Жазган пикириниздерди окуп чыктым, достор рахмат. Мен ар бириниздерге озунчо жооп бербей, коюлган маселени дагы улантып жазайын дедим. Талкуудан тактык жаралат. Баарыбыз байкагандай эле, баары каршы кыз ала качууга. Анда эмнеге дагы эле бул койгойго коз жугуртуп гана коюп жатабыз. Бул жерде темадан бир аз алысыраак ойлор да жазылган. Мен албетте ар бириниздердин оюнуздарды сыйлайм. Ушул ойлор да, бир идея пайда болушуна себепчи болушу мумкун.
Коюлган теманын канчалык денгээлде маанилуу экендигин мен сиздерге дагы бир тушундуруп отойун. Мени менен жакын суйлошуп жургон курбумдун жана эжемдин турмушунан бир- эки ооз, мага айтышкан создорунон,
цитата алыпберейин.
«Дос мен бул жашоодо, тируу деген гана атым бар. Дагы эри бар деген эле атым болбосо, жашоодон рахат алып жашоомо себеп жок. Озун билесин «тигини» унутушум кыйын, журогум аны менен, денем эрим менен жашайт. Экиге болунгонмун.
Жашоонун манызы жок» бул курбум уйундо жалгыз кыз болчу. Бир уйдун жалгыз эркетай кызы, ушундай бактысыз жашап келуудо. Ал эми жакын суйлошкон эжелеримдин бири «Уйдогулор чакырып жатат. Келип бала торо дейт. Мен каалабайм. Жетет ушул кызым. Уйго барып кайра эле ата-энеме, кайын журтума бактылуу турмушта жашап жаткан тур корсотууго тура келет» - эже азыр Москвада куйоосу менен. Бир кызы бар. Мына ушул эки кызды да ала качып кеткен. Кыздарды угуп мен эч нерсе айта албай жылмайып гана койгом. Себеби арманы бардын, арманын угуп сооротсон ал бошошот. Ал эми катуу соз айтсан, конулуно кетип капа болот.
Сиздердин оюнуздар да туура «бактысыз турмушта жашап жатса кыздар оздору кунооолуу, чечкиндуу эмес» деген, достор чойробуздогу кыздардын чечкинсиз экенин коруп туруп эмне учун аларга жардам бере албайбыз. Мейли алар го турмушка чыгып кетишти. Ал эми артыбызда келе жаткан жаш кыздарды да, ала качып кетишсе отуруп калат да, ал кыз да, "болду тагдырым ушул"- деп чечкинсиз жашоодо жашап журо берет. Ала качуу жолу менен турмуш курганда кыздарыбыз гана эмес, жигиттерибиз оздору да бактысыз болуп калып жатат. Алдынан чыккан гулду жулуп качат да. Жулган гулунун тикендери кучтуу болсо, тилин тиштеп кала берет. Ал эми суйгон кызын алдырган жигиттерибиз томонкудой ыр саптары менен кагаз толтурушат.
Асылын алдырган жигиттин уч кун ичинде тарткан азабы.
Үчүнчү күн...үчүнчү күн...
Үзүлбөдү ичке жиби үмүтүмдүн
Үргүлөп,кирпик каксам
Үркүтөт,чыркыраган
Үнү угулуп сүйүктүүмдүн.
..
Үчүнчү күн...үчүнчү күн...
Кароолундай олтурам, күндүн түндүн
Кокустан көзирмелсе
Коркутат,катуу чыккан
Кыйкырыгы күчүгүмдүн
Үчүнчү күн...үчүнчү күн...
Чыйралып тамырлары жүлүнүмдүн
Чыдам кетип,көз илинсе
Чочутат,чыркыраган
Чаңырыгы чүрөгүмдүн.
..
Мындай турмушта жашагандар ар бирибиздин чойробуздо бар.Баарыбыз эстеп королу, бир канчалап саналат. Мен айтайын дегеним, жок дегенде, артыбызда осуп келе жаткан жаштарга ушундай турмуш тууралуу тушунук берип, мындай жапайылык жол менен уй -було курбоону жеткируубуз керек.
