Кыргыз тилин байытабыз.

(4 )
2
3
4

Кыргыз тилин байытабыз. Интернет созунунун кыргызчасы...

#61 Барс 08 November 2012 - 23:13

Супер-активист

Аким
2987
24 October 08
: 14 Oct 2025 17:37
Жынысы:Эркек
Калаасы:Айылда

Туура эмес деп атам. Ал эми кээ бир чыгарманы окуп жатканда. Адабий тилде эмес озу суйлоп аткан создорду да жазып коеот. Мисалы олтурат деген созду отурат деп. Же болбосо кайда кетти дегенди. Каяака кетти деп. Ушул создорду чон чон эле чыгарма газета. Же болбосо чыгарама китептеринен окуп жатып. А эмнеге ушул создорду, туура эмес колдонот деп кээйип кеттем да. Мен да сизге окшоп.))

Мен сенден айрымаланып, ошол сен кейип кеткен сөздөр орду менен колдонсо, кубанып калам. Анткени, адабий көркөм чыгарманын табияты ошондой. Ал ошол доордун, ошол жердин, же ошол адамдын (каармандын) образын ачып берүүдө колдонулуучу жакшы ыкма экенин жакшы түшүнөм. Андан да диалектизмдер адабий тилди байытуунун негизги булактарынын бири экенин унутпашыбыз керек... "Олтурат" -"отурат" , " кайда кетти"-" каякка кетти" деген сөздөрдүн бардык варианттары адабий тилде экенин билип алганыңда жакшы болот эле.

Үчтүктө үч сап - үч күлүк!
Үч кылы күүлүү комуздун,
Кыргыздар: Оң, Сол, Ичкилик...

of the page up there ^

#62 Mukay-kg 08 November 2012 - 23:23

сынба

Тартип бузгандар
310
12 October 12
: 31 May 2013 16:45
Жынысы:Белгисиз
Калаасы:Жалал Абад

Ошодо тил байлыгын онуктуруу болуп эсептелет экенда. А тушунуктуу. Адабий тилде болгон эмес го отурат каяакка, деген создор, ал эми отурат м.н олтурат бир эле маанини берет эмеспи. Кайда Каяакка. Ушул сыяактуу эле. Анда кандай болот, тилдин онукконуно киреби?

Жаагын сынса да. Шагын сынбасын.

of the page up there ^

#63 Таллас 09 November 2012 - 20:48

Супер-активист

Кыймылы жок
4603
30 December 07
: 03 Jun 2024 14:58
Жынысы:Эркек
Калаасы:..:Жалган дүйнө:..

1. Толук бир бетти ээлеген талаштын төркүнүнө “мана” деген мүчө “күнөөкөр” болгон экен. Барс агай сунуштаган вариантты (кыргызча кандай кылып которсо болот болду экен?) сиңире албай жатканыбыздын да жөнү бардыр. Бирок, андан кийинки келген аргументтүү кыстырмаларга болбой эле каяша жаза бергендерди да түшүнбөй турам.Түшүнүп эле турам дечи, бирок, “түшүнбөй” турам. Негизи, бир нерсени талашаарда ошол талашуучу маселеде бир нерсени “нормально” жана “ырасмана” билип туруп анан талашсак, туугандар. “Алыбай алына жараша иш кылса” “нормально” болмок да. Бери дегенде эле “ырасмана” болмок. Анан бир сүйлөм жазып.. анан аны да туура жаза албай, анан баягы “тууй албай жатып койго арачага түшкөн эчкиге” окшошуп кетет экенбиз. Бирок, бирок, мындай талаштар болбосо, анча-мынча темалар чаң баскан бойдон кала бермек, ошондуктан, көп терикпей, чычалабай, кызарбай, титирибей“смело” эле жаза бергиле )).

