КАМСЫЗДАНДЫРУУ
1. Камсыздандыруунун экономикалык маңызы, анын функциясы.
2. Камсыздандыруу тармактарынын түрүнө жараша классификацияланышы.
3. Камсыздандыруу тарчагындагы негизги түшүнүктөр.
4. Өткөөл экономикада камсыздандыруу рыногунун өнүгүшү.
5. Кыргызстанда жана айрым өнүккөн өлкөлөрдө камсыздандыруу ишмердигинин кээ бир багыттары.
1. Камсыздандыруунун экономикалык маңызы, анын функциясы.
Камсыздандыруунун маанисин өндүрүш жөнүндөгү илимдин негиздерине таянуу менен, камсыздандыруу фондусунун өнүгүшүн, анын маңызын илимий диалектикалык позициясынан изилдөө аркылуу баяндоого болот.
Камсыздандыруу фондусу, коомго баш аламан кырсыктар жана ар түрдүү табигый кубулуштар тарабынан келтирилген чукул зыяндарды төлөө үчүн багытталган материалдык же акчалай каражаттардын peзервинен турат. Бул адегенде адам жана табийгат ортосунда объективдүү түрдө өкүм сүргөн карама-каршылыктардын негизинде түзүлгөн. Табийгатка өз таасирин тийгизүү менен адам эмгектенүү жараянын ар дайым анын каршы таасирине учуроодо. Анын үстүнө табийгаттын өнүгүү мыйзамченемдүүлүгү жөнүндө маалыматтардын жетишсиздигинен табийгат кээде көрүнүштөргө алып келип, материалдык байлыктарды кыйратуучу жана жок кылуучу, адамдын өз ишмердүүлүгүнүн сонунда күткөн натыйжадан таптакыр башкача натыйжаларга алып келүүчү күч катары көрүнөт.
Азыркы шарттарда коомдук өндүрүштө тобокелдин өсүшү адамдардын ортосундагы мамилелердин татаалдашуусуна да алып келүүдө. Эркин рынок мамилелеринин өнүгүшү менен бирге ишмердүүлүктүн тобокели да жогорулоодо.
Илимий—техникалык прогресстин көрсөткөн терс таасири туруктуу түрдө технологиялык тобокелди алып келүүдө. Бул жараянга ошондой эле социалдык, улуттар аралык жана мамлекеттер аралык келишпөөчүлүктөр өз үлүшүн кошууда.
Күтүлбөгөн кубулуштардын жагымсыз натыйжаларын жоюуну камсыз кылуу үчүн мамлекет коргонуу чараларын көрүүгө милдеттүү. Ушул себепке байланыштуу материалдык зыянды төлөө үчүн улуттук дүң продуктунун белгилүү бир бөлүгү акчалай камсыздандыруу фонддору тарабынан өздөштүрүлүүдө.
Узак тарыхий доордун аралыгында коомдук практика камсыздандыруу фондусун уюштуруунун үч негизги формасын иштеп чыккан. Ошол эле учурда, фондудагы ресурстарга мамлекет, товар өндүрүүчүлөр,
камсыздандыруучулар ээлик кылышкан. Ушундан улам фонддор: мамлекеттик борбордоштурулган камсыздандыруу фонддоруна,
товар өндүрүүчүлөрдүн өзүн өзү камсыздандыруусу,
камсыздандыруу уюмдарынын камсыздандыруу фонддоруна бөлүнгөн.
Борбордоштурулган камсыздандыруу фонддору мыйзамга ылайык улуттук киреше жана өлкөнүн белгилүү финансылык резервдеринин,
анын ичинде камсыздандыруу фонддорунун улуттук байлыктары менен түздөн-түз байланышкан.
Дал ушул аталган ыкмалардын жардамы менен өкмөттүн, бюджеттердин,
өлкөнүн валюталык резервдеринин жана алтын запастарынын фонддору түзүлөт.
Борбордоштурулбаган,
товар өндүрүүчүлөрдүн финансылык резервдери локалдуу зыян жана түрдүү чыгымдарды төлөө үчүн материалдык өндүрүш чөйрөсүндө,
биринчи иретте айыл чарбасында түзүлөт. Борбордоштурулбаган камсыздандыруу фонддорунун түзүлүшүнүн негизги булагы болуп ишкананын кирешелери эсептелет. Чарбалык ишмердүүлүктү жүргүзгөн субъектилерди камсыздандыруу фонддорунун системасын түзүү жана пайдалануу өзүн-өзү камсыздандыруу субъектилери катары классификацияланат.
Камсыздандыруу фонддорун пайдалануу үчүн түзүлгөн камсыздандыруу категориясын найдалануунун экономикалык зарылдыги мамлекет чарбалык ишмердүүлүк менен алек болгон субьектилердин (ишкана, мекеме, коом, кооперативдер),
жада калса айрым жарандардын финансылык ресурстарын ыгын таап жумшоо мүмкүнчүлүгүнөн ажыраган учурда келип чыгат. Чарбалардын жана жарандардын үй-бүлөсүнүн мүлк жагынан обочолонгондугу тийиштүү субъектилерди камсыздандыруу сыяктуу ыкманын жардамы менен камсыздандырууну коргоо үчүн объективдуу шарттарды түзөт.
Камсыздандыруунун экономикалык категориясы финансылардын негизги бөлүгүн түзүүчүлөрдүн бири болуп эсептелет. Бирок эгер финансылар жалпысынан кирешелердин жана жыйнамдарды бөлүштүрүү жана кайра бөлүштүрүү менен байланышкан болсо, анда камсыздандыруу бир гана кайра бөлүштүрүү чөйрөсүн камтыйт.
Камсыздандыруунун экономикалык категориясынын өзгөчөлүгүн мүнөздөгөн негизги белгилери:
• Камсыздандыруу учурунда кокусунан, күтүлбөгөн жана жеңилгис кубулуштардын натыйжасында келип чыгуусу мүмкүн болгон, б.а. эл чарбасына жана элге материалдык жана башка зыяндын натыйжасында аткарылуучу камсыздандыруу иштерине байланыштуу акчаны кайра бөлүштүрүү мамилелери келип чыгат.
• Камсыздандыруу учурунда камсыздандырууга катышкан тараптардын ортосунда келтирилген зыянды орду-ордуну бөлүүнү жүзөгө ашырат.
Кайра бөлүштүрүүнү мындай формасынын келип чыгышы кокусунан келтирилген зыян, эреже боюнча, аймактарга материалдык жана башка жоготууларды алып келишине байланышкан.
Бирок, бул зыян чарбалардын,
аймактын бардыгын эмес, анын бир бөлүгүн гана камтыйт. Бул өз кезегинда зыян тарткандардын жоготууларын камсыздандырылган башка субъектилердин каражаттары аркылуу төлөөгө шарт түзөт. Ошол эле мезгилде, камсыздандырылган мүчөлөрдүн чөйрөсү канчалык кенен болсо, келтирилген зыянды төлөө үчүн ар бир камсыздандырылган мүчөдөн алына турган каражаттын үлүшү ошончолук аз болот. Камсыздандырууга мүчө болгондордун саны канчалык көп болсо, келтирилген зыянды төлөө ыкмасы да ошончолук натыйжалуу болот.
Камсыздандыруу аймактык бирдиктердин ортосундагы зыянды кайра бөлүштүргөндөй эле, аны убакыттарга да бөлүштүрөт.
