Супер-Инфо
super.kg
видео
Ошо.. автор көтөрүп кеткен темадагы козголо турган сөздөр мага да кызык болуп жатат. Үйлөнө турган деле кез келген окшойт. Ойлоруңар болсо бөлүшө бергиле. Жазып алайын.
Кыргызымдын каада салттары. Ташка тамга баскандай тарыхта калсын. Унутулуп бара жатат. Эсте жүрсүн дайыма.
#21 22 November 2010 - 19:38
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 4603
- 30 December 07
- : 03 Jun 2024 14:58
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:..:Жалган дүйнө:..
Кийит пийит.. анысы гоо түшүнүктүү.
. Балким, тема бул жак капталы менен өнүгүп кетсе, ал жагына да бир топ армандарды жазса болот. Менимче, бул жагында ар кимдин эле айта турган ойлору, мисалдары болот болуш керек.
Ошо.. автор көтөрүп кеткен темадагы козголо турган сөздөр мага да кызык болуп жатат. Үйлөнө турган деле кез келген окшойт. Ойлоруңар болсо бөлүшө бергиле. Жазып алайын.
Ошо.. автор көтөрүп кеткен темадагы козголо турган сөздөр мага да кызык болуп жатат. Үйлөнө турган деле кез келген окшойт. Ойлоруңар болсо бөлүшө бергиле. Жазып алайын.
... жүрөктөр Аллаhты эстөө менен жибип, Андан түшкөн Акыйкатка муюган мезгил келбеди бекен?!. [57:16]
#22 27 December 2010 - 15:23
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1536
- 01 May 08
- : 10 Apr 2016 03:35
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек, Жалалабат, азырынча Москвада
Конок тосуу
Элибизде "конок айттырбай келет" деген сөзбар эмеспи. Ошонун сы-ңары, илгертеден конок кайсы убакта келбесин,кыргыздардын дасторкону жайылып, үстүндө тамак- ашы толуп турат. Шашылышбаратып кайрылган кудайы конокко үй ээси жок дегенде ат үстүнөн болсо да суусунжуткурбай койгон эмес. Илгертеден келаткан булл салтыбыз азыркы күнгө чейин өзнугун жоготпостон уланып келүүдө.
КОНОК НАСИБИ.
Бул жөрөлгө учурда айрым гана карылар арасында сакталбаса , азыркы жаштар арасында аз кездешет . Өзгөчө шаардыктар үйүнө капыстан конок келип калса, дасторконун арыдан -бери сала коюшуп , көчөгө чыгып, кичинекей базардан тамак- аш сатып келгенге чуркашат . Ал эми илгери баары башкача болчу. Конок насиби "сыйлуу тамакты мейманга сактап , уяттуу адамдар келип калса алдына коюу" дегенди билдирет . Кыргыздар конок келгенде дасторкон үстү жупуну болушунан абдан уялышкан . Илгери ак элечекчен апаларыбыз "конок келип калса алдына коёбуз " деген тамакашын үкөккө катып, аны кулпулап , балдарына да беришчү эмес. "Уяттуу адам капилеттен келип калса, алдына эмне коё- буз?" деген ой ар бир үй ээсинин жадында жүргөн . Карын май ошондой учурда бузулган." Бысмылда, Кудай берекесин берсин",- деп карынды байбичелер бузаар замат биринчи өзүлөрү оозтийип, анданкийин үйдүн карысына томуруп сугундуруп, анан дасторконго коюшкан. Катылыпжаткан набат, мейиз, таттуу-паттуулар, карынга куюлган сары май үйгө кандайконок келбесин, дасторкон үстүн толтурган. "Апабыз үкөктү качаначат?" деп шыкаалаган балдарал күнү меймандын аркасыменен опур-топур эле болуп калышат Ошондуктан, конок насиби деп азыркыжаштар деле тамак-аш сактай жүрүшсө, конок алдында да жүздөрү жарык, өздөрү дабазарга чуркап убара тартуудан алыс болушмак.
ДАСТОРКОН ЖАЮУ.
Кыргыз элинин жайыл дасторконуаркылуу башка улуттардан айырмаланыптурганы – меймандостуктунжеткен чеги. "Жайыл дасторкон" деген сөз "дасторкон- достукдаам" дегендитүшүндүрөт. Дасторконду коноктун алдына жаюунунмаданиятында да адептүүлүк болгон. Дасторкон салган адам сыңар тизелей калыпаны
оң жагынан жаят.Эгерде аны бүктөөгө туура келсе, бүктөлгөн жагы төрдү карап, ачык жагы босогонукарайт. "Бүктөлгөн жагы улаганы карап калса, үйгө кире турган кирешетосулуп калат" деп ырымдашып, дасторкондун башкача салынышына жол беришкенэмес. Анан майда балдарга дасторконду тегеренип ойноого тыюу салына турган.Апаларыбыздын "нан улук", "нанды оң кой, оңолооруңа жакшы"деген сөздөрү дасторкон жаюуда да колдонулуп, нан дасторконго башка даамданмурун оң бетинен коюлган. Дасторконго караган адам "бысмылданы" айтып,нанды сындыраарда оң кол менен бетинен кармап, тегиздей үзөт. Ошентип, даамтатуу алгач нанды ооз тийүүдөн башталат. Куюлган чай солдон оңду карай улуулатасунулат. Чайды чамасы менен шоркуратып куюу адепсиздикке жатат. Чай куйган адамчыныны илбериңки кыймыл менен коноктун колун карай сунат. Кетик чыныларга чайкуюлбайт. ЭТ ТУУРОО. Эт тууроо салты азыркыга чейин өз нугунда сакталыпкелатканында шек жок. Казанга эт салынса, тууралчу эт устукан-жиликтерден бөлүнүпөзүнчө салынат. Кээ бир мезгилде устукан-жилик эттүү болсо, ал жиликти алган адам этинен белгилүүбир өлчөмдө кесип, туураш үчүн табакасалат. Эттууроо – башка улуттарда айталанбаган, атадан-балага келаткан өнөр. Муну көбүнчө жигиттер аткарат. Эт туураган адамдынбычагы мокок болсо, эт майда тууралбай, эт туураган адамды бушайманга салат.Эгерде дасторкондо отурган жаш адам эт туураганды билбесе, "атасы үйрөткөнэмес да" деген сөздөр анын атасынын атына шек келтирч ү. Тууралчу этжик-жиги менен сол колго кармалып, ыңгайына карай тууралат. Майда туурооалбетте, кары-картаң- дарды сыйлап, аларга эт жегизүү үчүн. Азыркы биздинбешбармагыбыз илгери "нарын" деп аталчу. Нарын – этти куш тилиндеймайда туурап, шорпо кошуп, аралаштырып, жегиликтүү кылуу. Кийинки учурдаушундай табак көркүн ыгарып, мейман күткөнкалкыбыз нарынды "бешбармак" деген сөз менен лмаштырып жиберишкен. Нарын тамагынынбешбармак деген ат менен алмашышы орустардын кыргыз жергесине келишинен уламбашталган. Анткени, кыргыздын нарын тамагын жеген орустар: "Муну беш манжаменен айрысыз, кашыксыз жейт турбайбы, бешбармак десе жарашат экен",-дешкен. Ошентип, бара-бара нарын аты өчүп, бешбармак деген ат колхоздоштуруужылдарында пайда болуп, майда тууралган этке кесме кошулуп, элге акырындантарай баштаган. Учурда беш бармак кыргыздын эң сыйлуу тамагы болуп эсептелет.