2. Ким менен талашуу маселеси боюнча.. “Ай, балам, бир күнү төшү түктүүгө жолугуп калба!” - деп эскертет го акылман ата “Сынган кылычта”. Анан дөгүрсүгөн акылсыз уул биркүнү төшү түктүүгө жолугуп мурду-башы канап мыш болуп келгенде атасы түшүнөт эмеспи уулунун кимге жолукканын. Жеке мен бул жактын төшү түктүүлөрү менен кээ бир жерлерде кезикким келбейт (коркок окшойм, хе-хе-хе) мисалы, кыргыз тили жана адабияты, деги эле ушул маселелерге байланышкан темаларда атын жогоруда белгилеп өткөн форумчу менен кайым айтышууга түшпөйт элем. “Эки чайналып бир жутулгум” келбейт. Түшүнөсүңөр да. Ошондой эле саясат бөлүмүндө саясий журналисттер менен, ал эми, “Эме” бөлүгүндө Алигибек, ой, Такешбек менен

.Эми, бул “жарымы тамаша, жарымы “серьезно”, форумчулардын көөнү үчүн” деген сериядан экенин баамдасаңар керек. А чындыгында, мен деле мен аныгына жеткен маселеде оппонентимдин ким экенине карабай талаша берем, бирок, албетте,аргументтүү далил менен. Ошондо баары будет ништяк дегендей да ))

3. Үчүнчү..үчүнчү деле жок )). Бирок, төртүнчүсү бар.

4. Ал эми төртүнчүсү, кхммм, эмнени жазсам? Таптым. Кээ бир азаматтар бар, кыргыз тили үчүн күйөт, бирок, ар жагы бош.. Дегеним, көрөңгөсү бош. Бир аз куржунду кампайтып анан күйсөк күйүүчү нерсеге. Болбосо, ышталып эле жатып калат экенбиз. Айтор, менен жаман көрбөгүлө, э? Жакшы эле гишимин, вроде.

P.S. Нормально түшүнүктүү болушу үчүн тумалак-жумалак тилде жаздым. Капа этпегиле эми. Эмкисинде ырасмана кылып жазам. Жарайбы?

P.S.2 “Сынган кылычты” окугула. Көп нерселер жазылган.Бирок, окуганда деле кээ бирлер андан сабак ала албайт болушу керек. Керек болсо Төлөгөн Касымбековдун “бир тууган” баласы деле бир канча жолу окуган болушу керек. Бирок, болбой эле атасы “кашыктап жыйган абройду, чөмүчтөп чачпадыбы”, чиркин десе!

P.S.3 Акырында тамсил. Түшүнгөндөр түшүнөөр. Түшүнбөгөндөр кайталап окусаңар түшүнөсүңөр. Менда “Сынган кылычты” биринчи жолу окуганда түшүнгөн эмесмин. Кийинки жолу ынтаа коюп окуганда түшүнүп күлүп жатпаймынбы. . Тамсилге байланыштуу бир кызык окуябар.. Бир классташым менен бир маселеде талашып кетип ушул тамсилди айтып берсем: “Ошондо, сен - бүркүт, мен курбакамынбы? ” – деп таарынган талашкан маселеде ким туура, ким натуура экенин билип турса деле.. Ошондой деле болушу мүмкүн. Кыскасы, тамсил в студию!

Ордо жаткан курбака бүркүттү текшермек болот бир күнү. Анан ал бүркүткө кайрылат:
- Ээ, бүркүт,канча ай бар?

Бүркүт:
- Ай бирөө.

Курбака:
- Күнчү?

Бүркүт:
- Күн дагы бирөө.

Курбака:
- Жылдызчы?

Бүркүт:
- Жылдыз көп. Санап бүтө албай койдум.

Курбака:
- Ува-ха-ха. Бүркүт алдамчы турбайсыңбы? Жылдыз деген бирөө эле!

Бүркүт:
- Жаткан жериң ор болсо, жылдыз сага бирөө эле болуп көрүнбөгөндө кандай көрүнмөк эле?! - деп канатын күүлөп асманга көтөрүлүп кеткен экен..

