Супер-Инфо
super.kg
видео
Хизбут-Тахрир амири аалым, шейх Ато ибн
Халил Абу Роштанын Фейсбук тармагынын
колдонуучулары берген суроолоруна
жооптору:
Hanin Islemдин
1 – Ширкаттагы мөөнөт 2 – Аукцион
туурасындагы суроолоруна жооптор
Суроолор:
Ассаламу алайкум ва рохматуллахи ва
барокатух.
Фазилеттүү шейхибиз жана улуу аалымыбыз,
абалыӊыз кандай? Абалыӊыз жакшы деп
Аллахтан деп үмүт кыламын.
Биринчи суроом: Алдын ала өз ара келишилген бир анык мөөнөт бир жыл болуп туруп
шериктин каалаган убакта ширкаттан чыгып
кетиши мүмкүнбү? Ушул нерсени кеӊири жана
далилдер менен баян кылып берсеӊиз. Аллах
сизге береке берсин.
Экинчи суроо: Аукциондун жалпы токтому
өткөрүлөт. Анда соодагерлер ортосунда өтө
ашыкча баалар коюлуп, эң акыркы баа негизги
баадан көп эсеге ашып кетет, натыйжада кээ
бир соодагерлер зыян тартышат. Соодагердин
бааны кээде өз атаандашынын зыян тартышына жана банкрот болушуна алып бара турган
даражада көтөрүшү шаръий жактан жайизби?
Ушуну да далилдер менен кеңири баян кылып
берсеңиз. Аллах сизге береке берсин.
Жооп:
Ва алайкум ассалам ва рохматуллахи ва
барокатух
Биринчи: Ширкаттагы мөөнөт туурасындагы
сурооӊуз:
1 – Ширкат деп лугатта (сөздүктө) эки же андан
ашык насибени бирин башкасынан ажыратууга мүмкүн болбой турган даражада аралаштырып
таштоо айтылат. Шариятта болсо ширкат – бул
эки же андан көбүрөөк адамдар ортосундагы
келишим. Бул келишим боюнча алар пайда
табуу максатында бир финансылык ишти
жүргүзүүгө келишип алышат. Ширкат келишими башка келишимдер сыяктуу эле анда
ижаб да, кабыл да болушун талап кылат. Ижаб
– бул бири экинчисине мен сени балан нерседе
шерик кылдым деп айтуусу болот, экинчиси
болсо: кабыл алдым дейт... Бирок, келишим
албетте бир нерседе өз ара шериктик маанисинде болушу зарыл.
Ширкат жайиз. Себеби, Набий C.A.B. пайгамбар
кылып жиберилген убакта адамдар ширкат
аркылуу өз ара мамиле кылышат эле. Расул
C.A.B. аны макулдады. Расул C.A.B.дын
адамдардын ширкат аркылуу мамиле жүргүзүүсүн макулдаганы ширкат жайиз
экендигине шаръий далил болот. Абу Давуд
Абу Хурайрадан риваят кылышынча, Набий
C.A.B. мындай деген:
«،ُﻪَﺒِﺣﺎَﺻ ﺎَﻤُﻫُﺪَﺣَﺃ ْﻦُﺨَﻳ ْﻢَﻟ ﺎَﻣ ِﻦْﻴَﻜﻳِﺮَّﺸﻟﺍ ُﺚِﻟﺎَﺛ ﺎَﻧَﺃ :ُﻝﻮُﻘَﻳ َﻪَّﻠﻟﺍ َّﻥِﺇ ﺎَﻤِﻬِﻨْﻴَﺑ ْﻦِﻣ ُﺖْﺟَﺮَﺧ ُﻪَﻧﺎَﺧ ﺍَﺫِﺈَﻓ» «Албетте Аллах: Мен эки шериктин – ырасында
экөөнүн бири шеригине кыянат кылбаса –
үчүнчүсүмүн,
эгерде кыянат кылса алардын
арасынан чыгамын, - деди».
2 – Ширкат келишиминде мөөнөттүн айтылышы
зарыл эмес. Себеби, ширкат түзүлүшүндө мөөнөткө муктаж болбойт, тескерисинче ал
түзүлө берет, анын келишими түзүлүшүндө
мисалы ижара сыяктуу бир анык мөөнөт зарыл
болушу үчүн кабарсыздык деген нерсе
болбойт. Себеби, ижара – эгерде мөөнөт
айтылбаса – белгисиз болуп калат. Ошондуктан,
ижара келишими мөөнөт айтылышы менен
гана түзүлөт, мында мөөнөт күндүк же айлык
же жылдык жагынан башкасынан өзгөчө
болобу же иштин өзүнө байланыштуу болобу –
мисалы, дубал курууга же кудук казууга
жалдоо сыяктуу, себеби мында мөөнөт ишти бүтүрүүгө байланыштуу болот – мунун
айырмасы жок.
3 – Ширкатты бузуу (бекер кылуу) ар бир
шериктин каалоосуна байланыштуу.
Себеби, эки
шерик ширкатты белгилүү бир иштин үстүндө
түзүшөт жана аны өздөрү каалаган убакта бузушат.
Экономикалык түзүмдө ширкаттын бузулушу
жөнүндө төмөнкүлөр келген:
«Ширкат шаръий жайиз келишимдерден болуп,
ал эки шериктин биринин өлүмү менен, же
жинди болуп калышы менен, же тентектиги үчүн аны иштен тосуп коюу менен, же эгерде
ширкат жайиз келишим болгону үчүн эки
кишиден турган болсо экөөнүн биринин
бузушу менен бекер болот. Ширкат ошону
менен кудум ваколат сыяктуу бекер болот.
Мисалы, эгерде эки шериктин бири өлсө жана анын акыл-эстүү мураскору болсо ал ширкатты
тикелеши, шерик анын иш жүргүзүшүнө
уруксат бериши мүмкүн, ал үлүштү талап
кылышы мүмкүн. Эгерде эки шериктин бири
келишимди бузууну талап кылса башкасы анын
талабын кабыл алышы керек. Ал эми эгерде көп шериктер болсо жана алардын бири ширкатты
бузууну талап кылса, калгандары болсо
ширкаттын сакталып калышына ыраазы
болушса, андай абалда учурдагы ширкат
бузулуп калгандар ортосунда жаңыланат.
Бирок, музораба ширкаты менен башка ширкаттар ортосунда бузулууда айырма бар.
Себеби, музораба ширкатында жумушчу
сооданы талап кылса, акча ээси болсо үлүштү
талап кылса жумушчунун талабы кабыл
алынат. Себеби, анын пайда көрүүгө акысы бар,
пайда болсо соодада гана жүзөгө чыгат. Ал эми ширкаттын калган түрлөрүндө эки шериктин
бири бөлүштүрүүнү талап кылса, башкасы
болсо сооданы талап кылса соода талабы эмес,
бөлүштүрүү талабы кабыл алынат».
Мөөнөтсүз ширкат келишими байлануусу
абалында биз табанний кылган нерсе мына ушул. Себеби, ширкат келишими сахих-туура
болушу үчүн мөөнөт зарыл эмес.
4 – Ал эми эгерде ширкатта мөөнөт айтылган
болсо, бул фукахалар ихтилаф кылган маселе.
Ошондуктан,
сиз бул маселеде ижтихадына
өзүӊүз ишенген мужтахидге таклид кылышыӊыз мүмкүн. Мен сизге кээ бир
этибардуу мужтахиддердин бул маселе
туурасындагы раъйларын келтиремин:
– Ханафий жана Ханбалий мазхабында
музорабанын анык мөөнөт, убактысын
белгилеп коюу жайиз. Бул убакыт аяктаса ширкат бүтөт.
– Маликий жана Шофеий мазхабында болсо
музораба убактысын белгилеп коюуну кабыл
албайт. Себеби, Маликийлер айткандай
музорабанын өкүмү мөөнөтсүз болушу,
ошондуктан,
эки шериктин ар бири аны өзү каалаган убакта таштап кетиши мүмкүн. Себеби
– дейт Шофеийлер – музораба убактысын
белгилеп коюу жумушчуга өз ишинде басым
өткөрүүгө алып барат. Нававий «Равза»да:
Музорабада мөөнөттү баян кылуунун этибары
болбойт... – деген. Экинчи: Сиздин аукцион жөнүндөгү сурооӊузга
келсек:
1 – Аукцион жайиз. Т.а. сатуучу өз товарын
кардарларга сунуш кылат жана аны көбүрөөк
төлөгөн кишиге сатат. Мунун далили
төмөнкүдөй:
Ибн Мажа Анас ибн Маликтен төмөнкүнү
чыгарды:
«ﻢﻠﺳﻭ ﻪﻴﻠﻋ ﻪﻠﻟﺍ ﻰﻠﺻ ِّﻲِﺒَّﻨﻟﺍ ﻰَﻟِﺇ َﺀﺎَﺟ ِﺭﺎَﺼْﻧَﻷﺍ ْﻦِﻣ ًﻼُﺟَﺭ َّﻥَﺃ ُﺲَﺒْﻠَﻧ ٌﺲْﻠِﺣ ،ﻰَﻠَﺑ :َﻝﺎَﻗ ؟ٌﺀْﻲَﺷ َﻚِﺘْﻴَﺑ ﻲِﻓ َﻚَﻟ :َﻝﺎَﻘَﻓ ُﻪُﻟَﺄْﺴَﻳ
،ﺎَﻤِﻬِﺑ ﻲِﻨِﺘْﺋﺍ :َﻝﺎَﻗ ،َﺀﺎَﻤْﻟﺍ ِﻪﻴِﻓ ُﺏَﺮْﺸَﻧ ٌﺡَﺪَﻗَﻭ ُﻪَﻀْﻌَﺑ ُﻂُﺴْﺒَﻧَﻭ ُﻪَﻀْﻌَﺑ
ﻢﻠﺳﻭ ﻪﻴﻠﻋ ﻪﻠﻟﺍ ﻰﻠﺻ ِﻪَّﻠﻟﺍ ُﻝﻮُﺳَﺭ ﺎَﻤُﻫَﺬَﺧَﺄَﻓ ،ﺎَﻤِﻬِﺑ ُﻩﺎَﺗَﺄَﻓ :َﻝﺎَﻗ
ﺎَﻤُﻫُﺬُﺧﺁ ﺎَﻧَﺃ :ٌﻞُﺟَﺭ َﻝﺎَﻘَﻓ ؟ِﻦْﻳَﺬَﻫ ﻱِﺮَﺘْﺸَﻳ ْﻦَﻣ :َﻝﺎَﻗ َّﻢُﺛ ِﻩِﺪَﻴِﺑ
:ٌﻞُﺟَﺭ َﻝﺎَﻗ ،ﺎًﺛﻼَﺛ ْﻭَﺃ ِﻦْﻴَﺗَّﺮَﻣ ٍﻢَﻫْﺭِﺩ ﻰَﻠَﻋ ُﺪﻳِﺰَﻳ ْﻦَﻣ :َﻝﺎَﻗ ،ٍﻢَﻫْﺭِﺪِﺑ
ِﻦْﻴَﻤَﻫْﺭِّﺪﻟﺍ َﺬَﺧَﺃَﻭ ُﻩﺎَّﻳِﺇ ﺎَﻤُﻫﺎَﻄْﻋَﺄَﻓ ،ِﻦْﻴَﻤَﻫْﺭِﺪِﺑ ﺎَﻤُﻫُﺬُﺧﺁ ﺎَﻧَﺃ .َّﻱِﺭﺎَﺼْﻧَﻷﺍ ﺎَﻤُﻫﺎَﻄْﻋَﺄَﻓ.
.» «Ансорлордон бир киши Набий C.A.B. алдына ал
кишиден бирер нерсе суроо үчүн келди. Набий
C.A.B. ага: Үйүӊдө бирер нерсе барбы? – деди.
Ал: Ооба, жамынгыч бар, бирин кийебиз, бирин
болсо астыбызга төшөйбүз, бир чөйчөк да бар,
андан суу ичебиз, - деди. Пайгамбарыбыз:
Экөөнү теӊ алып кел, - деди. Ошондон кийин ал
экөөнү теӊ алып келди. Расулуллах C.A.B.
экөөнү колунда кармап туруп: Бул эки нерсени
ким сатып алат? - деди. Ошондо бир киши: Мен
экөөсүн бир дирхамга аламын, - деди.
Пайгамбарыбыз:
Ким бир дирхамдан эки же үч эсеге көтөрөт, - деп сурады. Ошондо бир киши:
Мен экөөсүн эки дирхамга аламын, - деди.
Ошондон кийин Пайгамбарыбыз экөөсүн ага
берип, эки дирхамды алып ансорийге берди...».
2 – Бирок, бул соодада «нажш» жайиз болбойт.
Т.а. сатып алуу үчүн эмес, балким башкалар товарды кымбат баада сатып алсын үчүн ошол
башкаларды алдоо максатында бааны көтөрүү
жайиз болбойт. Ушул нерсе «нажш» деп
аталат... Бухарий Саид ибн Мусайябдан анын
Абу Хурайра P.A.дан мындай дегенин
уккандыгын чыгарды: Расулуллах C.A.B.: «...ﺍﻮﺸﺟﺎﻨﺗ ﻻﻭ...» «... жана бири-бириӊерди алдабагыла.
..» - деди.
Бухарий Ибн Умар C.A.B.дан да мындай дегенин
чыгарды:
«ِﺶْﺠَّﻨﻟﺍ ِﻦَﻋ ﻢﻠﺳﻭ ﻪﻴﻠﻋ ﻪﻠﻟﺍ ﻰﻠﺻ ُّﻲِﺒَّﻨﻟﺍ ﻰَﻬَﻧ» «Набий C.A.B. нажштан кайтарды».
Нажш – бул товардын баасын өзү сатып албаса
да көтөрүп жиберүү. Т.а. аны сатып алмакчы
болбогон кимсенин аны соодалаша турган
кишилерди өзүнө ээрчитүү максатында
товардын баасын көтөрүүсү. Себеби, ошондо башка кардар бул кимсе жөнүндө: Эгерде
товардын баасы мынча болбогондо ал бааны
мынчалык көтөрбөйт эле, - деп ойлойт.
Натыйжада ушуга алданып калып, аны сатып
алуу үчүн ашыкча баа төлөйт.
3 – Кардарлардын товардын баасы туурасында алдоого өз ара келишип алуулары жана
төмөнкү баадан көп төлөбөстүккө,
андан
ашырбастыкка келишип алышы да жайиз эмес.
Мында сатуучуну мына ушул арзан баада
сатууга мажбур кылуу максат кылынат. Себеби,
ал мында көбүрөөк төлөй турган соодагерди таба албайт... Адатта соодагерлер бир соодагер
менен келишип алышат, ал аларга акча берет,
бул акчаны ал өзү төлөй турган баадан
ашырып жибербестиги үчүн аларга берет.
Ошондон кийин ал товарга арзан баа төлөйт,
алар болсо келишүү боюнча андан да азыраак беришет. Мына ошондон кийин товар ээси
товарды ошол соодагерге арзан баада сатууга
мажбур болот, себеби, бардык соодагерлер
келишим боюнча андан да аз баа коюшат. Бул
болсо, эч күмөнсүз алдоо бөлүмүнө кирет. Ибн
Хиббан өзүнүн сахихинде Зиррден, ал болсо Абдуллахтан мындай дегении чыгарды;
Расулуллах C.A.B.:
«ِﺭﺎَّﻨﻟﺍ ﻲِﻓ ُﻉﺍَﺪِﺨْﻟﺍَﻭ ُﺮْﻜَﻤْﻟﺍَﻭ ،ﺎَّﻨِﻣ َﺲْﻴَﻠَﻓ ﺎَﻨَّﺸَﻏ ْﻦَﻣ» «Ким бизди алдаса ал бизден эмес, макр (айла-
амал иштетүү) жана алдоо тозокто», -деген.
Исхак ибн Рохавийя болсо өзүнүн муснадында
Абу Хурайрадан мындай дегенин чыгарды,
Набий C.A.B.:
«ِﺭﺎَّﻨﻟﺍ ﻲِﻓ ُﺔَﻌﻳِﺪَﺨْﻟﺍَﻭ ُﺮْﻜَﻤْﻟﺍ» «Макр жана алдоо тозокто», - деген. Бул хадисти
Баззор өзүнүн муснадында чыгарды.
Аллах Субханаху адамдарды алдап алардын
нерселерин алуудан кайтарды. Мисалы,
кардарлар алдап товар баасын арзыбас кылып
көрсөтүшөт.
Мындай алдоону иштеткен кимсе товарды арзыбаган баада сатып алат. Аллах
Субханаху мындан кайтарып мындай деди:
«Жана адамдардын акыларынан уруп (алып)
калбагыла» [7:85]
Куртубий бул аяттын тафсиринде мындай дейт:
«ﺲﺨﺑ кемсинтип азайтуу, ал товарды айыптуу
кылып көрсөтүү, анын баасын арзыбас кылып
көрсөтүү же баада алдоо, кайл-өлчөөнү көбөйтүүдө жана андан азайтууда айла – амал
иштетүү менен болот. Булардын бардыгы
малды батыл жол менен жегендин түркүмүнө
кирет».
Ошондуктан,
эгерде соодагерлер балан товарды
арзыбаган баага сатып алууга өз ара келишип алышып, алардын бири товардын баасын өзү
сатып алмакчы болгон баадан ашырбасын үчүн
башкаларына акча берсе, башкача айтканда,
соодагерлер ал сатып алмакчы болгон баадан –
ал өздөрүнө акча беришинин акысына – аз баа
беришсе, бул иш арам болот. Себеби, ал товар ээсин – ал товарды арзан баада сатууга мажбур
болушу үчүн – алдоо бөлүмүнө кирет. Мында
ошол соодагер башка соодагерлерден алуучу
акча да арам болот.
Боордошуӊуз Ато ибн Халил Абу Рошта 12-робиус-саний, 1435-х.
12-февраль, 2014-м.
Ата ибн Халиль Абу Ар-Раштага берилген суроолорго жооп Суроо берилбейт, тек гана окуп коёсуздар.
#2 05 May 2014 - 21:01
- Активист
-
- Тартип бузгандар
- 777
- 13 January 14
- : 07 May 2014 19:52
Эмне учун именно хизбуттун мучосу
Андан башка деле аалым имамдарыбыздын суроо жоопторун жазсан болбойбу
Андан башка деле аалым имамдарыбыздын суроо жоопторун жазсан болбойбу
БЫЙЫЛ СӨЗССУЗ ҮЙЛӨНӨМ
#3 05 May 2014 - 21:03
- Момун
-
- Тартип бузгандар
- 17
- 05 May 14
- : 13 May 2014 03:09
- Жынысы:Эркек
Бир суроо калып кетиптир...
Үчүнчү суроо: Бааны өтө эле көтөрүп
жиберүүдөн сактануу үчүн жалпы же жекече
токтом туурасында аукцион өткөрүлүшүнөн
мурда соодагерлер ортосунда келишим болот
т.а. кээ бирлери башкаларына акча беришет,
аукциондо ортолорунда баа көтөрүлүп кетпесин үчүн же баа чектен ашык даражага
жетпесин үчүн ушундай кылышат.
Соодагерлердин өз ара бири-бирине акча
беришинин өкүмү кандай? Бул соода
ишкердигинин өкүмү кандай? Муну да
далилдер менен кеңири баян кылып берсеңиз. Аллах сизди бардык жакшылыктар менен
сыйласын.
Суроолор узарып жана көбөйүп кеткени үчүн
сизден кечирим сураймын. Аллах сизге жардам
берсин, сиздин колуӊуз менен фатх жана
нусрат берсин
Үчүнчү суроо: Бааны өтө эле көтөрүп
жиберүүдөн сактануу үчүн жалпы же жекече
токтом туурасында аукцион өткөрүлүшүнөн
мурда соодагерлер ортосунда келишим болот
т.а. кээ бирлери башкаларына акча беришет,
аукциондо ортолорунда баа көтөрүлүп кетпесин үчүн же баа чектен ашык даражага
жетпесин үчүн ушундай кылышат.
Соодагерлердин өз ара бири-бирине акча
беришинин өкүмү кандай? Бул соода
ишкердигинин өкүмү кандай? Муну да
далилдер менен кеңири баян кылып берсеңиз. Аллах сизди бардык жакшылыктар менен
сыйласын.
Суроолор узарып жана көбөйүп кеткени үчүн
сизден кечирим сураймын. Аллах сизге жардам
берсин, сиздин колуӊуз менен фатх жана
нусрат берсин
#4 05 May 2014 - 21:13
- Момун
-
- Тартип бузгандар
- 17
- 05 May 14
- : 13 May 2014 03:09
- Жынысы:Эркек
Хизб-ут-Тахрир амири аалым, шейх Ато ибн
Халил Абу Руштанын Фейсбук тармагынын
колдонуучулары берген суроолоруна
жооптору:
Mysite Fantastica суроосу:
Ассаламу алайкум, кадырман боордош!
Мен үйлөнбөгөн мусулманмын, Аллах Тааланы
жана Исламды сүйөм, хабибибиз жана
саййидибиз Мухаммад C.A.B. алып келген
өкүмдөр колдонулушун каалаймын.
Мен динди да, ахлакты да карманбаган чөйрөдө жашаймын. Бизде Исламдын болгону аты жана
символу гана бар… мектептерибизде Исламга
тескери программалар негизинде билим
берилет... Суроом төмөнкүдөй: мен үйлөнүүнү
каалабаймын, себеби, балдарымды мен «чокту
кармап тургандай» Ислам нугунда кармап тура албашымды шексиз билемин. Перзенттерим
өздөрүнө зыяндуу болгон билимдерди алышын
да, мен жумуш менен алек болгонум үчүн
аларга таалим бере албашымды да, азыркы
шартта аялым иштөөгө мажбур болушун да
билемин. Кыскасы, бир нече хадистерде үйлөнүү – диндин жарымы экени айтылганын
анык окуганмын, дагы бир хадисте Үммөттүн
фасыктары – бойдоктор делген. Ошондой
болгон соң, мен үйлөнбөсөм чынында эле
динимди толук кылбаган боломбу?! Суроомо
жооп бересиз деген үмүттөмүн жана сизден чексиз ыраазымын.
Абдуллах Ахъяров суроосу: Ассаламу алайкум ва рохматуллохи ва
барокатух!
Менин эки суроом бар:
1 – Мен үйлөнүүнү каалаймын. Качан бирер
кызды тапсам, аны менен жолугушуу үчүн
валийинен уруксат сураймын. Ал эми, кыздын
коргоочусу болгон жана мени тааныбаган
атасы кызы менен жолугушуума уруксат берет. Адатта бул жолугушуу сейил бакта же кафеде
(коомдук жайда) өтөт. Бул жолугушуу кыздын
үйүндө өткөрүлгөнү жакшы эмеспи? Себеби,
адатта карындаштарыбыз көчөдө
жолугушканда чечкиндүү болушпайт жана
«жок» деген жооптуу беришет. 2 – Бизде Крымда көпчүлүк боордоштор
үйлөнөбүз дешет го, бирок, көпчүлүк
карындаштарыбыз таалим алуу сүннөт деген
нерсени шылтоолошуп турмушка чыкпайт
жана таалим алууну турмушка чыгуудан абзел
көрүшөт. Мен ушуну сурамакчымын, бул карындаштарыбыз Аллах Субханаху ва Таала
алдында турмушка чыгуусу абзелби же
бүгүнкү күндөгү илманий окуу жайларында
таалим алуусу абзелби?
Жооп:
Ва алайкум ассалам ва рохматуллохи ва
барокатух!
Абдуллах Ахъяров менен Mysite Fantastica
тарабынан берилген суроолордо үйлөнүү
абалына байланыштуу окшоштук жактары бар.
Ушул себептен улам, менин төмөндөгү жообум экөөсүнө тең тиешелүү, Аллах эки жигитти
туура жолго баштасын.
1 – Аллах Субханаху инсанды жаратты о.э.
эркек менен аялдын жуптарын жаратып,
аларды Өзүнүн муъжизаларынан кылды,
шаръий өкүмдөргө ылайык турмуш куруу аркылуу экөөсүнүн ортосунда сүйүү жана
мээримдүүлүк пайда кылды. Аллах Субханаху
мындай дейт:
«Анын аяттарынын бири – Ал Зат силер бирге
турушуңар үчүн өзүңөрдөн жуптарды
жаратышы жана ортоңордо мээрим жана сүйүү
пайда кылышы, албетте, мында пикирлеген
коум үчүн аят-ибраттар бар» [30:21]
2 – Ислам турмуш курууга үндөйт, себеби, көздү башка бирөөлөрдөн буруунун, намысты
сактоонун жана динди коргоонун эң туура
жолу мына ушул:
Имам Бухарий Абдуллах P.A.дан ушул
риваятты келтирет: Абдуллах айтат: Биз Набий
C.A.B. менен бирге элек, ал зат мындай деп айтты:
«ُﻦَﺼْﺣَﺃَﻭ ،ِﺮَﺼَﺒْﻠِﻟ ُّﺾَﻏَﺃ ُﻪَّﻧِﺈَﻓ ،ْﺝَّﻭَﺰَﺘَﻴْﻠَﻓ َﺓَﺀﺎَﺒﻟﺍ َﻉﺎَﻄَﺘْﺳﺍ ِﻦَﻣ ٌﺀﺎَﺟِﻭ ُﻪَﻟ ُﻪَّﻧِﺈَﻓ ،ِﻡْﻮَّﺼﻟﺎِﺑ ِﻪْﻴَﻠَﻌَﻓ ْﻊِﻄَﺘْﺴَﻳ ْﻢَﻟ ْﻦَﻣَﻭ ،ِﺝْﺮَﻔْﻠِﻟ» «Ким баатка (т.а. үйлөнүү жүгүн көтөрүүгө)
кудуреттүү болсо, үйлөнсүн. Себеби, ал – көздү
тосуучу жана авратты сактоочу. Кимде-ким
кудуреттүү болбосо, орозо кармасын. Себеби,
орозо – аны (тайылуудан) сактоочу».
Хаким «Мустадрак»та Анас ибн Малик P.A.дан ушул риваятты келтирген: Анас айтат,
Расулуллах C.A.B. мындай деди:
«،ِﻪِﻨﻳِﺩ ِﺮْﻄَﺷ ﻰَﻠَﻋ ُﻪَﻧﺎَﻋَﺃ ْﺪَﻘَﻓ ،ًﺔَﺤِﻟﺎَﺻ ًﺓَﺃَﺮْﻣﺍ ُﻪﻠﻟﺍ ُﻪَﻗَﺯَﺭ ْﻦَﻣ ﻲِﻧﺎَّﺜﻟﺍ ِﺮْﻄَّﺸﻟﺍ ﻲِﻓ َﻪﻠﻟﺍ ِﻖَّﺘَﻴْﻠَﻓ» «Кимди Аллах салиха аял менен
ырыскыландырган болсо, демек, дининин
жарымына жардамдашыптыр, андыктан, ал
экинчи жарымында Аллахтан таква
кылсын» (Хаким бул хадистин иснадын сахих
деген жана ага Захабий да кошулган). 3 – Кала берсе, тыйылуу үчүн турмуш курууга
аракет кылып жаткан адам Аллах
Субханахунун жардамына жетишкен үч
адамдын бири эсептелет: Имам Ахмад өзүнүн
«Муснад»ында иштеп чыккан бир риваятта Абу
Хурайра P.A. Набий C.A.B.дын мындай дегенин риваят кылат:
«ِﻞﻴِﺒَﺳ ﻲِﻓ ُﺪِﻫﺎَﺠُﻤْﻟﺍ ُﻪُﻧْﻮَﻋ :َّﻞَﺟَﻭ َّﺰَﻋ ِﻪﻠﻟﺍ ﻰَﻠَﻋ ٌّﻖَﺣ ْﻢُﻬُّﻠُﻛ ٌﺔَﺛَﻼَﺛ َﺀﺍَﺩَﺄْﻟﺍ ُﺪﻳِﺮُﻳ ُﺐَﺗﺎَﻜُﻤْﻟﺍَﻭ ،َﻒِﻔْﻌَﺘْﺴَﻴِﻟ ُﺢِﻛﺎَّﻨﻟﺍَﻭ ،َّﻞَﺟَﻭ َّﺰَﻋ ِﻪﻠﻟﺍ» «Үч киши Аллах Азза ва Жалланын жардамына
акылуу: Аллах Азза ва Жалла жолунда жихад
кылып жаткан киши, тыйылуу үчүн нике куруп
жаткан киши жана өзү үчүн төлөм берүүнү
каалап жаткан мукатаб (кул)».
4 – Расулуллах C.A.B. кудуреттүү болуп, бирок, турмуш курбоону кайтарган. Насаий келтирген
бир риваятта Набий C.A.B.дын «бычуудан
кайтарганы» айтылат. Бул риваятты Ибн Мажа
да келтирет.
5 – Расулуллах C.A.B. ата-энеге дини жана кулку
аларга жаккан бир жигит кызынын колун сурап келсе бул жигитке кызын берүүгө буюрган.
Имам Термизий риваят кылган хадисте Абу
Хурайра Расулуллах C.A.B.дын мындай дегенин
риваят кылат:
«ﺍﻮُﻠَﻌْﻔَﺗ َّﻻِﺇ ،ُﻩﻮُﺟِّﻭَﺰَﻓ ُﻪَﻘُﻠُﺧَﻭ ُﻪَﻨﻳِﺩ َﻥْﻮَﺿْﺮَﺗ ْﻦَﻣ ْﻢُﻜْﻴَﻟِﺇ َﺐَﻄَﺧ ﺍَﺫِﺇ ٌﺾﻳِﺮَﻋ ٌﺩﺎَﺴَﻓَﻭ ،ِﺽْﺭَﻷﺍ ﻲِﻓ ٌﺔَﻨْﺘِﻓ ْﻦُﻜَﺗ» «Качан дини жана кулку силердин
ыраазылыгыңарга татыктуу бирер киши
кызыңарга жуучу болуп келсе аны үйлөндүрүп
койгула. Андай кылбасаңар жер жүзүндө фитна
жана үлкөн бузгунчулук жайылат».
Ибн Мажа муну төмөндөгүдөй лафзда риваят кылат:
«ْﻦُﻜَﺗ ﺍﻮُﻠَﻌْﻔَﺗ َّﻻِﺇ ،ُﻩﻮُﺟِّﻭَﺰَﻓ ُﻪَﻨﻳِﺩَﻭ ُﻪَﻘُﻠُﺧ َﻥْﻮَﺿْﺮَﺗ ْﻦَﻣ ْﻢُﻛﺎَﺗَﺃ ﺍَﺫِﺇ ٌﺾﻳِﺮَﻋ ٌﺩﺎَﺴَﻓَﻭ ِﺽْﺭَﺄْﻟﺍ ﻲِﻓ ٌﺔَﻨْﺘِﻓ» «Качан дини жана кулку силердин
ыраазылыгыңарга татыктуу бирер киши
алдыңарга келсе аны үйлөндүрүп койгула.
Андай кылбасаңар, жер жүзүндө фитна жана
үлкөн бузгунчулук жайылат».
6 – Муну менен бирге, Расулуллах C.A.B. эрин, перзенттерин, үй-бүлөсүн коргоочу дин ээси
болгон салиха аялды тандоо керектигине да
буюрган. Имам Бухарий иштеп чыккан хадисте
Абу Хурайра P.A. Набий C.A.B.дын мындай
дегенин риваят кылат:
«ْﺮَﻔْﻇﺎَﻓ ،ﺎَﻬِﻨﻳِﺪِﻟَﻭ ﺎَﻬِﻟﺎَﻤَﺟَﻭ ﺎَﻬِﺒَﺴَﺤِﻟَﻭ ﺎَﻬِﻟﺎَﻤِﻟ :ٍﻊَﺑْﺭَﺄِﻟ ُﺓَﺃْﺮَﻤْﻟﺍ ُﺢَﻜْﻨُﺗ َﻙﺍَﺪَﻳ ْﺖَﺑِﺮَﺗ ،ِﻦﻳِّﺪﻟﺍ ِﺕﺍَﺬِﺑ» «Аялдын төрт жагы этибарга алынып тандалат:
малы, насабы, жамалы жана дини. Андыктан,
сен – куруп кеткир – дин ээсин танда».
7 – Эми, сиздин «бир хадисте Үммөттүн
фасыктары – бойдоктор делген» сөзүңүзгө
келсек, бул заиф хадис. Ал төмөнкүдөй келген: Имам Ахмад өзүнүн «Мустадрак»ында бир
кишиден, ал киши Абу Зардан риваят
кылышынча, бир киши Расулуллах C.A.B.дын
алдына кирди, анын ысымы Уккаф ибн Бушр
Тамимий эле. Ага Набий C.A.B. – Эй Уккаф,
аялыңыз барбы, деп сурады, жок, деп жооп берди, ал зат – биздин сүннөтүбүз нике,
силердин жаманыңар – бойдоктор, деди. Бул
хадистин санады заиф, себеби, бул хадистин
санадында Абу Зардан риваят кылган бир
кишинин кимдиги белгисиз. Бул риваятты
«Кабир»де Табароний жана башкалар да Бакия ибн Валид жолунан риваят кылышкан, эки
хадис тең Муавия ибн Яхядан, ал Сулайман Ибн
Мусадан, ал Макхулдан, ал Газиз ибн Харистен,
ал Атийя ибн Буср Мазанийден риваят
кылынган: Атийя айтты, Уккаф ибн Вадоа
Хилалий Расулуллах C.A.B.дын алдына келди... ж.б.у.с. Бул хадис Муавия ибн Яхя бар экени
себептүү да, Бакия ибн Валид бар экени
себептүү да заиф эсептелет.
Ошондуктан, бойдокторду эң жаман адамдар
деп болбойт. Тескерисинче, бойдоктор да,
башкалар да өз аракеттерине карап жаман болушу мүмкүн.
Корутунду: Расулуллах C.A.B. кудуреттүү
болгон кишини үйлөнүүгө буюрду, себеби,
киши өз динин сакташы, намысын коргошу
жана көзүн башка бирөөлөрдөн бурушу үчүн
эң жакшы жол – үйлөнүү. О.э. Расулуллах C.A.B. «бычуудан» т.а. үйлөнүүдөн бүтүндөй
үзүлүүдөн кайтарган. Ушуга ылайык, эгер сиз,
суроо берүүчү, үйлөнүүгө кудуреттүү болсоңуз
мен сизге ушуну сунуш кыламын: үйлөнүү
үчүн салиха аял тандаңыз, жакшы үй-бүлө
курууга бар күчүңүздү жумшаңыз, Аллах үчүн ниетиңизди калыс кылыңыз, Расулуллах C.A.B.га
калыс болуңуз, мына ошондо сиз
перзенттериңизди салих кылып өстүрүүгө да –
инша Аллах – кудуреттүү болосуз, Аллах
Субханаху салихтердин досу.
8 – Украиналык жигиттин суроосуна келсек, анын жообу төмөнкүдөй:
а) Расулуллах C.A.B. үйлөнмөкчү болгон кишиге
аялды көрүүгө буюрду. Имам Тирмизий Бакр
ибн Абдуллах Музанийден, ал Мугира ибн
Шуъбадан ушул хадисти иштеп чыккан: Мугира
бир аялга жуучу койгондо Набий C.A.B. ага: «ﺎَﻤُﻜَﻨْﻴَﺑ َﻡَﺩْﺆُﻳ ْﻥَﺃ ﻯَﺮْﺣَﺃ ُﻪَّﻧِﺈَﻓ ،ﺎَﻬْﻴَﻟِﺇ ْﺮُﻈْﻧﺍ» «Аны көргүн, себеби, ортоңорду бекемдөөнүн
эң жакшы жолу ушул», деди. «Баб»да
Мухаммад ибн Масламадан, Жабирден, Абу
Хумайддан, Абу Хурайрадан «бул хадис хасан»
делген. Хаким да аны иштеп чыгып, эки
шейхтин шарты менен сахих, деген, ага Захабий да кошулган.
Кыздын колун сураган жигит анын үй-бүлөсүнө
барышы жана көрүүгө мубах болгон кыздын
бармактарын жана жүзүн көрүшү мүмкүн.
Бирок, кыз менен хилватта болушу же аны
менен көчөгө чыгышы... мүмкүн эмес, себеби, жигит ага жат. Ошондуктан, мен суроодо келген
текстке таң калдым, анда келишинче, сиз кызды
үйүндө көрүүнү кааласаңыз, үй-бүлөсү болсо:
«Жок, сиз аны менен көчөгө чыгыңыз жана
көрүңүз» дешкен, назарымда, суроодо бирер
чаташтык бар окшойт. б) Кызга дини жана кулкунан ыраазы болсо
арзый турган бир киши келсе, кыздын
университетте окушу турмушка чыгышына
караганда жакшыбы, деген маанидеги суроого
келсек, Расулуллах C.A.B.дын ушул сөзүнө амал
кылуу туура болот: «ﺍﻮُﻠَﻌْﻔَﺗ َّﻻِﺇ ،ُﻩﻮُﺟِّﻭَﺰَﻓ ُﻪَﻘُﻠُﺧَﻭ ُﻪَﻨﻳِﺩ َﻥْﻮَﺿْﺮَﺗ ْﻦَﻣ ْﻢُﻜْﻴَﻟِﺇ َﺐَﻄَﺧ ﺍَﺫِﺇ ٌﺾﻳِﺮَﻋ ٌﺩﺎَﺴَﻓَﻭ ،ِﺽْﺭَﻷﺍ ﻲِﻓ ٌﺔَﻨْﺘِﻓ ْﻦُﻜَﺗ» «Качан дини жана кулку силердин
ыраазылыгыңарга татыктуу бирер киши
кызыңарга жуучу болуп келсе аны үйлөндүрүп
койгула. Андай кылбасаңар жер жүзүндө фитна
жана үлкөн бузгунчулук жайылат».
Ибн Мажа муну төмөнкүдөй лафзда риваят кылган:
«ْﻦُﻜَﺗ ﺍﻮُﻠَﻌْﻔَﺗ ﺎَّﻟِﺇ ،ُﻩﻮُﺟِّﻭَﺰَﻓ ُﻪَﻨﻳِﺩَﻭ ُﻪَﻘُﻠُﺧ َﻥْﻮَﺿْﺮَﺗ ْﻦَﻣ ْﻢُﻛﺎَﺗَﺃ ﺍَﺫِﺇ ٌﺾﻳِﺮَﻋ ٌﺩﺎَﺴَﻓَﻭ ِﺽْﺭَﺄْﻟﺍ ﻲِﻓ ٌﺔَﻨْﺘِﻓ» «Качан дини жана кулку силердин
ыраазылыгыңарга татыктуу бирер киши
алдыңарга келсе аны үйлөндүрүп койгула.