Биз жаштар эмне учун коомубузда болуп жаткан мына ушундай жапайылык корунушторго каршы которулуп чыкбайбыз. Жаштардын кучу менен Президенттерибизди деле башка олколорго «Депорт» кылып жатбайбызбы.
Анда максатка отойун. Достор келгиле биригебиз. Жалпы которулолу,
мына ушул жапайылыкты жоюуга. Айтылган ойлор бар «Закон чыкса жакшы болмок", "Чыккан Закондор бар» деген. Мына ушул Закондор иштеп жатабы. Закондордун иштешин талап кылуубуз керек. Эмне учун тоок урдоо кылмыш деп соттойт да, ал эми кыз уурдаганы, ала качканы учун жаза колдонбойт.
Мен сиздерден ушул койгойду кандай жолдор менен, кандай иш-чараларды откоруу менен жоё алабыз, сунуш кутом.
Мен бир сунуш окудум "Bul iwtin aldyn aluu u4un,kyz-jigiterge,balkim ata-enelerge da seminarlardy otuw kerekgo-dep oiloim!! "- деген. Туура сунуш мага да жакты.
Анда мен алгач оз сунушумду киргизейин.
Форумчулар баарыбыз биригип бир ун менен чыгалычы. Ар бирибиз озубуздун журоктон, ушул койгойго кичине орун болсок гана бул койгойду, эл алдына алып чыгуу жыйынтык берет. Кимдин кайсы тармакта таанышы болбосун, ким кандай кызматта иштебесин, ушул жапайычылык корунушту жоюга салым кошолу. Эгер ушул теманы эл алдына алып чыксак элибизди психологиясын саясаттан бир аз болсо да башка тармакка бурган болоор элек.
Биринчи сунуш. Алгач биз ишти ММКларды (массалык маалымат каражаттарын)озубузго тартуу жолу менен баштайлы. Оз сунуштарыбызды жазып, жазылган сунуштардын негизинде, программа иштеп чыгуубуз керек. Ушул иштелип чыккан программаларыбыз менен жаштар уюмуна же окмоттук эмес уюмдарга, Кыз-келиндердин укугун коргогон уюмдарга кайрылуубуз керек. Урматтуу форумчулар ар бирибиз, бул жапайылык корунушту, тааныган билген жакындарыбызга айтып тушундуруу иштерин жургузуу зарыл.
Дагы кимде кандай сунуштар бар. Жазыныздар.
Эгер сиз айта турган сунушту кимдир бироо жазган болсо, сиз ошону атап отуп, сунуш менен макул экенинизди белгилеп койсонуз да болот. Себеби ошол сунуш канчалык денгээлде колдоого алынат.
Кыз алып качууга каршы күрөшү! Алып-качууга каршы иш чаралар.
#21 19 November 2011 - 02:54
Одиночество - это когда ты окружен замечательными людьми, которые любят тебя и понимают, но у каждого из них есть кто-то ближе, чем ты.
#22 19 November 2011 - 03:27
Туура айтасын бул койгой бир гана Кыргызстанда эмес Россияда да колдонулуп келет,бул жакта да озубуздун жапаайычылыгыбызды корсотуп журушот айрымдары,канчалаган ажырашуулар болуп жатат,бир жагынан азыркы заманда негизи жаштарыбызда туруксуз болуп калгандай корунот,жашоодон бир аз эле кыйналса же айылдын жашоосунан тажаса,эч чыдамдуулугу жок дароо эле ажырашып Россияны коздой качып жатышат.
Ушул кыз ала качуу боюнча ар кандай акцияларды уюштурсак болот,гезиттерден, теледен,интернет булактарынан коомго жарыя кылып бутундой элибиз бирдей колдосок анан чондорубуз да бир чара коруп ойгонор беле.
Ушул кыз ала качуу боюнча ар кандай акцияларды уюштурсак болот,гезиттерден, теледен,интернет булактарынан коомго жарыя кылып бутундой элибиз бирдей колдосок анан чондорубуз да бир чара коруп ойгонор беле.
Арстан байкенин идеясын колдойм. Азаматсыз.
Одиночество - это когда ты окружен замечательными людьми, которые любят тебя и понимают, но у каждого из них есть кто-то ближе, чем ты.