Бул жерде камсыздандыруу фондусунун каражаттарын бир жылдын чегинде аймак боюнча натыйжалуу түрдө кайра бөлүштүрүү үчүн бир далай чоң аймак жана камсыздандыруу үчүн көп сандагы объектилер талап кылынат. Зыяндарды убакыттарга бөлүштүрүү чукул кубулуштардын кокусунан келип чыгышына байланыштуу:
бир нече жыл катары чукул окуялар болбостугу мүмкүн жана алардын качан болоору да белгисиз. Мындай кырдаал кирешелүү жылдарда ыңгайсыз жаман ыңгайсыз кырсыктуу жылдарда келитирилген зыяндын ордун толтуруш үчүн запастык фонддун түзүлүшүн талап кылат.
Келтирилген зыянды бөлүштүрүү үчүн камсыздандыруу фондусуна мобилизациялаган каражаттардын кайтарымдуулугуна шарт коёт. Ар бир камсыздандыруучунун камсыздандыруу үчүн төлөгөн каражаты бир максат үчүн белгилүү масштабдагы аймакта жана белгилүү мөөнөттүн ичинде келтирилген зыяндын жыйындысын төлөөнү көздөйт. Ошондуктан кошумча чыгашаларсыз эсептелген камсыздандыруу үчүн төлөөлөрдүн жалпы жыйындысы ошол аймактык масштабда белгилүү убакыттагы моюнга алынган зыянды төлөө формасында кайтарылат.
Ушул себептен төмөнкү аныктамаларды чыгарууга болот.
Камсыздандыруу - бул чарба жүргүзгөн субъектилерге келтирилген зыяндарды же үй-бүлөлөрдүн кирешелериндеги жоготууларды теңештирүүгө багытталган максаттуу фонд катары каралат.
Камсыздандыруу экономикалык категория катары чарбалык практикада камсыздандыруу фондусун түзүүнүн жана аны пайдалануунун ыкмаларынын бири катары көрүнөт. Камсыздандыруунун маңызы анын аткаруу функциялары аркылуу тастыкталат.
Алар финансылык системанын звеносу катары камсыздандыруунун өзгөчүлүгүн көрсөтүүгө шарт түзөт. Белгилүү болгондой, финансылардын категориясы маани-маңызын,
биринчи иретте камсыздандырууга таандык болгон тобокел, алдын-ала эскертүүчү жана сактык сыяктуу айкын көрүнүштөр,
өзгөчө, бөлүштүрүү функциясы аркылуу көрсөтөт.
Камсыздандыруунун негизги максаты болушу ыктымал зыянды эгер алар болуп калса камсыздандырылган чарбаларга жана жарандарга акчалай төлөп берүүгө байланышкандыктан камсыздандыруунун негизги аныктоочу функциясы катары тобокел функциясы эсептелет. Дал ушул тобокел функциясынын чегинде кокустуктан камсыздандыруунун натыйжаларына байланыштуу акчалай формадагы камсыздандырууга катышкандардын ортосунда бөлүштүрүү жүрөт. Камсыздандыруунун тобокелинин даражасын жана натыйжаларын азайтуу максатында камсыздандыруу фонду каражаттарынын бир бөлүгүн алдын ала эскертүү функциясына да колдонот. Өмүрдү камсыздандырууда камсыздандыруу категориясы көбүнчө чектелген өмүрдүн аягына чейин шартту негизде акчаны топтоо функциясын аткарат. Бул өзгөчөлүгү чектелген өмүрдүн аягына чейин акчалар сактамдар уй-бүлөнүн камсыздандыруусун коргоочу механизм катары каралат жана алардын керектөөсү менен байланышкан.
Ошондой эле, камсыздандыруу сактык функциясын да аткарышы мүмкүн. Камсыздандыруунун контролдоо функциясы камсыздандыруу фондусунун каражаттары максатка ылайык түзүлүшүнүн жана пайдаланылышынын касиетин түшүндүрөт.
Бул функция жогоруда эскертилген үч өзгөчө функциядан келип чыгат жана алар менен бирге айкын камсыздандыруу мамилелеринде,
камсыздандыруу шарттарында колдонулат.
Контролдоо функциясынын талаптарына ылайык камсыздандыруу операцияларынын туура аткарылгандыгын текшерген камсыздандыруунун эки жактуу ролу жүзөгө ашырылат.
Финансалык сабатсыздык: камсыздандыруу (страхование) кызматы. Кутулбогон тобокелдерден мулкту жана капчыкты коргоо мумкунчулугу.
#2 31 March 2015 - 15:50
Камсыздандыруучу
компаниялар заман талабы
"Кырсык каш менен кабактын ортосунда" демекчи, кырсык күттүрбөй, айттырбай келет. Эч бир адам айтылбаган кырсыктын өзүнөн сактана албайт эмеспи. Бирок, анын алдын алып коюу мүмкүн десе болчудай. Аны азыркы убакта иштеп жаткан камсыздандыруу компанияларынын жардамы менен ишке ашырууга болот. Кызыксаңыз, анда сөз камсыздандыруучу компаниялар тууралуу болмокчу. Камсыздандыруу бул - жеке жана юридикалык тараптарды жана алардын ишмердигин ар кыл кырсыктан, күтүлбөгөгөн окуялардан (камсыздалуучу жагдайдан) камсыздап коргогонго багытталган экономикалык мамилелердин өзгөчө түрү. Башкача айтканда, камсыздандыруучу компания менен жеке же юридикалык тараптардын камсыздоо келишими. Ал келишимге ылайык жеке жана юридикалык жактар белгилүү нарктагы акча төлөп өзүнүн унаасын, ден соолугун, мүлкүн ж.б. камсыздандырып алса болот. Эгер кокус ошондой камсыздандыруучу жагдай жарала турган болсо, камсыздандырылуучу (жеке же юридикалык тарап) камсыздандыруучудан (камсыздоо компаниясынан) келишимдин негизинде, анда көрсөтүлгөн акчасын (камсыздоо суммасын) сураганга толук укугу бар.Камсыздандыруу байыртан жашап келе жаткан тармактардын бири. Анын пайда болушунун мезгили так аныкталган эмес. Бирок тарыхта б.з.ч. II к. эле анын белгилери камтылган келишимдер болгон деп айтылат. Илгери, соодагерлердин кербени көп учурда бир сапарда жүрүшкөн. Алар узак сапарларда көп жүргөндүктөн, ар кандай кырдаалга туш болуп, кээ бир соодагерлер чыгымга учураган. Ошондой жайгдайларда жалгыз соодагер өтө оор залал тартпашы үчүн, соодагерлер бирине-бири жардам кылым, чыгымдарын тең бөлүп төлөшкөн. Кербенчилер бири-бирине көмөк кылып чыгымдарын төлөшсө, сууда жүргөндөр камсыздардыруунун башка ыкмасын колдонушкан. Мисалы, соодагерге кемени ижарага алганга насыя берилчү. Эгер кеме жолунан аман-соо кайтып келсе, соодагер карыз берген адамга насыяны үстөгү менен кайтарып бергенге милдетүү эле. Ал эми кайсы бир себептерден кеме сапарынан кайтпай, кыйроого учураган болсо, соодагер да өз иретинде карыз ээсине акчасын кайтарып берген эмес. Мезгилдин жылышы менен камсыздандыруу жаңы мааниге ээ болгон. Ошентсе да ал, жогоруда айтылган камсыздандыруунун түрлөрүнүн өзөгү сакталып калган жана ушул күнгө дейре жашап келет. Биринчи кезекте камсыздандыруучу компаниялар башка ишканалар сыяктуу эле киреше булагы катары каралгандыктан, анын негизги максаты киреше табуу болуп саналат. Алар кирешени камсыздандырылуучулар менен түзгөн келишимден таап турушат. Башкача айтканда камсыздандырылуучу төлөгөн акчасынан (камсыздалуучу, келишимди түзгөндө камсыздоого төлөгөн акчанын эсебинен) киреше келип турат. Себеби камсыздалган адамда камсыздоочу сумма төлөнө турган кырсыктар же күтүлбөгөн окуялар (камсыздалуучу жагдай) дайым эле боло бербейт. Камсыздоочу компанияга камсыздоо кызматын көрсөтүү киреше табуу катары каралса, камсыздалуучу үчүн аны