Супер-Инфо
super.kg
видео
Мындай тема таба албадым. Эгер бар болсо модераторлордон сураныч, бириктирип койсоңуздар.
1. Олум тошогундо жаткан адамга мамиле.
Олум тошогундо жаткан адам он жак капталы менен кыбыла тарапка каратылып жаткыруу суннот. Эгер мындай жаткыруу ал учун кыйынчылык туудурса оз абалында калтырылат.
Олумдун жакын калгандыгынын белгиси анын буттары жазылып бугулбой калуусу, мурдунун кыйшаюусу, бетинин териси жазылып андан тырыштардын жоголуусу.
Олум тошогундо жаткан адамга шахадат келимеси эстетип турулат. Эстетилип турат дегени бул ал уга турган денгээлде шахадат келимеси айтылып турулат дегени. Шахадат келимеси бул ашхаду аллаа илааха илла Аллах ва ашхаду анна Мухаммадар расуулуллах.
Мааниси: Аллахтан башка сыйынууга (ибадат кылууга) татыктуу зат жок жана Мухаммад Аллахтын пайгамбары экендигине куболук беремин. Бул убакта олум тошогундо жаткан адамга шахадат келимесин айт деп айтылбайт жана ал шахадат келимесин айтууга мажбурланбайт.
Эгер ал бир жолу айткан болсо эстетип жаткан адам да эскертуусун токтотот. Эгер олум тошогундо жаткан адам шахадат келимесин айткандан кийин башка соз суйлогон болсо анда ага кайрадан шахадат келимесин эскертуу иши башталат. Мындай эскертип (уйротуп) туруунун мустахаб экендиги жонундо бардык аалымдар бир пикирде.
Ошондой эле олум тошогундо жаткан адамдын алдында такыба адамдардын болуусу жакшы иштерден деп саналат. Олум тошогундо жаткан адамдын алдында Ясин суросун окуу мустахаб.
Ал олгондон кийин анын жаагын байлап, коздорун жумуп коюу керек. Анын коздорун ага эн мээримдуу болгон тууганы женил кыймылдар менен жаап коёт. Ал эми жаагын кен байлагыч менен ээгинин астынан баштап башынын усту жагынан бириктирип байлайт.
Ал кийип өлгөн кийимди чечип, башка кийим менен анын бардык денесин жаап аны жердин нымдуулугу таасир этип жыттанып кетпестиги үчүн жыгачтан болгон бийик жерге же керебетке жаткырып коюу мустахаб. Ошондой эле ал шишип кетпестиги үчүн анын курсагына темир же ылай коюулат.
Ошондой эле анын жаназа намазына катышуусу жана ал үчүн дуба кылуулары үчүн кошуналарына жана досторуна кабар берилет.
Өлгөн адамдын карыздарын төлөп, анын карыздарынан кутултууга шашылуу керек. Эгер кимдир бирөө кокусунан өлүп калган болсо анда анын өлгөндүгү анык болмоюнча өз абалында калтырылат.
Эгер боюнда бар аял өлүп анын курсагындагы бала тээп турган болсо (анын тирүү экендиги белгилүү болсо) имам Мухаммадтын айтуусунда анын курсагы жарылып, бала алынат.
- (2 )
-
- 1
- 2
Маркумду акыркы сапарга узатууга байланыштуу маселелер Ислам шариатына ылайык
#1 19 November 2012 - 12:55
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3636
- 10 January 09
- : 16 Mar 2021 06:14
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
#2 19 November 2012 - 13:03
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3636
- 10 January 09
- : 16 Mar 2021 06:14
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
3. Олук учун ыйлоо.
Ханафий жана Маликий мазхабтарында олук учун бийикун менен жана кыйкырып ыйлоо арам деп саналат. Шаафий жана Ханбалиймазхабтарында бул мубах (уруксат берилген) иш деп саналат. Ал эми кыйкырбастанкоз жаш тогуу торт мазхабта тен мубах деп саналат.
Ошондой эле кошок айтууга да тыйуу салынат. Кошокдегени бул олгон адамды мактап ырдоо. М: сен менин таянычым элен деген сыяктуусоздорду айтуу. Ошондой эле бетти боё, озунун жаагына уруп ыйлоо жана чонтогунайруу сыяктуу иштерди кылууга да тыюу салынат.
Маркумдун жакындары жогорудагы тыюу салынгаништерди аткаргандыгы учун маркум кабырда азапталбайт. Бирок эгер бул иштердиаткарууну озу осуят кылган болсо анда азапталат.
Эгер маркум тируу кезинде ал олгондон кийин анынжакындары бул иштерди аткарууларын билген болсо жана алардын бул иштердикылбоосун осуят кыла турган болсо алар бул иштерди аткарбайт деп ишенсе, андааларга бул ишти осуят кылуусу ваажиб (милдеттуу) болот.
Ханафий жана Маликий мазхабтарында олук учун бийикун менен жана кыйкырып ыйлоо арам деп саналат. Шаафий жана Ханбалиймазхабтарында бул мубах (уруксат берилген) иш деп саналат. Ал эми кыйкырбастанкоз жаш тогуу торт мазхабта тен мубах деп саналат.
Ошондой эле кошок айтууга да тыйуу салынат. Кошокдегени бул олгон адамды мактап ырдоо. М: сен менин таянычым элен деген сыяктуусоздорду айтуу. Ошондой эле бетти боё, озунун жаагына уруп ыйлоо жана чонтогунайруу сыяктуу иштерди кылууга да тыюу салынат.
Маркумдун жакындары жогорудагы тыюу салынгаништерди аткаргандыгы учун маркум кабырда азапталбайт. Бирок эгер бул иштердиаткарууну озу осуят кылган болсо анда азапталат.
Эгер маркум тируу кезинде ал олгондон кийин анынжакындары бул иштерди аткарууларын билген болсо жана алардын бул иштердикылбоосун осуят кыла турган болсо алар бул иштерди аткарбайт деп ишенсе, андааларга бул ишти осуят кылуусу ваажиб (милдеттуу) болот.
#3 19 November 2012 - 13:04
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3636
- 10 January 09
- : 16 Mar 2021 06:14
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
4.
Өлукту көмүү.
Эгер мумкунчулук болсо олукту көмүү фарз кифая.Б.а. эгер бул ишти кайсы бир мусулмандар жамааты аткарган болсо, бул милдетбашкалардын мойнунан тушот. Эгер көмүүго мумкунчулук жок болсо мисалы дениздеболуп, көмүүго мумкун болгон жерге ал жыттанып кетпей турган убакытка чейинжетуу мумкун болбосо, анда олук (суунун бетине чыгып калбашы учун) оор нерсеменен оролуп сууга ташталат.
Эгер көмүү мумкунчулугу бар болсо жерден бирчункур казып көмүү ваажиб болот.
Чункурдун эн аз терендиги олуктун жыты сырткачыкпай турган жана аны жырткыч жаныбарлар казып ала албай турган болуусу керек.Ал эми аны орточо адамдын боюунун узундугунун жарымынана чейин казуу Ханафиймазхабында суннот деп саналат. Ал эми андан да терен казуу жакшыраак депайтылат.
Ал эми чункурдун эн аз деп эсептелген кенендиги алжерге олук жана аны комуучу адамга тар болбой турган болуусу керек. Олуктучункур казбастан эле жердин устуно коюп, анын устуно бир нерсе курууга болбойт.
Өлукту коюу учун чункурдун кыбыла тарабынан озунчобир чункур казуу суннот. Ал эми олукту кыбыла тарапка каратып коюу ваажиб.Олукту он жак тарабы менен жаткыруу жана аны коюп жаткан адамдын бисмиллахи ваала миллати расуулиллах деп айтуусу суннот. Олук коюлгандан кийин олук жаткан(кыбыла тарапты коздой казылган) чункур кыш же камыш менен тосулат.
Эгер олук кыбылага жуздонтпостон же чалкасынан жесол жагы менен жаткырылган болсо же башы бут коюулчу жака койулган болсо жанаошол абалында комулгон болсо анда аны ондоо учун кайрадан кабыр казылбайт. Алэми комуло элек болсо бул нерселер оз ордуна келтирилип, андан кийин комулот.
Жердин нымдуу же ото эле жумшак болуп олукту басыпкалуу коркунучу бар болуусу сыяктуу орчундуу себебтерсиз олукту сандыка салыпкомуу макуру. Ошондой эле олуктун астына тошок же дагы ушуга окшогон нерселердисалууда макуру.
Өлукту комгондон кийин кабырдын устундогутопуракты тоонун оркочундой кылып бир карыш бийик кылуу мандуб.
