Супер-Инфо
super.kg
видео
ЖYЗ НАСААТ
жазды: Жылдыз Турсунбекова
АЗИРЕТИ УЛУКМАНДЫН УУЛУНА АЙТКАН ЖYЗ НАСААТЫНАН:
1. Уулум, Алла Тааланы тааны.
2. Кандай акыл-насаат айтылса, биринчилерден болуп карма.
3. Өз деңгээлиңе жараша сүйлө.
4. Калкыңдын кадырын бил.
5. Ар бир кишинин укугун корго.
6. Сырыңды сактай бил.
7. Жоро-жолдошторуңду пайда, зыян тартканда сына.
8. Досту кыйын күндө сына.
9. Наадан, акмактан алыс кач.
10. Акыл, эстүү даана адам менен достош.
11. Кайырдуу ишке кайраттуу бол.
12. Жаман аялга ишенбе.
13. Кеңешти түз жана илимдүү кишилерден сура.
14. Сөзүңдү далилдүү айт.
15. Жаштыгыңдын баркын бил.
16. Жаштыгыңда эки дүйнөнүн ишин бүтүр.
17. Досторуңду кадырла.
18. Доско да, каска да маңдайыңды ачык тут.
19. Ата-энеңдин баркын бил.
20. Устазыңды атаңдан артык сана.
21. Чыгашың кирешеңе жараша болсун.
22. Кандай иш болсо да орточо бол.
23. Жоомарттыкты өзүңө өнөр кыл.
24. Мейманга кызмат көрсөтүү милдетиң.
25. Киши үйүнө киргенде көзүң менен тилиңди тый.
26. Кийим менен денеңди таза тут.
27. Жамаат менен бирге бол.
28. Перзентиңе илим менен адеп үйрөт.
29. Ыгы келсе ат чаап, ок атканды үйрөт.
30. Бут кийим кийсең, оңунан баштап кий, чечсең солунан чеч.
31. Ар кимге өзүнө жараша мамиле кыл.
32. Түн ичинде сүйлөсөң акырын сүйлө, күндүз жан жагыңа карап сүйлө.
33. Аз жеп, аз уктап, аз сүйлөгөндү адат кыл.
34. Өзүң жактырганды башкаларга да ыраа көр.
35. Иш кылсаң кеңеш менен кыл.
36. Үйрөнбөй туруп устаздык кылба.
37. Аял менен балага сыр ачпагын.
38. Бирөөгө түгөл ишене бербе.
39. Жаман адамдан жакшылык күтпө.
40. Ар ишти акылга сал.
41. Бүтүрбөгөндү бүтүрдүм дебе.
42. Бүгүнкү ишти эртеңкиге калтырба.
43. Улууларды шылдыңдаба.
44. Улуу кишиге узун сүйлөбө.
45. Билимсизге бийлик бербе.
46. Сурап келсе кур кайтарба.
47. Өткөн чатакты эске алба.
48. Бирөөнүн жакшылыгын мен кылдым дебе.
49. Байлыгыңды доско да, душманыңа да санатпа.
Жүз насаат...
#1 29 March 2013 - 17:23
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 148
- 18 May 12
- : 21 Apr 2018 23:58
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Кыргызстан bishkek
Ozundun sozun ozuno dushman bolup kelet.
#2 29 March 2013 - 17:24
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 148
- 18 May 12
- : 21 Apr 2018 23:58
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Кыргызстан bishkek
49. Байлыгыңды доско да, душманыңа да санатпа.
50. Туугандан кол үзбө.
51. Жакшы кишини ушактаба.
52. Өзүңдүн ким экениңди бил. Өзүмчүл болбо.
53. Эки тарап бир бүтүмгө келалбай жатышса,
сен көпчүлүк жакта бол.
54. Эч кимди сөөмөй менен көрсөтпө.
55. Эл алдында тишиңди чукулаба.
56. Эл көзүнчө какырынып, түкүрүнбө.
57. Эстесең оозуңа алакан тут.
58. Калайыкка какшыбай сүйлө.
59. Эл алдында мурдуңду чукуба.
60. Тамаша сөзгө көнүп калба.
61. Кишини эл алдында жер каратпа.
62. Кейпи жакпайт деп кишини айыптаба.
63. Айтылган сөздү өзүңө алба.
64. Шылдың сөздөн сактан.
65. Өзүңдү, үй-бүлөңдү бирөөнүн алдында мактаба.
66. Эр болсоң аялдардай сыланба.
67. Баланын ойу менен боло бербе.
68. Тилиңе сак бол.
69. Колуңду силкпей сүйлө.
70. Ар кимдин урматын тааны.
71. Ооматы кайтканды колдобо.
72. Көзү өткөндү жамандаба.
73. Колуңдан келсе урушпа да, араздашпа.
74. Күч сынашпа.
75. Сынабаган кишиңди жакшы деп ойлобо.
76. Өз наныңды башканын дасторконунан жебе.
77. Иш жасасаң шашпа.
78. Дүнүйө үчүн башыңды машакатка салба.
79. Өзүң билгенди баркта.
80. Ачууга алдырсаң сөздүн артын байкап сүйлө.
81. Жең менен мурдуң сүртпө.
82. Күн чыкканча уктаба.
83. Каратып коюп тамак жебе.
84. Жол жүргөндө улуудан озбо.
85. Сүйлөшүп аткан сөзгө кыпчылба.
86. Тизеңди жазданба.
87. Ары-бери алаңдабай жер карап бас.
88. Эгер колуңдан келсе төөнү жайдак минбе.
89. Конок алдында бирөөгө ачууланба.
90. Мейманга иш буйруба.
91. Акылсыз менен маска сүйлөбө.
92. Бекерпоз адепсиз менен жол боюнда отурба.
93. Ар кайсы ишке аралашып абийриңди төкпө.
94. Өзүңдү адамдардан артык санап бой көтөрбө.
95. Бирөөнүн кусаматын мойнуңа алба.
96. Уруш, жаңжал уюштурчу болбо.
97. Бычаксыз, жүзүксүз, акчасыз жүрбө.
98. Өзүн кордобогондордун баркына жет.
99. Жөнөкөй бол, бой көтөрбө.
100. Алла Таалага ыраазылык менен, нап#### эрк менен, улууларга урмат менен, балдарга шапаат менен, бакырларга жоомарттык менен, дос-жаранга насаат менен, душманга чыдам менен, нааданга сүкүт менен, аалымга таазим менен тирилигиң кыл. Бирөөнүн малына сук артпа. Малым азайды деп чөкпө, көбөйдү деп көппө.
Урматтуу достор!
Азирети Улукмандын уулуна айткан жүз насаатын ар бир ата эненин уулуна айта турган насааты катары чын жүрөгүмдөн кабыл алып, дүйнө жүзүндөгү бардык балдар ыймандуу, тартиптүү, акылдуу, аң сезимдүү, бактылуу болушун Алла тааладан сурап сиздерге ушул насаатты сунуш кыламын.
50. Туугандан кол үзбө.
51. Жакшы кишини ушактаба.
52. Өзүңдүн ким экениңди бил. Өзүмчүл болбо.
53. Эки тарап бир бүтүмгө келалбай жатышса,
сен көпчүлүк жакта бол.
54. Эч кимди сөөмөй менен көрсөтпө.
55. Эл алдында тишиңди чукулаба.
56. Эл көзүнчө какырынып, түкүрүнбө.
57. Эстесең оозуңа алакан тут.
58. Калайыкка какшыбай сүйлө.
59. Эл алдында мурдуңду чукуба.
60. Тамаша сөзгө көнүп калба.
61. Кишини эл алдында жер каратпа.
62. Кейпи жакпайт деп кишини айыптаба.
63. Айтылган сөздү өзүңө алба.
64. Шылдың сөздөн сактан.
65. Өзүңдү, үй-бүлөңдү бирөөнүн алдында мактаба.
66. Эр болсоң аялдардай сыланба.
67. Баланын ойу менен боло бербе.
68. Тилиңе сак бол.
69. Колуңду силкпей сүйлө.
70. Ар кимдин урматын тааны.
71. Ооматы кайтканды колдобо.
72. Көзү өткөндү жамандаба.
73. Колуңдан келсе урушпа да, араздашпа.
74. Күч сынашпа.
75. Сынабаган кишиңди жакшы деп ойлобо.
76. Өз наныңды башканын дасторконунан жебе.
77. Иш жасасаң шашпа.
78. Дүнүйө үчүн башыңды машакатка салба.
79. Өзүң билгенди баркта.
80. Ачууга алдырсаң сөздүн артын байкап сүйлө.
81. Жең менен мурдуң сүртпө.
82. Күн чыкканча уктаба.
83. Каратып коюп тамак жебе.
84. Жол жүргөндө улуудан озбо.
85. Сүйлөшүп аткан сөзгө кыпчылба.
86. Тизеңди жазданба.
87. Ары-бери алаңдабай жер карап бас.
88. Эгер колуңдан келсе төөнү жайдак минбе.
89. Конок алдында бирөөгө ачууланба.
90. Мейманга иш буйруба.
91. Акылсыз менен маска сүйлөбө.
92. Бекерпоз адепсиз менен жол боюнда отурба.
93. Ар кайсы ишке аралашып абийриңди төкпө.
94. Өзүңдү адамдардан артык санап бой көтөрбө.
95. Бирөөнүн кусаматын мойнуңа алба.
96. Уруш, жаңжал уюштурчу болбо.
97. Бычаксыз, жүзүксүз, акчасыз жүрбө.
98. Өзүн кордобогондордун баркына жет.
99. Жөнөкөй бол, бой көтөрбө.
100. Алла Таалага ыраазылык менен, нап#### эрк менен, улууларга урмат менен, балдарга шапаат менен, бакырларга жоомарттык менен, дос-жаранга насаат менен, душманга чыдам менен, нааданга сүкүт менен, аалымга таазим менен тирилигиң кыл. Бирөөнүн малына сук артпа. Малым азайды деп чөкпө, көбөйдү деп көппө.
Урматтуу достор!
Азирети Улукмандын уулуна айткан жүз насаатын ар бир ата эненин уулуна айта турган насааты катары чын жүрөгүмдөн кабыл алып, дүйнө жүзүндөгү бардык балдар ыймандуу, тартиптүү, акылдуу, аң сезимдүү, бактылуу болушун Алла тааладан сурап сиздерге ушул насаатты сунуш кыламын.
Ozundun sozun ozuno dushman bolup kelet.
#3 29 March 2013 - 17:38
- Момун
-
- Кыймылы жок
- 12
- 17 February 13
- : 15 Apr 2013 15:53
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Кыргызстан
Чоон ракмат! Жазып аламда буюрса балдарым чонойгондо окуп берем,же оздоруно окутам.Аллахым озу ошол кунго жетууну насип кылсын....
#4 29 March 2013 - 20:10
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 148
- 18 May 12
- : 21 Apr 2018 23:58
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Кыргызстан bishkek
Элдик тыюулар жана алардын чечмелениши
Элдик тыюулар жана алардын чечмелениши тууралуу
О.Туголбаев, Кыргыз билим беруу академиясынын окутуучусу
Кыргыз элинде байыртадан бери тигил же бул нерсеге тыюу салган көрүнүштөр орун алып келе жатканын билебиз. Тыюулар көбүнчө коомдун али тажрыйбасы аз мүчөлөрүнө, тактап айтканда, жаштарга багышталат. Биздин элдин тыюуларын артта калган элдердин ушундай адаттары (табу) менен бирдей деп түшүнбөш керек. Бул элдер табияттын ар кандай кубулуштарын, турмушундагы кээ бир фактыларды чечмелеп түшүндүрө албагандан кийин аларга жөн эле тыюу салып (табу жарыялап) коюшат. Кыргыз элиндеги тыюулар андай эмес, баарынын тиешелүү чечмелениши бар. Жүрүм-турум маданияты, өзара мамиле, тарбия-таалим берүү маселелери, мал-жанга, айлана-чөйрөгө аяр мамиле сыяктуу адамгерчиликтин нормалары эл тарабынан бекем калыптанып, улам кийинки муундарга улуулардын таалим-тарбиясы катары берилип келген. Убакыт өткөн сайын (айрыкча, азыркыдай болуп жашоо-турмуш чоң өзгөрүүлөргө дуушар болгон кезде) булар жөн эле догма катары кабылданып, кээ бир учурда түшүнүксүз болуп калган. Ошондуктан, азыр мындай көрүнүштөрдү чечмелеп берүү зарылдыгы туулду. Мындай көрүнүштөрдү маңыз-мазмунуна жараша айрым топторго бөлүп классификациялап карашка болот.
1. Жүрүм-турум, тамак-аш жана мамиле маданияты
• Адамды ийинден же башынан баспа. Жети атаңды унутпа. Адамдын ийинин ыйыгы деп да коюшат. Ошондой эле, адамдын мүчөлөрүнүн ичинен башы дагы жогору бааланып, ыйык деп эсептелет. Ошондуктан, бул ыйык мүчөлөрдү башка бирөөнүн төмөн басып басмырлашына жол берилбейт. Илгертен «жети атасын билбеген адам – кулдун тукуму» деген түшүнүк болгон. Ошондуктан арбир эркин адам жети атасын, тегин билиши зарыл.
• Отурган адамдын алдынан өтпө, артынан өт. Сүйлөшүп турган (же отурган) адамдардын ортосунан өтпө, айланып өт. Бул тыюу адептүүлүктү сактоонун эле элементи экендиги жаштарга деле түшүнүктүүго.
• Карыптын (карынын) каргышына калба. Атанын каргышына калба. Бечара-карып адамды басынтып, өзүңдөн төмөнсүтүп мамиле кылба, аны тагдырдын басынтканы эле жетишет. Андай адам каргаса, Кудай-таала омийин деп кабыл этип коёт. Ошондой эле, кары адам, ата жашоодо да, Кудайдын эсебинде да өзгөчө абалды ээлеп турушат. Аларды эч качан капа кылып, каргышына калба. «Ата каргышы – ок, эне каргышы бок» дейт элибизде. Атанын каргышы жаза кетпейт экен, эненин тили каргап турса да жүрөгү дайыма балам деп согуп турат.