Конок насиби,дасторкон жаюу,эт тууроо салттарыбыз шариятта кандай каралгандыгы туурасындаборбордук мечиттин башкы имамынын орун басары АЖЫМАМАТ АМИРАЕВ ажы төмөндөгүчөжооп берет.
– Шариятта конок – өтө кадырлуу адам. Конок насибидеп алдын-ала тамак- аш катып сактоо жөнүндө шариятта айтылбаса да, келгенмейманды үч күн түркүн тамак-аш жана жатагы менен камсыз кылуу – кожоюндунмилдети. Кожоюндун напсиси кайсы тамаккатартса, дасторконго ошону коюп, оногун сыйлоошарт. Качан үч күн өтүп, бирок, конок дагы бир канча күн жата турган болсо, алконок даражасынан чыгат. Ага карата мурункудай мамиле жасалбай салкыныраак боло баштаса, коноктаарынбаш керек. Анткени, шариятта "конокту үч күн сыйлоо гана шарт"деп айтылган. Ал эми дасторкон жаюуда атайын эрежелер деле жок. Дасторкон оң салынып,таза болсо болгону. Эт тууроо боюнча айта турган болсом, бул биздин илгертеденкелаткан салтыбыз.
Элибизде "конок айттырбай келет" деген сөзбар эмеспи. Ошонун сы-ңары, илгертеден конок кайсы убакта келбесин,кыргыздардын дасторкону жайылып, үстүндө тамак- ашы толуп турат. Шашылышбаратып кайрылган кудайы конокко үй ээси жок дегенде ат үстүнөн болсо да суусунжуткурбай койгон эмес. Илгертеден келаткан булл салтыбыз азыркы күнгө чейин өзнугун жоготпостон уланып келүүдө.
КОНОК НАСИБИ.
Бул жөрөлгө учурда айрым гана карылар арасында сакталбаса , азыркы жаштар арасында аз кездешет . Өзгөчө шаардыктар үйүнө капыстан конок келип калса, дасторконун арыдан -бери сала коюшуп , көчөгө чыгып, кичинекей базардан тамак- аш сатып келгенге чуркашат . Ал эми илгери баары башкача болчу. Конок насиби "сыйлуу тамакты мейманга сактап , уяттуу адамдар келип калса алдына коюу" дегенди билдирет . Кыргыздар конок келгенде дасторкон үстү жупуну болушунан абдан уялышкан . Илгери ак элечекчен апаларыбыз "конок келип калса алдына коёбуз " деген тамакашын үкөккө катып, аны кулпулап , балдарына да беришчү эмес. "Уяттуу адам капилеттен келип калса, алдына эмне коё- буз?" деген ой ар бир үй ээсинин жадында жүргөн . Карын май ошондой учурда бузулган." Бысмылда, Кудай берекесин берсин",- деп карынды байбичелер бузаар замат биринчи өзүлөрү оозтийип, анданкийин үйдүн карысына томуруп сугундуруп, анан дасторконго коюшкан. Катылыпжаткан набат, мейиз, таттуу-паттуулар, карынга куюлган сары май үйгө кандайконок келбесин, дасторкон үстүн толтурган. "Апабыз үкөктү качаначат?" деп шыкаалаган балдарал күнү меймандын аркасыменен опур-топур эле болуп калышат Ошондуктан, конок насиби деп азыркыжаштар деле тамак-аш сактай жүрүшсө, конок алдында да жүздөрү жарык, өздөрү дабазарга чуркап убара тартуудан алыс болушмак.
ДАСТОРКОН ЖАЮУ.