#23 19 November 2011 - 04:10
албетте кыз ала качуу бул биздин ан сезимибизге синип калган жапайы корунуш. ушул себептен дуйнодо 126 орунда турабызда ан сезимибиздин осушу боюнча.келгиле достор ойлонолу дагы бул маселени бут кыргызстанга жеткирип тиги чиновниктерибизге дагы жеткире алсак аларда биздин демилгени колдоп берет деген чоон умуттомун. азаматсын Айжамал абдан жакшы тема ачкансын.....
......келгиле достор анда башка элге карангы - жапайы жагыбызды корсотпойлук десенер анда баарыбыз бул сунушту колдоп коелук!!
!!!!!
!!!!!
!!
#24 20 November 2011 - 04:04
алып качып бактысын тапкан канча? анын баарын эмне кыласынар ? же атып саласынарбы.
алып качкандын да себеби бар. кызды ата энеси башка бироого болуп койгон болсо же .... 1001 себеп . ( ненужное вычеркнуть нужное добавить) БУЛ БИЗДИН
САЛТЫ орустар айтмакчы не нравиться не ешь
Супер биз менен, арта калбайт!
#25 20 November 2011 - 04:24
алып качып бактысын тапкан канча? анын баарын эмне кыласынар ? же атып саласынарбы.
алып качкандын да себеби бар. кызды ата энеси башка бироого болуп койгон болсо же .... 1001 себеп . ( ненужное вычеркнуть нужное добавить) БУЛ БИЗДИН
САЛТЫ орустар айтмакчы не нравиться не ешь 
Теманы окуп көрсөн, ала качуунун салт же кылмыш экендиги жөнүндө эмес, ал жөнүндө башка тема бар...бул жерде ала качууга каршы болгондордун сунушун сураган автор...
#26 20 November 2011 - 06:07
алып качып бактысын тапкан канча? анын баарын эмне кыласынар ? же атып саласынарбы.
алып качкандын да себеби бар. кызды ата энеси башка бироого болуп койгон болсо же .... 1001 себеп . ( ненужное вычеркнуть нужное добавить) БУЛ БИЗДИН
САЛТЫ орустар айтмакчы не нравиться не ешь 
иии дадаган кетейин десе иничек. Ала качып бактын тапкандар бактылуу болушсун. Кошогосу когорсун дечи, коломтосунан от очпой. бул жерде оз ыктыярына каршы, зордоп алып барып, аял кылып алган тууралуу соз болуп жатат. Анан тигинтип салт деп жатасын. салт экенин ким далилдеп берет.
Одиночество - это когда ты окружен замечательными людьми, которые любят тебя и понимают, но у каждого из них есть кто-то ближе, чем ты.
#27 20 November 2011 - 10:38
Кыз ала качууга каршы курошуунун кереги жок деп ойлойм. Ала качып уйлонгондор деле бактылуу жашагандары бар. Суйушуп уйлонгондордун деле ажырашкандары толтура . Бироонун бактысы учун башка адам эмес озу гана курошуу керек . Эгер жардам сураса анда жардам аямай жок .
Мне наплевать на тех кто уходить из моей жизни.Я найду замену каждому! Зато тех кто остается я люблю больше жизни
!
#28 20 November 2011 - 18:26
Ассалам алейкум достор!!
!,КЫЗ АЛА КЧУУ КЫРГЫЗСТАНДЫН БАЙЫРКЫ УЙАТЫ !!! урматтуу кыздар эгерде сиздерди ала качып кетсе сиз отурбаганга толук укуктуусуз,
Ислам кыздардын укугун коргойт, босогого нан тогобу, кемпирлер жатып алабы, баары бир кете бериниздер каргыштан корпонуздар,
шариятка каршы болгон ала-качуу,.