Кабырды аки таш, калций ж.б. нерселер менен актоомакуру. Ал эми ылай менен шыбап коюуга тыюу салынбайт. Себеби андан кабырдыкооздоо максат кылынбайт.
Ошондой эле кабырдын устуно таш же жыгач коюу дамакуру. Бирок бул нерселерди кабырдын белгиси катары же бул кабырды башкаларданажыратуу учун койгон болсо буга уруксат берилет. Эгер муну сыймыктануу жекооздук учун койгон болсо бул арам деп эсептелет.
Ал эми кабырдын устуно жазып коюу Ханафиймазхабында макрух тахримий. Бирок кабырдын белгиси (иизи) жоголуп кетуусунонкоркуп жазган болсо бул макуру деп эсептелбейт.
Эгер мумкунчулук болсо олукту көмүү фарз кифая.Б.а. эгер бул ишти кайсы бир мусулмандар жамааты аткарган болсо, бул милдетбашкалардын мойнунан тушот. Эгер көмүүго мумкунчулук жок болсо мисалы дениздеболуп, көмүүго мумкун болгон жерге ал жыттанып кетпей турган убакытка чейинжетуу мумкун болбосо, анда олук (суунун бетине чыгып калбашы учун) оор нерсеменен оролуп сууга ташталат.
Эгер көмүү мумкунчулугу бар болсо жерден бирчункур казып көмүү ваажиб болот.
Чункурдун эн аз терендиги олуктун жыты сырткачыкпай турган жана аны жырткыч жаныбарлар казып ала албай турган болуусу керек.Ал эми аны орточо адамдын боюунун узундугунун жарымынана чейин казуу Ханафиймазхабында суннот деп саналат. Ал эми андан да терен казуу жакшыраак депайтылат.
Ал эми чункурдун эн аз деп эсептелген кенендиги алжерге олук жана аны комуучу адамга тар болбой турган болуусу керек. Олуктучункур казбастан эле жердин устуно коюп, анын устуно бир нерсе курууга болбойт.
Өлукту коюу учун чункурдун кыбыла тарабынан озунчобир чункур казуу суннот. Ал эми олукту кыбыла тарапка каратып коюу ваажиб.Олукту он жак тарабы менен жаткыруу жана аны коюп жаткан адамдын бисмиллахи ваала миллати расуулиллах деп айтуусу суннот. Олук коюлгандан кийин олук жаткан(кыбыла тарапты коздой казылган) чункур кыш же камыш менен тосулат.
Эгер олук кыбылага жуздонтпостон же чалкасынан жесол жагы менен жаткырылган болсо же башы бут коюулчу жака койулган болсо жанаошол абалында комулгон болсо анда аны ондоо учун кайрадан кабыр казылбайт. Алэми комуло элек болсо бул нерселер оз ордуна келтирилип, андан кийин комулот.
Жердин нымдуу же ото эле жумшак болуп олукту басыпкалуу коркунучу бар болуусу сыяктуу орчундуу себебтерсиз олукту сандыка салыпкомуу макуру. Ошондой эле олуктун астына тошок же дагы ушуга окшогон нерселердисалууда макуру.
Өлукту комгондон кийин кабырдын устундогутопуракты тоонун оркочундой кылып бир карыш бийик кылуу мандуб.
Кабырды аки таш, калций ж.б. нерселер менен актоомакуру. Ал эми ылай менен шыбап коюуга тыюу салынбайт. Себеби андан кабырдыкооздоо максат кылынбайт.
Ошондой эле кабырдын устуно таш же жыгач коюу дамакуру. Бирок бул нерселерди кабырдын белгиси катары же бул кабырды башкаларданажыратуу учун койгон болсо буга уруксат берилет. Эгер муну сыймыктануу жекооздук учун койгон болсо бул арам деп эсептелет.
Ал эми кабырдын устуно жазып коюу Ханафиймазхабында макрух тахримий. Бирок кабырдын белгиси (иизи) жоголуп кетуусунонкоркуп жазган болсо бул макуру деп эсептелбейт.
#4 19 November 2012 - 13:06
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3636
- 10 January 09
- : 16 Mar 2021 06:14
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
5.
Өлүктү жуунтуу.
Өлүктү жуунтуунун тирүүлөр үчүн ваажибтиги сүннөтжана ижмаа менен бекемделген. Эгер аны кээ бир мусулмандар аткарышкан болсо,калгандарынын мойнунан ал нерсе тушөт. Б.а. алар ваажиб амалдан кутулушат.Өлуктүн денесине бир жолу суу жеткирип жуунтуу ваажиб. Ал эми бирден көп жолужуунтуу сүннөт.
Өлүктү жуунтуу үчүн алгач ал жылаңачталат жана аныжууш үчүн даярдалга атайын бир тактайга жаткызылат. Тактайга жаткызуудан мурдаал тактайды так жолу (бир же үч же беш жолу андан ашпашы керек) жыттуу чөптүн(м:арча) түтүнү менен айлантылат.
Өлуктү тактайдын үстүнө кантип коюу керек дегенмаселеде Ханафий аалымдары ар түрдүү пикирде. Кээ бирөөлөр ал чалкасынанжаткырылат дешсе, кээ бирөолөр ал кабырга коюулгандагыдай (он жагы менен)жаткырылат деп айтышат. Туурарагы ыңгайлуу болгондой кылынып жаткырыла берилет(Бул менин сөздөрүм эмес "Ал-Фатава ал Хиндия" китебинен көчурупжазып жатам). Өлүк жуулуп жаткан жерди аны жууган адамдардан башкалар көрбөйтурган кылып тосуп коюу мустахаб. Ошондой эле өлуктүн киндигинен тизесинечейинки аралык чүпүрөк менен тосуланат (Мухиит Сарахсий). Кээ бир аалымдар анынсандары эмес оор авраттары гана тосулунат деп айтышат (Хуласа жана Хидаякитептери).
Өлүктүү жууган адам алгач колуна чүпүрөк ороп анынаврат жерлерин жууйт. Өлүктү жууп жаткан эркек жуулуп жаткан эркектин санынажана башка аврат жерлерине карабайт. Ошондой эле аялды жууп жаткан аял да анынсанына жана башка аврат жерлерине карабайт. Андан кийин өлүкө намазга даараталгандай кылып даарат алдырылат. Эгер өлүк намаз окууга жашы жете элеккичинекей болгон болсо анда ага даарат алдырылбайт. Даарат алдыруу анын жүзүнжуудан башталат. анын колдору жуулбайт жана анын ооз жана мурду чайкалбайт. Бирок кээ бир аалымдар жууп жаткан адам манжаларына жука чүпүрөк ороп колунанын оозуна киргизип, анын тиштерин, эриндерин, таңдайын, десналарын сүртуптазалайт жана анын мурдуна да чүпүрөк оролгон манжаларын киргизет деп айтышат.Ошондой эле анын башына масх тартылат. Ошондой эле анын буттарын жубуукийинкиге калтырылбайт.
Биздин мазхабта өлүктү жылуу суу менен жуунтужакшы деп эсептелет. Ал он жактан баштап жууп башталат жана аны жууда сидр(листья дикой ююбы) кошулган сууну иштетүү жакшы. Өлуктүн башында чачы жанасакалы бар болгон болсо анда анын башы жана сакалы хытмийдин (зефир) суусуменен жуулат. Эгер хытмий жок болгон болсо анда сабун (бул самын эмес өсүмдүк)суусу менен жуулат. (Бул айтылган өсумдүктөр бизде жок болушу керек. Алардынордуна башка жыттуу чөптөрдүн суусун же аз өлчөмдөгү самын жана шампуньколдонсо болот).
Андан кийин ал сол жагы менен жаткырылып үстүнөсуу куюулуп анын астына суу кирип жатканын көргөнгө чейин жуулат. Андан кийинал оң жак тарабы менен жаткырылып үстүнө суу куюулуп жогорудагыдай эле жуулат.Андан кийин өлүктү жууган адам аны отургузуп анын ичин акырык сылайт. Эгерсылагандан кийин анын ичинен бир нерсе чыккан болсо ошол нерсе жуулуптазаланат. Бирок өлүк кайрадат жуулбайт жана ага кайрадан даарат алдырылбайт.
Өлгөн адамдын сакалы, муруту, тырмагы ж.б. түктөрүкыскартылынбайт. Кандай абалда өлгөн болсо ошондой боюнча эле көмүлөт. Бироктырмактары өтө эле өсуп кеткен болсо, анда тырмактарын алып койсо болот.
Эгер өлүк суудан табылган болсо да аны жууш керек.Эгер ал шишип кеткен болсо ага кол тийгизбей эле үстүнө суу куюп жууп койсоболот.