Андай кылбасаңар жер жүзүндө фитна жана
үлкөн бузгунчулук жайылат».
Бул хадисте эгер кыздын валийлери жигиттин дининен жана кулкунан айып табышпаса
жигитти четке кагуусу катъий кайтарылгандыгы
көрүнүп турат. Эгер, кыздын үй-бүлөсү бул
жигит дининде, адамдар менен болгон
мамилесинде, жүрүм-турумунда шаръий
өкүмдөргө кандай баш ийишин сураштырып, жигиттин дини жана кулкуна ыраазы болушса
– Аллахтын уруксаты менен – анда, валийлерге
жигитти четке кагууга тыюу салынат же
кыздын университетте окуп жатканын
шылтоолоп бул жигитке турмушка чыгуудан
кайтарышына тыюу салынат. Тескерисинче, алар ыраазы болушуп, кызын турмушка
чыгуудан тыйбашы керек. Себеби – инша Аллах
– динди коргоодогу, бекемдөөдөгү эң туура
жол мына ушул.
Сөзүмдүн аягында мен ар бир кудуреттүү
кишиге салиха аялга үйлөнүүнү сунуш кыламын, себеби, ал бул дүйнө хасанасы
(сыйлыгы) болуп эсептелет. «Умдатул карий,
шархи сахихи Бухарий» китебинде Али P.A.
дейт:
«Дагы алардын арасында ушундай адамдар да
бар, алар: Оо Роббибиз, бизге бул дүйнөдө да
жакшылык бер, Акыретте да жакшылык бер
жана бизди тозок азабынан сактагын,
дейт» [2:201]
аят каримасындагы бул дүйнө жакшылыгы – салиха аял, Акырет жакшылыгы – бейиш».
Боордошуңуз Ато ибн Халил Абу Рушта
17-робиус-саний, 1435-х.
17-февраль, 2014-м.
Халил Абу Руштанын Фейсбук тармагынын
колдонуучулары берген суроолоруна
жооптору:
Mysite Fantastica суроосу:
Ассаламу алайкум, кадырман боордош!
Мен үйлөнбөгөн мусулманмын, Аллах Тааланы
жана Исламды сүйөм, хабибибиз жана
саййидибиз Мухаммад C.A.B. алып келген
өкүмдөр колдонулушун каалаймын.
Мен динди да, ахлакты да карманбаган чөйрөдө жашаймын. Бизде Исламдын болгону аты жана
символу гана бар… мектептерибизде Исламга
тескери программалар негизинде билим
берилет... Суроом төмөнкүдөй: мен үйлөнүүнү
каалабаймын, себеби, балдарымды мен «чокту
кармап тургандай» Ислам нугунда кармап тура албашымды шексиз билемин. Перзенттерим
өздөрүнө зыяндуу болгон билимдерди алышын
да, мен жумуш менен алек болгонум үчүн
аларга таалим бере албашымды да, азыркы
шартта аялым иштөөгө мажбур болушун да
билемин. Кыскасы, бир нече хадистерде үйлөнүү – диндин жарымы экени айтылганын
анык окуганмын, дагы бир хадисте Үммөттүн
фасыктары – бойдоктор делген. Ошондой
болгон соң, мен үйлөнбөсөм чынында эле
динимди толук кылбаган боломбу?! Суроомо
жооп бересиз деген үмүттөмүн жана сизден чексиз ыраазымын.
Абдуллах Ахъяров суроосу: Ассаламу алайкум ва рохматуллохи ва
барокатух!
Менин эки суроом бар:
1 – Мен үйлөнүүнү каалаймын. Качан бирер
кызды тапсам, аны менен жолугушуу үчүн
валийинен уруксат сураймын. Ал эми, кыздын
коргоочусу болгон жана мени тааныбаган
атасы кызы менен жолугушуума уруксат берет. Адатта бул жолугушуу сейил бакта же кафеде
(коомдук жайда) өтөт. Бул жолугушуу кыздын
үйүндө өткөрүлгөнү жакшы эмеспи? Себеби,
адатта карындаштарыбыз көчөдө
жолугушканда чечкиндүү болушпайт жана
«жок» деген жооптуу беришет. 2 – Бизде Крымда көпчүлүк боордоштор
үйлөнөбүз дешет го, бирок, көпчүлүк
карындаштарыбыз таалим алуу сүннөт деген
нерсени шылтоолошуп турмушка чыкпайт
жана таалим алууну турмушка чыгуудан абзел
көрүшөт. Мен ушуну сурамакчымын, бул карындаштарыбыз Аллах Субханаху ва Таала
алдында турмушка чыгуусу абзелби же
бүгүнкү күндөгү илманий окуу жайларында
таалим алуусу абзелби?
Жооп:
Ва алайкум ассалам ва рохматуллохи ва
барокатух!
Абдуллах Ахъяров менен Mysite Fantastica
тарабынан берилген суроолордо үйлөнүү
абалына байланыштуу окшоштук жактары бар.
Ушул себептен улам, менин төмөндөгү жообум экөөсүнө тең тиешелүү, Аллах эки жигитти
туура жолго баштасын.
1 – Аллах Субханаху инсанды жаратты о.э.
эркек менен аялдын жуптарын жаратып,
аларды Өзүнүн муъжизаларынан кылды,
шаръий өкүмдөргө ылайык турмуш куруу аркылуу экөөсүнүн ортосунда сүйүү жана
мээримдүүлүк пайда кылды. Аллах Субханаху
мындай дейт:
«Анын аяттарынын бири – Ал Зат силер бирге
турушуңар үчүн өзүңөрдөн жуптарды
жаратышы жана ортоңордо мээрим жана сүйүү
пайда кылышы, албетте, мында пикирлеген
коум үчүн аят-ибраттар бар» [30:21]
2 – Ислам турмуш курууга үндөйт, себеби, көздү башка бирөөлөрдөн буруунун, намысты
сактоонун жана динди коргоонун эң туура
жолу мына ушул:
Имам Бухарий Абдуллах P.A.дан ушул
риваятты келтирет: Абдуллах айтат: Биз Набий
C.A.B. менен бирге элек, ал зат мындай деп айтты:
«ُﻦَﺼْﺣَﺃَﻭ ،ِﺮَﺼَﺒْﻠِﻟ ُّﺾَﻏَﺃ ُﻪَّﻧِﺈَﻓ ،ْﺝَّﻭَﺰَﺘَﻴْﻠَﻓ َﺓَﺀﺎَﺒﻟﺍ َﻉﺎَﻄَﺘْﺳﺍ ِﻦَﻣ ٌﺀﺎَﺟِﻭ ُﻪَﻟ ُﻪَّﻧِﺈَﻓ ،ِﻡْﻮَّﺼﻟﺎِﺑ ِﻪْﻴَﻠَﻌَﻓ ْﻊِﻄَﺘْﺴَﻳ ْﻢَﻟ ْﻦَﻣَﻭ ،ِﺝْﺮَﻔْﻠِﻟ» «Ким баатка (т.а. үйлөнүү жүгүн көтөрүүгө)
кудуреттүү болсо, үйлөнсүн. Себеби, ал – көздү
тосуучу жана авратты сактоочу. Кимде-ким
кудуреттүү болбосо, орозо кармасын. Себеби,
орозо – аны (тайылуудан) сактоочу».
Хаким «Мустадрак»та Анас ибн Малик P.A.дан ушул риваятты келтирген: Анас айтат,
Расулуллах C.A.B. мындай деди:
«،ِﻪِﻨﻳِﺩ ِﺮْﻄَﺷ ﻰَﻠَﻋ ُﻪَﻧﺎَﻋَﺃ ْﺪَﻘَﻓ ،ًﺔَﺤِﻟﺎَﺻ ًﺓَﺃَﺮْﻣﺍ ُﻪﻠﻟﺍ ُﻪَﻗَﺯَﺭ ْﻦَﻣ ﻲِﻧﺎَّﺜﻟﺍ ِﺮْﻄَّﺸﻟﺍ ﻲِﻓ َﻪﻠﻟﺍ ِﻖَّﺘَﻴْﻠَﻓ» «Кимди Аллах салиха аял менен
ырыскыландырган болсо, демек, дининин
жарымына жардамдашыптыр, андыктан, ал
экинчи жарымында Аллахтан таква
кылсын» (Хаким бул хадистин иснадын сахих
деген жана ага Захабий да кошулган). 3 – Кала берсе, тыйылуу үчүн турмуш курууга
аракет кылып жаткан адам Аллах
Субханахунун жардамына жетишкен үч
адамдын бири эсептелет: Имам Ахмад өзүнүн
«Муснад»ында иштеп чыккан бир риваятта Абу
Хурайра P.A. Набий C.A.B.дын мындай дегенин риваят кылат:
«ِﻞﻴِﺒَﺳ ﻲِﻓ ُﺪِﻫﺎَﺠُﻤْﻟﺍ ُﻪُﻧْﻮَﻋ :َّﻞَﺟَﻭ َّﺰَﻋ ِﻪﻠﻟﺍ ﻰَﻠَﻋ ٌّﻖَﺣ ْﻢُﻬُّﻠُﻛ ٌﺔَﺛَﻼَﺛ َﺀﺍَﺩَﺄْﻟﺍ ُﺪﻳِﺮُﻳ ُﺐَﺗﺎَﻜُﻤْﻟﺍَﻭ ،َﻒِﻔْﻌَﺘْﺴَﻴِﻟ ُﺢِﻛﺎَّﻨﻟﺍَﻭ ،َّﻞَﺟَﻭ َّﺰَﻋ ِﻪﻠﻟﺍ» «Үч киши Аллах Азза ва Жалланын жардамына
акылуу: Аллах Азза ва Жалла жолунда жихад
кылып жаткан киши, тыйылуу үчүн нике куруп
жаткан киши жана өзү үчүн төлөм берүүнү
каалап жаткан мукатаб (кул)».
4 – Расулуллах C.A.B. кудуреттүү болуп, бирок, турмуш курбоону кайтарган. Насаий келтирген
бир риваятта Набий C.A.B.дын «бычуудан
кайтарганы» айтылат. Бул риваятты Ибн Мажа
да келтирет.
5 – Расулуллах C.A.B. ата-энеге дини жана кулку
аларга жаккан бир жигит кызынын колун сурап келсе бул жигитке кызын берүүгө буюрган.
Имам Термизий риваят кылган хадисте Абу
Хурайра Расулуллах C.A.B.дын мындай дегенин
риваят кылат:
«ﺍﻮُﻠَﻌْﻔَﺗ َّﻻِﺇ ،ُﻩﻮُﺟِّﻭَﺰَﻓ ُﻪَﻘُﻠُﺧَﻭ ُﻪَﻨﻳِﺩ َﻥْﻮَﺿْﺮَﺗ ْﻦَﻣ ْﻢُﻜْﻴَﻟِﺇ َﺐَﻄَﺧ ﺍَﺫِﺇ ٌﺾﻳِﺮَﻋ ٌﺩﺎَﺴَﻓَﻭ ،ِﺽْﺭَﻷﺍ ﻲِﻓ ٌﺔَﻨْﺘِﻓ ْﻦُﻜَﺗ» «Качан дини жана кулку силердин
ыраазылыгыңарга татыктуу бирер киши
кызыңарга жуучу болуп келсе аны үйлөндүрүп
койгула. Андай кылбасаңар жер жүзүндө фитна
жана үлкөн бузгунчулук жайылат».
Ибн Мажа муну төмөндөгүдөй лафзда риваят кылат:
«ْﻦُﻜَﺗ ﺍﻮُﻠَﻌْﻔَﺗ َّﻻِﺇ ،ُﻩﻮُﺟِّﻭَﺰَﻓ ُﻪَﻨﻳِﺩَﻭ ُﻪَﻘُﻠُﺧ َﻥْﻮَﺿْﺮَﺗ ْﻦَﻣ ْﻢُﻛﺎَﺗَﺃ ﺍَﺫِﺇ ٌﺾﻳِﺮَﻋ ٌﺩﺎَﺴَﻓَﻭ ِﺽْﺭَﺄْﻟﺍ ﻲِﻓ ٌﺔَﻨْﺘِﻓ» «Качан дини жана кулку силердин
ыраазылыгыңарга татыктуу бирер киши
алдыңарга келсе аны үйлөндүрүп койгула.
Андай кылбасаңар, жер жүзүндө фитна жана
үлкөн бузгунчулук жайылат».
6 – Муну менен бирге, Расулуллах C.A.B. эрин, перзенттерин, үй-бүлөсүн коргоочу дин ээси
болгон салиха аялды тандоо керектигине да
буюрган. Имам Бухарий иштеп чыккан хадисте
Абу Хурайра P.A. Набий C.A.B.дын мындай
дегенин риваят кылат:
«ْﺮَﻔْﻇﺎَﻓ ،ﺎَﻬِﻨﻳِﺪِﻟَﻭ ﺎَﻬِﻟﺎَﻤَﺟَﻭ ﺎَﻬِﺒَﺴَﺤِﻟَﻭ ﺎَﻬِﻟﺎَﻤِﻟ :ٍﻊَﺑْﺭَﺄِﻟ ُﺓَﺃْﺮَﻤْﻟﺍ ُﺢَﻜْﻨُﺗ َﻙﺍَﺪَﻳ ْﺖَﺑِﺮَﺗ ،ِﻦﻳِّﺪﻟﺍ ِﺕﺍَﺬِﺑ» «Аялдын төрт жагы этибарга алынып тандалат:
малы, насабы, жамалы жана дини. Андыктан,
сен – куруп кеткир – дин ээсин танда».
7 – Эми, сиздин «бир хадисте Үммөттүн
фасыктары – бойдоктор делген» сөзүңүзгө
келсек, бул заиф хадис. Ал төмөнкүдөй келген: Имам Ахмад өзүнүн «Мустадрак»ында бир
кишиден, ал киши Абу Зардан риваят
кылышынча, бир киши Расулуллах C.A.B.дын
алдына кирди, анын ысымы Уккаф ибн Бушр
Тамимий эле. Ага Набий C.A.B. – Эй Уккаф,
аялыңыз барбы, деп сурады, жок, деп жооп берди, ал зат – биздин сүннөтүбүз нике,
силердин жаманыңар – бойдоктор, деди. Бул
хадистин санады заиф, себеби, бул хадистин
санадында Абу Зардан риваят кылган бир
кишинин кимдиги белгисиз. Бул риваятты
«Кабир»де Табароний жана башкалар да Бакия ибн Валид жолунан риваят кылышкан, эки
хадис тең Муавия ибн Яхядан, ал Сулайман Ибн
Мусадан, ал Макхулдан, ал Газиз ибн Харистен,
ал Атийя ибн Буср Мазанийден риваят
кылынган: Атийя айтты, Уккаф ибн Вадоа
Хилалий Расулуллах C.A.B.дын алдына келди... ж.б.у.с. Бул хадис Муавия ибн Яхя бар экени
себептүү да, Бакия ибн Валид бар экени
себептүү да заиф эсептелет.
Ошондуктан, бойдокторду эң жаман адамдар
деп болбойт. Тескерисинче, бойдоктор да,
башкалар да өз аракеттерине карап жаман болушу мүмкүн.
Корутунду: Расулуллах C.A.B. кудуреттүү
болгон кишини үйлөнүүгө буюрду, себеби,
киши өз динин сакташы, намысын коргошу
жана көзүн башка бирөөлөрдөн бурушу үчүн
эң жакшы жол – үйлөнүү. О.э. Расулуллах C.A.B. «бычуудан» т.а. үйлөнүүдөн бүтүндөй
үзүлүүдөн кайтарган. Ушуга ылайык, эгер сиз,
суроо берүүчү, үйлөнүүгө кудуреттүү болсоңуз
мен сизге ушуну сунуш кыламын: үйлөнүү
үчүн салиха аял тандаңыз, жакшы үй-бүлө
курууга бар күчүңүздү жумшаңыз, Аллах үчүн ниетиңизди калыс кылыңыз, Расулуллах C.A.B.га
калыс болуңуз, мына ошондо сиз
перзенттериңизди салих кылып өстүрүүгө да –
инша Аллах – кудуреттүү болосуз, Аллах
Субханаху салихтердин досу.
8 – Украиналык жигиттин суроосуна келсек, анын жообу төмөнкүдөй:
а) Расулуллах C.A.B. үйлөнмөкчү болгон кишиге
аялды көрүүгө буюрду. Имам Тирмизий Бакр
ибн Абдуллах Музанийден, ал Мугира ибн
Шуъбадан ушул хадисти иштеп чыккан: Мугира
бир аялга жуучу койгондо Набий C.A.B. ага: «ﺎَﻤُﻜَﻨْﻴَﺑ َﻡَﺩْﺆُﻳ ْﻥَﺃ ﻯَﺮْﺣَﺃ ُﻪَّﻧِﺈَﻓ ،ﺎَﻬْﻴَﻟِﺇ ْﺮُﻈْﻧﺍ» «Аны көргүн, себеби, ортоңорду бекемдөөнүн
эң жакшы жолу ушул», деди. «Баб»да
Мухаммад ибн Масламадан, Жабирден, Абу
Хумайддан, Абу Хурайрадан «бул хадис хасан»
делген. Хаким да аны иштеп чыгып, эки
шейхтин шарты менен сахих, деген, ага Захабий да кошулган.
Кыздын колун сураган жигит анын үй-бүлөсүнө
барышы жана көрүүгө мубах болгон кыздын
бармактарын жана жүзүн көрүшү мүмкүн.
Бирок, кыз менен хилватта болушу же аны
менен көчөгө чыгышы... мүмкүн эмес, себеби, жигит ага жат. Ошондуктан, мен суроодо келген
текстке таң калдым, анда келишинче, сиз кызды
үйүндө көрүүнү кааласаңыз, үй-бүлөсү болсо:
«Жок, сиз аны менен көчөгө чыгыңыз жана
көрүңүз» дешкен, назарымда, суроодо бирер
чаташтык бар окшойт. б) Кызга дини жана кулкунан ыраазы болсо
арзый турган бир киши келсе, кыздын
университетте окушу турмушка чыгышына
караганда жакшыбы, деген маанидеги суроого
келсек, Расулуллах C.A.B.дын ушул сөзүнө амал
кылуу туура болот: «ﺍﻮُﻠَﻌْﻔَﺗ َّﻻِﺇ ،ُﻩﻮُﺟِّﻭَﺰَﻓ ُﻪَﻘُﻠُﺧَﻭ ُﻪَﻨﻳِﺩ َﻥْﻮَﺿْﺮَﺗ ْﻦَﻣ ْﻢُﻜْﻴَﻟِﺇ َﺐَﻄَﺧ ﺍَﺫِﺇ ٌﺾﻳِﺮَﻋ ٌﺩﺎَﺴَﻓَﻭ ،ِﺽْﺭَﻷﺍ ﻲِﻓ ٌﺔَﻨْﺘِﻓ ْﻦُﻜَﺗ» «Качан дини жана кулку силердин
ыраазылыгыңарга татыктуу бирер киши
кызыңарга жуучу болуп келсе аны үйлөндүрүп
койгула. Андай кылбасаңар жер жүзүндө фитна
жана үлкөн бузгунчулук жайылат».
Ибн Мажа муну төмөнкүдөй лафзда риваят кылган:
«ْﻦُﻜَﺗ ﺍﻮُﻠَﻌْﻔَﺗ ﺎَّﻟِﺇ ،ُﻩﻮُﺟِّﻭَﺰَﻓ ُﻪَﻨﻳِﺩَﻭ ُﻪَﻘُﻠُﺧ َﻥْﻮَﺿْﺮَﺗ ْﻦَﻣ ْﻢُﻛﺎَﺗَﺃ ﺍَﺫِﺇ ٌﺾﻳِﺮَﻋ ٌﺩﺎَﺴَﻓَﻭ ِﺽْﺭَﺄْﻟﺍ ﻲِﻓ ٌﺔَﻨْﺘِﻓ» «Качан дини жана кулку силердин
ыраазылыгыңарга татыктуу бирер киши
алдыңарга келсе аны үйлөндүрүп койгула.
Андай кылбасаңар жер жүзүндө фитна жана
үлкөн бузгунчулук жайылат».
Бул хадисте эгер кыздын валийлери жигиттин дининен жана кулкунан айып табышпаса
жигитти четке кагуусу катъий кайтарылгандыгы
көрүнүп турат. Эгер, кыздын үй-бүлөсү бул
жигит дининде, адамдар менен болгон
мамилесинде, жүрүм-турумунда шаръий
өкүмдөргө кандай баш ийишин сураштырып, жигиттин дини жана кулкуна ыраазы болушса
– Аллахтын уруксаты менен – анда, валийлерге
жигитти четке кагууга тыюу салынат же
кыздын университетте окуп жатканын
шылтоолоп бул жигитке турмушка чыгуудан
кайтарышына тыюу салынат. Тескерисинче, алар ыраазы болушуп, кызын турмушка
чыгуудан тыйбашы керек. Себеби – инша Аллах
– динди коргоодогу, бекемдөөдөгү эң туура
жол мына ушул.
Сөзүмдүн аягында мен ар бир кудуреттүү
кишиге салиха аялга үйлөнүүнү сунуш кыламын, себеби, ал бул дүйнө хасанасы
(сыйлыгы) болуп эсептелет. «Умдатул карий,
шархи сахихи Бухарий» китебинде Али P.A.
дейт:
«Дагы алардын арасында ушундай адамдар да
бар, алар: Оо Роббибиз, бизге бул дүйнөдө да
жакшылык бер, Акыретте да жакшылык бер
жана бизди тозок азабынан сактагын,
дейт» [2:201]
аят каримасындагы бул дүйнө жакшылыгы – салиха аял, Акырет жакшылыгы – бейиш».
Боордошуңуз Ато ибн Халил Абу Рушта
17-робиус-саний, 1435-х.
17-февраль, 2014-м.
#5 06 May 2014 - 20:12
- Момун
-
- Тартип бузгандар
- 17
- 05 May 14
- : 13 May 2014 03:09
- Жынысы:Эркек
Хизбут-
Тахрир амири аалым, шейх Ато ибн
Халил Абу Руштанын Фейсбук тармагынын
колдонуучулары берген суроолоруна
жооптору:
Тажикстандан AbuMuhibbullohi Abdulloh
тарабынан берилген курамында хамр же спирт
болгон атырларды колдонгон имамдын
артында намаз окуу жөнүндөгү суроого жооп
Суроо:
Амирибиз, ассаламу алайкум ва рохматуллохи
ва барокатух.
Биз, каматагы туткун Хизб жигиттерибиз. Бизде
олуттуу бир проблема бар. Бизге белгилүү
болгондой, курамында хамр болгон атырлар
жана дарылар нажасат болуп эсептелет. Бирок, камакта биз анын артында намаз окуп жаткан
имам ушундай атырлардан пайдаланат жана
өзүнүн айтышы боюнча фатва китептеринен
далил келтирет. Ошондуктан, биз экиленип
калабыз. Биз бул имам артында намаз окуубуз
жайизби? Урматтуу амир, биз мүмкүн болушунча батыраак жоопко муктажбыз.
Сиздин жообуңузду күтөбүз. Аллах сизди эң
жакшы сыйлыктар менен сыйласын.
Жооп:
Ва алайкум ассалам ва рохматуллохи ва
барокатух!
Курамында хамр же спирт болгон атырлардан
пайдаланып жаткан бул имамдын артында
туруп окулган намаз дурус болот жана батыл
болбойт. Себеби, арам иш кылган мусулмандын артында туруп намаз окуу жайиз болуп,
күнөөсү имамдын өзүнө болот. Буга далил
ушулар:
1 – Бухарий Абу Хурайрадан риваят кылган
хадисте Расулуллах C.A.B. айтты:
«ْﻢِﻬْﻴَﻠَﻋَﻭ ْﻢُﻜَﻠَﻓ ﺍﻮُﺌَﻄْﺧَﺃ ْﻥِﺇَﻭ ،ْﻢُﻜَﻠَﻓ ﺍﻮُﺑﺎَﺻَﺃ ْﻥِﺈَﻓ ،ْﻢُﻜَﻟ َﻥﻮُّﻠَﺼُﻳ» «Алар силерге (имамдык кылып) намаз окушат.
Эгер, туура окушса сообу силерге, эгер туура
эмес окушса, сообу силерге, күнөөсү өздөрүнө
болот». «Сообу силерге, күнөөсү өздөрүнө»
деген сөздүн мааниси: намаздын сообу силерге,
алар кылган катанын жазасы өздөрүнө болот, дегени.
2 – Муслим Абдуллах ибн Сомиттен, ал Абу
Зардан риваят кылат, Абу Зар айтты: Мага
Расулуллах C.A.B. мындай деди:
«- ؟ﺎَﻬِﺘْﻗَﻭ ْﻦَﻋ َﺓَﻼَّﺼﻟﺍ َﻥﻭُﺮِّﺧَﺆُﻳ ُﺀﺍَﺮَﻣُﺃ َﻚْﻴَﻠَﻋ ْﺖَﻧﺎَﻛ ﺍَﺫِﺇ َﺖْﻧَﺃ َﻒْﻴَﻛ :َﻝﺎَﻗ ؟ﻲِﻧُﺮُﻣْﺄَﺗ ﺎَﻤَﻓ :ُﺖْﻠُﻗ :َﻝﺎَﻗ ؟ﺎَﻬِﺘْﻗَﻭ ْﻦَﻋ َﺓﻼَّﺼﻟﺍ َﻥﻮُﺘﻴِﻤُﻳ - ْﻭَﺃ
ٌﺔَﻠِﻓﺎَﻧ َﻚَﻟ ﺎَﻬَّﻧِﺈَﻓ ،ِّﻞَﺼَﻓ ،ْﻢُﻬَﻌَﻣ ﺎَﻬَﺘْﻛَﺭْﺩَﺃ ْﻥِﺈَﻓ ،ﺎَﻬِﺘْﻗَﻮِﻟ َﺓَﻼَّﺼﻟﺍ ِّﻞَﺻ» «Эгер сенин үстүңдө намазды убагынан
кечиктире турган же намаздын убагын өткөрүп
жибере турган амирлер болсо эмне кыласың?
Мен: Мени эмнеге буюрасыз? – дедим. Ошондо
Расулуллах C.A.B. айтты: Сен намазды өз
убагында окугун. Эгер алар менен бирге намаз үстүнөн чыксаңар, дагы окугун, себеби, бул
намаз сага нафл болуп калат». Бул хадистин
мафхуму: эгер залим амирлер намазды өз
убагында окушса алардын артында намаз окуу
дурус болот.
3 – Белгилүү болгондой, ханафийлер жана шафиийлер фасиктин артында окулган намаз
макрух болот, бирок, сахих (дурус) боло берет
(батыл болбойт) дешет. Күнөө мусулмандар
менен намаз окуп, бирок, мусулмандар аны
жаман көргөн имамга түшөт. Термизий Абу
Умамадан риваят кылган хадисте Расулуллах C.A.B. айтты:
«ٌﺓَﺃَﺮْﻣﺍَﻭ ،َﻊِﺟْﺮَﻳ ﻰَّﺘَﺣ ُﻖِﺑﻵﺍ ُﺪْﺒَﻌﻟﺍ :ْﻢُﻬَﻧﺍَﺫﺁ ْﻢُﻬُﺗَﻼَﺻ ُﺯِﻭﺎَﺠُﺗ َﻻ ٌﺔَﺛَﻼَﺛ َﻥﻮُﻫِﺭﺎَﻛ ُﻪَﻟ ْﻢُﻫَﻭ ٍﻡْﻮَﻗ ُﻡﺎَﻣِﺇَﻭ ،ٌﻂِﺧﺎَﺳ ﺎَﻬْﻴَﻠَﻋ ﺎَﻬُﺟْﻭَﺯَﻭ ْﺖَﺗﺎَﺑ» «Үч тайпа адамдын намазы кабыл болбойт:
качкын кул кайтып келмейинче, эрин нааразы
кылып түндү өткөргөн аял жана коуму жаман
көргөн имам».
4 – Тыянак ушул, силер таква, салих имамдын
артында намаз окушуңар абзелирээк. Бирок, курамында спирт болгон атырларды адал
санаган ошол имамдын артында намаз окуп
калсаңар намазыңар сахих боло берет жана
күнөөсү ошол имамга болот.
Кандай болбосун, силер одеколон жана ага
окшогон курамында спирт болгон атырлардын арамдыгы жөнүндө насаат сурагыла о.э. спирт
аралашкан атырлардын арамдыгы жөнүндөгү
төмөндөгү жоопту ага бергиле. Мүмкүн –
Аллахтын уруксаты менен – ал хидаят табар.
Курамында спирт болгон атырларга карата айта
турган болсок, мындай атырларга хамрдын өкүмү ылайык келет. Муслим Ибн Умардан
риваят кылган хадисте Расулуллах C.A.B. айтты:
«ٌﻡﺍَﺮَﺣ ٍﺮِﻜْﺴُﻣ ُّﻞُﻛَﻭ ،ٌﺮْﻤَﺧ ٍﺮِﻜْﺴُﻣ ُّﻞُﻛ» «Ар бир мас кылуучу нерсе – хамр жана ар бир
мас кылуучу нерсе – арам».
Абу Давуд Жабир ибн Абдуллахтан риваят
кылган хадисте Расулуллах C.A.B. айтты:
«ٌﻡﺍَﺮَﺣ ُﻪُﻠﻴِﻠَﻘَﻓ ،ُﻩُﺮﻴِﺜَﻛ َﺮَﻜْﺳَﺃ ﺎَﻣ» «Аз көлөмдө да, чоң көлөмдө да мас кылган
нерсе – арам».
Расулуллах C.A.B. хамр деп аталган суюктукту
баян кылып берди. Аз көлөмдөгү же чоң
көлөмдөгү мас кылуучу нерсе – хамр. Бул
орунда атыр, одеколон жана ушуга окшогон нерселер аз же көп көлөмдө ичилсе мас
кылабы же мас кылбайбы муну аныктоо зарыл.
Эгер, мас кылса, ал да хамр болуп эсептелет
жана ага хамрдын хадисте келген өкүмдөрү
ылайык келет. Хаким Мустадракта Абдуллах
ибн Абдуллах ибн Умардан, ал атасынан риваят кылган хадисте Расулуллах C.A.B. айтты:
«،ﺎَﻫَﺮِﺻﺎَﻋَﻭ ،ﺎَﻬَﺑِﺭﺎَﺷَﻭ ،ﺎَﻬﻴِﻗﺎَﺳ َﻦَﻌَﻟَﻭ ،َﺮْﻤَﺨْﻟﺍ ُﻪَّﻠﻟﺍ َﻦَﻌَﻟ َﻞِﻛﺁَﻭ ،ﺎَﻬَﻋﺎَﺘْﺒُﻣَﻭ ﺎَﻬِﻌِﻳﺎَﺑَﻭ ،ِﻪْﻴَﻟِﺇ ﺔَﻟﻮُﻤْﺤَﻤْﻟﺍَﻭ ،ﺎَﻬَﻠِﻣﺎَﺣَﻭ ،ﺎَﻫَﺮِﺼَﺘْﻌُﻣَﻭَ
ﺎَﻬِﻨَﻤَﺛ»
«Аллах хамрды наалаттады, аны куюп
бергенди, ичкенди, эзип чыгарганды, эзип
чыгартканды, көтөргөндү, ага көтөрүп алып
барылганды, сатканды, сатып алганды, акчасын жегенди наалаттады».
Суюктуктарга аралашкан спирт затынын
таасири жөнүндө адистердин айтышынча, бул
суюктук ичилсе мас кылат. Расулуллах C.A.B.:
«ٌﻡﺍَﺮَﺣ ٍﺮِﻜْﺴُﻣ ُّﻞُﻛَﻭ ،ٌﺮْﻤَﺧ ٍﺮِﻜْﺴُﻣ ُّﻞُﻛ» «Ар бир мас кылуучу нерсе – хамр жана ар бир
мас кылуучу нерсе – арам», дегени үчүн
курамында спирт болгон атырларга хамрдын
өкүмдөрү ылайык келет.
Мен дагы айтамын, силердин насаатыңар
чырайлуу, хикматтуу ыкмада болушу керек. Эгер, ал хидаят тапса, жакшы. Эгер, хужжат
келтирип өзүнүн ишинде бекем туруп алса,
эмнеси болсо да, силер ага насаат айткыла.
Инша Аллах, бул үчүн силерге ажр-сооп бар.
Боордошуңар Ато ибн Халил Абу Рушта
10-мухаррам, 1435-х. 13-ноябрь, 2013-м.
Халил Абу Руштанын Фейсбук тармагынын
колдонуучулары берген суроолоруна
жооптору:
Тажикстандан AbuMuhibbullohi Abdulloh
тарабынан берилген курамында хамр же спирт
болгон атырларды колдонгон имамдын
артында намаз окуу жөнүндөгү суроого жооп
Суроо:
Амирибиз, ассаламу алайкум ва рохматуллохи
ва барокатух.
Биз, каматагы туткун Хизб жигиттерибиз. Бизде
олуттуу бир проблема бар. Бизге белгилүү
болгондой, курамында хамр болгон атырлар
жана дарылар нажасат болуп эсептелет. Бирок, камакта биз анын артында намаз окуп жаткан
имам ушундай атырлардан пайдаланат жана
өзүнүн айтышы боюнча фатва китептеринен
далил келтирет. Ошондуктан, биз экиленип
калабыз. Биз бул имам артында намаз окуубуз
жайизби? Урматтуу амир, биз мүмкүн болушунча батыраак жоопко муктажбыз.
Сиздин жообуңузду күтөбүз. Аллах сизди эң
жакшы сыйлыктар менен сыйласын.
Жооп:
Ва алайкум ассалам ва рохматуллохи ва
барокатух!
Курамында хамр же спирт болгон атырлардан
пайдаланып жаткан бул имамдын артында
туруп окулган намаз дурус болот жана батыл
болбойт. Себеби, арам иш кылган мусулмандын артында туруп намаз окуу жайиз болуп,
күнөөсү имамдын өзүнө болот. Буга далил
ушулар:
1 – Бухарий Абу Хурайрадан риваят кылган
хадисте Расулуллах C.A.B. айтты:
«ْﻢِﻬْﻴَﻠَﻋَﻭ ْﻢُﻜَﻠَﻓ ﺍﻮُﺌَﻄْﺧَﺃ ْﻥِﺇَﻭ ،ْﻢُﻜَﻠَﻓ ﺍﻮُﺑﺎَﺻَﺃ ْﻥِﺈَﻓ ،ْﻢُﻜَﻟ َﻥﻮُّﻠَﺼُﻳ» «Алар силерге (имамдык кылып) намаз окушат.
Эгер, туура окушса сообу силерге, эгер туура
эмес окушса, сообу силерге, күнөөсү өздөрүнө
болот». «Сообу силерге, күнөөсү өздөрүнө»
деген сөздүн мааниси: намаздын сообу силерге,
алар кылган катанын жазасы өздөрүнө болот, дегени.
2 – Муслим Абдуллах ибн Сомиттен, ал Абу
Зардан риваят кылат, Абу Зар айтты: Мага
Расулуллах C.A.B. мындай деди:
«- ؟ﺎَﻬِﺘْﻗَﻭ ْﻦَﻋ َﺓَﻼَّﺼﻟﺍ َﻥﻭُﺮِّﺧَﺆُﻳ ُﺀﺍَﺮَﻣُﺃ َﻚْﻴَﻠَﻋ ْﺖَﻧﺎَﻛ ﺍَﺫِﺇ َﺖْﻧَﺃ َﻒْﻴَﻛ :َﻝﺎَﻗ ؟ﻲِﻧُﺮُﻣْﺄَﺗ ﺎَﻤَﻓ :ُﺖْﻠُﻗ :َﻝﺎَﻗ ؟ﺎَﻬِﺘْﻗَﻭ ْﻦَﻋ َﺓﻼَّﺼﻟﺍ َﻥﻮُﺘﻴِﻤُﻳ - ْﻭَﺃ
ٌﺔَﻠِﻓﺎَﻧ َﻚَﻟ ﺎَﻬَّﻧِﺈَﻓ ،ِّﻞَﺼَﻓ ،ْﻢُﻬَﻌَﻣ ﺎَﻬَﺘْﻛَﺭْﺩَﺃ ْﻥِﺈَﻓ ،ﺎَﻬِﺘْﻗَﻮِﻟ َﺓَﻼَّﺼﻟﺍ ِّﻞَﺻ» «Эгер сенин үстүңдө намазды убагынан
кечиктире турган же намаздын убагын өткөрүп
жибере турган амирлер болсо эмне кыласың?
Мен: Мени эмнеге буюрасыз? – дедим. Ошондо
Расулуллах C.A.B. айтты: Сен намазды өз
убагында окугун. Эгер алар менен бирге намаз үстүнөн чыксаңар, дагы окугун, себеби, бул
намаз сага нафл болуп калат». Бул хадистин
мафхуму: эгер залим амирлер намазды өз
убагында окушса алардын артында намаз окуу
дурус болот.
3 – Белгилүү болгондой, ханафийлер жана шафиийлер фасиктин артында окулган намаз
макрух болот, бирок, сахих (дурус) боло берет
(батыл болбойт) дешет. Күнөө мусулмандар
менен намаз окуп, бирок, мусулмандар аны
жаман көргөн имамга түшөт. Термизий Абу
Умамадан риваят кылган хадисте Расулуллах C.A.B. айтты:
«ٌﺓَﺃَﺮْﻣﺍَﻭ ،َﻊِﺟْﺮَﻳ ﻰَّﺘَﺣ ُﻖِﺑﻵﺍ ُﺪْﺒَﻌﻟﺍ :ْﻢُﻬَﻧﺍَﺫﺁ ْﻢُﻬُﺗَﻼَﺻ ُﺯِﻭﺎَﺠُﺗ َﻻ ٌﺔَﺛَﻼَﺛ َﻥﻮُﻫِﺭﺎَﻛ ُﻪَﻟ ْﻢُﻫَﻭ ٍﻡْﻮَﻗ ُﻡﺎَﻣِﺇَﻭ ،ٌﻂِﺧﺎَﺳ ﺎَﻬْﻴَﻠَﻋ ﺎَﻬُﺟْﻭَﺯَﻭ ْﺖَﺗﺎَﺑ» «Үч тайпа адамдын намазы кабыл болбойт:
качкын кул кайтып келмейинче, эрин нааразы
кылып түндү өткөргөн аял жана коуму жаман
көргөн имам».