Кыргыздардын «ала качуу» деген фразасын сөзмө сөз которгондо “кармап алып качып кет” деген маанини берет. Кээ бир колуктуулар тааныбаган адам тарабынан ала качылып кетет, ал эки кээ бирин тааныган эркектер ала качат. Айрымдары мындай зомбулуктан кийин эптеп качып кетсе, көпчүлүгүн салтка ылайык ынандырышып жана чыр-чатак чыгарбасын деп коркушуп кармап калышат.Мусулмандык мамлекет болгон Кыргызстанда кыз болуу ыйык саналып ала качкандан кийин кетип калган кыз кайсыл бир мааниде булганган болуп эсептелип калат.Эгер анын үй-бүлөсү уяттан коркуп анын үйгө келүүсүнө тыюу салса, кызда эч кандай тандоо калбайт. ОШондуктан кыздар баланы суйбосонор турмушка чыкпай койгонго укугунар бар.
Бирок кыздын үй-бүлөсү чындап каршы болсо,иштин сейрек учурда сотко бериши керек.ошол олкодогу сот бул ишти караш керек.!! ! Дагы бир Айтып кетейин -Кыз уурдоо – бул кылмыш, кул мүнөз, билимсиз акмактардын иши. бул ыплас салт. билип туруп, кыздарды уурдагандарга кечирим болбоо керек. Достор закон чыккан бул кылмышкада бирок ошол закон колдонулбай жатат..
Теманы жакшы ачыптырсыз !!! Биз бул нерсеге баарыбыз аракет кылышыбыз керек. аракетти күчөтүү боюнча ИЧКИ ИШТЕР КЫЗМАТКЕРЛЕРИНЕ (сунуш киргизишибиз)кайрылышыбыз керек !!! атайын буйругу кыз ала качууга да олуттуу бөгөт коюлат болуш керек деген үмүттомун .
Кыргыздардын «ала качуу» деген фразасын сөзмө сөз которгондо “кармап алып качып кет” деген маанини берет. Кээ бир колуктуулар тааныбаган адам тарабынан ала качылып кетет, ал эки кээ бирин тааныган эркектер ала качат. Айрымдары мындай зомбулуктан кийин эптеп качып кетсе, көпчүлүгүн салтка ылайык ынандырышып жана чыр-чатак чыгарбасын деп коркушуп кармап калышат.Мусулмандык мамлекет болгон Кыргызстанда кыз болуу ыйык саналып ала качкандан кийин кетип калган кыз кайсыл бир мааниде булганган болуп эсептелип калат.Эгер анын үй-бүлөсү уяттан коркуп анын үйгө келүүсүнө тыюу салса, кызда эч кандай тандоо калбайт. ОШондуктан кыздар баланы суйбосонор турмушка чыкпай койгонго укугунар бар.
Бирок кыздын үй-бүлөсү чындап каршы болсо,иштин сейрек учурда сотко бериши керек.ошол олкодогу сот бул ишти караш керек.!! ! Дагы бир Айтып кетейин -Кыз уурдоо – бул кылмыш, кул мүнөз, билимсиз акмактардын иши. бул ыплас салт. билип туруп, кыздарды уурдагандарга кечирим болбоо керек. Достор закон чыккан бул кылмышкада бирок ошол закон колдонулбай жатат..
Теманы жакшы ачыптырсыз !!! Биз бул нерсеге баарыбыз аракет кылышыбыз керек. аракетти күчөтүү боюнча ИЧКИ ИШТЕР КЫЗМАТКЕРЛЕРИНЕ (сунуш киргизишибиз)кайрылышыбыз керек !!! атайын буйругу кыз ала качууга да олуттуу бөгөт коюлат болуш керек деген үмүттомун .
#29 01 December 2011 - 17:20
Жанар Акаев деген журналисттин "Ала качуу" боюнча даярдаган репортажын көрдүңөрбү?
... жүрөктөр Аллаhты эстөө менен жибип, Андан түшкөн Акыйкатка муюган мезгил келбеди бекен?!. [57:16]
#30 07 December 2011 - 04:18
«Washington Times»: Кыргызстанда кыз ала качууга каршы күрөш жүрүүдө
Кыргызстан кыз ала качуу деген байыркы салтты жоюуга аракет кылып жатат
1997-жылы 22 жаштагы Алтынай университеттен үйүнө кайтып келе жатканда белгисиз адам өз унаасынан буюмдарын алышып коюну жардам сурап өтүндү. Ал унаага жакын келген кезде камданып турган бир нече эркек аны күч менен машинага салып кетти. Үрөйү учкан кызга аны ала качып бара жатышканын айтышты.