• Эки колуңду артыңа алба. Бөйрөгүңдү таянба. Адамдарды (үйдү, өзгөчө эски үйлөрдү, урандыларды, мүрзөнү) тегеренбе. Ата-энеси өтүп кеткен, өзүнө-өзү кожоюн адам гана эки колун артына алып жүрүүгө акысы бар. Ата-энелүү жаш бала, эки колун артына алса, ата-энесинин жок болушун тилегенге тете. Кыргызда өлгөнгө өкүргөндө эки бөйрөгүн таянып алат. Боорумдан, бөйрөгүмдөн, б.а. эң жакынымдан айрылдым деген белги. Ошондуктан эч себепсиз эки бөйрөгүн таянууга болбойт. Ошол себептүү, жаш балага эки колун артына алууга, бөйрөгүн таянууга тыюу салынып келген. Тегеренүү ырымынын маанисин издегенде элибиздеги «тегеренейин, айланайын» деген сөздөрдү эстегилечи. Адам бирөөнү эт жүрөгү эзилип жакшы көргөндө айтылуучу сөздөр. Мунун чыгыш тарыхы мындай. Адам катуу сыркоолоп калып, айыкпай оорусу күчөй берсе эң акыркы каражат катары так ушул тегеренүү (айлануу) ырымын колдонушкан. Сыркоонун кыйбас жакыны (баласы, бир тууганы, ата-энеси) аны тегеренип (күн жүрүшүнө каршы), дартты ага өткөрүүнү, сыркоо адамды айыктырууну Теңирден тиленген. Бул ырым кыргыздар ислам динине кире электе эле байыркы замандарда пайда болгон. Ушундан улам кыргыздар бирөөнү жакшы көргөндө «айланайын, тегеренейин» деп айтат. Демек, жаш бала, дегэле адам баласы бирөөнү тегеренсе, өзгөчө эски урандыларды, мүрзөнү айланып басса ага жамандыктын, оору-сыркоонун илешип калышы мүмкүн деген ырым бар.
• Босогону баспа (тепсебе). Эшикти кулачтаба. Үйдү чаппа. Бул ырымдар кыргыздын көчмөн турмушунда пайда болгон жана казак, калмак, монгол сыяктуу жанаша жашаган бардык көчмөндөрдө бар. Үйгө кирген-чыккан адам босогону басып (тепсеп) кирсе, анда ал душман (кас, жоо) катары бааланган. Анткени, жоо гана босогоңду тепсеп, баса-көктөп кирет, үйүңдү чабат. Эшикти кулачтап турсаң, сөзсүз босогону тепсөөгө мажбур болосуң. Ошондуктан, эшикти кулачтап турууга да тыюу салынат. Азыркы отурукташкан турмушта бул тыйымдар унутулуп калды.
• Босогодо тикеңден турба. Үй ичинде (башкалар отурганда) тикеңден турба. Үйдө олтуруп ышкырба. Босогонун жанында тикесинен турууга тыюу салуу, кебетеси, баланын башына кайырчы-тилемчилик кылууну чакырбасын деген ой менен айтылса керек. Уй ичинде тике тура берген учурда «боюң менен тең кар жаайт, отур же басып кет» - дешчү улгайгандар. Үйдө олтуруп ышкыруу шамал чакырат, ал эми шамал үйүңдү жулкулдатат, үзүк-туурдугун желпилдетет, балким учуруп да кетет. Бул биринчиден. Экинчиден, үйдө ышкыруу - жөнэле адепсиздиктин белгиси эмеспи. • Беймаал убакта жатпа. Күн чыкканча уктаба. Түштөн кийин (адам өлгөн жерде) сыркоонун акыбалын сураба. Караңгыда түш айтпа, түш жоруба. Жаман түшүңдү агын сууга айт. Беймаал же маалсыз деп каш карайып, күүгүм кирген убакты айтат. Ушул учурда жатып алып укташка болбойт. Анткени: 1) бул учур - шайтан-шабырдын, аркандай кара күчтөрдүн үстөмдүк кылуучу мезгили; 2) бул учурда күндүзү иштөөчү нерв системасы кечки, түнкү нерв системасына алмашып жаткан мезгил болот, демек, адамдын алсырап калган мезгили. Ошондуктан, күүгүмдө жатып уктоого тыюу салынат. Күн чыкканча уктоо – жалкоолуктун белгиси. Жалкоо адам бул турмушта орчундуу ийгиликтерге жете албайт. Ошондуктан жаштайыңдан күн чыкканча уктоону адат кылба. Кыргыз элинде илгертен сыркоонун акыбалын түштөн кийин эмес, түшкө чейин сураган салт бар. Себебин жогоруда 2-пунктта айттык. Сыркоонун акыбалын ал алсырап турган маалда эмес, өзүн сергек сезип турган эртең мененки маалда сураш керек. Өзгөчө, жакшы санаалаш адамдар ошентчү. Эгер адам өлгөн жерден сыркоо адамды кездештирсең, анын абалын ошол жерден сураба, антсең өзү да начарлап турган адамга ошондой жаманчылыкты каалаган болуп эсептелесиң. Эми чынында бул тыйым иштебей калды. Адамдар күндүзү жумушта болгон себептүү, сыркоонун абалы эреже катары тескерисинче кечинде суралып калды. Көргөн түштү кечинде (алтүндө) айтпа жана жоруба деген тыйымдын башаты - бул мезгилде түн каракчысы жүрөт, дегэле кара күчтөр үстөмдүк кылат деген ишенимге байланыштуу. Ошондой мезгилде түш айтуу - өзүнө жамандык чакырууга тете. Жаман түшүңдү агын сууга айтсаң, болуучу жамандык суу менен кошо агып кетет делет.
• Беймаал убакта (караңгыда) чач, тырмак алба, күзгүгө каранба, бирөөнүн атын атап чакырба, сууга түшпө. Алынган чач-тырмакты тепсендиге таштаба, өрттөбө. Чач-тырмак алуу олуттуу иш: 1) чач-тырмак адамдын денесинин бир бөлүгү, ошол себептүү, аны тепсендиге таштоого жана өрттөөгө болбойт; 2) караңгыда алсаң анда денеңдин бир бөлүгүн кечинде өкүм сүргөн кара күчтөргө арнаган болуп каласың. Ошол себептүү, караңгыда күзгүгө каранууга жана бирөөнүн атын атап чакырууга болбойт; антсең өзүңдү же ошол адамды жанагыларга бергендей болосуң. Караңгыда аккан сууга же көлгө түшсөң; 1) аркандай кокустукка учурашың мүмкүн; 2) жанагы кара күчтөргө жолугушуң ыктымал. • Баш кийимди ыргытпа, теппе, тескери кийбе, баш киймиңди сатпа, бирөөгө бербе. Тамак ичкенде жер таянып отурба. Тамак ичер замат жата калба. Чачыңды жайба (аялдарга). Бешикти куру терметпе, аттаба. Дасторконду тепсебе, аттаба, тетири салба. Куру дасторконго, куру идишке бата кылба. Жуулбаган идиш-аякты түнгө калтырба. Идиш-аякты теппе, тегеретпе. Колду жууган соң силкпе. Адамдын дене мүчөлөрүнүн ичинен баш өзгөчө орунга ээ. Анын ичинде адамга акыл берүүчү мээ бар. Баш – ыйык. Демек, баш кийимге да ыргытпай, теппей, өзгөчө аяр мамиле жасаш керек. Бай кийимди тетири кийсең тетири кетесиң. Баш киймиңди сатсаң же бирөөгө берсең, өзүңдү сатканың, өзүңдү бергениң. Баш киймин берген дилин берген менен бирдей. Эч кимге – доско да, каска да - дилиңди бербе. Анткени, бүгүнкү дос, балким эртеңки кас. Тамак ичип жатканда бир колуң менен жер таянып олтурууга болбостугунун эки себеби бар: 1) жакын адамынан айрылып кайгырган адам жер таянат; 2) башка адамдар эреже боюнча мандаш токунуп же чөгөлөп олтурганда сенин чабалактап жер таянып олтурганың адепсиздикке жатат. Бала кезибизде тамак ичер замат чалкабыздан жата калганыбызда ата-энебиз «акылың таманыңдан чыгып кетет» - деп коюшар эле. Бул тыйымдын дагы эки чечмелениши бар: 1) тамак ичүү маданиятын сактоо; 2) медициналык жактан караганда активдүү тамак сиңирүүнүн ордуна жата калыш туура эмес. Жыйырманчы кылымдын 70-жылдарына чейин эле аялзатынын чачын көрсөтүп же кырктырып жүрүшү туура эмес эле. Аялдын чачын көрсөтүп жүрүшү адепсиздикке жата турган. Мурдагы заманда эгер аялы эринин көзүнө чөп салса, анда анын чачын кыркып, бетине көө жаап, байталга тетири мингизип туруп төркүнүнө жеткирип беришчү экен. Ал эми аял чачын жууган учурда гана жая турган. Анткени, эри өлүп каралуу болгон аял гана чачын жайып ыйлап отуруучу. Бешик дүйнөнүн көп элдеринде наристенин жатып уктоочу жайы катары дайыма пайдаланылып келген эмеспи. Бала жатуучу орун ыйык деп бааланып, өзгөчө таза кармалган. Ошондой ыйык нерсени аттап өтүү, бош терметүү баласыздыкка алып келет, Умай эненин кусуру урат деген ишеним болгон. Дасторкон (тасмал, супара же дасмал, супура) үй-бүлөнүн ырыскысы коюлуучу орун, ал эми идиште бир же бирнече адамдын ырыскысы болот. Ырыскың салынган идишти, дасторконду сыйлабасаң Кудай-Таала ошол ырыскыдан куру калтырат. Ошондуктан арбир акыл-эси ордунда адам өз ырыскысы куюлган идишти, жалпынын ырыскысы коюлган дасторконду теппей, тепсебей, тегеретпей, аттабай кастарлап таза кармап урунушу жазылбаган эреже, катталбаган мыйзам болуп калган. Жууган колуңду силксең: 1) бирөөгө чачырайт, бул адепсиздик; 2) суу деген ыйыкты сыйлабагандык. Ошондуктан, ислам эрежеси боюнча колуң өзү кургашы керек. Бирок, азыркы учурга ылайык, таза суулук менен колду сүртүп алган туура.
Элдик тыюулар жана алардын чечмелениши тууралуу
О.Туголбаев, Кыргыз билим беруу академиясынын окутуучусу
Кыргыз элинде байыртадан бери тигил же бул нерсеге тыюу салган көрүнүштөр орун алып келе жатканын билебиз. Тыюулар көбүнчө коомдун али тажрыйбасы аз мүчөлөрүнө, тактап айтканда, жаштарга багышталат. Биздин элдин тыюуларын артта калган элдердин ушундай адаттары (табу) менен бирдей деп түшүнбөш керек. Бул элдер табияттын ар кандай кубулуштарын, турмушундагы кээ бир фактыларды чечмелеп түшүндүрө албагандан кийин аларга жөн эле тыюу салып (табу жарыялап) коюшат. Кыргыз элиндеги тыюулар андай эмес, баарынын тиешелүү чечмелениши бар. Жүрүм-турум маданияты, өзара мамиле, тарбия-таалим берүү маселелери, мал-жанга, айлана-чөйрөгө аяр мамиле сыяктуу адамгерчиликтин нормалары эл тарабынан бекем калыптанып, улам кийинки муундарга улуулардын таалим-тарбиясы катары берилип келген. Убакыт өткөн сайын (айрыкча, азыркыдай болуп жашоо-турмуш чоң өзгөрүүлөргө дуушар болгон кезде) булар жөн эле догма катары кабылданып, кээ бир учурда түшүнүксүз болуп калган. Ошондуктан, азыр мындай көрүнүштөрдү чечмелеп берүү зарылдыгы туулду. Мындай көрүнүштөрдү маңыз-мазмунуна жараша айрым топторго бөлүп классификациялап карашка болот.
1. Жүрүм-турум, тамак-аш жана мамиле маданияты
• Адамды ийинден же башынан баспа. Жети атаңды унутпа. Адамдын ийинин ыйыгы деп да коюшат. Ошондой эле, адамдын мүчөлөрүнүн ичинен башы дагы жогору бааланып, ыйык деп эсептелет. Ошондуктан, бул ыйык мүчөлөрдү башка бирөөнүн төмөн басып басмырлашына жол берилбейт. Илгертен «жети атасын билбеген адам – кулдун тукуму» деген түшүнүк болгон. Ошондуктан арбир эркин адам жети атасын, тегин билиши зарыл.
• Отурган адамдын алдынан өтпө, артынан өт. Сүйлөшүп турган (же отурган) адамдардын ортосунан өтпө, айланып өт. Бул тыюу адептүүлүктү сактоонун эле элементи экендиги жаштарга деле түшүнүктүүго.
• Карыптын (карынын) каргышына калба. Атанын каргышына калба. Бечара-карып адамды басынтып, өзүңдөн төмөнсүтүп мамиле кылба, аны тагдырдын басынтканы эле жетишет. Андай адам каргаса, Кудай-таала омийин деп кабыл этип коёт. Ошондой эле, кары адам, ата жашоодо да, Кудайдын эсебинде да өзгөчө абалды ээлеп турушат. Аларды эч качан капа кылып, каргышына калба. «Ата каргышы – ок, эне каргышы бок» дейт элибизде. Атанын каргышы жаза кетпейт экен, эненин тили каргап турса да жүрөгү дайыма балам деп согуп турат.
• Эки колуңду артыңа алба. Бөйрөгүңдү таянба. Адамдарды (үйдү, өзгөчө эски үйлөрдү, урандыларды, мүрзөнү) тегеренбе. Ата-энеси өтүп кеткен, өзүнө-өзү кожоюн адам гана эки колун артына алып жүрүүгө акысы бар. Ата-энелүү жаш бала, эки колун артына алса, ата-энесинин жок болушун тилегенге тете. Кыргызда өлгөнгө өкүргөндө эки бөйрөгүн таянып алат. Боорумдан, бөйрөгүмдөн, б.а. эң жакынымдан айрылдым деген белги. Ошондуктан эч себепсиз эки бөйрөгүн таянууга болбойт. Ошол себептүү, жаш балага эки колун артына алууга, бөйрөгүн таянууга тыюу салынып келген. Тегеренүү ырымынын маанисин издегенде элибиздеги «тегеренейин, айланайын» деген сөздөрдү эстегилечи. Адам бирөөнү эт жүрөгү эзилип жакшы көргөндө айтылуучу сөздөр. Мунун чыгыш тарыхы мындай. Адам катуу сыркоолоп калып, айыкпай оорусу күчөй берсе эң акыркы каражат катары так ушул тегеренүү (айлануу) ырымын колдонушкан. Сыркоонун кыйбас жакыны (баласы, бир тууганы, ата-энеси) аны тегеренип (күн жүрүшүнө каршы), дартты ага өткөрүүнү, сыркоо адамды айыктырууну Теңирден тиленген. Бул ырым кыргыздар ислам динине кире электе эле байыркы замандарда пайда болгон. Ушундан улам кыргыздар бирөөнү жакшы көргөндө «айланайын, тегеренейин» деп айтат. Демек, жаш бала, дегэле адам баласы бирөөнү тегеренсе, өзгөчө эски урандыларды, мүрзөнү айланып басса ага жамандыктын, оору-сыркоонун илешип калышы мүмкүн деген ырым бар.
• Босогону баспа (тепсебе). Эшикти кулачтаба. Үйдү чаппа. Бул ырымдар кыргыздын көчмөн турмушунда пайда болгон жана казак, калмак, монгол сыяктуу жанаша жашаган бардык көчмөндөрдө бар. Үйгө кирген-чыккан адам босогону басып (тепсеп) кирсе, анда ал душман (кас, жоо) катары бааланган. Анткени, жоо гана босогоңду тепсеп, баса-көктөп кирет, үйүңдү чабат. Эшикти кулачтап турсаң, сөзсүз босогону тепсөөгө мажбур болосуң. Ошондуктан, эшикти кулачтап турууга да тыюу салынат. Азыркы отурукташкан турмушта бул тыйымдар унутулуп калды.