4 – Тыянак ушул, силер таква, салих имамдын
артында намаз окушуңар абзелирээк. Бирок, курамында спирт болгон атырларды адал
санаган ошол имамдын артында намаз окуп
калсаңар намазыңар сахих боло берет жана
күнөөсү ошол имамга болот.
Кандай болбосун, силер одеколон жана ага
окшогон курамында спирт болгон атырлардын арамдыгы жөнүндө насаат сурагыла о.э. спирт
аралашкан атырлардын арамдыгы жөнүндөгү
төмөндөгү жоопту ага бергиле. Мүмкүн –
Аллахтын уруксаты менен – ал хидаят табар.
Курамында спирт болгон атырларга карата айта
турган болсок, мындай атырларга хамрдын өкүмү ылайык келет. Муслим Ибн Умардан
риваят кылган хадисте Расулуллах C.A.B. айтты:
«ٌﻡﺍَﺮَﺣ ٍﺮِﻜْﺴُﻣ ُّﻞُﻛَﻭ ،ٌﺮْﻤَﺧ ٍﺮِﻜْﺴُﻣ ُّﻞُﻛ» «Ар бир мас кылуучу нерсе – хамр жана ар бир
мас кылуучу нерсе – арам».
Абу Давуд Жабир ибн Абдуллахтан риваят
кылган хадисте Расулуллах C.A.B. айтты:
«ٌﻡﺍَﺮَﺣ ُﻪُﻠﻴِﻠَﻘَﻓ ،ُﻩُﺮﻴِﺜَﻛ َﺮَﻜْﺳَﺃ ﺎَﻣ» «Аз көлөмдө да, чоң көлөмдө да мас кылган
нерсе – арам».
Расулуллах C.A.B. хамр деп аталган суюктукту
баян кылып берди. Аз көлөмдөгү же чоң
көлөмдөгү мас кылуучу нерсе – хамр. Бул
орунда атыр, одеколон жана ушуга окшогон нерселер аз же көп көлөмдө ичилсе мас
кылабы же мас кылбайбы муну аныктоо зарыл.
Эгер, мас кылса, ал да хамр болуп эсептелет
жана ага хамрдын хадисте келген өкүмдөрү
ылайык келет. Хаким Мустадракта Абдуллах
ибн Абдуллах ибн Умардан, ал атасынан риваят кылган хадисте Расулуллах C.A.B. айтты:
«،ﺎَﻫَﺮِﺻﺎَﻋَﻭ ،ﺎَﻬَﺑِﺭﺎَﺷَﻭ ،ﺎَﻬﻴِﻗﺎَﺳ َﻦَﻌَﻟَﻭ ،َﺮْﻤَﺨْﻟﺍ ُﻪَّﻠﻟﺍ َﻦَﻌَﻟ َﻞِﻛﺁَﻭ ،ﺎَﻬَﻋﺎَﺘْﺒُﻣَﻭ ﺎَﻬِﻌِﻳﺎَﺑَﻭ ،ِﻪْﻴَﻟِﺇ ﺔَﻟﻮُﻤْﺤَﻤْﻟﺍَﻭ ،ﺎَﻬَﻠِﻣﺎَﺣَﻭ ،ﺎَﻫَﺮِﺼَﺘْﻌُﻣَﻭَ
ﺎَﻬِﻨَﻤَﺛ»
«Аллах хамрды наалаттады, аны куюп
бергенди, ичкенди, эзип чыгарганды, эзип
чыгартканды, көтөргөндү, ага көтөрүп алып
барылганды, сатканды, сатып алганды, акчасын жегенди наалаттады».
Суюктуктарга аралашкан спирт затынын
таасири жөнүндө адистердин айтышынча, бул
суюктук ичилсе мас кылат. Расулуллах C.A.B.:
«ٌﻡﺍَﺮَﺣ ٍﺮِﻜْﺴُﻣ ُّﻞُﻛَﻭ ،ٌﺮْﻤَﺧ ٍﺮِﻜْﺴُﻣ ُّﻞُﻛ» «Ар бир мас кылуучу нерсе – хамр жана ар бир
мас кылуучу нерсе – арам», дегени үчүн
курамында спирт болгон атырларга хамрдын
өкүмдөрү ылайык келет.
Мен дагы айтамын, силердин насаатыңар
чырайлуу, хикматтуу ыкмада болушу керек. Эгер, ал хидаят тапса, жакшы. Эгер, хужжат
келтирип өзүнүн ишинде бекем туруп алса,
эмнеси болсо да, силер ага насаат айткыла.
Инша Аллах, бул үчүн силерге ажр-сооп бар.
Боордошуңар Ато ибн Халил Абу Рушта
10-мухаррам, 1435-х. 13-ноябрь, 2013-м.
#6 06 May 2014 - 21:26
- Момун
-
- Тартип бузгандар
- 17
- 05 May 14
- : 13 May 2014 03:09
- Жынысы:Эркек
Хизбут-
Тахрир амири аалым, шейх Ато ибн
Халил Абу Роштанын Фейсбук тармагынын
колдонуучулары берген суроолоруна
жооптору:
Самих Райхан Абу Майсаранын
1 – Халифалык термини фикхий терминби же саясий терминби?
2 – Дүйнөдөгү укубат кыяматта күнөөгө
каффарат болобу? -
деген суроолоруна жооп
Суроолор:
Ассаламу алайкум, менин эки суроом бар: Биринчи: Исламий мамлекет үчүн Халифалык
термини Аллах ушул мамлекетке фарз кылган
фикхий терминби же саясий терминби?
Экинчи: Белгилүү болгондой, Исламда эгерде
пенде күнөө кылып халифа ага хад, касас же
таъзир колдонсо кыямат күнү андан ушул күнөөнүн жазасы сакит болот (т.а. ушул күнөө
үчүн жазаланбайт). Бул жерде суроо
төмөнкүдөй:
Биз бүгүнкү күндө зордукчул илманий
башкарууга моюн сунуудабыз жана куфр
диярында жашап жатабыз. Эгерде пенде бүгүнкү күндө күнөө кылса жана вазъий
мыйзамдан келип чыккан укубат менен
жазаланса – мисалы адам өлтүргөнү үчүн
өлтүрүлсө же уурулук кылганы үчүн камалса,
акыйкатта болсо уурулуктун жазасы колду
кесүү – кыямат күнү андан ушул маъсияттын күнөөсү сакит болобу? Аллах сизди бизден
жана мусулмандардан бардык жакшылыктар
менен сыйласын.
Жооптор:
Ва алайкум ассалам ва рохматуллохи ва
барокатух Биринчи суроого карата айта турган болсок,
Аллах Үммөткө фарз кылган башкаруу түзүмү –
Халифалык. Ошондуктан, Халифалык фикхий
термин т.а. шаръий акыйкат болуп эсептелет.
О.э. Халифалык башкаруу түзүмү болуп
эсептелет т.а. Халифалыкта халифа ишке ашыра турган саясий иштер бар. Мунун тафсилаты
төмөнкүдөй:
1 – Халифалык фикхий термин – «шаръий
акыйкат». Анткени, шаръий нусустар буга далил
болуп келген. Ошолордон:
– Аллах Субханаху ва Таала айтат: ﻢُﻫَّﻦَﻔِﻠْﺨَﺘْﺴَﻴَﻟ ِﺕﺎَﺤِﻟﺎَّﺼﻟﺍ ﺍﻮُﻠِﻤَﻋَﻭ ْﻢُﻜﻨِﻣ ﺍﻮُﻨَﻣﺁ َﻦﻳِﺬَّﻟﺍ ُﻪَّﻠﻟﺍ َﺪَﻋَﻭ
ُﻢُﻬَﻨﻳِﺩ ْﻢُﻬَﻟ ّﻦَﻨِّﻜَﻤُﻴَﻟَﻭ ْﻢِﻬِﻠْﺒَﻗ ﻦِﻣ َﻦﻳِﺬَّﻟﺍ َﻒَﻠْﺨَﺘْﺳﺍ ﺎَﻤَﻛ ِﺽْﺭَﺄْﻟﺍ ﻲِﻓَ
ﺎَﻟ ﻲِﻨَﻧﻭُﺪُﺒْﻌَﻳ ًﺎﻨْﻣَﺃ ْﻢِﻬِﻓْﻮَﺧ ِﺪْﻌَﺑ ﻦِّﻣ ﻢُﻫَّﻦَﻟِّﺪَﺒُﻴَﻟَﻭ ْﻢُﻬَﻟ ﻰَﻀَﺗْﺭﺍ ﻱِﺬَّﻟﺍ
َﻥﻮُﻘِﺳﺎَﻔْﻟﺍ ُﻢُﻫ َﻚِﺌَﻟْﻭُﺄَﻓ َﻚِﻟَﺫ َﺪْﻌَﺑ َﺮَﻔَﻛ ﻦَﻣَﻭ ًﺎﺌْﻴَﺷ ﻲِﺑ َﻥﻮُﻛِﺮْﺸُﻳ
«Аллах силерден ыйман келтирген жана
жакшы амалдар кылган заттарга, кудум мурунку өткөн (итикаддуу) заттарды халифа
кылгандай, аларды да жер жүзүндө халифа
кылууну убада кылды жана алар үчүн Өзү
ыраазы болгон (Ислам) динин үстөм кылууну
о.э. аларды көргөн кооп-коркунучтарынан
кийин бейпилдикке бөлөп коюуну убада кылды. «Алар Мага гана ибадат кылышат жана
Мага бир да нерсени шерик кылышпайт. Ким
мына ушул (убада)дан кийин куфрону (неъмат)
кылса, анда, алар итаатсыз кимселер» [24:55]
– Ахмад жана Абу Давуд Таялисий Хузайфа ибн
Ямандан риваят кылган хадисте Расулуллах C.A.B.:
«ْﻥَﺃ َﺀﺎَﺷ ﺍَﺫِﺇ ﺎَﻬُﻌَﻓْﺮَﻳ َّﻢُﺛ ،َﻥﻮُﻜَﺗ ْﻥَﺃ ُﻪَّﻠﻟﺍ َﺀﺎَﺷ ﺎَﻣ ِﺓَّﻮُﺒُّﻨﻟﺍ ﻲِﻓ ْﻢُﻜَّﻧِﺇ ُﻪَّﻠﻟﺍ َﺀﺎَﺷ ﺎَﻣ ُﻥﻮُﻜَﺘَﻓ ،ِﺓَّﻮُﺒُّﻨﻟﺍ ِﺝﺎَﻬْﻨِﻣ ﻰَﻠَﻋ ٌﺔَﻓَﻼِﺧ ُﻥﻮُﻜَﺗ َّﻢُﺛ ،ﺎَﻬَﻌَﻓْﺮَﻳ
،ﺎًّﺿﺎَﻋ ﺎًﻜْﻠُﻣ ُﻥﻮُﻜَﺗ َّﻢُﺛ ،ﺎَﻬَﻌَﻓْﺮَﻳ ْﻥَﺃ َﺀﺎَﺷ ﺍَﺫِﺇ ﺎَﻬُﻌَﻓْﺮَﻳ َّﻢُﺛ ،َﻥﻮُﻜَﺗ ْﻥَﺃ
َّﻢُﺛ ،ﺎَﻬَﻌَﻓْﺮَﻳ ْﻥَﺃ َﺀﺎَﺷ ﺍَﺫِﺇ ﺎَﻬُﻌَﻓْﺮَﻳ َّﻢُﺛ ،َﻥﻮُﻜَﻳ ْﻥَﺃ ُﻪَّﻠﻟﺍ َﺀﺎَﺷ ﺎَﻣ ُﻥﻮُﻜَﻴَﻓ
َﺀﺎَﺷ ﺍَﺫِﺇ ﺎَﻬُﻌَﻓْﺮَﻳ َّﻢُﺛ ،َﻥﻮُﻜَﺗ ْﻥَﺃ ُﻪَّﻠﻟﺍ َﺀﺎَﺷ ﺎَﻣ ُﻥﻮُﻜَﺘَﻓ ،ًﺔَّﻳِﺮْﺒَﺟ ُﻥﻮُﻜَﺗ
ﺖَﻜَﺳ َّﻢُﺛ ،ِﺓَّﻮُﺒُّﻨﻟﺍ ِﺝﺎَﻬْﻨِﻣ ﻰَﻠَﻋ ٌﺔَﻓَﻼِﺧ ُﻥﻮُﻜَﺗ َّﻢُﺛ ،ﺎَﻬَﻌَﻓْﺮَﻳ ْﻥَﺃ» «Силердин араӊарда пайгамбарлык Аллах
каалаганча уланат. Андан кийин Аллах каалаган
убакта аны көтөрөт. Андан кийин
пайгамбарлык минхажы негизинде Халифалык
болот жана ал Аллах каалаганча уланат. Андан
кийин Аллах Өзү каалаганда аны көтөрөт. Андан кийин раиятына зулум жана
адилетсиздиктер жете турган падышалык болот
жана ал Аллах каалаганча уланат. Андан кийин
Аллах өзү каалаганда аны көтөрөт. Андан
кийин залим жана зордукчул (падышалык)
болот жана ал Аллах каалаганча уланат. Андан кийин Аллах өзү каалаганда аны көтөрөт.
Андан кийин пайгамбарлык минхажы
негизиндеги Халифалык болот, - деди. Андан
кийин Пайгамбар C.A.B. сүкүт сактады».
– Муслим Абу Хозимдин мындай дегенин да
риваят кылды: Мен Абу Хурайра менен беш жыл чогуу болдум жана андан Набий C.A.B.дын
мындай дегенин уктум:
«،ٌّﻲِﺒَﻧ ُﻪَﻔَﻠَﺧ ٌّﻲِﺒَﻧ َﻚَﻠَﻫ ﺎَﻤَّﻠُﻛ ،ُﺀﺎَﻴِﺒْﻧَﻷﺍ ُﻢُﻬُﺳﻮُﺴَﺗ َﻞﻴِﺋﺍَﺮْﺳِﺇ ﻮُﻨَﺑ ْﺖَﻧﺎَﻛ َﻥﻭُﺮُﺜْﻜَﻴَﻓ ُﺀﺎَﻔَﻠُﺧ ُﻥﻮُﻜَﻴَﺳَﻭ ،ﻱِﺪْﻌَﺑ َّﻲِﺒَﻧ َﻻ ُﻪَّﻧِﺇَﻭ « ﺎَﻤَﻓ :ﺍﻮُﻟﺎَﻗ ، :َﻝﺎَﻗ ؟ﺎَﻧُﺮُﻣْﺄَﺗ » َّﻥِﺈَﻓ ْﻢُﻬَّﻘَﺣ ْﻢُﻫﻮُﻄْﻋَﺃَﻭ ،ِﻝَّﻭَﻷﺎَﻓ ِﻝَّﻭَﻷﺍ ِﺔَﻌْﻴَﺒِﺑ ﺍﻮُﻓ
ْﻢُﻫﺎَﻋْﺮَﺘْﺳﺍ ﺎَّﻤَﻋ ْﻢُﻬُﻠِﺋﺎَﺳ َﻪَّﻠﻟﺍ» «Бани Исраилге пайгамбарлар саясат жүргүзөт
эле. Качан бир пайгамбар өлсө, артынан башка
бир пайгамбар келет эле. Менден кийин болсо
пайгамбар жок. Халифалар болот жана алар
көбөйүп кетишет». Ошондо: Бизди эмнеге
буюрасыз? - деп сурашкан эле, Расулулла: «Биринчисинин, жалаӊ гана биринчисинин
байъатына бапаа кылгыла жана алардын
акыларын бергиле, анткени Аллах алардан
жарандарды кандай башкарганы тууралуу
сурайт», - деп жооп берди.
– Муслим Абу Саид Худрийден риваят кылган хадисте Расулуллах C.A.B.:
«ﺎَﻤُﻬْﻨِﻣ َﺮَﺧﺂْﻟﺍ ﺍﻮُﻠُﺘْﻗﺎَﻓ ،ِﻦْﻴَﺘَﻔﻴِﻠَﺨِﻟ َﻊِﻳﻮُﺑ ﺍَﺫِﺇ» «Эгерде эки халифага байъат берилсе, алардын
экинчисин өлтүргүлө», - деген.
Шаръий нусустар түзүм «Халифалык»
экендигин, бул түзүмдөгү акимдер болсо
«халифалар» экендигин баян кылган. Аларды
Расулуллах C.A.B. жана хулафаи рошидиндер ушундай аташкан. Халифа момундар амири
жана мусулмандар имамы болуп, аларды
Аллах Субханахунун шарияты менен башкарат.
Т.а. «Халифалык» жана «халифа» ага далил
келген фикхий терминдер – «шаръий акыйкат»
болуп эсептелет. Биз бул далилдерди жогоруда айтып өттүк.
2 – Эми Халифалык түзүмүнүн фарздыгына
келсек, буга Куран, Сүннөт жана сахабалар
ижмасынан далилдер келген. Ошолордон
Куранда Аллах Таала Расулуллах C.A.B.га хитаб
кылып мындай деди: َﻦِﻣ َﻙﺀﺎَﺟ ﺎَّﻤَﻋ ْﻢُﻫﺀﺍَﻮْﻫَﺃ ْﻊِﺒَّﺘَﺗ َﻻَﻭ ُﻪّﻠﻟﺍ َﻝَﺰﻧَﺃ ﺎَﻤِﺑ ﻢُﻬَﻨْﻴَﺑ ﻢُﻜْﺣﺎَﻓ
ِّﻖَﺤْﻟﺍ
«алардын ортосунда Аллах түшүргөн нерсе
менен өкүм кылгын жана сага келген
акыйкаттан жүз үйрүп, алардын көӊүл
каалоосуна ээрчибе!» [5:48] ﻥَﺃ ْﻢُﻫْﺭَﺬْﺣﺍَﻭ ْﻢُﻫﺀﺍَﻮْﻫَﺃ ْﻊِﺒَّﺘَﺗ َﻻَﻭ ُﻪّﻠﻟﺍ َﻝَﺰﻧَﺃ ﺎَﻤِﺑ ﻢُﻬَﻨْﻴَﺑ ﻢُﻜْﺣﺍ ِﻥَﺃَﻭ
َﻚْﻴَﻟِﺇ ُﻪّﻠﻟﺍ َﻝَﺰﻧَﺃ ﺎَﻣ ِﺾْﻌَﺑ ﻦَﻋ َﻙﻮُﻨِﺘْﻔَﻳ
«(Эй Мухаммад), алардын ортосунда Аллах
түшүргөн нерсе менен өкүм кылгын, алардын
напис-каалоосуна ээрчибе жана Аллах сага
түшүргөн өкүмдөрдүн айрымдарынан сени буруп фитнага салып коюшунан этият
бол!» [5:49]
Расулуллах C.A.B.га “адамдар ортосунда Аллах
түшүргөн нерсе менен өкүм кылгын” деп
айтылган хитаб ал кишинин Үммөтүнө болгон
хитаб болот. Мунун мафхуму “Расулуллах C.A.B.дан кийин адамдар ортосунда Аллах
түшүргөн нерсе менен өкүм кылуучу акимди
пайда кылгыла” дегени. Бул хитабдагы буйрук
катъийликти түшүндүрүп жатат. Анткени, бул
жерде хитаб мавзусу фарз. Бул болсо, усул
илиминде болгону сыяктуу катъийликке далалат болот. Расулуллах C.A.B.дан кийин
адамдар ортосунда Аллах түшүргөн нерсе
менен өкүм кылуучу аким бул – халифа. Мына
ушундай башкаруу түзүмү Халифалык түзүмү
болуп эсептелет. Мындан тышкары, хаддарды
жана башка өкүмдөрдү тикелөө важиб, алар болсо аким аркылуу гана тикеленет. «Важиб
эмне менен ишке ашса, ал да важиб» коидасына
ылайык, шариятты тикелей турган акимди
пайда кылуу важиб. Андай аким халифа,
башкаруу түзүмү болсо Халифалык түзүмү
болуп эсептелет. Сүннөткө келсек, Нофеъден риваят
кылынышынча ал мындай деди: Мага Абдуллах
ибн Умар айтты: Мен Расулуллах C.A.B.дын
мындай дегенин уктум:
«ْﻦَﻣَﻭ ،ُﻪَﻟ َﺔَّﺠُﺣ َﻻ ِﺔَﻣﺎَﻴِﻘْﻟﺍ َﻡْﻮَﻳ َﻪَّﻠﻟﺍ َﻲِﻘَﻟ ٍﺔَﻋﺎَﻃ ْﻦِﻣ ًﺍَﺪَﻳ َﻊَﻠَﺧ ْﻦَﻣ ًﺔَّﻴِﻠِﻫﺎَﺟ ًﺔَﺘﻴِﻣ َﺕﺎَﻣ ٌﺔَﻌْﻴَﺑ ِﻪِﻘُﻨُﻋ ﻲِﻓ َﺲْﻴَﻟَﻭ َﺕﺎَﻣ» «Кимде-ким итаат кылуудан баш тартса, кыямат
күнү Аллахка хужжаты жок абалда жолугат.
Кимде-ким мойнунда байъат жок абалда өлсө
жахилият өлүмү менен өлүптүр» (Муслим
риваяты). Демек, Набий C.A.B. ар бир мусулманга
мойнунда байъат болушун фарз кылды, мойнунда байъатсыз абалда өлгөн адамды
“жахилият өлүмү менен өлүптүр” деп
сыпаттады. Байъат Расулуллах C.A.B.дан кийин
халифага гана берилет, башка эч кимге
берилбейт. Бул хадис ар бир мусулмандын
мойнунда байъат болушун важиб кылууда т.а. анын жүзөгө чыгышы менен ар бир мусулман
байъат берүүгө акылуу болгон халифанын
болушун важиб кылууда. Эгерде мусулман
халифа бар болбой туруп өлсө, анын өлүмү
жахилият өлүмү болот. Бул Ислам менен өкүм
жүргүзүүчү халифаны пайда кылууга аракет кылбастыктын күнөөсү оор экендигине далалат
кылат.
Эми сахабалар ижмасына келсек, сахабалар –
алардан Аллах ыраазы болсун – Расулуллах
C.A.B. өлгөндөн кийин ал кишинин халифасын
тикелөө керектигине ижма кылышкан. Сахабалардын халифаны тикелөө важибдигине
катъий ижма кылгандыктары Расулуллах C.A.B.
көз жумгандан кийин Пайгамбарыбыз C.A.B.ды
жайына узатууну кечиктирип, ал кишинин
халифасын тикелөө менен алек болушунда
даана көрүндү. Акыйкатта болсо, сөөктү тезирээк жайына узатуу фарз. Расулуллах
C.A.B.ды даярдоо жана жайына узатуу менен
алектениши керек болгон сахабалардын бир
бөлүгү аны менен алек болбой, халифаны
тикелөө менен алек болушту. Сахабалардын
калган бөлүгү болсо буга сүкүт сакташты жана алар да сөөктү жайына узатууну эки күнгө
кечиктирүүдө шерик болушту. Акыйкатта
болсо, буга каршы чыгышы жана сөөктү узатуу
менен алектениши мүмкүн болчу, буга
кудурети жетет эле. Расулуллах C.A.B.
дүйшөмбү күнү шашкеде дүйнөдөн кайтты, шейшембиге өткөн түнү да да, Абу Бакрга
байъат берилген шейшемби күнү күндүзү да
жерге коюлбады. Ошондон кийин шаршембиге
өтө турган түнү жерге коюлду. Т.а. жерге узатуу
эки түнгө кечиктирилди. Расулуллах C.A.B. жерге
коюлушунан мурда Абу Бакрга байъат берилди. Демек, сөөктү жерге коюудан мурда
халифаны дайындоо менен алектенүү ижма
болуп калды. Бул халифаны дайындоо сөөктү
жерге узатуудан важибирээк болгондугуна
далил болот.
Ушуга ылайык, Халифалыкты тикелөө жана халифаны пайда кылуу эң маанилүү фарз
болуп эсептелет.
3 – Эми Халифалык Исламдагы башкаруу
түзүмү экендигине, анда халифа ишке ашыра
турган саясий иштер бар экендигине келсек,
саясат иштерди камкордук менен башкарууну түшүндүрөт. Халифалык жана халифанын
негизги иши Үммөттүн иштерин камкордук
менен башкаруу жана аким тарабынан
иштердин башкарылышы саясат болуп
эсептелет.
Саясат сөзү лугатта « ﺱﻮﺴﻳ ﺱﺎﺳ» сөзүнөн алынган болуп, акимдин иштерди башкарышы
түшүнүлөт. Комусул Мухитте « ﺔﺳﺎﻴﺳ ﺔﻴﻋﺮﻟﺍ ﺖﺴﺳ жаранга саясат кылдым: Аларды буйрудум
жана кайтардым» деп келет.
Мухторус Сихахта «ﺱﻮﺳ» бөлүмүндө
төмөнкүдөй келет: «ًﺔَﺳﺎَﻴِﺳ ﺎَﻬُﺳﻮُﺴَﻳ َﺔَّﻴِﻋَّﺮﻟﺍ َﺱﺎَﺳ ِﺮْﺴَﻜْﻟﺎِﺑ».
Үммөттүн иштерин башкарууну халифага
байлаган хадистер да келген. Ошолордон:
Бухарий Ибн Шихабдан риваят кылды... ага
Салимдин айтышынча, Абдуллах ибн Умар
мындай деди: Мен Расулуллах C.A.B.дын мындай дегенин уктум:
«ٌﻝﻮُﺌْﺴَﻣَﻭ ٍﻉﺍَﺭ ُﻡﺎَﻣِﻹﺍ ،ِﻪِﺘَّﻴِﻋَﺭ ْﻦَﻋ ٌﻝﻮُﺌْﺴَﻣ ْﻢُﻜُّﻠُﻛَﻭ ،ٍﻉﺍَﺭ ْﻢُﻜُّﻠُﻛ ِﻪِﺘَّﻴِﻋَﺭ ْﻦَﻋ...» «Ар бириӊер жетекчисиӊер жана ар бириӊер
өз раиятыӊардан жоопкерсиӊер. Адамдарга
башчы болгон имам жетекчи жана ал өз
раиятынан жоопкер». Халифанын иши
жарандардын ишин камкордук менен
башкаруу. Аким тарабынан иштердин башкарылышы лугавий мааниге ылайык, саясат
болуп эсептелет.
4 – Эми акыркы: «Укубат кыямат күнү күнөөгө
каффарат болобу?» - деген суроого келсек,
эгерде укубат исламий мамлекет тарабынан т.а.
вазъий мыйзамдар менен өкүм жүргүзө турган эмес, тескерисинче, Аллахтын шарияты менен
өкүм жүргүзө турган мамлекет тарабынан
колдонулган укубат болсо күнөөгө каффарат
болот. Мунун тафсилаты төмөнкүдөй:
– Муслим Убада ибн Сомиттен риваят кылган
хадисте ﺙ айтат: Биз Расулуллах C.A.B. менен бир жыйында бирге элек. Ошондо Расулуллах
C.A.B.:
«،ﺍﻮُﻗِﺮْﺴَﺗ ﺎَﻟَﻭ ،ﺍﻮُﻧْﺰَﺗ ﺎَﻟَﻭ ،ﺎًﺌْﻴَﺷ ِﻪَّﻠﻟﺎِﺑ ﺍﻮُﻛِﺮْﺸُﺗ ﺎَﻟ ْﻥَﺃ ﻰَﻠَﻋ ﻲِﻧﻮُﻌِﻳﺎَﺒُﺗ ْﻢُﻜْﻨِﻣ ﻰَﻓَﻭ ْﻦَﻤَﻓ ،ِّﻖَﺤْﻟﺎِﺑ ﺎَّﻟِﺇ ُﻪَّﻠﻟﺍ َﻡَّﺮَﺣ ﻲِﺘَّﻟﺍ َﺲْﻔَّﻨﻟﺍ ﺍﻮُﻠُﺘْﻘَﺗ ﺎَﻟَﻭ
َﻮُﻬَﻓ ِﻪِﺑ َﺐِﻗﻮُﻌَﻓ َﻚِﻟَﺫ ْﻦِﻣ ﺎًﺌْﻴَﺷ َﺏﺎَﺻَﺃ ْﻦَﻣَﻭ ،ِﻪَّﻠﻟﺍ ﻰَﻠَﻋ ُﻩُﺮْﺟَﺄَﻓ
ُﻩُﺮْﻣَﺄَﻓ ،ِﻪْﻴَﻠَﻋ ُﻪَّﻠﻟﺍ ُﻩَﺮَﺘَﺴَﻓ َﻚِﻟَﺫ ْﻦِﻣ ﺎًﺌْﻴَﺷ َﺏﺎَﺻَﺃ ْﻦَﻣَﻭ ،ُﻪَﻟ ٌﺓَﺭﺎَّﻔَﻛ
ُﻪَﺑَّﺬَﻋ َﺀﺎَﺷ ْﻥِﺇَﻭ ،ُﻪْﻨَﻋ ﺎَﻔَﻋ َﺀﺎَﺷ ْﻥِﺇ ،ِﻪَّﻠﻟﺍ ﻰَﻟِﺇ» «Силер мага Аллахка ширк кылбастыкка, зына
кылбастыкка, уурулук кылбастыкка жана
Аллах (өлтүрүүнү) арам кылган жанды акысы
менен гана өлтүрүүгө байъат бергиле. Силерден
ким байъатына бапаа кылса анын ажры
Аллахтын мойнунда. Ким ушул иштердин бирди-жарымын кылып, кылмышына жаза
алган болсо, жазасы ал үчүн каффарат болот.
Ким бул иштердин бирди-жарымын кылса да,
Аллах аны жашырган болсо, анын иши Аллахка
калат, эгерде кааласа кечирет, кааласа
азаптайт», - деди. Хадис ким дүйнөдө жаза алган болсо жазасы кыямат күнү ал үчүн каффарат
болушун баян кылууда. Ошондуктан, ал ушул
күнөөсүнө акыретте жазаланбайт. О.э. бул
хадистен ачык көрүнүп тургандай, күнөөгө
каффарат боло турган жаза – бул Ислам менен
өкүм жүргүзүшү үчүн халифага байъат берилген исламий мамлекет тарабынан
колдонулган жаза. Анткени, Расулуллах
C.A.B.дын хадиси:
«َﺏﺎَﺻَﺃ ْﻦَﻣَﻭ ،ِﻪﻠﻟﺍ ﻰَﻠَﻋ ُﻩُﺮْﺟَﺄَﻓ ْﻢُﻜْﻨِﻣ ﻰَﻓَﻭ ْﻦَﻤَﻓ ...ﻲِﻧﻮُﻌِﻳﺎَﺒُﺗ ُﻪَﻟ ٌﺓَﺭﺎَّﻔَﻛ َﻮُﻬَﻓ ِﻪِﺑ َﺐِﻗﻮُﻌَﻓ َﻚِﻟَﺫ ْﻦِﻣ ﺎًﺌْﻴَﺷ» «Силер мага… байъат бергиле. Силерден ким
байъатына бапаа кылса анын ажры Аллахтын
мойнунда. Ким мына ушул иштердин бирин
кылып, кылмышына жаза алган болсо, жазасы
ал үчүн каффарат болот», - деген сөз менен
башталууда. Күнөөгө каффарат боло турган жаза байъатка байланыштуу. Байъат Ислам
менен өкүм жүргүзө турган акимге берилет.
Ушуга ылайык, акыретте күнөөгө каффарат
боло турган, ушул дүйнөдө берилген жаза –
бул Ислам менен өкүм жүргүзгөн мамлекет
тарабынан колдонулган жаза. Аллах Өзү билүүчү.
Боордошуӊуз Ато ибн Халил Абу Рошта
21-робиул-аввал, 1435-х.
22-январь, 2014-м.
Халил Абу Роштанын Фейсбук тармагынын
колдонуучулары берген суроолоруна
жооптору:
Самих Райхан Абу Майсаранын
1 – Халифалык термини фикхий терминби же саясий терминби?
2 – Дүйнөдөгү укубат кыяматта күнөөгө
каффарат болобу? -
деген суроолоруна жооп
Суроолор:
Ассаламу алайкум, менин эки суроом бар: Биринчи: Исламий мамлекет үчүн Халифалык
термини Аллах ушул мамлекетке фарз кылган
фикхий терминби же саясий терминби?
Экинчи: Белгилүү болгондой, Исламда эгерде
пенде күнөө кылып халифа ага хад, касас же
таъзир колдонсо кыямат күнү андан ушул күнөөнүн жазасы сакит болот (т.а. ушул күнөө
үчүн жазаланбайт). Бул жерде суроо
төмөнкүдөй:
Биз бүгүнкү күндө зордукчул илманий
башкарууга моюн сунуудабыз жана куфр
диярында жашап жатабыз. Эгерде пенде бүгүнкү күндө күнөө кылса жана вазъий
мыйзамдан келип чыккан укубат менен
жазаланса – мисалы адам өлтүргөнү үчүн
өлтүрүлсө же уурулук кылганы үчүн камалса,
акыйкатта болсо уурулуктун жазасы колду
кесүү – кыямат күнү андан ушул маъсияттын күнөөсү сакит болобу? Аллах сизди бизден
жана мусулмандардан бардык жакшылыктар
менен сыйласын.
Жооптор:
Ва алайкум ассалам ва рохматуллохи ва
барокатух Биринчи суроого карата айта турган болсок,
Аллах Үммөткө фарз кылган башкаруу түзүмү –
Халифалык. Ошондуктан, Халифалык фикхий
термин т.а. шаръий акыйкат болуп эсептелет.
О.э. Халифалык башкаруу түзүмү болуп
эсептелет т.а. Халифалыкта халифа ишке ашыра турган саясий иштер бар. Мунун тафсилаты
төмөнкүдөй:
1 – Халифалык фикхий термин – «шаръий
акыйкат». Анткени, шаръий нусустар буга далил
болуп келген. Ошолордон:
– Аллах Субханаху ва Таала айтат: ﻢُﻫَّﻦَﻔِﻠْﺨَﺘْﺴَﻴَﻟ ِﺕﺎَﺤِﻟﺎَّﺼﻟﺍ ﺍﻮُﻠِﻤَﻋَﻭ ْﻢُﻜﻨِﻣ ﺍﻮُﻨَﻣﺁ َﻦﻳِﺬَّﻟﺍ ُﻪَّﻠﻟﺍ َﺪَﻋَﻭ
ُﻢُﻬَﻨﻳِﺩ ْﻢُﻬَﻟ ّﻦَﻨِّﻜَﻤُﻴَﻟَﻭ ْﻢِﻬِﻠْﺒَﻗ ﻦِﻣ َﻦﻳِﺬَّﻟﺍ َﻒَﻠْﺨَﺘْﺳﺍ ﺎَﻤَﻛ ِﺽْﺭَﺄْﻟﺍ ﻲِﻓَ
ﺎَﻟ ﻲِﻨَﻧﻭُﺪُﺒْﻌَﻳ ًﺎﻨْﻣَﺃ ْﻢِﻬِﻓْﻮَﺧ ِﺪْﻌَﺑ ﻦِّﻣ ﻢُﻫَّﻦَﻟِّﺪَﺒُﻴَﻟَﻭ ْﻢُﻬَﻟ ﻰَﻀَﺗْﺭﺍ ﻱِﺬَّﻟﺍ
َﻥﻮُﻘِﺳﺎَﻔْﻟﺍ ُﻢُﻫ َﻚِﺌَﻟْﻭُﺄَﻓ َﻚِﻟَﺫ َﺪْﻌَﺑ َﺮَﻔَﻛ ﻦَﻣَﻭ ًﺎﺌْﻴَﺷ ﻲِﺑ َﻥﻮُﻛِﺮْﺸُﻳ
«Аллах силерден ыйман келтирген жана
жакшы амалдар кылган заттарга, кудум мурунку өткөн (итикаддуу) заттарды халифа
кылгандай, аларды да жер жүзүндө халифа
кылууну убада кылды жана алар үчүн Өзү
ыраазы болгон (Ислам) динин үстөм кылууну
о.э. аларды көргөн кооп-коркунучтарынан
кийин бейпилдикке бөлөп коюуну убада кылды. «Алар Мага гана ибадат кылышат жана
Мага бир да нерсени шерик кылышпайт. Ким
мына ушул (убада)дан кийин куфрону (неъмат)
кылса, анда, алар итаатсыз кимселер» [24:55]
– Ахмад жана Абу Давуд Таялисий Хузайфа ибн
Ямандан риваят кылган хадисте Расулуллах C.A.B.:
«ْﻥَﺃ َﺀﺎَﺷ ﺍَﺫِﺇ ﺎَﻬُﻌَﻓْﺮَﻳ َّﻢُﺛ ،َﻥﻮُﻜَﺗ ْﻥَﺃ ُﻪَّﻠﻟﺍ َﺀﺎَﺷ ﺎَﻣ ِﺓَّﻮُﺒُّﻨﻟﺍ ﻲِﻓ ْﻢُﻜَّﻧِﺇ ُﻪَّﻠﻟﺍ َﺀﺎَﺷ ﺎَﻣ ُﻥﻮُﻜَﺘَﻓ ،ِﺓَّﻮُﺒُّﻨﻟﺍ ِﺝﺎَﻬْﻨِﻣ ﻰَﻠَﻋ ٌﺔَﻓَﻼِﺧ ُﻥﻮُﻜَﺗ َّﻢُﺛ ،ﺎَﻬَﻌَﻓْﺮَﻳ
،ﺎًّﺿﺎَﻋ ﺎًﻜْﻠُﻣ ُﻥﻮُﻜَﺗ َّﻢُﺛ ،ﺎَﻬَﻌَﻓْﺮَﻳ ْﻥَﺃ َﺀﺎَﺷ ﺍَﺫِﺇ ﺎَﻬُﻌَﻓْﺮَﻳ َّﻢُﺛ ،َﻥﻮُﻜَﺗ ْﻥَﺃ
َّﻢُﺛ ،ﺎَﻬَﻌَﻓْﺮَﻳ ْﻥَﺃ َﺀﺎَﺷ ﺍَﺫِﺇ ﺎَﻬُﻌَﻓْﺮَﻳ َّﻢُﺛ ،َﻥﻮُﻜَﻳ ْﻥَﺃ ُﻪَّﻠﻟﺍ َﺀﺎَﺷ ﺎَﻣ ُﻥﻮُﻜَﻴَﻓ
َﺀﺎَﺷ ﺍَﺫِﺇ ﺎَﻬُﻌَﻓْﺮَﻳ َّﻢُﺛ ،َﻥﻮُﻜَﺗ ْﻥَﺃ ُﻪَّﻠﻟﺍ َﺀﺎَﺷ ﺎَﻣ ُﻥﻮُﻜَﺘَﻓ ،ًﺔَّﻳِﺮْﺒَﺟ ُﻥﻮُﻜَﺗ
ﺖَﻜَﺳ َّﻢُﺛ ،ِﺓَّﻮُﺒُّﻨﻟﺍ ِﺝﺎَﻬْﻨِﻣ ﻰَﻠَﻋ ٌﺔَﻓَﻼِﺧ ُﻥﻮُﻜَﺗ َّﻢُﺛ ،ﺎَﻬَﻌَﻓْﺮَﻳ ْﻥَﺃ» «Силердин араӊарда пайгамбарлык Аллах
каалаганча уланат. Андан кийин Аллах каалаган
убакта аны көтөрөт. Андан кийин
пайгамбарлык минхажы негизинде Халифалык
болот жана ал Аллах каалаганча уланат. Андан
кийин Аллах Өзү каалаганда аны көтөрөт. Андан кийин раиятына зулум жана
адилетсиздиктер жете турган падышалык болот
жана ал Аллах каалаганча уланат. Андан кийин
Аллах өзү каалаганда аны көтөрөт. Андан
кийин залим жана зордукчул (падышалык)
болот жана ал Аллах каалаганча уланат. Андан кийин Аллах өзү каалаганда аны көтөрөт.