«Мен таш түшкөн жеринде оор деп тааныбаган жигитке күйөөгө чыгышым керек эле», - дейт Алтынай. Азыр ал 36 жашта. Аял уулуна зыяны тийип калбасын деген ойдо чыныгы атын атабоону өтүндү. «Биздин салт ушундай. Баардыгы жакшы болчу, бирок мен күйөөмдү жакшы көрбөйт элем. Бир нече жылдан кийин менин турмушум киши чыдагыс абалга жетти, себеби күйөөм мени дайыма сабачу, башка бирөө карап турса сабаган кызыл камчы жайы да бар болчу. Бул адаты балалуу болгондон кийин да калган жок».
Укук коргоочу топтор Кыргызстанда бери дегенде жыл сайын 15 миңге жакын кыздар ала качылат деп белгилешет. Бул практика өлкөдө кызуу талкууланып жатат. Коом эки жакка бөлүнүп калды - бир тарабы Кыргызстандын илгертен келе жаткан салты катары кыз ала качууну туура десе, айрымдары бул актыны таш боордук менен жасалган кылмыш катары жоопко тартыш керек деп эсептешет.
Акыры аягы Алтынай күйөөсү менен ажырашып тынды жана учурда Бишкектеги базарда соода кылып, 12 жаштагы уулун багып жатат. Алтынай окуусун да таштап, мугалим болом деген кыялдарынан да баш тартты. Бирок Алтынайдын баяны дагы бактылуу бүтүү деп эсептесек болот, себеби статистикага таянсак, мындай никелерден улам жыл сайын 10 аял өз жанын өзү кыят.
Бул айда адам укуктарынын бузулушу менен иш алып барган Кыргызстандын акыйкатчы аппараты ММКда жана өлкөнүн баардык мектептеринде кыз ала качуу менен күрөш боюнча кампания өткөрдү. «Биз XXI кылымда, прогресстин кылымында жашап жатабыз, ал эми биздин өлкөдө дале болсо кыздарды ала качуу бар. Колуктуну ала качып алуу кыргыз салты деп эсептегендери туура эмес. Аялзатын күйөөгө күч менен берүү ал салтпы же башкабы, моралга жатпаган жорук», - дейт омбудсмен Турсунбек Акун.
Акундун айтымында, илгерки кыз ала качуу азыркыдан айырмаланчу. «Кылымдар бою бул каада-салт же ар башка класстагы же үй-бүлөсү каршы болгон эки уруунун ортосундагы жаштар арасында болгон», - дейт омбудсмен. «Ал эки жаштын өз ара макулдашуусу менен болгон жана эч кандай зомбулукка жол берилген эмес. Ал эми бүгүн кыз ала качууну адамды уурдоо деп эсептесек болот».
Бул практика мыйзамсыз деп эсептелгенине карабай, кызын ала качкан учурда бир дагы үй-бүлө сотко барбайт. Бул көп учурда кызды ала качып кетишкенден кийин барган жерине олтуруп калбаса уят иш деген түшүнүк менен байланыштуу.
«Алар мен тууралуу жана менин үй-бүлөм тууралуу жаман сөздөрдү айтабыз деп коркутушту жана мага мындай кийин эч ким үйлөбөгүдөй кылабыз дешти», - дейт Алтынай аны көчөдөн салып кетишкенден кийин эмне болгону тууралуу айтып жатып. «Алар менин үйүмө кишилерди жиберишти, муну бизде ачуу басар деп коет, мен каалабасам да ал үйдө калып калдым. Менин ата-энем мени алуу үчүн ал үйгө келген кезде, апам «бул салт, эгер азыр босогону аттап чыгып кетсең кийин бактылуу болбой каласың» деп айтты».
Бүбүсара Рыскулова - Бишкектеги «Сезим» кризистик борборунун директору. Бул борбордо үй-бүлөлүк зомбулуктан жабыркагандарга колдоо көрсөтүлөт. Рыскулова жардамга кайрылган аялдардын көбү ала качуунун курмандыктары экендигин айтты.