• Босогодо тикеңден турба. Үй ичинде (башкалар отурганда) тикеңден турба. Үйдө олтуруп ышкырба. Босогонун жанында тикесинен турууга тыюу салуу, кебетеси, баланын башына кайырчы-тилемчилик кылууну чакырбасын деген ой менен айтылса керек. Уй ичинде тике тура берген учурда «боюң менен тең кар жаайт, отур же басып кет» - дешчү улгайгандар. Үйдө олтуруп ышкыруу шамал чакырат, ал эми шамал үйүңдү жулкулдатат, үзүк-туурдугун желпилдетет, балким учуруп да кетет. Бул биринчиден. Экинчиден, үйдө ышкыруу - жөнэле адепсиздиктин белгиси эмеспи. • Беймаал убакта жатпа. Күн чыкканча уктаба. Түштөн кийин (адам өлгөн жерде) сыркоонун акыбалын сураба. Караңгыда түш айтпа, түш жоруба. Жаман түшүңдү агын сууга айт. Беймаал же маалсыз деп каш карайып, күүгүм кирген убакты айтат. Ушул учурда жатып алып укташка болбойт. Анткени: 1) бул учур - шайтан-шабырдын, аркандай кара күчтөрдүн үстөмдүк кылуучу мезгили; 2) бул учурда күндүзү иштөөчү нерв системасы кечки, түнкү нерв системасына алмашып жаткан мезгил болот, демек, адамдын алсырап калган мезгили. Ошондуктан, күүгүмдө жатып уктоого тыюу салынат. Күн чыкканча уктоо – жалкоолуктун белгиси. Жалкоо адам бул турмушта орчундуу ийгиликтерге жете албайт. Ошондуктан жаштайыңдан күн чыкканча уктоону адат кылба. Кыргыз элинде илгертен сыркоонун акыбалын түштөн кийин эмес, түшкө чейин сураган салт бар. Себебин жогоруда 2-пунктта айттык. Сыркоонун акыбалын ал алсырап турган маалда эмес, өзүн сергек сезип турган эртең мененки маалда сураш керек. Өзгөчө, жакшы санаалаш адамдар ошентчү. Эгер адам өлгөн жерден сыркоо адамды кездештирсең, анын абалын ошол жерден сураба, антсең өзү да начарлап турган адамга ошондой жаманчылыкты каалаган болуп эсептелесиң. Эми чынында бул тыйым иштебей калды. Адамдар күндүзү жумушта болгон себептүү, сыркоонун абалы эреже катары тескерисинче кечинде суралып калды. Көргөн түштү кечинде (алтүндө) айтпа жана жоруба деген тыйымдын башаты - бул мезгилде түн каракчысы жүрөт, дегэле кара күчтөр үстөмдүк кылат деген ишенимге байланыштуу. Ошондой мезгилде түш айтуу - өзүнө жамандык чакырууга тете. Жаман түшүңдү агын сууга айтсаң, болуучу жамандык суу менен кошо агып кетет делет.
• Беймаал убакта (караңгыда) чач, тырмак алба, күзгүгө каранба, бирөөнүн атын атап чакырба, сууга түшпө. Алынган чач-тырмакты тепсендиге таштаба, өрттөбө. Чач-тырмак алуу олуттуу иш: 1) чач-тырмак адамдын денесинин бир бөлүгү, ошол себептүү, аны тепсендиге таштоого жана өрттөөгө болбойт; 2) караңгыда алсаң анда денеңдин бир бөлүгүн кечинде өкүм сүргөн кара күчтөргө арнаган болуп каласың. Ошол себептүү, караңгыда күзгүгө каранууга жана бирөөнүн атын атап чакырууга болбойт; антсең өзүңдү же ошол адамды жанагыларга бергендей болосуң. Караңгыда аккан сууга же көлгө түшсөң; 1) аркандай кокустукка учурашың мүмкүн; 2) жанагы кара күчтөргө жолугушуң ыктымал. • Баш кийимди ыргытпа, теппе, тескери кийбе, баш киймиңди сатпа, бирөөгө бербе. Тамак ичкенде жер таянып отурба. Тамак ичер замат жата калба. Чачыңды жайба (аялдарга). Бешикти куру терметпе, аттаба. Дасторконду тепсебе, аттаба, тетири салба. Куру дасторконго, куру идишке бата кылба. Жуулбаган идиш-аякты түнгө калтырба. Идиш-аякты теппе, тегеретпе. Колду жууган соң силкпе. Адамдын дене мүчөлөрүнүн ичинен баш өзгөчө орунга ээ. Анын ичинде адамга акыл берүүчү мээ бар. Баш – ыйык. Демек, баш кийимге да ыргытпай, теппей, өзгөчө аяр мамиле жасаш керек. Бай кийимди тетири кийсең тетири кетесиң. Баш киймиңди сатсаң же бирөөгө берсең, өзүңдү сатканың, өзүңдү бергениң. Баш киймин берген дилин берген менен бирдей. Эч кимге – доско да, каска да - дилиңди бербе. Анткени, бүгүнкү дос, балким эртеңки кас. Тамак ичип жатканда бир колуң менен жер таянып олтурууга болбостугунун эки себеби бар: 1) жакын адамынан айрылып кайгырган адам жер таянат; 2) башка адамдар эреже боюнча мандаш токунуп же чөгөлөп олтурганда сенин чабалактап жер таянып олтурганың адепсиздикке жатат. Бала кезибизде тамак ичер замат чалкабыздан жата калганыбызда ата-энебиз «акылың таманыңдан чыгып кетет» - деп коюшар эле. Бул тыйымдын дагы эки чечмелениши бар: 1) тамак ичүү маданиятын сактоо; 2) медициналык жактан караганда активдүү тамак сиңирүүнүн ордуна жата калыш туура эмес. Жыйырманчы кылымдын 70-жылдарына чейин эле аялзатынын чачын көрсөтүп же кырктырып жүрүшү туура эмес эле. Аялдын чачын көрсөтүп жүрүшү адепсиздикке жата турган. Мурдагы заманда эгер аялы эринин көзүнө чөп салса, анда анын чачын кыркып, бетине көө жаап, байталга тетири мингизип туруп төркүнүнө жеткирип беришчү экен. Ал эми аял чачын жууган учурда гана жая турган. Анткени, эри өлүп каралуу болгон аял гана чачын жайып ыйлап отуруучу. Бешик дүйнөнүн көп элдеринде наристенин жатып уктоочу жайы катары дайыма пайдаланылып келген эмеспи. Бала жатуучу орун ыйык деп бааланып, өзгөчө таза кармалган. Ошондой ыйык нерсени аттап өтүү, бош терметүү баласыздыкка алып келет, Умай эненин кусуру урат деген ишеним болгон. Дасторкон (тасмал, супара же дасмал, супура) үй-бүлөнүн ырыскысы коюлуучу орун, ал эми идиште бир же бирнече адамдын ырыскысы болот. Ырыскың салынган идишти, дасторконду сыйлабасаң Кудай-Таала ошол ырыскыдан куру калтырат. Ошондуктан арбир акыл-эси ордунда адам өз ырыскысы куюлган идишти, жалпынын ырыскысы коюлган дасторконду теппей, тепсебей, тегеретпей, аттабай кастарлап таза кармап урунушу жазылбаган эреже, катталбаган мыйзам болуп калган. Жууган колуңду силксең: 1) бирөөгө чачырайт, бул адепсиздик; 2) суу деген ыйыкты сыйлабагандык. Ошондуктан, ислам эрежеси боюнча колуң өзү кургашы керек. Бирок, азыркы учурга ылайык, таза суулук менен колду сүртүп алган туура.
Ozundun sozun ozuno dushman bolup kelet.
#5 29 March 2013 - 20:14
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 148
- 18 May 12
- : 21 Apr 2018 23:58
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Кыргызстан bishkek
Адамды малча санаба. Ооз кесир сүйлөбө, бирөөнү кордобо. Бирөө кайгырып турган жерде күлбө. Адамды карата түкүрбө, булганыч нерсе ыргытпа. Улууну урматта, кичүүнү сыйла. Кыз баланы тилдебе, уруп-согуп кол тийгизбе. Бизге батыштан келип алышып адамгерчиликти (башкача айтканда гуманизмди),
адам укугун үйрөтмөкчү болуп жатышпайбы.
Кыргыз элинин макал-лакаптары,
ушул тыйымдар сыяктуу жүрүм-турум эрежелери байыртадан адамгерчиликти даңктаган, адамдын керт башын сыйлоого багышталган.
Элибизде арбир адамды кудай жараткан, эне төрөгөн, ошол себептүү ал урмат-сый көрүшкө төрөлгөн күндөн баштап эле акылуу деген ишеним бар. Элибиздин турмушунда кыз балага өзгөчө мамиле жасап келишкен. Анткени, кыз бала: 1) башка үйдүн бүлөсү, ата-энесинин үйүндө 20 чакты жыл эле жашоочу убактылуу конок; 2) болочоктогу эне. Ошондуктан ага жаш кезинде сыйлуу коноктой, турмушка чыккандан кийин энеге мамиле кылгандай дайыма өзгөчө сыйлуу, өзгөчө аяр мамиле жасаш керек.
• Наристеге артыкча назар салба. Ымыркайды өппө. Тили чыга элек баланы күзгүгө каратпа, кийим-кечесин алтүндө сыртка калтырба. Элибизде бала төрөлгөндөн кырк күндөн кийин кыркын чыгарып, ошондон кийин гана бешик тоюн беришкен. Ага чейин баланы энесинен башка адамга көрсөтүшкөн эмес. Ошондон кийин дагы наристеге артыкча көңүл буруп өөп-жыттап жалына бериш туура эмес. Назары ач адамга көзүгүп калса балага зыян келет, б.а. бала дартка чалдыгышы мүмкүн. Мындан тышкары, ымыркайды , б.а. жаш төрөлгөн баланы өпсөң: 1) ага илдет жугушу мүмкүн, 2) уурту жарылып шилекейи агып калат. Айрыкча айлана-чөйрө абдан булганган азыркы заманда жаш баланы колуңа алуудан мурда бети-колуңдү самындап таза жууп жана таза кургатып алганың туура. Ичиң эзилип баратса баланын колунан же желкесинен жыттап кой, ата-энесин тынчсыздандырып бети-башынан өпкүлөштүн өзү азыр туура болбой калды. Кээ бир адамдын көзүндө, кээ бирөөнүн сөзүндө кээри бар деген түшүнүк орун алып келген. Чоң казаттан жарадар болуп кайтып келаткан Манаска Каныкей ымыркай Семетейди көргөзбөй койгонун эстегилечи. Анын ордуна Манастын камчысын балага тийгизип туруп кайра берет. Ошондо Манас Семетейдин ордуна камчысын жыттап гана тим болгон. Тили чыга элек баланы күзгүгө карантканда баланын тили чыкпай калат деген ишеним бар эле. Ошондой эле, күзгүнү параллель дүйнө менен биздин дүйнөнүн чекарасы деп да коюшат. Андай болгондо наристе баланы ошол дүйнөдөгү күчтөргө көзүктүрүү туура эмес. Наристенин кийим-кечесин түнүндө сыртка калтырбоо талабы деле ушуга окшош. Түн ичинде өз өкүмүн жүргүзгөн кара күчтөр баланын киймин ээлеп, уялап албасын дегенден улам чыккан.
• Эртең мененки даамга күтпө, түшкү (кечки) даамды таштаба. Бышып турган ашты таштаба. Тамак ичерде адегенде нандан ооз тий. Улуудан озунуп дасторконго кол салба. Жеп жаткан ашыңдын берекесин кетирбе. Токочту кеспе, тетирисинен таштаба. Оор күнү жолго чыкпа, иш баштаба. Биринчи эки тыйым жолоочуга арналат. Эгер жол жүрүп баратсаң эртең мененки даамга күтпөй жол тарта бергениң оң эмеспи. Ошондой эле, түшкү же кечки бышып турган тамакты таштабай оокаттанып алган туура. Нандан улук эч нерсе жок, ал эмес колуң жетпеген нанды алыш үчүн бут алдына куранды өбөк кылып коюп алсаң да күнөө эмес деп айтылат. Биздин эл жалпы олтуруп тамак жегенде ар кимиси абийир сактап, дасторконго улуулашып кол салат. Башка кээ бир элдердей дасторконго башаламан кол салбайт. Тамактын берекесин кетирбей чекесинен алып жейт. Токочту (лепёшка) кеспей, үзүп жейт. Көмкөрөсүнөн таштоо нанды сыйлабагандык болот. Баардык диндерде оор күн деп дем алыш жана майрам күндөрү эсептелет. Мындай күндөрдө жумуш жасоого, жолго чыгууга, демек иш баштоого болбойт. Исламда дем алыш күнү – жума. Ошондуктан жума күнү жана айт майрам күндөрү оор күн болуп эсептелет.
2. Мал чарбачылык жана үй-тиричилигине байланыштуу тыйымдар
• Мал короого даарат ушатпа. Малды теппе. Малды темир менен чаппа. Союлуучу малды кыйнаба. Мал короону таза тутуу аркандай жугуштуу оорулардын алдын алуу экенин илгертен эле билишкен. Байыртан эле мал чарбасы негизги чарба болгондуктан элибизде илгертен малга өзгөчө мамиле орун алып келген. Малды жылкы, уй-топоз, кой-эчки жана төө деп төрт түлүккө бөлүшкөн. Мал айдаганда колуңда бир нерсе болушу абзел: жылкы айдасаң - камчы же укурук, өгүз минсең - шапалак, уй-топоз, кой-эчки айдасаң – таяк же шапалак. Ал эми малды тебүүгө же темир менен чабууга тыюу салынат. Малдын аркасы менен жашап жатып аны бутуң менен тебиш бери болгондо текеберлик, ары болгондо айбандык. Малды тепсең – томаяк (малсыз кедей) болуп каласың деген ишеним бар. Темир менен чапсаң малыңды мертинтип алышың ыктымал. Союлуучу малды кыйнабай сой. Мисалы, сойчу коюңду жүндөбөй карма, анткени кармаган жериң канталап калат. Бата тилегенде минип алба. Ансыз да аны союп жатпайсыңбы. Мисалы, туюк, караңгы жана абасы алмашып турбаган кабинага камап алып ташыганда малдын өтө кыйналганын, көп учурда өлүп калганын көрүп жүрөбүз. Жылкыны машинанын туюк, караңгы кузовуна салып ташыганда кулагынын учунан туягынын учуна чейин тер куюлуп, кетпеген жеринен тер кетип, кату кыйналганын бир нече жолу көрдүк. Малдын да туюнуп-сезүү органдары бар тирүү жан экенин эсиңден чыгарба. Кыйналган малдын эти жашып каларын да унутпа.