Кыргыз элинин жайыл дасторконуаркылуу башка улуттардан айырмаланыптурганы – меймандостуктунжеткен чеги. "Жайыл дасторкон" деген сөз "дасторкон- достукдаам" дегендитүшүндүрөт. Дасторконду коноктун алдына жаюунунмаданиятында да адептүүлүк болгон. Дасторкон салган адам сыңар тизелей калыпаны
оң жагынан жаят.Эгерде аны бүктөөгө туура келсе, бүктөлгөн жагы төрдү карап, ачык жагы босогонукарайт. "Бүктөлгөн жагы улаганы карап калса, үйгө кире турган кирешетосулуп калат" деп ырымдашып, дасторкондун башкача салынышына жол беришкенэмес. Анан майда балдарга дасторконду тегеренип ойноого тыюу салына турган.Апаларыбыздын "нан улук", "нанды оң кой, оңолооруңа жакшы"деген сөздөрү дасторкон жаюуда да колдонулуп, нан дасторконго башка даамданмурун оң бетинен коюлган. Дасторконго караган адам "бысмылданы" айтып,нанды сындыраарда оң кол менен бетинен кармап, тегиздей үзөт. Ошентип, даамтатуу алгач нанды ооз тийүүдөн башталат. Куюлган чай солдон оңду карай улуулатасунулат. Чайды чамасы менен шоркуратып куюу адепсиздикке жатат. Чай куйган адамчыныны илбериңки кыймыл менен коноктун колун карай сунат. Кетик чыныларга чайкуюлбайт. ЭТ ТУУРОО. Эт тууроо салты азыркыга чейин өз нугунда сакталыпкелатканында шек жок. Казанга эт салынса, тууралчу эт устукан-жиликтерден бөлүнүпөзүнчө салынат. Кээ бир мезгилде устукан-жилик эттүү болсо, ал жиликти алган адам этинен белгилүүбир өлчөмдө кесип, туураш үчүн табакасалат. Эттууроо – башка улуттарда айталанбаган, атадан-балага келаткан өнөр. Муну көбүнчө жигиттер аткарат. Эт туураган адамдынбычагы мокок болсо, эт майда тууралбай, эт туураган адамды бушайманга салат.Эгерде дасторкондо отурган жаш адам эт туураганды билбесе, "атасы үйрөткөнэмес да" деген сөздөр анын атасынын атына шек келтирч ү. Тууралчу этжик-жиги менен сол колго кармалып, ыңгайына карай тууралат. Майда туурооалбетте, кары-картаң- дарды сыйлап, аларга эт жегизүү үчүн. Азыркы биздинбешбармагыбыз илгери "нарын" деп аталчу. Нарын – этти куш тилиндеймайда туурап, шорпо кошуп, аралаштырып, жегиликтүү кылуу. Кийинки учурдаушундай табак көркүн ыгарып, мейман күткөнкалкыбыз нарынды "бешбармак" деген сөз менен лмаштырып жиберишкен. Нарын тамагынынбешбармак деген ат менен алмашышы орустардын кыргыз жергесине келишинен уламбашталган. Анткени, кыргыздын нарын тамагын жеген орустар: "Муну беш манжаменен айрысыз, кашыксыз жейт турбайбы, бешбармак десе жарашат экен",-дешкен. Ошентип, бара-бара нарын аты өчүп, бешбармак деген ат колхоздоштуруужылдарында пайда болуп, майда тууралган этке кесме кошулуп, элге акырындантарай баштаган. Учурда беш бармак кыргыздын эң сыйлуу тамагы болуп эсептелет.
Конок насиби,дасторкон жаюу,эт тууроо салттарыбыз шариятта кандай каралгандыгы туурасындаборбордук мечиттин башкы имамынын орун басары АЖЫМАМАТ АМИРАЕВ ажы төмөндөгүчөжооп берет.
– Шариятта конок – өтө кадырлуу адам. Конок насибидеп алдын-ала тамак- аш катып сактоо жөнүндө шариятта айтылбаса да, келгенмейманды үч күн түркүн тамак-аш жана жатагы менен камсыз кылуу – кожоюндунмилдети. Кожоюндун напсиси кайсы тамаккатартса, дасторконго ошону коюп, оногун сыйлоошарт. Качан үч күн өтүп, бирок, конок дагы бир канча күн жата турган болсо, алконок даражасынан чыгат. Ага карата мурункудай мамиле жасалбай салкыныраак боло баштаса, коноктаарынбаш керек. Анткени, шариятта "конокту үч күн сыйлоо гана шарт"деп айтылган. Ал эми дасторкон жаюуда атайын эрежелер деле жок. Дасторкон оң салынып,таза болсо болгону. Эт тууроо боюнча айта турган болсом, бул биздин илгертеденкелаткан салтыбыз.
Рахмат доске
Жакшы тема экен,
Буйруса жакында кошумчалап кетем мен да.
Ишенгениң ит болсо,иттин күнүн көрөсүң
#23 30 June 2011 - 20:06
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3304
- 07 January 11
- : 16 Feb 2022 13:28
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Бактылуулук жана ыймандуулуктун жолунда...
Кыргыздын ал каада-салттары
1. Жаш балдарга байланыштуу каада-салттар:
- киндик эне болуу;
- ымыркайды оозантуу;
- сүйүнчүлөө;
- наристеге ат коюу;
- жентек той берүү;
- көрүндүк берүү;
- кыркын чыгаруу;
- карын чачын алдыруу;
- тырмагын алдыруу;
- бешикке салуу;
- кас-кас тургузуу;
- тушоосун кесүү;
- сүннөт тою (эркек бала үчүн);
- мүчөл чыгаруу;
- кулагын көзөө (кыз бала үчүн);
- чачын өрүү;
- бала асыроо;
- баланы качыруу;
- эмчектеш кылуу;
- баланы эмчектен чыгаруу;
- баланы жентектөө;
- бармак тиштетүү;
- оозуна түкүртүү;
- көкүл коюу;
- мал энчилөө;
- энчи бөлүү;
- бата тилөө;
- бата берүү.
1. Жаш балдарга байланыштуу каада-салттар:
- киндик эне болуу;
- ымыркайды оозантуу;
- сүйүнчүлөө;
- наристеге ат коюу;
- жентек той берүү;
- көрүндүк берүү;
- кыркын чыгаруу;
- карын чачын алдыруу;
- тырмагын алдыруу;
- бешикке салуу;
- кас-кас тургузуу;
- тушоосун кесүү;
- сүннөт тою (эркек бала үчүн);
- мүчөл чыгаруу;
- кулагын көзөө (кыз бала үчүн);
- чачын өрүү;
- бала асыроо;
- баланы качыруу;
- эмчектеш кылуу;
- баланы эмчектен чыгаруу;
- баланы жентектөө;
- бармак тиштетүү;
- оозуна түкүртүү;
- көкүл коюу;
- мал энчилөө;
- энчи бөлүү;
- бата тилөө;
- бата берүү.