өзүнүн кырсыгын алдын алуу деп бааласа болот. Учурдагы заманда, адам кырсыкка учуроочу жагдайлар жүздөп саналып, ошондой зарыл деген маалда акча жок болуп чыгышы мүмкүн. Эгер ошол адамдар өзүнүн саламаттыгын жана өмүрүн камсыздап алса, кокус ошондой учур келип калса камсыздоочу компания дары-дармекке кеткен чыгымдарды (камсыздоочу суммадан ашырбай) төлөп берет. Кыскасын айтканда камсыздоонун өнүгүшүн заман өзү талап кылып жатат. Камсыздандыруу ишмердиги дүйнөдөгү ар бир мамлекетке жайылып, анын катарында Кыргызстанда да аздыр-көптүр өнүгүп келүүдө. Кыргызстанда камсыздандыруучу компаниялар 1998-жылдан тарта иш алып барат. Бирок, ага карабастан биздин мамлекетте аталган ишмердик толук кандуу жайыла элек. Маалыматтарга ылайык биздин өлкөбүздө, жалпы саны он тогузга жеткен камсыздандыруучу компания катталган. Алардын жетөө милдеттүү түрдөгү жана ыктыярдуу камсыздандыруу менен алектенет (ал үчүн баштапкы капиталы 50 сомду түзүшү зарыл). Калганы ыктыярдуу түрдөгү камсыздандырууну жүргүзүшөт. Ал эми жалпы түрүн айтканда, компаниялар камсыздандыруунун 84 ыктыярдуу жана 4 милдеттүү түрлөрү менен иштешет. Көпчүлүк адистер өлкөбүздө милдеттүү камсыздандыруунун төрт түрү болгондуктан, аны көбөйтүү керектигин белгилешет. Айта кетсек, башында милдеттүү камсыздоо бирөө гана болгон. Калган үч түр кечээ жакында эле, 2008-жылы кабыл алынган. Мына ошол төрт милдеттүү камсыздоолор да толугу менен аткарылбайт. Ал тууралуу камсыздоо тармагында иштеген адис-тер айтып эле келишет. Алардын айтымында, милдетүү камсыздоонун санын кошумчалоо зарыл. Анткени, милдеттүү камсыздоону талап кылган кырдаалдар өтө эле көп.<br style="font-family: Arial; font-size: small;"> Учурда Кыргызстанда жарандар (жеке тарап) көбүнесе чет жакка чыкканда саламаттыгын же өмүрүн камсыздап алганга камсыздоо компанияларына кайрылышат. Кээ бир учурда жеке унаасын же үйүн камсыздагандары да кезигет. Ал эми ишканалар (юридикалык тарап) негизинен ишканасындагы техникаларды же дагы башка буюм-тайымдарын камсыздоого алышат. Кыргызстандын аймагында иш алпарган камсыздандыруу компаниялар ишмердигин жүргүзгөнгө уруксатты (лицензияны) КРнын Улуттук Банкынан алат жана ошонун негизинде гана өз кызматын элге көрсөтө алат. <br style="font-family: Arial; font-size: small;"><br style="font-family: Arial; font-size: small;"> Нуржигит Болотбек уулу<br style="font-family: Arial; font-size: small;">
"Алиби" гезити.
"Кырсык каш менен кабактын ортосунда" демекчи, кырсык күттүрбөй, айттырбай келет. Эч бир адам айтылбаган кырсыктын өзүнөн сактана албайт эмеспи. Бирок, анын алдын алып коюу мүмкүн десе болчудай. Аны азыркы убакта иштеп жаткан камсыздандыруу компанияларынын жардамы менен ишке ашырууга болот. Кызыксаңыз, анда сөз камсыздандыруучу компаниялар тууралуу болмокчу. Камсыздандыруу бул - жеке жана юридикалык тараптарды жана алардын ишмердигин ар кыл кырсыктан, күтүлбөгөгөн окуялардан (камсыздалуучу жагдайдан) камсыздап коргогонго багытталган экономикалык мамилелердин өзгөчө түрү. Башкача айтканда, камсыздандыруучу компания менен жеке же юридикалык тараптардын камсыздоо келишими. Ал келишимге ылайык жеке жана юридикалык жактар белгилүү нарктагы акча төлөп өзүнүн унаасын, ден соолугун, мүлкүн ж.б. камсыздандырып алса болот. Эгер кокус ошондой камсыздандыруучу жагдай жарала турган болсо, камсыздандырылуучу (жеке же юридикалык тарап) камсыздандыруучудан (камсыздоо компаниясынан) келишимдин негизинде, анда көрсөтүлгөн акчасын (камсыздоо суммасын) сураганга толук укугу бар.Камсыздандыруу байыртан жашап келе жаткан тармактардын бири. Анын пайда болушунун мезгили так аныкталган эмес. Бирок тарыхта б.з.ч. II к. эле анын белгилери камтылган келишимдер болгон деп айтылат. Илгери, соодагерлердин кербени көп учурда бир сапарда жүрүшкөн. Алар узак сапарларда көп жүргөндүктөн, ар кандай кырдаалга туш болуп, кээ бир соодагерлер чыгымга учураган. Ошондой жайгдайларда жалгыз соодагер өтө оор залал тартпашы үчүн, соодагерлер бирине-бири жардам кылым, чыгымдарын тең бөлүп төлөшкөн. Кербенчилер бири-бирине көмөк кылып чыгымдарын төлөшсө, сууда жүргөндөр камсыздардыруунун башка ыкмасын колдонушкан. Мисалы, соодагерге кемени ижарага алганга насыя берилчү. Эгер кеме жолунан аман-соо кайтып келсе, соодагер карыз берген адамга насыяны үстөгү менен кайтарып бергенге милдетүү эле. Ал эми кайсы бир себептерден кеме сапарынан кайтпай, кыйроого учураган болсо, соодагер да өз иретинде карыз ээсине акчасын кайтарып берген эмес. Мезгилдин жылышы менен камсыздандыруу жаңы мааниге ээ болгон. Ошентсе да ал, жогоруда айтылган камсыздандыруунун түрлөрүнүн өзөгү сакталып калган жана ушул күнгө дейре жашап келет. Биринчи кезекте камсыздандыруучу компаниялар башка ишканалар сыяктуу эле киреше булагы катары каралгандыктан, анын негизги максаты киреше табуу болуп саналат. Алар кирешени камсыздандырылуучулар менен түзгөн келишимден таап турушат. Башкача айтканда камсыздандырылуучу төлөгөн акчасынан (камсыздалуучу, келишимди түзгөндө камсыздоого төлөгөн акчанын эсебинен) киреше келип турат. Себеби камсыздалган адамда камсыздоочу сумма төлөнө турган кырсыктар же күтүлбөгөн окуялар (камсыздалуучу жагдай) дайым эле боло бербейт. Камсыздоочу компанияга камсыздоо кызматын көрсөтүү киреше табуу катары каралса, камсыздалуучу үчүн аны өзүнүн кырсыгын алдын алуу деп бааласа болот. Учурдагы заманда, адам кырсыкка учуроочу жагдайлар жүздөп саналып, ошондой зарыл деген маалда акча жок болуп чыгышы мүмкүн. Эгер ошол адамдар өзүнүн саламаттыгын жана өмүрүн камсыздап алса, кокус ошондой учур келип калса камсыздоочу компания дары-дармекке кеткен чыгымдарды (камсыздоочу суммадан ашырбай) төлөп берет. Кыскасын айтканда камсыздоонун өнүгүшүн заман өзү талап кылып жатат. Камсыздандыруу ишмердиги дүйнөдөгү ар бир мамлекетке жайылып, анын катарында Кыргызстанда да аздыр-көптүр өнүгүп келүүдө. Кыргызстанда камсыздандыруучу компаниялар 1998-жылдан тарта иш алып барат. Бирок, ага карабастан биздин мамлекетте аталган ишмердик толук кандуу жайыла элек. Маалыматтарга ылайык биздин өлкөбүздө, жалпы саны он тогузга жеткен камсыздандыруучу компания катталган. Алардын жетөө милдеттүү түрдөгү жана ыктыярдуу камсыздандыруу менен алектенет (ал үчүн баштапкы капиталы 50 сомду түзүшү зарыл). Калганы ыктыярдуу түрдөгү камсыздандырууну жүргүзүшөт. Ал эми жалпы түрүн айтканда, компаниялар камсыздандыруунун 84 ыктыярдуу жана 4 милдеттүү түрлөрү менен иштешет. Көпчүлүк адистер өлкөбүздө милдеттүү камсыздандыруунун төрт түрү болгондуктан, аны көбөйтүү керектигин белгилешет. Айта кетсек, башында милдеттүү камсыздоо бирөө гана болгон. Калган үч түр кечээ жакында эле, 2008-жылы кабыл алынган. Мына ошол төрт милдеттүү камсыздоолор да толугу менен аткарылбайт. Ал тууралуу камсыздоо тармагында иштеген адис-тер айтып эле келишет. Алардын айтымында, милдетүү камсыздоонун санын кошумчалоо зарыл. Анткени, милдеттүү камсыздоону талап кылган кырдаалдар өтө эле көп.