Андан кийин пайгамбарлык минхажы
негизиндеги Халифалык болот, - деди. Андан
кийин Пайгамбар C.A.B. сүкүт сактады».
– Муслим Абу Хозимдин мындай дегенин да
риваят кылды: Мен Абу Хурайра менен беш жыл чогуу болдум жана андан Набий C.A.B.дын
мындай дегенин уктум:
«،ٌّﻲِﺒَﻧ ُﻪَﻔَﻠَﺧ ٌّﻲِﺒَﻧ َﻚَﻠَﻫ ﺎَﻤَّﻠُﻛ ،ُﺀﺎَﻴِﺒْﻧَﻷﺍ ُﻢُﻬُﺳﻮُﺴَﺗ َﻞﻴِﺋﺍَﺮْﺳِﺇ ﻮُﻨَﺑ ْﺖَﻧﺎَﻛ َﻥﻭُﺮُﺜْﻜَﻴَﻓ ُﺀﺎَﻔَﻠُﺧ ُﻥﻮُﻜَﻴَﺳَﻭ ،ﻱِﺪْﻌَﺑ َّﻲِﺒَﻧ َﻻ ُﻪَّﻧِﺇَﻭ « ﺎَﻤَﻓ :ﺍﻮُﻟﺎَﻗ ، :َﻝﺎَﻗ ؟ﺎَﻧُﺮُﻣْﺄَﺗ » َّﻥِﺈَﻓ ْﻢُﻬَّﻘَﺣ ْﻢُﻫﻮُﻄْﻋَﺃَﻭ ،ِﻝَّﻭَﻷﺎَﻓ ِﻝَّﻭَﻷﺍ ِﺔَﻌْﻴَﺒِﺑ ﺍﻮُﻓ
ْﻢُﻫﺎَﻋْﺮَﺘْﺳﺍ ﺎَّﻤَﻋ ْﻢُﻬُﻠِﺋﺎَﺳ َﻪَّﻠﻟﺍ» «Бани Исраилге пайгамбарлар саясат жүргүзөт
эле. Качан бир пайгамбар өлсө, артынан башка
бир пайгамбар келет эле. Менден кийин болсо
пайгамбар жок. Халифалар болот жана алар
көбөйүп кетишет». Ошондо: Бизди эмнеге
буюрасыз? - деп сурашкан эле, Расулулла: «Биринчисинин, жалаӊ гана биринчисинин
байъатына бапаа кылгыла жана алардын
акыларын бергиле, анткени Аллах алардан
жарандарды кандай башкарганы тууралуу
сурайт», - деп жооп берди.
– Муслим Абу Саид Худрийден риваят кылган хадисте Расулуллах C.A.B.:
«ﺎَﻤُﻬْﻨِﻣ َﺮَﺧﺂْﻟﺍ ﺍﻮُﻠُﺘْﻗﺎَﻓ ،ِﻦْﻴَﺘَﻔﻴِﻠَﺨِﻟ َﻊِﻳﻮُﺑ ﺍَﺫِﺇ» «Эгерде эки халифага байъат берилсе, алардын
экинчисин өлтүргүлө», - деген.
Шаръий нусустар түзүм «Халифалык»
экендигин, бул түзүмдөгү акимдер болсо
«халифалар» экендигин баян кылган. Аларды
Расулуллах C.A.B. жана хулафаи рошидиндер ушундай аташкан. Халифа момундар амири
жана мусулмандар имамы болуп, аларды
Аллах Субханахунун шарияты менен башкарат.
Т.а. «Халифалык» жана «халифа» ага далил
келген фикхий терминдер – «шаръий акыйкат»
болуп эсептелет. Биз бул далилдерди жогоруда айтып өттүк.
2 – Эми Халифалык түзүмүнүн фарздыгына
келсек, буга Куран, Сүннөт жана сахабалар
ижмасынан далилдер келген. Ошолордон
Куранда Аллах Таала Расулуллах C.A.B.га хитаб
кылып мындай деди: َﻦِﻣ َﻙﺀﺎَﺟ ﺎَّﻤَﻋ ْﻢُﻫﺀﺍَﻮْﻫَﺃ ْﻊِﺒَّﺘَﺗ َﻻَﻭ ُﻪّﻠﻟﺍ َﻝَﺰﻧَﺃ ﺎَﻤِﺑ ﻢُﻬَﻨْﻴَﺑ ﻢُﻜْﺣﺎَﻓ
ِّﻖَﺤْﻟﺍ
«алардын ортосунда Аллах түшүргөн нерсе
менен өкүм кылгын жана сага келген
акыйкаттан жүз үйрүп, алардын көӊүл
каалоосуна ээрчибе!» [5:48] ﻥَﺃ ْﻢُﻫْﺭَﺬْﺣﺍَﻭ ْﻢُﻫﺀﺍَﻮْﻫَﺃ ْﻊِﺒَّﺘَﺗ َﻻَﻭ ُﻪّﻠﻟﺍ َﻝَﺰﻧَﺃ ﺎَﻤِﺑ ﻢُﻬَﻨْﻴَﺑ ﻢُﻜْﺣﺍ ِﻥَﺃَﻭ
َﻚْﻴَﻟِﺇ ُﻪّﻠﻟﺍ َﻝَﺰﻧَﺃ ﺎَﻣ ِﺾْﻌَﺑ ﻦَﻋ َﻙﻮُﻨِﺘْﻔَﻳ
«(Эй Мухаммад), алардын ортосунда Аллах
түшүргөн нерсе менен өкүм кылгын, алардын
напис-каалоосуна ээрчибе жана Аллах сага
түшүргөн өкүмдөрдүн айрымдарынан сени буруп фитнага салып коюшунан этият
бол!» [5:49]
Расулуллах C.A.B.га “адамдар ортосунда Аллах
түшүргөн нерсе менен өкүм кылгын” деп
айтылган хитаб ал кишинин Үммөтүнө болгон
хитаб болот. Мунун мафхуму “Расулуллах C.A.B.дан кийин адамдар ортосунда Аллах
түшүргөн нерсе менен өкүм кылуучу акимди
пайда кылгыла” дегени. Бул хитабдагы буйрук
катъийликти түшүндүрүп жатат. Анткени, бул
жерде хитаб мавзусу фарз. Бул болсо, усул
илиминде болгону сыяктуу катъийликке далалат болот. Расулуллах C.A.B.дан кийин
адамдар ортосунда Аллах түшүргөн нерсе
менен өкүм кылуучу аким бул – халифа. Мына
ушундай башкаруу түзүмү Халифалык түзүмү
болуп эсептелет. Мындан тышкары, хаддарды
жана башка өкүмдөрдү тикелөө важиб, алар болсо аким аркылуу гана тикеленет. «Важиб
эмне менен ишке ашса, ал да важиб» коидасына
ылайык, шариятты тикелей турган акимди
пайда кылуу важиб. Андай аким халифа,
башкаруу түзүмү болсо Халифалык түзүмү
болуп эсептелет. Сүннөткө келсек, Нофеъден риваят
кылынышынча ал мындай деди: Мага Абдуллах
ибн Умар айтты: Мен Расулуллах C.A.B.дын
мындай дегенин уктум:
«ْﻦَﻣَﻭ ،ُﻪَﻟ َﺔَّﺠُﺣ َﻻ ِﺔَﻣﺎَﻴِﻘْﻟﺍ َﻡْﻮَﻳ َﻪَّﻠﻟﺍ َﻲِﻘَﻟ ٍﺔَﻋﺎَﻃ ْﻦِﻣ ًﺍَﺪَﻳ َﻊَﻠَﺧ ْﻦَﻣ ًﺔَّﻴِﻠِﻫﺎَﺟ ًﺔَﺘﻴِﻣ َﺕﺎَﻣ ٌﺔَﻌْﻴَﺑ ِﻪِﻘُﻨُﻋ ﻲِﻓ َﺲْﻴَﻟَﻭ َﺕﺎَﻣ» «Кимде-ким итаат кылуудан баш тартса, кыямат
күнү Аллахка хужжаты жок абалда жолугат.
Кимде-ким мойнунда байъат жок абалда өлсө
жахилият өлүмү менен өлүптүр» (Муслим
риваяты). Демек, Набий C.A.B. ар бир мусулманга
мойнунда байъат болушун фарз кылды, мойнунда байъатсыз абалда өлгөн адамды
“жахилият өлүмү менен өлүптүр” деп
сыпаттады. Байъат Расулуллах C.A.B.дан кийин
халифага гана берилет, башка эч кимге
берилбейт. Бул хадис ар бир мусулмандын
мойнунда байъат болушун важиб кылууда т.а. анын жүзөгө чыгышы менен ар бир мусулман
байъат берүүгө акылуу болгон халифанын
болушун важиб кылууда. Эгерде мусулман
халифа бар болбой туруп өлсө, анын өлүмү
жахилият өлүмү болот. Бул Ислам менен өкүм
жүргүзүүчү халифаны пайда кылууга аракет кылбастыктын күнөөсү оор экендигине далалат
кылат.
Эми сахабалар ижмасына келсек, сахабалар –
алардан Аллах ыраазы болсун – Расулуллах
C.A.B. өлгөндөн кийин ал кишинин халифасын
тикелөө керектигине ижма кылышкан. Сахабалардын халифаны тикелөө важибдигине
катъий ижма кылгандыктары Расулуллах C.A.B.
көз жумгандан кийин Пайгамбарыбыз C.A.B.ды
жайына узатууну кечиктирип, ал кишинин
халифасын тикелөө менен алек болушунда
даана көрүндү. Акыйкатта болсо, сөөктү тезирээк жайына узатуу фарз. Расулуллах
C.A.B.ды даярдоо жана жайына узатуу менен
алектениши керек болгон сахабалардын бир
бөлүгү аны менен алек болбой, халифаны
тикелөө менен алек болушту. Сахабалардын
калган бөлүгү болсо буга сүкүт сакташты жана алар да сөөктү жайына узатууну эки күнгө
кечиктирүүдө шерик болушту. Акыйкатта
болсо, буга каршы чыгышы жана сөөктү узатуу
менен алектениши мүмкүн болчу, буга
кудурети жетет эле. Расулуллах C.A.B.
дүйшөмбү күнү шашкеде дүйнөдөн кайтты, шейшембиге өткөн түнү да да, Абу Бакрга
байъат берилген шейшемби күнү күндүзү да
жерге коюлбады. Ошондон кийин шаршембиге
өтө турган түнү жерге коюлду. Т.а. жерге узатуу
эки түнгө кечиктирилди. Расулуллах C.A.B. жерге
коюлушунан мурда Абу Бакрга байъат берилди. Демек, сөөктү жерге коюудан мурда
халифаны дайындоо менен алектенүү ижма
болуп калды. Бул халифаны дайындоо сөөктү
жерге узатуудан важибирээк болгондугуна
далил болот.
Ушуга ылайык, Халифалыкты тикелөө жана халифаны пайда кылуу эң маанилүү фарз
болуп эсептелет.
3 – Эми Халифалык Исламдагы башкаруу
түзүмү экендигине, анда халифа ишке ашыра
турган саясий иштер бар экендигине келсек,
саясат иштерди камкордук менен башкарууну түшүндүрөт. Халифалык жана халифанын
негизги иши Үммөттүн иштерин камкордук
менен башкаруу жана аким тарабынан
иштердин башкарылышы саясат болуп
эсептелет.
Саясат сөзү лугатта « ﺱﻮﺴﻳ ﺱﺎﺳ» сөзүнөн алынган болуп, акимдин иштерди башкарышы
түшүнүлөт. Комусул Мухитте « ﺔﺳﺎﻴﺳ ﺔﻴﻋﺮﻟﺍ ﺖﺴﺳ жаранга саясат кылдым: Аларды буйрудум
жана кайтардым» деп келет.
Мухторус Сихахта «ﺱﻮﺳ» бөлүмүндө
төмөнкүдөй келет: «ًﺔَﺳﺎَﻴِﺳ ﺎَﻬُﺳﻮُﺴَﻳ َﺔَّﻴِﻋَّﺮﻟﺍ َﺱﺎَﺳ ِﺮْﺴَﻜْﻟﺎِﺑ».
Үммөттүн иштерин башкарууну халифага
байлаган хадистер да келген. Ошолордон:
Бухарий Ибн Шихабдан риваят кылды... ага
Салимдин айтышынча, Абдуллах ибн Умар
мындай деди: Мен Расулуллах C.A.B.дын мындай дегенин уктум:
«ٌﻝﻮُﺌْﺴَﻣَﻭ ٍﻉﺍَﺭ ُﻡﺎَﻣِﻹﺍ ،ِﻪِﺘَّﻴِﻋَﺭ ْﻦَﻋ ٌﻝﻮُﺌْﺴَﻣ ْﻢُﻜُّﻠُﻛَﻭ ،ٍﻉﺍَﺭ ْﻢُﻜُّﻠُﻛ ِﻪِﺘَّﻴِﻋَﺭ ْﻦَﻋ...» «Ар бириӊер жетекчисиӊер жана ар бириӊер
өз раиятыӊардан жоопкерсиӊер. Адамдарга
башчы болгон имам жетекчи жана ал өз
раиятынан жоопкер». Халифанын иши
жарандардын ишин камкордук менен
башкаруу. Аким тарабынан иштердин башкарылышы лугавий мааниге ылайык, саясат
болуп эсептелет.
4 – Эми акыркы: «Укубат кыямат күнү күнөөгө
каффарат болобу?» - деген суроого келсек,
эгерде укубат исламий мамлекет тарабынан т.а.
вазъий мыйзамдар менен өкүм жүргүзө турган эмес, тескерисинче, Аллахтын шарияты менен
өкүм жүргүзө турган мамлекет тарабынан
колдонулган укубат болсо күнөөгө каффарат
болот. Мунун тафсилаты төмөнкүдөй:
– Муслим Убада ибн Сомиттен риваят кылган
хадисте ﺙ айтат: Биз Расулуллах C.A.B. менен бир жыйында бирге элек. Ошондо Расулуллах
C.A.B.:
«،ﺍﻮُﻗِﺮْﺴَﺗ ﺎَﻟَﻭ ،ﺍﻮُﻧْﺰَﺗ ﺎَﻟَﻭ ،ﺎًﺌْﻴَﺷ ِﻪَّﻠﻟﺎِﺑ ﺍﻮُﻛِﺮْﺸُﺗ ﺎَﻟ ْﻥَﺃ ﻰَﻠَﻋ ﻲِﻧﻮُﻌِﻳﺎَﺒُﺗ ْﻢُﻜْﻨِﻣ ﻰَﻓَﻭ ْﻦَﻤَﻓ ،ِّﻖَﺤْﻟﺎِﺑ ﺎَّﻟِﺇ ُﻪَّﻠﻟﺍ َﻡَّﺮَﺣ ﻲِﺘَّﻟﺍ َﺲْﻔَّﻨﻟﺍ ﺍﻮُﻠُﺘْﻘَﺗ ﺎَﻟَﻭ
َﻮُﻬَﻓ ِﻪِﺑ َﺐِﻗﻮُﻌَﻓ َﻚِﻟَﺫ ْﻦِﻣ ﺎًﺌْﻴَﺷ َﺏﺎَﺻَﺃ ْﻦَﻣَﻭ ،ِﻪَّﻠﻟﺍ ﻰَﻠَﻋ ُﻩُﺮْﺟَﺄَﻓ
ُﻩُﺮْﻣَﺄَﻓ ،ِﻪْﻴَﻠَﻋ ُﻪَّﻠﻟﺍ ُﻩَﺮَﺘَﺴَﻓ َﻚِﻟَﺫ ْﻦِﻣ ﺎًﺌْﻴَﺷ َﺏﺎَﺻَﺃ ْﻦَﻣَﻭ ،ُﻪَﻟ ٌﺓَﺭﺎَّﻔَﻛ
ُﻪَﺑَّﺬَﻋ َﺀﺎَﺷ ْﻥِﺇَﻭ ،ُﻪْﻨَﻋ ﺎَﻔَﻋ َﺀﺎَﺷ ْﻥِﺇ ،ِﻪَّﻠﻟﺍ ﻰَﻟِﺇ» «Силер мага Аллахка ширк кылбастыкка, зына
кылбастыкка, уурулук кылбастыкка жана
Аллах (өлтүрүүнү) арам кылган жанды акысы
менен гана өлтүрүүгө байъат бергиле. Силерден
ким байъатына бапаа кылса анын ажры
Аллахтын мойнунда. Ким ушул иштердин бирди-жарымын кылып, кылмышына жаза
алган болсо, жазасы ал үчүн каффарат болот.
Ким бул иштердин бирди-жарымын кылса да,
Аллах аны жашырган болсо, анын иши Аллахка
калат, эгерде кааласа кечирет, кааласа
азаптайт», - деди. Хадис ким дүйнөдө жаза алган болсо жазасы кыямат күнү ал үчүн каффарат
болушун баян кылууда. Ошондуктан, ал ушул
күнөөсүнө акыретте жазаланбайт. О.э. бул
хадистен ачык көрүнүп тургандай, күнөөгө
каффарат боло турган жаза – бул Ислам менен
өкүм жүргүзүшү үчүн халифага байъат берилген исламий мамлекет тарабынан
колдонулган жаза. Анткени, Расулуллах
C.A.B.дын хадиси:
«َﺏﺎَﺻَﺃ ْﻦَﻣَﻭ ،ِﻪﻠﻟﺍ ﻰَﻠَﻋ ُﻩُﺮْﺟَﺄَﻓ ْﻢُﻜْﻨِﻣ ﻰَﻓَﻭ ْﻦَﻤَﻓ ...ﻲِﻧﻮُﻌِﻳﺎَﺒُﺗ ُﻪَﻟ ٌﺓَﺭﺎَّﻔَﻛ َﻮُﻬَﻓ ِﻪِﺑ َﺐِﻗﻮُﻌَﻓ َﻚِﻟَﺫ ْﻦِﻣ ﺎًﺌْﻴَﺷ» «Силер мага… байъат бергиле. Силерден ким
байъатына бапаа кылса анын ажры Аллахтын
мойнунда. Ким мына ушул иштердин бирин
кылып, кылмышына жаза алган болсо, жазасы
ал үчүн каффарат болот», - деген сөз менен
башталууда. Күнөөгө каффарат боло турган жаза байъатка байланыштуу. Байъат Ислам
менен өкүм жүргүзө турган акимге берилет.
Ушуга ылайык, акыретте күнөөгө каффарат
боло турган, ушул дүйнөдө берилген жаза –
бул Ислам менен өкүм жүргүзгөн мамлекет
тарабынан колдонулган жаза. Аллах Өзү билүүчү.
Боордошуӊуз Ато ибн Халил Абу Рошта
21-робиул-аввал, 1435-х.
22-январь, 2014-м.
#7 06 May 2014 - 21:56
- Момун
-
- Тартип бузгандар
- 17
- 05 May 14
- : 13 May 2014 03:09
- Жынысы:Эркек
Хизбут-
Тахрирдин амири аалым, шейх Ато
ибн Халил Абу Роштанын Фейсбук
баракчасындагы зыяратчылардын берген
суроолоруна жоопторунан
Wassim Kordoghli – Nona Amer – Умму
Аккошалардын конференциялар, форумдар, нааразылык акциялары жана жүрүштөрү
туурасындагы о.э. Хизбут-Тахрир өз
тарыйкатын өзгөрттүбү? - деген суроосуна
жооп
Суроолор:
а) Умму Аккоша: Ассаламу алайкум ва рохматуллахи ва
барокатух!
Кадырлуу шейх, сиздин Ислам жана
мусулмандарга кылып жаткан улуу
эмгектериӊизге Аллах жардамчы болсун
жана ушул эмгектериӊиздин аягын сиздин колуӊуз аркылуу тез арада Халифалык
мамлекети тикелениши менен аягына
чыгарсын, Аллахумма амин, амин.
Амма баъд, кээ бирөөлөр “Хизб тарыйкатын
өзгөрттү, себеби, конференцияларды
өткөрүү ага – пикирий хизб катары – туура келбейт” деген сөздөрдү айтууда. Аллах
сизди жакшылык менен сыйласын.
б) Nona Amer:
Ассаламу алайкум ва рохматуллахи ва
барокатух!
Менде суроо бар жана ага жооп бересиз деген үмүттөмүн: Аалым Такийюддин
Набахоний рохимахуллохтун табанний
кылган китептеринде ал киши
демонстрацияларды четке каккандыгы
айтылган... Ал эми бүгүнкү күндө болсо биз
ушунчалык көп демонстрациялар болуп жатканын жана аларды сиздер уюштуруп
жатканыӊардын күбөсү болуп жатабыз.
Ушул ишиӊерге бирер шаръий далил
барбы?
Вассаламу алайкум.
в) Wassim Kordoghli суроосу: Ассаламу алайкум ва рохматуллахи ва
барокатух, кадырлуу амирибиз! «Ислам
мамлекети» китебинде төмөнкүдөй:
«Ошондуктан, Халифалык жолунда
конференциялар өткөрүү Ислам мамлекетин
тикелөө жолу эмес», - деген сөздөр келген. Урматтуу шейх, суроо төмөнкүдөй, эмне
үчүн Хизб өз китептеринде конференция
жана форумдарды четке кагып туруп,
кайрадан аларды өткөрүүдө? Биздеги ушул
түшүнбөстүк жоголушу үчүн ушул маселени
ачыктап бересиз деген үмүттөбүз.
Жооп:
Ва алайкум ассалам ва рохматуллахи ва
барокатух.
Суроолоруӊар тема жагынан бири-бирине
окшош. Т.а. тема конференциялар,
демонстрациялар жана жүрүштөр о.э. Хизб тарыйкатын өзгөрттүбү деген суроолор
жөнүндө.
Урматтуу боордоштор, буларга жооп
мындай, Хизб тарыйкатын өзгөртпөйт,
себеби, анын тарыйкаты Аллах
Субханахунун Китеби, Набий C.A.B.дын Сүннөтүнөн туура истинбат кылынган
тарыйкат болуп, Хизбдин китептеринде эч
кандай күӊүрттүк калтырбай турган
көрүнүштө кеӊири ачыкталган, себеби,
китептерибизде сакафат берүү да, таасир
өткөрүү маселеси да, Халифалык мамлекетин тикелөө да далилдер менен келтирилген.
Биз адамдарды даъватыбызды өз мойнуна
алышы үчүн даъват кылабыз, ким аны
кабыл алса, аны Хизбге кошобуз жана ал
Хизбдин мүчөлөрүнүн бирине айланат. О.э.
умумий аӊ-сезимден балкып чыккан афкори омманы (коомдук пикирди) пайда кылуу
үчүн массалык иш-чараларды да өткөрөбүз
жана күч-кубат ээлеринен нусрат талап
кылып, Аллахтын уруксаты менен,
Халифалык мамлекетин тикелейбиз.
Жогоруда айтканыбыздай, мамлекет тикелөөнүн ушул тарыйкаты туура
көрүнүштө истинбат кылынган, инша Аллах.
Мында Расулулла C.A.B. өзүнө вахий
түшүрүлгөндөн баштап Мадинада мамлекет
тикелегенге чейин басып өткөн жолду
ээрчигенбиз. Башкача айтканда, бул сакафаттандаруу о.э. умумий аӊ-сезимден
балкып чыккан афкори омманы пайда кылуу
жолунда массалык иш-чараларды өткөрүү
аркылуу Үммөткө таасир өткөрүү, андан
кийин нусрат талап кылуу, андан кийин
болсо мамлекет тикелөө. Менимче, суроо берген боордошторубуздагы
чалкештик таасир өткөрүү баскычындагы
афкори омма иштери менен мамлекет
тикелөөнүн ортосун аралаштырып
жиберүүнүн натыйжасында келип чыккан
окшойт. Мындай аралаштырып жиберүү маселеси төмөнкүлөрдөн анык белгилүү
болот:
1 – Таасир өткөрүү баскычы маалындагы
афкори омма иштери өзү эмне? - деп сурала
турган болсо, мунун жообу мындай, ал
Үммөткө таасир өткөрө турган, Ислам пикирлери жана өкүмдөрүнө негизделген ар
бир иш. Мисалы, жыйын, форум, массалык
конференция жана демонстрациялар
сыяктуу. Биз буларга жетекчилик кылабыз
о.э. аларды өз байрактарыбыз,
кайрылууларыбыз жана башка иш- чараларыбыз менен колдубуздан келишинче
аракеттендиребиз. Мисалы:
а) Расулулла C.A.B. Сафада адамдарды
чогултту жана аларга кайрылды:
– Бухарий Ибн Аббас C.A.B.дан риваят кылат:
«Аллахтын: َﻦﻴِﺑَﺮْﻗَﺄْﻟﺍ َﻚَﺗَﺮﻴِﺸَﻋ ْﺭِﺬﻧَﺃَﻭ
«Жакын тууган-уруктарыңды (Аллахтын
азабынан) эскерткин» [26:214]
аяты түшкөндөн кийин, Набий C.A.B. Сафага
чыгып, Курайш урууларына карата: «Эй Бани
Фихр, эй Бани Адий», - деп кайрылды. Акырында алар чогулушту, чогулушка келе
албаган адам ал жерде болгон ишти көрүү
үчүн өзүнөн өкүл жиберди, Абу Лахаб
Курайш чоӊдору менен келди. Ошондо
Расулулла C.A.B.: «Кандай дейсиӊер, эгерде
ушул өрөөндө атчандар силерге каршы согушмакчы десем ишенесиӊерби? » - деди.
Чогулгандар: Ооба, сенден чынчылдыктан
башка нерсе көрбөгөнбүз, - деп жооп
беришти. Ал киши:
«ٍﺪﻳِﺪَﺷ ٍﺏﺍَﺬَﻋ ْﻱَﺪَﻳ َﻦْﻴَﺑ ْﻢُﻜَﻟ ٌﺮﻳِﺬَﻧ ﻲِّﻧِﺈَﻓ» «Албетте, мен силерге катуу азаптын
алдынан (жиберилген) эскертүүчүмүн», -
деди. Ошондо Абу Лахаб: Колуӊ курусун,
бизди ушуга чогулттуӊбу? - деди.Ошондо
төмөнкү аят түшүрүлдү: َﺐَﺴَﻛ ﺎَﻣَﻭ ُﻪُﻟﺎَﻣ ُﻪْﻨَﻋ ﻰَﻨْﻏَﺃ ﺎَﻣ َّﺐَﺗَﻭ ٍﺐَﻬَﻟ ﻲِﺑَﺃ ﺍَﺪَﻳ ْﺖَّﺒَﺗ
«Абу Лахабдын колдору курусун-жок
болсун! (Аныгында) ал куруду-жок болду!
Мал-мүлкүнүн жана касип кылып тапкан
нерселеринин ага пайдасы тийген
жок!» [111:1-2] – Муслим Ибн Аббастан риваят кылат:
«Аллахтын: َﻦﻴِﺑَﺮْﻗَﺄْﻟﺍ َﻚَﺗَﺮﻴِﺸَﻋ ْﺭِﺬﻧَﺃَﻭ
«Жакын тууган-уруктарыңды (Аллахтын
азабынан) эскерткин» жана урууӊдун
арасындагы таза адамдарды да эскерткин
аяты түшүрүлгөндөн кийин, Расулулла C.A.B.
Сафага чыкты, андан кийин «я сабахаху» (арабдар көпчүлүк адамдарга
маанилүү бир иш тууралуу кабар берүү
максатында кайрылуучу сөз) деп кайрылды.
Адамдар: Бул кыйкырып жаткан ким, - деп
сурашты. Бул чакырып жаткан Мухаммад
экен, - деп айтышып, ал кишинин алдына чогулушту. Ошондо Набий C.A.B.: «Эй Бани
баланча, эй Бани баланча, эй Бани баланча, эй
Бани Абдуманнаф, эй Бани Абдулмутталиб»,
- деди. Алар ал кишинин айланасына
чогулушту. Ал киши: «Эмне дейсиӊер, эгерде
ушул тоонун капталында атчандар силерге каршы согуш ачмакчы десем
ишенесиӊерби? » - деди. Алар: Сенден жалган
сөздү уккан эмеспиз, - деп жооп беришти. Ал
киши:
«ٍﺪﻳِﺪَﺷ ٍﺏﺍَﺬَﻋ ْﻱَﺪَﻳ َﻦْﻴَﺑ ْﻢُﻜَﻟ ٌﺮﻳِﺬَﻧ ﻲِّﻧِﺈَﻓ» «Албетте, мен силерге катуу азап алдынан
(жиберилген) эскертүүчүмүн», - деди.
Ошондо Абу Лахаб: Колуӊ курусун, бизди
ушуга топтодуӊбу? - деди. Андан кийин ал
киши ордунан турду жана: ﻰَﻠْﺼَﻴَﺳ َﺐَﺴَﻛ ﺎَﻣَﻭ ُﻪُﻟﺎَﻣ ُﻪْﻨَﻋ ﻰَﻨْﻏَﺃ ﺎَﻣ َّﺐَﺗَﻭ ٍﺐَﻬَﻟ ﻲِﺑَﺃ ﺍَﺪَﻳ ْﺖَّﺒَﺗ
ﻦِّﻣ ٌﻞْﺒَﺣ ﺎَﻫِﺪﻴِﺟ ﻲِﻓ ِﺐَﻄَﺤْﻟﺍ َﺔَﻟﺎَّﻤَﺣ ُﻪُﺗَﺃَﺮْﻣﺍَﻭ ٍﺐَﻬَﻟ َﺕﺍَﺫ ًﺍﺭﺎَﻧ
ٍﺪَﺴَّﻣ
«Абу Лахабдын колдору курусун-жок
болсун! (Аныгында) ал куруду-жок болду!
Мал-мүлкүнүн жана кесип кылып тапкан нерселеринин ага пайдасы тийген жок!
Жакында ал жана анын отун аркалаган,
мойнунда бышык буладан эшилген аркан
болгон аялы (жалындап турган) от-
жалындуу тозокко кирет!» [111:1-5]
аяты түшүрүлдү. – Ахмад ибн Яхя ибн Жабир ибн Давуд
Балазурий (хижрий 279-жылы көз жумган)
өзүнүн «Жумал мин ансобил атроф»
китебинде мындай риваят кылат: Мага
Мухаммад ибн Саъд жана Валид ибн Солих
айтып берди, Мухаммад ибн Умар Вакидийден, ал Ибн Абу Сабрадан, ал Умар
ибн Абдуллахтан, ал Жаъфар ибн Абдуллах
ибн Абу Хакамдан риваят кылды: Набий
C.A.B.га: َﻦﻴِﺑَﺮْﻗَﺄْﻟﺍ َﻚَﺗَﺮﻴِﺸَﻋ ْﺭِﺬﻧَﺃَﻭ
«Жакын тууган-уруктарыңды (Аллахтын
азабынан) эскерткин» аяты түшүрүлгөндөн
кийин, бул иш ал кишиге оор жана кыйын
болду... Таӊ аткандан кийин Расулулла C.A.B.
Бани Абдуманнафка элчи жиберди, алар Бани Абдулмутталибден бир нече кишилер
менен бирге келишти, алар бардыгы болуп
кырк беш киши болчу. Расулулла C.A.B.
аларды бир аз чогултуп турду, андан кийин:
«،ِﻪْﻴَﻠَﻋ ُﻞَّﻛَﻮَﺗَﺃَﻭ ِﻪِﺑ ُﻦِﻣﻭُﺃَﻭ ُﻪُﻨﻴِﻌَﺘْﺳَﺃَﻭ ،ُﻩُﺪَﻤْﺣَﺃ ِﻪَّﻠِﻟ ُﺪْﻤَﺤْﻟﺍ ُﻪَﻟ َﻚﻳِﺮَﺷ ﻻ ُﻩَﺪْﺣَﻭ ُﻪَّﻠﻟﺍ َّﻻِﺇ َﻪَﻟِﺇ ﻻ ْﻥَﺃ ُﺪَﻬْﺷَﺃَﻭ» «Хамду-сана Аллахка таандык, ага хамд
айтамын, Андан жардам сураймын, ага
ыйман келтирип, тобокел кыламын,
Аллахтан башка эч кудай жоктугуна, Анын
шериги жоктугуна күбөлүк беремин», - деди.
Андан кийин: «ﺎَﻣ ،ﺎًﻌﻴِﻤَﺟ َﺱﺎَّﻨﻟﺍ ُﺖْﺑَﺬَﻛ ْﻮَﻟ ِﻪَّﻠﻟﺍَﻭ .ُﻪَﻠْﻫَﺃ ُﺏِﺬْﻜَﻳ ﻻ َﺪِﺋﺍَّﺮﻟﺍ َّﻥِﺇ َّﻻِﺇ َﻪَﻟِﺇ َﻻ ﻱِﺬَّﻟﺍ ِﻪَّﻠﻟﺍَﻭ ْﻢُﻜُﺗْﺭَﺮَﻏ ﺎَﻣ ،َﺱﺎَّﻨﻟﺍ ُﺕْﺭَﺮَﻏ ْﻮَﻟَﻭ .ْﻢُﻜُﺘْﺑَﺬَﻛ
،ِﻪَّﻠﻟﺍَﻭ .ًﺔَّﻓﺎَﻛ ِﺱﺎَّﻨﻟﺍ ﻰَﻟِﺇَﻭ ًﺔَّﺻﺎَﺧ ْﻢُﻜْﻴَﻟِﺇ ِﻪَّﻠﻟﺍ ُﻝﻮُﺳَﺮَﻟ ﻲِّﻧِﺇ ،َﻮُﻫ
ّﻦُﺒَﺳﺎَﺤُﺘَﻟَﻭ ،َﻥﻮُﻈِﻘْﻴَﺘْﺴَﺗ ﺎَﻤَﻛ َّﻦُﺜَﻌْﺒُﺘَﻟَﻭ ،َﻥﻮُﻣﺎَﻨَﺗ ﺎَﻤَﻛ َّﻦُﺗﻮُﻤَﺘَﻟَ
.ﺍًﺀﻮُﺳ ِﺀﻮُّﺴﻟﺎِﺑَﻭ ﺎًﻧﺎَﺴْﺣِﺇ ِﻥﺎَﺴْﺣِﻹﺎِﺑ َّﻥُﻭَﺰْﺠُﺘَﻟَﻭ ،َﻥﻮُﻠَﻤْﻌَﺗ ﺎَﻤِﺑ
ُﺭِﺬْﻧُﺃ ْﻦَﻣ ُﻝَّﻭَﻷ ْﻢُﺘْﻧَﺃَﻭ .ﺍًﺪَﺑَﺃ ُﺭﺎَّﻨﻟﺍَﻭ ،ﺍًﺪَﺑَﺃ ُﺔَّﻨَﺠْﻠَﻟ ﺎَﻬَّﻧِﺇَﻭ» «Албетте, жетекчи өз калкына жалган
сүйлөбөйт, Аллахка ант болсун, мен бардык
адамдарга жалган сүйлөсөм да, силерге
жалган сүйлөбөймүн, адамдарды алдасам да,
силерди алдабаймын, Андан башка эч илах
жок болгон Аллахка ант болсун, мен Аллахтын силерге жана бардык адамдарга
жиберген расулумун, Аллахка ант болсун,
силер кудум уктаганыӊар сыяктуу албетте
өлөсүӊөр жана кудум ойгонгонуӊар
сыяктуу албетте кайра тирилесиӊер, кылган
амалдарыӊарга албетте эсеп бересиӊер, жакшы амал болсо жакшылык менен, жаман
амал болсо жамандык менен сыйланасыӊар,
албетте бейиш да түбөлүктүү, тозок да
түбөлүктүү, мен биринчи болуп силерди
эскертип жатамын», - деди. Ошондо Абу
Талиб: «Сиздин бизге болгон жардам жана көмөгүӊүз кандай гана жакшы, кылган
насаатыӊыз кабыл алууга кандай гана
татыктуу, сөздөрүӊүз кандай гана чындык!
Мына, атаӊыздын уругу чогулду, мен да
алардын биримин, бирок, мен аларга
караганда сиз каалаган ишке ылдамыраакмын, демек, өзүӊүзгө
буюрулган ишти уланта бериӊиз, Аллахка
ант болсун, мен сизди ар дайым коргогонум
болсун. Бирок, мен өлгөнгө чейин
Абдуманнаф дининен ажыроону
каалабаймын», - деди. Коом жумшак сөздөрдү айтты, болгону Абу Лахаб гана
андай кылбады. Ал: “Эй Бани Абдулмутталиб,
Аллахка ант болсун, бул жаман нерсе, аны
башкалар колунан кармап кылышынан
мурда силер колунан кармап тыйып койгула.
Себеби, силер аны башкалар колунан кармап калган убакта тапшырып койсоӊор, кор
болосуӊар, коргосоӊор өлүп кетесиӊер”, -
деди. Ошондо Абу Талиб: “Аллахка ант
болсун, тирүү маалыбызда, албетте, аны
коргойбуз”, - деди.
Ошентип, адамдарды чогултуу жана аларга кайрылуу аткарылышы зарыл болгон
массалык иш-чаралардын бири болду.