Не ждите ЧУДЕС - чудите САМИ!!!
Дети так любят подражать — будьте для них хорошим примером!
Дети так любят подражать — будьте для них хорошим примером!
#24 30 June 2011 - 20:07
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3304
- 07 January 11
- : 16 Feb 2022 13:28
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Бактылуулук жана ыймандуулуктун жолунда...
2) Бойго жеткен кыз жана эркек балдарга карата өткөрүлүүчү каада-салттар:
- сөйкө салуу;
- жуучу болуу;
- куда түшүү;
- жар көрүү;
- келин алуу;
- кыз узатуу;
- куда тосуу;
- үйлөнүү үлпөтү;
- келин көрүү;
- күйөө баланы жүгүнтүү;
- нике кыюу;
- өкүл ата шайлоо;
- төркүлөө;
- ачуу басар;
- отко киргизүү;
- аркан тосуу;
- ак чачуу (дан чачуу);
- чачыла чачуу;
- сөз айттыруу;
- куданын алдына түшүү;
- калың төлөө;
- кийит көрүү;
- кыз ала качуу;
- куугунга баруу;
- сеп берүү;
- күйөө баштык берүү;
- сүт акы берүү;
- тасмал акы берүү;
- кийит көрүү;
- кийит кийгизүү;
- бүчү боо берүү;
- кошумча суроо (ыража);
-эненин этегине таш бастыруу.
- сөйкө салуу;
- жуучу болуу;
- куда түшүү;
- жар көрүү;
- келин алуу;
- кыз узатуу;
- куда тосуу;
- үйлөнүү үлпөтү;
- келин көрүү;
- күйөө баланы жүгүнтүү;
- нике кыюу;
- өкүл ата шайлоо;
- төркүлөө;
- ачуу басар;
- отко киргизүү;
- аркан тосуу;
- ак чачуу (дан чачуу);
- чачыла чачуу;
- сөз айттыруу;
- куданын алдына түшүү;
- калың төлөө;
- кийит көрүү;
- кыз ала качуу;
- куугунга баруу;
- сеп берүү;
- күйөө баштык берүү;
- сүт акы берүү;
- тасмал акы берүү;
- кийит көрүү;
- кийит кийгизүү;
- бүчү боо берүү;
- кошумча суроо (ыража);
-эненин этегине таш бастыруу.
Не ждите ЧУДЕС - чудите САМИ!!!
Дети так любят подражать — будьте для них хорошим примером!
Дети так любят подражать — будьте для них хорошим примером!
#25 30 June 2011 - 20:08
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3304
- 07 January 11
- : 16 Feb 2022 13:28
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Бактылуулук жана ыймандуулуктун жолунда...
3) Меймандостукка байланыштуу:
- конок айттыруу;
- конок күтүү (тосуу);
- конок алуу;
- ат алуу;
- атказуу;
- колго суу куюу;
- сый тартуу берүү;
- конок каадасы кылуу;
- малга бата кылуу;
- мал союу;
- мууздоо ооз тийүү;
- устукандоо;
- эт тартуу;
- устукан берүү;
- уча тартуу;
- ат токуу.
- конок айттыруу;
- конок күтүү (тосуу);
- конок алуу;
- ат алуу;
- атказуу;
- колго суу куюу;
- сый тартуу берүү;
- конок каадасы кылуу;
- малга бата кылуу;
- мал союу;
- мууздоо ооз тийүү;
- устукандоо;
- эт тартуу;
- устукан берүү;
- уча тартуу;
- ат токуу.
Не ждите ЧУДЕС - чудите САМИ!!!
Дети так любят подражать — будьте для них хорошим примером!
Дети так любят подражать — будьте для них хорошим примером!
#26 30 June 2011 - 20:09
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3304
- 07 January 11
- : 16 Feb 2022 13:28
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Бактылуулук жана ыймандуулуктун жолунда...
4) Той каадалары:
- тойго кеңешке чакыруу;
- мүчө берүү;
- мүчө коюу;
- тойдон кешик берүү;
- устукан берүү;
- түп коюу;
- үй көтөрүү;
- там түптөө;
- устун тартуу;
- жээн табак кармоо;
- табак тартуу;
- улуулата устукан берүү;
- маараке той өткөрүү;
- куттук айтуу;
- таякени күтүү (тосуу);
- досту күтүү.
- тойго кеңешке чакыруу;
- мүчө берүү;
- мүчө коюу;
- тойдон кешик берүү;
- устукан берүү;
- түп коюу;
- үй көтөрүү;
- там түптөө;
- устун тартуу;
- жээн табак кармоо;
- табак тартуу;
- улуулата устукан берүү;
- маараке той өткөрүү;
- куттук айтуу;
- таякени күтүү (тосуу);
- досту күтүү.
Не ждите ЧУДЕС - чудите САМИ!!!
Дети так любят подражать — будьте для них хорошим примером!
Дети так любят подражать — будьте для них хорошим примером!
#27 30 June 2011 - 20:10
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3304
- 07 January 11
- : 16 Feb 2022 13:28
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Бактылуулук жана ыймандуулуктун жолунда...