<br style="font-family: Arial; font-size: small;"> Учурда Кыргызстанда жарандар (жеке тарап) көбүнесе чет жакка чыкканда саламаттыгын же өмүрүн камсыздап алганга камсыздоо компанияларына кайрылышат. Кээ бир учурда жеке унаасын же үйүн камсыздагандары да кезигет. Ал эми ишканалар (юридикалык тарап) негизинен ишканасындагы техникаларды же дагы башка буюм-тайымдарын камсыздоого алышат. Кыргызстандын аймагында иш алпарган камсыздандыруу компаниялар ишмердигин жүргүзгөнгө уруксатты (лицензияны) КРнын Улуттук Банкынан алат жана ошонун негизинде гана өз кызматын элге көрсөтө алат. <br style="font-family: Arial; font-size: small;"><br style="font-family: Arial; font-size: small;"> Нуржигит Болотбек уулу<br style="font-family: Arial; font-size: small;">
"Алиби" гезити.
#3 31 March 2015 - 16:09
теманын аталышында Финансылык сабаттуулук деп жазсаныз туура болмок.
тема боюнча: керектуу, пайдалуу тема ачыпсыз.
тема боюнча: керектуу, пайдалуу тема ачыпсыз.
#4 01 April 2015 - 11:50
#5 06 April 2015 - 14:07
Финансовая грамотность:
Страхование детей в Кыргызстане
1304 122 ноября 2013 08:05Дина Маслова
В рамках проекта "Финансовая грамотность" специалист страховой компании "Столичное Страховое Общество" Екатерина Светачева ответила на вопросы читателя.
- Давно ли в Кыргызстане появилось страхование детей? Насколько оно развито, все ли страховые компании имеют этот продукт?
- Страхование детей от несчастных случаев и болезней появилось в Кыргызстане с августа 2013 года. Услуга уникальна на нашем рынке, присутствует в небольшом количестве отечественных компаний. Модель страхования детей разработана на фундаментальном опыте России и Европы, где пользуется большой популярностью.
- Как обстоят дела в других странах?
- Если говорить, например, о России, то там страхование детей становится все более популярным. Потому что с ростом материального благополучия родители вкладывают деньги в детские программы, т. к. помогают сохранить качество жизни ребенка при непредвиденных ситуациях, связанных со здоровьем ребенка. Сегодня застраховано около 3-4% детей в России.
В странах с высоким уровнем развития страхования услуг, ориентированных на потребности детей, намного больше. В Европе этот вид страхования также популярен. Например, страховая компания в Польше предлагает программу страхования детей от несчастных случаев, которая предусматривает даже оплату услуг репетитора при длительном лечении травмы. Испанская страховая компания готова покрыть все школьные расходы ребенка: обучение, транспорт, внеплановые занятия, в случае гибели родителей. В Китае страховщик разработал программу, которая способна обеспечить финансирование основных этапов обучения: ученик может получать ежегодные выплаты на среднее образование в 15, 16 и 17 лет, а в 18, 19, 20 лет и 21 год – на высшее. В Японии страховая компания выпустила продукт, помогающий стать бакалавром или магистром: предусмотрены различные периоды получения ежегодной фиксированной выплаты в зависимости от желаемой степени.
- Что мешает развивать этот вид страхования в нашей стране?
- Основные проблемы, которые мешают полноценному развитию и распространению вообще рынка страхования детей, заключаются в неразвитости законодательной базы нашей страны. Также сказывается консервативность мышления и полное непонимание смысла страхования вообще. Этот вид услуг еще чужд в нашей стране.
- От чего можно застраховать детей?
- Страхование по программе распространяется на детей с 3 до 16 лет.
К несчастным случаям по программе относятся:
- любая травма (включая спортивную);
- случайное попадание в дыхательные пути инородных тел, утопление, удушение (за исключением удушения пищевыми или рвотными массами в болезненном состоянии или состоянии алкогольного опьянения);
- случайное острое отравление лекарственными препаратами, принятыми или введенными по назначению врача;
- заболевание столбняком, бешенством, ботулизмом, клещевым энцефалитом;
- нарушение здоровья или смерть, явившиеся следствием нападения насекомых, диких или домашних животных;
- нарушение здоровья или смерть застрахованного, явившиеся следствием противоправных действий, совершенных со стороны третьих лиц по отношению к застрахованному, если это доказано в порядке, установленном действующим законодательством.
- Каковы ставки по этому виду страхования?
- Страховая выплата колеблется от 10 до 50 тыс. сомов на усмотрение родителей, страховая премия составляет 0,6% от страховой суммы в год (это 60 сомов, если страховая сумма составляет 10 тыс. сомов.
- Что нужно для страхования ребенка?
- Чтобы оформить страховку, необходимы паспорт и свидетельство о рождении ребенка.
Для получения страховой выплаты в страховую компанию предоставляются документы:
- полис, заявление с указанием происшедшего с застрахованным страхового события, документ, удостоверяющий личность, документы или их заверенные копии, подтверждающие факт страхового случая (выписка из амбулаторной карты или истории болезни, справка о назначении инвалидности, медицинское заключение о причинах смерти, документы правоохранительных органов и прочее);
- конкретный перечень документов, необходимых для получения страховой выплаты, определяется страховщиком. В случае сомнения в подлинности представленных документов или обстоятельств, изложенных в них, страховщик имеет право задержать страховую выплату и провести независимую экспертизу.
URL: http://www.vb.kg/252167
1304 122 ноября 2013 08:05Дина Маслова
В рамках проекта "Финансовая грамотность" специалист страховой компании "Столичное Страховое Общество" Екатерина Светачева ответила на вопросы читателя.
- Давно ли в Кыргызстане появилось страхование детей? Насколько оно развито, все ли страховые компании имеют этот продукт?