б) Расулулла C.A.B. мусулмандарды эки сап
кылып – биринчи саптын башында Умар,
экинчи саптын башында Хамза турган –
баштап чыкты. – Абу Нуайм Ахмад ибн Абдуллах ибн Ахмад
ибн Исхак ибн Муса ибн Михрон Асбахоний
(хижрий 430-жылы көз жумган) «Хилятул
авлия ва табакотул асфия» китебинде Ибн
Аббас P.A.дан риваят кылат: Мен Умар
P.A.дан: Кайсы ишиӊиз үчүн Фарук деп аталгансыз? - деп сурадым. Ал киши мындай
деп жооп берди: Хамза менден үч күн мурда
Исламга кирген эле, андан соӊ Аллах
Исламга дилимди ачты... Мен: Расулулла C.A.B.
кана? - деп сурадым. Карындашым: Ал киши
Аркам ибн Аркамдын үйүндө, - деп жооп берди. Мен ошол үйгө бардым жана:
«Ашхаду ан лаа илаха иллАллаху вахдаху
ла шарика лаху, ва ашхаду анна Мухаммадан
абдуху ва Расулух», - дедим, ошондо
короодо тургандардын баары ушунчалык
даражада Аллаху акбар деп жиберишти дейсиӊ, ал тургай муну мечит (Каъба) калкы
да укту. Мен: Я Расулулла, биз өлсөк да,
тирүү болсок да акыйкат үстүндө эмеспизби?
- деп сурадым. Ал киши: «ْﻥِﺇَﻭ ْﻢُّﺘُﻣ ْﻥِﺇ ِّﻖَﺤْﻟﺍ ﻰَﻠَﻋ ْﻢُﻜَّﻧِﺇ ،ِﻩِﺪَﻴِﺑ ﻲِﺴْﻔَﻧ ﻱِﺬَّﻟﺍَﻭ ﻰَﻠَﺑ ْﻢُﺘﻴِﻴَﺣ»
«Ооба, жаным колунда болгон Затка ант
болсун, силер өлсөӊөр да, тирүү болсоӊор
да, албетте, акыйкат үстүндөсүӊөр», - деди.
Мен: Анда эмнеге жашынабыз? Сизди
акыйкат менен жиберген Затка ант болсун, сиз албетте чыгышыӊыз керек, - дедим.
Ошондо, ал кишини эки саптын ортосунда
алып чыктык, бир сапка Хамза, экинчи сапка
мен башчылык кылдым, биз басып бара
жатканыбызда (жамааттын көптүгүнөн)
жолдон чаӊ көтөрүлүп жатты, биз ошол жүрүшүбүз мене акыры мечитке кирип
бардык. Курайш мага жана Хамзага карашты,
ошондо мурда эч бир жолукпаган кайгы-
капага дуушар болушту, ошондо мени
Расулулла C.A.B. Фарук (ажыратуучу) деп
атады жана Аллах акыйкат менен батыл ортосун ажыратты», - деди.
Демек, демонстрация- жүрүштөр адамдарды
аракетке келтирүү үчүн, Ислам пикирлери
жана өкүмдөрү жөнүндө аӊ-сезим менен
байытуу үчүн афкори омма иш-чараларына
кирет, биз аларды байрактарыбыз, кайрылууларыбыз жана пикирлерибизди
алып чыгуу шарты менен уюштурабыз.
Бирок, башкалардын массалык иш-
чараларында катышпайбыз, аларга
жетекчилик да кылбайбыз, себеби,
Расулулла C.A.B. ошол жүрүштө мусулмандарга жетекчилик кылгандан
кийин, мусулмандар түрдүү жетекчиликтеги
башка аракеттерге катышпады, Расулулла
C.A.B. жетекчилигиндеги жүрүштө эки сап
болуп чыгышты.
2 – Эми: Халифалык мамлекетин тикелөө тарыйкаты эмне, демонстрация өткөрүүбү? –
деп айтылса, буга жок дейбиз. Анын
тарыйкаты жыйындарды өткөрүүбү? – деп
суралса, буга да жок деп жооп беребиз.
Конференцияларбы? – деп суралса, буга да
жок дейбиз. Себеби, бул жана буга окшогон иш-чаралар афкори оммага тиешелүү болуп,
алар таасир өткөрүү баскычында аткарылат,
алар мамлекет тикелөө тарыйкаты эмес,
тескерисинче мамлекет тикелөө тарыйкатын
темабыздын башында айтып өттүк о.э. бул
тарыйкат нусрат талап кылуу жана мамлекет тикелөө менен аяктайт.
Тема ушул жана ал сиз үчүн жаркын
болгондур. Ошондуктан, биздин
китептерибиз менен иштерибиз ортосунда
карама-каршылык жок. Китептерибиздеги:
Конференциялар, форумдар, жүрүштөр жана демонстрациялар мамлекет тикелөөнүн
шаръий далилдер менен баян кылынган
тарыйкаты эмес, - деген сөзүбүз туура. О.э.:
Бул иштер массалык иш-чаралар болуп,
аларды колубуздан келишинче тартиби
менен таасир өткөрүү баскычында аткарабыз, - десек да туура сүйлөгөн
болобуз, китептерибиздеги сөздөр менен
кылып жаткан иштерибиз ортосунда эч
кандай тескерилик жок. Сиз китептерибиздег
и бул сөздөрдү колдонулган өз агымы
боюнча, аӊ-сезимдүү акыл жана жаркын пикир менен окушуӊуз керек, мына ошондо
бул маселелер сизге ачык-айкын болот, инша
Аллах.
Жогорудагы суроолордун ичинде келбеген, а
бирок, айрым адамдардын зээнинде пайда
болушу мүмкүн болгон бир маселе калды. Ал да болсо: Анда эмне үчүн Хизб мурунку
жылдарда конференция өткөрүү же
жүрүштөрдү уюштуруу менен
алектенбеген? - деген маселе.
Мунун жообу да жогорудагы сөздөрдөн
белгилүү болгон. Т.а. биз конференция, демонстрация жана жүрүш сыяктуу иш-
чараларды өткөрүү менен шарттуу түрдө
гана алектенебиз. Т.а. эгерде бул иш-
чараларга байрактарыбыз,
кайрылууларыбыз менен ачык көрүнүштө
жетекчилик кылууга, башка байрактарды жана кайрылууларды аӊ-сезимсиз түрдө
аралаштырбастыкка, заман жана мекенди
биз аракет кылып жаткан максатка
ылайыктуу кылууга кудуреттүү болсок,
эгерде ушулардын мүмкүнчүлүгүн таба
алсак, ушул иш-чараларды өткөрөбүз, эгерде булардын мүмкүнчүлүгүн таба албасак, анда
аны өткөрбөйбүз.
Маалымат үчүн, мурда жетимишинчи
жылдары да кээ бир аракеттерди кылганбыз.
Ошондо Буркиба яхудийлер менен
жарашууга чакырып, Иорданияны зыярат кылган эле. Ошондо Хизб Абу Иброхим
рохимахуллох амирлиги заманында
делегацияларды түзүп, алардын айрымдары
жүрүшкө окшоп кеткен. Делегаттар Амманда
премьер-министрге, Куддуста муниципалитет
жетекчисине, Халилде да мэрге чыгышкан эле... Мен да делегацияда бар элем жана
ошондуктан ошол окуяда күбө
болгондорумду айтып беремин:
Хизб өз мүчөлөрүн жана муаййиддерин
эртелеп саат 10до Халил шаарынын негизги
көчөсүнө чогулууга буйруду. Андан кийин азыр бузулуп кеткен Аммара
муниципалитетине чыга турган болдук.
Эртелеп чогулганыбызда коопсуздук
кызматынын жетекчилери жетип келишти
жана ортобузда талаш-тартыш жүз берди...
Маанилүүсү, биз жөө чыгууга кудуреттүү болбодук, бизге машиналарда чыгууга
уруксат берилди. Ошондо машиналар жана
автобустарда Аммара муниципалитетине
бардык, саныбыз өтө көп болчу.
Милдетибизди аткарып, артка кайттык...
Ошентип бул маселенин жообу мындай, эгерде буга окшогон иш-чараларга өзүбүз
жетекчилик кыла алсак жана муну иш-
аракетибиз үчүн ылайыктуу деп билсек,
ошондо гана аларды аткарабыз, эгерде
аларга жетекчилик кылуу жана уюштурууга
кудуреттүү болбосок же белгилүү бир шартын көрбөсөк, анда аларды өткөрбөйбүз.
Мисалы, маалымат бөлүмүн түзүү да афкори
омма иш-чараларынан болуп, эгерде
кудуреттүү болсок кылабыз, эгерде
кудуреттүү болбосок кылбайбыз. Мисалы,
Хизбдин негиздөөчүсү заманында расмий сүйлөөчү жарыя кылышыбыздын
мүмкүнчүлүгү болбогон жана ошол
себептен улам бул ишти кылган эмеспиз.
Экинчи амир доорунда ал мага Иорданияда
расмий сүйлөөчүлүк кылуу милдетин
тапшырды, натыйжада камакка түштүм, камактан чыгарым менен тез эле кайрадан
камалат элем... Бирок бүгүн, Аллахка хамду-
саналар болсун, бир нече бөлүмдөрдү
ачтык... Булардын бардыгы афкори омма иш-
чараларына кирет. Бирок, кимдир бирөө:
Бөлүм ачуу Халифалык мамлекетин тикелөө тарыйкатынанбы? - деп сураса, буга: Жок, -
деп жооп беребиз.
Эми, теманын башына кайтып, төмөнкү
суроолорду беребиз:
Жыйындар биз таасир өткөрүү баскычында
алектене турган афкори омма иш- чараларына киреби? – деген суроого: Ооба, -
деп жооп беребиз.
Конференциялар биз таасир өткөрүү
баскычында алектене турган афкори омма
иш-чараларына киреби? – деген суроого:
Ооба, - деп жооп беребиз. Биз өз тартиптерибиз менен башкарып
жаткан демонстрация жана жүрүштөр биз
таасир өткөрүү баскычында алектене турган
афкори омма иш-чараларына киреби? - деген
суроого: Ооба, - деп жооп беребиз.
Маалымат бөлүмдөрүн ачуу биз таасир өткөрүү баскычында алектене турган афкори
омма иш-чараларына киреби? - деген
суроого: Ооба, - деп жооп беребиз.
Бирок төмөнкү суроолорго:
Конференциялар мамлекет тикелөө
тарыйкатыбы? – деген суроого: Жок, - деп жооп беребиз.
Демонстрация жана жүрүштөр мамлекет
тикелөө тарыйкатыбы? - деген суроого: Жок,
- деп жооп беребиз.
Маалымат бөлүмдөрүн ачуу мамлекет
тикелөө тарыйкатыбы? – деген суроого: Жок, - деп жооп беребиз.
Белгилүү болгондой, биринчи суроолор
таасир өткөрүү баскычындагы афкори омма
иш-чаралары жөнүндө, экинчи суроолор
мамлекет тикелөө тарыйкаты жөнүндө
болуп, экөө эки башка маселе т.а. бир маселе эмес жана ар бир маселенин өзүнүн жообу
бар, бул эки маселе ортосунда да, эки жооп
ортосунда да тескерилик жок.
Аллах Субханахудан ушул маселенин ачык-
айкын болушун, эч кандай күӊүрттүк
калбастыгын сурайбыз. Бул акыйкат издеп, аны таба турган жана ага амал кыла турган
бардык адамдар үчүн. Ал эми батыл издөөгө
аракет кылып жаткан кимселер да бар
болуп, аларга ар кандай чечмелеп берүү
жана ачык-айкын кылуунун пайдасы жок.
Себеби, алар акыйкатты табуу үчүн батылды издешпейт. Бул эки тайпа адамдар бири-
бирине таптакыр окшобойт. َﻥﻮُﻤَﻠْﻌَﻳ َﻻ ِﺱﺎَّﻨﻟﺍ َﺮَﺜْﻛَﺃ َّﻦِﻜـَﻟَﻭ ِﻩِﺮْﻣَﺃ ﻰَﻠَﻋ ٌﺐِﻟﺎَﻏ ُﻪّﻠﻟﺍَﻭ
«Аллах Өзүнүн ишинде үстөмдүк кылуучу,
бирок адамдардын көпчүлүгү (муну)
билишпейт» [12:21]
Боордошуӊуз Ато ибн Халил Абу Рошта
6-робиул-аввал, 1435-х. 7-январь, 2014-м.
ибн Халил Абу Роштанын Фейсбук
баракчасындагы зыяратчылардын берген
суроолоруна жоопторунан
Wassim Kordoghli – Nona Amer – Умму
Аккошалардын конференциялар, форумдар, нааразылык акциялары жана жүрүштөрү
туурасындагы о.э. Хизбут-Тахрир өз
тарыйкатын өзгөрттүбү? - деген суроосуна
жооп
Суроолор:
а) Умму Аккоша: Ассаламу алайкум ва рохматуллахи ва
барокатух!
Кадырлуу шейх, сиздин Ислам жана
мусулмандарга кылып жаткан улуу
эмгектериӊизге Аллах жардамчы болсун
жана ушул эмгектериӊиздин аягын сиздин колуӊуз аркылуу тез арада Халифалык
мамлекети тикелениши менен аягына
чыгарсын, Аллахумма амин, амин.
Амма баъд, кээ бирөөлөр “Хизб тарыйкатын
өзгөрттү, себеби, конференцияларды
өткөрүү ага – пикирий хизб катары – туура келбейт” деген сөздөрдү айтууда. Аллах
сизди жакшылык менен сыйласын.
б) Nona Amer:
Ассаламу алайкум ва рохматуллахи ва
барокатух!
Менде суроо бар жана ага жооп бересиз деген үмүттөмүн: Аалым Такийюддин
Набахоний рохимахуллохтун табанний
кылган китептеринде ал киши
демонстрацияларды четке каккандыгы
айтылган... Ал эми бүгүнкү күндө болсо биз
ушунчалык көп демонстрациялар болуп жатканын жана аларды сиздер уюштуруп
жатканыӊардын күбөсү болуп жатабыз.
Ушул ишиӊерге бирер шаръий далил
барбы?
Вассаламу алайкум.
в) Wassim Kordoghli суроосу: Ассаламу алайкум ва рохматуллахи ва
барокатух, кадырлуу амирибиз! «Ислам
мамлекети» китебинде төмөнкүдөй:
«Ошондуктан, Халифалык жолунда
конференциялар өткөрүү Ислам мамлекетин
тикелөө жолу эмес», - деген сөздөр келген. Урматтуу шейх, суроо төмөнкүдөй, эмне
үчүн Хизб өз китептеринде конференция
жана форумдарды четке кагып туруп,
кайрадан аларды өткөрүүдө? Биздеги ушул
түшүнбөстүк жоголушу үчүн ушул маселени
ачыктап бересиз деген үмүттөбүз.
Жооп:
Ва алайкум ассалам ва рохматуллахи ва
барокатух.
Суроолоруӊар тема жагынан бири-бирине
окшош. Т.а. тема конференциялар,
демонстрациялар жана жүрүштөр о.э. Хизб тарыйкатын өзгөрттүбү деген суроолор
жөнүндө.
Урматтуу боордоштор, буларга жооп
мындай, Хизб тарыйкатын өзгөртпөйт,
себеби, анын тарыйкаты Аллах
Субханахунун Китеби, Набий C.A.B.дын Сүннөтүнөн туура истинбат кылынган
тарыйкат болуп, Хизбдин китептеринде эч
кандай күӊүрттүк калтырбай турган
көрүнүштө кеӊири ачыкталган, себеби,
китептерибизде сакафат берүү да, таасир
өткөрүү маселеси да, Халифалык мамлекетин тикелөө да далилдер менен келтирилген.
Биз адамдарды даъватыбызды өз мойнуна
алышы үчүн даъват кылабыз, ким аны
кабыл алса, аны Хизбге кошобуз жана ал
Хизбдин мүчөлөрүнүн бирине айланат. О.э.
умумий аӊ-сезимден балкып чыккан афкори омманы (коомдук пикирди) пайда кылуу
үчүн массалык иш-чараларды да өткөрөбүз
жана күч-кубат ээлеринен нусрат талап
кылып, Аллахтын уруксаты менен,
Халифалык мамлекетин тикелейбиз.
Жогоруда айтканыбыздай, мамлекет тикелөөнүн ушул тарыйкаты туура
көрүнүштө истинбат кылынган, инша Аллах.
Мында Расулулла C.A.B. өзүнө вахий
түшүрүлгөндөн баштап Мадинада мамлекет
тикелегенге чейин басып өткөн жолду
ээрчигенбиз. Башкача айтканда, бул сакафаттандаруу о.э. умумий аӊ-сезимден
балкып чыккан афкори омманы пайда кылуу
жолунда массалык иш-чараларды өткөрүү
аркылуу Үммөткө таасир өткөрүү, андан
кийин нусрат талап кылуу, андан кийин
болсо мамлекет тикелөө. Менимче, суроо берген боордошторубуздагы
чалкештик таасир өткөрүү баскычындагы
афкори омма иштери менен мамлекет
тикелөөнүн ортосун аралаштырып
жиберүүнүн натыйжасында келип чыккан
окшойт. Мындай аралаштырып жиберүү маселеси төмөнкүлөрдөн анык белгилүү
болот:
1 – Таасир өткөрүү баскычы маалындагы
афкори омма иштери өзү эмне? - деп сурала
турган болсо, мунун жообу мындай, ал
Үммөткө таасир өткөрө турган, Ислам пикирлери жана өкүмдөрүнө негизделген ар
бир иш. Мисалы, жыйын, форум, массалык
конференция жана демонстрациялар
сыяктуу. Биз буларга жетекчилик кылабыз
о.э. аларды өз байрактарыбыз,
кайрылууларыбыз жана башка иш- чараларыбыз менен колдубуздан келишинче
аракеттендиребиз. Мисалы:
а) Расулулла C.A.B. Сафада адамдарды
чогултту жана аларга кайрылды:
– Бухарий Ибн Аббас C.A.B.дан риваят кылат:
«Аллахтын: َﻦﻴِﺑَﺮْﻗَﺄْﻟﺍ َﻚَﺗَﺮﻴِﺸَﻋ ْﺭِﺬﻧَﺃَﻭ
«Жакын тууган-уруктарыңды (Аллахтын
азабынан) эскерткин» [26:214]
аяты түшкөндөн кийин, Набий C.A.B. Сафага
чыгып, Курайш урууларына карата: «Эй Бани
Фихр, эй Бани Адий», - деп кайрылды. Акырында алар чогулушту, чогулушка келе
албаган адам ал жерде болгон ишти көрүү
үчүн өзүнөн өкүл жиберди, Абу Лахаб
Курайш чоӊдору менен келди. Ошондо
Расулулла C.A.B.: «Кандай дейсиӊер, эгерде
ушул өрөөндө атчандар силерге каршы согушмакчы десем ишенесиӊерби? » - деди.
Чогулгандар: Ооба, сенден чынчылдыктан
башка нерсе көрбөгөнбүз, - деп жооп
беришти. Ал киши:
«ٍﺪﻳِﺪَﺷ ٍﺏﺍَﺬَﻋ ْﻱَﺪَﻳ َﻦْﻴَﺑ ْﻢُﻜَﻟ ٌﺮﻳِﺬَﻧ ﻲِّﻧِﺈَﻓ» «Албетте, мен силерге катуу азаптын
алдынан (жиберилген) эскертүүчүмүн», -
деди. Ошондо Абу Лахаб: Колуӊ курусун,
бизди ушуга чогулттуӊбу? - деди.Ошондо
төмөнкү аят түшүрүлдү: َﺐَﺴَﻛ ﺎَﻣَﻭ ُﻪُﻟﺎَﻣ ُﻪْﻨَﻋ ﻰَﻨْﻏَﺃ ﺎَﻣ َّﺐَﺗَﻭ ٍﺐَﻬَﻟ ﻲِﺑَﺃ ﺍَﺪَﻳ ْﺖَّﺒَﺗ
«Абу Лахабдын колдору курусун-жок
болсун! (Аныгында) ал куруду-жок болду!
Мал-мүлкүнүн жана касип кылып тапкан
нерселеринин ага пайдасы тийген
жок!» [111:1-2] – Муслим Ибн Аббастан риваят кылат:
«Аллахтын: َﻦﻴِﺑَﺮْﻗَﺄْﻟﺍ َﻚَﺗَﺮﻴِﺸَﻋ ْﺭِﺬﻧَﺃَﻭ
«Жакын тууган-уруктарыңды (Аллахтын
азабынан) эскерткин» жана урууӊдун
арасындагы таза адамдарды да эскерткин
аяты түшүрүлгөндөн кийин, Расулулла C.A.B.
Сафага чыкты, андан кийин «я сабахаху» (арабдар көпчүлүк адамдарга
маанилүү бир иш тууралуу кабар берүү
максатында кайрылуучу сөз) деп кайрылды.
Адамдар: Бул кыйкырып жаткан ким, - деп
сурашты. Бул чакырып жаткан Мухаммад
экен, - деп айтышып, ал кишинин алдына чогулушту. Ошондо Набий C.A.B.: «Эй Бани
баланча, эй Бани баланча, эй Бани баланча, эй
Бани Абдуманнаф, эй Бани Абдулмутталиб»,
- деди. Алар ал кишинин айланасына
чогулушту. Ал киши: «Эмне дейсиӊер, эгерде
ушул тоонун капталында атчандар силерге каршы согуш ачмакчы десем
ишенесиӊерби? » - деди. Алар: Сенден жалган
сөздү уккан эмеспиз, - деп жооп беришти. Ал
киши:
«ٍﺪﻳِﺪَﺷ ٍﺏﺍَﺬَﻋ ْﻱَﺪَﻳ َﻦْﻴَﺑ ْﻢُﻜَﻟ ٌﺮﻳِﺬَﻧ ﻲِّﻧِﺈَﻓ» «Албетте, мен силерге катуу азап алдынан
(жиберилген) эскертүүчүмүн», - деди.
Ошондо Абу Лахаб: Колуӊ курусун, бизди
ушуга топтодуӊбу? - деди. Андан кийин ал
киши ордунан турду жана: ﻰَﻠْﺼَﻴَﺳ َﺐَﺴَﻛ ﺎَﻣَﻭ ُﻪُﻟﺎَﻣ ُﻪْﻨَﻋ ﻰَﻨْﻏَﺃ ﺎَﻣ َّﺐَﺗَﻭ ٍﺐَﻬَﻟ ﻲِﺑَﺃ ﺍَﺪَﻳ ْﺖَّﺒَﺗ
ﻦِّﻣ ٌﻞْﺒَﺣ ﺎَﻫِﺪﻴِﺟ ﻲِﻓ ِﺐَﻄَﺤْﻟﺍ َﺔَﻟﺎَّﻤَﺣ ُﻪُﺗَﺃَﺮْﻣﺍَﻭ ٍﺐَﻬَﻟ َﺕﺍَﺫ ًﺍﺭﺎَﻧ
ٍﺪَﺴَّﻣ
«Абу Лахабдын колдору курусун-жок
болсун! (Аныгында) ал куруду-жок болду!
Мал-мүлкүнүн жана кесип кылып тапкан нерселеринин ага пайдасы тийген жок!
Жакында ал жана анын отун аркалаган,
мойнунда бышык буладан эшилген аркан
болгон аялы (жалындап турган) от-
жалындуу тозокко кирет!» [111:1-5]
аяты түшүрүлдү. – Ахмад ибн Яхя ибн Жабир ибн Давуд
Балазурий (хижрий 279-жылы көз жумган)
өзүнүн «Жумал мин ансобил атроф»
китебинде мындай риваят кылат: Мага
Мухаммад ибн Саъд жана Валид ибн Солих
айтып берди, Мухаммад ибн Умар Вакидийден, ал Ибн Абу Сабрадан, ал Умар
ибн Абдуллахтан, ал Жаъфар ибн Абдуллах
ибн Абу Хакамдан риваят кылды: Набий
C.A.B.га: َﻦﻴِﺑَﺮْﻗَﺄْﻟﺍ َﻚَﺗَﺮﻴِﺸَﻋ ْﺭِﺬﻧَﺃَﻭ
«Жакын тууган-уруктарыңды (Аллахтын
азабынан) эскерткин» аяты түшүрүлгөндөн
кийин, бул иш ал кишиге оор жана кыйын
болду... Таӊ аткандан кийин Расулулла C.A.B.
Бани Абдуманнафка элчи жиберди, алар Бани Абдулмутталибден бир нече кишилер
менен бирге келишти, алар бардыгы болуп
кырк беш киши болчу. Расулулла C.A.B.
аларды бир аз чогултуп турду, андан кийин:
«،ِﻪْﻴَﻠَﻋ ُﻞَّﻛَﻮَﺗَﺃَﻭ ِﻪِﺑ ُﻦِﻣﻭُﺃَﻭ ُﻪُﻨﻴِﻌَﺘْﺳَﺃَﻭ ،ُﻩُﺪَﻤْﺣَﺃ ِﻪَّﻠِﻟ ُﺪْﻤَﺤْﻟﺍ ُﻪَﻟ َﻚﻳِﺮَﺷ ﻻ ُﻩَﺪْﺣَﻭ ُﻪَّﻠﻟﺍ َّﻻِﺇ َﻪَﻟِﺇ ﻻ ْﻥَﺃ ُﺪَﻬْﺷَﺃَﻭ» «Хамду-сана Аллахка таандык, ага хамд
айтамын, Андан жардам сураймын, ага
ыйман келтирип, тобокел кыламын,
Аллахтан башка эч кудай жоктугуна, Анын
шериги жоктугуна күбөлүк беремин», - деди.
Андан кийин: «ﺎَﻣ ،ﺎًﻌﻴِﻤَﺟ َﺱﺎَّﻨﻟﺍ ُﺖْﺑَﺬَﻛ ْﻮَﻟ ِﻪَّﻠﻟﺍَﻭ .ُﻪَﻠْﻫَﺃ ُﺏِﺬْﻜَﻳ ﻻ َﺪِﺋﺍَّﺮﻟﺍ َّﻥِﺇ َّﻻِﺇ َﻪَﻟِﺇ َﻻ ﻱِﺬَّﻟﺍ ِﻪَّﻠﻟﺍَﻭ ْﻢُﻜُﺗْﺭَﺮَﻏ ﺎَﻣ ،َﺱﺎَّﻨﻟﺍ ُﺕْﺭَﺮَﻏ ْﻮَﻟَﻭ .ْﻢُﻜُﺘْﺑَﺬَﻛ
،ِﻪَّﻠﻟﺍَﻭ .ًﺔَّﻓﺎَﻛ ِﺱﺎَّﻨﻟﺍ ﻰَﻟِﺇَﻭ ًﺔَّﺻﺎَﺧ ْﻢُﻜْﻴَﻟِﺇ ِﻪَّﻠﻟﺍ ُﻝﻮُﺳَﺮَﻟ ﻲِّﻧِﺇ ،َﻮُﻫ
ّﻦُﺒَﺳﺎَﺤُﺘَﻟَﻭ ،َﻥﻮُﻈِﻘْﻴَﺘْﺴَﺗ ﺎَﻤَﻛ َّﻦُﺜَﻌْﺒُﺘَﻟَﻭ ،َﻥﻮُﻣﺎَﻨَﺗ ﺎَﻤَﻛ َّﻦُﺗﻮُﻤَﺘَﻟَ
.ﺍًﺀﻮُﺳ ِﺀﻮُّﺴﻟﺎِﺑَﻭ ﺎًﻧﺎَﺴْﺣِﺇ ِﻥﺎَﺴْﺣِﻹﺎِﺑ َّﻥُﻭَﺰْﺠُﺘَﻟَﻭ ،َﻥﻮُﻠَﻤْﻌَﺗ ﺎَﻤِﺑ
ُﺭِﺬْﻧُﺃ ْﻦَﻣ ُﻝَّﻭَﻷ ْﻢُﺘْﻧَﺃَﻭ .ﺍًﺪَﺑَﺃ ُﺭﺎَّﻨﻟﺍَﻭ ،ﺍًﺪَﺑَﺃ ُﺔَّﻨَﺠْﻠَﻟ ﺎَﻬَّﻧِﺇَﻭ» «Албетте, жетекчи өз калкына жалган
сүйлөбөйт, Аллахка ант болсун, мен бардык
адамдарга жалган сүйлөсөм да, силерге
жалган сүйлөбөймүн, адамдарды алдасам да,
силерди алдабаймын, Андан башка эч илах
жок болгон Аллахка ант болсун, мен Аллахтын силерге жана бардык адамдарга
жиберген расулумун, Аллахка ант болсун,
силер кудум уктаганыӊар сыяктуу албетте
өлөсүӊөр жана кудум ойгонгонуӊар
сыяктуу албетте кайра тирилесиӊер, кылган
амалдарыӊарга албетте эсеп бересиӊер, жакшы амал болсо жакшылык менен, жаман
амал болсо жамандык менен сыйланасыӊар,
албетте бейиш да түбөлүктүү, тозок да
түбөлүктүү, мен биринчи болуп силерди
эскертип жатамын», - деди. Ошондо Абу
Талиб: «Сиздин бизге болгон жардам жана көмөгүӊүз кандай гана жакшы, кылган
насаатыӊыз кабыл алууга кандай гана
татыктуу, сөздөрүӊүз кандай гана чындык!
Мына, атаӊыздын уругу чогулду, мен да
алардын биримин, бирок, мен аларга
караганда сиз каалаган ишке ылдамыраакмын, демек, өзүӊүзгө
буюрулган ишти уланта бериӊиз, Аллахка
ант болсун, мен сизди ар дайым коргогонум
болсун. Бирок, мен өлгөнгө чейин
Абдуманнаф дининен ажыроону
каалабаймын», - деди. Коом жумшак сөздөрдү айтты, болгону Абу Лахаб гана
андай кылбады. Ал: “Эй Бани Абдулмутталиб,
Аллахка ант болсун, бул жаман нерсе, аны
башкалар колунан кармап кылышынан
мурда силер колунан кармап тыйып койгула.
Себеби, силер аны башкалар колунан кармап калган убакта тапшырып койсоӊор, кор
болосуӊар, коргосоӊор өлүп кетесиӊер”, -
деди. Ошондо Абу Талиб: “Аллахка ант
болсун, тирүү маалыбызда, албетте, аны
коргойбуз”, - деди.
Ошентип, адамдарды чогултуу жана аларга кайрылуу аткарылышы зарыл болгон
массалык иш-чаралардын бири болду.
б) Расулулла C.A.B. мусулмандарды эки сап
кылып – биринчи саптын башында Умар,
экинчи саптын башында Хамза турган –
баштап чыкты. – Абу Нуайм Ахмад ибн Абдуллах ибн Ахмад
ибн Исхак ибн Муса ибн Михрон Асбахоний
(хижрий 430-жылы көз жумган) «Хилятул
авлия ва табакотул асфия» китебинде Ибн
Аббас P.A.дан риваят кылат: Мен Умар
P.A.дан: Кайсы ишиӊиз үчүн Фарук деп аталгансыз? - деп сурадым. Ал киши мындай
деп жооп берди: Хамза менден үч күн мурда
Исламга кирген эле, андан соӊ Аллах
Исламга дилимди ачты... Мен: Расулулла C.A.B.
кана? - деп сурадым. Карындашым: Ал киши
Аркам ибн Аркамдын үйүндө, - деп жооп берди. Мен ошол үйгө бардым жана:
«Ашхаду ан лаа илаха иллАллаху вахдаху
ла шарика лаху, ва ашхаду анна Мухаммадан
абдуху ва Расулух», - дедим, ошондо
короодо тургандардын баары ушунчалык
даражада Аллаху акбар деп жиберишти дейсиӊ, ал тургай муну мечит (Каъба) калкы
да укту. Мен: Я Расулулла, биз өлсөк да,
тирүү болсок да акыйкат үстүндө эмеспизби?
- деп сурадым. Ал киши: «ْﻥِﺇَﻭ ْﻢُّﺘُﻣ ْﻥِﺇ ِّﻖَﺤْﻟﺍ ﻰَﻠَﻋ ْﻢُﻜَّﻧِﺇ ،ِﻩِﺪَﻴِﺑ ﻲِﺴْﻔَﻧ ﻱِﺬَّﻟﺍَﻭ ﻰَﻠَﺑ ْﻢُﺘﻴِﻴَﺣ»
«Ооба, жаным колунда болгон Затка ант
болсун, силер өлсөӊөр да, тирүү болсоӊор
да, албетте, акыйкат үстүндөсүӊөр», - деди.
Мен: Анда эмнеге жашынабыз? Сизди
акыйкат менен жиберген Затка ант болсун, сиз албетте чыгышыӊыз керек, - дедим.
Ошондо, ал кишини эки саптын ортосунда
алып чыктык, бир сапка Хамза, экинчи сапка
мен башчылык кылдым, биз басып бара
жатканыбызда (жамааттын көптүгүнөн)
жолдон чаӊ көтөрүлүп жатты, биз ошол жүрүшүбүз мене акыры мечитке кирип
бардык. Курайш мага жана Хамзага карашты,
ошондо мурда эч бир жолукпаган кайгы-
капага дуушар болушту, ошондо мени
Расулулла C.A.B. Фарук (ажыратуучу) деп
атады жана Аллах акыйкат менен батыл ортосун ажыратты», - деди.
Демек, демонстрация- жүрүштөр адамдарды
аракетке келтирүү үчүн, Ислам пикирлери
жана өкүмдөрү жөнүндө аӊ-сезим менен
байытуу үчүн афкори омма иш-чараларына
кирет, биз аларды байрактарыбыз, кайрылууларыбыз жана пикирлерибизди
алып чыгуу шарты менен уюштурабыз.
Бирок, башкалардын массалык иш-
чараларында катышпайбыз, аларга
жетекчилик да кылбайбыз, себеби,
Расулулла C.A.B. ошол жүрүштө мусулмандарга жетекчилик кылгандан
кийин, мусулмандар түрдүү жетекчиликтеги
башка аракеттерге катышпады, Расулулла
C.A.B. жетекчилигиндеги жүрүштө эки сап
болуп чыгышты.
2 – Эми: Халифалык мамлекетин тикелөө тарыйкаты эмне, демонстрация өткөрүүбү? –
деп айтылса, буга жок дейбиз. Анын
тарыйкаты жыйындарды өткөрүүбү? – деп
суралса, буга да жок деп жооп беребиз.
Конференцияларбы? – деп суралса, буга да
жок дейбиз. Себеби, бул жана буга окшогон иш-чаралар афкори оммага тиешелүү болуп,
алар таасир өткөрүү баскычында аткарылат,
алар мамлекет тикелөө тарыйкаты эмес,
тескерисинче мамлекет тикелөө тарыйкатын
темабыздын башында айтып өттүк о.э. бул
тарыйкат нусрат талап кылуу жана мамлекет тикелөө менен аяктайт.
Тема ушул жана ал сиз үчүн жаркын
болгондур. Ошондуктан, биздин
китептерибиз менен иштерибиз ортосунда
карама-каршылык жок. Китептерибиздеги:
Конференциялар, форумдар, жүрүштөр жана демонстрациялар мамлекет тикелөөнүн
шаръий далилдер менен баян кылынган
тарыйкаты эмес, - деген сөзүбүз туура. О.э.:
Бул иштер массалык иш-чаралар болуп,
аларды колубуздан келишинче тартиби
менен таасир өткөрүү баскычында аткарабыз, - десек да туура сүйлөгөн
болобуз, китептерибиздеги сөздөр менен
кылып жаткан иштерибиз ортосунда эч
кандай тескерилик жок. Сиз китептерибиздег
и бул сөздөрдү колдонулган өз агымы
боюнча, аӊ-сезимдүү акыл жана жаркын пикир менен окушуӊуз керек, мына ошондо
бул маселелер сизге ачык-айкын болот, инша
Аллах.
Жогорудагы суроолордун ичинде келбеген, а
бирок, айрым адамдардын зээнинде пайда
болушу мүмкүн болгон бир маселе калды. Ал да болсо: Анда эмне үчүн Хизб мурунку
жылдарда конференция өткөрүү же
жүрүштөрдү уюштуруу менен
алектенбеген? - деген маселе.
Мунун жообу да жогорудагы сөздөрдөн
белгилүү болгон. Т.а. биз конференция, демонстрация жана жүрүш сыяктуу иш-
чараларды өткөрүү менен шарттуу түрдө
гана алектенебиз. Т.а. эгерде бул иш-
чараларга байрактарыбыз,
кайрылууларыбыз менен ачык көрүнүштө
жетекчилик кылууга, башка байрактарды жана кайрылууларды аӊ-сезимсиз түрдө
аралаштырбастыкка, заман жана мекенди
биз аракет кылып жаткан максатка
ылайыктуу кылууга кудуреттүү болсок,
эгерде ушулардын мүмкүнчүлүгүн таба
алсак, ушул иш-чараларды өткөрөбүз, эгерде булардын мүмкүнчүлүгүн таба албасак, анда
аны өткөрбөйбүз.
Маалымат үчүн, мурда жетимишинчи
жылдары да кээ бир аракеттерди кылганбыз.
Ошондо Буркиба яхудийлер менен
жарашууга чакырып, Иорданияны зыярат кылган эле. Ошондо Хизб Абу Иброхим
рохимахуллох амирлиги заманында
делегацияларды түзүп, алардын айрымдары
жүрүшкө окшоп кеткен. Делегаттар Амманда
премьер-министрге, Куддуста муниципалитет
жетекчисине, Халилде да мэрге чыгышкан эле... Мен да делегацияда бар элем жана
ошондуктан ошол окуяда күбө
болгондорумду айтып беремин:
Хизб өз мүчөлөрүн жана муаййиддерин
эртелеп саат 10до Халил шаарынын негизги
көчөсүнө чогулууга буйруду. Андан кийин азыр бузулуп кеткен Аммара
муниципалитетине чыга турган болдук.
Эртелеп чогулганыбызда коопсуздук
кызматынын жетекчилери жетип келишти
жана ортобузда талаш-тартыш жүз берди...
Маанилүүсү, биз жөө чыгууга кудуреттүү болбодук, бизге машиналарда чыгууга
уруксат берилди. Ошондо машиналар жана
автобустарда Аммара муниципалитетине
бардык, саныбыз өтө көп болчу.
Милдетибизди аткарып, артка кайттык...