• Минген атыңды башка чаппа, ат жалына бутуңду артпа. Ээрге тетири минбе. Атыңды башка чапсаң жолуңдан адашасың деп коюшат. Кыргыз эли жылкы баласын, минген атын абдан урматтаганын «ат – адамдын канаты», «ат сыйлаган жөө калбайт, эр сыйлаган эшикке жатпайт», «атаң барда эл тааны, атың барда жер тааны» сыяктуу макал-лакаптарынан билсе болот. Эр жигит минген атын сылап-сыйпап, мыкты багып минген. Кууса куткарбас, качса жеткирбес, жанга олчөлүү мыкты аргымак күтүш менмен####н азаматтардын тилеги болгон. Мындай аттан ажыраган күнү эр жигит жоо колунан мерт болушу толук ыктымал эле. Алыс барбай эле, текежоомарт Телторудан айрылган Курманбек баатырдын тагдырын эске түшүргүлө. Анан кантип атты башка чабасың, же анын ыйык жалына бутуңду артасың. Ээрге тетири минсең ишиң тетири кетет, Камбар-Атанын кусуру урат дешет.
• Акты төкпө. Кечинде (алтүндө) ак сурап барба, сурап келсе бербе. Бул жерде «ак» дегенибиз кымыз, сүт, айран сыяктуу сүт азыктары. Малды жогору баалаган элибизде сүт азыктарына да мамиле башкача болгон. Жөнсүз төгүп чачсаң, малдын, актын кусуру урат дешкен. Малдын, актын кусуру урса малсыз, жашоого каражаты жок каласың. Кокус төгүп алсаң, жакаңа сүрт. Бул төрт түлүк малдан, анын коргоочуларынан (пирлеринен) кечирим сураганың. Жылкынын пири – Камбар-Ата, төөнүкү – Ойсул-Ата, уй-топоздуку – Зеңги-Баба, койдуку – Чолпон-Ата, эчкиники – Чычаң-Ата деп аталат. Төрт түлүктүн пирлери дайыма тирүү, алар өз түлүгүн колдоп жүрүшөт деген ишеним бар. Малдуулар түнүндө ак сураган адамдын котур ташы койнунда болот, кокус ырымдап «малына ылаң тийсин» деп сурашы мүмкүн дешкен. Ошондуктан караңгыда озүң да ак сураба.
• Итаякты теппе. Итаякка казандан аш куйба. Ит-мышыкты жакын адамдан бекер алба. Негизинен мал чарбачылыгы менен күн көргөн элдин турмушунда ит чоң роль ойногон. Ит малчынын эң биринчи жардамчысы болгон. Ал эми «ит агытып, куш салуу» эр жигиттин гана колунан келген. Ошол себептүү итке жакшы мамиле кылып, жакшы багышкан. Мисалы, тайгандын үйгө киришине уруксат берилген. Анын үстүнө элибизде иттин тилеги жакшы деген түшүнүк бар. Ит «ээмдин бала-бакырасы көп болсо, балдарынын колунан тамак талашып жеп турсам» - деп тилейт экен. Демек, сен үчүн ак кызматын аябаган итиңдин идишин тепкениң адамгерчиликке жатабы. Итаякты тепкен адамдын ырыскысы кем болот деген түшүнүк бар. Ошол эле учурда итаякка түздөн-түз казандан аш куюуга тыюу салынат. Андай кылсаң, биринчиден, итти адам менен бирдей абалга койгон болосуң, экинчиден, итаякты канча жуусаң да андан казанга кир-кок, микроб түшүшү мүмкүн. Кээ бир элдерде «ит адамдын досу» деп коюшат. Биздин элде болсо ит адамдын кызматчысы катары каралат. Ит-мышыкты жакын адамдан бекер алсаң аны менен иттей ыркырашып каласың деген ырым бар. Иттин ордуна бирдеме берип алмашып же аз баага болсо да сатып алуу керек.
• Босогону баштанып жатпа. Шыпыргыны тикесинен койбо. Шыпыргы менен чаппа, адамга тап бербе. Шыпырындыны тепсебе. Шыпырынды менен күлдү аралаштырбай чыгар. Күл дөбөнү тепсебе. Коломтонун күлүн чачпа. Отту суу сээп өчүрбө. Босого тараптан дайыма үйгө булганыч нерселер кирет эмеспи. Ошондуктан адам босогону эмес, кыбыланы баштанып жатышы керек. Эреже катары кыргыз боз үйүнүн эшиги күнчыгышты каратып тигилген. Ошондо кыбыла өзү эле батыш тарапта болуп калат. «Кыбыла» термини кыргыз тилинде Сауд Аравиясынын Мекке шаары жайгашкан тарапты билдирерин айта кетели. Шыпыргыны тикесинен койсоң душманың баш көтөрөт деп айтылат.
• Бычакты чалкасынан таштаба. Балта, бычак менен тап бербе. Адамга мылтык сундурба. Бойду карыштап ченебе. Керген жиптин астынан өтпө. Караңгыда кишиге эшик ачпа. Караңгыда суу алба.
• Наристеге артыкча назар салба. Ымыркайды өппө. Тили чыга элек баланы күзгүгө каратпа, кийим-кечесин алтүндө сыртка калтырба. Элибизде бала төрөлгөндөн кырк күндөн кийин кыркын чыгарып, ошондон кийин гана бешик тоюн беришкен. Ага чейин баланы энесинен башка адамга көрсөтүшкөн эмес. Ошондон кийин дагы наристеге артыкча көңүл буруп өөп-жыттап жалына бериш туура эмес. Назары ач адамга көзүгүп калса балага зыян келет, б.а. бала дартка чалдыгышы мүмкүн. Мындан тышкары, ымыркайды , б.а. жаш төрөлгөн баланы өпсөң: 1) ага илдет жугушу мүмкүн, 2) уурту жарылып шилекейи агып калат. Айрыкча айлана-чөйрө абдан булганган азыркы заманда жаш баланы колуңа алуудан мурда бети-колуңдү самындап таза жууп жана таза кургатып алганың туура. Ичиң эзилип баратса баланын колунан же желкесинен жыттап кой, ата-энесин тынчсыздандырып бети-башынан өпкүлөштүн өзү азыр туура болбой калды. Кээ бир адамдын көзүндө, кээ бирөөнүн сөзүндө кээри бар деген түшүнүк орун алып келген. Чоң казаттан жарадар болуп кайтып келаткан Манаска Каныкей ымыркай Семетейди көргөзбөй койгонун эстегилечи. Анын ордуна Манастын камчысын балага тийгизип туруп кайра берет. Ошондо Манас Семетейдин ордуна камчысын жыттап гана тим болгон. Тили чыга элек баланы күзгүгө карантканда баланын тили чыкпай калат деген ишеним бар эле. Ошондой эле, күзгүнү параллель дүйнө менен биздин дүйнөнүн чекарасы деп да коюшат. Андай болгондо наристе баланы ошол дүйнөдөгү күчтөргө көзүктүрүү туура эмес. Наристенин кийим-кечесин түнүндө сыртка калтырбоо талабы деле ушуга окшош. Түн ичинде өз өкүмүн жүргүзгөн кара күчтөр баланын киймин ээлеп, уялап албасын дегенден улам чыккан.
• Эртең мененки даамга күтпө, түшкү (кечки) даамды таштаба. Бышып турган ашты таштаба. Тамак ичерде адегенде нандан ооз тий. Улуудан озунуп дасторконго кол салба. Жеп жаткан ашыңдын берекесин кетирбе. Токочту кеспе, тетирисинен таштаба. Оор күнү жолго чыкпа, иш баштаба. Биринчи эки тыйым жолоочуга арналат. Эгер жол жүрүп баратсаң эртең мененки даамга күтпөй жол тарта бергениң оң эмеспи. Ошондой эле, түшкү же кечки бышып турган тамакты таштабай оокаттанып алган туура. Нандан улук эч нерсе жок, ал эмес колуң жетпеген нанды алыш үчүн бут алдына куранды өбөк кылып коюп алсаң да күнөө эмес деп айтылат. Биздин эл жалпы олтуруп тамак жегенде ар кимиси абийир сактап, дасторконго улуулашып кол салат. Башка кээ бир элдердей дасторконго башаламан кол салбайт. Тамактын берекесин кетирбей чекесинен алып жейт. Токочту (лепёшка) кеспей, үзүп жейт. Көмкөрөсүнөн таштоо нанды сыйлабагандык болот. Баардык диндерде оор күн деп дем алыш жана майрам күндөрү эсептелет. Мындай күндөрдө жумуш жасоого, жолго чыгууга, демек иш баштоого болбойт. Исламда дем алыш күнү – жума. Ошондуктан жума күнү жана айт майрам күндөрү оор күн болуп эсептелет.
2. Мал чарбачылык жана үй-тиричилигине байланыштуу тыйымдар
• Мал короого даарат ушатпа. Малды теппе. Малды темир менен чаппа. Союлуучу малды кыйнаба. Мал короону таза тутуу аркандай жугуштуу оорулардын алдын алуу экенин илгертен эле билишкен. Байыртан эле мал чарбасы негизги чарба болгондуктан элибизде илгертен малга өзгөчө мамиле орун алып келген. Малды жылкы, уй-топоз, кой-эчки жана төө деп төрт түлүккө бөлүшкөн. Мал айдаганда колуңда бир нерсе болушу абзел: жылкы айдасаң - камчы же укурук, өгүз минсең - шапалак, уй-топоз, кой-эчки айдасаң – таяк же шапалак. Ал эми малды тебүүгө же темир менен чабууга тыюу салынат. Малдын аркасы менен жашап жатып аны бутуң менен тебиш бери болгондо текеберлик, ары болгондо айбандык. Малды тепсең – томаяк (малсыз кедей) болуп каласың деген ишеним бар. Темир менен чапсаң малыңды мертинтип алышың ыктымал. Союлуучу малды кыйнабай сой. Мисалы, сойчу коюңду жүндөбөй карма, анткени кармаган жериң канталап калат. Бата тилегенде минип алба. Ансыз да аны союп жатпайсыңбы. Мисалы, туюк, караңгы жана абасы алмашып турбаган кабинага камап алып ташыганда малдын өтө кыйналганын, көп учурда өлүп калганын көрүп жүрөбүз. Жылкыны машинанын туюк, караңгы кузовуна салып ташыганда кулагынын учунан туягынын учуна чейин тер куюлуп, кетпеген жеринен тер кетип, кату кыйналганын бир нече жолу көрдүк. Малдын да туюнуп-сезүү органдары бар тирүү жан экенин эсиңден чыгарба. Кыйналган малдын эти жашып каларын да унутпа.
• Минген атыңды башка чаппа, ат жалына бутуңду артпа. Ээрге тетири минбе. Атыңды башка чапсаң жолуңдан адашасың деп коюшат. Кыргыз эли жылкы баласын, минген атын абдан урматтаганын «ат – адамдын канаты», «ат сыйлаган жөө калбайт, эр сыйлаган эшикке жатпайт», «атаң барда эл тааны, атың барда жер тааны» сыяктуу макал-лакаптарынан билсе болот. Эр жигит минген атын сылап-сыйпап, мыкты багып минген. Кууса куткарбас, качса жеткирбес, жанга олчөлүү мыкты аргымак күтүш менмен####н азаматтардын тилеги болгон. Мындай аттан ажыраган күнү эр жигит жоо колунан мерт болушу толук ыктымал эле. Алыс барбай эле, текежоомарт Телторудан айрылган Курманбек баатырдын тагдырын эске түшүргүлө. Анан кантип атты башка чабасың, же анын ыйык жалына бутуңду артасың. Ээрге тетири минсең ишиң тетири кетет, Камбар-Атанын кусуру урат дешет.
• Акты төкпө. Кечинде (алтүндө) ак сурап барба, сурап келсе бербе. Бул жерде «ак» дегенибиз кымыз, сүт, айран сыяктуу сүт азыктары. Малды жогору баалаган элибизде сүт азыктарына да мамиле башкача болгон. Жөнсүз төгүп чачсаң, малдын, актын кусуру урат дешкен. Малдын, актын кусуру урса малсыз, жашоого каражаты жок каласың. Кокус төгүп алсаң, жакаңа сүрт. Бул төрт түлүк малдан, анын коргоочуларынан (пирлеринен) кечирим сураганың. Жылкынын пири – Камбар-Ата, төөнүкү – Ойсул-Ата, уй-топоздуку – Зеңги-Баба, койдуку – Чолпон-Ата, эчкиники – Чычаң-Ата деп аталат. Төрт түлүктүн пирлери дайыма тирүү, алар өз түлүгүн колдоп жүрүшөт деген ишеним бар. Малдуулар түнүндө ак сураган адамдын котур ташы койнунда болот, кокус ырымдап «малына ылаң тийсин» деп сурашы мүмкүн дешкен. Ошондуктан караңгыда озүң да ак сураба.
• Итаякты теппе. Итаякка казандан аш куйба. Ит-мышыкты жакын адамдан бекер алба. Негизинен мал чарбачылыгы менен күн көргөн элдин турмушунда ит чоң роль ойногон. Ит малчынын эң биринчи жардамчысы болгон. Ал эми «ит агытып, куш салуу» эр жигиттин гана колунан келген. Ошол себептүү итке жакшы мамиле кылып, жакшы багышкан. Мисалы, тайгандын үйгө киришине уруксат берилген. Анын үстүнө элибизде иттин тилеги жакшы деген түшүнүк бар. Ит «ээмдин бала-бакырасы көп болсо, балдарынын колунан тамак талашып жеп турсам» - деп тилейт экен. Демек, сен үчүн ак кызматын аябаган итиңдин идишин тепкениң адамгерчиликке жатабы. Итаякты тепкен адамдын ырыскысы кем болот деген түшүнүк бар. Ошол эле учурда итаякка түздөн-түз казандан аш куюуга тыюу салынат. Андай кылсаң, биринчиден, итти адам менен бирдей абалга койгон болосуң, экинчиден, итаякты канча жуусаң да андан казанга кир-кок, микроб түшүшү мүмкүн. Кээ бир элдерде «ит адамдын досу» деп коюшат. Биздин элде болсо ит адамдын кызматчысы катары каралат. Ит-мышыкты жакын адамдан бекер алсаң аны менен иттей ыркырашып каласың деген ырым бар. Иттин ордуна бирдеме берип алмашып же аз баага болсо да сатып алуу керек.
• Босогону баштанып жатпа. Шыпыргыны тикесинен койбо. Шыпыргы менен чаппа, адамга тап бербе. Шыпырындыны тепсебе. Шыпырынды менен күлдү аралаштырбай чыгар. Күл дөбөнү тепсебе. Коломтонун күлүн чачпа. Отту суу сээп өчүрбө. Босого тараптан дайыма үйгө булганыч нерселер кирет эмеспи. Ошондуктан адам босогону эмес, кыбыланы баштанып жатышы керек. Эреже катары кыргыз боз үйүнүн эшиги күнчыгышты каратып тигилген. Ошондо кыбыла өзү эле батыш тарапта болуп калат. «Кыбыла» термини кыргыз тилинде Сауд Аравиясынын Мекке шаары жайгашкан тарапты билдирерин айта кетели. Шыпыргыны тикесинен койсоң душманың баш көтөрөт деп айтылат.