- Страхование детей от несчастных случаев и болезней появилось в Кыргызстане с августа 2013 года. Услуга уникальна на нашем рынке, присутствует в небольшом количестве отечественных компаний. Модель страхования детей разработана на фундаментальном опыте России и Европы, где пользуется большой популярностью.
- Как обстоят дела в других странах?
- Если говорить, например, о России, то там страхование детей становится все более популярным. Потому что с ростом материального благополучия родители вкладывают деньги в детские программы, т. к. помогают сохранить качество жизни ребенка при непредвиденных ситуациях, связанных со здоровьем ребенка. Сегодня застраховано около 3-4% детей в России.
В странах с высоким уровнем развития страхования услуг, ориентированных на потребности детей, намного больше. В Европе этот вид страхования также популярен. Например, страховая компания в Польше предлагает программу страхования детей от несчастных случаев, которая предусматривает даже оплату услуг репетитора при длительном лечении травмы. Испанская страховая компания готова покрыть все школьные расходы ребенка: обучение, транспорт, внеплановые занятия, в случае гибели родителей. В Китае страховщик разработал программу, которая способна обеспечить финансирование основных этапов обучения: ученик может получать ежегодные выплаты на среднее образование в 15, 16 и 17 лет, а в 18, 19, 20 лет и 21 год – на высшее. В Японии страховая компания выпустила продукт, помогающий стать бакалавром или магистром: предусмотрены различные периоды получения ежегодной фиксированной выплаты в зависимости от желаемой степени.
- Что мешает развивать этот вид страхования в нашей стране?
- Основные проблемы, которые мешают полноценному развитию и распространению вообще рынка страхования детей, заключаются в неразвитости законодательной базы нашей страны. Также сказывается консервативность мышления и полное непонимание смысла страхования вообще. Этот вид услуг еще чужд в нашей стране.
- От чего можно застраховать детей?
- Страхование по программе распространяется на детей с 3 до 16 лет.
К несчастным случаям по программе относятся:
- любая травма (включая спортивную);
- случайное попадание в дыхательные пути инородных тел, утопление, удушение (за исключением удушения пищевыми или рвотными массами в болезненном состоянии или состоянии алкогольного опьянения);
- случайное острое отравление лекарственными препаратами, принятыми или введенными по назначению врача;
- заболевание столбняком, бешенством, ботулизмом, клещевым энцефалитом;
- нарушение здоровья или смерть, явившиеся следствием нападения насекомых, диких или домашних животных;
- нарушение здоровья или смерть застрахованного, явившиеся следствием противоправных действий, совершенных со стороны третьих лиц по отношению к застрахованному, если это доказано в порядке, установленном действующим законодательством.
- Каковы ставки по этому виду страхования?
- Страховая выплата колеблется от 10 до 50 тыс. сомов на усмотрение родителей, страховая премия составляет 0,6% от страховой суммы в год (это 60 сомов, если страховая сумма составляет 10 тыс. сомов.
- Что нужно для страхования ребенка?
- Чтобы оформить страховку, необходимы паспорт и свидетельство о рождении ребенка.
Для получения страховой выплаты в страховую компанию предоставляются документы:
- полис, заявление с указанием происшедшего с застрахованным страхового события, документ, удостоверяющий личность, документы или их заверенные копии, подтверждающие факт страхового случая (выписка из амбулаторной карты или истории болезни, справка о назначении инвалидности, медицинское заключение о причинах смерти, документы правоохранительных органов и прочее);
- конкретный перечень документов, необходимых для получения страховой выплаты, определяется страховщиком. В случае сомнения в подлинности представленных документов или обстоятельств, изложенных в них, страховщик имеет право задержать страховую выплату и провести независимую экспертизу.
URL: http://www.vb.kg/252167
#6 06 April 2015 - 14:08
Финансовая грамотность:
пять причин непонимания страхования
741 026 мая 2014 10:52Дина Маслова
Страхование - не самая веселая тема для разговора, потому что сложно разобраться в понятиях, принципах его работы. И еще многие не могут понять, что оно реально может дать и зачем оно нужно. Вроде деньги отдаешь сейчас, а какой-нибудь несчастный случай может и не наступить. Страховщики выбрали пять основных проблем, с которыми сталкиваются, продвигая свои услуги.
1. "Хочу бесплатно или дешево"
Страховщики много раз сталкивались с тем, что основной ключевой момент, который интересует нашего потенциального клиента, - низкая цена или бесплатная услуга. Но так не бывает.
2. "Я езжу/хожу/дышу очень аккуратно, страховка мне не нужна"
В ответ на этот стереотип можно возразить: "Никогда не говори никогда". А вдруг что-то случится? Останется только кусать локти…
Страхование позволяет защитить себя от непредвиденных ситуаций, страховая выплата покроет если не все убытки, то значительно выручит в трудной ситуации.
3. "Страхование - это развод, вы завтра уже обанкротитесь"
При выборе страховой компании нужно, прежде всего, обратить внимание на уставной капитал компании и наличие перестраховочных договоров с другими страховыми компаниями. В случае банкротства страховой компании государство назначает орган, который контролирует процедуру банкротства. Скорее всего, портфель обанкротившейся компании будет передан другому страховщику вместе со всеми обязательствами перед клиентами.
После банкротства "Камкора" в 90-е годы государство серьезно ужесточило законодательство и надзор за страховыми компаниями, поэтому пока банкротство какой-то из них вряд ли возможно.
4. Законодательное неисполнение законов страхования граждан
В республике приняты законы об обязательном страховании, но в силу определенных причин не работают. Внедрение их осуществляется не в полной мере. Правительство должно принять меры по активизации работы по внедрению обязательных видов страхования без лоббирования и давления со стороны третьих лиц.
В Кыргызстане есть виды страхования, которые позволяют производить эффективное возмещение ущерба, что также положительно скажется на обществе. Отсутствует понимание необходимости внедрения страхования в массы. Тарифы обязательного страхования низкие, но даже в силу этого народ не понимает сущность системы страхования.
5. Кудай сактасын
В народе говорят: "Кудай сактасын" ("Не дай бог беду накличем" ). Традиции предков дают о себе знать и в современном мире. Поэтому о возможных бедах люди стараются не думать, чтобы на ментальном уровне не выбрать путь, который приведет к проблемам. "Мы уже можем сказать, что приближаемся к цивилизованному миру, учимся многому, что существует в ведущих державах мира. Но на все нужно время. Так и для осознания важности и нужности страхования" , - не расстраиваются страховщики.
URL: http://www.vb.kg/274054
741 026 мая 2014 10:52Дина Маслова
Страхование - не самая веселая тема для разговора, потому что сложно разобраться в понятиях, принципах его работы. И еще многие не могут понять, что оно реально может дать и зачем оно нужно. Вроде деньги отдаешь сейчас, а какой-нибудь несчастный случай может и не наступить. Страховщики выбрали пять основных проблем, с которыми сталкиваются, продвигая свои услуги.
1. "Хочу бесплатно или дешево"
Страховщики много раз сталкивались с тем, что основной ключевой момент, который интересует нашего потенциального клиента, - низкая цена или бесплатная услуга. Но так не бывает.
2. "Я езжу/хожу/дышу очень аккуратно, страховка мне не нужна"
В ответ на этот стереотип можно возразить: "Никогда не говори никогда". А вдруг что-то случится? Останется только кусать локти…
Страхование позволяет защитить себя от непредвиденных ситуаций, страховая выплата покроет если не все убытки, то значительно выручит в трудной ситуации.