Аялдын өкүмү эркектин өкүмүндөй эле. Бирок аялдынчачы анын арт жагына ташталып калтырылбайт (аялдын чачы өрулүп асты жагынаташталып коюулат).
Эгер бала тирүү төрөлгөн болуп андан кийин казаболсо ага ат коюлуп, жуунтулуп, жаназа окулат. Эгер өлүк төрөлгөн болсо анда алжуулуп чүпүрөкө оролуп көмүлөт. Бирок ага жаназа окулбайт. Анын тирүүтөрөлгөндугүн белгиси болуп анын үнү, кыймылы эсептелет. Же болбосо анытөрөткөн аялдын же төрөгөн аялдын өзүнүн күбөлүгүнүн негизинде аны тирүүтөрөлгөн деп эсептейбиз жана ага жаназа окуйбуз. Ал эми дене мүчөлөрү толукболбостон бойдон түшуп калган балага жаназа намазы окулбайт. Бирок жуулуп,чүпүрөкө оролуп көмүлөт.
Эгер өлук адамдын денесинин көпчулүк бөлүгү жежарымы башы менен кошо табылган болсо ал жуулуп, кепинделип ага жаназа окулат.Эгер көпчүлүк бөлүгүнө жаназа окулгандан кийин калган бөлүгү табылган болсо албөлүгүнө жаназа окулбайт.
Эгер өлүктүн жарымы башы жок табылган болсо жеузунунан (башынан баштап бутуна чейин) экиге бөлүнгөн абалда табылган болсо алжуулбай жана ага жаназа намазы окулбайт. Жөн гана чүпүрөкө ороп көмүп коюлат.
Эгер мусулман же каапыр экендиги юбелгисиз адамдынөлүгү табылган болсо жана анда мусулмандын белгиси болсо (м: сүннөткөотургузулган болсо же мусулмандар кийчүү кийими) же мусулман мамлекетиндетабылган болсо ал жуулат. Эгер андай белгилер жок болсо анда жуулбайт.
Халифага каршы согушуп олгон жана каракчылык (жолтосорлук) менен алектенип журуп ошол абалында олгон адам жуулбайт жана анынжаназасы окулбайт.
Олукту жууган адам даарат менен болушу керек. Эгер олукту жунуб, айыз коруп жаткан аял же каапыр адам жууган болсо бул макуру деп саналат. Ал эми дааратсыз жууган болсо макуру деп эсептелбейт.
Олукту жууган адам анын эн жакындарынан болушу керек. Эгер ал жууганды билбеген болсо анда башка аманаткой жана такыба адамдар жууса болот.
Олукту жууган адам олуктун жузу нурданганы же жагымдуу жыттануусу сыяктуу тан калыштуу нерселерди коргон болсо ал жонундо адамдарга айтуусу мустахаб. Ал эми олуктун жузу карайып, жагымсыз жыттанганын, башка корунушко (суротко) откондугун, дене мучолорунун озгоргонун коргон болсо ал жонундо эч кимге айтпоосу керек. Бирок олгон адам бидаатчы болгон болсо жана аны жууган адам андан жогорудагыдай жаман нерселерди коргон болсо анда адамдар бул бидаат ишти кылбоосу учун ал иштер жонундо адамдарга айтса болот.
Олукту жууган адам бекер жууганы жакшы. Эгер олукту жууган адам акча алууну каалаган болсо жана андан башка да олук жууган адамдар бар болсо анда акы алса болот.
Эркекти эркек, аялды аял жуушу керек. Бири экинчисин жууганга болбойт. Бирок олгон адам аялдарды кызыктырбай турган кичинекей эркек бала болсо анда аны аялдар жууса болот. Ошондой эле эркектерди кызыктырбай турган кичинекей кызды эркек адам жууса болот.
Аял киши эгер куйоосу каза болгондон кийин алардын никеси бузула турган нерселерди кылбаган болсо (м: куйоосунун башка аялынан болгон балагатка жеткен эркек баласын же куйоосунун атасын опкон болбосо) оз куйоосун жуунтса болот. Эгер бул иштерди кылган болсо анда жуунта албайт. Бирок биздин мазхабта эркек киши оз аялын жуунта албайт.
Өлүктү жуунтуунун тирүүлөр үчүн ваажибтиги сүннөтжана ижмаа менен бекемделген. Эгер аны кээ бир мусулмандар аткарышкан болсо,калгандарынын мойнунан ал нерсе тушөт. Б.а. алар ваажиб амалдан кутулушат.Өлуктүн денесине бир жолу суу жеткирип жуунтуу ваажиб. Ал эми бирден көп жолужуунтуу сүннөт.
Өлүктү жуунтуу үчүн алгач ал жылаңачталат жана аныжууш үчүн даярдалга атайын бир тактайга жаткызылат. Тактайга жаткызуудан мурдаал тактайды так жолу (бир же үч же беш жолу андан ашпашы керек) жыттуу чөптүн(м:арча) түтүнү менен айлантылат.
Өлуктү тактайдын үстүнө кантип коюу керек дегенмаселеде Ханафий аалымдары ар түрдүү пикирде. Кээ бирөөлөр ал чалкасынанжаткырылат дешсе, кээ бирөолөр ал кабырга коюулгандагыдай (он жагы менен)жаткырылат деп айтышат. Туурарагы ыңгайлуу болгондой кылынып жаткырыла берилет(Бул менин сөздөрүм эмес "Ал-Фатава ал Хиндия" китебинен көчурупжазып жатам). Өлүк жуулуп жаткан жерди аны жууган адамдардан башкалар көрбөйтурган кылып тосуп коюу мустахаб. Ошондой эле өлуктүн киндигинен тизесинечейинки аралык чүпүрөк менен тосуланат (Мухиит Сарахсий). Кээ бир аалымдар анынсандары эмес оор авраттары гана тосулунат деп айтышат (Хуласа жана Хидаякитептери).
Өлүктүү жууган адам алгач колуна чүпүрөк ороп анынаврат жерлерин жууйт. Өлүктү жууп жаткан эркек жуулуп жаткан эркектин санынажана башка аврат жерлерине карабайт. Ошондой эле аялды жууп жаткан аял да анынсанына жана башка аврат жерлерине карабайт. Андан кийин өлүкө намазга даараталгандай кылып даарат алдырылат. Эгер өлүк намаз окууга жашы жете элеккичинекей болгон болсо анда ага даарат алдырылбайт. Даарат алдыруу анын жүзүнжуудан башталат. анын колдору жуулбайт жана анын ооз жана мурду чайкалбайт. Бирок кээ бир аалымдар жууп жаткан адам манжаларына жука чүпүрөк ороп колунанын оозуна киргизип, анын тиштерин, эриндерин, таңдайын, десналарын сүртуптазалайт жана анын мурдуна да чүпүрөк оролгон манжаларын киргизет деп айтышат.Ошондой эле анын башына масх тартылат. Ошондой эле анын буттарын жубуукийинкиге калтырылбайт.
Биздин мазхабта өлүктү жылуу суу менен жуунтужакшы деп эсептелет. Ал он жактан баштап жууп башталат жана аны жууда сидр(листья дикой ююбы) кошулган сууну иштетүү жакшы. Өлуктүн башында чачы жанасакалы бар болгон болсо анда анын башы жана сакалы хытмийдин (зефир) суусуменен жуулат. Эгер хытмий жок болгон болсо анда сабун (бул самын эмес өсүмдүк)суусу менен жуулат. (Бул айтылган өсумдүктөр бизде жок болушу керек. Алардынордуна башка жыттуу чөптөрдүн суусун же аз өлчөмдөгү самын жана шампуньколдонсо болот).
Андан кийин ал сол жагы менен жаткырылып үстүнөсуу куюулуп анын астына суу кирип жатканын көргөнгө чейин жуулат. Андан кийинал оң жак тарабы менен жаткырылып үстүнө суу куюулуп жогорудагыдай эле жуулат.Андан кийин өлүктү жууган адам аны отургузуп анын ичин акырык сылайт. Эгерсылагандан кийин анын ичинен бир нерсе чыккан болсо ошол нерсе жуулуптазаланат. Бирок өлүк кайрадат жуулбайт жана ага кайрадан даарат алдырылбайт.
Өлгөн адамдын сакалы, муруту, тырмагы ж.б. түктөрүкыскартылынбайт. Кандай абалда өлгөн болсо ошондой боюнча эле көмүлөт. Бироктырмактары өтө эле өсуп кеткен болсо, анда тырмактарын алып койсо болот.