... жүрөктөр Аллаhты эстөө менен жибип, Андан түшкөн Акыйкатка муюган мезгил келбеди бекен?!. [57:16]

of the page up there ^

#64 historic 10 November 2012 - 09:18

Активист

Кыймылы жок
1441
06 January 12
: 12 May 2025 16:58
Жынысы:Эркек
Калаасы:Бүгүн борбордо Эртең Лондонго

Кыргыз тилин байытыш учун моондай тамсилдерден да окуп туруш керек

:

Жыйналышта

Бир сары ооз балапан:
-Байкап турсам жанатан
Баарынар эле чаап жатасынар алакан
Маселен
Мага жакпады булардын онору
Созубуз далилдуу болсун учун
Фактыга келели
Талдап королу
Так болгону менен Булбулдун тили
Жапыс экен уну
Сынды туура кабыл алса
Жок дегенде
Эшектин унуно чамалап барса!

Торгой кокто сайраганын койсо
Бутакка эле келип консо.

Тотукуштун онору менимче орто.

Чакчыгай, Кукук, Кекилик
Булардын ыры калыптыр эскирип
Ошондуктан
Жон эле койгула десек

Кезекти Каргага берсек
Карга "ка-ак" деген менен
Анда
Чамамда
Маани жатат терен
Демек
Мамиле кылышыбыз керек
Чыгармачылык менен
Деп
Балапан Башкаларга тынсынды
Тамагы айрылганча кыйкырды

Эне суту оозунан кетпей жатып
Кээ бир жаштар ушинтип
Улууларга сын тагат
Ууртунан шилекейин чачыратып.

Эсенгул Ибраев

(кечиресинер, кыргызча тамгалар жок)

of the page up there ^

#65 BORN.kg 20 March 2013 - 04:04

Активист

Кыймылы жок
655
10 February 13
: 04 May 2016 11:59
Жынысы:Эркек
Калаасы:Кадамжай

Баарын эле бакырайып, буткул дуйнолук желени пайдаланып отурасынар, кыргыз тилин байытууну унутуп.

of the page up there ^

#66 aijan 20 March 2013 - 20:56

Супер-активист

Кыймылы жок
10994
18 May 07
: 29 Mar 2021 22:03
Жынысы:Аялзаты

Мисал, биз азыр тамшана айтып жүргөн "айран" деген сөз монгол тилинен, ал эми кыздарга салыштырып жүргөн " гүл" деген сөз араб-фарс тилдеринен кирип, кыргыз тилинде орун-очок алып калган. Болбосо, айранды кыргыздар да илгери азыркы өзбектер айткандай "катык" , ал эми гүлдү азыркы татарлар колдонгондой "чечек" дегенбиз. Ошондон улам азыр да "аш катыгың барбы?", "айранды катыктап ич!", анан да "байчечек" деген сөздөр ошолордун издери го!

Мына, Барс мырзанын абройуна таянып, 'чечек' деген созду реабилитация кылып коеюнчу. Оо, откон кылымда бир чечек, ой чечек дейм да, кадыресе бир кыз онкосунан кетип 'кемпири' менен бир сайылган эле сенсиреп. Коруп ал, корчуунду, Умка!

Кенештерим - кетирген каталарымдын жыйынтыгы.

of the page up there ^

#67 Umka220190 21 March 2013 - 10:26

Супер-активист

Кыймылы жок
2351
14 December 11
: 26 Jan 2017 12:31
Жынысы:Аялзаты

Эмнесин көрөйүн? Мен 2013-жылы жашап атканымда, азыркы маанисин гана карайм. Азыр "чечек" деген сөз бул эркек балдарды урушканда колдонулуучу сөз. Демек, бул сөздү азыр мурунку мааниснде айтуу-бул мага эле эмес көпчүлүккө жакпайт деп ойлойм. Ошондуктан жазаардан мурун башка киши кандай кабыл алаарын ойлоп туруп жазыш керек, бекринен айтылбаса керек жети өлчөп бир кес деп.

Тема боюнча жаза кетсем, азыр көп сөздөр которууга муктаж болуп жатат. Мисалы, компьютер сөзүн менин оюмча компүтер десе болчудай. Себеби, ал сөз англис computer деген сөзу. Орустар ыңгайлаштырып "ь" тамгасын коюп алышкан. Бул сөздү кыргызчалаштырып "эсепкөр" деп кереги жок ко. Баардык өлкөлөрдө компбтер деп эле айтылат, биз алардан аябай эле өзгөчөлөнбөй койсок. Жөн гана кыргызча тамгаларды кошсок у-"ү" гө алмаштырса "компүтер" о тамгасын "ө" алмаштырсак, кичине күлкүмүштүү угулат экен менимче. Кээде тренинг өткөндө, кээ бирсөздөрдүн кыргызчасын таппай калам. Мисалы, поле ввода, авторизация, создать учетную запись, акаунт деген сөздөр... Жардам берип коесуңарбы, кыргыз тил комиссиясы жардам бере албагандыкатан. ..