5) Ырым-жырым каадалары:
- ысырыктоо;
- киринелөө;
- ай көрүү;
- дарындоо;
- тил буу;
- жайчынын көзүн куйкалоо;
- дем салуу;
- “ап-аптоо”;
- түлөө өткөрүү;
- “сук-суктоо”;
- суу айлантып чачуу;
- түш жоруу (түш жорутуу)
- жүрөгүн көтөрүү;
- канат чабуу;
- өпкө чабуу, жүрөк чабуу;
- тумар тагуу;
- бертик суроо;
- адалдоо;
- кыт куйдуруу;
- төлгө тарттыруу;
- күн күркүрөгөндөгү айтым;
- өткүн өткөндөгү айтым.
- ысырыктоо;
- киринелөө;
- ай көрүү;
- дарындоо;
- тил буу;
- жайчынын көзүн куйкалоо;
- дем салуу;
- “ап-аптоо”;
- түлөө өткөрүү;
- “сук-суктоо”;
- суу айлантып чачуу;
- түш жоруу (түш жорутуу)
- жүрөгүн көтөрүү;
- канат чабуу;
- өпкө чабуу, жүрөк чабуу;
- тумар тагуу;
- бертик суроо;
- адалдоо;
- кыт куйдуруу;
- төлгө тарттыруу;
- күн күркүрөгөндөгү айтым;
- өткүн өткөндөгү айтым.
Не ждите ЧУДЕС - чудите САМИ!!!
Дети так любят подражать — будьте для них хорошим примером!
Дети так любят подражать — будьте для них хорошим примером!
#28 30 June 2011 - 20:11
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3304
- 07 January 11
- : 16 Feb 2022 13:28
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Бактылуулук жана ыймандуулуктун жолунда...
6) Көчкө байланыштуу жасалган каада-салттар:
- журт чалуу;
- көчүү;
- журт жалгоо;
- өрүлүктөө;
- түндүк көтөрүү;
- журт которуу;
- желе байлоо;
- “көкала” ооз тийүү;
- ширге жыяр ооз тийүү;
- үлүш берүү;
- ажырашар аяк берүү;
- эшик-төрүн көрүү.
- журт чалуу;
- көчүү;
- журт жалгоо;
- өрүлүктөө;
- түндүк көтөрүү;
- журт которуу;
- желе байлоо;
- “көкала” ооз тийүү;
- ширге жыяр ооз тийүү;
- үлүш берүү;
- ажырашар аяк берүү;
- эшик-төрүн көрүү.
Не ждите ЧУДЕС - чудите САМИ!!!
Дети так любят подражать — будьте для них хорошим примером!
Дети так любят подражать — будьте для них хорошим примером!
#29 30 June 2011 - 20:12
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3304
- 07 January 11
- : 16 Feb 2022 13:28
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Бактылуулук жана ыймандуулуктун жолунда...
7) Өз ара түрдүү мамиле адебине байланыштуу каада-салттар:
- салам айтуу;
- саламга келүү;
- ашарга чакыруу;
- шеринелеш болуу;
- ыражалаш болуу;
- жээнтабак кармоо;
- алдыга түшүү;
- күбөгө өтүү;
- базарлык берүү;
- чучу кулакка тартуу;
- кечип салуу;
- арачалоо;
- ачуусун суроо;
- ортомчулук кылуу;
- чагым салуу;
- айыпка жыгуу;
- салык салуу;
- жараштыруу, элдештирүү;
- топко береке айтуу;
- ант берүү;
- касам ичүү;
- кепилдикке өтүү;
- жолдугун жасоо;
- алыс жолго узатуу;
- кун төлөө;
- үстөк берүү;
- достоштуруу;
- “баш таңмай”;
- шыралга берүү;
- талак айтуу;
- соопчулук кылуу;
- топко береке айтуу;
- ыроолоо.
- салам айтуу;
- саламга келүү;
- ашарга чакыруу;
- шеринелеш болуу;
- ыражалаш болуу;
- жээнтабак кармоо;
- алдыга түшүү;
- күбөгө өтүү;
- базарлык берүү;
- чучу кулакка тартуу;
- кечип салуу;
- арачалоо;
- ачуусун суроо;
- ортомчулук кылуу;
- чагым салуу;
- айыпка жыгуу;
- салык салуу;
- жараштыруу, элдештирүү;
- топко береке айтуу;
- ант берүү;
- касам ичүү;
- кепилдикке өтүү;
- жолдугун жасоо;
- алыс жолго узатуу;
- кун төлөө;
- үстөк берүү;
- достоштуруу;
- “баш таңмай”;
- шыралга берүү;
- талак айтуу;
- соопчулук кылуу;
- топко береке айтуу;
- ыроолоо.
Не ждите ЧУДЕС - чудите САМИ!!!
Дети так любят подражать — будьте для них хорошим примером!
Дети так любят подражать — будьте для них хорошим примером!
#30 30 June 2011 - 20:13
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3304
- 07 January 11
- : 16 Feb 2022 13:28
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Бактылуулук жана ыймандуулуктун жолунда...
8 ) Мал-жанга, байланыштуу ырым, каадалар:
- музоону кылоолоо;
- малга эн салуу;
- телүү;
- мал биттөө;
- жылкы кылдоо;
- көкүл куттуктоо;
- шырылдаң айтуу;
- музоону кылоолоо;
- малга эн салуу;
- телүү;
- мал биттөө;
- жылкы кылдоо;
- көкүл куттуктоо;
- шырылдаң айтуу;
Не ждите ЧУДЕС - чудите САМИ!!!
Дети так любят подражать — будьте для них хорошим примером!
Дети так любят подражать — будьте для них хорошим примером!
#31 30 June 2011 - 20:14
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3304
- 07 January 11
- : 16 Feb 2022 13:28
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Бактылуулук жана ыймандуулуктун жолунда...
