйгө жетпейт го. Андан дагы тиги аялы оорунун азабынан баштагыдан тили чыгып, жумурткадан кыр издеп турган кези экен. Бейшен үйүнө келгенге бир чети сүйүнсө, кызынын турмушка чыгып кеткенине ичи ачышып калды.
#28 22 September 2017 - 14:45
- Супер-активист
-
- Аким
- 2415
- 22 March 13
- : 27 Jan 2021 03:07
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Атамдын айылы
***
Машина узак жолдо зымырап караңгыны жиреп келе жатты. Азиза, Шүкүрдүн ийнине башын жөлөп келе жатып, уктап кетти. Билинбегени менен катуу чарчаган эле. Ооба, адам баласын ойлонуп чарчаганы кандай эзет. Эки күндөн бери санаа чегип, ар тараптуу ойлорду ойлой берип Азиза чарчаганын эми билип, минтип эч нерсени сезбей уйкуга баш койду. Ал эми Шүкүр жанында олтурган Азизаны үйүнө алып бара жатканына али ишене бербей турду.
Таксист жолду күндө басып өткөнгөбү, эмнегедир абдан тез келди. Машина айылга кирип келген кезде үйдөгүлөр эми гана жатканы кам көрүп жатышкан. Жаңы эле Мамыттын теңтуштары куран окутуп келишип, көпкө сүйлөшүп олтуруп калышкан болучу. Бермет улам сыртты карап, качан келип калат деген ойдо олтурган. Бирок күткөндө баары кечигип калат эмеспи. Мына жаңы тасмалды жыйнап болгон кезде Шүкүрдүн теңтуш баласы чуркап келип эшикти кагып калды. Бермет дароо билди, ал эми Мамыт кайдан билмек эле.
- Сүйүнчү, келин келе жатат! - деген сөздү укканда Мамыт таң калып:
- Ой, кайдагы келин?! - деди энтиге. Берилген суроого жооп жок болуп, үй ичи ызы-чуу эле болуп калышты. Бул кезде Шүкүр таксини айылдын четине айдатып барып, сүйүнчүгө кеткен досун күтүп отурган.
Бир кезде Бермет:
- Мейли, эми жакшылыкты токтотпойлу. Айт, алып келе берсин деп уруксаат берген болду. Мамыт биринчи жакшылыгы болгон үчүн калдастап калды да:
- Эмне эле үйгө токтобой калган десе көрсө, иштин төркүнү бул жакта жаткан тура деп, жаңы эле узаган теңтуштарына, туугандарына сүйүнчү айтырып, келиндин келишин күтүп калышты. Бермет машина дарбазадан кирип келип токтоп ичинен Азиза түшүп келе жатканда келини боло турган кызды сынай карап, ичинен сын берген болду "жылдыздуу кыз экен" - деп. Не бар не жок деп көшөгө дагы камдап койгон. Мамыт уулуна бир тийди:
- Балам ушунтип кантип аял алып келсин, эч даярдык жок! - деди эле Шүкүр башын жерге салып:
- Ата, кечирип коюңуз, ушундай болуп калды - деди. Тойдун шааниси дароо эле башталып кетти. Берметтин буту-бутуна тийбей чуркап жүрөт. Келген - кеткендер келин көрүп, боорсокко камыр жуурулуп, үй ичине киши батпайт. Шүкүрдүн инилери, карындашы жеңе жандап олтурат, сүйүнүчтөрүндө чек жок. Кимдин эле жеңелүү болгусу келбесин. Аттиң башка-баш кошулган эмне деген жакшылык. Мындай тойду ата менен эне кандай күтөт.
Мамыт эртеси агасын, инисин анан кайын агасын алып ачуу басарга, шаарга жөнөп кетишти. Кудага келип, Бейшен менен Шааркандын сыйын көрүп, узаган соң, кызуулугу менен Сыртпайга телефон чалды да:
- Мен шаарга келгем, жолугасыңбы же жокпу? - деди, кекете сүйлөп. Сыртпай дароо:
- Азыр барып калам деп, айтылган жерге алчуусун алып келип калды. Эки дос кучакташа көрүшкөн соң Мамыт:
- Досум, Шүкүр аяш уулуң аял алып келип, азыр ачуу басып чыктык. Эртең келип кал, тойго - деди. Ичимдик ичилген жерде ар кандай сөз козголот эмеспи. Тост айтылганда Мамыт:
- Болуптур анда Шүкүр уулум менен келиним Азиза бактылуу болсун дегенде кызып калган Сыртпай, Азизанын ысмын укканда соолуга түштү. Сөз-сөзгө уланып, Шүкүр шаарга келгенде таанышып, эки жолу издеп келип жолугуп кеткенин, анан митип талаш-тартыш менен араң дегенде алганын айтканда, сөздүн маңызынан эле баягы өзү сөз айта койгон Азиза экенин даана билип, күйбөгөн жери күл болуп кетти. Дагы жакшы ага жакындабаганы. Бирок бетинен өөп, акча бергенин, артынан калбай сөз айтканын эстегенде бети чымырап кетти. Эми кантип досунун үйүнө тойго барат дагы, Шүкүр менен Азизанын бетин кантип карайт. Бул эми уят болгондун жеткен чеги экенин жашырып болбойт эмеспи. Бул ашыкча аял жандуу болгондун бир гана үзүмү экенин жашырганга болбойт.