<div><br> </div>

of the page up there ^

#68 MIRlan 21 March 2013 - 12:25

Супер-активист

Аким
12100
16 August 10
: 14 Jan 2025 20:20
Жынысы:Эркек
Калаасы:Ош

Мин жолу ушундай создорду которсонор дагы, эл орусча вариантын айта берет. Ий ананайын тамактанаардан мурда мага Вилканы кече не деп которуп аттынар? Дил кутуда турат эле бир кулкулуу соз. Ошону алып берип койчу деп айтпайт. Жон эле вилканы алып берип койчу деп эле айтат. Келечекте эч ким жаны которулган создорду суйлобойт, гарантия берем!

of the page up there ^

#69 Aselayka 21 March 2013 - 13:17

Карапайым

Кыймылы жок
74
23 April 12
: 20 Apr 2017 16:12
Жынысы:Аялзаты
Калаасы:МОСКВА

Туура айтасыз Мирлан байке..Элестеткиле айрыны берип койчу мага дегенин

of the page up there ^

#70 Барс 21 March 2013 - 18:59

Супер-активист

Аким
2987
24 October 08
: 14 Oct 2025 17:37
Жынысы:Эркек
Калаасы:Айылда

Атаңгөрү, мурунку көөнө сөздөрүбүздү колдонгонго 2013-жылдын тоскоол болуп жатканын карачы!

Кыргыз тилине чет тилдерден кирген сөздөр ылайыгына жараша эки түрдүү кабыл алынышы мүмкүн..
1. Чет тилдеги сөздүн кыргыз тилиндеги эквалентин табуу менен. Мисалы: Телевизор-сыналгы.
2. Чет тилдеги сөздөрдү кыргыз тилинин тыбыштык өзгөчөлүктөрүнө баш ийдирүү менен. Мисалы: Бутылка-бөтөлкө.
Дагы бир зордуктоо жолу бар. Бул эсил кайран СССРдин убагында колдонулган. Эч кандай тилдик мыйзамдарга баш ийбей эле, зордуктоочу тилде кандай айтылса, жазылса, дал ошондой айтуу жана жазуу.
Мисалы: Ленин- кыргыздардын тилдик өзгөчөлүгүндө Л тыбышы менен сөз башталбайт. Эгер андай сөз келсе, бир тыбыш кошулуп айтылат.-Илелин. Ошого карабай тилиң келсе да келбесе да Ленин деп айттың!! ! Эгер компьютерди- эсепкор деп кабыл алып, баарыбыздын улуттук намысыбыз жогорулап, ушинтип жазып жана айтып калсак кана! Башка улуттар ушинтет экен деп, которууга мүмкүн болгон сөздөрдү деле ошолорду туурай берсек, эски, "туурама оорудан" айыкпаган бойдон калабыз. Андай эле "компьютер" сөзүн кыргызча оргиналын сактоо менен айткыбыз жана жазыбыз келсе, үндүүлөрдү үндөштүк мыйзамын сактоо менен "көмпүтөр" дешибиз туура болор эле!

Үчтүктө үч сап - үч күлүк!
Үч кылы күүлүү комуздун,
Кыргыздар: Оң, Сол, Ичкилик...

of the page up there ^

#71 Барс 21 March 2013 - 19:06

Супер-активист

Аким
2987
24 October 08
: 14 Oct 2025 17:37
Жынысы:Эркек
Калаасы:Айылда

Туура айтасыз Мирлан байке..Элестеткиле айрыны берип койчу мага дегенин

Анан эмне орустар "дайте мне вилку" деп, айтышып жатат. Же алар айрыны "вила" дешпейби! Алибетте, "Вилка" виланын кичинеси дечи! Андай болсо, биз деле, кытмыр жылмайбай эле, "Айрычаны берип койчу!" деп көнсөк, ойда жарашып калат эле го!