«Кызды ала качып алып баргандан кийин аны күйөө баланын туугандары болуп эсептелген бир топ аялдар күтүп турат жана психологиялык кысымдын негизинде ак жоолук салышып алып калышат. Алар олтура гой деп кыздан суранышып, эгер ал макул болбосо карыган кемпирлер каргап коебуз деп коркутушат».
Укук коргоо топтору бул маселени чечиш үчүн жеткиликтүү аракеттерди көрбөй жатат деп өкмөттү айыптап келет. Бирок акыйкатчынын бул маселени чечүүдөгү аракети өз жемишин бериши мүмкүн. Парламенттин депутаты Асия Сасыкбаева комитет диний түрдө кыйылган, мамлекеттен каттоодон өтпөгөн никелерди жараксыз кылып табуу тууралуу мыйзам долбоорун даярдап жатканын айтты.
«Көп учурда колуктуну ала качып кетишкенде никелер расмий мекемелерде катталбайт, жөн гана салттуу болуп калган исламдын нике кыюу расмиси жасалат», - дейт Сасыкбаева. «Ал эми бул аялдар үй-бүлөлүк зомбулукка кабылган кезде өзүн коргош үчүн эч кандай расмий каражат таба албай калышат. Жаңы мыйзам боюнча молдолор нике тууралуу расмий документтерди жубайлар көрсөтмөйүн нике кыйбашы керек. Бул өз эрки менен күйөөгө барбаган аялдарды коргоодогу жана үй-бүлөлогү зомбулукту токтотуудагы алгачкы кадамдардын бири болуп калмакчы».
Алтынай жаңы мыйзам ал башынан өткөргөн азап-тозокту башка аялдар көрбөшүнө жардам берет деп үмүттөнөт. «Мен бардык аялдардын үй-бүлөдө бактылуу болушун каалайм», - дейт ал. «Эч ким никеге күч менен турбашы керек. Бул аялдын психологиялык жабыркоосуна алып келет жана кийин балдарына дагы таасир берет. Ала качкан кыздарды коргоого багытталган бул демилгелер бул туура эмес экенин элдин түшүнүүсүнө жардам берет деген ойдомун», - дейт Алтынай.
Т. Умаралиев
«Washington Times», 26-ноябрь, 2011-жыл
Кыргызстан кыз ала качуу деген байыркы салтты жоюуга аракет кылып жатат
1997-жылы 22 жаштагы Алтынай университеттен үйүнө кайтып келе жатканда белгисиз адам өз унаасынан буюмдарын алышып коюну жардам сурап өтүндү. Ал унаага жакын келген кезде камданып турган бир нече эркек аны күч менен машинага салып кетти. Үрөйү учкан кызга аны ала качып бара жатышканын айтышты.
«Мен таш түшкөн жеринде оор деп тааныбаган жигитке күйөөгө чыгышым керек эле», - дейт Алтынай. Азыр ал 36 жашта. Аял уулуна зыяны тийип калбасын деген ойдо чыныгы атын атабоону өтүндү. «Биздин салт ушундай. Баардыгы жакшы болчу, бирок мен күйөөмдү жакшы көрбөйт элем. Бир нече жылдан кийин менин турмушум киши чыдагыс абалга жетти, себеби күйөөм мени дайыма сабачу, башка бирөө карап турса сабаган кызыл камчы жайы да бар болчу. Бул адаты балалуу болгондон кийин да калган жок».
Укук коргоочу топтор Кыргызстанда бери дегенде жыл сайын 15 миңге жакын кыздар ала качылат деп белгилешет. Бул практика өлкөдө кызуу талкууланып жатат. Коом эки жакка бөлүнүп калды - бир тарабы Кыргызстандын илгертен келе жаткан салты катары кыз ала качууну туура десе, айрымдары бул актыны таш боордук менен жасалган кылмыш катары жоопко тартыш керек деп эсептешет.
Акыры аягы Алтынай күйөөсү менен ажырашып тынды жана учурда Бишкектеги базарда соода кылып, 12 жаштагы уулун багып жатат. Алтынай окуусун да таштап, мугалим болом деген кыялдарынан да баш тартты. Бирок Алтынайдын баяны дагы бактылуу бүтүү деп эсептесек болот, себеби статистикага таянсак, мындай никелерден улам жыл сайын 10 аял өз жанын өзү кыят.