9) Эмгекке байланыштуу:
- “Ашарга” чакыруу;
- “Чечкор” майрамын өткөрүү;
- “Шырылдаң” айтуу;
- “Оп майда” айтуу;
- “Бекбекей” айтуу;
- “Кырманга береке” айтуу;
- “Чечке береке” айтуу;
- “Үлүш” майрамын өткөрүү;
- “Учук салуу” ж.б
- “Ашарга” чакыруу;
- “Чечкор” майрамын өткөрүү;
- “Шырылдаң” айтуу;
- “Оп майда” айтуу;
- “Бекбекей” айтуу;
- “Кырманга береке” айтуу;
- “Чечке береке” айтуу;
- “Үлүш” майрамын өткөрүү;
- “Учук салуу” ж.б
Не ждите ЧУДЕС - чудите САМИ!!!
Дети так любят подражать — будьте для них хорошим примером!
Дети так любят подражать — будьте для них хорошим примером!
#32 13 September 2011 - 12:33
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 646
- 05 June 07
- : 07 Sep 2020 20:07
Биз агама Өзгөндөн келин алдык. Биздикилер (Жалал-Абад) анча-мынча салтты билбей эле барып алышыптыр. Келинди бизде жөн эле алып чыгып кете берет да, ал жакта келинди катып коюшат экен. Ал үчүн жеңелерге акча төлөп, ыраазы кылышы шарт экен. Ошентип келинди алып чыгып беришкен. Ал эми жакында эле Нарындын жигити Жалал-Абаддын кызын алды. Алар таң калышат, күйөө бала кыздын үйүнө киргенде бут кийими менен эле кирип кете берет экен деп. 
Чечип кирсе деле болот, болгону, кымбатка түшүп калышы мүмкүн. Дегеним, жеңелер катып коюп, аларга акча бериш керек болуп калат. Ошондуктан биле жүргүлө Жалливудга күйөө бала болчулар 
.
Чечип кирсе деле болот, болгону, кымбатка түшүп калышы мүмкүн. Дегеним, жеңелер катып коюп, аларга акча бериш керек болуп калат. Ошондуктан биле жүргүлө Жалливудга күйөө бала болчулар .
Сабырдын түбү - сары алтын.
#33 13 September 2011 - 16:58
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2593
- 17 September 10
- : 23 Jan 2022 19:00
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Бишкек-Ankara
Эжем Кол тарапка турмушка чккан, уйдо биринчи той болгондуктан салттарды эч кимиси деле жакшы билбейт экен. Алдына тушуп келе турган кунду эртерек белгилеп алалы деп кудалар айткандан папам телефон чалып айтып койоюн деп кудага не деп айтышты билбей "Төркүлөтүп келгиле" десе куда 4 киши келгиле деп угуп алып, мен барбайм сен барбайсын болуп уйунон ызылдашышыптыр.
Негизи кыргыздын коп эле жакшы салттары бар. Ар бир тойдуку озунчо кызыктуу. Жалпысынан баардык региондукку окшошуп кетет кээ бир майда чуйдолору эле болбосо.
Буйруса,
сиздин көчөңүздө да той болот...
#34 23 September 2011 - 15:12
Үйлөнгөндөгү бир салт бар го, ошнун аты кандай? Биринчи түндөн кийин шейшепти илип коюшат. Жакшы жуубай. Анан женелер ар кимден суйүнчү сурайт не деп эле, уулдуу болдук деппи ,ошондой. Анан айрым жерлерде ошол шейшепти алып жаны уйлонгон бала айылды кыдырып жугуруп чыгат дешет, ошол чынбы?
#35 23 September 2011 - 16:18
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 106
- 16 May 11
- : 13 Jan 2014 11:44
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Жалалабат, убактылуу РФ
Үйлөнгөндөгү бир салт бар го, ошнун аты кандай? Биринчи түндөн кийин шейшепти илип коюшат. Жакшы жуубай. Анан женелер ар кимден суйүнчү сурайт не деп эле, уулдуу болдук деппи ,ошондой. Анан айрым жерлерде ошол шейшепти алып жаны уйлонгон бала айылды кыдырып жугуруп чыгат дешет, ошол чынбы?
Жок мындай салт, уят эмеспи шейшепти которуп айыл кыдырган женелерин менен досторун коргону жетиштуу болсо керек.
#36 05 October 2011 - 17:53
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3624
- 19 October 10
- : 24 Apr 2018 02:37
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Австрия
Тушоо кесуу
Ак сутун берген энебиз,
Өсүп келет денебиз.
Бут калчылдап баса албай,
Каз-каз деген эмнебиз?
Басууга бала талпынып,
Күндөн күнгө артылып.
Бутун шилтеп басууга,
Энесине асылып.
Кагылайын каз тургун,
Дени соо бат туруң.
Шилтеди бутун эки-үч,
Басканда кирет бутка күч.
Балага боору эзилет,
Тушоо тою берилет.
Ала жип бутка байланды,
Ат, кунан дагы айдалды.
Биринчи маара жакындап,
Экинчиси такымдап.
Тең келатат баарысы,
Бут куйрукка шакылдап.
Биринчини карасаң,
Таманы куйрукка тиет жаркылдап.
Тушоо кесер шамшаарды,
Камдап турган атасы.
Тушоосун кести баланын,
Арты жетип бүтө элек,
Арыштап келет жөтөлөт.
Аталары жүгүрүп,
Балдарын сүрөп көтөрөт,
Байгелерин алышты,
Жай-жайына тарашты.
Тушоо кесер той болду,
Оз алдынча зор болду,
Маалында басып кете албай,
Кээ бир бала кор болду.
Дени таза соо бала,
Маалына жетпей жүгүрөт,
Энеси менен атасы,
Кубанышат сүйүнөт.
Кестирүүгө тушоосун,
Жетине албай күтүнөт.
Шар жүгүрүп бал асы,
Шаттанат анын атасы.
Маңдайында баласы,
Маана кылат апасы.
Ак сутун берген энебиз,
Өсүп келет денебиз.
Бут калчылдап баса албай,
Каз-каз деген эмнебиз?
Басууга бала талпынып,
Күндөн күнгө артылып.
Бутун шилтеп басууга,
Энесине асылып.
Кагылайын каз тургун,
Дени соо бат туруң.