• Бычакты чалкасынан таштаба. Балта, бычак менен тап бербе. Адамга мылтык сундурба. Бойду карыштап ченебе. Керген жиптин астынан өтпө. Караңгыда кишиге эшик ачпа. Караңгыда суу алба.
Ozundun sozun ozuno dushman bolup kelet.
#6 02 April 2013 - 09:56
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 450
- 22 December 08
- : 21 Jun 2021 16:14
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
Дагы уланта бериниздер пайдалуу жактары аябай коп экен
Жаштыгын - элес албас куюн мезгилин, жигиттигин - жарышка тойбос курч кезин, карылыгын - тек гана бир арман го чиркин!
#7 02 April 2013 - 17:07
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 483
- 17 November 12
- : 19 Apr 2016 14:03
- Жынысы:Белгисиз
Библиядан алынган уникалдуу «Накыл Сөздөрдөн» үзүндү
1-бөлүм
Накыл сөздөрдүн жазылышынын себеби
1Ысрайыл падышасы Дөөттүн уулу Сулаймандын накыл сөздөрү.
2Бул сөздөр акылмандыкка жетиш үчүн, акыл-насаатты угуш үчүн, накыл кептерди түшүнүш үчүн,
3эстүүлүктүн, адилеттүүлүктүн, соттун, чындыктын эрежелерин өздөштүрүш үчүн,
4жөнөкөйлөргө зээндүүлүк, жаш жигитке билим жана эстүүлүк бериш үчүн жазылган.
5Бул сөздөргө акылман адам кулак төшөп, билимин арттырат, акылдуу адам акылдуу кеңештерди табат.
6Ошондо ал накыл сөздөрдү, нуска кептерди, даанышмандардын сөздөрүн жана табышмактарын түшүнөт.
<BR style="mso-special- character: line-break">< BR style="mso-special- character: line-break">
Жаштарга берилген кеңеш
7Акылмандыктын башталышы – Теңирден коркуу. Акылмандык менен акыл-насаатты акылы жоктор гана жек көрүшөт.
8Уулум, атаңдын акыл-насаатын ук, энеңдин кеңешин четке какпа.
9Анткени бул – башыңа кооз таажы, мойнуңа мончок.
10Уулум! Эгерде сени күнөөкөрлөр азгырса, макул болбо.
11Эгерде алар мындай дей турган болсо: «Жүр биз менен, киши өлтүрүш үчүн буктурма коёбуз, айыпсыз, таза адамды аңдыйбыз,
12аларды өлгөндөр жаткан жай жуткансып, тирүүлөй жутуп алабыз, көргө түшкөндөргө окшотуп, бүкүлү жутуп алабыз.
13Ар кыл асыл буюмдарды жыйып алабыз, үйлөрүбүздү олжого толтурабыз.
14Биз менен бирге өкчөмө таш ыргытасың, баарыбыздын казынабыз бир болот!»
15Уулум! Аларга кошулба, алардын жолуна түшпө.
16Анткени алардын буттары кыянаттык кылууга чуркайт, кан төгүүгө шашат.
17Канаттуулардын көзүнчө тор жаюу бекер,
18алардын канын төгүш үчүн буктурма коюшат, алардын жанын алыш үчүн аңдып турушат.
19Бирөөнүн байлыгына көз арткан ар бир адамдын жолу ушундай болот: тартып алган байлыгы аны өмүрүнөн ажыратат.
<BR style="mso-special- character: line-break">< BR style="mso-special- character: line-break">
Акылмандыктын чакырыгы
20Акылмандык көчөлөрдө жар салып жүрөт, аянттарда угуза сүйлөп жатат,
21көп эл чогулган жерлерде жар салып, шаар дарбазасынын кире беришинде мындай деп сүйлөп жатат:
22«Түркөйлөр, качанга чейин түркөйлүктү жакшы көрө бересиңер? Шылдыңчылдар качанга чейин өздөрүнүн шылдыңдоолоруна маашырлана беришет? Акылсыздар качанга чейин билимди жек көрүшөт?
23Мен ашкерелеп жатам, көңүл бургула: Мына, мен силерге өз рухумду төгөм, өз сөзүмдү жарыя кылам.
24Мен силерди чакырдым, бирок силер укпай койдуңар. Силерге колумду сундум, бирок силер көңүл бурбай койдуңар.
25Менин кеңештеримдин бардыгын четке кактыңар, ашкере кылганымды кабыл албай койдуңар.
26Ошон үчүн мен да силердин өлүмүңөргө күлөм, башыңарга мүшкүл түшкөндө сүйүнөм.
27Силерди коркунуч бороондой каптаганда, кырсык бурганактай басканда, башыңарга кайгы жана кыйынчылык келгенде,
28мени чакырасыңар, бирок мен силерди укпайм. Мени таң заардан издейсиңер, бирок таппайсыңар.
29Анткени алар билимди жек көрүштү, Теңирден коркууну тандап алышкан жок.
30Менин кеңештеримди кабыл алышкан жок, менин ашкере кылганымды жек көрүштү.
31Ошон үчүн алар өздөрүнүн жолунун жемиштеринен жешет, өздөрүнүн ойлорунун жемишине тоюшат.
32Анткени наадандарды өжөрлүгү өлтүрөт, акылсызды камырабастыгы өлтүрөт.
33Мени уккандар болсо жамандыктан коркпой, коопсуз, бейкапар жашашат».
31-бөлүм
10Ким жакшы аял таба алат? Анын баасы асыл берметтерден да жогору.
11Ага күйөөсүнүн жүрөгү ишенет, күйөөсү кирешесиз калбайт.
12Ал күйөөсүнө өмүрү өткөнчө жамандык менен эмес, жакшылык менен гана кайтарат.
13Ал жүн, зыгыр буласын өндүрөт, өз колу менен чын жүрөктөн иштейт.
14Ал аял соодагерлердин кемелерине окшоп, өзүнүн нанын алыстан табат.
15Ал таң ата электе эле туруп, үйүндөгүлөргө тамак берип, күңдөрүнө белгиленген иштерди тапшырат.
16Жер алгысы келсе, ага да ээ болот. Өз колунун жемиши менен жүзүмзар отургузат.
17Белин бекем бууп, булчуңдарын чыңайт.
18Ал өз ишинин жакшы экенин сезет, анын чырагы түн ичинде да өчпөйт.
19Колун жип ийрүүчү чарыкка сунат, колуна ийик алат.
20Жардыларга алаканын ачат, муктаж болгондорго колун сунат.
21Суук болгондо үй-бүлөм үшүйт деп коркпойт, анткени анын бүт үй-бүлөсү эки сыйрадан кийим кийген.
22Ал өзүнө килем согот, ак мата менен кызыл шайыдан кийим киет.
23Анын күйөөсү – кадырлуу адам, дарбаза алдында уруу аксакалдары менен отурат.
24Ал жабуу жасап сатат, финикиялык соодагерлерге кур жеткирет.
25Күч менен сулуулук – анын кийими, ал келечекке кубанычтуу карайт.
26Акылмандык менен сүйлөйт, момундук менен акыл-насаат айтат.
27Ал өз үйүндөгү чарбасына көз салат, бекер тамак жебейт.
28Балдары туруп, аны сыйлашат, күйөөсү туруп, аны мактайт:
29«Жакшы аялдар көп болгон, бирок сен алардын баарынан ашып түштүң».
30Сүйкүмдүүлүк алдап кетет, сулуулук өтүп кетет, бирок Теңирден корккон аял мактоого татыктуу.
31Ага өз колунан чыккан жемишинен бергиле, иштери аны дарбаза алдында даңктасын!
1-бөлүм
Накыл сөздөрдүн жазылышынын себеби
1Ысрайыл падышасы Дөөттүн уулу Сулаймандын накыл сөздөрү.
2Бул сөздөр акылмандыкка жетиш үчүн, акыл-насаатты угуш үчүн, накыл кептерди түшүнүш үчүн,
3эстүүлүктүн, адилеттүүлүктүн, соттун, чындыктын эрежелерин өздөштүрүш үчүн,
4жөнөкөйлөргө зээндүүлүк, жаш жигитке билим жана эстүүлүк бериш үчүн жазылган.
5Бул сөздөргө акылман адам кулак төшөп, билимин арттырат, акылдуу адам акылдуу кеңештерди табат.
6Ошондо ал накыл сөздөрдү, нуска кептерди, даанышмандардын сөздөрүн жана табышмактарын түшүнөт.
<BR style="mso-special- character: line-break">< BR style="mso-special- character: line-break">
Жаштарга берилген кеңеш
7Акылмандыктын башталышы – Теңирден коркуу. Акылмандык менен акыл-насаатты акылы жоктор гана жек көрүшөт.
8Уулум, атаңдын акыл-насаатын ук, энеңдин кеңешин четке какпа.
9Анткени бул – башыңа кооз таажы, мойнуңа мончок.
10Уулум! Эгерде сени күнөөкөрлөр азгырса, макул болбо.
11Эгерде алар мындай дей турган болсо: «Жүр биз менен, киши өлтүрүш үчүн буктурма коёбуз, айыпсыз, таза адамды аңдыйбыз,
12аларды өлгөндөр жаткан жай жуткансып, тирүүлөй жутуп алабыз, көргө түшкөндөргө окшотуп, бүкүлү жутуп алабыз.
13Ар кыл асыл буюмдарды жыйып алабыз, үйлөрүбүздү олжого толтурабыз.
14Биз менен бирге өкчөмө таш ыргытасың, баарыбыздын казынабыз бир болот!»
15Уулум! Аларга кошулба, алардын жолуна түшпө.
16Анткени алардын буттары кыянаттык кылууга чуркайт, кан төгүүгө шашат.
17Канаттуулардын көзүнчө тор жаюу бекер,
18алардын канын төгүш үчүн буктурма коюшат, алардын жанын алыш үчүн аңдып турушат.
19Бирөөнүн байлыгына көз арткан ар бир адамдын жолу ушундай болот: тартып алган байлыгы аны өмүрүнөн ажыратат.
<BR style="mso-special- character: line-break">< BR style="mso-special- character: line-break">
Акылмандыктын чакырыгы
20Акылмандык көчөлөрдө жар салып жүрөт, аянттарда угуза сүйлөп жатат,
21көп эл чогулган жерлерде жар салып, шаар дарбазасынын кире беришинде мындай деп сүйлөп жатат:
22«Түркөйлөр, качанга чейин түркөйлүктү жакшы көрө бересиңер? Шылдыңчылдар качанга чейин өздөрүнүн шылдыңдоолоруна маашырлана беришет? Акылсыздар качанга чейин билимди жек көрүшөт?
23Мен ашкерелеп жатам, көңүл бургула: Мына, мен силерге өз рухумду төгөм, өз сөзүмдү жарыя кылам.
24Мен силерди чакырдым, бирок силер укпай койдуңар. Силерге колумду сундум, бирок силер көңүл бурбай койдуңар.
25Менин кеңештеримдин бардыгын четке кактыңар, ашкере кылганымды кабыл албай койдуңар.
26Ошон үчүн мен да силердин өлүмүңөргө күлөм, башыңарга мүшкүл түшкөндө сүйүнөм.
27Силерди коркунуч бороондой каптаганда, кырсык бурганактай басканда, башыңарга кайгы жана кыйынчылык келгенде,
28мени чакырасыңар, бирок мен силерди укпайм. Мени таң заардан издейсиңер, бирок таппайсыңар.
29Анткени алар билимди жек көрүштү, Теңирден коркууну тандап алышкан жок.
30Менин кеңештеримди кабыл алышкан жок, менин ашкере кылганымды жек көрүштү.
31Ошон үчүн алар өздөрүнүн жолунун жемиштеринен жешет, өздөрүнүн ойлорунун жемишине тоюшат.
32Анткени наадандарды өжөрлүгү өлтүрөт, акылсызды камырабастыгы өлтүрөт.
33Мени уккандар болсо жамандыктан коркпой, коопсуз, бейкапар жашашат».
31-бөлүм
10Ким жакшы аял таба алат? Анын баасы асыл берметтерден да жогору.
11Ага күйөөсүнүн жүрөгү ишенет, күйөөсү кирешесиз калбайт.
12Ал күйөөсүнө өмүрү өткөнчө жамандык менен эмес, жакшылык менен гана кайтарат.
13Ал жүн, зыгыр буласын өндүрөт, өз колу менен чын жүрөктөн иштейт.
14Ал аял соодагерлердин кемелерине окшоп, өзүнүн нанын алыстан табат.
15Ал таң ата электе эле туруп, үйүндөгүлөргө тамак берип, күңдөрүнө белгиленген иштерди тапшырат.
16Жер алгысы келсе, ага да ээ болот. Өз колунун жемиши менен жүзүмзар отургузат.
17Белин бекем бууп, булчуңдарын чыңайт.
18Ал өз ишинин жакшы экенин сезет, анын чырагы түн ичинде да өчпөйт.
19Колун жип ийрүүчү чарыкка сунат, колуна ийик алат.
20Жардыларга алаканын ачат, муктаж болгондорго колун сунат.
21Суук болгондо үй-бүлөм үшүйт деп коркпойт, анткени анын бүт үй-бүлөсү эки сыйрадан кийим кийген.
22Ал өзүнө килем согот, ак мата менен кызыл шайыдан кийим киет.
23Анын күйөөсү – кадырлуу адам, дарбаза алдында уруу аксакалдары менен отурат.
24Ал жабуу жасап сатат, финикиялык соодагерлерге кур жеткирет.
25Күч менен сулуулук – анын кийими, ал келечекке кубанычтуу карайт.
26Акылмандык менен сүйлөйт, момундук менен акыл-насаат айтат.
27Ал өз үйүндөгү чарбасына көз салат, бекер тамак жебейт.
28Балдары туруп, аны сыйлашат, күйөөсү туруп, аны мактайт:
29«Жакшы аялдар көп болгон, бирок сен алардын баарынан ашып түштүң».
30Сүйкүмдүүлүк алдап кетет, сулуулук өтүп кетет, бирок Теңирден корккон аял мактоого татыктуу.
31Ага өз колунан чыккан жемишинен бергиле, иштери аны дарбаза алдында даңктасын!
#8 03 April 2013 - 16:41
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 148
- 18 May 12
- : 21 Apr 2018 23:58
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Кыргызстан bishkek
[quote name='Ala-archa'
date='02 Апрель 2013 - 17:07' timestamp='1364900875'
post='972909'
]
Библиядан алынган уникалдуу «Накыл Сөздөрдөн» үзүндү
1-бөлүм
Накыл сөздөрдүн жазылышынын себеби
1Ысрайыл падышасы Дөөттүн уулу Сулаймандын накыл сөздөрү.
2Бул сөздөр акылмандыкка жетиш үчүн, акыл-насаатты угуш үчүн, накыл кептерди түшүнүш үчүн,
3эстүүлүктүн, адилеттүүлүктүн, соттун, чындыктын эрежелерин өздөштүрүш үчүн,
4жөнөкөйлөргө зээндүүлүк, жаш жигитке билим жана эстүүлүк бериш үчүн жазылган.
5Бул сөздөргө акылман адам кулак төшөп, билимин арттырат, акылдуу адам акылдуу кеңештерди табат.