Бул айда адам укуктарынын бузулушу менен иш алып барган Кыргызстандын акыйкатчы аппараты ММКда жана өлкөнүн баардык мектептеринде кыз ала качуу менен күрөш боюнча кампания өткөрдү. «Биз XXI кылымда, прогресстин кылымында жашап жатабыз, ал эми биздин өлкөдө дале болсо кыздарды ала качуу бар. Колуктуну ала качып алуу кыргыз салты деп эсептегендери туура эмес. Аялзатын күйөөгө күч менен берүү ал салтпы же башкабы, моралга жатпаган жорук», - дейт омбудсмен Турсунбек Акун.
Акундун айтымында, илгерки кыз ала качуу азыркыдан айырмаланчу. «Кылымдар бою бул каада-салт же ар башка класстагы же үй-бүлөсү каршы болгон эки уруунун ортосундагы жаштар арасында болгон», - дейт омбудсмен. «Ал эки жаштын өз ара макулдашуусу менен болгон жана эч кандай зомбулукка жол берилген эмес. Ал эми бүгүн кыз ала качууну адамды уурдоо деп эсептесек болот».
Бул практика мыйзамсыз деп эсептелгенине карабай, кызын ала качкан учурда бир дагы үй-бүлө сотко барбайт. Бул көп учурда кызды ала качып кетишкенден кийин барган жерине олтуруп калбаса уят иш деген түшүнүк менен байланыштуу.
«Алар мен тууралуу жана менин үй-бүлөм тууралуу жаман сөздөрдү айтабыз деп коркутушту жана мага мындай кийин эч ким үйлөбөгүдөй кылабыз дешти», - дейт Алтынай аны көчөдөн салып кетишкенден кийин эмне болгону тууралуу айтып жатып. «Алар менин үйүмө кишилерди жиберишти, муну бизде ачуу басар деп коет, мен каалабасам да ал үйдө калып калдым. Менин ата-энем мени алуу үчүн ал үйгө келген кезде, апам «бул салт, эгер азыр босогону аттап чыгып кетсең кийин бактылуу болбой каласың» деп айтты».
Бүбүсара Рыскулова - Бишкектеги «Сезим» кризистик борборунун директору. Бул борбордо үй-бүлөлүк зомбулуктан жабыркагандарга колдоо көрсөтүлөт. Рыскулова жардамга кайрылган аялдардын көбү ала качуунун курмандыктары экендигин айтты.
«Кызды ала качып алып баргандан кийин аны күйөө баланын туугандары болуп эсептелген бир топ аялдар күтүп турат жана психологиялык кысымдын негизинде ак жоолук салышып алып калышат. Алар олтура гой деп кыздан суранышып, эгер ал макул болбосо карыган кемпирлер каргап коебуз деп коркутушат».
Укук коргоо топтору бул маселени чечиш үчүн жеткиликтүү аракеттерди көрбөй жатат деп өкмөттү айыптап келет. Бирок акыйкатчынын бул маселени чечүүдөгү аракети өз жемишин бериши мүмкүн. Парламенттин депутаты Асия Сасыкбаева комитет диний түрдө кыйылган, мамлекеттен каттоодон өтпөгөн никелерди жараксыз кылып табуу тууралуу мыйзам долбоорун даярдап жатканын айтты.
«Көп учурда колуктуну ала качып кетишкенде никелер расмий мекемелерде катталбайт, жөн гана салттуу болуп калган исламдын нике кыюу расмиси жасалат», - дейт Сасыкбаева. «Ал эми бул аялдар үй-бүлөлүк зомбулукка кабылган кезде өзүн коргош үчүн эч кандай расмий каражат таба албай калышат. Жаңы мыйзам боюнча молдолор нике тууралуу расмий документтерди жубайлар көрсөтмөйүн нике кыйбашы керек. Бул өз эрки менен күйөөгө барбаган аялдарды коргоодогу жана үй-бүлөлогү зомбулукту токтотуудагы алгачкы кадамдардын бири болуп калмакчы».