Эгер өлүк суудан табылган болсо да аны жууш керек.Эгер ал шишип кеткен болсо ага кол тийгизбей эле үстүнө суу куюп жууп койсоболот.
Аялдын өкүмү эркектин өкүмүндөй эле. Бирок аялдынчачы анын арт жагына ташталып калтырылбайт (аялдын чачы өрулүп асты жагынаташталып коюулат).
Эгер бала тирүү төрөлгөн болуп андан кийин казаболсо ага ат коюлуп, жуунтулуп, жаназа окулат. Эгер өлүк төрөлгөн болсо анда алжуулуп чүпүрөкө оролуп көмүлөт. Бирок ага жаназа окулбайт. Анын тирүүтөрөлгөндугүн белгиси болуп анын үнү, кыймылы эсептелет. Же болбосо анытөрөткөн аялдын же төрөгөн аялдын өзүнүн күбөлүгүнүн негизинде аны тирүүтөрөлгөн деп эсептейбиз жана ага жаназа окуйбуз. Ал эми дене мүчөлөрү толукболбостон бойдон түшуп калган балага жаназа намазы окулбайт. Бирок жуулуп,чүпүрөкө оролуп көмүлөт.
Эгер өлук адамдын денесинин көпчулүк бөлүгү жежарымы башы менен кошо табылган болсо ал жуулуп, кепинделип ага жаназа окулат.Эгер көпчүлүк бөлүгүнө жаназа окулгандан кийин калган бөлүгү табылган болсо албөлүгүнө жаназа окулбайт.
Эгер өлүктүн жарымы башы жок табылган болсо жеузунунан (башынан баштап бутуна чейин) экиге бөлүнгөн абалда табылган болсо алжуулбай жана ага жаназа намазы окулбайт. Жөн гана чүпүрөкө ороп көмүп коюлат.
Эгер мусулман же каапыр экендиги юбелгисиз адамдынөлүгү табылган болсо жана анда мусулмандын белгиси болсо (м: сүннөткөотургузулган болсо же мусулмандар кийчүү кийими) же мусулман мамлекетиндетабылган болсо ал жуулат. Эгер андай белгилер жок болсо анда жуулбайт.
Халифага каршы согушуп олгон жана каракчылык (жолтосорлук) менен алектенип журуп ошол абалында олгон адам жуулбайт жана анынжаназасы окулбайт.
Олукту жууган адам даарат менен болушу керек. Эгер олукту жунуб, айыз коруп жаткан аял же каапыр адам жууган болсо бул макуру деп саналат. Ал эми дааратсыз жууган болсо макуру деп эсептелбейт.
Олукту жууган адам анын эн жакындарынан болушу керек. Эгер ал жууганды билбеген болсо анда башка аманаткой жана такыба адамдар жууса болот.
Олукту жууган адам олуктун жузу нурданганы же жагымдуу жыттануусу сыяктуу тан калыштуу нерселерди коргон болсо ал жонундо адамдарга айтуусу мустахаб. Ал эми олуктун жузу карайып, жагымсыз жыттанганын, башка корунушко (суротко) откондугун, дене мучолорунун озгоргонун коргон болсо ал жонундо эч кимге айтпоосу керек. Бирок олгон адам бидаатчы болгон болсо жана аны жууган адам андан жогорудагыдай жаман нерселерди коргон болсо анда адамдар бул бидаат ишти кылбоосу учун ал иштер жонундо адамдарга айтса болот.
Олукту жууган адам бекер жууганы жакшы. Эгер олукту жууган адам акча алууну каалаган болсо жана андан башка да олук жууган адамдар бар болсо анда акы алса болот.
Эркекти эркек, аялды аял жуушу керек. Бири экинчисин жууганга болбойт. Бирок олгон адам аялдарды кызыктырбай турган кичинекей эркек бала болсо анда аны аялдар жууса болот. Ошондой эле эркектерди кызыктырбай турган кичинекей кызды эркек адам жууса болот.
Аял киши эгер куйоосу каза болгондон кийин алардын никеси бузула турган нерселерди кылбаган болсо (м: куйоосунун башка аялынан болгон балагатка жеткен эркек баласын же куйоосунун атасын опкон болбосо) оз куйоосун жуунтса болот. Эгер бул иштерди кылган болсо анда жуунта албайт. Бирок биздин мазхабта эркек киши оз аялын жуунта албайт.
#5 19 November 2012 - 13:09
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3636
- 10 January 09
- : 16 Mar 2021 06:14
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
6. Өлүктү кепиндөө.
Өлүктү кепиндөө парз кифая. Б.а. анымусулмандардын кээ бирлери аткарышкан болсо калгандары бул милдеттен кутулушат.Эгер эч ким аткарбаган болсо анда баары күнөөкөр болушат.
Эркек кишинин кепини сүннөт боюнча изар, камис,жана лифафадан турат. Ал эми минималдуу кепин изар жана лифафадан турат.
Изар бул баштын төбөсүнөн баштап таманга чейинболот. Лифафа да ушундай эле болот. Ал эми камис мүрүдөн баштап таманга чейинболот. Анда өлүктүн башы киргизиле тургандай ачык жер болот.
Кепинде чөнтөк, дехрис, жана камин (бул сөздөрдүкоторо албадым. билгендер болсо которуп койсоңуздар жакшы болот эле) болбойт.
Ал эми аял кишинин сүннөт боюнча кепини төмөндөгүнерселерден турат: Дуръун, изар, химар (жоолук), лифафа, көкүрөгүнө таңылатурган хирка (чүпүрөк). Ал эми кепин үчүн минималдуу деп эсептелген нерселербулар: изар, лифафа, химар. Хирка аялдын көкүрөгүнөн киндигине чейинки аралыктыжаап туруусу керек. Бирок эки көгүрөгүнөн сандарына чейинки аралыкты жабатурган болгону жакшыраак. Эгер зарылчылык болбосо (материал жок болуусусыяктуу) аял кишини кепиндөө үчүн жогоруда айтылган нерселердин экөөнү ганаколдонуу макүрү. Ал эми эркектерди кепиндөөдө жогорудагы нерселердин бирөө мененгана чектелүү макүрү (эгер зарылчылык жок болсо). Балагат жашына жетүүгө азкалган жаш балдардын (подростки) өкүмү балагатка жеткен чоң адамдардынөкүмүндөй эле. Ал эми кичинекей эркек бала бир эле материал менен, кичинекейкыз болсо эки материал менен кепинделет. Ал эми хунасалар аялдар сыяктуукепинделет.
Эркек киши айт намаздарга кандай кийинип чыкканболсо ошол сыяктуу кепин менен, ал эми аял киши ата-энесинин үйүнө кандайкийинип чыккан болсо ошондой кепин менен кепинделет. (б.а. алардын жашоодогу эңкооз деп эсептелген кийимдери сыяктуу кепиндер менен кепинделет). Бирок актүстөгү кепинди колдонуу мустахаб деп эсептелет.
Эркектерге тирүү кезинде эмнени кийүүгө уруксатберилсе, аны кепин катары колдонууга да уруксат берилет. Кайсы нерсени кийүүгөуруксат берилбесе аны менен кепиндөөгө да уруксат берилбейт. (М: жибек (шелк)кездемелерди колдонууга болбойт).
Эгер өлгөн адам колунда бар адам болсо анда агасүннөт кепинди колдонуу жакшы. Эгер колунда жок болсо жетиштүү (минималдуу)кепинди колдонгону жакшы.
Эгер өлүктүн мураскерлери кепиндөө маселесиндеталашып калышкан болсо, кээ бирлери үч материал менен кепиндейбиз дешсе,башкалары экөө (изар жана лифафа) менен эле кепиндейбиз деп айтышкан болсо андаүчөө (изар, камис, лифафа) менен кепинделет. Себеби бул сүннөт.
Эркек кишини кепиндөө төмөндөгүдөй тартипте болот:алгач лифафа жазылып салынып, анын үстүнө изар салынат андан кийин анын үстүнөөлүк коюлуп ага камис кийгизилет. Андан кийин өлүктүн башы, сакалы жана башкадене мүчөлөрунө бальзам сүртулөт. Эркектерге заафаран жана варстан (желтоедерево) башка чөптөрдү бальзам катары колдонгонго уруксат берилет. Анынмандайына, мурдуна, тизелерине, тамандарына каафур (камфара) коюулат. Анданкийин изар өлуктүн сол жагынан баштап бүктөлөт, андан кийин оң жагы ошентипбүктөлөт. Андан кийин лифафа да ошондой эле тартипте бүктөлөт. Эгер анынчечилип кетүүсүнөн корккон болсо анда бир нерсе менен бууп байлап койсо болот.