6Ошондо ал накыл сөздөрдү, нуска кептерди, даанышмандардын сөздөрүн жана табышмактарын түшүнөт.
<BR style="mso-special- character: line-break">< BR style="mso-special- character: line-break">
Жаштарга берилген кеңеш
7Акылмандыктын башталышы – Теңирден коркуу. Акылмандык менен акыл-насаатты акылы жоктор гана жек көрүшөт.
8Уулум, атаңдын акыл-насаатын ук, энеңдин кеңешин четке какпа.
9Анткени бул – башыңа кооз таажы, мойнуңа мончок.
10Уулум! Эгерде сени күнөөкөрлөр азгырса, макул болбо.
11Эгерде алар мындай дей турган болсо: «Жүр биз менен, киши өлтүрүш үчүн буктурма коёбуз, айыпсыз, таза адамды аңдыйбыз,
12аларды өлгөндөр жаткан жай жуткансып, тирүүлөй жутуп алабыз, көргө түшкөндөргө окшотуп, бүкүлү жутуп алабыз.
13Ар кыл асыл буюмдарды жыйып алабыз, үйлөрүбүздү олжого толтурабыз.
14Биз менен бирге өкчөмө таш ыргытасың, баарыбыздын казынабыз бир болот!»
15Уулум! Аларга кошулба, алардын жолуна түшпө.
16Анткени алардын буттары кыянаттык кылууга чуркайт, кан төгүүгө шашат.
17Канаттуулардын көзүнчө тор жаюу бекер,
18алардын канын төгүш үчүн буктурма коюшат, алардын жанын алыш үчүн аңдып турушат.
19Бирөөнүн байлыгына көз арткан ар бир адамдын жолу ушундай болот: тартып алган байлыгы аны өмүрүнөн ажыратат.
<BR style="mso-special- character: line-break">< BR style="mso-special- character: line-break">
Акылмандыктын чакырыгы
20Акылмандык көчөлөрдө жар салып жүрөт, аянттарда угуза сүйлөп жатат,
21көп эл чогулган жерлерде жар салып, шаар дарбазасынын кире беришинде мындай деп сүйлөп жатат:
22«Түркөйлөр, качанга чейин түркөйлүктү жакшы көрө бересиңер? Шылдыңчылдар качанга чейин өздөрүнүн шылдыңдоолоруна маашырлана беришет? Акылсыздар качанга чейин билимди жек көрүшөт?
23Мен ашкерелеп жатам, көңүл бургула: Мына, мен силерге өз рухумду төгөм, өз сөзүмдү жарыя кылам.
24Мен силерди чакырдым, бирок силер укпай койдуңар. Силерге колумду сундум, бирок силер көңүл бурбай койдуңар.
25Менин кеңештеримдин бардыгын четке кактыңар, ашкере кылганымды кабыл албай койдуңар.
26Ошон үчүн мен да силердин өлүмүңөргө күлөм, башыңарга мүшкүл түшкөндө сүйүнөм.
27Силерди коркунуч бороондой каптаганда, кырсык бурганактай басканда, башыңарга кайгы жана кыйынчылык келгенде,
28мени чакырасыңар, бирок мен силерди укпайм. Мени таң заардан издейсиңер, бирок таппайсыңар.
29Анткени алар билимди жек көрүштү, Теңирден коркууну тандап алышкан жок.
30Менин кеңештеримди кабыл алышкан жок, менин ашкере кылганымды жек көрүштү.
31Ошон үчүн алар өздөрүнүн жолунун жемиштеринен жешет, өздөрүнүн ойлорунун жемишине тоюшат.
32Анткени наадандарды өжөрлүгү өлтүрөт, акылсызды камырабастыгы өлтүрөт.
33Мени уккандар болсо жамандыктан коркпой, коопсуз, бейкапар жашашат».
31-бөлүм
10Ким жакшы аял таба алат? Анын баасы асыл берметтерден да жогору.
11Ага күйөөсүнүн жүрөгү ишенет, күйөөсү кирешесиз калбайт.
12Ал күйөөсүнө өмүрү өткөнчө жамандык менен эмес, жакшылык менен гана кайтарат.
13Ал жүн, зыгыр буласын өндүрөт, өз колу менен чын жүрөктөн иштейт.
14Ал аял соодагерлердин кемелерине окшоп, өзүнүн нанын алыстан табат.
15Ал таң ата электе эле туруп, үйүндөгүлөргө тамак берип, күңдөрүнө белгиленген иштерди тапшырат.
16Жер алгысы келсе, ага да ээ болот. Өз колунун жемиши менен жүзүмзар отургузат.
17Белин бекем бууп, булчуңдарын чыңайт.
18Ал өз ишинин жакшы экенин сезет, анын чырагы түн ичинде да өчпөйт.
19Колун жип ийрүүчү чарыкка сунат, колуна ийик алат.
20Жардыларга алаканын ачат, муктаж болгондорго колун сунат.
21Суук болгондо үй-бүлөм үшүйт деп коркпойт, анткени анын бүт үй-бүлөсү эки сыйрадан кийим кийген.
22Ал өзүнө килем согот, ак мата менен кызыл шайыдан кийим киет.
23Анын күйөөсү – кадырлуу адам, дарбаза алдында уруу аксакалдары менен отурат.
24Ал жабуу жасап сатат, финикиялык соодагерлерге кур жеткирет.
25Күч менен сулуулук – анын кийими, ал келечекке кубанычтуу карайт.
26Акылмандык менен сүйлөйт, момундук менен акыл-насаат айтат.
27Ал өз үйүндөгү чарбасына көз салат, бекер тамак жебейт.
28Балдары туруп, аны сыйлашат, күйөөсү туруп, аны мактайт:
29«Жакшы аялдар көп болгон, бирок сен алардын баарынан ашып түштүң».
30Сүйкүмдүүлүк алдап кетет, сулуулук өтүп кетет, бирок Теңирден корккон аял мактоого татыктуу.
31Ага өз колунан чыккан жемишинен бергиле, иштери аны дарбаза алдында даңктасын!
[/quot
ala archa sen mynagy sozundy ochyr myndai sodordu jazba.biz mysulmabyz. biblianyn tetir jazylgan nasaattary keregi jok.
Библиядан алынган уникалдуу «Накыл Сөздөрдөн» үзүндү
1-бөлүм
Накыл сөздөрдүн жазылышынын себеби
1Ысрайыл падышасы Дөөттүн уулу Сулаймандын накыл сөздөрү.
2Бул сөздөр акылмандыкка жетиш үчүн, акыл-насаатты угуш үчүн, накыл кептерди түшүнүш үчүн,
3эстүүлүктүн, адилеттүүлүктүн, соттун, чындыктын эрежелерин өздөштүрүш үчүн,
4жөнөкөйлөргө зээндүүлүк, жаш жигитке билим жана эстүүлүк бериш үчүн жазылган.
5Бул сөздөргө акылман адам кулак төшөп, билимин арттырат, акылдуу адам акылдуу кеңештерди табат.
6Ошондо ал накыл сөздөрдү, нуска кептерди, даанышмандардын сөздөрүн жана табышмактарын түшүнөт.
<BR style="mso-special- character: line-break">< BR style="mso-special- character: line-break">
Жаштарга берилген кеңеш
7Акылмандыктын башталышы – Теңирден коркуу. Акылмандык менен акыл-насаатты акылы жоктор гана жек көрүшөт.
8Уулум, атаңдын акыл-насаатын ук, энеңдин кеңешин четке какпа.
9Анткени бул – башыңа кооз таажы, мойнуңа мончок.
10Уулум! Эгерде сени күнөөкөрлөр азгырса, макул болбо.
11Эгерде алар мындай дей турган болсо: «Жүр биз менен, киши өлтүрүш үчүн буктурма коёбуз, айыпсыз, таза адамды аңдыйбыз,
12аларды өлгөндөр жаткан жай жуткансып, тирүүлөй жутуп алабыз, көргө түшкөндөргө окшотуп, бүкүлү жутуп алабыз.
13Ар кыл асыл буюмдарды жыйып алабыз, үйлөрүбүздү олжого толтурабыз.
14Биз менен бирге өкчөмө таш ыргытасың, баарыбыздын казынабыз бир болот!»
15Уулум! Аларга кошулба, алардын жолуна түшпө.
16Анткени алардын буттары кыянаттык кылууга чуркайт, кан төгүүгө шашат.
17Канаттуулардын көзүнчө тор жаюу бекер,
18алардын канын төгүш үчүн буктурма коюшат, алардын жанын алыш үчүн аңдып турушат.
19Бирөөнүн байлыгына көз арткан ар бир адамдын жолу ушундай болот: тартып алган байлыгы аны өмүрүнөн ажыратат.
<BR style="mso-special- character: line-break">< BR style="mso-special- character: line-break">
Акылмандыктын чакырыгы
20Акылмандык көчөлөрдө жар салып жүрөт, аянттарда угуза сүйлөп жатат,
21көп эл чогулган жерлерде жар салып, шаар дарбазасынын кире беришинде мындай деп сүйлөп жатат:
22«Түркөйлөр, качанга чейин түркөйлүктү жакшы көрө бересиңер? Шылдыңчылдар качанга чейин өздөрүнүн шылдыңдоолоруна маашырлана беришет? Акылсыздар качанга чейин билимди жек көрүшөт?
23Мен ашкерелеп жатам, көңүл бургула: Мына, мен силерге өз рухумду төгөм, өз сөзүмдү жарыя кылам.
24Мен силерди чакырдым, бирок силер укпай койдуңар. Силерге колумду сундум, бирок силер көңүл бурбай койдуңар.
25Менин кеңештеримдин бардыгын четке кактыңар, ашкере кылганымды кабыл албай койдуңар.
26Ошон үчүн мен да силердин өлүмүңөргө күлөм, башыңарга мүшкүл түшкөндө сүйүнөм.
27Силерди коркунуч бороондой каптаганда, кырсык бурганактай басканда, башыңарга кайгы жана кыйынчылык келгенде,
28мени чакырасыңар, бирок мен силерди укпайм. Мени таң заардан издейсиңер, бирок таппайсыңар.
29Анткени алар билимди жек көрүштү, Теңирден коркууну тандап алышкан жок.
30Менин кеңештеримди кабыл алышкан жок, менин ашкере кылганымды жек көрүштү.
31Ошон үчүн алар өздөрүнүн жолунун жемиштеринен жешет, өздөрүнүн ойлорунун жемишине тоюшат.
32Анткени наадандарды өжөрлүгү өлтүрөт, акылсызды камырабастыгы өлтүрөт.
33Мени уккандар болсо жамандыктан коркпой, коопсуз, бейкапар жашашат».
31-бөлүм
10Ким жакшы аял таба алат? Анын баасы асыл берметтерден да жогору.
11Ага күйөөсүнүн жүрөгү ишенет, күйөөсү кирешесиз калбайт.
12Ал күйөөсүнө өмүрү өткөнчө жамандык менен эмес, жакшылык менен гана кайтарат.
13Ал жүн, зыгыр буласын өндүрөт, өз колу менен чын жүрөктөн иштейт.
14Ал аял соодагерлердин кемелерине окшоп, өзүнүн нанын алыстан табат.
15Ал таң ата электе эле туруп, үйүндөгүлөргө тамак берип, күңдөрүнө белгиленген иштерди тапшырат.
16Жер алгысы келсе, ага да ээ болот. Өз колунун жемиши менен жүзүмзар отургузат.
17Белин бекем бууп, булчуңдарын чыңайт.
18Ал өз ишинин жакшы экенин сезет, анын чырагы түн ичинде да өчпөйт.
19Колун жип ийрүүчү чарыкка сунат, колуна ийик алат.
20Жардыларга алаканын ачат, муктаж болгондорго колун сунат.
21Суук болгондо үй-бүлөм үшүйт деп коркпойт, анткени анын бүт үй-бүлөсү эки сыйрадан кийим кийген.
22Ал өзүнө килем согот, ак мата менен кызыл шайыдан кийим киет.
23Анын күйөөсү – кадырлуу адам, дарбаза алдында уруу аксакалдары менен отурат.
24Ал жабуу жасап сатат, финикиялык соодагерлерге кур жеткирет.
25Күч менен сулуулук – анын кийими, ал келечекке кубанычтуу карайт.
26Акылмандык менен сүйлөйт, момундук менен акыл-насаат айтат.
27Ал өз үйүндөгү чарбасына көз салат, бекер тамак жебейт.
28Балдары туруп, аны сыйлашат, күйөөсү туруп, аны мактайт:
29«Жакшы аялдар көп болгон, бирок сен алардын баарынан ашып түштүң».
30Сүйкүмдүүлүк алдап кетет, сулуулук өтүп кетет, бирок Теңирден корккон аял мактоого татыктуу.
31Ага өз колунан чыккан жемишинен бергиле, иштери аны дарбаза алдында даңктасын!
[/quot
ala archa sen mynagy sozundy ochyr myndai sodordu jazba.biz mysulmabyz. biblianyn tetir jazylgan nasaattary keregi jok.
Ozundun sozun ozuno dushman bolup kelet.
#9 04 April 2013 - 09:09
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 2094
- 10 March 10
- : 14 Oct 2019 15:29
"Акты төкпө. Кечинде (алтүндө) ак сурап барба, сурап келсе бербе. Бул жерде «ак» дегенибиз кымыз, сүт, айран сыяктуу сүт азыктары. Малды жогору баалаган элибизде сүт азыктарына да мамиле башкача болгон. Жөнсүз төгүп чачсаң, малдын, актын кусуру урат дешкен. Малдын, актын кусуру урса малсыз, жашоого каражаты жок каласың. Кокус төгүп алсаң, жакаңа сүрт. Бул төрт түлүк малдан, анын коргоочуларынан (пирлеринен) кечирим сураганың. Жылкынын пири – Камбар-Ата, төөнүкү – Ойсул-Ата, уй-топоздуку – Зеңги-Баба, койдуку – Чолпон-Ата, эчкиники – Чычаң-Ата деп аталат. Төрт түлүктүн пирлери дайыма тирүү, алар өз түлүгүн колдоп жүрүшөт деген ишеним бар. Малдуулар түнүндө ак сураган адамдын котур ташы койнунда болот, кокус ырымдап «малына ылаң тийсин» деп сурашы мүмкүн дешкен. Ошондуктан караңгыда озүң да ак сураба".
Создун таза берметин чириген дептир, озу эмнени жазды болду экен деп, коз жугуртуп, жогорудагыларды окудум. Айылдан уй байып турган кезде, балага сүттү кошуналар бири-биринен алышып-беришип эле ичип жүрүшөт, ар кандай болот да. Түйшүккө алаксып жарыкта сурай албай калса, бала сүт ичкиси келсе, таңды күтүш керек бекен? Кокус төгүп алды дейли, аны балжыратып жакага сүртүп... элестетибатам )))) Анан да жаныбарлардын "колдоочуларынан" кечирим сурабатам )))) муну элестетпей эле коёюн )))))))). Чирибей, аябай гүлдөбаткан сөздөр турбайбы. Рыскүл, абайла, ушуларга ишенип жүрүп, аң-сезимиңди чиритип алба.