Бир жагынан Берметтин келинине ичи толду. Ар бир эле эне жакшы келиндүү болгусу келет эмеспи. Буга чейин уулунун көңүлүнө толуп, жактырган кыз "кандай неме болду экен"-деп ойлоп жаткан. "Түстүүдөн түңүлбө"- дегендей, ак жоолукту кыйгач салынган Азиза баштагыдан дагы көзгө чырайлуу көрүнүп, келгендердин көзүн өзүнө бурду.
Мына эми бул окуя болгондон бери канча убакыт сапарын карытты, канчалаган суулар агып өттү. Эки жаш үч балалуу болушту. Биринчиси уул, экинчисин Азиза эгиз кыз төрөдү. Эгиз баланы эгиз төрөлгөн кыздар жана апасы эгиз төрөгөндөр төрөрүнө турмуш өзү күбө. Шааркан неберелерин көрүп келип, бир кезде болгон окуяны эстеди. Анда кызы Азиза түгөйү менен кудум бул эки чүрпөдөй болуп жатканы көз алдына тартылып, сүйүнүчтөн ыйлап ийди. Сүйлөшүлгөн сөз боюнча Азиза менен Салия эгиз кыздар экени билинбей калды. Мунун себеби, Салия шаарда жашаса, Азиза айылда туруп калганы түрткү болду.
Айткандай Салия болгону бир гана уул төрөдү. Мунун себеби, Сүйүнбектин атасы Омор көп кишинин каргышына калгангабы айтор, бул баланы дагы докторлордун жардамы менен араң төрөп, эми гана оңолуп калды. Ооба, канчалаган кишилер Оморду каргабады "тукумуң үзүлгүр" - деп. Алдамчылар качан жакшы сөз укчу эле. Ар бир кишинин жаман сөзү каргыш болуп тийерин Омор кеч билди. Небересинин оорукчан болуп төрөлүшүнө Омор өзү күнөөлүү экенин, түшүнөн аян берилгенинен улам билди. Бир келген жашоодо алдамчылык менен жан багып, жүзүн элден ала качып жашаган адамдар убактылуу жыргаганы менен аягы жок экенин Омор өз башынан өткөзүп, беш убак намазга жыгылып, күнөөсүн сезип, жараткандан кечирим сураганы, небересинин оңолушуна түрткү болду.
Ооба, келин алгандан кийин кайра ишине барып, алты ай иштеген соң изине кайтып келе берген. Анткени жаман адатын карматып алдамчылык менен акча жасаганы директорго дайын болуп калып, уятына чыдабай келген эле. Ал эми Шазима канчалык Оморго берилгени менен жаман сапаты билингенден кийин көңүлү кайтып, кетээринде коштошкон дагы жок.
Бул эми аягы суюк алдамчы, эки жүздүү адамдардын абирин бир гана убакыт таразасы калчап коёрунун бир сабагы ушул экенин жашырганда эмне.
Ошонтип талашка түшкөн тигүүчү кыз өз теңин таап, жүрөгү берилген адамы менен бирге жашап, кайын журтуна алымдуу келин болуп, жөн олтура албай айылдан дагы колго тигүүчү машинага олтура калып, өзүнүн жакшы көргөн кесибинен алыстай албай, кийим тигип, өнөрү менен элге алынып келет. Айтандай Азизанын тигүүчү кыз экенин угушканда, айылдагы кемпир-кезектер "кээ бир балдар окуган-чокуган кыздарды эле алып келишет, көрсө керээлди күнү иштен чыкпаган тигүүчү кыздарды көздөрү көрүшпөйбү? Көрсө колу билген тигүүчү кыздар ишке жөндөмдүү келет тура " - деп, Азизанын иш билгилигине кызыгып сөз кылып, тигүүчүлөрдүн дарегине карата жакшы сөздөрдү кеп кылып жатышты.