Ал эми аял кишин кепиндөө төмөндөгүдөй тартиптеболот. Алгач эркек киши үчүн даярдалгандай эле лифафа жана анын үстүнө изарсалынат. Анын үстүнө аял коюулуп андан кийин ага дуръун (эркектердин камисысыяктуу эле) кийгизилет. Андан кийин аялдын чачы экиге бөлунуп өрүлүп,көкүрөгунун үстүнө дурьудун сыртына коюулат. Андан кийин анын үстүнө химар(жоолук сыяктуу нерсе) коюулат. Андан кийин изар жана лифафа жогоруда баяндагантартипте оролот. Андан кийин кепиндин үстүнөн аялдын көкүрөк тушунан хирка(чүпүрөк) байланат.
Кепин өлгөн адамдын карыздарын төлөбөстөн, осуятынаткарбастан, мурасын бөлүштүрбөстөн туруп анын байлыгынын эсебинен алынат.
Өлүктү кепиндөө парз кифая. Б.а. анымусулмандардын кээ бирлери аткарышкан болсо калгандары бул милдеттен кутулушат.Эгер эч ким аткарбаган болсо анда баары күнөөкөр болушат.
Эркек кишинин кепини сүннөт боюнча изар, камис,жана лифафадан турат. Ал эми минималдуу кепин изар жана лифафадан турат.
Изар бул баштын төбөсүнөн баштап таманга чейинболот. Лифафа да ушундай эле болот. Ал эми камис мүрүдөн баштап таманга чейинболот. Анда өлүктүн башы киргизиле тургандай ачык жер болот.
Кепинде чөнтөк, дехрис, жана камин (бул сөздөрдүкоторо албадым. билгендер болсо которуп койсоңуздар жакшы болот эле) болбойт.
Ал эми аял кишинин сүннөт боюнча кепини төмөндөгүнерселерден турат: Дуръун, изар, химар (жоолук), лифафа, көкүрөгүнө таңылатурган хирка (чүпүрөк). Ал эми кепин үчүн минималдуу деп эсептелген нерселербулар: изар, лифафа, химар. Хирка аялдын көкүрөгүнөн киндигине чейинки аралыктыжаап туруусу керек. Бирок эки көгүрөгүнөн сандарына чейинки аралыкты жабатурган болгону жакшыраак. Эгер зарылчылык болбосо (материал жок болуусусыяктуу) аял кишини кепиндөө үчүн жогоруда айтылган нерселердин экөөнү ганаколдонуу макүрү. Ал эми эркектерди кепиндөөдө жогорудагы нерселердин бирөө мененгана чектелүү макүрү (эгер зарылчылык жок болсо). Балагат жашына жетүүгө азкалган жаш балдардын (подростки) өкүмү балагатка жеткен чоң адамдардынөкүмүндөй эле. Ал эми кичинекей эркек бала бир эле материал менен, кичинекейкыз болсо эки материал менен кепинделет. Ал эми хунасалар аялдар сыяктуукепинделет.
Эркек киши айт намаздарга кандай кийинип чыкканболсо ошол сыяктуу кепин менен, ал эми аял киши ата-энесинин үйүнө кандайкийинип чыккан болсо ошондой кепин менен кепинделет. (б.а. алардын жашоодогу эңкооз деп эсептелген кийимдери сыяктуу кепиндер менен кепинделет). Бирок актүстөгү кепинди колдонуу мустахаб деп эсептелет.
Эркектерге тирүү кезинде эмнени кийүүгө уруксатберилсе, аны кепин катары колдонууга да уруксат берилет. Кайсы нерсени кийүүгөуруксат берилбесе аны менен кепиндөөгө да уруксат берилбейт. (М: жибек (шелк)кездемелерди колдонууга болбойт).
Эгер өлгөн адам колунда бар адам болсо анда агасүннөт кепинди колдонуу жакшы. Эгер колунда жок болсо жетиштүү (минималдуу)кепинди колдонгону жакшы.
Эгер өлүктүн мураскерлери кепиндөө маселесиндеталашып калышкан болсо, кээ бирлери үч материал менен кепиндейбиз дешсе,башкалары экөө (изар жана лифафа) менен эле кепиндейбиз деп айтышкан болсо андаүчөө (изар, камис, лифафа) менен кепинделет. Себеби бул сүннөт.
Эркек кишини кепиндөө төмөндөгүдөй тартипте болот:алгач лифафа жазылып салынып, анын үстүнө изар салынат андан кийин анын үстүнөөлүк коюлуп ага камис кийгизилет. Андан кийин өлүктүн башы, сакалы жана башкадене мүчөлөрунө бальзам сүртулөт. Эркектерге заафаран жана варстан (желтоедерево) башка чөптөрдү бальзам катары колдонгонго уруксат берилет. Анынмандайына, мурдуна, тизелерине, тамандарына каафур (камфара) коюулат. Анданкийин изар өлуктүн сол жагынан баштап бүктөлөт, андан кийин оң жагы ошентипбүктөлөт. Андан кийин лифафа да ошондой эле тартипте бүктөлөт. Эгер анынчечилип кетүүсүнөн корккон болсо анда бир нерсе менен бууп байлап койсо болот.
Ал эми аял кишин кепиндөө төмөндөгүдөй тартиптеболот. Алгач эркек киши үчүн даярдалгандай эле лифафа жана анын үстүнө изарсалынат. Анын үстүнө аял коюулуп андан кийин ага дуръун (эркектердин камисысыяктуу эле) кийгизилет. Андан кийин аялдын чачы экиге бөлунуп өрүлүп,көкүрөгунун үстүнө дурьудун сыртына коюулат. Андан кийин анын үстүнө химар(жоолук сыяктуу нерсе) коюулат. Андан кийин изар жана лифафа жогоруда баяндагантартипте оролот. Андан кийин кепиндин үстүнөн аялдын көкүрөк тушунан хирка(чүпүрөк) байланат.
Кепин өлгөн адамдын карыздарын төлөбөстөн, осуятынаткарбастан, мурасын бөлүштүрбөстөн туруп анын байлыгынын эсебинен алынат.
#6 19 November 2012 - 13:10
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3636
- 10 January 09
- : 16 Mar 2021 06:14
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
7. Олукту которуп кабырга алып баруу.
Олукту торт эркек которуусу суннот. Эгеролукту табытка салып которушо турган болсо анда анын торт сабынан(кармагычынан) кармап которуу суннот. Табытты которгон адам анын алдынкы онсабын андан кийин арткы он сабын он мурусуно, андан кийин алдынкы сол сабынандан кийин арткы сол сабын сол мурусуно которуусу суннот. Эгер жолдун тарболуусу сыяктуу зарылчылык болбосо олукту эки адам бироосу алдынан, экинчисиартынан которуусу макуру.
Табытты которгон адам аны колуна кармаса да,мурусуно койсо да болот.
Эмчектеги же эмчектен жаны чыккан же андан бир азчонураак баланы бир адам колуна которуп, башкалар аны менен алмашып которуптурушса болот.
Олукту которгон адамдар олук солкулдабай тургандаражада бат басышат. Олуктун арт жагында баскан жакшы. Олуктун алдында дабасууга да болот. Бирок алдында баскан адам андан ото алыстап кетуусу жанабардык адамдардын олуктун алдына отуп алуусу макуру. Ошондой эле олуктун онжана сол жактарында басылбайт.
Эгер олгон адам кошуна, тууган же такыбаадам болсо анын артынан ээрчуу нафил ибадат менен алектенгенден жакшы.
Олуктун артынан ээрчип бараткан адамдардын зикр жеКураан окуп унун которуусу макуру. Алар унчукпай кетуусу керек. Эгер Аллахтызикр кылууну кааласа анда ичинен зикр кылышы керек.
Олукту кабырга алып келип жерге койгондон кийинотурууга болот. Ал эми жерге койгонго чейин отуруу макуру. Эн жакшысы олукотопурак салынгандан кийин отуруу.
Олукту которгон адам бул иши учун акы талап кылсаболот.
Олукту торт эркек которуусу суннот. Эгеролукту табытка салып которушо турган болсо анда анын торт сабынан(кармагычынан) кармап которуу суннот. Табытты которгон адам анын алдынкы онсабын андан кийин арткы он сабын он мурусуно, андан кийин алдынкы сол сабынандан кийин арткы сол сабын сол мурусуно которуусу суннот. Эгер жолдун тарболуусу сыяктуу зарылчылык болбосо олукту эки адам бироосу алдынан, экинчисиартынан которуусу макуру.
Табытты которгон адам аны колуна кармаса да,мурусуно койсо да болот.