Ошентип бул маселенин жообу мындай, эгерде буга окшогон иш-чараларга өзүбүз
жетекчилик кыла алсак жана муну иш-
аракетибиз үчүн ылайыктуу деп билсек,
ошондо гана аларды аткарабыз, эгерде
аларга жетекчилик кылуу жана уюштурууга
кудуреттүү болбосок же белгилүү бир шартын көрбөсөк, анда аларды өткөрбөйбүз.
Мисалы, маалымат бөлүмүн түзүү да афкори
омма иш-чараларынан болуп, эгерде
кудуреттүү болсок кылабыз, эгерде
кудуреттүү болбосок кылбайбыз. Мисалы,
Хизбдин негиздөөчүсү заманында расмий сүйлөөчү жарыя кылышыбыздын
мүмкүнчүлүгү болбогон жана ошол
себептен улам бул ишти кылган эмеспиз.
Экинчи амир доорунда ал мага Иорданияда
расмий сүйлөөчүлүк кылуу милдетин
тапшырды, натыйжада камакка түштүм, камактан чыгарым менен тез эле кайрадан
камалат элем... Бирок бүгүн, Аллахка хамду-
саналар болсун, бир нече бөлүмдөрдү
ачтык... Булардын бардыгы афкори омма иш-
чараларына кирет. Бирок, кимдир бирөө:
Бөлүм ачуу Халифалык мамлекетин тикелөө тарыйкатынанбы? - деп сураса, буга: Жок, -
деп жооп беребиз.
Эми, теманын башына кайтып, төмөнкү
суроолорду беребиз:
Жыйындар биз таасир өткөрүү баскычында
алектене турган афкори омма иш- чараларына киреби? – деген суроого: Ооба, -
деп жооп беребиз.
Конференциялар биз таасир өткөрүү
баскычында алектене турган афкори омма
иш-чараларына киреби? – деген суроого:
Ооба, - деп жооп беребиз. Биз өз тартиптерибиз менен башкарып
жаткан демонстрация жана жүрүштөр биз
таасир өткөрүү баскычында алектене турган
афкори омма иш-чараларына киреби? - деген
суроого: Ооба, - деп жооп беребиз.
Маалымат бөлүмдөрүн ачуу биз таасир өткөрүү баскычында алектене турган афкори
омма иш-чараларына киреби? - деген
суроого: Ооба, - деп жооп беребиз.
Бирок төмөнкү суроолорго:
Конференциялар мамлекет тикелөө
тарыйкатыбы? – деген суроого: Жок, - деп жооп беребиз.
Демонстрация жана жүрүштөр мамлекет
тикелөө тарыйкатыбы? - деген суроого: Жок,
- деп жооп беребиз.
Маалымат бөлүмдөрүн ачуу мамлекет
тикелөө тарыйкатыбы? – деген суроого: Жок, - деп жооп беребиз.
Белгилүү болгондой, биринчи суроолор
таасир өткөрүү баскычындагы афкори омма
иш-чаралары жөнүндө, экинчи суроолор
мамлекет тикелөө тарыйкаты жөнүндө
болуп, экөө эки башка маселе т.а. бир маселе эмес жана ар бир маселенин өзүнүн жообу
бар, бул эки маселе ортосунда да, эки жооп
ортосунда да тескерилик жок.
Аллах Субханахудан ушул маселенин ачык-
айкын болушун, эч кандай күӊүрттүк
калбастыгын сурайбыз. Бул акыйкат издеп, аны таба турган жана ага амал кыла турган
бардык адамдар үчүн. Ал эми батыл издөөгө
аракет кылып жаткан кимселер да бар
болуп, аларга ар кандай чечмелеп берүү
жана ачык-айкын кылуунун пайдасы жок.
Себеби, алар акыйкатты табуу үчүн батылды издешпейт. Бул эки тайпа адамдар бири-
бирине таптакыр окшобойт. َﻥﻮُﻤَﻠْﻌَﻳ َﻻ ِﺱﺎَّﻨﻟﺍ َﺮَﺜْﻛَﺃ َّﻦِﻜـَﻟَﻭ ِﻩِﺮْﻣَﺃ ﻰَﻠَﻋ ٌﺐِﻟﺎَﻏ ُﻪّﻠﻟﺍَﻭ
«Аллах Өзүнүн ишинде үстөмдүк кылуучу,
бирок адамдардын көпчүлүгү (муну)
билишпейт» [12:21]
Боордошуӊуз Ато ибн Халил Абу Рошта
6-робиул-аввал, 1435-х. 7-январь, 2014-м.
#8 07 May 2014 - 21:09
- Момун
-
- Тартип бузгандар
- 17
- 05 May 14
- : 13 May 2014 03:09
- Жынысы:Эркек
Хизб-ут-
Тахрир амири аалым, шейх Ато ибн Халил Абу Руштанын Фейсбук тармагынын колдонуучулары берген суроолоруна жооптору:
Абу Абу Зайд тарабынан берилген түйүлдүктүн жынысын аныктоо жөнүндөгү суроого жооп
Суроо:
Ассаламу алайкум ва рохматуллохи ва
барокатух. Менин суроом мындай: эмбрион (түйүлдүк)
өстүрүү жараянында түйүлдүктүн жынысын
алдын ала белгилөөнүн шаръий өкүмү
кандай? Рахмат, Аллах сизди жакшылык
менен сыйласын.
Жооп:
Ва алайкум ассалам ва рохматуллохи ва
барокатух. Биринчиден: Түйүлдүктүн жынысын алдын
ала белгилөө жөнүндөгү суроого жооп
берүүдөн мурун жасалма түрдө
уруктандыруу жөнүндө кыскача баян кылып
өтөбүз:
Эр-катындын перзент көрүшүнө жолто болгон
кээ бир абалдар бар. Бул абалдар яйцеклетка
(аялдын жыныс клеткасы) сперматозоиддер
(эркектин урук клеткасы) менен табигый
түрдө уруктанышына тоскоолдук кылат.
Мисалы, жатындын моюнчасы бүтөлүшү, же жатындын түтүгүнөн өтө алгыстык, же
табигый уруктанууга жетиштүү болбогон
сперматозоиддердин начар кыймылдоосу
жана башка адистерге белгилүү себептер
болушу мүмкүн. Бүгүнкү күндө медицина
тармагындагы хазараттын жетишкендиги экстракорпоралдык уруктандыруу –
«ЭКУ» (яйцеклетканы жатындан сырткарыда
белгилүү бир шарттарда пробиркада
уруктандыруу) мүмкүнчүлүгүн берет. ЭКУ
учурунда аялдын денесинен яйцеклетка
(суперовуляцияны стимулдаштырган «Кломид» сыяктуу препараттардын
жардамында) бөлүнүп алынып, «in
vitro» («пробирка ичинде») шартында
жасалма түрдө уруктандырылат.
Уруктандырылган эмбрион инкубатор
шартында сакталып, 2-5 күн ичинде өстүрүлөт, андан кийин эмбрион андан аркы
өнүгүүсү үчүн жатындын көңдөйүнө
жайгаштырылат. Эгер, Аллах Субханаху бул
уруктанган эмбриондон бала жаралышын
тагдыр кылса, эмбрион жатындын көңдөйүнө
жабышып, өсүп нутфага (кан), кийин түйүлдүккө айланат. Эгер Аллах Субханаху
тагдыр кылбаган болсо, эмбрион өлөт жана
жок болот.
Ушуга ылайык, шаръий өкүм төмөнкүдөй: Эгер уруктандыруу табигый жол менен
жүзөгө чыкпай жаткан болсо, анда, никеде
турган эр-катын ЭКУ жолу менен перзент
көрүүгө аракет кылышы жайиз. Себеби, бул
дабалануу болуп эсептелет. Расулуллах A
дарыланууга буюрат. Абу Давуд Усама Ибн Шурайктан риваят кылган хадисте Пайгамбар
A мындай деген: » َﺮْﻴَﻏ ًﺀﺍَﻭَﺩ ُﻪَﻟ َﻊَﺿَﻭ َّﻻِﺇ ًﺀﺍَﺩ ْﻊَﻀَﻳ ْﻢَﻟ َّﻞَﺟَﻭ َّﺰَﻋ َﻪﻠﻟﺍ َّﻥِﺈَﻓ ﺍْﻭَﻭﺍَﺪَﺗ ُﻡَﺮَﻬْﻟﺍ ٍﺪِﺣﺍَﻭ ٍﺀﺍَﺩ
«Дарылангыла, себеби, Аллах Азза ва Жалла бирер дартты берген болсо, албетте анын дабасын да берген, бир дарттын – өлүмдүн гана дабасы жок».
Бирок, мындай түрдөгү дарылануу эки шарт
менен жайиз болот: Биринчи: ЭКУ жараянында сахих никеде
болгон эр-катындын уруктары колдонулушу
керек. Рувайфаъ ибн Сабит Ансарийден риваят
кылынышынча, Расулуллах A мындай дейт: » ُﻩَﺀﺎَﻣ َﻲِﻘْﺴَﻳ ْﻥَﺃ ِﺮِﺧﺂْﻟﺍ ِﻡْﻮَﻴْﻟﺍَﻭ ِﻪﻠﻟﺎِﺑ ُﻦِﻣْﺆُﻳ ٍﺉِﺮْﻣﺎِﻟ ُّﻞِﺤَﻳ َﻻ ِﻩِﺮْﻴَﻏ َﻉْﺭَﺯ
«Аллахка жана Акырет күнүнө ыйман келтирген киши өзүнүн суусу менен жат эгинди суугарышы адал эмес».(Ахмад риваяты). Демек, аялдын яйцеклеткасын
эринин гана уругу менен уруктандыруу
жайиз.
Экинчи: ЭКУ процедурасы жана
уруктандырылган клетканы аялдын
жатынына өткөрүү – Батышта болуп
жаткандай – эринин өлүмүнөн кийин эмес,
тирүүлүгүндө болушу керек. Батыштыктар
уруктандырылып тоңдурулуп коюлган яйцеклетканы аял каалаган убакта өзүнүн
жатынына өткөрүшүндө эч кандай
тоскоолдук, тыюу жок деп билишет. Аялдын
эри тирүүбү же өлгөнбү, айырмасы жок!
Исламда мындай көрүнүш адал эмес. Себеби,
аял тирүү эри жок кош бойлуу болушу арам жана буга жаза белгиленген. Бул, эрсиз аял
кош бойлуу болгондой зинанын бир түрү деп
каралат. Ошондуктан, аял эрсиз кош бойлуу
болсо, ал күнөөкөр саналып, арам жана чоң
күнөөнү кылган болот. Буга Умар жана Али
Gнун сөздөрү далил. Бир да сахаба Умар жана Алинин бул сөздөрүн четке какпаган.
Акыйкатта болсо, бул маселе эгер сабит
болбогондо сахабалар албетте аны четке
кагат эле. Ушуга ылайык, бул маселе ижма
болуп эсептелет.
Демек, эринин тирүү кезинде яйцеклетканы
жатындын сыртында уруктандыруу, кийин
аны аялдын жатынына өткөрүү жайиз.
Ошентип «пробирка балдары» деген нерсе
жогорудагы шарттар менен жайиз.
Экинчиден: түйүлдүктүн жынысын алдын ала
белгилөө: Илгертен бери адамдар өздөрүнүн
балдарынын жынысын тандоого,
каалабаганын болсо мүмкүнчүлүктөгү
жолдор аркылуу жок кылууга урунуп
келишкен.
Тирүүлөй көмүлгөн (ар бир) кыздан кандай күнөө себептүү өлүтүрүлгөнү суралганда» [81:8-9
* Кош бойлуу аялдын курсагындагы
нерсени сүрөткө түшүрүү мүмкүнчүлүгүн
берген каражаттар пайда болгондон кийин,
эгер түйүлдүк эр-катын каалабаган жыныста
болсо, аны эненин курсагынан түшүрүп
жиберүү үчүн аборттон пайдаланыла баштады.
Бул жерде башка эски ыкмалар да бар. * Учурда, айрыкча жаңы заманбап
технологиялык жабдыктар өнүккөндө
түйүлдүктүн жынысын тандоого тиешелүү
изилдөөлөр пайда болду. Алардын эң көзгө
көрүнгөндөрүнүн бири ушул эки жол:
Биринчи: Алар бул жолду жынысты тандап
уруктандыруунун эң техникалык жолу деп
айтышат. Бул жол пробиркада аялдын (X)
хромосомасын эркектин (Y) хромосомасынан
ажыратып алуу үчүн эркектин уругун
текшерүүнү талап кылат т.а. хромосомалар ар түркүн ыкмалар менен адамдын денесинен
тышкарыда ажыратылат жана бул үчүн
медициналык техникалык аралашуу зарыл
болот.
Окумуштуулар ушул идеяны карманышат:
адамга тиешелүү бардык белгилер 46
хромосомада камтылган, алардын экөөсү
жыныска байланыштуу: X жана Y. Аял
жынысынын хромосомасы XX менен, эркек
жынысынын хромосомасы XY менен белгиленет. Ү-хромосома бир гана эркекте
болот. Бала (түйүлдүк) атадан жана энеден
бирден жыныстык хромосоманы алат. Аял
балага X хромосоманы гана бере алат, эркек
болсо X же Y хромосоманы берет. Ушуга
ылайык, эгер яйцелетка X-хромосоманы камтыган сперматозоид менен уруктанса,
анда аял жынысындагы түйүлдүк пайда
болот, эгер Y-хромосома менен уруктанса
эркек жынысында болот. Ушуга таянып,
адистер X-хромосома сперматозоид менен Y-
хромосома сперматозоидди бири-биринен ажыратып алышат, кийин түйүлдүк эркек
жынысында болушун максат кылышса алдын
ала аялдан алынган яйцеклетканы Y-
хромосома сперматозоид менен, эгер аял
жынысында болушун каалашса X-хромосома
сперматозоид менен уруктандырышат.
Экинчи: бул ыкма аз гана айырмасы болбосо,
жогорудагы биринчи ыкмага окшойт. Бул жол
пробиркада яйцелеткаларды
уруктандыргандан кийин ишке ашат.
Яйцеклеткалар уруктандырылгандан кийин
текшерилип көрүлөт, XX менен уруктанган яйцеклетка аял жынысындагы, ал эми, XY
менен уруктанган яйцеклетка эркек
жынысындагы бала болот. Ошентип, ким уул
баланы кааласа, анын жатынына XY менен
уруктанган яйцеклетка жайгарылат, ким кыз
баланы кааласа, анын жатынына XX менен уруктанган яйцеклетка жайгарылат. Бул эки
жол максат жагынан бири-бирине окшош.
Болгону, биринчисинде уруктандыруудан
мурун сперматозоид текшерилип көрүлөт
жана Ү-хромосома Х- хромосомадан бөлүнүп
алынат, экинчисинде болсо, уруктанган яйцеклетка т.а. «эмбрион» текширилет жана
ушундан кийин эркек жынысындагы эмбрион
аял жынысындагы эмбриондон ажыратып
алынат
Адамдын байыртадан бери төрөлө турган
баланын жынысын тандоого тиешелүү
аракеттери мына ушулар.
Суроо боюнча вакиъ изилденип түшүнүктүү
болгондой кийин шаръий өкүмдү төмөнкүдөй
баян кылабыз:
а) Күтүлбөгөн, кааланбаган бөбөктү өлтүрүү
– арам. Себеби, ал бир жанды атайын өлтүрүү
болуп эсептелет. Анын Акыреттеги жазасы –
тозокто түбөлүк калуу.
Ким атайылап бир момунду өлтүрсө, анын жазасы жаханнам болуп, ошол жайда түбөлүк калат. Дагы ал Аллахтын казабына жана каргышына дуушар болот, Аллах ал үчүн чоң азапты даярдап койгон» [4:93
Анын бул дүйнөдөгү жазасы болсо – канын
төгүү менен өч алуу т.а. өлтүрүлгөндүн
валийи кечирбесе же дия албаса – өлтүрүү.
б) Эненин курсагындагы түйүлдүктү – ата-эне
каалабаган болсо, мисалы, түйүлдүк кыз
болсо, ал эми, ата-эне уул болушун
каалагандагы – өлтүрүүгө келсек, ал да арам
жана ал үчүн жаза белгиленген. Бухарий
жана Муслим Абу Хурайра аркылуу ушул хадисти риваят кылды, лафз Бухарийдики «Хузайлдан эки аял бири-бири менен урушуп, бири экинчисин таш менен согуп, аны жана курсагындагы нерсесин өлтүрүп койду. Ошондон кийин (туугандары) Расулуллах Aдын алдына өкүм үчүн келишти. Расулуллах A анын түйүлдүгүнүн диясын бир жакшы кул же чөрү деп өкүм кылды».
в) Эркек жынысын же аял жынысын тандап
алуу үчүн яйцеклетканы уруктандырууда
сперматозоиддердин Х жана Ү
хромосомаларын бири-биринен бөлүү же
уруктандырылган эмбриондордун эркек
жынысындагыларын аял жынысындагыларынан бөлүү, андан кийин
тандалган жыныстагы эмбрионду аялдын
жатынына жайгаштыруу – булардын баары
жайиз эмес. Себеби, бул иштер дабалануу
эмес т.а. кош бойлуу боло албай жаткан аял
кош бойлуу болуу үчүн аткара турган дабалануу болуп эсептелбейт. Башкача
айтканда, аялдын яйцеклеткасын табигый жол
менен эринин сперматозоиди менен
уруктандыруу мүмкүнчүлүгү жок
болгондуктан пробиркада яйцеклетканы
уруктандыруу үчүн аракет кылынган дарылануу эмес. Бул иштер эркектик жана
аялдык хромосомаларды камтыган
сперматозоиддерди бири-биринен ажыратып
алуу же эмбриондорду бөлүп алуу саналат
жана табигый жол менен кош бойлуу боло
албаган аялдардын дабалануусу болуп эсептелбейт. Бул иштерди авратты ачпай жана
көрсөтпөй аткаруу мүмкүн эмес. Себеби,
аялдын яйцеклеткасын бөлүп алуу жана аны
аялдын жатынына жайгаштыруу үчүн
авратты көрсөтүүгө туура келет, негизи,
авратты көрсөтүү арам. Бул арам (авратты көрсөтүү) дарыланууда гана жайиз болот,
андыктан бул амалдар дарылануу саналбаган
соң, демек, алар арам болуп, таптакыр жайиз
эмес.
Сөзүмдүн аягында ушуну айтмакчымын,
Аллах Субханаху:
Оку! Сенин Роббиң (адамзатка) калемди (жазууну) үйрөткөн өтө берешен Зат. Ал Зат инсанга анын билбеген нерселерин үйрөттү» [96:3-5
деп айткан илимди шарият өкүмдөрүнө
ылайык жакшылыкка иштетүү мүмкүн жана
бул себептүү ушул илим ээсине ажр-сооп
берилет. О.э. аны жамандыкка да иштетүү
мүмкүн, мында илим ээси күнөөкөр болот
жана акыбетте кыйроого жүз тутат. Батышта болуп жаткандай тектин башаламан
аралашуусун, спермаларды, яйцеклеткаларды
тоңдуруп коюуну жана эмбрион банктарын…
алардын сатылышын… көрүп чачың тик турат.
Аллах Субханаху бул карасанатайлар
жөнүндө абдан ырас айткан:
Алардын дилдери бар го, аңдап сезе алышпайт, көздөрү бар го, көрө алышпайт, кулактары бар го, уга алышпайт. Алар кудум үй айбандары сыяктуу, алар (акылсыздык, түшүнбөстүк) жагынан үй айбандарынан да төмөн. Дал ошолор акыйкаттан бейкапар калган кимселер» [7:179]
Аллах Субханаху бул аалам жөнүндөгү
илимдерди берди жана инсанды ал билбеген
нерселерин үйрөттү. Аллах ыйман
келтиргендердин ыйманын бекемдөө үчүн
жана кафир болгон кимселер кор болуп, бул
дүйнөдө шерменде, Акыретте болсо оор азапта болушу үчүн инсанга акыл, пикирлөө
жана түшүнүү кесиеттерин берди.
Боордошуңуз Ато ибн Халил Абу Рушта 10-сафар, 1435-х. 13-декабрь, 2013-м.
Абу Абу Зайд тарабынан берилген түйүлдүктүн жынысын аныктоо жөнүндөгү суроого жооп
Суроо:
Ассаламу алайкум ва рохматуллохи ва
барокатух. Менин суроом мындай: эмбрион (түйүлдүк)
өстүрүү жараянында түйүлдүктүн жынысын
алдын ала белгилөөнүн шаръий өкүмү
кандай? Рахмат, Аллах сизди жакшылык
менен сыйласын.
Жооп:
Ва алайкум ассалам ва рохматуллохи ва
барокатух. Биринчиден: Түйүлдүктүн жынысын алдын
ала белгилөө жөнүндөгү суроого жооп
берүүдөн мурун жасалма түрдө
уруктандыруу жөнүндө кыскача баян кылып
өтөбүз:
Эр-катындын перзент көрүшүнө жолто болгон
кээ бир абалдар бар. Бул абалдар яйцеклетка
(аялдын жыныс клеткасы) сперматозоиддер
(эркектин урук клеткасы) менен табигый
түрдө уруктанышына тоскоолдук кылат.
Мисалы, жатындын моюнчасы бүтөлүшү, же жатындын түтүгүнөн өтө алгыстык, же
табигый уруктанууга жетиштүү болбогон
сперматозоиддердин начар кыймылдоосу
жана башка адистерге белгилүү себептер
болушу мүмкүн. Бүгүнкү күндө медицина
тармагындагы хазараттын жетишкендиги экстракорпоралдык уруктандыруу –
«ЭКУ» (яйцеклетканы жатындан сырткарыда
белгилүү бир шарттарда пробиркада
уруктандыруу) мүмкүнчүлүгүн берет. ЭКУ
учурунда аялдын денесинен яйцеклетка
(суперовуляцияны стимулдаштырган «Кломид» сыяктуу препараттардын
жардамында) бөлүнүп алынып, «in
vitro» («пробирка ичинде») шартында
жасалма түрдө уруктандырылат.
Уруктандырылган эмбрион инкубатор
шартында сакталып, 2-5 күн ичинде өстүрүлөт, андан кийин эмбрион андан аркы
өнүгүүсү үчүн жатындын көңдөйүнө
жайгаштырылат. Эгер, Аллах Субханаху бул
уруктанган эмбриондон бала жаралышын
тагдыр кылса, эмбрион жатындын көңдөйүнө
жабышып, өсүп нутфага (кан), кийин түйүлдүккө айланат. Эгер Аллах Субханаху
тагдыр кылбаган болсо, эмбрион өлөт жана
жок болот.
Ушуга ылайык, шаръий өкүм төмөнкүдөй: Эгер уруктандыруу табигый жол менен
жүзөгө чыкпай жаткан болсо, анда, никеде
турган эр-катын ЭКУ жолу менен перзент
көрүүгө аракет кылышы жайиз. Себеби, бул
дабалануу болуп эсептелет. Расулуллах A
дарыланууга буюрат. Абу Давуд Усама Ибн Шурайктан риваят кылган хадисте Пайгамбар
A мындай деген: » َﺮْﻴَﻏ ًﺀﺍَﻭَﺩ ُﻪَﻟ َﻊَﺿَﻭ َّﻻِﺇ ًﺀﺍَﺩ ْﻊَﻀَﻳ ْﻢَﻟ َّﻞَﺟَﻭ َّﺰَﻋ َﻪﻠﻟﺍ َّﻥِﺈَﻓ ﺍْﻭَﻭﺍَﺪَﺗ ُﻡَﺮَﻬْﻟﺍ ٍﺪِﺣﺍَﻭ ٍﺀﺍَﺩ
«Дарылангыла, себеби, Аллах Азза ва Жалла бирер дартты берген болсо, албетте анын дабасын да берген, бир дарттын – өлүмдүн гана дабасы жок».
Бирок, мындай түрдөгү дарылануу эки шарт
менен жайиз болот: Биринчи: ЭКУ жараянында сахих никеде
болгон эр-катындын уруктары колдонулушу
керек. Рувайфаъ ибн Сабит Ансарийден риваят
кылынышынча, Расулуллах A мындай дейт: » ُﻩَﺀﺎَﻣ َﻲِﻘْﺴَﻳ ْﻥَﺃ ِﺮِﺧﺂْﻟﺍ ِﻡْﻮَﻴْﻟﺍَﻭ ِﻪﻠﻟﺎِﺑ ُﻦِﻣْﺆُﻳ ٍﺉِﺮْﻣﺎِﻟ ُّﻞِﺤَﻳ َﻻ ِﻩِﺮْﻴَﻏ َﻉْﺭَﺯ
«Аллахка жана Акырет күнүнө ыйман келтирген киши өзүнүн суусу менен жат эгинди суугарышы адал эмес».(Ахмад риваяты). Демек, аялдын яйцеклеткасын
эринин гана уругу менен уруктандыруу
жайиз.
Экинчи: ЭКУ процедурасы жана
уруктандырылган клетканы аялдын
жатынына өткөрүү – Батышта болуп
жаткандай – эринин өлүмүнөн кийин эмес,
тирүүлүгүндө болушу керек. Батыштыктар
уруктандырылып тоңдурулуп коюлган яйцеклетканы аял каалаган убакта өзүнүн
жатынына өткөрүшүндө эч кандай
тоскоолдук, тыюу жок деп билишет. Аялдын
эри тирүүбү же өлгөнбү, айырмасы жок!
Исламда мындай көрүнүш адал эмес. Себеби,
аял тирүү эри жок кош бойлуу болушу арам жана буга жаза белгиленген. Бул, эрсиз аял
кош бойлуу болгондой зинанын бир түрү деп
каралат. Ошондуктан, аял эрсиз кош бойлуу
болсо, ал күнөөкөр саналып, арам жана чоң
күнөөнү кылган болот. Буга Умар жана Али
Gнун сөздөрү далил. Бир да сахаба Умар жана Алинин бул сөздөрүн четке какпаган.
Акыйкатта болсо, бул маселе эгер сабит
болбогондо сахабалар албетте аны четке
кагат эле. Ушуга ылайык, бул маселе ижма
болуп эсептелет.
Демек, эринин тирүү кезинде яйцеклетканы
жатындын сыртында уруктандыруу, кийин
аны аялдын жатынына өткөрүү жайиз.
Ошентип «пробирка балдары» деген нерсе
жогорудагы шарттар менен жайиз.
Экинчиден: түйүлдүктүн жынысын алдын ала
белгилөө: Илгертен бери адамдар өздөрүнүн
балдарынын жынысын тандоого,
каалабаганын болсо мүмкүнчүлүктөгү
жолдор аркылуу жок кылууга урунуп
келишкен.
Тирүүлөй көмүлгөн (ар бир) кыздан кандай күнөө себептүү өлүтүрүлгөнү суралганда» [81:8-9
* Кош бойлуу аялдын курсагындагы
нерсени сүрөткө түшүрүү мүмкүнчүлүгүн
берген каражаттар пайда болгондон кийин,
эгер түйүлдүк эр-катын каалабаган жыныста
болсо, аны эненин курсагынан түшүрүп
жиберүү үчүн аборттон пайдаланыла баштады.
Бул жерде башка эски ыкмалар да бар. * Учурда, айрыкча жаңы заманбап
технологиялык жабдыктар өнүккөндө
түйүлдүктүн жынысын тандоого тиешелүү
изилдөөлөр пайда болду. Алардын эң көзгө
көрүнгөндөрүнүн бири ушул эки жол:
Биринчи: Алар бул жолду жынысты тандап
уруктандыруунун эң техникалык жолу деп
айтышат. Бул жол пробиркада аялдын (X)
хромосомасын эркектин (Y) хромосомасынан
ажыратып алуу үчүн эркектин уругун
текшерүүнү талап кылат т.а. хромосомалар ар түркүн ыкмалар менен адамдын денесинен
тышкарыда ажыратылат жана бул үчүн
медициналык техникалык аралашуу зарыл
болот.
Окумуштуулар ушул идеяны карманышат:
адамга тиешелүү бардык белгилер 46
хромосомада камтылган, алардын экөөсү
жыныска байланыштуу: X жана Y. Аял
жынысынын хромосомасы XX менен, эркек
жынысынын хромосомасы XY менен белгиленет. Ү-хромосома бир гана эркекте
болот. Бала (түйүлдүк) атадан жана энеден
бирден жыныстык хромосоманы алат. Аял
балага X хромосоманы гана бере алат, эркек
болсо X же Y хромосоманы берет. Ушуга
ылайык, эгер яйцелетка X-хромосоманы камтыган сперматозоид менен уруктанса,
анда аял жынысындагы түйүлдүк пайда
болот, эгер Y-хромосома менен уруктанса
эркек жынысында болот. Ушуга таянып,
адистер X-хромосома сперматозоид менен Y-
хромосома сперматозоидди бири-биринен ажыратып алышат, кийин түйүлдүк эркек
жынысында болушун максат кылышса алдын
ала аялдан алынган яйцеклетканы Y-
хромосома сперматозоид менен, эгер аял
жынысында болушун каалашса X-хромосома
сперматозоид менен уруктандырышат.
Экинчи: бул ыкма аз гана айырмасы болбосо,
жогорудагы биринчи ыкмага окшойт. Бул жол
пробиркада яйцелеткаларды
уруктандыргандан кийин ишке ашат.
Яйцеклеткалар уруктандырылгандан кийин
текшерилип көрүлөт, XX менен уруктанган яйцеклетка аял жынысындагы, ал эми, XY
менен уруктанган яйцеклетка эркек
жынысындагы бала болот. Ошентип, ким уул
баланы кааласа, анын жатынына XY менен
уруктанган яйцеклетка жайгарылат, ким кыз
баланы кааласа, анын жатынына XX менен уруктанган яйцеклетка жайгарылат. Бул эки
жол максат жагынан бири-бирине окшош.
Болгону, биринчисинде уруктандыруудан
мурун сперматозоид текшерилип көрүлөт
жана Ү-хромосома Х- хромосомадан бөлүнүп
алынат, экинчисинде болсо, уруктанган яйцеклетка т.а. «эмбрион» текширилет жана
ушундан кийин эркек жынысындагы эмбрион
аял жынысындагы эмбриондон ажыратып
алынат
Адамдын байыртадан бери төрөлө турган
баланын жынысын тандоого тиешелүү
аракеттери мына ушулар.
Суроо боюнча вакиъ изилденип түшүнүктүү
болгондой кийин шаръий өкүмдү төмөнкүдөй
баян кылабыз:
а) Күтүлбөгөн, кааланбаган бөбөктү өлтүрүү
– арам. Себеби, ал бир жанды атайын өлтүрүү
болуп эсептелет. Анын Акыреттеги жазасы –
тозокто түбөлүк калуу.
Ким атайылап бир момунду өлтүрсө, анын жазасы жаханнам болуп, ошол жайда түбөлүк калат. Дагы ал Аллахтын казабына жана каргышына дуушар болот, Аллах ал үчүн чоң азапты даярдап койгон» [4:93
Анын бул дүйнөдөгү жазасы болсо – канын
төгүү менен өч алуу т.а. өлтүрүлгөндүн
валийи кечирбесе же дия албаса – өлтүрүү.
б) Эненин курсагындагы түйүлдүктү – ата-эне
каалабаган болсо, мисалы, түйүлдүк кыз
болсо, ал эми, ата-эне уул болушун
каалагандагы – өлтүрүүгө келсек, ал да арам
жана ал үчүн жаза белгиленген. Бухарий
жана Муслим Абу Хурайра аркылуу ушул хадисти риваят кылды, лафз Бухарийдики «Хузайлдан эки аял бири-бири менен урушуп, бири экинчисин таш менен согуп, аны жана курсагындагы нерсесин өлтүрүп койду. Ошондон кийин (туугандары) Расулуллах Aдын алдына өкүм үчүн келишти. Расулуллах A анын түйүлдүгүнүн диясын бир жакшы кул же чөрү деп өкүм кылды».
в) Эркек жынысын же аял жынысын тандап
алуу үчүн яйцеклетканы уруктандырууда
сперматозоиддердин Х жана Ү
хромосомаларын бири-биринен бөлүү же
уруктандырылган эмбриондордун эркек
жынысындагыларын аял жынысындагыларынан бөлүү, андан кийин
тандалган жыныстагы эмбрионду аялдын
жатынына жайгаштыруу – булардын баары
жайиз эмес. Себеби, бул иштер дабалануу
эмес т.а. кош бойлуу боло албай жаткан аял
кош бойлуу болуу үчүн аткара турган дабалануу болуп эсептелбейт. Башкача
айтканда, аялдын яйцеклеткасын табигый жол
менен эринин сперматозоиди менен
уруктандыруу мүмкүнчүлүгү жок
болгондуктан пробиркада яйцеклетканы
уруктандыруу үчүн аракет кылынган дарылануу эмес. Бул иштер эркектик жана
аялдык хромосомаларды камтыган
сперматозоиддерди бири-биринен ажыратып
алуу же эмбриондорду бөлүп алуу саналат
жана табигый жол менен кош бойлуу боло
албаган аялдардын дабалануусу болуп эсептелбейт. Бул иштерди авратты ачпай жана
көрсөтпөй аткаруу мүмкүн эмес. Себеби,
аялдын яйцеклеткасын бөлүп алуу жана аны
аялдын жатынына жайгаштыруу үчүн
авратты көрсөтүүгө туура келет, негизи,
авратты көрсөтүү арам. Бул арам (авратты көрсөтүү) дарыланууда гана жайиз болот,
андыктан бул амалдар дарылануу саналбаган
соң, демек, алар арам болуп, таптакыр жайиз
эмес.
Сөзүмдүн аягында ушуну айтмакчымын,
Аллах Субханаху:
Оку! Сенин Роббиң (адамзатка) калемди (жазууну) үйрөткөн өтө берешен Зат. Ал Зат инсанга анын билбеген нерселерин үйрөттү» [96:3-5
деп айткан илимди шарият өкүмдөрүнө
ылайык жакшылыкка иштетүү мүмкүн жана
бул себептүү ушул илим ээсине ажр-сооп
берилет. О.э. аны жамандыкка да иштетүү
мүмкүн, мында илим ээси күнөөкөр болот
жана акыбетте кыйроого жүз тутат. Батышта болуп жаткандай тектин башаламан
аралашуусун, спермаларды, яйцеклеткаларды
тоңдуруп коюуну жана эмбрион банктарын…
алардын сатылышын… көрүп чачың тик турат.
Аллах Субханаху бул карасанатайлар
жөнүндө абдан ырас айткан:
Алардын дилдери бар го, аңдап сезе алышпайт, көздөрү бар го, көрө алышпайт, кулактары бар го, уга алышпайт. Алар кудум үй айбандары сыяктуу, алар (акылсыздык, түшүнбөстүк) жагынан үй айбандарынан да төмөн. Дал ошолор акыйкаттан бейкапар калган кимселер» [7:179]
Аллах Субханаху бул аалам жөнүндөгү
илимдерди берди жана инсанды ал билбеген
нерселерин үйрөттү. Аллах ыйман
келтиргендердин ыйманын бекемдөө үчүн
жана кафир болгон кимселер кор болуп, бул
дүйнөдө шерменде, Акыретте болсо оор азапта болушу үчүн инсанга акыл, пикирлөө
жана түшүнүү кесиеттерин берди.
Боордошуңуз Ато ибн Халил Абу Рушта 10-сафар, 1435-х. 13-декабрь, 2013-м.
#9 08 May 2014 - 00:15
- Момун
-
- Тартип бузгандар
- 17
- 05 May 14
- : 13 May 2014 03:09
- Жынысы:Эркек
Хизб-ут-
Тахрир амири аалым, шайх Ато ибн
Халил Абу Рашта Фейсбуктагы өз баракчасында
зыяратчылардын суроолоруна жооп берип
турат.
Okab Alhakтын Нусрат талап
кылуу жөнүндөгү суроосуна жооп
Суроо:
Ассаламу алайкум!
«Хизбий уюшуу» китебинде үммөт аркылуу
башкарууну колго алуу жана нусрат талап кылуу баскычы айтылган. Нусрат талап кылуу
таасир кылуу баскычына киреби же
башкарууну колго алуу баскычынабы?
Сурообузга изах жана тафсилаты менен жооп
берсеӊиз.
Жооп:
Ва алайкум ассалам ва рохматуллохи ва
барокатух!
Нусрат талап кылуу таасир кылуу баскычынын
акырларында болот. Качан күч-кубат ээлери
талапты кабыл алышса жана алар өзгөртүүгө
кудуреттүү болушса, инша Аллах, жакында үчүнчү баскыч болот. Биз бул маселени,
айрыкча, «Манхаж» китебибизде кеӊири
баяндаганбыз, дагы сизге төмөнкү иштерди
айтмакчыбыз:
1 – Расулуллах нусрат талап кылууну таасир
кылуу баскычында баштады. Абу Талиб көз жумганда Мекке коомчулугу катып калган
болуп, Расулуллахтын алдында бекем
жабылган эле. Абу Талибдин дүйнөдөн өтүшү
менен Курайш уруусу Расулуллахка азар
берүүнү ушунчалык даражада күчөтүштү
дейсиӊ, ал заттын абасы тирүү маалында андай кылууну ойлоп да көрүшпөгөн эле жана
натыйжада, ал заттын коргоосу Абу Талиб
тирүү маалына караганда алсырады. Ошондо
Аллах Расулуллах өзүнө тапшырылган
рисалатты тынч, коопсуз абалда жеткире
алышы үчүн араб урууларына өзүн сунуштап, химая-коргоо, нусрат-жардам берүүнү талап
кылууну вахий кылды. Ибн Касир «Сийрат»
китебинде Али ибн Абу Талибден төмөнкүнү
риваят кылат: Аллах өз Расулуна араб
урууларына өзүн химая кылууну сунуштоону
буйругандан кийин, ал зат мен жана Абу Бакр менен Минага чыкты, ошондо биз арабдар
жыйындарынын бирине туш болдук. Ибн
Касирдин дагы бир риваятында ибн Аббас
атасы Аббастан мындай риваят кылат,
Расулуллах мага мындай деди: «Өзүм үчүн
сизден да, бир тууганыңыздан да бирер химаяны көрбөй жатам, сиз адамдар уруулары
– арабдар чогула турган – жерлерге конушубуз
үчүн эртеӊ мени менен базарга чыгасызбы?
Ровий айтат, Мен айттым: Бул Кинда уруусу
жана анын айланма жолу, ал Ямандан хажга
келгендердин эң абзели, бул Бакр ибн Ваил манзил-конушу, бул Бану Аамир ибн Саъсаа
манзили, алардан каалаганыӊызды тандаӊыз.
Ровий айтат: Ошондо ал зат Киндадан баштап,
аларга барды».