Создун таза берметин чириген дептир, озу эмнени жазды болду экен деп, коз жугуртуп, жогорудагыларды окудум. Айылдан уй байып турган кезде, балага сүттү кошуналар бири-биринен алышып-беришип эле ичип жүрүшөт, ар кандай болот да. Түйшүккө алаксып жарыкта сурай албай калса, бала сүт ичкиси келсе, таңды күтүш керек бекен? Кокус төгүп алды дейли, аны балжыратып жакага сүртүп... элестетибатам )))) Анан да жаныбарлардын "колдоочуларынан" кечирим сурабатам )))) муну элестетпей эле коёюн )))))))). Чирибей, аябай гүлдөбаткан сөздөр турбайбы. Рыскүл, абайла, ушуларга ишенип жүрүп, аң-сезимиңди чиритип алба.
Сөздүн күчү жүйөөдө. Жүйөөсү жок сөздөргө көңүл бурбайм.
#10 04 April 2013 - 13:45
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 483
- 17 November 12
- : 19 Apr 2016 14:03
- Жынысы:Белгисиз
Библия.
Сулаймандын накыл создор китебинен алынды. 13-болум 1Акылдуу уул атасынын акыл-насаатын угат, ал эми ээ-жаа бербеген уул айыбын ачкандарды укпайт.
2Адам өз оозунун жемишинен жакшылык көрөт, ал эми мыйзамды бузгандардын жаны жамандык көрөт.
3Тилин тыйган адам жанын сактайт, ал эми оозун чоң ачкан адам кыйынчылыкка дуушар болот.
4Жалкоо эңсейт, бирок эңсегени бекер, ал эми аракетчил адамдар тоюшат.
5Адил адам жалган сөздү жек көрөт, ал эми мыйзамсыз адам өз абийирин өзү төгүп, өзүн өзү маскара кылат.
6Кемчиликсиз адамды чындык сактайт, ал эми күнөөкөрдү мыйзамсыздыгы өлтүрөт.
7Бирөө эч нерсеси жок болсо да, өзүн бай көрсөтөт. Экинчи бирөө байлыгы ашып-ташып турса да, өзүн бечара көрсөтөт.
8Адам байлыгы менен өз өмүрүн сатып алат, ал эми жардыны эч ким коркутпайт.
9Адил адамдардын жарыгы жаркырап турат, мыйзамсыздардын чырагы болсо өчөт.
10Менменсинүүдөн чыр чыгат, ал эми кеңешкендерде акыл бар.
11Оңой жол менен табылган байлык тез жок болот, ал эми мээнет менен жыйнаган адам байлыгын арттырат.
12Көпкө чейин ишке ашпаган үмүт жүрөктү кыйнайт, ал эми ишке ашкан үмүт – өмүр дарагы.
13Кудайдын сөзүн этибар албаган адам өзүнө зыян келтирет, ал эми осуяттан корккон адам тиешесин алат.
14Акылдуунун окутуусу – өлүмдүн торунан сактап кала турган өмүр булагы.
15Жакшы акыл жакшы нерсеге жеткирет, ал эми мыйзамсыздардын жолу катаал.
16Ар бир эстүү адам акыл менен иш кылат, ал эми акылсыз адам өзүнүн акылсыздыгын көрсөтөт.
17Жаман элчи кырсыкка кабылат, ал эми ишенимдүү элчи куткарат.
18Үйрөнүүдөн баш тарткан адамды жакырлык менен маскарачылык күтүп турат, ал эми акыл-насаатты сактаган адам урматка ээ болот.
19Ишке ашкан тилек жанга жагымдуу, ал эми жамандыктан четтөө – акылсыздар үчүн чыдагыс нерсе.
20Акылдуу адамдар менен мамилелешкен адам акылдуу болот, ал эми акылсыз адамдар менен достошкон адам бузулат.
21Күнөөкөрлөрдү жамандык ээрчип жүрөт, ал эми адил адамдар жакшылык көрүшөт.
22Жакшы адам неберелерине да мурас калтырат, ал эми күнөөкөрдүн байлыгы адил адам үчүн сакталат.
23Жардылардын талаасында да мол түшүм болот, бирок кээ бир адамдар баш аламандыктан өлүп жатышат.
24Чыбык аяган адам уулун жек көрөт, ал эми уулун сүйгөн адам аны бала чагынан жазалайт.
25Адил адам тамакты тойгончо жейт, ал эми мыйзамсыз адамдардын карды ач болот.
2Адам өз оозунун жемишинен жакшылык көрөт, ал эми мыйзамды бузгандардын жаны жамандык көрөт.
3Тилин тыйган адам жанын сактайт, ал эми оозун чоң ачкан адам кыйынчылыкка дуушар болот.
4Жалкоо эңсейт, бирок эңсегени бекер, ал эми аракетчил адамдар тоюшат.
5Адил адам жалган сөздү жек көрөт, ал эми мыйзамсыз адам өз абийирин өзү төгүп, өзүн өзү маскара кылат.
6Кемчиликсиз адамды чындык сактайт, ал эми күнөөкөрдү мыйзамсыздыгы өлтүрөт.
7Бирөө эч нерсеси жок болсо да, өзүн бай көрсөтөт. Экинчи бирөө байлыгы ашып-ташып турса да, өзүн бечара көрсөтөт.
8Адам байлыгы менен өз өмүрүн сатып алат, ал эми жардыны эч ким коркутпайт.
9Адил адамдардын жарыгы жаркырап турат, мыйзамсыздардын чырагы болсо өчөт.
10Менменсинүүдөн чыр чыгат, ал эми кеңешкендерде акыл бар.
11Оңой жол менен табылган байлык тез жок болот, ал эми мээнет менен жыйнаган адам байлыгын арттырат.
12Көпкө чейин ишке ашпаган үмүт жүрөктү кыйнайт, ал эми ишке ашкан үмүт – өмүр дарагы.
13Кудайдын сөзүн этибар албаган адам өзүнө зыян келтирет, ал эми осуяттан корккон адам тиешесин алат.
14Акылдуунун окутуусу – өлүмдүн торунан сактап кала турган өмүр булагы.
15Жакшы акыл жакшы нерсеге жеткирет, ал эми мыйзамсыздардын жолу катаал.
16Ар бир эстүү адам акыл менен иш кылат, ал эми акылсыз адам өзүнүн акылсыздыгын көрсөтөт.
17Жаман элчи кырсыкка кабылат, ал эми ишенимдүү элчи куткарат.
18Үйрөнүүдөн баш тарткан адамды жакырлык менен маскарачылык күтүп турат, ал эми акыл-насаатты сактаган адам урматка ээ болот.
19Ишке ашкан тилек жанга жагымдуу, ал эми жамандыктан четтөө – акылсыздар үчүн чыдагыс нерсе.
20Акылдуу адамдар менен мамилелешкен адам акылдуу болот, ал эми акылсыз адамдар менен достошкон адам бузулат.
21Күнөөкөрлөрдү жамандык ээрчип жүрөт, ал эми адил адамдар жакшылык көрүшөт.
22Жакшы адам неберелерине да мурас калтырат, ал эми күнөөкөрдүн байлыгы адил адам үчүн сакталат.
23Жардылардын талаасында да мол түшүм болот, бирок кээ бир адамдар баш аламандыктан өлүп жатышат.
24Чыбык аяган адам уулун жек көрөт, ал эми уулун сүйгөн адам аны бала чагынан жазалайт.
25Адил адам тамакты тойгончо жейт, ал эми мыйзамсыз адамдардын карды ач болот.
#11 04 April 2013 - 14:28
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 5107
- 02 April 13
- : 13 Dec 2024 13:33
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Орустун батири
Жакшы акыл-насааттар экен,билбеген нерсемди уйронуп алдым.Чоон рахмат.
#12 04 April 2013 - 20:34
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3636
- 10 January 09
- : 16 Mar 2021 06:14
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
ala archa sen mynagy sozundy ochyr myndai sodordu jazba.biz mysulmabyz. biblianyn tetir jazylgan nasaattary keregi jok.
Riskul сиздин темаңызда мусулмандар үчүн насааттар деп жазылбаганы үчүн, мынтип тыю салганыңыз болбой калатко. Анын үстүндө "элдик тыюулар жана алардын чечмелениши" деген темадагы билдирүүлөрдүн баары эле Исламга туура келе бербейт. Б.а. алардын Исламга эч кандай тийешеси жок. Эгер мусулмандар үчүн гана насааттар жөнүндө тема ачуунун максат кылсаңыз, анда теманы өзгөртүп, кээ бир жерлерди өчүрүү керек болот.
#13 05 April 2013 - 21:04
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 483
- 17 November 12
- : 19 Apr 2016 14:03
- Жынысы:Белгисиз
Библия
Сулаймандын накыл создору 4-болум
Акылмандыктын жана билимдин пайдасы 1Балдар, атаңардын акыл-насаатын уккула, акыл-эстүү болуу үчүн кулак салгыла!
2Анткени мен силерге жакшы сабак бердим. Менин осуяттарымды таштабагыла.
3Анткени мен да бир кезде атамдын уулу элем, энемдин жалгыз, сүйүктүү уулу элем.
4Ошондо атам мага акыл үйрөтүп: «Жүрөгүң менин сөздөрүмдү тутуп алсын, осуяттарымды сактап жаша», – деген.
5Даанышмандыкка ээ бол, акылмандуулукка ээ бол. Муну эсиңден чыгарба, менин айткандарымдан четтебе.
6Менин сөзүмдү таштаба, ошондо ал сени сактап жүрөт; аны сүй, ошондо ал сени коргоп жүрөт.
7Эң негизгиси – акылмандык. Акылмандыкка ээ бол, бардык мал-мүлкүң менен акыл-эстүүлүккө ээ бол.
8Аны бийик бааласаң, ал сени бийикке көтөрөт. Эгерде ага жабышсаң, ал сенин даңкыңды чыгарат.
9Ал сенин башыңа эң сонун гүлчамбар кийгизет, эң сонун таажыга жеткирет.
10Кулак сал, уулум, менин сөздөрүмдү кабыл ал, ошондо өмүрүң узарат.
11Мен сага акылмандыктын жолун көрсөтүп жатам, түз жол менен алып бара жатам.
12Бара жатканыңда жолуң тарыбайт, чуркап жөнөсөң мүдүрүлбөйсүң.
13Акыл-насааттарды бекем карма, аны таштаба, сактап жүр, анткени ал сенин өмүрүң.
14Мыйзамсыздардын жолуна түшпө, зулумдардын жолу менен жүрбө.
15Ал жолду ташта, ал жол менен баспа, ал жолго жолобо, ал жолдон кыя өт.
16Анткени алар жамандык кылмайынча укташпайт, бирөөнү кулатмайынча, алардан уйку качат.
17Анткени алар мыйзамсыздык менен нан таап жешет, уурдалган шарап ичишет.
18Адил адамдардын жолу – жаркыраган чырак, ал толук жарык киргенге чейин уламдан-улам жаркырай берет.
19Мыйзамсыздардын жолу – караңгылык, алар эмнеге мүдүрүлөрүн билишпейт.
20Уулум! Менин сөздөрүмө кулак сал, айткандарыма кулагыңды төшө!
21Алар сенин көз алдыңдан кетпесин, аларды жүрөгүңдүн түпкүрүндө сакта.
22Анткени ал – аны тапкандар үчүн өмүр, бүт денеси үчүн – саламаттык.
23Баарынан да, сактай тургандардан жүрөгүңдү сакта, анткени өмүрдүн булагы анда.
24Калп айтуудан баш тарт, анткорлонуп сүйлөөдөн кач.
25Көзүң түз карасын, көз карашың түз болсун.
26Басар жолуңду ойлонуп бас, ошондо сенин бүт жолуң бекем болот.
27Оңго да, солго да бурулба, бутуңду жаман жолдон алыс кыл.
Сулаймандын накыл создору 4-болум
Акылмандыктын жана билимдин пайдасы 1Балдар, атаңардын акыл-насаатын уккула, акыл-эстүү болуу үчүн кулак салгыла!
2Анткени мен силерге жакшы сабак бердим. Менин осуяттарымды таштабагыла.
3Анткени мен да бир кезде атамдын уулу элем, энемдин жалгыз, сүйүктүү уулу элем.
4Ошондо атам мага акыл үйрөтүп: «Жүрөгүң менин сөздөрүмдү тутуп алсын, осуяттарымды сактап жаша», – деген.
5Даанышмандыкка ээ бол, акылмандуулукка ээ бол. Муну эсиңден чыгарба, менин айткандарымдан четтебе.
6Менин сөзүмдү таштаба, ошондо ал сени сактап жүрөт; аны сүй, ошондо ал сени коргоп жүрөт.
7Эң негизгиси – акылмандык. Акылмандыкка ээ бол, бардык мал-мүлкүң менен акыл-эстүүлүккө ээ бол.
8Аны бийик бааласаң, ал сени бийикке көтөрөт. Эгерде ага жабышсаң, ал сенин даңкыңды чыгарат.
9Ал сенин башыңа эң сонун гүлчамбар кийгизет, эң сонун таажыга жеткирет.
10Кулак сал, уулум, менин сөздөрүмдү кабыл ал, ошондо өмүрүң узарат.
11Мен сага акылмандыктын жолун көрсөтүп жатам, түз жол менен алып бара жатам.
12Бара жатканыңда жолуң тарыбайт, чуркап жөнөсөң мүдүрүлбөйсүң.
13Акыл-насааттарды бекем карма, аны таштаба, сактап жүр, анткени ал сенин өмүрүң.
14Мыйзамсыздардын жолуна түшпө, зулумдардын жолу менен жүрбө.
15Ал жолду ташта, ал жол менен баспа, ал жолго жолобо, ал жолдон кыя өт.
16Анткени алар жамандык кылмайынча укташпайт, бирөөнү кулатмайынча, алардан уйку качат.
17Анткени алар мыйзамсыздык менен нан таап жешет, уурдалган шарап ичишет.
18Адил адамдардын жолу – жаркыраган чырак, ал толук жарык киргенге чейин уламдан-улам жаркырай берет.
19Мыйзамсыздардын жолу – караңгылык, алар эмнеге мүдүрүлөрүн билишпейт.
20Уулум! Менин сөздөрүмө кулак сал, айткандарыма кулагыңды төшө!
21Алар сенин көз алдыңдан кетпесин, аларды жүрөгүңдүн түпкүрүндө сакта.
22Анткени ал – аны тапкандар үчүн өмүр, бүт денеси үчүн – саламаттык.
23Баарынан да, сактай тургандардан жүрөгүңдү сакта, анткени өмүрдүн булагы анда.
24Калп айтуудан баш тарт, анткорлонуп сүйлөөдөн кач.
25Көзүң түз карасын, көз карашың түз болсун.
26Басар жолуңду ойлонуп бас, ошондо сенин бүт жолуң бекем болот.
27Оңго да, солго да бурулба, бутуңду жаман жолдон алыс кыл.