Алтынай жаңы мыйзам ал башынан өткөргөн азап-тозокту башка аялдар көрбөшүнө жардам берет деп үмүттөнөт. «Мен бардык аялдардын үй-бүлөдө бактылуу болушун каалайм», - дейт ал. «Эч ким никеге күч менен турбашы керек. Бул аялдын психологиялык жабыркоосуна алып келет жана кийин балдарына дагы таасир берет. Ала качкан кыздарды коргоого багытталган бул демилгелер бул туура эмес экенин элдин түшүнүүсүнө жардам берет деген ойдомун», - дейт Алтынай.
Т. Умаралиев
«Washington Times», 26-ноябрь, 2011-жыл
«Көп учурда колуктуну ала качып кетишкенде никелер расмий мекемелерде катталбайт, жөн гана салттуу болуп калган исламдын нике кыюу расмиси жасалат», - дейт Сасыкбаева. «Ал эми бул аялдар үй-бүлөлүк зомбулукка кабылган кезде өзүн коргош үчүн эч кандай расмий каражат таба албай калышат. Жаңы мыйзам боюнча молдолор нике тууралуу расмий документтерди жубайлар көрсөтмөйүн нике кыйбашы керек. Бул өз эрки менен күйөөгө барбаган аялдарды коргоодогу жана үй-бүлөлогү зомбулукту токтотуудагы алгачкы кадамдардын бири болуп калмакчы». - эн туура жолдордун бири деп ойлойм. Рахмат Сизге маалыматка байыттыныз.
Одиночество - это когда ты окружен замечательными людьми, которые любят тебя и понимают, но у каждого из них есть кто-то ближе, чем ты.
#31 07 December 2011 - 04:23
Жанар Акаев деген журналисттин "Ала качуу" боюнча даярдаган репортажын көрдүңөрбү?
ооба кордук. Окунучтуу окуя.
Одиночество - это когда ты окружен замечательными людьми, которые любят тебя и понимают, но у каждого из них есть кто-то ближе, чем ты.
#32 07 December 2011 - 08:34
Жанар Акаев деген журналисттин "Ала качуу" боюнча даярдаган репортажын көрдүңөрбү?
Мен корбогом. Кайдан корсо болот?
Жанымда бол! Айырмасы жок кай жерде болгонубуздун.
..
#33 08 December 2011 - 04:45
Мен корбогом. Кайдан корсо болот?
Эви, азаттыктын сайтынан корсон болот. Ссылка коет элем, эрежеге туура келбейт да.
Одиночество - это когда ты окружен замечательными людьми, которые любят тебя и понимают, но у каждого из них есть кто-то ближе, чем ты.
#35 08 December 2011 - 13:57
эми мурдагыга карагнда бир топ эле азайып калды ала качууу деген. аны менен. аны менен курошуу бир эле жолу барго деп ойлой ЗАКОН,
не будите во мне зверя!!! он и так не высыпается.
#36 08 December 2011 - 15:17
"карап койсо кулду дебе,кулуп койсо суйду дебе" дегенди кээ бир балдар билишсе.......
..................анан,
мен таанышкам ал кыз ,менен 1 жыл мурун деп которо качпай.........
...
Ар качан өз парз, милдетиңди аткарууга ашык, оңунан чыкпаганын адамзат өзү кечирет.
#37 26 January 2012 - 13:12
Ала качкан бул мыкачыылык деп тушуном .........
"Мен да, мен да ...Бактылуу болгум келет..."
#38 26 January 2012 - 19:13
Ен жакшы тема болуптур кыз ала качуу салт емес .кана кайсы мамлекетте кыз ала качуу бар екен бир гана бизде болуп жатат .ушундай терс корунуштор менен башка мамлекеттерден артта калабыз.
#39 04 April 2014 - 06:09
Туугандар азыркы кезде ушул мыйздам иштеп жатабы,же биздин жигитте кыз ала качпай калыштыбы?
#40 04 April 2014 - 15:53
Бул салтты жактабаймго,
бирок, Алакачуу жок болсо коп эле кыздар эрсиз калмак да туурабы?

Супер-Инфо
super.kg
видео




