Үчтүктө үч сап - үч күлүк!
Үч кылы күүлүү комуздун,
Кыргыздар: Оң, Сол, Ичкилик...

of the page up there ^

#72 BORN.kg 22 March 2013 - 06:00

Активист

Кыймылы жок
655
10 February 13
: 04 May 2016 11:59
Жынысы:Эркек
Калаасы:Кадамжай

э Мирлан ака саал шашып кеттинизби билбейм ал озунуздун ишиниз. Айтайын дегеним кыргыз тили онугуп дуйнолук тил болуп кетсе, же болбосо коп колдонулган тилдердин катарына кирип калса ушул созунуз кыйнап коет да сизди. Заман минтип эле тура бербес. Эртен кундун кандай болорун ким билет. Мен ишенем жараткан бизге адилеттуу башчы берет мен онолом, сиз онолос (минтип айтпай калас) кыргызстан онолот деп. Анан кыргыз болуп туруп озубуздун тилибизди чанганыбыз туура эмеско. Биздин улут экенибизди, кыргыз экенибизди айгинелеп, дилилдеп турган бул-тил эмеспи? Сиз келечек муундар жаны создорду суйлобойт деп гарантия берсениз мен, суйлойбуз, мен суйлойм деп кепилдик берем. "Эртен тилим жоголоору чын болсо, анда жакшы бугун олуп калганым! " Гамзатовдун ыры болуш керек. "Атаны биз алмаштырдык папага/ апаны биз алмаштырдык мамага/ башка тилдер минип журсо мерседес/ кыргыз тили минип журот араба!" . Тилибизди арабага миндирген озубуз бекен? Озубуз! Шоо, менден отсо кичириниз? Анча катуу нерсе деле айтпадым окшойт. Сизди баарын туура кабыл алат деген умуттомун. Пыысы. Мин жолу которгондо колдунушпаса, миллион жолу которгонго да даярмын мен:-)

of the page up there ^

#73 elif 29 March 2013 - 05:01

Активист

Кыймылы жок
1021
01 November 09
: 21 Jan 2019 03:26
Жынысы:Аялзаты
Калаасы:Туркия

Mirlan...doskem...orus tiline,anglis tiline kongon tilibiz buga da konup kalaar,minchalik kapa bolbochu:)men saga bir nerse aytayinbi?azir men baldarima sinalgini ach,kolun mnn jebe ayri mnn je,bunu alip muzdatkichka koy desem tushunushot...bilbeym olkomdo ushunday ata eneler kop bolso jakshi bolmok,bul sozdordu dostorumdun arasinda koldonsom kulot eken ey,sebep ne???ene tiline kulgudoy ushunchalik arsizlashtikbi?! karigan adamdar aytalbashi mumkun alar Rossiysnin tarbiyasin alishkan birok biz jashbiz baarina konup da ushul ene tilinde konboy emne bolupbuz...tuurabi?kana emese kokurogunordu kere kere egemenduu mamleket bolgonunardi dalildegile dostor...

все что ни делается все к лучшему :(

of the page up there ^

Мен кыргызмын!

(4 )
2
3
4

Суперстан: Кыргыз тилин байытабыз. - Суперстан

Кыргыз тилин байытабыз. Интернет созунунун кыргызчасы...

#61 Барс 08 November 2012 - 23:13

#62 Mukay-kg 08 November 2012 - 23:23

#63 Таллас 09 November 2012 - 20:48

#64 historic 10 November 2012 - 09:18

#65 BORN.kg 20 March 2013 - 04:04

#66 aijan 20 March 2013 - 20:56

#67 Umka220190 21 March 2013 - 10:26

#68 MIRlan 21 March 2013 - 12:25

#69 Aselayka 21 March 2013 - 13:17

#70 Барс 21 March 2013 - 18:59

#71 Барс 21 March 2013 - 19:06

#72 BORN.kg 22 March 2013 - 06:00

#73 elif 29 March 2013 - 05:01