Эмчектеги же эмчектен жаны чыккан же андан бир азчонураак баланы бир адам колуна которуп, башкалар аны менен алмашып которуптурушса болот.
Олукту которгон адамдар олук солкулдабай тургандаражада бат басышат. Олуктун арт жагында баскан жакшы. Олуктун алдында дабасууга да болот. Бирок алдында баскан адам андан ото алыстап кетуусу жанабардык адамдардын олуктун алдына отуп алуусу макуру. Ошондой эле олуктун онжана сол жактарында басылбайт.
Эгер олгон адам кошуна, тууган же такыбаадам болсо анын артынан ээрчуу нафил ибадат менен алектенгенден жакшы.
Олуктун артынан ээрчип бараткан адамдардын зикр жеКураан окуп унун которуусу макуру. Алар унчукпай кетуусу керек. Эгер Аллахтызикр кылууну кааласа анда ичинен зикр кылышы керек.
Олукту кабырга алып келип жерге койгондон кийинотурууга болот. Ал эми жерге койгонго чейин отуруу макуру. Эн жакшысы олукотопурак салынгандан кийин отуруу.
Олукту которгон адам бул иши учун акы талап кылсаболот.
#7 19 November 2012 - 13:11
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3636
- 10 January 09
- : 16 Mar 2021 06:14
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
8. Жаназа намазы
Жаназа намазы – мусулман маркумдарга дуба кылуумаксатында окулган намаз. Жаназа намазы парз-ы кифая. Жаназа намазындаруку- сажда болбойт. Жаназа намазга турган адам даарат алып кыбылага бет алыптурушу керек.
Жаназа намазын окуу үчүн алты шарт бар:
1. Маркумдун мусулман болушу. Мусулман эмес адамгажаназа намазы окулбайт.
2. Маркум жуулган же таяммум алдырылган болушукерек.
3. Маркум жамааттын алдында турушу зарыл.
4. Денесинин жарымынан көбү же башы менен бирге эңазынан жарымынын болушу
5. Маркум табыты менен жерге жаткырылышы керек
6. Жаназа намазын окуй турган адам өйдө турганкалыбында болушу керек.
Жаназанамазынын окулушу
Жаназа намазы төмөнкүчө окулат: алгач «Аллаыраазылыгы үчүн береги эркек кишинин (же аял же болбосо кыз же эркек баланын)жаназа намазын окууга ниет кылдым» деп ниет кылынып, «Аллаху акбар» деп такбиралынып «субханака» дубасы окулат. Андан кийин имам колун көтөрбөй туруп үндүбийик көтөрүп «Аллаху акбар» деп такбир алат, жамаат да үн чыгарбай ичтентакбир алат. Андан соң «салли-баарик» дубалары окулат. Имам дагы үн чыгарыптакбир алган соң, жаназа дубасы окулат. Жаназа дубасын билбегендер «Роббанаааатина. .» дубасын окушса болот. Андан кийин төртүнчү такбир алынып, эки жакасалам берилет. Жаназа намазында жамааттын көп болушу мустахап. Асыресе, жаназанамазы бир киши тарабынан окулушу менен парз орундалган болот. Аял кишилер дажаназа намазына кошулушса болот. Эгер аялдар да кошула турган болсо,эркектердин артынан сапка тизилиши керек.
Жаназа намазы окулбай көмүлгөн маркумдун жаназанамазын арадан көп убакыт өтпөсө, окуса болот. Буга Пайгамбарыбыз өзү үлгүболуп берген.
Жаназа намазына кеч келип калган адам дароо такбиралып, эч нерсе окубай, калтырылган такбирлерди алуу менен жаназа намазынтолуктаса болот.
Күн чыгып келатканда, төбөдө турганда жана батыпбаратканда жаназа намазы окулбайт.
Имам Азам жана Имам Мухаммеддин пикиринде,өзүн- өзү өлтүргөн адамдын жаназасы окулат.
Жаңы төрөлүп көз жумган ымыркайды жууп, кепиндеп,ат койуп, анын жаназа намазын окуса да болот. Ал эми жансыз төрөлгөн ымыркайнажаназа окулбайт. Аны жуунун да кажети жок, бир кездемеге ороп, жерге жашыруукерек.
Ата-энесин эч бир себепсиз атайлап өлтүргөнадамдын жана каракчылык учурунда өлтүрүлгөн кылмышкердин жаназа намазы окулбайт.
Жаназа намазы – мусулман маркумдарга дуба кылуумаксатында окулган намаз. Жаназа намазы парз-ы кифая. Жаназа намазындаруку- сажда болбойт. Жаназа намазга турган адам даарат алып кыбылага бет алыптурушу керек.
Жаназа намазын окуу үчүн алты шарт бар:
1. Маркумдун мусулман болушу. Мусулман эмес адамгажаназа намазы окулбайт.
2. Маркум жуулган же таяммум алдырылган болушукерек.
3. Маркум жамааттын алдында турушу зарыл.
4. Денесинин жарымынан көбү же башы менен бирге эңазынан жарымынын болушу
5. Маркум табыты менен жерге жаткырылышы керек
6. Жаназа намазын окуй турган адам өйдө турганкалыбында болушу керек.
Жаназанамазынын окулушу
Жаназа намазы төмөнкүчө окулат: алгач «Аллаыраазылыгы үчүн береги эркек кишинин (же аял же болбосо кыз же эркек баланын)жаназа намазын окууга ниет кылдым» деп ниет кылынып, «Аллаху акбар» деп такбиралынып «субханака» дубасы окулат. Андан кийин имам колун көтөрбөй туруп үндүбийик көтөрүп «Аллаху акбар» деп такбир алат, жамаат да үн чыгарбай ичтентакбир алат. Андан соң «салли-баарик» дубалары окулат. Имам дагы үн чыгарыптакбир алган соң, жаназа дубасы окулат. Жаназа дубасын билбегендер «Роббанаааатина. .» дубасын окушса болот. Андан кийин төртүнчү такбир алынып, эки жакасалам берилет. Жаназа намазында жамааттын көп болушу мустахап. Асыресе, жаназанамазы бир киши тарабынан окулушу менен парз орундалган болот. Аял кишилер дажаназа намазына кошулушса болот. Эгер аялдар да кошула турган болсо,эркектердин артынан сапка тизилиши керек.
Жаназа намазы окулбай көмүлгөн маркумдун жаназанамазын арадан көп убакыт өтпөсө, окуса болот. Буга Пайгамбарыбыз өзү үлгүболуп берген.
Жаназа намазына кеч келип калган адам дароо такбиралып, эч нерсе окубай, калтырылган такбирлерди алуу менен жаназа намазынтолуктаса болот.
Күн чыгып келатканда, төбөдө турганда жана батыпбаратканда жаназа намазы окулбайт.
Имам Азам жана Имам Мухаммеддин пикиринде,өзүн- өзү өлтүргөн адамдын жаназасы окулат.
Жаңы төрөлүп көз жумган ымыркайды жууп, кепиндеп,ат койуп, анын жаназа намазын окуса да болот. Ал эми жансыз төрөлгөн ымыркайнажаназа окулбайт. Аны жуунун да кажети жок, бир кездемеге ороп, жерге жашыруукерек.
Ата-энесин эч бир себепсиз атайлап өлтүргөнадамдын жана каракчылык учурунда өлтүрүлгөн кылмышкердин жаназа намазы окулбайт.
#8 19 November 2012 - 13:12
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3636
- 10 January 09
- : 16 Mar 2021 06:14
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
9. Мал союу жана тамак беруу.
Азыркы кундо кылынып жаткан олукту уйдон чыгаруудаже кабырда мал союу жана конул айтуу учун келген адамдар учун тойдогудай кылыптамак даярдоо бидаат иштерден деп саналат. Эгер олгон адамдын артында балагаткажете элек мураскери бар болсо бул иштер арам деп эсептелет. Себеби жетимдинмалын жегендик арам. Ал эми олук олгон уйдун кошуналары, достору тамак даярдапмаркумдун уй булосуно берип туруусу мандууб. Себеби алар баштарына тушкон кайгыменен алей болуп, тамак даярдоого убактысы же конулу болбоосу мумкун.
Азыркы кундо кылынып жаткан олукту уйдон чыгаруудаже кабырда мал союу жана конул айтуу учун келген адамдар учун тойдогудай кылыптамак даярдоо бидаат иштерден деп саналат. Эгер олгон адамдын артында балагаткажете элек мураскери бар болсо бул иштер арам деп эсептелет. Себеби жетимдинмалын жегендик арам. Ал эми олук олгон уйдун кошуналары, достору тамак даярдапмаркумдун уй булосуно берип туруусу мандууб. Себеби алар баштарына тушкон кайгыменен алей болуп, тамак даярдоого убактысы же конулу болбоосу мумкун.