Шилтеди бутун эки-үч,
Басканда кирет бутка күч.
Балага боору эзилет,
Тушоо тою берилет.
Ала жип бутка байланды,
Ат, кунан дагы айдалды.
Биринчи маара жакындап,
Экинчиси такымдап.
Тең келатат баарысы,
Бут куйрукка шакылдап.
Биринчини карасаң,
Таманы куйрукка тиет жаркылдап.
Тушоо кесер шамшаарды,
Камдап турган атасы.
Тушоосун кести баланын,
Арты жетип бүтө элек,
Арыштап келет жөтөлөт.
Аталары жүгүрүп,
Балдарын сүрөп көтөрөт,
Байгелерин алышты,
Жай-жайына тарашты.
Тушоо кесер той болду,
Оз алдынча зор болду,
Маалында басып кете албай,
Кээ бир бала кор болду.
Дени таза соо бала,
Маалына жетпей жүгүрөт,
Энеси менен атасы,
Кубанышат сүйүнөт.
Кестирүүгө тушоосун,
Жетине албай күтүнөт.
Шар жүгүрүп бал асы,
Шаттанат анын атасы.
Маңдайында баласы,
Маана кылат апасы.
★•:*´¨`*:
•. *.:｡✿*ﾟ‘ﾟ･✿.
｡.:* *.:｡✿*ﾟ¨ﾟ✎･ ✿.｡.:*`•.¸♥•♥•♥¸.
•´
#37 06 October 2011 - 03:36
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 122
- 20 December 10
- : 29 Oct 2021 02:12
- Телефон:+996773700121
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
Үйлөнгөндөгү бир салт бар го, ошнун аты кандай? Биринчи түндөн кийин шейшепти илип коюшат. Жакшы жуубай. Анан женелер ар кимден суйүнчү сурайт не деп эле, уулдуу болдук деппи ,ошондой. Анан айрым жерлерде ошол шейшепти алып жаны уйлонгон бала айылды кыдырып жугуруп чыгат дешет, ошол чынбы?
Бул илгертен бери келе жаткан салт, ошондуктан кыз барган жерине намысы менен барышын керек деп апаларыбыз кыздарын жаман коздон сакташкан. Булганган шейшепти женелери алып алып ата-энесине алып барып ата -энесине ыраазычылыгын билдиришкен, эгер шейшеп булганбай кылса кыздын озу да анын ата энеси да уяткарылып, кызды женелери омур бою созго солтук кылышкан, кээбир учурда кайра алып берип да салган учурлар болгон. Бул салт унутулуп бара жатканы учун, кыздарыбыздын арасында намысы менен барбай калгандар коп кездешип калганы ошондон ,бул салтты кайра жандандыруу крек деп ойлойм.
Bek A.
#38 06 October 2011 - 08:57
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 4603
- 30 December 07
- : 03 Jun 2024 14:58
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:..:Жалган дүйнө:..
Кыргыз негизи өзү салт дегенде жантыгынан жата калчу эл окшойт. Ошонун далили катары бул бир гана "Мен кыргызмын бөлүмүндө"
салт деген теманы ар кимиси келип эле ача беришиптир.
Мына сага далили.
Биринчиси - Автору: Амантур
Экинчиси - Автору: cliff
Үчүнчүсү - Автору: Дядя Скрутч
Төртүнчусү - Автору: Мармеладка
Бириктирип коёлубу, Барс аба?
Биринчиси - Автору: Амантур
Экинчиси - Автору: cliff
Үчүнчүсү - Автору: Дядя Скрутч
Төртүнчусү - Автору: Мармеладка
Бириктирип коёлубу, Барс аба?
... жүрөктөр Аллаhты эстөө менен жибип, Андан түшкөн Акыйкатка муюган мезгил келбеди бекен?!. [57:16]
#39 06 October 2011 - 09:07
- Супер-активист
-
- Супермодератор
- 13231
- 05 September 11
- : 28 Feb 2022 12:16
- Жынысы:Белгисиз
- Калаасы:SUPER.KG
Кыргыз негизи өзү салт дегенде жантыгынан жата калчу эле окшойт. Ошонун далили катары бул бир гана "Мен кыргызмын бөлүмүндө"
салт деген теманы ар кимиси келип эле ача беришиптир.
Мына сага далили.
Биринчиси - Автору: Амантур
Экинчиси - Автору: cliff
Үчүнчүсү - Автору: Дядя Скрутч
Төртүнчусү - Автору: Мармеладка
Бириктирип коёлубу, Барс аба?
Биринчиси - Автору: Амантур
Экинчиси - Автору: cliff
Үчүнчүсү - Автору: Дядя Скрутч
Төртүнчусү - Автору: Мармеладка
Бириктирип коёлубу, Барс аба?
Төрт тема бириктирилди.
#40 07 October 2011 - 04:52
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 84
- 04 February 11
- : 02 Jun 2020 08:39
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
Үйлөнүү үлпөтү. Кайсы элде болбосун ата-эне балдарынын келечеги, жакшы жашоосу жөнүндө ойлонот, кам көрөт. Кыргыздар балдарын үйлөндүрүүнү ата-эненин милдети катары эсептейт. Алар өздөрүнө тең адамдар менен куда болууга аракеттенген.
Ылайыктуу кызды тандап алган соң сөйкө салышкан. Кудалашкан тараптар бири-бирин урматтап сыйлашат, болочок жубайлар үчүн кам көрүшөт. Мезгил өтүп той болчу күн белгиленет.
Кыздын төркүнү кызды узатууга даярданышат.
Кыз төркүнүнөн узар күнү берилүүчү үлпөт той «Кыз тою» деп аталат. Кыздын жакшы көргөн жеңелери анын чачын экиге бөлүп өрүп, азем жасалгаларын тагышат, кооз шөкүлөнү кийгизет.