Аягы
Машина узак жолдо зымырап караңгыны жиреп келе жатты. Азиза, Шүкүрдүн ийнине башын жөлөп келе жатып, уктап кетти. Билинбегени менен катуу чарчаган эле. Ооба, адам баласын ойлонуп чарчаганы кандай эзет. Эки күндөн бери санаа чегип, ар тараптуу ойлорду ойлой берип Азиза чарчаганын эми билип, минтип эч нерсени сезбей уйкуга баш койду. Ал эми Шүкүр жанында олтурган Азизаны үйүнө алып бара жатканына али ишене бербей турду.
Таксист жолду күндө басып өткөнгөбү, эмнегедир абдан тез келди. Машина айылга кирип келген кезде үйдөгүлөр эми гана жатканы кам көрүп жатышкан. Жаңы эле Мамыттын теңтуштары куран окутуп келишип, көпкө сүйлөшүп олтуруп калышкан болучу. Бермет улам сыртты карап, качан келип калат деген ойдо олтурган. Бирок күткөндө баары кечигип калат эмеспи. Мына жаңы тасмалды жыйнап болгон кезде Шүкүрдүн теңтуш баласы чуркап келип эшикти кагып калды. Бермет дароо билди, ал эми Мамыт кайдан билмек эле.
- Сүйүнчү, келин келе жатат! - деген сөздү укканда Мамыт таң калып:
- Ой, кайдагы келин?! - деди энтиге. Берилген суроого жооп жок болуп, үй ичи ызы-чуу эле болуп калышты. Бул кезде Шүкүр таксини айылдын четине айдатып барып, сүйүнчүгө кеткен досун күтүп отурган.
Бир кезде Бермет:
- Мейли, эми жакшылыкты токтотпойлу. Айт, алып келе берсин деп уруксаат берген болду. Мамыт биринчи жакшылыгы болгон үчүн калдастап калды да:
- Эмне эле үйгө токтобой калган десе көрсө, иштин төркүнү бул жакта жаткан тура деп, жаңы эле узаган теңтуштарына, туугандарына сүйүнчү айтырып, келиндин келишин күтүп калышты. Бермет машина дарбазадан кирип келип токтоп ичинен Азиза түшүп келе жатканда келини боло турган кызды сынай карап, ичинен сын берген болду "жылдыздуу кыз экен" - деп. Не бар не жок деп көшөгө дагы камдап койгон. Мамыт уулуна бир тийди:
- Балам ушунтип кантип аял алып келсин, эч даярдык жок! - деди эле Шүкүр башын жерге салып:
- Ата, кечирип коюңуз, ушундай болуп калды - деди. Тойдун шааниси дароо эле башталып кетти. Берметтин буту-бутуна тийбей чуркап жүрөт. Келген - кеткендер келин көрүп, боорсокко камыр жуурулуп, үй ичине киши батпайт. Шүкүрдүн инилери, карындашы жеңе жандап олтурат, сүйүнүчтөрүндө чек жок. Кимдин эле жеңелүү болгусу келбесин. Аттиң башка-баш кошулган эмне деген жакшылык. Мындай тойду ата менен эне кандай күтөт.
Мамыт эртеси агасын, инисин анан кайын агасын алып ачуу басарга, шаарга жөнөп кетишти. Кудага келип, Бейшен менен Шааркандын сыйын көрүп, узаган соң, кызуулугу менен Сыртпайга телефон чалды да:
- Мен шаарга келгем, жолугасыңбы же жокпу? - деди, кекете сүйлөп. Сыртпай дароо:
- Азыр барып калам деп, айтылган жерге алчуусун алып келип калды. Эки дос кучакташа көрүшкөн соң Мамыт:
- Досум, Шүкүр аяш уулуң аял алып келип, азыр ачуу басып чыктык. Эртең келип кал, тойго - деди. Ичимдик ичилген жерде ар кандай сөз козголот эмеспи. Тост айтылганда Мамыт:
- Болуптур анда Шүкүр уулум менен келиним Азиза бактылуу болсун дегенде кызып калган Сыртпай, Азизанын ысмын укканда соолуга түштү. Сөз-сөзгө уланып, Шүкүр шаарга келгенде таанышып, эки жолу издеп келип жолугуп кеткенин, анан митип талаш-тартыш менен араң дегенде алганын айтканда, сөздүн маңызынан эле баягы өзү сөз айта койгон Азиза экенин даана билип, күйбөгөн жери күл болуп кетти. Дагы жакшы ага жакындабаганы. Бирок бетинен өөп, акча бергенин, артынан калбай сөз айтканын эстегенде бети чымырап кетти. Эми кантип досунун үйүнө тойго барат дагы, Шүкүр менен Азизанын бетин кантип карайт. Бул эми уят болгондун жеткен чеги экенин жашырып болбойт эмеспи. Бул ашыкча аял жандуу болгондун бир гана үзүмү экенин жашырганга болбойт.