3. "Страхование - это развод, вы завтра уже обанкротитесь"
При выборе страховой компании нужно, прежде всего, обратить внимание на уставной капитал компании и наличие перестраховочных договоров с другими страховыми компаниями. В случае банкротства страховой компании государство назначает орган, который контролирует процедуру банкротства. Скорее всего, портфель обанкротившейся компании будет передан другому страховщику вместе со всеми обязательствами перед клиентами.
После банкротства "Камкора" в 90-е годы государство серьезно ужесточило законодательство и надзор за страховыми компаниями, поэтому пока банкротство какой-то из них вряд ли возможно.
4. Законодательное неисполнение законов страхования граждан
В республике приняты законы об обязательном страховании, но в силу определенных причин не работают. Внедрение их осуществляется не в полной мере. Правительство должно принять меры по активизации работы по внедрению обязательных видов страхования без лоббирования и давления со стороны третьих лиц.
В Кыргызстане есть виды страхования, которые позволяют производить эффективное возмещение ущерба, что также положительно скажется на обществе. Отсутствует понимание необходимости внедрения страхования в массы. Тарифы обязательного страхования низкие, но даже в силу этого народ не понимает сущность системы страхования.
5. Кудай сактасын
В народе говорят: "Кудай сактасын" ("Не дай бог беду накличем" ). Традиции предков дают о себе знать и в современном мире. Поэтому о возможных бедах люди стараются не думать, чтобы на ментальном уровне не выбрать путь, который приведет к проблемам. "Мы уже можем сказать, что приближаемся к цивилизованному миру, учимся многому, что существует в ведущих державах мира. Но на все нужно время. Так и для осознания важности и нужности страхования" , - не расстраиваются страховщики.
URL: http://www.vb.kg/274054
#7 06 April 2015 - 14:15
Такафул – страхование по-исламски
10 марта Айша Ахмедова
Такафул – страхование по-исламски
Такафул, или исламское страхование основано на особом механизме распределения прибылей и убытков, который соответствует принципам Шариата, а потому удовлетворяет потребностям мусульманского мира.
Основная задача исламского страхования не просто защита своих интересов от непредвиденных обстоятельств путем солидарного участия в убытках, но также и получение прибыли. В силу этого «такафул-компании могут приносить большую прибыль, чем традиционные (западного образца) страховые компании. Данная цель достигается с помощью способа разделения ответственности, основанного на модели мудараба, которая является признанным институтом исламской экономики.
Участники, или страхователи (в традиционном понимании) передают свои взносы оператору, или страховщику в виде дара для их эффективного использования с тем условием, что при наступлении страхового случая деньги будут возвращены. Часть взносов поступает в накопительный фонд, от инвестирования которого участники имеют возможность получать регулярный доход в оговоренной в контракте доле, которая обычно составляет 50 или 60 процентов.
При этом запрещено инвестировать в акции или активы компаний, ведущих противоречащую принципам Шариата деятельность: производство и торговля алкоголем, табачными изделиями, игорный бизнес и некоторые другие. Как правило, инвестиции осуществляются в акции, входящие в Dow Jones Islamic Market Index.
Такафул делится на 2 вида:
1. Общий, практически аналогичный коммерческому имущественному страхованию.
2. Семейный, включающий личное страхование, но обладающий характерными отличительными чертами.
Исламское страхование как вид предпринимательской деятельности заключает в себе огромный потенциал и обладает большими возможностями роста в сфере создания новых уникальных продуктов и инновационных технологиях их продвижения.
Такафул является блестящим примером бизнеса, основанного на спросе и ориентированного на потребности клиентов. Как ни странно, мировой опыт показывает, что клиентами такафул-компаний являются не только мусульмане.
Первая такафул-компания была основана в 1979 году в Судане. С тех пор количество компаний, ведущих подобный бизнес, значительно выросло. Сегодня в мире функционирует около 60 операторов такафула. Наиболее широко услуги исламского страхования представлены в Малайзии и арабских странах. Также охвачены Китай, Индия, Индонезия, Шри-Ланка и многие другие. Такафул-бизнес существует в США и Австралии. Проявляют интерес к данному виду страхования Южная Африка и республики бывшего СССР. Основная часть сборов премии приходится на арабские страны, среди которых лидирует Судан, около трети годового объема принадлежит Малайзии, до 9 % приходится на страны Азиатско-Тихоокеанского бассейна, и незначительная доля – Европе и США.
Конечно, в сфере такафула есть много вопросов относительно механизма действия системы, в частности, не принята универсальная терминология, не решены аспекты, касающиеся семейного такафула, не достигнуто единое мнение по поводу системы распределения прибыли между участниками и оператором, и самое главное – отсутствует правовая база.
Нужно ли исламское страхование в России? Страхование, а особенно страхование жизни, является неотъемлемой частью социальной защиты любого общества, в том числе мусульманского. Такафул поможет расширить рынок страхования за счет тех областей, где коммерческое страхование не представляется возможным.
Основное отличие системы мусульманского страхования от традиционного заключается в механизме разделения прибылей и убытков. Как правило, операции по общему такафулу в большинстве исламских страховых компаний незначительно отличаются от аналогичных операций в сфере традиционного имущественного страхования. Однако в ряде такафул-компаний страхователи (или, как их еще называют, участники) могут претендовать на прибыль компании от части уплаченных ими взносов после вычета соответствующих издержек.
Важным моментом в деле реализации идеи страхования в мусульманском обществе является необходимость учитывать порядок наследования в Шариате. Дело в том, что в соответствии с принципами наследования по мусульманскому праву, выгодоприобретатель по договору страхования не является абсолютным бенифициарием, а лишь доверительным собственником или, если точнее выразиться, доверительным владельцем. Иными словами, он, например, не может претендовать на все накопленные по полису страхования жизни средства после смерти страхователя (застрахованного), если не является его законным наследником, даже если тот написал в его пользу завещание.
Требованиям Шариата в этом смысле отнюдь не соответствует Гражданский кодекс России. Внесение изменений в понятийный аппарат и нормативно- правовую базу не является единственным препятствием. Менять нужно весь механизм, поскольку нормы, касающиеся наследования, детально прописаны в Коране и Сунне Пророка. И для мусульман не стоит вопрос, соглашаться с ними или не соглашаться. Поэтому при анализе перспектив такафул-компании необходимо детально изучать не только страховое законодательство и учитывать исключительно технические вопросы ведения страхового бизнеса, но и анализировать нормы, закрепленные в Коране и Сунне и не имеющие на первый взгляд прямого отношения к институту страхования.
Однако недостатки, связанные с правовым регулированием исламского страхования, покажутся вполне естественным явлением, если принять во внимание, что такафул – сравнительно молодой институт. Ситуация немного изменилась с принятием в Малайзии Закона о такафуле 1984 г. На сегодняшний день это единственный в мире специальный правовой акт, посвященный исламскому страхованию. Следует сразу отметить, что данный закон – во многом плод компромисса между общим правом и так называемым англо-мусульманским правом, действующим в Малайзии. К Закону существует большое количество претензий со стороны мусульманских правоведов из-за несоответствия некоторых его положений Шариату. В Законе о такафуле много пробелов. Поэтому суды, рассматривающие споры в сфере исламского страхования (кстати, не шариатские, а светские суды!) часто апеллируют к Закону о страховании 1996 г., регулирующему вопросы традиционного страхования.
Невозможно придумать одинаковые для всех государств механизмы адаптации норм Шариата к действующему законодательству. Ясно одно: российская умма не должна абстрагироваться от той громадной работы, которая ведется мусульманскими правоведами во всем мире по развитию исламского законодательства в условиях современности, и ждать готовых решений и рецептов из-за рубежа. Российским мусульманами необходимо как можно скорее включиться в процесс нормотворчества, чтобы на равных участвовать в формировании иджма’ (единодушного мнения) по различным актуальным вопросам совместно с правоведами других стран. И первым шагом на этом пути должна стать подготовка квалифицированных кадров, имеющих не только религиозное, но и блестящее светское образование.