Бул кечеде эки тараптын жаштары көңүл ачышат, түрдүү үлпөт ырлары ырдалат. Ар кандай оюндар (ак чөлмөк, кур таштамай) ойнолот. Жаштар «Жар-жар» айтышат. Кызды жеңелери, жакын курбулары коштоп жүрүшөт. Колуктунун жүзүн үлпүнчөк менен жаап коюшат. Салт боюнча колуктунун бетин ачып көрсөткөндө, анын жеңелерине күйөө тараптагылар көрүндүк берүүгө тийиш.
Кыздын эне-атасы, жакындары ак батасын берип узатышат. Кайын журтун сыйлап, урматтап жүрүүгө үндөшөт. Кыздын энеси, чоң энеси, жеңелери кыз менен коштошуп, кошок айтышат.
Мисалы: Жар башынан от көрсөң,
Жалындатпай өчүргүн.
Жаман-жакшы сөз уксаң,
Күлкү менен кечиргин.
Кыз өз үйүнөн узагандан кийин той күйөө тарапта улантылат. Жаңы келген келинди чачыла (боорсок, конфет, тыйын) чачып тосуп алышат. Ал эки жаштын өмүрүнө молчулук тилөөнү билдирген. Кыздын башындагы шөкүлөнү алып, кайненеси ак жоолук салат, келинди ак көшөгөгө киргизишет. Жоолуктун түсү- ак никенин символу.
Ошондуктан келинге «Ак жоолугуң башыңдан түшпөсүн», «Көшөгөңөр көгөрсүн! » деп бата берүү салтка айланган. Той өткөнчө келин көшөгөдө отурат, жанында кайын сиңдилери отурушат. Келин көргөнү келген аялдар анын башына жоолук салышат, же көрүндүгүнө акча беришет.
Келин күйөөсүнөн улууларды жүгүнүп тосуп алат; жүгүнүү, биринчиден, учурашууну, саламдашууну билдирсе, экинчиден, улууларды урматтоонун, сыйлоонун белгиси болуп саналат.
Мусулман дини боюнча жаңы үйлөнгөндөргө нике кыйылат. Молдо чыныга таза сууну куйдуруп алып, ага дуба түшүрөт. Күбөлөр аркылуу молдо жубайлардын бири-бирине баш кошууга макулдугун сурайт. Никелешүү макулдук берилгенден кийин гана молдо аларга нике кыят.
Жаңы үйлөнгөндөргө никелешкен күнү өкүл ата, өкүл эне шайланат. Аны келиндин кайната, кайненеси көңүлү жакындарынан тандап алат. Өкүл ата, өкүл эне жаңы үй-бүлөгө кеп-кеңештерин айтып, үй-бүлөлүк турмушту туура алып кетүүгө ар дайым көмөкчү болушат.
Кыз төркүнүнөн узар күнү берилүүчү үлпөт той «Кыз тою» деп аталат. Кыздын жакшы көргөн жеңелери анын чачын экиге бөлүп өрүп, азем жасалгаларын тагышат, кооз шөкүлөнү кийгизет.
Бул кечеде эки тараптын жаштары көңүл ачышат, түрдүү үлпөт ырлары ырдалат. Ар кандай оюндар (ак чөлмөк, кур таштамай) ойнолот. Жаштар «Жар-жар» айтышат. Кызды жеңелери, жакын курбулары коштоп жүрүшөт. Колуктунун жүзүн үлпүнчөк менен жаап коюшат. Салт боюнча колуктунун бетин ачып көрсөткөндө, анын жеңелерине күйөө тараптагылар көрүндүк берүүгө тийиш.
Кыздын эне-атасы, жакындары ак батасын берип узатышат. Кайын журтун сыйлап, урматтап жүрүүгө үндөшөт. Кыздын энеси, чоң энеси, жеңелери кыз менен коштошуп, кошок айтышат.
Мисалы: Жар башынан от көрсөң,
Жалындатпай өчүргүн.
Жаман-жакшы сөз уксаң,
Күлкү менен кечиргин.
Кыз өз үйүнөн узагандан кийин той күйөө тарапта улантылат. Жаңы келген келинди чачыла (боорсок, конфет, тыйын) чачып тосуп алышат. Ал эки жаштын өмүрүнө молчулук тилөөнү билдирген. Кыздын башындагы шөкүлөнү алып, кайненеси ак жоолук салат, келинди ак көшөгөгө киргизишет. Жоолуктун түсү- ак никенин символу.
Ошондуктан келинге «Ак жоолугуң башыңдан түшпөсүн», «Көшөгөңөр көгөрсүн! » деп бата берүү салтка айланган. Той өткөнчө келин көшөгөдө отурат, жанында кайын сиңдилери отурушат. Келин көргөнү келген аялдар анын башына жоолук салышат, же көрүндүгүнө акча беришет.
Келин күйөөсүнөн улууларды жүгүнүп тосуп алат; жүгүнүү, биринчиден, учурашууну, саламдашууну билдирсе, экинчиден, улууларды урматтоонун, сыйлоонун белгиси болуп саналат.
Мусулман дини боюнча жаңы үйлөнгөндөргө нике кыйылат. Молдо чыныга таза сууну куйдуруп алып, ага дуба түшүрөт. Күбөлөр аркылуу молдо жубайлардын бири-бирине баш кошууга макулдугун сурайт. Никелешүү макулдук берилгенден кийин гана молдо аларга нике кыят.
Жаңы үйлөнгөндөргө никелешкен күнү өкүл ата, өкүл эне шайланат. Аны келиндин кайната, кайненеси көңүлү жакындарынан тандап алат. Өкүл ата, өкүл эне жаңы үй-бүлөгө кеп-кеңештерин айтып, үй-бүлөлүк турмушту туура алып кетүүгө ар дайым көмөкчү болушат.
Жизнь не остановилась,
все вокруг живут, радуются жизни, веселятся, а я не знаю как мне себя вести.