2 – Ошол убакта Расулуллах нусрат талап
кылган кубат ээлери уруулар болуп, алардан талап кылынып жаткан нерсе, Расулуллахты
химая кылуу о.э. алардын арасында бир
мамлекет тикелеп, бул мамлекетте Аллахтын
өкүмү колдонулушу экени аларга белгилүү
болчу. Т.а. алар өкүм жүргүзө турган жана
жихад кыла турган бир мамлекет тикелөөгө нусрат-жардам бериши керектигин анык
түшүнүшкөн. Ошондуктан, Расулуллах Бану
Аамир ибн Саъсаадан нусрат талап кылганда, ал
затка «Эгерде биз сизге байъат берсек, кийин
Аллах сизди каршылаштарыӊыздын үстүнөн
жеӊишке жеткирсе, сизден кийин иш бизге калабы” деди. Ал зат: Иш Аллахтыкы, аны Өзү
каалаган жерге коёт, - деди. Ошондо алар: Сиз
калып биздин жандарыбыз арабдарга бута
болот да, андан кийин Аллах сизди үстөм
кылса, иш бизден башкаларга болобу! Бизге
мындай ишиӊиздин кереги жок, - деп айтышты жана ал заттын чакырыгынан баш тартышты».
Т.а. алар нусрат-жардам берүү мамлекет
тикелөөгө каратылганын түшүнүшкөн жана
ошол себептен улам Расулуллахтан кийин
ушул мамлекеттин акимдери болуп калууну
каалашкан. Шайбан авлады да Расулуллах алардан нусрат талап кылганда: «Биз эки желин
ортосунда түшкөнбүз, - деп айтышты.
Расулуллах : Эки желин дегениӊер эмнеси? –
деп сурады. Шайбан урпактары: Ал Кисро
дарыялары жана арабдар суулары, Кисро
бизден бирер жаңылык кылбастыгыбыз жана жаңылык кылуучуга башбаанек бербестигибиз
үстүндө убадабызды алган. Көрүп
турганыбыздай, сиз чакырып жаткан бул иш
падышалар жактырбаган иш. Эгерде сизди
арабдар суулары тараптан коргообузга алып,
жардам беришибизди кааласаңыз, ошондой кылабыз (т.а. арабдардан коргойбуз, бирок,
Кисродон коргобойбуз), - деп айтышты. Ошондо
Расулуллах : Силер (Кисрого) ишенимдүү
экендигиӊерди жарыя кылуу менен мени өтө
жаман көрүнүштө четке кактыӊар. Албетте,
Аллахтын динине аны бардык тараптан ороп коргоосуна алган адам гана жардам берет, -
деди».
3 – Андан кийин Аллах ушул ишке өкүм кылган
соӊ, экинчи Акаба байъаты болду. Бул байъат
Мадинада мамлекет тикелөө үчүн нусрат болду
жана ошондон кийин үчүнчү баскыч т.а. мамлекет тикелөө баскычына өттү.
4 – Булардын бардыгынан көрүнүп тургандай,
нусрат талап кылуу үчүнчү баскычтан мурда
т.а. таасир кылуу баскычында болгон.
5 – Хизбут-Тахрир да ушундай кылды. Ал өткөн
кылымдын алтымышынчы жылдарында нусрат талап кылуу аракетин баштады жана бүгүнкү
күндө да улантууда. Биз Аллахтан сурайбыз,
ушул үммөткө алгачкы ансарийлер тарыхын
кайтарып, туура жолду тутуучу Халифалык
мамлекети болгон Ислам мамлекетин тикелөө
неъматын тартууласын, Расулуллахтын Укоб байрагы бийик-бийиктерде желбиресин. Ошол
күндө момундар Аллахтын нусраты себептүү
шаттанышаш
Бурадарыӊыз Ато ибн Халил Абу Рашта
13-шаъбан, 1434-х.
22-июнь, 2013-м
Халил Абу Рашта Фейсбуктагы өз баракчасында
зыяратчылардын суроолоруна жооп берип
турат.
Okab Alhakтын Нусрат талап
кылуу жөнүндөгү суроосуна жооп
Суроо:
Ассаламу алайкум!
«Хизбий уюшуу» китебинде үммөт аркылуу
башкарууну колго алуу жана нусрат талап кылуу баскычы айтылган. Нусрат талап кылуу
таасир кылуу баскычына киреби же
башкарууну колго алуу баскычынабы?
Сурообузга изах жана тафсилаты менен жооп
берсеӊиз.
Жооп:
Ва алайкум ассалам ва рохматуллохи ва
барокатух!
Нусрат талап кылуу таасир кылуу баскычынын
акырларында болот. Качан күч-кубат ээлери
талапты кабыл алышса жана алар өзгөртүүгө
кудуреттүү болушса, инша Аллах, жакында үчүнчү баскыч болот. Биз бул маселени,
айрыкча, «Манхаж» китебибизде кеӊири
баяндаганбыз, дагы сизге төмөнкү иштерди
айтмакчыбыз:
1 – Расулуллах нусрат талап кылууну таасир
кылуу баскычында баштады. Абу Талиб көз жумганда Мекке коомчулугу катып калган
болуп, Расулуллахтын алдында бекем
жабылган эле. Абу Талибдин дүйнөдөн өтүшү
менен Курайш уруусу Расулуллахка азар
берүүнү ушунчалык даражада күчөтүштү
дейсиӊ, ал заттын абасы тирүү маалында андай кылууну ойлоп да көрүшпөгөн эле жана
натыйжада, ал заттын коргоосу Абу Талиб
тирүү маалына караганда алсырады. Ошондо
Аллах Расулуллах өзүнө тапшырылган
рисалатты тынч, коопсуз абалда жеткире
алышы үчүн араб урууларына өзүн сунуштап, химая-коргоо, нусрат-жардам берүүнү талап
кылууну вахий кылды. Ибн Касир «Сийрат»
китебинде Али ибн Абу Талибден төмөнкүнү
риваят кылат: Аллах өз Расулуна араб
урууларына өзүн химая кылууну сунуштоону
буйругандан кийин, ал зат мен жана Абу Бакр менен Минага чыкты, ошондо биз арабдар
жыйындарынын бирине туш болдук. Ибн
Касирдин дагы бир риваятында ибн Аббас
атасы Аббастан мындай риваят кылат,
Расулуллах мага мындай деди: «Өзүм үчүн
сизден да, бир тууганыңыздан да бирер химаяны көрбөй жатам, сиз адамдар уруулары
– арабдар чогула турган – жерлерге конушубуз
үчүн эртеӊ мени менен базарга чыгасызбы?
Ровий айтат, Мен айттым: Бул Кинда уруусу
жана анын айланма жолу, ал Ямандан хажга
келгендердин эң абзели, бул Бакр ибн Ваил манзил-конушу, бул Бану Аамир ибн Саъсаа
манзили, алардан каалаганыӊызды тандаӊыз.
Ровий айтат: Ошондо ал зат Киндадан баштап,
аларга барды».
2 – Ошол убакта Расулуллах нусрат талап
кылган кубат ээлери уруулар болуп, алардан талап кылынып жаткан нерсе, Расулуллахты
химая кылуу о.э. алардын арасында бир
мамлекет тикелеп, бул мамлекетте Аллахтын
өкүмү колдонулушу экени аларга белгилүү
болчу. Т.а. алар өкүм жүргүзө турган жана
жихад кыла турган бир мамлекет тикелөөгө нусрат-жардам бериши керектигин анык
түшүнүшкөн. Ошондуктан, Расулуллах Бану
Аамир ибн Саъсаадан нусрат талап кылганда, ал
затка «Эгерде биз сизге байъат берсек, кийин
Аллах сизди каршылаштарыӊыздын үстүнөн
жеӊишке жеткирсе, сизден кийин иш бизге калабы” деди. Ал зат: Иш Аллахтыкы, аны Өзү
каалаган жерге коёт, - деди. Ошондо алар: Сиз
калып биздин жандарыбыз арабдарга бута
болот да, андан кийин Аллах сизди үстөм
кылса, иш бизден башкаларга болобу! Бизге
мындай ишиӊиздин кереги жок, - деп айтышты жана ал заттын чакырыгынан баш тартышты».
Т.а. алар нусрат-жардам берүү мамлекет
тикелөөгө каратылганын түшүнүшкөн жана
ошол себептен улам Расулуллахтан кийин
ушул мамлекеттин акимдери болуп калууну
каалашкан. Шайбан авлады да Расулуллах алардан нусрат талап кылганда: «Биз эки желин
ортосунда түшкөнбүз, - деп айтышты.
Расулуллах : Эки желин дегениӊер эмнеси? –
деп сурады. Шайбан урпактары: Ал Кисро
дарыялары жана арабдар суулары, Кисро
бизден бирер жаңылык кылбастыгыбыз жана жаңылык кылуучуга башбаанек бербестигибиз
үстүндө убадабызды алган. Көрүп
турганыбыздай, сиз чакырып жаткан бул иш
падышалар жактырбаган иш. Эгерде сизди
арабдар суулары тараптан коргообузга алып,
жардам беришибизди кааласаңыз, ошондой кылабыз (т.а. арабдардан коргойбуз, бирок,
Кисродон коргобойбуз), - деп айтышты. Ошондо
Расулуллах : Силер (Кисрого) ишенимдүү
экендигиӊерди жарыя кылуу менен мени өтө
жаман көрүнүштө четке кактыӊар. Албетте,
Аллахтын динине аны бардык тараптан ороп коргоосуна алган адам гана жардам берет, -
деди».
3 – Андан кийин Аллах ушул ишке өкүм кылган
соӊ, экинчи Акаба байъаты болду. Бул байъат
Мадинада мамлекет тикелөө үчүн нусрат болду
жана ошондон кийин үчүнчү баскыч т.а. мамлекет тикелөө баскычына өттү.
4 – Булардын бардыгынан көрүнүп тургандай,
нусрат талап кылуу үчүнчү баскычтан мурда
т.а. таасир кылуу баскычында болгон.
5 – Хизбут-Тахрир да ушундай кылды. Ал өткөн
кылымдын алтымышынчы жылдарында нусрат талап кылуу аракетин баштады жана бүгүнкү
күндө да улантууда. Биз Аллахтан сурайбыз,
ушул үммөткө алгачкы ансарийлер тарыхын
кайтарып, туура жолду тутуучу Халифалык
мамлекети болгон Ислам мамлекетин тикелөө
неъматын тартууласын, Расулуллахтын Укоб байрагы бийик-бийиктерде желбиресин. Ошол
күндө момундар Аллахтын нусраты себептүү
шаттанышаш
Бурадарыӊыз Ато ибн Халил Абу Рашта
13-шаъбан, 1434-х.
22-июнь, 2013-м
#10 08 May 2014 - 22:23
- Момун
-
- Тартип бузгандар
- 17
- 05 May 14
- : 13 May 2014 03:09
- Жынысы:Эркек
Хизбут-
Тахрир амири аалым, шейх Ато ибн
Халил Абу Роштанын Фейсбук тармагынын
колдонуучулары берген суроолоруна
жооптору:
Умму Садин Макдисиянын буттун томуктан
төмөн жагын жабуу туурасындагы суроосуна жооп
Суроо:
Ассаламу алайкум ва рохматуллохи ва
барокатух.
Аллах таат-ибадаттарыӊызды кабыл кылсын,
Аллах Тааладан сиз менен бизди нусрат, үстөмдүк жана бекемдик менен сыйлашын о.э.
сизди пайгамбарлык минхажы негизиндеги эки
Халифалык мамлекети менен азиз кылышын
жана сизди хулафои рошиндиндердин
алтынчысы кылышын сураймын, Ал ушул
иштин ээси жана ар бир ишке кудуреттүү Зат! Урматтуу шейх, «Исламда ижтима түзүмү»
китебинин хижрий 1424-жыл, миладий 2003-
жылдагы басылышында аялга кароо
темасында, аял киши кийимдеринин үстүнөн
кийүүчү кийимдин көрүнүшү маселесинде
мындай сөздөр келген: «Жилбаб буттарды да жаап тура турган даражада ылдый түшүп
турушу шарт. Себеби, Аллах аятта айтат:
َّﻦِﻬِﺒﻴِﺑﺎَﻠَﺟ ﻦِﻣ َّﻦِﻬْﻴَﻠَﻋ َﻦﻴِﻧْﺪُ
«Үстүлөрүнө жилбабдарын
жамынышсын! » [33:59]т.а. жилбабдарын узартышсын. Себеби, бул жердеги «мин» кээ бирин деген мааниде эмес,
тескерисинче баян маанисинде келген. Т.а.
жамынгычты же плащты ылдыйга чейин
түшүрүп узартышсын. Себеби, ибн Умар риваят
кылат, Расулуллах C.A.B.:
«ُّﻡُﺃ ْﺖَﻟﺎَﻘَﻓ ،ِﺔَﻣﺎَﻴِﻘْﻟﺍ َﻡْﻮَﻳ ِﻪْﻴَﻟِﺇ ُﻪَّﻠﻟﺍ ِﺮُﻈْﻨَﻳ ْﻢَﻟ َﺀَﻼَﻴُﺧ ُﻪَﺑْﻮَﺛ َّﺮَﺟ ْﻦَﻣ :ْﺖَﻟﺎَﻗ ،ﺍًﺮْﺒِﺷ َﻦﻴِﺧْﺮُﻳ :َﻝﺎَﻗ ؟َّﻦِﻬِﻟﻮُﻳُﺬِﺑ ُﺀﺎَﺴِّﻨﻟﺍ ُﻊَﻨْﺼَﻳ َﻒْﻴَﻜَﻓ :َﺔَﻤَﻠَﺳ
َﻥْﺩِﺰَﻳ َﻻ ﺎًﻋﺍَﺭِﺫ َﻦﻴِﺧْﺮُﻳ :َﻝﺎَﻗ ؟َّﻦُﻬُﻣﺍَﺪْﻗَﺃ َﻒِﺸَﻜْﻨَﺗ ﺍًﺫِﺇ
Кимде-ким текебердик кылып этегин сүйрөп
жүрсө, кыямат күнү Аллах ага карабайт”, - деди.
Ошондо Умму Салама: Анда аялдар этектерин
эмне кылышат?, - деп сурады. Расулуллах C.A.B.:
Бир карыш түшүрүшсүн (узун кылышсын), -
деди. Умму Салама: Анда буттары ачылып калат экен да? – деди. Расулуллах C.A.B.: Бир зироъ
(т.а. бир билек) узундугунча узартышсын,
мындан ашык кылышпасын, - деди» (Термизий
риваяты).i 1 – Мага китептеги «бул болсо аял киши
кийиминин үстүнөн кийе турган кийими т.а. жамынгычы кызыл ашыктын томугунан
төмөнкү бөлүгүн жаап тура турган даражада
узун болушун ачык билдирип жатат» деген сөз
менен «бул абалда буттар жабык болгону үчүн
аларды ороого муктаждык жок» деген сөздүн
ортосунда өз ара тескерилик бардай туюлуп жатат. Бул маселени кандай түшүнүшүбүз
керек, аял бутунун томуктан ылдый жагын
жилбабы менен жашырсынбы же ороого
муктаждык болбой турган байпак мененби?
Дагы бир нерсе, урматтуу шейх, созуп жиберген
болсом кечиресиз: 2 – Ибн Умар риваят кылган жогорудагы хадис
туурасында. Умму Саламанын өлчөөсү каерден
болгон, томуктанбы же томук астынын
жарымынанбы? Аял жилбабын канчалык
даражада узун кылышы керек, жерге сүйрөлө
турган даражадабы же бутту толук жаап тура турган даражадабы, же томук астын жаап тура
турган даражадабы, же болбосо, байпак менен
жабышы жетиштүү болобу?
Аллах сиз жана аракетиӊизге береке берсин,
вассаламу алайкум ва рохматуллохи ва
барокатух. Умму Садин, Байтул Макдис
Жооп:
Ва алайкум ассалам ва рохматуллохи ва
барокатух.
а) Чөлдө аялдар жылаңаяк жүрүшүп же кепич
же ушул сыяктуу бут кийим кийишип, томуктарынын ылдыйкы бөлүгү таптакыр
жабык болбойт эле. Эгерде аял киши басканда
буттары көрүнүп калбасын үчүн көйнөгүн
жерге сүйрөлтүп жүрбөсө, томуктарынан
ылдый жагы көрүнүп турат эле. Расулуллах
C.A.B. кийимдерди кибр менен сүйрөлтүп жүрүүдөн кайтарды. Ошондо Умму Салама
эгерде аял кишинин кийими жерде сүйрөлүп
жүрбөсө, жылаңаяк же кепич кийип жүргөнү
үчүн томуктарынан ылдый жагы ачылып
калышын түшүндү. Ошондуктан, Расулуллах
C.A.B.дан: «Анда аялдар этектерин эмне кылышат», - деп сурады. Себеби, аялдар
томуктарынан ылдый жагы көрүнүп калбасын
үчүн жилбабдарын сүйрөлтүп жүрүшөт эле.
Ошол себептен улам, Расулуллах C.A.B. аларга
томуктарынын астынан бир карыш, андан
кийин болсо бир зироъ узартып жүрүшүнө уруксат берди, ошондо аялдын буттарынынын
томуктан ылдый жагы – ырасында кийими
жерге сүйрөлө турган даражада узун
түшүрүлгөн болсо – ачылып калбайт. Демек,
маселе томуктардын астын жашыруу жөнүндө.
Т.а. суроо томуктан ылдый жагын жашыруу үчүн берилди, башкача айтканда, жилбабды
томуктар астына чейин жерге сүйрөп жүрүүдөн
максат томуктардын ылдый жагын жашыруу
үчүн болуп, кийимди жерге сүйрөп жүрүүнүн
иллети буттун томуктан ылдый жагын
жашыруу болот. Маълул (иллеттенген нерсе) бар жана жок болууда иллет менен бирге
айланат. Ошондуктан, эгерде томуктардын асты
жашырылган болсо, кийим жерге сүйрөп
жүрүлбөйт башкача айтканда
َّﻦِﻬِﺒﻴِﺑﺎَﻠَﺟ ﻦِﻣ َّﻦِﻬْﻴَﻠَﻋ َﻦﻴِﻧْﺪُﻳ
«Үстулөрүнө жилбабдарын жамынышсын! »аятында келген түшүрүү т.а. узун кылуу
мааниси жүзөгө чыгышынын өзү жетиштүү
болот. Т.а. кийимдерди томуктардын ылдый
жагын тосуп тура турган даражада түшүрүү жетиштүү.
б) Эми, Умму Салама карыш же зироъну
каерден өлчөгөнүнө келсек, маселе кийимди
жерге сүйрөп жүрүү маселеси эле. Ал мына
ошону сурап, түшүндүрмө талап кылды. Ал
аялдар кийимдерин сүйрөп жүрүшпөсө томуктарынын асты көрүнүп калышын
түшүндү, бул нерсе чыныдыгында да ошондой
болот. Себеби, кийим жерге сүйрөлгөн абалда
узун болбосо, кадам ташталганда жылаңаяк
болгон же кепич кийген буттар көрүнүп
калышы анык. Ошондуктан, Расулуллах C.A.B. кийимди бир карыш узартып жерге чейин
сүйрөлтүүгө уруксат берди. Хадис кийимди
сүйрөлтүп жүрүү туурасында болуп, араб
тилинде (ّﺮﺟ) сөзү жерге сүйрөлтүүнү
түшүндүрөт, ошондуктан, ал жерге сүйрөлө
турган карыш томуктун астынан экендигине далалат кылат.
Кайталап айтамын, бул жердеги максат
басканда томуктар асты ачылып калбастыгы,
Эгерде томуктардын асты жабылган болсо,
жилбабды байпактар менен жашырылган
буттардын үстүнө чейин түшүрүүнүн өзү жетиштүү болот т.а. ырасында томуктар асты
жабык болгон соӊ, жилбабды томуктарга
чейин узун кийүүнүн өзү жетиштүү.
Боордошуӊуз Ато ибн Халил Абу Рошта
26-робиул-аввал, 1435-х.
27-январ, 2013-м.
Халил Абу Роштанын Фейсбук тармагынын
колдонуучулары берген суроолоруна
жооптору:
Умму Садин Макдисиянын буттун томуктан
төмөн жагын жабуу туурасындагы суроосуна жооп
Суроо:
Ассаламу алайкум ва рохматуллохи ва
барокатух.
Аллах таат-ибадаттарыӊызды кабыл кылсын,
Аллах Тааладан сиз менен бизди нусрат, үстөмдүк жана бекемдик менен сыйлашын о.э.
сизди пайгамбарлык минхажы негизиндеги эки
Халифалык мамлекети менен азиз кылышын
жана сизди хулафои рошиндиндердин
алтынчысы кылышын сураймын, Ал ушул
иштин ээси жана ар бир ишке кудуреттүү Зат! Урматтуу шейх, «Исламда ижтима түзүмү»
китебинин хижрий 1424-жыл, миладий 2003-
жылдагы басылышында аялга кароо
темасында, аял киши кийимдеринин үстүнөн
кийүүчү кийимдин көрүнүшү маселесинде
мындай сөздөр келген: «Жилбаб буттарды да жаап тура турган даражада ылдый түшүп
турушу шарт. Себеби, Аллах аятта айтат:
َّﻦِﻬِﺒﻴِﺑﺎَﻠَﺟ ﻦِﻣ َّﻦِﻬْﻴَﻠَﻋ َﻦﻴِﻧْﺪُ
«Үстүлөрүнө жилбабдарын
жамынышсын! » [33:59]т.а. жилбабдарын узартышсын. Себеби, бул жердеги «мин» кээ бирин деген мааниде эмес,
тескерисинче баян маанисинде келген. Т.а.
жамынгычты же плащты ылдыйга чейин
түшүрүп узартышсын. Себеби, ибн Умар риваят
кылат, Расулуллах C.A.B.:
«ُّﻡُﺃ ْﺖَﻟﺎَﻘَﻓ ،ِﺔَﻣﺎَﻴِﻘْﻟﺍ َﻡْﻮَﻳ ِﻪْﻴَﻟِﺇ ُﻪَّﻠﻟﺍ ِﺮُﻈْﻨَﻳ ْﻢَﻟ َﺀَﻼَﻴُﺧ ُﻪَﺑْﻮَﺛ َّﺮَﺟ ْﻦَﻣ :ْﺖَﻟﺎَﻗ ،ﺍًﺮْﺒِﺷ َﻦﻴِﺧْﺮُﻳ :َﻝﺎَﻗ ؟َّﻦِﻬِﻟﻮُﻳُﺬِﺑ ُﺀﺎَﺴِّﻨﻟﺍ ُﻊَﻨْﺼَﻳ َﻒْﻴَﻜَﻓ :َﺔَﻤَﻠَﺳ
َﻥْﺩِﺰَﻳ َﻻ ﺎًﻋﺍَﺭِﺫ َﻦﻴِﺧْﺮُﻳ :َﻝﺎَﻗ ؟َّﻦُﻬُﻣﺍَﺪْﻗَﺃ َﻒِﺸَﻜْﻨَﺗ ﺍًﺫِﺇ
Кимде-ким текебердик кылып этегин сүйрөп
жүрсө, кыямат күнү Аллах ага карабайт”, - деди.
Ошондо Умму Салама: Анда аялдар этектерин
эмне кылышат?, - деп сурады. Расулуллах C.A.B.:
Бир карыш түшүрүшсүн (узун кылышсын), -
деди. Умму Салама: Анда буттары ачылып калат экен да? – деди. Расулуллах C.A.B.: Бир зироъ
(т.а. бир билек) узундугунча узартышсын,
мындан ашык кылышпасын, - деди» (Термизий
риваяты).i 1 – Мага китептеги «бул болсо аял киши
кийиминин үстүнөн кийе турган кийими т.а. жамынгычы кызыл ашыктын томугунан
төмөнкү бөлүгүн жаап тура турган даражада
узун болушун ачык билдирип жатат» деген сөз
менен «бул абалда буттар жабык болгону үчүн
аларды ороого муктаждык жок» деген сөздүн
ортосунда өз ара тескерилик бардай туюлуп жатат. Бул маселени кандай түшүнүшүбүз
керек, аял бутунун томуктан ылдый жагын
жилбабы менен жашырсынбы же ороого
муктаждык болбой турган байпак мененби?
Дагы бир нерсе, урматтуу шейх, созуп жиберген
болсом кечиресиз: 2 – Ибн Умар риваят кылган жогорудагы хадис
туурасында. Умму Саламанын өлчөөсү каерден
болгон, томуктанбы же томук астынын
жарымынанбы? Аял жилбабын канчалык
даражада узун кылышы керек, жерге сүйрөлө
турган даражадабы же бутту толук жаап тура турган даражадабы, же томук астын жаап тура
турган даражадабы, же болбосо, байпак менен
жабышы жетиштүү болобу?
Аллах сиз жана аракетиӊизге береке берсин,
вассаламу алайкум ва рохматуллохи ва
барокатух. Умму Садин, Байтул Макдис
Жооп:
Ва алайкум ассалам ва рохматуллохи ва
барокатух.
а) Чөлдө аялдар жылаңаяк жүрүшүп же кепич
же ушул сыяктуу бут кийим кийишип, томуктарынын ылдыйкы бөлүгү таптакыр
жабык болбойт эле. Эгерде аял киши басканда
буттары көрүнүп калбасын үчүн көйнөгүн
жерге сүйрөлтүп жүрбөсө, томуктарынан
ылдый жагы көрүнүп турат эле. Расулуллах
C.A.B. кийимдерди кибр менен сүйрөлтүп жүрүүдөн кайтарды. Ошондо Умму Салама
эгерде аял кишинин кийими жерде сүйрөлүп
жүрбөсө, жылаңаяк же кепич кийип жүргөнү
үчүн томуктарынан ылдый жагы ачылып
калышын түшүндү. Ошондуктан, Расулуллах
C.A.B.дан: «Анда аялдар этектерин эмне кылышат», - деп сурады. Себеби, аялдар
томуктарынан ылдый жагы көрүнүп калбасын
үчүн жилбабдарын сүйрөлтүп жүрүшөт эле.
Ошол себептен улам, Расулуллах C.A.B. аларга
томуктарынын астынан бир карыш, андан
кийин болсо бир зироъ узартып жүрүшүнө уруксат берди, ошондо аялдын буттарынынын
томуктан ылдый жагы – ырасында кийими
жерге сүйрөлө турган даражада узун
түшүрүлгөн болсо – ачылып калбайт. Демек,
маселе томуктардын астын жашыруу жөнүндө.
Т.а. суроо томуктан ылдый жагын жашыруу үчүн берилди, башкача айтканда, жилбабды
томуктар астына чейин жерге сүйрөп жүрүүдөн
максат томуктардын ылдый жагын жашыруу
үчүн болуп, кийимди жерге сүйрөп жүрүүнүн
иллети буттун томуктан ылдый жагын
жашыруу болот. Маълул (иллеттенген нерсе) бар жана жок болууда иллет менен бирге
айланат. Ошондуктан, эгерде томуктардын асты
жашырылган болсо, кийим жерге сүйрөп
жүрүлбөйт башкача айтканда
َّﻦِﻬِﺒﻴِﺑﺎَﻠَﺟ ﻦِﻣ َّﻦِﻬْﻴَﻠَﻋ َﻦﻴِﻧْﺪُﻳ
«Үстулөрүнө жилбабдарын жамынышсын! »аятында келген түшүрүү т.а. узун кылуу
мааниси жүзөгө чыгышынын өзү жетиштүү
болот. Т.а. кийимдерди томуктардын ылдый
жагын тосуп тура турган даражада түшүрүү жетиштүү.
б) Эми, Умму Салама карыш же зироъну
каерден өлчөгөнүнө келсек, маселе кийимди
жерге сүйрөп жүрүү маселеси эле. Ал мына
ошону сурап, түшүндүрмө талап кылды. Ал
аялдар кийимдерин сүйрөп жүрүшпөсө томуктарынын асты көрүнүп калышын
түшүндү, бул нерсе чыныдыгында да ошондой
болот. Себеби, кийим жерге сүйрөлгөн абалда
узун болбосо, кадам ташталганда жылаңаяк
болгон же кепич кийген буттар көрүнүп
калышы анык. Ошондуктан, Расулуллах C.A.B. кийимди бир карыш узартып жерге чейин
сүйрөлтүүгө уруксат берди. Хадис кийимди
сүйрөлтүп жүрүү туурасында болуп, араб
тилинде (ّﺮﺟ) сөзү жерге сүйрөлтүүнү
түшүндүрөт, ошондуктан, ал жерге сүйрөлө
турган карыш томуктун астынан экендигине далалат кылат.
Кайталап айтамын, бул жердеги максат
басканда томуктар асты ачылып калбастыгы,
Эгерде томуктардын асты жабылган болсо,
жилбабды байпактар менен жашырылган
буттардын үстүнө чейин түшүрүүнүн өзү жетиштүү болот т.а. ырасында томуктар асты
жабык болгон соӊ, жилбабды томуктарга
чейин узун кийүүнүн өзү жетиштүү.
Боордошуӊуз Ато ибн Халил Абу Рошта
26-робиул-аввал, 1435-х.
27-январ, 2013-м.
#11 09 May 2014 - 21:33
- Момун
-
- Тартип бузгандар
- 17
- 05 May 14
- : 13 May 2014 03:09
- Жынысы:Эркек
Хизб-
ут-Тахрир амири аалым, шайх Ато ибн
Халил Абу Руштанын Фейсбук тармагындагы
колдонуучулардын берген суроолоруна
жоопторунан:
Hafedh Amdouni тарабынан берилген
Расулуллах C.A.B.дын жерге коюлушунун
кечиктирилишинин байъатка тиешеси
жөнүндөгү суроого жооп
Суроо:
Ассаламу алайкум ва рохматуллохи ва
барокатух! Аллах сизди да, ушул акыркы
калиманы жеткирүүчүлөрдү да – Өз уруксаты
менен – Өзү жакшы көргөн жана ыраазы
болгон ишке жетиштирсин.
«Хизб жана кээ бир фукахалар Расулуллах C.A.B.дын жерге коюлушунун кечиктирилишин
байъаттын важибдигине далил кылып
келтиргендиги туура эмес» деп айткан айрым
адамдар бар. Алардын айтымында башка
себептер бар, мисалы, мусулмандар жаназага
кечигип келгенден улам жерге берүү кечиктирилген. Байъаттын важибдигине
Пайгамбар C.A.B.ды жерге коюуну кечиктирүү
эмес, тескерисинче, ал киши дүйнөдөн кайтышы
менен эле сахабалары бир Имамды тикелөөгө
аракет кылгандыгы далил. Ошондуктан, жерге
коюунун кечиктирилишинин байъатка эч кандай алакасы жок. Ушул маселени кеңири
түшүндүрүп берсеңиз.
Жооп:
Ва алайкум ассалам ва рохматуллохи ва
барокатух.
Боордош, сурооңузга жооп берүүдөн мурун
сизге шаръий өкүмдөр жөнүндөгү кээ бир усул
коидаларын эске салып өтмөкчүмүн:
Шаръий маселе – амал болобу, сөз болобу – ал талапты билдирет жана ушул маселеде талап
түрүн баяндаган карина зарыл болот. Эгер,
карина катъийликти билдирсе, талап катъий
талап т.а. фарз болот. Эгер, карина катъийликти
билдирбестен, жакшылыкка үндөп жаткан
болсо талап накатъий болот т.а. мандуб болот. Эгер, карина ыктыярды билдирсе, талап мубах
болот.
Бул жагдай бардык шаръий нусустарга ылайык
келет. Бул нусус Аллахтын Китебиндеги сөз
болушу, же Расулуллах C.A.B.дын амалы
болушу, же бардык сахабалар P.A. ижма кылган амал болушу, же болбосо Расулуллах C.A.B.дын
ынануусу, сүкүтү болушунун айырмасы жок.
1 – Мисалы, Аллах Субханахунун:
«Эми качан (жума) намазы аткарылып бүткөндө
жер-жерге таркалгыла, Аллахтын фазилет-
карамын издей бергиле. Аллахты көп зикр
кылгыла, балким нажат табарсыңар» [62:10]
деген аятын алып көрөлү. Бул аятта Аллах
(ﺍﻭُﺮِﺸَﺘْﻧﺎَﻓ таркалгыла) деп буйруп жатат т.а. жума намазын окугандан кийин мечиттен чыгууну
талап кылып жатат. Биз жума намазынан кийин
тарап кетүү фарзбы, же мандуббу, же мубахпы,
муну билүү үчүн карина издейбиз. Натыйжада,
жума намазынын артынан мусулмандардын
айрымдары дароо мечиттен чыгып кеткенин, айрымдары мечитте бир аз же көбүрөөк
убакыт калганын жана Расулуллах C.A.B. аларга
сүкүт кылганын көрөбүз. Т.а. мечиттен чыгуу же
калуунун бири-биринен айырмасы болбогон.
Бул болсо (ﺍﻭُﺮِﺸَﺘْﻧﺎَﻓ таркалгыла) деген буйрук
мубахты билдирген талап экенине далалат кылат.
2 – Жаназа өтүп калганда ордунан турууну
алып көрөлү. Насаий «Сунан»да ушул риваятты
келтирет: «Бизге Шуъба Абдуллах ибн Абу
Сафардан риваят кылган: Мен Шаъбийдин Абу
Саидден ушуну риваят кылганын уккан элем: «Расулуллах C.A.B.дын алдынан жазананы алып
өтүп калышты», Умар муну «Расулуллах
C.A.B.дын алдынан жаназа өтүп калды», деп
риваят кылган. Ошондо Расулуллах C.A.B. өтүп
жаткан жаназа үчүн ордунан турду». Пайгамбар
C.A.B.дын ушул амалы ордунан туруу талабын түшүндүрөт. Биз бул амалдын фарз, мандуб же
мубах экенин билүү үчүн карина издейбиз.
Натыйжада, Насаий «Сунан»да Мухаммаддан
кылынган бир риваят табабыз. Анда
айтылышынча, Хасан ибн Али жана Ибн Аббас
алдынан бир жаназа өтүп калат, Хасан ордунан турат, Ибн Аббас болсо турбайт, ошондо Хасан:
«Расулуллах C.A.B. бир яхудийдин жаназасы
өтүп жатканда ордунан турбаган беле?» деп
сурайт, Ибн Аббас ага: «Ооба, ордунан турган,
кийин олтуруп алган», деп жооп берет. Бул
болсо, өтүп жаткан жаназа үчүн ордунан туруу да, турбай отура берүү да ыктыярдуу т.а. мубах
экенине далалат кылат.
Сакифтеги байъат да ушундай. Ал сахабалар
ижма кылган амал болуп, Халифалык орду
бошоп калганда халифага байъат берүү талап
кылынып жатканына далалат кылат. Бул талаптын фарз, мандуб же мубах экенин
аныктоо үчүн карина издесек, ал катъийликти
билдирип жатканын көрөбүз. Себеби, сахабалар
байъат берүүнү фарз амалы болгон маркумду
жерге берүүдөн жогору коюшту. Бул болсо
байъат берүү фарз экендигин, маркумду жерге коюу фарзынан да маанилүү экенин
түшүндүрөт.
Ошондуктан, качан Халифалык орду бошоп
калса халифага байъат берүү – фарз. Бул фарзга
байъат бүткөнгө чейин Расулуллах C.A.B.ды
жерге коюу кечиктирилгени далил болот. Маркумду жерге берүү фарз, демек, бул
фарздан жогору коюлган нерсе да фарз.
Ошентип, байъат бүткөнгө чейин маркумду
жерге берүүнү кечиктирип туруу Халифага
байъат берүү важибдигин, фарздардын фарзы
экенин баян кылууда. Бул жагдайлар фикхке таандык.
Эми, жерге коюунун кечиктирилиши менен
байъаттын ортосунда байланыш жок,
мусулмандар жаназага келүү үчүн убакыт
берүү максатында кечиктирилген деген
сөздөргө келсек, бул абал жүз берген окуяга ылайык келбейт. Арийне, Расулуллахтын өлүмү
туурасындагы кабар чагылгандай тез тараган,
Медина жана анын тегерегиндеги бардык
мусулмандарга кабар жеткен жана алар
Мединага, мечитке жетип келишкен. Бирок, алар
Абу Бакрга инъикад жана таат байъатын берүү менен алек болушту... Төмөндө ошол
кырдаалдын ыраатын маалым кылабыз:
Расулуллах C.A.B. дүйшөмбү күнү түш
маалында дүйнөдөн кайтты жана шейшембиге
өтөр түнү, шейшемби күнү күндүзү жерге
берилбей калды. Шейшемби күндүзү Абу Бакрга байъат берилди, кийин шейшемби күнү
жарым түндө, шаршембиге өтөр түнү ал зат
жерге коюлду. Абу Бакрга Расулуллах C.A.B.дын
жерге коюлушунан мурун байъат берилди
жана бул – маркумду жерге коюунун ордуна
халифа шайлоо менен алектенүүгө болгон сахабалар ижмасы болуп калды, бул болсо
Халифа шайлоо маркумду жерге коюудан
важиб болгондо гана болот.
Ошондуктан, маркумду жерге коюуну
кечиктирүүдөн максат мусулмандардын
жаназага чогулушу эмес. Тескерисинче, мусулмандар, өзгөчө, сахабалар топтолуп
болушкан эле. Бирок, чогулушкан учурда да
байъат менен алектеништи. Инъикад жана таат
байъатын беришкенден кийин Расулуллах
C.A.B.ды жерге коюу менен алектеништи. Качан
алектеништи? Байъатты бүтүрүп, жарым түндө алектеништи. Эгер, жерге коюунун
кечиктирилишинен максат адамдарды жаназага
чогултуу көздөлгөндө дүйшөмбү күндүзү, же
шейшембиге өтөр түнү, же шейшемби күндүзү
маркум жерге берилмек. Бирок, алар Абу
Бакрга инъикад жана таат байъаты берилгенге чейин күтүштү. Байъат берилип бүткөндөн
кийин шаршембиге өтөр түнү Расулуллах C.A.B.
жерге коюлду.
Мындан улам, маркумду жерге коюунун
кечиктирилүү себеби жакшы пикирлеп жана
чечмелеп көрүлсө, мунун Абу Бакрга инъикад жана таат байъаты берилишинен башка себеби
жок экендиги айкын болот. Демек, маркумду
жерге берүүнүн кечиктирилиши байъатка гана
байланыштуу болгон.
Боордошуңуз Ато ибн Халил Абу Рушта 22-робиус-саний, 1435-х.