#9 19 November 2012 - 13:14
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3636
- 10 January 09
- : 16 Mar 2021 06:14
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
10. Кабырды зыярат кылуу.
Олумду эстоо учун кабырды зыярат кылуу мандуб амалдеп саналат. Ханафий жана Маликий мазхабтарында жума куну жана андан бир кунмурда жана бир кун кийин кабырды зыярат кылуу учун (жакшы деп) белгиленген.
Кабырды зыярат кылган адам зикр, дуа, Аллахкажалынуу, олукторго урмат корсотуу жана Кураан окуу менен алектенуусу зарыл.
Ханбалий мазхабынан башка уч мазхабта кабырдызыярат кылууда анын алыс же жакын болуусунун айырмасы жок. Озгочо салихадамдардын кабырын зыярат кылуу учун сапарга чыгуу мандууб деп эсептелет. Алэми Пайгамбарыбыздын (салла Аллаху алейхи ва саллам) кабырын зыярат кылууозгочо орунда турат. Ал эми Ханбалий мазхабында кабырды зыярат кылуу учун алыссапарга чыгуу мандууб эмес мубах деп саналат.
Кабырды зыярат кылуу эркектер учун мандуубболгондой эле фитнага себеп болбой турган кары аялдар учун да мандууб. Албеттеал аялдын кабырга барып кайгырып, ыйлабай турган болсо. Эгер андай болбосо андаанын кабырды зыярат кылуусу арам деп эсептелет. Ал эми шариатта тыюу салынгаништерге себеп боло турган аялдардын кабырга баруусу арам деп эсептелет.
Кабырды зыярат кылуу шариат окумдоруно ылайыкболуусу керек. Кабырга барган адам кабырды айланып таваф кылбоосу, анын ташын,жыгачын, тепкичин (эгер ушул нерселер бар болсо) оппоосу жана олуктон кандайдырбир нерсе тилебоосу ж.б.у.с. иштерди кылбоосу керек.
Ушуну менен маркумга байланыштуу темабыздыжыйынтыктайбыз. Материалды даярдоодо "Ал-Фатав аль- Хиндия" жана "Ал-ФикхуЪалал Мазаахиби аль- Арбъати" китептериненпайдаланылды.
Ва салла Аллаху ъала саййидина Мухаммадин вааалихи ва сахбихи ва саллам. Валхамду лиллахи раббил ьааламиин!
Олумду эстоо учун кабырды зыярат кылуу мандуб амалдеп саналат. Ханафий жана Маликий мазхабтарында жума куну жана андан бир кунмурда жана бир кун кийин кабырды зыярат кылуу учун (жакшы деп) белгиленген.
Кабырды зыярат кылган адам зикр, дуа, Аллахкажалынуу, олукторго урмат корсотуу жана Кураан окуу менен алектенуусу зарыл.
Ханбалий мазхабынан башка уч мазхабта кабырдызыярат кылууда анын алыс же жакын болуусунун айырмасы жок. Озгочо салихадамдардын кабырын зыярат кылуу учун сапарга чыгуу мандууб деп эсептелет. Алэми Пайгамбарыбыздын (салла Аллаху алейхи ва саллам) кабырын зыярат кылууозгочо орунда турат. Ал эми Ханбалий мазхабында кабырды зыярат кылуу учун алыссапарга чыгуу мандууб эмес мубах деп саналат.
Кабырды зыярат кылуу эркектер учун мандуубболгондой эле фитнага себеп болбой турган кары аялдар учун да мандууб. Албеттеал аялдын кабырга барып кайгырып, ыйлабай турган болсо. Эгер андай болбосо андаанын кабырды зыярат кылуусу арам деп эсептелет. Ал эми шариатта тыюу салынгаништерге себеп боло турган аялдардын кабырга баруусу арам деп эсептелет.
Кабырды зыярат кылуу шариат окумдоруно ылайыкболуусу керек. Кабырга барган адам кабырды айланып таваф кылбоосу, анын ташын,жыгачын, тепкичин (эгер ушул нерселер бар болсо) оппоосу жана олуктон кандайдырбир нерсе тилебоосу ж.б.у.с. иштерди кылбоосу керек.
Ушуну менен маркумга байланыштуу темабыздыжыйынтыктайбыз. Материалды даярдоодо "Ал-Фатав аль- Хиндия" жана "Ал-ФикхуЪалал Мазаахиби аль- Арбъати" китептериненпайдаланылды.
Ва салла Аллаху ъала саййидина Мухаммадин вааалихи ва сахбихи ва саллам. Валхамду лиллахи раббил ьааламиин!
#10 19 November 2012 - 13:52
- Активист
-
- Тартип бузгандар
- 1070
- 02 July 11
- : 28 Feb 2021 22:08
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Эн ыйык жер....
Окуп жатып денем титиреди... Бир кун келип биз да кетебизда ... Рахмат! Алла раазы болсун сизге!
#11 19 November 2012 - 14:42
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 366
- 20 April 12
- : 17 Mar 2014 10:24
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:неизвестно
Менин да денем титиреп кетти, уш9ул айткандарыныздын баары кылынса жакшы го,баарын кылшпайт да бирок,десналарын жууган укмуш го ээ,билген эмесмин рахмат сизге билип алдым.Кыйналып жаткан адамды сапарга кантип узатыш керек окуйт го олоордо неле ошону окуганда жаны кыйналбай чыгат дейт го ээ ошол чынбы?
Жоодурап сага карар бир адам бар
Жалбарып журогунду сураган бар
Жамалын жашка толуп турса дагы
Дуйнодо сени суйгон бир адам бар!
Жалбарып журогунду сураган бар
Жамалын жашка толуп турса дагы
Дуйнодо сени суйгон бир адам бар!
#12 19 November 2012 - 14:45
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 399
- 11 April 12
- : 06 Jan 2021 21:31
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:тынчтык
Алла раазы болсун!Ар бирибиздин башыбызда өлүм бар.Буларды билип алсак жакшы.Анан кабырда чоң адамга кандай,жаш балага кандай сурак болот?Биз тирүүлөр кандай жардам бере алабыз?Кээ бир өлүк кыяматка чейин бузулбай сакталат дешет,туурабы бул?Анан өлгөн адамдын руху жакымдарына дуа талап кылып келип турабы?Себеби мен да жакындарымды узаткамын.Аябай таасирленип кеттим.
Ачуусун жене алган адам кучтуу!
#13 19 November 2012 - 16:12
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3636
- 10 January 09
- : 16 Mar 2021 06:14
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
2. Маркумдун жакындарына конул айтуу
Маркумдун жакындарына конул айтуу мандуб (жакшы корулгон) амал. Конул айтуунун убактысы маркум каза болгон убактан баштап уч кун отконго чейин. Андан кийин конул айтуу макуру (жаман корулгон) иш. Бирок маркумдун жакындары же конул айтуучу ал жерде жок болгон болсо (башка жакта жургон болсо) анда уч кундон кийин конул айткан болсо да бул макуру деп эсептелбейт.
Ханафий мазхабынан башка уч мазхаб боюнча конул айтуу учун атайын создор белгиленген эмес. Бул создор абалга жараша ар турдуу болуусу мумкун. Ал эми Ханафий мазхабында маркумдун жакындарына томондогудой создор менен конул айтуу мустахаб (жакшы корулгон) амал деп саналат: "Аллах Таала сенин каза болгон тууганындын куноолорун кечирип, рахматына болосун жана сага келген балээ учун сага сабыр жана соопторду берсин. Ошондой эле конул айтууда колдонуучу эн жакшы создор болуп Пайгамбарыбыздын (саллаллаху алейхи ва саллам) томонку создору эсептелет: "Аллах Таала эмнени кааласа алат жана эмнени кааласа берет. Анын алдында бардык нерсе белгилуу олчом менен (олчонгон)" . Башка создорду бул создорго кошуп айткан жакшы".
Конул айтуу олукту комгондон кийин болгону жакшы. Бирок олук ээлери баштарына тушкон кайгыга чыдамсыз болуп, сабырсыздык кылышкан болсо анда комгонго чейин айткан жакшы. Ал эми Маликий мазхабында бул эки учурда тен конул айтуу маркумду жерге бергенден кийин болгону жакшы деп эсептелет.
Конул айтуу олуктун бардык жакындарына, улуу-кичуу, эркек жана аялдарына жалпы айтылганы жакшы. Ал эми жаш бойго жеткен кыздарга фитна болбосун учун анын махрамдары (ага уйлоно албай турган жакын туугандары) гана конул айтат. Ошондой эле акыл эси толук боло элек кичинекей балдарга да конул айтылбайт. Себеби алар бул нерсеге кайгырышпайт.