Подытоживая вышесказанное, можно сделать вывод, что основными сторонами договора исламского страхования являются участник и оператор. В основе концепции исламского страхования лежат следующие основные положения:
1) в такафуле отсутствует избыточный гарар (неопределенность) за счет того, что часть взносов, выплачиваемых каждым участником, рассматривается в качестве дара или добровольного пожертвования и направляется в специальный фонд, из которого при наступлении страхового случая предоставляется компенсация. Помимо выплаты необходимой для покрытия ущерба суммы, участник может рассчитывать на доход от другой части взносов (на основе системы разделения прибыли и убытков) вне зависимости от наступления страхового случая. Оператор также, согласно условиям договора, знает свою долю в прибыли, оговариваемую заранее. Размер полученного дохода зависит исключительно от проводимых компанией операций и не представляет собой фиксированный, не зависящий от реально полученной прибыли процент;
2) уплаченные взносы, или их часть, могут использоваться только в операциях, не запрещенных Шариатом. В учредительных документах практически любой такафул-компании содержится положение об обязательном соответствии инвестиционной деятельности компании принципам Шариата;
3) основная цель исламского страхования состоит в гарантировании рисков участников. Стороны договора исламского страхования (такафула) могут выступать как в роли тех, кто предоставляет гарантию, так и тех, кому предоставляется гарантия;
4) такафул-бизнес, как правило, основан на механизме распределения прибыли под названием «мудараба», позволяющем избегать процентных отношений, имеющих место при коммерческом страховании;
5) за деловой активностью такафул-компаний призван наблюдать шариатский наблюдательный совет, в задачи которого входит оценка новых продуктов (услуг) компании, а также проводимых ею операций с точки зрения их соответствия нормам и принципам мусульманского права;
6) все стороны договора исламского страхования должны действовать в соответствии с принципом добросовестности и честности;
7) страхователи имеют право выдвинуть своих представителей в совет директоров такафул-компании;
8) в такафуле, в отличие от коммерческого страхования, не нарушаются условия наследования в соответствии с требованиями Шариата.
Чтобы помочь верующим реализовать себя в современной экономике, необходимо не придумывать новые механизмы, а использовать уже
существующие, хорошо зарекомендовавшие себя в других странах мира. В итоге сама отечественная экономика приобретет дополнительные средства, не задействованные в настоящее время по морально-этическим соображениям. Концепция исламского страхования (такафула) соответствует представлениям последователей различных религий об этичном экономическом поведении. Не случайно клиентами многих исламских страховых компаний в мире являются немусульмане.
(При подготовке статьи использовались разработки ряда исследователей и материалы интернет-сайтов по данной тематике).
http://www.islam.ru/
10 марта Айша Ахмедова
Такафул – страхование по-исламски
Такафул, или исламское страхование основано на особом механизме распределения прибылей и убытков, который соответствует принципам Шариата, а потому удовлетворяет потребностям мусульманского мира.
Основная задача исламского страхования не просто защита своих интересов от непредвиденных обстоятельств путем солидарного участия в убытках, но также и получение прибыли. В силу этого «такафул-компании могут приносить большую прибыль, чем традиционные (западного образца) страховые компании. Данная цель достигается с помощью способа разделения ответственности, основанного на модели мудараба, которая является признанным институтом исламской экономики.
Участники, или страхователи (в традиционном понимании) передают свои взносы оператору, или страховщику в виде дара для их эффективного использования с тем условием, что при наступлении страхового случая деньги будут возвращены. Часть взносов поступает в накопительный фонд, от инвестирования которого участники имеют возможность получать регулярный доход в оговоренной в контракте доле, которая обычно составляет 50 или 60 процентов.
При этом запрещено инвестировать в акции или активы компаний, ведущих противоречащую принципам Шариата деятельность: производство и торговля алкоголем, табачными изделиями, игорный бизнес и некоторые другие. Как правило, инвестиции осуществляются в акции, входящие в Dow Jones Islamic Market Index.
Такафул делится на 2 вида:
1. Общий, практически аналогичный коммерческому имущественному страхованию.
2. Семейный, включающий личное страхование, но обладающий характерными отличительными чертами.
Исламское страхование как вид предпринимательской деятельности заключает в себе огромный потенциал и обладает большими возможностями роста в сфере создания новых уникальных продуктов и инновационных технологиях их продвижения.
Такафул является блестящим примером бизнеса, основанного на спросе и ориентированного на потребности клиентов. Как ни странно, мировой опыт показывает, что клиентами такафул-компаний являются не только мусульмане.
Первая такафул-компания была основана в 1979 году в Судане. С тех пор количество компаний, ведущих подобный бизнес, значительно выросло. Сегодня в мире функционирует около 60 операторов такафула. Наиболее широко услуги исламского страхования представлены в Малайзии и арабских странах. Также охвачены Китай, Индия, Индонезия, Шри-Ланка и многие другие. Такафул-бизнес существует в США и Австралии. Проявляют интерес к данному виду страхования Южная Африка и республики бывшего СССР. Основная часть сборов премии приходится на арабские страны, среди которых лидирует Судан, около трети годового объема принадлежит Малайзии, до 9 % приходится на страны Азиатско-Тихоокеанского бассейна, и незначительная доля – Европе и США.
Конечно, в сфере такафула есть много вопросов относительно механизма действия системы, в частности, не принята универсальная терминология, не решены аспекты, касающиеся семейного такафула, не достигнуто единое мнение по поводу системы распределения прибыли между участниками и оператором, и самое главное – отсутствует правовая база.
Нужно ли исламское страхование в России? Страхование, а особенно страхование жизни, является неотъемлемой частью социальной защиты любого общества, в том числе мусульманского. Такафул поможет расширить рынок страхования за счет тех областей, где коммерческое страхование не представляется возможным.
Основное отличие системы мусульманского страхования от традиционного заключается в механизме разделения прибылей и убытков. Как правило, операции по общему такафулу в большинстве исламских страховых компаний незначительно отличаются от аналогичных операций в сфере традиционного имущественного страхования. Однако в ряде такафул-компаний страхователи (или, как их еще называют, участники) могут претендовать на прибыль компании от части уплаченных ими взносов после вычета соответствующих издержек.
Важным моментом в деле реализации идеи страхования в мусульманском обществе является необходимость учитывать порядок наследования в Шариате. Дело в том, что в соответствии с принципами наследования по мусульманскому праву, выгодоприобретатель по договору страхования не является абсолютным бенифициарием, а лишь доверительным собственником или, если точнее выразиться, доверительным владельцем. Иными словами, он, например, не может претендовать на все накопленные по полису страхования жизни средства после смерти страхователя (застрахованного), если не является его законным наследником, даже если тот написал в его пользу завещание.
Требованиям Шариата в этом смысле отнюдь не соответствует Гражданский кодекс России. Внесение изменений в понятийный аппарат и нормативно- правовую базу не является единственным препятствием. Менять нужно весь механизм, поскольку нормы, касающиеся наследования, детально прописаны в Коране и Сунне Пророка. И для мусульман не стоит вопрос, соглашаться с ними или не соглашаться. Поэтому при анализе перспектив такафул-компании необходимо детально изучать не только страховое законодательство и учитывать исключительно технические вопросы ведения страхового бизнеса, но и анализировать нормы, закрепленные в Коране и Сунне и не имеющие на первый взгляд прямого отношения к институту страхования.