#14 12 April 2013 - 21:27
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 483
- 17 November 12
- : 19 Apr 2016 14:03
- Жынысы:Белгисиз
Библия
Сулаймандын насаат сөздөрү
5-бөлүм
1Сүйлөгөнгө шашылба, жүрөгүң да Кудайдын алдында сүйлөгөнгө ашыкпасын, анткени Кудай асманда, сен болсо жердесиң, ошондуктан аз сүйлө.
2Түштөр түйшүктүн көптүгүнөн кирет; акылсыздын үнү көп сүйлөгөнүнөн билинет.
3Кудайга убада берсең, аны кечиктирбей аткар, анткени Ал акылсыздарга ырайым кылбайт, берген убадаңды аткар.
4Убада берип аткарбай койгондон көрө, убада бербегениң жакшы.
5Тилиңдин денеңди күнөөгө батыруусуна жол бербе. Кудайдын периштесинин алдында: «Бул – жаңылыштык», – дебе. Болбосо Кудай сенин сөзүңө каарданып, колуң менен кылган иштериңди кыйратып салат.
6Анткени көп түш көргөндөн курулай убаракерчилик жана сөз көп болот, бирок сен Кудайдан корк.
7Эгерде сен кайсы бир дубанда кедейлер кысымга алынып, адилеттик менен чындык бурмаланып жатканын көрсөң, буга таң калба, анткени жогоркунун үстүнөн андан жогорку карап турат, анын үстүнөн эң жогорку көз салып турат.
8Өлкөнүн артыкчылыгы болсо өлкөсү үчүн кам көргөн падыша болуп эсептелет.
9Күмүштү сүйгөн адам күмүшкө тойбойт. Байлыкты сүйгөн адам андан пайда таппайт. Бул да – курулай убаракерчилик!
10Мал-мүлк көбөйгөн сайын, аны пайдалангандар да көбөйөт. Ага ээлик кылгандар аны карап туруудан бөлөк кайсы бакытты табышат?
11Көп жейби, аз жейби, эмгекчинин уйкусу таттуу. Ал эми байдын ашыра тоюп алганы өзүнө уйку бербейт.
12Мен күн астында кайгылуу нерсе бар экенин көрдүм: байлык, сактап жүргөн ээсине зыян келтирет.
13Ал байлык күтүлбөгөн кырсыктардан жок болот: андан уул төрөлдү, бирок анын колунда эч нерсе жок.
14Ал энесинин курсагынан кандай жылаңач чыкса, ошондой жылаңач кетет, өз эмгегинен колуна эч нерсе көтөрүп кете албайт.
15Бул да кайгылуу нерсе: ал кандай келсе, ошондой кетет. Текке кеткен эмгегинен ал эмне пайда тапты?
16Ал болсо өмүрү өткөнчө караңгыда, туталанып, капаланып, ачууланып тамак жеген.
17Мен жакшы жана жагымдуу нерсени да таптым, бул – адамдын өзүнүн Кудай берген бүт өмүрүндө күн астында кылган бардык эмгегинен ыракат алуусу, жеп-ичүүсү, анткени бул – анын үлүшү.
18Эгерде кайсы бир адамга Кудай байлык жана мал-мүлк берсе жана ага аларды пайдаланууга бийлик берсе, өз үлүшүн алса, эмгегинин үзүрүн көрсө, анда бул – Кудайдын белеги.
19Ал өз жашоосунун кыскалыгы жөнүндө көп ойлонбойт, анткени Кудай анын жүрөгүн кубанычка толтурган.
Сулаймандын насаат сөздөрү
5-бөлүм
1Сүйлөгөнгө шашылба, жүрөгүң да Кудайдын алдында сүйлөгөнгө ашыкпасын, анткени Кудай асманда, сен болсо жердесиң, ошондуктан аз сүйлө.
2Түштөр түйшүктүн көптүгүнөн кирет; акылсыздын үнү көп сүйлөгөнүнөн билинет.
3Кудайга убада берсең, аны кечиктирбей аткар, анткени Ал акылсыздарга ырайым кылбайт, берген убадаңды аткар.
4Убада берип аткарбай койгондон көрө, убада бербегениң жакшы.
5Тилиңдин денеңди күнөөгө батыруусуна жол бербе. Кудайдын периштесинин алдында: «Бул – жаңылыштык», – дебе. Болбосо Кудай сенин сөзүңө каарданып, колуң менен кылган иштериңди кыйратып салат.
6Анткени көп түш көргөндөн курулай убаракерчилик жана сөз көп болот, бирок сен Кудайдан корк.
7Эгерде сен кайсы бир дубанда кедейлер кысымга алынып, адилеттик менен чындык бурмаланып жатканын көрсөң, буга таң калба, анткени жогоркунун үстүнөн андан жогорку карап турат, анын үстүнөн эң жогорку көз салып турат.
8Өлкөнүн артыкчылыгы болсо өлкөсү үчүн кам көргөн падыша болуп эсептелет.
9Күмүштү сүйгөн адам күмүшкө тойбойт. Байлыкты сүйгөн адам андан пайда таппайт. Бул да – курулай убаракерчилик!
10Мал-мүлк көбөйгөн сайын, аны пайдалангандар да көбөйөт. Ага ээлик кылгандар аны карап туруудан бөлөк кайсы бакытты табышат?
11Көп жейби, аз жейби, эмгекчинин уйкусу таттуу. Ал эми байдын ашыра тоюп алганы өзүнө уйку бербейт.
12Мен күн астында кайгылуу нерсе бар экенин көрдүм: байлык, сактап жүргөн ээсине зыян келтирет.
13Ал байлык күтүлбөгөн кырсыктардан жок болот: андан уул төрөлдү, бирок анын колунда эч нерсе жок.
14Ал энесинин курсагынан кандай жылаңач чыкса, ошондой жылаңач кетет, өз эмгегинен колуна эч нерсе көтөрүп кете албайт.
15Бул да кайгылуу нерсе: ал кандай келсе, ошондой кетет. Текке кеткен эмгегинен ал эмне пайда тапты?
16Ал болсо өмүрү өткөнчө караңгыда, туталанып, капаланып, ачууланып тамак жеген.
17Мен жакшы жана жагымдуу нерсени да таптым, бул – адамдын өзүнүн Кудай берген бүт өмүрүндө күн астында кылган бардык эмгегинен ыракат алуусу, жеп-ичүүсү, анткени бул – анын үлүшү.
18Эгерде кайсы бир адамга Кудай байлык жана мал-мүлк берсе жана ага аларды пайдаланууга бийлик берсе, өз үлүшүн алса, эмгегинин үзүрүн көрсө, анда бул – Кудайдын белеги.
19Ал өз жашоосунун кыскалыгы жөнүндө көп ойлонбойт, анткени Кудай анын жүрөгүн кубанычка толтурган.
#15 15 April 2013 - 10:51
- Момун
-
- Кыймылы жок
- 39
- 04 June 07
- : 16 Jul 2019 07:01
- Жынысы:Эркек
БУЛ ФОРУМ БАПТИСТЕРДИН ФОРУМУ БОЛУП КЕТТИГО!!
#16 15 April 2013 - 20:04
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 483
- 17 November 12
- : 19 Apr 2016 14:03
- Жынысы:Белгисиз
Инжил: Эки ойлуу адам өзүнүн бардык жолдорунда туруксуз.
#17 15 April 2013 - 20:05
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 483
- 17 November 12
- : 19 Apr 2016 14:03
- Жынысы:Белгисиз
Инжил:
Азгырылып жатканда, эч ким: «Кудай мени азгырып жатат», – деп айтпасын. Анткени Кудай жамандыкка азгырылбайт жана эч кимди азгырбайт.
Тескерисинче, ар ким өзүнүн кумарына берилип, алданып азгырылат.
Кумар түйүлүп, күнөө туулат. Ал эми кылынган күнөө өлүмгө дуушар кылат.
Тескерисинче, ар ким өзүнүн кумарына берилип, алданып азгырылат.
Кумар түйүлүп, күнөө туулат. Ал эми кылынган күнөө өлүмгө дуушар кылат.
#18 15 April 2013 - 20:06
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 483
- 17 November 12
- : 19 Apr 2016 14:03
- Жынысы:Белгисиз
Инжил "..ар бир адам укканга даяр болсун, ойлонуп сүйлөсүн, ачууга алдырбасын.
Анткени ачууланган адам Кудайга жаккан ишти жасабайт..."
Анткени ачууланган адам Кудайга жаккан ишти жасабайт..."
#19 15 April 2013 - 20:09
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 483
- 17 November 12
- : 19 Apr 2016 14:03
- Жынысы:Белгисиз
Инжил
: Анткени ар бир адам чөп сыяктуу, анын даңкы да талаа гүлүндөй. Чөп куурайт, гүл соолуйт.
Ал эми Теңирдин сөзү түбөлүк калат. Бул сөз болсо – силерге жарыяланган сөз
Ал эми Теңирдин сөзү түбөлүк калат. Бул сөз болсо – силерге жарыяланган сөз
#20 15 April 2013 - 20:15
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 483
- 17 November 12
- : 19 Apr 2016 14:03
- Жынысы:Белгисиз
Библия
Ышайа пайгамбардын сөздөрү 53-бөлүм
1Бизден уккан кабарга ким ишенди? Теңирдин күчү кимге көрсөтүлдү?
2Анткени Ал Анын алдында кургак жерден өсүп чыккан жаш бутакка жана тамырга окшоп чыкты. Анда келишимдүү келбет да, улуулук да жок эле. Биз Аны көрдүк, бирок Анын сырткы көрүнүшүндө бизди Өзүнө тарта турган эч нерсе жок эле.
3Ал жек көрүндү болду, адамдардын алдында кемсинтилди. Ал – кайгы тарткан, оорунун эмне экенин билген адам, биз Андан жүзүбүздү ала качтык. Ал жек көрүндү болду, биз Аны урматтаган жокпуз.
4Бирок Ал биздин кеселдерибизди Өзүнө алды, ооруларыбызды алып кетти, биз болсо Аны Кудай урду, жазалады жана кемсинтти деп ойлодук.
5Бирок Ал биздин күнөөлөрүбүз үчүн жарадар болду, биздин мыйзамсыздыктарыбыз үчүн кыйналды. Бизге тынчтык болуш үчүн, Ал жазага тартылды, Анын жарааты менен биз айыктык.
6Биз баарыбыз койлордой болуп адашып жүрдүк, ар кимибиз өз жолубузга бурулуп кеттик, ошондо Теңир баарыбыздын күнөөлөрүбүздү Анын мойнуна жүктөдү.
7Аны катуу кыйнашты, бирок Ал кыйналганда, үн чыгарган жок. Ал союлуш үчүн жетеленип келген козу сыяктуу, кыркмачынын алдында үнсүз жаткан кой сыяктуу үн чыгарган жок.
8Ал камактан жана соттон алынды, бирок Анын санжырасын ким айтып бере алат? Анткени Ал тирүүлөрдүн жеринен бөлүнүп алынды, Менин элимдин кылмыштары үчүн өлүм жазасына тартылды.
9Ага кылмышкерлер менен бирге мүрзө даярдашты, бирок Ал байдын мүрзөсүнө коюлду, анткени Ал күнөө кылган эмес, Анын оозунан жалган сөз чыккан эмес.
10Бирок Теңир Анын кыйналуусун туура көрдү, ошондуктан Ал Аны азапка салды. Ал Өз жанын айып үчүн чалынуучу курмандыкка чалгандан кийин, Ал узак жашаган укум-тукумун көрөт, ошондо Теңирдин эрки Өзүнүн колу менен ийгиликтүү ишке ашат.
11«Ал Өз жанынын эрдигине ыраазы болуу менен карайт. Өзүнүн таанып билүүсү аркылуу Менин адилет Кулум көп адамдарды актайт, алардын күнөөсүн Өз мойнуна көтөрөт.
12Ошондуктан Мен Ага улуулардын арасынан үлүш берем, Ал күчтүүлөр менен олжо бөлүшөт. Анткени Ал Өз жанын өлүмгө кыйды, кылмышкер катары эсептелди, көптөрдүн күнөөсүн Өз мойнуна алды, кылмышкерлер үчүн арачы болду».
Ышайа пайгамбардын сөздөрү 53-бөлүм
1Бизден уккан кабарга ким ишенди? Теңирдин күчү кимге көрсөтүлдү?
2Анткени Ал Анын алдында кургак жерден өсүп чыккан жаш бутакка жана тамырга окшоп чыкты. Анда келишимдүү келбет да, улуулук да жок эле. Биз Аны көрдүк, бирок Анын сырткы көрүнүшүндө бизди Өзүнө тарта турган эч нерсе жок эле.
3Ал жек көрүндү болду, адамдардын алдында кемсинтилди. Ал – кайгы тарткан, оорунун эмне экенин билген адам, биз Андан жүзүбүздү ала качтык. Ал жек көрүндү болду, биз Аны урматтаган жокпуз.
4Бирок Ал биздин кеселдерибизди Өзүнө алды, ооруларыбызды алып кетти, биз болсо Аны Кудай урду, жазалады жана кемсинтти деп ойлодук.
5Бирок Ал биздин күнөөлөрүбүз үчүн жарадар болду, биздин мыйзамсыздыктарыбыз үчүн кыйналды. Бизге тынчтык болуш үчүн, Ал жазага тартылды, Анын жарааты менен биз айыктык.
6Биз баарыбыз койлордой болуп адашып жүрдүк, ар кимибиз өз жолубузга бурулуп кеттик, ошондо Теңир баарыбыздын күнөөлөрүбүздү Анын мойнуна жүктөдү.
7Аны катуу кыйнашты, бирок Ал кыйналганда, үн чыгарган жок. Ал союлуш үчүн жетеленип келген козу сыяктуу, кыркмачынын алдында үнсүз жаткан кой сыяктуу үн чыгарган жок.
8Ал камактан жана соттон алынды, бирок Анын санжырасын ким айтып бере алат? Анткени Ал тирүүлөрдүн жеринен бөлүнүп алынды, Менин элимдин кылмыштары үчүн өлүм жазасына тартылды.
9Ага кылмышкерлер менен бирге мүрзө даярдашты, бирок Ал байдын мүрзөсүнө коюлду, анткени Ал күнөө кылган эмес, Анын оозунан жалган сөз чыккан эмес.
10Бирок Теңир Анын кыйналуусун туура көрдү, ошондуктан Ал Аны азапка салды. Ал Өз жанын айып үчүн чалынуучу курмандыкка чалгандан кийин, Ал узак жашаган укум-тукумун көрөт, ошондо Теңирдин эрки Өзүнүн колу менен ийгиликтүү ишке ашат.
11«Ал Өз жанынын эрдигине ыраазы болуу менен карайт. Өзүнүн таанып билүүсү аркылуу Менин адилет Кулум көп адамдарды актайт, алардын күнөөсүн Өз мойнуна көтөрөт.
12Ошондуктан Мен Ага улуулардын арасынан үлүш берем, Ал күчтүүлөр менен олжо бөлүшөт. Анткени Ал Өз жанын өлүмгө кыйды, кылмышкер катары эсептелди, көптөрдүн күнөөсүн Өз мойнуна алды, кылмышкерлер үчүн арачы болду».