Олук ээлери башкалар аларга келип конул айтуулары учун уч кун аралыгында мечитте же уйлорундо отурса болот. Ханбалий жана Шаафий мазхабында бул нерсе макуру деп саналат. Ал эми эшиктин босогосунда же жайылган тошокто отуруу жана кочого чыгып туруу торт мазхабта тен жаман иштердин эн жаманы жана бидаат деп эсептелет.
Эгер олук ээлери бир жолу мындай кайгыны баштарынан откорушкон болсо, Маликий мазхабынан башка уч мазхабтын пикиринде аларга экинчи жолу конул айтуунун зарылдыгы жок. Кээ бир китептерде бул макуру деп айтылат. Ал эми Маликий мазхабында бул иш макуру деп саналбайт.
Маркумдун жакындарына конул айтуу мандуб (жакшы корулгон) амал. Конул айтуунун убактысы маркум каза болгон убактан баштап уч кун отконго чейин. Андан кийин конул айтуу макуру (жаман корулгон) иш. Бирок маркумдун жакындары же конул айтуучу ал жерде жок болгон болсо (башка жакта жургон болсо) анда уч кундон кийин конул айткан болсо да бул макуру деп эсептелбейт.
Ханафий мазхабынан башка уч мазхаб боюнча конул айтуу учун атайын создор белгиленген эмес. Бул создор абалга жараша ар турдуу болуусу мумкун. Ал эми Ханафий мазхабында маркумдун жакындарына томондогудой создор менен конул айтуу мустахаб (жакшы корулгон) амал деп саналат: "Аллах Таала сенин каза болгон тууганындын куноолорун кечирип, рахматына болосун жана сага келген балээ учун сага сабыр жана соопторду берсин. Ошондой эле конул айтууда колдонуучу эн жакшы создор болуп Пайгамбарыбыздын (саллаллаху алейхи ва саллам) томонку создору эсептелет: "Аллах Таала эмнени кааласа алат жана эмнени кааласа берет. Анын алдында бардык нерсе белгилуу олчом менен (олчонгон)" . Башка создорду бул создорго кошуп айткан жакшы".
Конул айтуу олукту комгондон кийин болгону жакшы. Бирок олук ээлери баштарына тушкон кайгыга чыдамсыз болуп, сабырсыздык кылышкан болсо анда комгонго чейин айткан жакшы. Ал эми Маликий мазхабында бул эки учурда тен конул айтуу маркумду жерге бергенден кийин болгону жакшы деп эсептелет.
Конул айтуу олуктун бардык жакындарына, улуу-кичуу, эркек жана аялдарына жалпы айтылганы жакшы. Ал эми жаш бойго жеткен кыздарга фитна болбосун учун анын махрамдары (ага уйлоно албай турган жакын туугандары) гана конул айтат. Ошондой эле акыл эси толук боло элек кичинекей балдарга да конул айтылбайт. Себеби алар бул нерсеге кайгырышпайт.
Олук ээлери башкалар аларга келип конул айтуулары учун уч кун аралыгында мечитте же уйлорундо отурса болот. Ханбалий жана Шаафий мазхабында бул нерсе макуру деп саналат. Ал эми эшиктин босогосунда же жайылган тошокто отуруу жана кочого чыгып туруу торт мазхабта тен жаман иштердин эн жаманы жана бидаат деп эсептелет.
Эгер олук ээлери бир жолу мындай кайгыны баштарынан откорушкон болсо, Маликий мазхабынан башка уч мазхабтын пикиринде аларга экинчи жолу конул айтуунун зарылдыгы жок. Кээ бир китептерде бул макуру деп айтылат. Ал эми Маликий мазхабында бул иш макуру деп саналбайт.
#14 19 November 2012 - 16:14
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3636
- 10 January 09
- : 16 Mar 2021 06:14
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
Окуп жатып денем титиреди... Бир кун келип биз да кетебизда ... Рахмат! Алла раазы болсун сизге!
Сизге да рахмат. Аллах сизден да ыраазы болсун!
#15 19 November 2012 - 16:17
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1255
- 11 October 08
- : 11 Mar 2025 19:52
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
Дауд мырза, сага чоң рахмат - убакыт коротуп, илимий негизде мунун баарын жазып чыкканыңа!
Жаштарга эле эмес, улууларга да сабак болчу материал экен! Дагы жазып тур билгендериңен, убакыт болгондо.
Жаштарга эле эмес, улууларга да сабак болчу материал экен! Дагы жазып тур билгендериңен, убакыт болгондо.
Алга жылбаган, артка жылат - жашоодо токтоп калуу жок.
#16 19 November 2012 - 16:22
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3636
- 10 January 09
- : 16 Mar 2021 06:14
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
окуйт го олоордо неле ошону окуганда жаны кыйналбай чыгат дейт го ээ ошол чынбы?
Олум тошогундо жаткан адамдын алдында Ясин суросун окулган болсо ал оңой жан берет деп айтылат хадисте.
#17 19 November 2012 - 16:31
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3636
- 10 January 09
- : 16 Mar 2021 06:14
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
Алла раазы болсун!Ар бирибиздин башыбызда өлүм бар.Буларды билип алсак жакшы.Анан кабырда чоң адамга кандай,жаш балага кандай сурак болот?Биз тирүүлөр кандай жардам бере алабыз?Кээ бир өлүк кыяматка чейин бузулбай сакталат дешет,туурабы бул?Анан өлгөн адамдын руху жакымдарына дуа талап кылып келип турабы?Себеби мен да жакындарымды узаткамын.Аябай таасирленип кеттим.
Аллах сизден да ыраазы болсун!
Кабырда Раббиң (Жаратуучуң) ким? Диниң кайсы? Пайгамбарың ким? деген суроолор суралат. А жаш балдарга сурак болобу же жокпу билбеймин. Бул бойунча окуган эмесмин.
Тирүүлөр алар үчун дуба кылып турушу керек. Бул биздин аларга берген эң чон жардамыбыз болот. Андан сырткары шариатта сооптуу деп эсептелген иштерди аткарып, алардын сообун маркумдарга багыштасак болот.
Ооба, пайгамбарлар жана такыба жүргөн адамдардын денелери бузулбастан сакталат.
Өлгөн адамдын руху келиши жөнундө эч нерсе билбеймин. Маалыматым жок.
Аллах Таала жоготкон жакындарыңызды өз ырайымына алган болсун!
#18 19 November 2012 - 16:33
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3636
- 10 January 09
- : 16 Mar 2021 06:14
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
Дауд мырза, сага чоң рахмат - убакыт коротуп, илимий негизде мунун баарын жазып чыкканыңа!
Жаштарга эле эмес, улууларга да сабак болчу материал экен! Дагы жазып тур билгендериңен, убакыт болгондо.
Жаштарга эле эмес, улууларга да сабак болчу материал экен! Дагы жазып тур билгендериңен, убакыт болгондо.
Иншаа Аллах аракет кылам... Сизге да ырахмат!
#19 19 November 2012 - 16:48
- Карапайым
-
- Кыймылы жок
- 137
- 13 April 12
- : 24 Apr 2016 21:48
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Ордолуу Ош шаары
Рахмат сизге!
Бир суроо да, азыр коптору тажия (кантип айтылат билбейм бирок, бизде тажия деп коёт), кырк, жылдыкты ресторан, кафелерде откорушот да бул туурабы?
Бир суроо да, азыр коптору тажия (кантип айтылат билбейм бирок, бизде тажия деп коёт), кырк, жылдыкты ресторан, кафелерде откорушот да бул туурабы?
#20 20 November 2012 - 11:19
- Супер-активист
-
- Кыймылы жок
- 3636
- 10 January 09
- : 16 Mar 2021 06:14
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Бишкек
Рахмат сизге!
Бир суроо да, азыр коптору тажия (кантип айтылат билбейм бирок, бизде тажия деп коёт), кырк, жылдыкты ресторан, кафелерде откорушот да бул туурабы?
Бир суроо да, азыр коптору тажия (кантип айтылат билбейм бирок, бизде тажия деп коёт), кырк, жылдыкты ресторан, кафелерде откорушот да бул туурабы?
Кырктык, жылдык деген нерселер шариатта жок нерселер. Демек аларды эч кайсы жерде аткарууга болбойт. Ал эми тажия деген сөзгө анча түшунбөй турам, бир аз тушүнүк бере кетсеңиз жакшы болмок. Бул сөздү угуп эле жүргөнум менен ага анча маани бербептирмин.
- (2 )
-
- 1
- 2