22-февраль, 2014-м.
Халил Абу Руштанын Фейсбук тармагындагы
колдонуучулардын берген суроолоруна
жоопторунан:
Hafedh Amdouni тарабынан берилген
Расулуллах C.A.B.дын жерге коюлушунун
кечиктирилишинин байъатка тиешеси
жөнүндөгү суроого жооп
Суроо:
Ассаламу алайкум ва рохматуллохи ва
барокатух! Аллах сизди да, ушул акыркы
калиманы жеткирүүчүлөрдү да – Өз уруксаты
менен – Өзү жакшы көргөн жана ыраазы
болгон ишке жетиштирсин.
«Хизб жана кээ бир фукахалар Расулуллах C.A.B.дын жерге коюлушунун кечиктирилишин
байъаттын важибдигине далил кылып
келтиргендиги туура эмес» деп айткан айрым
адамдар бар. Алардын айтымында башка
себептер бар, мисалы, мусулмандар жаназага
кечигип келгенден улам жерге берүү кечиктирилген. Байъаттын важибдигине
Пайгамбар C.A.B.ды жерге коюуну кечиктирүү
эмес, тескерисинче, ал киши дүйнөдөн кайтышы
менен эле сахабалары бир Имамды тикелөөгө
аракет кылгандыгы далил. Ошондуктан, жерге
коюунун кечиктирилишинин байъатка эч кандай алакасы жок. Ушул маселени кеңири
түшүндүрүп берсеңиз.
Жооп:
Ва алайкум ассалам ва рохматуллохи ва
барокатух.
Боордош, сурооңузга жооп берүүдөн мурун
сизге шаръий өкүмдөр жөнүндөгү кээ бир усул
коидаларын эске салып өтмөкчүмүн:
Шаръий маселе – амал болобу, сөз болобу – ал талапты билдирет жана ушул маселеде талап
түрүн баяндаган карина зарыл болот. Эгер,
карина катъийликти билдирсе, талап катъий
талап т.а. фарз болот. Эгер, карина катъийликти
билдирбестен, жакшылыкка үндөп жаткан
болсо талап накатъий болот т.а. мандуб болот. Эгер, карина ыктыярды билдирсе, талап мубах
болот.
Бул жагдай бардык шаръий нусустарга ылайык
келет. Бул нусус Аллахтын Китебиндеги сөз
болушу, же Расулуллах C.A.B.дын амалы
болушу, же бардык сахабалар P.A. ижма кылган амал болушу, же болбосо Расулуллах C.A.B.дын
ынануусу, сүкүтү болушунун айырмасы жок.
1 – Мисалы, Аллах Субханахунун:
«Эми качан (жума) намазы аткарылып бүткөндө
жер-жерге таркалгыла, Аллахтын фазилет-
карамын издей бергиле. Аллахты көп зикр
кылгыла, балким нажат табарсыңар» [62:10]
деген аятын алып көрөлү. Бул аятта Аллах
(ﺍﻭُﺮِﺸَﺘْﻧﺎَﻓ таркалгыла) деп буйруп жатат т.а. жума намазын окугандан кийин мечиттен чыгууну
талап кылып жатат. Биз жума намазынан кийин
тарап кетүү фарзбы, же мандуббу, же мубахпы,
муну билүү үчүн карина издейбиз. Натыйжада,
жума намазынын артынан мусулмандардын
айрымдары дароо мечиттен чыгып кеткенин, айрымдары мечитте бир аз же көбүрөөк
убакыт калганын жана Расулуллах C.A.B. аларга
сүкүт кылганын көрөбүз. Т.а. мечиттен чыгуу же
калуунун бири-биринен айырмасы болбогон.
Бул болсо (ﺍﻭُﺮِﺸَﺘْﻧﺎَﻓ таркалгыла) деген буйрук
мубахты билдирген талап экенине далалат кылат.
2 – Жаназа өтүп калганда ордунан турууну
алып көрөлү. Насаий «Сунан»да ушул риваятты
келтирет: «Бизге Шуъба Абдуллах ибн Абу
Сафардан риваят кылган: Мен Шаъбийдин Абу
Саидден ушуну риваят кылганын уккан элем: «Расулуллах C.A.B.дын алдынан жазананы алып
өтүп калышты», Умар муну «Расулуллах
C.A.B.дын алдынан жаназа өтүп калды», деп
риваят кылган. Ошондо Расулуллах C.A.B. өтүп
жаткан жаназа үчүн ордунан турду». Пайгамбар
C.A.B.дын ушул амалы ордунан туруу талабын түшүндүрөт. Биз бул амалдын фарз, мандуб же
мубах экенин билүү үчүн карина издейбиз.
Натыйжада, Насаий «Сунан»да Мухаммаддан
кылынган бир риваят табабыз. Анда
айтылышынча, Хасан ибн Али жана Ибн Аббас
алдынан бир жаназа өтүп калат, Хасан ордунан турат, Ибн Аббас болсо турбайт, ошондо Хасан:
«Расулуллах C.A.B. бир яхудийдин жаназасы
өтүп жатканда ордунан турбаган беле?» деп
сурайт, Ибн Аббас ага: «Ооба, ордунан турган,
кийин олтуруп алган», деп жооп берет. Бул
болсо, өтүп жаткан жаназа үчүн ордунан туруу да, турбай отура берүү да ыктыярдуу т.а. мубах
экенине далалат кылат.
Сакифтеги байъат да ушундай. Ал сахабалар
ижма кылган амал болуп, Халифалык орду
бошоп калганда халифага байъат берүү талап
кылынып жатканына далалат кылат. Бул талаптын фарз, мандуб же мубах экенин
аныктоо үчүн карина издесек, ал катъийликти
билдирип жатканын көрөбүз. Себеби, сахабалар
байъат берүүнү фарз амалы болгон маркумду
жерге берүүдөн жогору коюшту. Бул болсо
байъат берүү фарз экендигин, маркумду жерге коюу фарзынан да маанилүү экенин
түшүндүрөт.
Ошондуктан, качан Халифалык орду бошоп
калса халифага байъат берүү – фарз. Бул фарзга
байъат бүткөнгө чейин Расулуллах C.A.B.ды
жерге коюу кечиктирилгени далил болот. Маркумду жерге берүү фарз, демек, бул
фарздан жогору коюлган нерсе да фарз.
Ошентип, байъат бүткөнгө чейин маркумду
жерге берүүнү кечиктирип туруу Халифага
байъат берүү важибдигин, фарздардын фарзы
экенин баян кылууда. Бул жагдайлар фикхке таандык.
Эми, жерге коюунун кечиктирилиши менен
байъаттын ортосунда байланыш жок,
мусулмандар жаназага келүү үчүн убакыт
берүү максатында кечиктирилген деген
сөздөргө келсек, бул абал жүз берген окуяга ылайык келбейт. Арийне, Расулуллахтын өлүмү
туурасындагы кабар чагылгандай тез тараган,
Медина жана анын тегерегиндеги бардык
мусулмандарга кабар жеткен жана алар
Мединага, мечитке жетип келишкен. Бирок, алар
Абу Бакрга инъикад жана таат байъатын берүү менен алек болушту... Төмөндө ошол
кырдаалдын ыраатын маалым кылабыз:
Расулуллах C.A.B. дүйшөмбү күнү түш
маалында дүйнөдөн кайтты жана шейшембиге
өтөр түнү, шейшемби күнү күндүзү жерге
берилбей калды. Шейшемби күндүзү Абу Бакрга байъат берилди, кийин шейшемби күнү
жарым түндө, шаршембиге өтөр түнү ал зат
жерге коюлду. Абу Бакрга Расулуллах C.A.B.дын
жерге коюлушунан мурун байъат берилди
жана бул – маркумду жерге коюунун ордуна
халифа шайлоо менен алектенүүгө болгон сахабалар ижмасы болуп калды, бул болсо
Халифа шайлоо маркумду жерге коюудан
важиб болгондо гана болот.
Ошондуктан, маркумду жерге коюуну
кечиктирүүдөн максат мусулмандардын
жаназага чогулушу эмес. Тескерисинче, мусулмандар, өзгөчө, сахабалар топтолуп
болушкан эле. Бирок, чогулушкан учурда да
байъат менен алектеништи. Инъикад жана таат
байъатын беришкенден кийин Расулуллах
C.A.B.ды жерге коюу менен алектеништи. Качан
алектеништи? Байъатты бүтүрүп, жарым түндө алектеништи. Эгер, жерге коюунун
кечиктирилишинен максат адамдарды жаназага
чогултуу көздөлгөндө дүйшөмбү күндүзү, же
шейшембиге өтөр түнү, же шейшемби күндүзү
маркум жерге берилмек. Бирок, алар Абу
Бакрга инъикад жана таат байъаты берилгенге чейин күтүштү. Байъат берилип бүткөндөн
кийин шаршембиге өтөр түнү Расулуллах C.A.B.
жерге коюлду.
Мындан улам, маркумду жерге коюунун
кечиктирилүү себеби жакшы пикирлеп жана
чечмелеп көрүлсө, мунун Абу Бакрга инъикад жана таат байъаты берилишинен башка себеби
жок экендиги айкын болот. Демек, маркумду
жерге берүүнүн кечиктирилиши байъатка гана
байланыштуу болгон.
Боордошуңуз Ато ибн Халил Абу Рушта 22-робиус-саний, 1435-х.
22-февраль, 2014-м.
#12 11 May 2014 - 23:14
- Момун
-
- Тартип бузгандар
- 17
- 05 May 14
- : 13 May 2014 03:09
- Жынысы:Эркек
Хизб-
ут-Тахрир амири аалым, шайх Ато ибн
Халил Абу Рашта Фейсбуктагы өз баракчасында
зыяратчылардын суроолоруна жооп берип
турат.
Арам малдын (мүлктүн) тообо кылгандан
кийинки өкүмү туурасында Тамир ал-Хаж
Мухаммаддын берген суроосуна жооп
Суроо:
Улуу аалым Ато ибн Халил Абу Рашта,
Аллах сизди сактасын, ассаламу алайкум ва
рохматуллахи ва барокатух,
Амма баъд:
Арам малдын тоободон кийинки өкүмү кандай?
Мисалы, сүткордук, уурулук, тубан байлык аркылуу, же булардан башка жолдор менен
келе турган мал (мүлк) сыяктуу.
Бул жөнүндө бирер хостоо барбы же өкүм
бирөөбү..
Эгерде мал-мүлк анын ээси тообо кылса да арам
боло турган болсо – кээде бирер киши тообо кылмакчы болот, бирок, мал-мүлкү кетип
калышынан коркот – айрым шайхтар
айткандай, анын тообо кылышы үмүтүндө буга
бирер истисна барбы?
Жооп:
(Ва алайкум саламу ва рохматуллохи ва
барокатух
Аллах Субханаху ва Таала айтат: (ﺎًﺣﻮُﺼَﻧ ًﺔَﺑْﻮَﺗ ِﻪَّﻠﻟﺍ ﻰَﻟِﺇ ﺍﻮُﺑﻮُﺗ ﺍﻮُﻨَﻣﺁ َﻦﻳِﺬَّﻟﺍ ﺎَﻬُّﻳَﺃ ﺎَﻳ)
) “Эй момундар, Аллахка калыс тообо кылгыла”. Дагы айтат:
ِﻪّﻠِﻟ ْﻢُﻬَﻨﻳِﺩ ْﺍﻮُﺼَﻠْﺧَﺃَﻭ ِﻪّﻠﻟﺎِﺑ ْﺍﻮُﻤَﺼَﺘْﻋﺍَﻭ ْﺍﻮُﺤَﻠْﺻَﺃَﻭ ْﺍﻮُﺑﺎَﺗ َﻦﻳِﺬَّﻟﺍ َّﻻ
ًﺎﻤﻴِﻈَﻋ ًﺍﺮْﺟَﺃ َﻦﻴِﻨِﻣْﺆُﻤْﻟﺍ ُﻪّﻠﻟﺍ ِﺕْﺆُﻳ َﻑْﻮَﺳَﻭ َﻦﻴِﻨِﻣْﺆُﻤْﻟﺍ َﻊَﻣ َﻚِﺌـَﻟْﻭُﺄَﻓ “Болгону тообо кылып өздөрүн оңдогон жана
Аллахка байланып, диндерин Аллах үчүн калыс
кылган заттар – мына ошолор гана момундар
менен бирге болушат. Жакында Аллах
момундарга улуу ажр берет!” [4:146]
Термизий Анастан чыгарышынча, Набий С.А.В.
мындай деген: “Ар бир адам ката кетирүүчү,
ката кетирүүчүлөрдүн эң жакшысы – тообо
кылуучулар”.
Тообо сахих болушу жана Аллах Субханаху
тообо кылуучунун күнөөсүн кечириши үчүн,
тообо кылуучу ошол маъсият-күнөөдөн
качышы, ошол маъсиятты кылганы үчүн
Субханаху алдында бушайман болушу жана
мындай маъсиятты таптакыр кайтып кылбоого бекем турушу важиб.
Эгерде ошол маъсият бирер кишинин акысына
тиешелүү болсо, анда мунун шарты ошол
зулумдарды өз ахлине кайтаруу же алардын
кечиримине жетишүү. Эгер анда адамдардан
уурдоо же тартып алуу аркылуу алган мал-
мүлк болсо, малды өз ээлерине кайтаруусу жана жийиркеничтүү кесиптен шаръий
көрүнүштө кутулуусу важиб. Анткени мал-
мүлктү арам менен кесип кылуунун акыбети
жаман.
Ахмад Абдуллах ибн Масъуддан чыгарышынча,
Расулуллах С.А.В. мындай деген: “Бирер пенде
малды арамдан кесип кылса, бул мал анын
тозокко барышын ашырат”. Термизий Каъб ибн
Ужрадан чыгарышынча, Расулуллах С.А.В. ага
мындай деген:“Эй Каъб ибн Ужра, анык болгондой, арамдан өскөн этке тозок авла
болот”. Ушундай болгон соӊ, сиз сураган киши кантип
тообо кылмакчы жана арамдан табылган
малды кантип өз колунда алып калмакчы?!
Чындыгында бул тообо эмес, тескерисинче
жамандыкты улантуу болуп саналат. Менин ага
насаатым мындай, тообо кылсын, арам
кесиптен шаръий көрүнүштө кутулсун, уурдап
же тартып алган арам малды өз ээлерине
кайтарып, алардын кечиришин сурасын жана Аллах Субханахудан мурун жана кийин кылган
күнөөлөрүн магфират кылышын сурасын.
Аллах Субханаху ырыскы берүүчү зат. Эгер
Аллах кааласа анын ордуна пакиза берекелүү
мал-мүлк берет да, бул аркылуу аны дүйнө
жана акыретте азиз кылат. Аллах Субханаху эгер пендеси тообону чын дилден кылса, анын
тообосун жакшы көрөт жана ага жетиштүү
даражада сыйлык берет…
Аллах Субханахудан ошол кишини эң туура
нерсеге хидаят кылышын о.э. анын чын дилден
тообо кылышын сурап каламын. Аллах
Субханаху магфираты кеӊ болгон зат.
Бурадарыңыз Ато ибн Халил Абу ар-Рашта
26-шаъбан, 1434-х.
05-июль, 2013-м.
Халил Абу Рашта Фейсбуктагы өз баракчасында
зыяратчылардын суроолоруна жооп берип
турат.
Арам малдын (мүлктүн) тообо кылгандан
кийинки өкүмү туурасында Тамир ал-Хаж
Мухаммаддын берген суроосуна жооп
Суроо:
Улуу аалым Ато ибн Халил Абу Рашта,
Аллах сизди сактасын, ассаламу алайкум ва
рохматуллахи ва барокатух,
Амма баъд:
Арам малдын тоободон кийинки өкүмү кандай?
Мисалы, сүткордук, уурулук, тубан байлык аркылуу, же булардан башка жолдор менен
келе турган мал (мүлк) сыяктуу.
Бул жөнүндө бирер хостоо барбы же өкүм
бирөөбү..
Эгерде мал-мүлк анын ээси тообо кылса да арам
боло турган болсо – кээде бирер киши тообо кылмакчы болот, бирок, мал-мүлкү кетип
калышынан коркот – айрым шайхтар
айткандай, анын тообо кылышы үмүтүндө буга
бирер истисна барбы?
Жооп:
(Ва алайкум саламу ва рохматуллохи ва
барокатух
Аллах Субханаху ва Таала айтат: (ﺎًﺣﻮُﺼَﻧ ًﺔَﺑْﻮَﺗ ِﻪَّﻠﻟﺍ ﻰَﻟِﺇ ﺍﻮُﺑﻮُﺗ ﺍﻮُﻨَﻣﺁ َﻦﻳِﺬَّﻟﺍ ﺎَﻬُّﻳَﺃ ﺎَﻳ)
) “Эй момундар, Аллахка калыс тообо кылгыла”. Дагы айтат:
ِﻪّﻠِﻟ ْﻢُﻬَﻨﻳِﺩ ْﺍﻮُﺼَﻠْﺧَﺃَﻭ ِﻪّﻠﻟﺎِﺑ ْﺍﻮُﻤَﺼَﺘْﻋﺍَﻭ ْﺍﻮُﺤَﻠْﺻَﺃَﻭ ْﺍﻮُﺑﺎَﺗ َﻦﻳِﺬَّﻟﺍ َّﻻ
ًﺎﻤﻴِﻈَﻋ ًﺍﺮْﺟَﺃ َﻦﻴِﻨِﻣْﺆُﻤْﻟﺍ ُﻪّﻠﻟﺍ ِﺕْﺆُﻳ َﻑْﻮَﺳَﻭ َﻦﻴِﻨِﻣْﺆُﻤْﻟﺍ َﻊَﻣ َﻚِﺌـَﻟْﻭُﺄَﻓ “Болгону тообо кылып өздөрүн оңдогон жана
Аллахка байланып, диндерин Аллах үчүн калыс
кылган заттар – мына ошолор гана момундар
менен бирге болушат. Жакында Аллах
момундарга улуу ажр берет!” [4:146]
Термизий Анастан чыгарышынча, Набий С.А.В.
мындай деген: “Ар бир адам ката кетирүүчү,
ката кетирүүчүлөрдүн эң жакшысы – тообо
кылуучулар”.
Тообо сахих болушу жана Аллах Субханаху
тообо кылуучунун күнөөсүн кечириши үчүн,
тообо кылуучу ошол маъсият-күнөөдөн
качышы, ошол маъсиятты кылганы үчүн
Субханаху алдында бушайман болушу жана
мындай маъсиятты таптакыр кайтып кылбоого бекем турушу важиб.
Эгерде ошол маъсият бирер кишинин акысына
тиешелүү болсо, анда мунун шарты ошол
зулумдарды өз ахлине кайтаруу же алардын
кечиримине жетишүү. Эгер анда адамдардан
уурдоо же тартып алуу аркылуу алган мал-
мүлк болсо, малды өз ээлерине кайтаруусу жана жийиркеничтүү кесиптен шаръий
көрүнүштө кутулуусу важиб. Анткени мал-
мүлктү арам менен кесип кылуунун акыбети
жаман.
Ахмад Абдуллах ибн Масъуддан чыгарышынча,
Расулуллах С.А.В. мындай деген: “Бирер пенде
малды арамдан кесип кылса, бул мал анын
тозокко барышын ашырат”. Термизий Каъб ибн
Ужрадан чыгарышынча, Расулуллах С.А.В. ага
мындай деген:“Эй Каъб ибн Ужра, анык болгондой, арамдан өскөн этке тозок авла
болот”. Ушундай болгон соӊ, сиз сураган киши кантип
тообо кылмакчы жана арамдан табылган
малды кантип өз колунда алып калмакчы?!
Чындыгында бул тообо эмес, тескерисинче
жамандыкты улантуу болуп саналат. Менин ага
насаатым мындай, тообо кылсын, арам
кесиптен шаръий көрүнүштө кутулсун, уурдап
же тартып алган арам малды өз ээлерине
кайтарып, алардын кечиришин сурасын жана Аллах Субханахудан мурун жана кийин кылган
күнөөлөрүн магфират кылышын сурасын.
Аллах Субханаху ырыскы берүүчү зат. Эгер
Аллах кааласа анын ордуна пакиза берекелүү
мал-мүлк берет да, бул аркылуу аны дүйнө
жана акыретте азиз кылат. Аллах Субханаху эгер пендеси тообону чын дилден кылса, анын
тообосун жакшы көрөт жана ага жетиштүү
даражада сыйлык берет…
Аллах Субханахудан ошол кишини эң туура
нерсеге хидаят кылышын о.э. анын чын дилден
тообо кылышын сурап каламын. Аллах
Субханаху магфираты кеӊ болгон зат.
Бурадарыңыз Ато ибн Халил Абу ар-Рашта
26-шаъбан, 1434-х.
05-июль, 2013-м.
#13 13 May 2014 - 08:52
- Активист
-
- Тартип бузгандар
- 1487
- 28 December 13
- : 14 Jul 2014 14:10
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Алыыыыс жакта
Хизб-ут-Тахрир уюму,
экстремистик шектуу уюм
болуп эсептелет! Эми
томондогу хадиске маани
берип койсонор...
Абу Мухаммад ал-
Хасандын(р. а) айтымында:
"Алланын элчисинин
айтканы эсимде, "шектууну
таштада, шексизине
кач!" (Тирмизи, Насаид)
экстремистик шектуу уюм
болуп эсептелет! Эми
томондогу хадиске маани
берип койсонор...
Абу Мухаммад ал-
Хасандын(р. а) айтымында:
"Алланын элчисинин
айтканы эсимде, "шектууну
таштада, шексизине
кач!" (Тирмизи, Насаид)
Ар бир КЫРГЫЗ бир тууганым, кызмат болсо кыламын ийип башым! Жараткандан суранарым көрбөсүн жамандыкты ага-ини, эже- карындашым.
.!
#14 05 June 2014 - 22:32
- Карапайым
-
- Тартип бузгандар
- 189
- 22 April 14
- : 27 Jun 2014 02:01
Хизбут-
Тахрир амири аалым, шейх Ато ибн Халил Абу Роштанын Фейсбук тармагынын колдонуучулары берген суроолоруна жооптору:
Haitham Alamourдун биротоло төрөбөй турган кылып коюу боюнча өткөрүлө турган операциялар жөнүндөгү суроосуна жооп
Ассаламу алайкум ва рохматуллохи ва барокатух
Фазилаттуу шайхыбыз, менде жооп берүү ушунчалык зарыл болгон бир медициналык суроо бар. Мен врачмын, аялдар ооруканасы жана төрөтканада иштеймин, ал жерде түйүлдүктүн же аялдын өмүрүнө коркунуч пайда болсо кесарево (курсагын жарып баланы алуу) операциялары кылынат.
Кээ бир түйүлдүктөр аялдар кош бойлуулук маалында ушунчалык оор боло турган оорулардан азап тартышат, мындай абал аларды кош бойлуу болбостукка, же эӊ эле жок дегенде 3-4 жыл кош бойлуу болуудан сактанууга мажбур кылат. Ошондуктан, бул аялдар кош бойлуу болууга жол бербей турган каражаттардан пайдаланууга мажбур болушат. Бирок, кээ бир аялдарга бул каражаттар узагыраак убакыт кош бойлуу болбой туруу жаатында пайда бербейт, натыйжада алар бири-бирине жакын убакыттарда кош бойлуу болуп кала беришет. Бул болсо, алар бири-бирине жакын убакта көп кесарево операцияларына дуушар болгону үчүн алардын өмүрүнө коркунуч туудурат. Аялдар арасында омурткасында кемирчек барлары да бар, өтө көп кан кете тургандары бар. Натыйжада врачтар аял кош бойлуу болбосун үчүн фалоп каналын (трубаны) бүтүндөй жаап таштоо жолун карманууга мажбур болушат. Аялдар арасында ооруканага келип өзүнүн кош бойлуу болушу мүмкүн эместигин, кош бойлуу болууга жол бербей турган каражаттарды колдоно албастыгын, ошондуктан фалоп каналын бүтүндөй жаап таштоону каалай тургандыгын дааба кылуу абалдары көбөйүп кетти. 32 жаштагы жана 36 жаштан ашпаган аялдар бар. Бул аялдар адис врачтан фалоп каналын бүтүндөй жаап таштоо үчүн өзүн кесарево операция кылууну сурап катуу туруп алышат.
Суроо төмөнкүдөй, аялдын абалын анын кош бойлуулук баскычтарында күзөтүп бара турган жана кош бойлуулук аялда оор болуп жатканын көрүп «фалоп каналын бүтүндөй жаап коюу операциясын кылуу зарыл» деген чечим кабыл ала турган мына ошол врач жөнүндөгү шаръий өкүм кандай? Текшерип отурбастан аялдын сөзү менен – эгерде аялдын айткандары анык болбосо – операция кылган врач жөнүндөгү өкүм кандай?
Жооп:Ва алайкум ассалам ва рохматуллохи ва барокатух
Кош бойлуу болууга убактылуу жол бербестик – азл кылуу жөнүндөгү белгилүү далилдерге ылайык – жаиз болот…
Ал эми, кош бойлуулукка бүтүндөй жол бербестик жана бүтүндөй төрөбөс кылып коюу арам. Мисалы, кош бойлуу болууга бүтүндөй жол бербей турган, наслды (тукум улоону) үзүп коё турган дарыларды колдонуу, кош бойлуу болууга бүтүндөй жол бербей турган жана наслды үзүп коё турган хиррургиялык операцияларды кылуу арам. Мындай кылуу таптакыр жаиз эмес. Анткени, буга бычып коюу өкүмү туура келип калат, ушул өкүмдүн астына кирип, бычып коюу өкүмүн алат. Анткени, мындай дарыларды колдонуу – кудум бычып коюу наслды үзүп койгону сыяктуу – наслды үзүп коёт. Бычып коюудан ачык нахий (кайтаруу) келген. Саъд ибн Абу Ваккастан мындай дегени риваят кылынган: Мутафаккун алайх. Усман ибн Мазъун Набий Aдын алдына келип: Башка лафз менен келген хадисте болсо Усман ибн Мазъун: кылып берди, – деди». Анастан болсо мындай дегени риваят кылынды: бизди үйлөнүүгө буюруп жана тарки дүйнөчүлүктөн катуу кайтарып: Мээримдүү, көп балалуу болуу үчүн үйлөнгүлө, анткени мен кыямат күнүндө үммөттөргө силердин көптүгүӊөр менен сыймыктанамын, – деп айтчу». Бул хадисти Ахмад чыгарды.
Кала берсе наслды бүтүндөй үзүп коюу Шореънин насл жана төрөгөндү үйлөнүүдөн көздөлгөн негизги максат кылып койгонуна да тескери келет. Аллах Таала адамдарга милдет кылып мындай деди:
Aллах силер үчүн өзүӊөрдөн жуптарды жаратып, жуптарыӊардан силер үчүн балдарды, неберелерди пайда кылды» [16: 72]
Ошондуктан, демек бүтүндөй төрөбөс кылып коюу операциялары эркек жана аялга арам.
Ал эми, эгерде аял кош бойлуу болсо жана ишенимдүү адис врачтар «түйүлдүктүн курсакта калышы энеге өлүм коркунучун пайда кылат» деген чечимге келишкен болсо, анда түйүлдүктү түшүрүп жиберип, эненин өмүрүн куткарууга уруксат берилет. Анткени, Ислам өмүрдү куткарууга даъват кылган…
Ал эми аялдын өзүнүн оорулуу экендиги, ошондуктан кош бойлуулук өмүрүнө коркунуч туудурушунан коркушу жөнүндөгү сөздөрүнө келсек, ал чындыктан алыс болгон сөз. Анткени, оорулуу абалында кош бойлуу болгон жана кош бойлуулукту улантып соо-саламат бала төрөгөн жана Аллах сак-саламаттык неъматын берген канчалаган аялдар бар… Ошону менен бирге – азыр гана айтып өткөнүбүздөй – аял кош бойлуу болсо да, бирок, ишенимдүү, адис врачтар «кош бойлуулуктун уланышы эненин өмүрүнө да, түйүлдүктүн өмүрүнө да өлүм коркунучун туудурат деген» чечимге келишкен болсо ошондо гана түйүлдүктү түшүрүү жаиз болот.
Ушуга ылайык, демек бүтүндөй төрөбөс кылып коюу арам. Ошондуктан, аялды кош бойлуулук маалында дабалоо матлуб (зарыл болгон) иш. Эми эгерде ишенимдүү, адис врачтар бул түйүлдүк аялдын өмүрүнө да, түйүлдүккө да өлүм коркунучун пайда кылат деген чечимге келишсе анда кош бойлуулук маалында аялдын өмүрүн сактап калуу да матлуб иш болот. Мындайда түйүлдүктү түшүрүү жаиз. Ал эми аялдын талабы боюнча кош бойлуулукка бүтүндөй жол бербестик үчүн дарылоо арам.
Врачтар бул ишке жеӊил карабашы керек о.э. кош бойлуулуктун жана оорунун диагнозун коюуда бар болгон билимдерин ишке салышы керек… Анткени, бул аманат, ошондуктан, врач буга катуу амал кылышы, акыретин дүйнөнүн бир матасына – бул мата канчалык даражага жеткен болбосун – сатып жибербеши керек.
[bАкырет алдында бул дүйнө матасы ото аз нерсе го?!》 [9: 38]
Сөзүмдүн аягында мен жубайларга наслды көбөйтүүнү жана перзенттерин жакшы тарбиялоого катуу көӊүл бурууну насаат кыламын. Анткени, Расулуллах A кыямат күнүндө алардын көптүгү менен сыймыктанат. Байхакий сунан кубродо Абу Умама Gдан мындай дегенин чыгарды: Расулуллах A:
«تَزَوَّجُوا فَإِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمُ الْأُمَمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ…»«Үйлөнгүлө, анткени мен кыямат күнүндө үммөттөргө силердин көптүгүӊөр менен сыймыктанамын…», - деген. Ушуга окшош хадисти Хаким да эки сахих мустадракта Маъкил ибн Ясор I анхудан, Баззор болсо өзүнүн муснадында Анас Gдан чыгарган о.э. башкалар да чыгарган.
Аллах Субханаху солих эркектер жана солиха аялдарды дос тутат.
Боордошуӊз Ато ибн Халил Абу Рошта
23-ражаб, 1435-х.
22-май, 2014-м
Haitham Alamourдун биротоло төрөбөй турган кылып коюу боюнча өткөрүлө турган операциялар жөнүндөгү суроосуна жооп
Ассаламу алайкум ва рохматуллохи ва барокатух
Фазилаттуу шайхыбыз, менде жооп берүү ушунчалык зарыл болгон бир медициналык суроо бар. Мен врачмын, аялдар ооруканасы жана төрөтканада иштеймин, ал жерде түйүлдүктүн же аялдын өмүрүнө коркунуч пайда болсо кесарево (курсагын жарып баланы алуу) операциялары кылынат.
Кээ бир түйүлдүктөр аялдар кош бойлуулук маалында ушунчалык оор боло турган оорулардан азап тартышат, мындай абал аларды кош бойлуу болбостукка, же эӊ эле жок дегенде 3-4 жыл кош бойлуу болуудан сактанууга мажбур кылат. Ошондуктан, бул аялдар кош бойлуу болууга жол бербей турган каражаттардан пайдаланууга мажбур болушат. Бирок, кээ бир аялдарга бул каражаттар узагыраак убакыт кош бойлуу болбой туруу жаатында пайда бербейт, натыйжада алар бири-бирине жакын убакыттарда кош бойлуу болуп кала беришет. Бул болсо, алар бири-бирине жакын убакта көп кесарево операцияларына дуушар болгону үчүн алардын өмүрүнө коркунуч туудурат. Аялдар арасында омурткасында кемирчек барлары да бар, өтө көп кан кете тургандары бар. Натыйжада врачтар аял кош бойлуу болбосун үчүн фалоп каналын (трубаны) бүтүндөй жаап таштоо жолун карманууга мажбур болушат. Аялдар арасында ооруканага келип өзүнүн кош бойлуу болушу мүмкүн эместигин, кош бойлуу болууга жол бербей турган каражаттарды колдоно албастыгын, ошондуктан фалоп каналын бүтүндөй жаап таштоону каалай тургандыгын дааба кылуу абалдары көбөйүп кетти. 32 жаштагы жана 36 жаштан ашпаган аялдар бар. Бул аялдар адис врачтан фалоп каналын бүтүндөй жаап таштоо үчүн өзүн кесарево операция кылууну сурап катуу туруп алышат.
Суроо төмөнкүдөй, аялдын абалын анын кош бойлуулук баскычтарында күзөтүп бара турган жана кош бойлуулук аялда оор болуп жатканын көрүп «фалоп каналын бүтүндөй жаап коюу операциясын кылуу зарыл» деген чечим кабыл ала турган мына ошол врач жөнүндөгү шаръий өкүм кандай? Текшерип отурбастан аялдын сөзү менен – эгерде аялдын айткандары анык болбосо – операция кылган врач жөнүндөгү өкүм кандай?
Жооп:Ва алайкум ассалам ва рохматуллохи ва барокатух
Кош бойлуу болууга убактылуу жол бербестик – азл кылуу жөнүндөгү белгилүү далилдерге ылайык – жаиз болот…
Ал эми, кош бойлуулукка бүтүндөй жол бербестик жана бүтүндөй төрөбөс кылып коюу арам. Мисалы, кош бойлуу болууга бүтүндөй жол бербей турган, наслды (тукум улоону) үзүп коё турган дарыларды колдонуу, кош бойлуу болууга бүтүндөй жол бербей турган жана наслды үзүп коё турган хиррургиялык операцияларды кылуу арам. Мындай кылуу таптакыр жаиз эмес. Анткени, буга бычып коюу өкүмү туура келип калат, ушул өкүмдүн астына кирип, бычып коюу өкүмүн алат. Анткени, мындай дарыларды колдонуу – кудум бычып коюу наслды үзүп койгону сыяктуу – наслды үзүп коёт. Бычып коюудан ачык нахий (кайтаруу) келген. Саъд ибн Абу Ваккастан мындай дегени риваят кылынган: Мутафаккун алайх. Усман ибн Мазъун Набий Aдын алдына келип: Башка лафз менен келген хадисте болсо Усман ибн Мазъун: кылып берди, – деди». Анастан болсо мындай дегени риваят кылынды: бизди үйлөнүүгө буюруп жана тарки дүйнөчүлүктөн катуу кайтарып: Мээримдүү, көп балалуу болуу үчүн үйлөнгүлө, анткени мен кыямат күнүндө үммөттөргө силердин көптүгүӊөр менен сыймыктанамын, – деп айтчу». Бул хадисти Ахмад чыгарды.
Кала берсе наслды бүтүндөй үзүп коюу Шореънин насл жана төрөгөндү үйлөнүүдөн көздөлгөн негизги максат кылып койгонуна да тескери келет. Аллах Таала адамдарга милдет кылып мындай деди:
Aллах силер үчүн өзүӊөрдөн жуптарды жаратып, жуптарыӊардан силер үчүн балдарды, неберелерди пайда кылды» [16: 72]
Ошондуктан, демек бүтүндөй төрөбөс кылып коюу операциялары эркек жана аялга арам.
Ал эми, эгерде аял кош бойлуу болсо жана ишенимдүү адис врачтар «түйүлдүктүн курсакта калышы энеге өлүм коркунучун пайда кылат» деген чечимге келишкен болсо, анда түйүлдүктү түшүрүп жиберип, эненин өмүрүн куткарууга уруксат берилет. Анткени, Ислам өмүрдү куткарууга даъват кылган…
Ал эми аялдын өзүнүн оорулуу экендиги, ошондуктан кош бойлуулук өмүрүнө коркунуч туудурушунан коркушу жөнүндөгү сөздөрүнө келсек, ал чындыктан алыс болгон сөз. Анткени, оорулуу абалында кош бойлуу болгон жана кош бойлуулукту улантып соо-саламат бала төрөгөн жана Аллах сак-саламаттык неъматын берген канчалаган аялдар бар… Ошону менен бирге – азыр гана айтып өткөнүбүздөй – аял кош бойлуу болсо да, бирок, ишенимдүү, адис врачтар «кош бойлуулуктун уланышы эненин өмүрүнө да, түйүлдүктүн өмүрүнө да өлүм коркунучун туудурат деген» чечимге келишкен болсо ошондо гана түйүлдүктү түшүрүү жаиз болот.
Ушуга ылайык, демек бүтүндөй төрөбөс кылып коюу арам. Ошондуктан, аялды кош бойлуулук маалында дабалоо матлуб (зарыл болгон) иш. Эми эгерде ишенимдүү, адис врачтар бул түйүлдүк аялдын өмүрүнө да, түйүлдүккө да өлүм коркунучун пайда кылат деген чечимге келишсе анда кош бойлуулук маалында аялдын өмүрүн сактап калуу да матлуб иш болот. Мындайда түйүлдүктү түшүрүү жаиз. Ал эми аялдын талабы боюнча кош бойлуулукка бүтүндөй жол бербестик үчүн дарылоо арам.
Врачтар бул ишке жеӊил карабашы керек о.э. кош бойлуулуктун жана оорунун диагнозун коюуда бар болгон билимдерин ишке салышы керек… Анткени, бул аманат, ошондуктан, врач буга катуу амал кылышы, акыретин дүйнөнүн бир матасына – бул мата канчалык даражага жеткен болбосун – сатып жибербеши керек.
[bАкырет алдында бул дүйнө матасы ото аз нерсе го?!》 [9: 38]
Сөзүмдүн аягында мен жубайларга наслды көбөйтүүнү жана перзенттерин жакшы тарбиялоого катуу көӊүл бурууну насаат кыламын. Анткени, Расулуллах A кыямат күнүндө алардын көптүгү менен сыймыктанат. Байхакий сунан кубродо Абу Умама Gдан мындай дегенин чыгарды: Расулуллах A:
«تَزَوَّجُوا فَإِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمُ الْأُمَمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ…»«Үйлөнгүлө, анткени мен кыямат күнүндө үммөттөргө силердин көптүгүӊөр менен сыймыктанамын…», - деген. Ушуга окшош хадисти Хаким да эки сахих мустадракта Маъкил ибн Ясор I анхудан, Баззор болсо өзүнүн муснадында Анас Gдан чыгарган о.э. башкалар да чыгарган.
Аллах Субханаху солих эркектер жана солиха аялдарды дос тутат.
Боордошуӊз Ато ибн Халил Абу Рошта
23-ражаб, 1435-х.
22-май, 2014-м