Бир жагынан Берметтин келинине ичи толду. Ар бир эле эне жакшы келиндүү болгусу келет эмеспи. Буга чейин уулунун көңүлүнө толуп, жактырган кыз "кандай неме болду экен"-деп ойлоп жаткан. "Түстүүдөн түңүлбө"- дегендей, ак жоолукту кыйгач салынган Азиза баштагыдан дагы көзгө чырайлуу көрүнүп, келгендердин көзүн өзүнө бурду.
Мына эми бул окуя болгондон бери канча убакыт сапарын карытты, канчалаган суулар агып өттү. Эки жаш үч балалуу болушту. Биринчиси уул, экинчисин Азиза эгиз кыз төрөдү. Эгиз баланы эгиз төрөлгөн кыздар жана апасы эгиз төрөгөндөр төрөрүнө турмуш өзү күбө. Шааркан неберелерин көрүп келип, бир кезде болгон окуяны эстеди. Анда кызы Азиза түгөйү менен кудум бул эки чүрпөдөй болуп жатканы көз алдына тартылып, сүйүнүчтөн ыйлап ийди. Сүйлөшүлгөн сөз боюнча Азиза менен Салия эгиз кыздар экени билинбей калды. Мунун себеби, Салия шаарда жашаса, Азиза айылда туруп калганы түрткү болду.
Айткандай Салия болгону бир гана уул төрөдү. Мунун себеби, Сүйүнбектин атасы Омор көп кишинин каргышына калгангабы айтор, бул баланы дагы докторлордун жардамы менен араң төрөп, эми гана оңолуп калды. Ооба, канчалаган кишилер Оморду каргабады "тукумуң үзүлгүр" - деп. Алдамчылар качан жакшы сөз укчу эле. Ар бир кишинин жаман сөзү каргыш болуп тийерин Омор кеч билди. Небересинин оорукчан болуп төрөлүшүнө Омор өзү күнөөлүү экенин, түшүнөн аян берилгенинен улам билди. Бир келген жашоодо алдамчылык менен жан багып, жүзүн элден ала качып жашаган адамдар убактылуу жыргаганы менен аягы жок экенин Омор өз башынан өткөзүп, беш убак намазга жыгылып, күнөөсүн сезип, жараткандан кечирим сураганы, небересинин оңолушуна түрткү болду.
Ооба, келин алгандан кийин кайра ишине барып, алты ай иштеген соң изине кайтып келе берген. Анткени жаман адатын карматып алдамчылык менен акча жасаганы директорго дайын болуп калып, уятына чыдабай келген эле. Ал эми Шазима канчалык Оморго берилгени менен жаман сапаты билингенден кийин көңүлү кайтып, кетээринде коштошкон дагы жок.
Бул эми аягы суюк алдамчы, эки жүздүү адамдардын абирин бир гана убакыт таразасы калчап коёрунун бир сабагы ушул экенин жашырганда эмне.
Ошонтип талашка түшкөн тигүүчү кыз өз теңин таап, жүрөгү берилген адамы менен бирге жашап, кайын журтуна алымдуу келин болуп, жөн олтура албай айылдан дагы колго тигүүчү машинага олтура калып, өзүнүн жакшы көргөн кесибинен алыстай албай, кийим тигип, өнөрү менен элге алынып келет. Айтандай Азизанын тигүүчү кыз экенин угушканда, айылдагы кемпир-кезектер "кээ бир балдар окуган-чокуган кыздарды эле алып келишет, көрсө керээлди күнү иштен чыкпаган тигүүчү кыздарды көздөрү көрүшпөйбү? Көрсө колу билген тигүүчү кыздар ишке жөндөмдүү келет тура " - деп, Азизанын иш билгилигине кызыгып сөз кылып, тигүүчүлөрдүн дарегине карата жакшы сөздөрдү кеп кылып жатышты.
Аягы
#29 26 September 2017 - 12:48
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 685
- 05 November 15
- : 28 Feb 2022 13:54
- Жынысы:Эркек
жаштар тарбия ала турган чыгарма экен,жакты
- (2 )
-
- 1
- 2