Однако недостатки, связанные с правовым регулированием исламского страхования, покажутся вполне естественным явлением, если принять во внимание, что такафул – сравнительно молодой институт. Ситуация немного изменилась с принятием в Малайзии Закона о такафуле 1984 г. На сегодняшний день это единственный в мире специальный правовой акт, посвященный исламскому страхованию. Следует сразу отметить, что данный закон – во многом плод компромисса между общим правом и так называемым англо-мусульманским правом, действующим в Малайзии. К Закону существует большое количество претензий со стороны мусульманских правоведов из-за несоответствия некоторых его положений Шариату. В Законе о такафуле много пробелов. Поэтому суды, рассматривающие споры в сфере исламского страхования (кстати, не шариатские, а светские суды!) часто апеллируют к Закону о страховании 1996 г., регулирующему вопросы традиционного страхования.
Невозможно придумать одинаковые для всех государств механизмы адаптации норм Шариата к действующему законодательству. Ясно одно: российская умма не должна абстрагироваться от той громадной работы, которая ведется мусульманскими правоведами во всем мире по развитию исламского законодательства в условиях современности, и ждать готовых решений и рецептов из-за рубежа. Российским мусульманами необходимо как можно скорее включиться в процесс нормотворчества, чтобы на равных участвовать в формировании иджма’ (единодушного мнения) по различным актуальным вопросам совместно с правоведами других стран. И первым шагом на этом пути должна стать подготовка квалифицированных кадров, имеющих не только религиозное, но и блестящее светское образование.
Подытоживая вышесказанное, можно сделать вывод, что основными сторонами договора исламского страхования являются участник и оператор. В основе концепции исламского страхования лежат следующие основные положения:
1) в такафуле отсутствует избыточный гарар (неопределенность) за счет того, что часть взносов, выплачиваемых каждым участником, рассматривается в качестве дара или добровольного пожертвования и направляется в специальный фонд, из которого при наступлении страхового случая предоставляется компенсация. Помимо выплаты необходимой для покрытия ущерба суммы, участник может рассчитывать на доход от другой части взносов (на основе системы разделения прибыли и убытков) вне зависимости от наступления страхового случая. Оператор также, согласно условиям договора, знает свою долю в прибыли, оговариваемую заранее. Размер полученного дохода зависит исключительно от проводимых компанией операций и не представляет собой фиксированный, не зависящий от реально полученной прибыли процент;
2) уплаченные взносы, или их часть, могут использоваться только в операциях, не запрещенных Шариатом. В учредительных документах практически любой такафул-компании содержится положение об обязательном соответствии инвестиционной деятельности компании принципам Шариата;
3) основная цель исламского страхования состоит в гарантировании рисков участников. Стороны договора исламского страхования (такафула) могут выступать как в роли тех, кто предоставляет гарантию, так и тех, кому предоставляется гарантия;
4) такафул-бизнес, как правило, основан на механизме распределения прибыли под названием «мудараба», позволяющем избегать процентных отношений, имеющих место при коммерческом страховании;
5) за деловой активностью такафул-компаний призван наблюдать шариатский наблюдательный совет, в задачи которого входит оценка новых продуктов (услуг) компании, а также проводимых ею операций с точки зрения их соответствия нормам и принципам мусульманского права;
6) все стороны договора исламского страхования должны действовать в соответствии с принципом добросовестности и честности;
7) страхователи имеют право выдвинуть своих представителей в совет директоров такафул-компании;
8) в такафуле, в отличие от коммерческого страхования, не нарушаются условия наследования в соответствии с требованиями Шариата.
Чтобы помочь верующим реализовать себя в современной экономике, необходимо не придумывать новые механизмы, а использовать уже
существующие, хорошо зарекомендовавшие себя в других странах мира. В итоге сама отечественная экономика приобретет дополнительные средства, не задействованные в настоящее время по морально-этическим соображениям. Концепция исламского страхования (такафула) соответствует представлениям последователей различных религий об этичном экономическом поведении. Не случайно клиентами многих исламских страховых компаний в мире являются немусульмане.
(При подготовке статьи использовались разработки ряда исследователей и материалы интернет-сайтов по данной тематике).
http://www.islam.ru/
#8 20 October 2015 - 11:13
Камсыздандыруу жагынан Кыргызстан коңшулардан артта калды
Соңку жаңыланышы: 18-январь, 2013 - 12:08 GMT
Кыргызстанда капыс кырсыктан жабыркагандар баары мамлекеттен гана жардам күтүшөт. Кырсыктан камсыздандырып алууну ойлогон киши бирин-серин гана.Кыргызстанда камсыздандыруу боюнча мыйзамдардын аткарылышы начар. Калктын камсыздандыруунун мааниси түшүнүү деңгээли жана маданияты да төмөн бойдон калууда.
Кыргызстан камсыздандыруу боюнча коңшулардан кыйла эле артта калды. Бир эле мисал, автоунаа ээлеринин жүргүнчүлөр алдындагы жоопкерчилигин камсыздандыруу Казакстанда, Өзбекстанда, ал түгүл жарандык согушту баштан өткөргөн Тажикстанда да милдеттүү түрдө эчак эле киргизилген. А бул жөнүндө Кыргызстанда эми араң сөз кыла башташты.
Тектеш темалар
Кыргызстанда азыркы күндө милдеттүү камсыздандыруу боюнча төрт мыйзам кабыл алынган. Атап айтканда, жүргүнчүлөрдү ташыган, өтө коркунучтуу жүктөрдү ташыгандардын жоопкерчилигин, иш берүүчүлөрдүн жарандык жоопкерчилигин, өтө коркунуч туудурган ишканалардын жоопкерчилигин милдеттүү түрдө камсыздандырууну караган мыйзамдар кабыл алынган.
Жаңырган жылдан тарта бардык мамлекеттик эмес уюмдар өздөрүнүн кызматкерлерин өндүрүштөгү кырсыктардан милдеттүү түрдө камсыздандырууга тийиш. Бирок бюджеттик каражаттын тартыштыгынан улам мамлекеттик уюмдар үчүн бул милдеттүү болуп каралган эмес. Ошол эле учурда милдеттүү түрдө камсыздандыруу мыйзамдарын аткарбагандар үчүн административдик жаза да каралган эмес."
"Көп мыйзамдар аткарылбай жатат. Мына бусиктер учуп күйүп жүрүп атышат. Эч ким камсыздандырылган эмес. Жүргүнчүлөрдү эл аралык ташууну карап көрүңүзчү, канча кырсык болуп жатат. Камсыздандыруунун бул түрү бир эле учурда социалдык дагы маселени чечиши керек эле. Жол кырсыгынан жабыркаган көп адамдар айдоочудан компенсация ала албай жүрүшөт. Мына ушул учурда камсыздандыруу жардамга келмек",-дейтАк- Жол камсыздандыруу компаниясынын жетекчиси Рустамбек Тагаев.
Кыргызстанда үй-жайын, мал-мүлкүн камсыздандырып коюу маданияты өнүгө элек.Жеке адамдар зарылдыктан улам негизинен медициналык камсыздандырууга гана катышууда. Өлкөдөн сырткары саякатка чыккандар үчүн медициналык камсыздандыруу талап кылынат, ал жок болсо, көп өлкөлөрдүн элчиликтери виза бербей коюшат.
Камсыздандыруунун калган түрлөрүнө жарандардын катышуусу бирин-серин гана, кызыгуу дээрлик жок. Мисалы, Кыргызстан компаниясы Бишкектеги бай адамдар жашаган райондогу жашоочуларды үй-мүлкүн камсыздандырууга катышууга үндөп акция өткөргөндө, эки жүз адамдын эки адам гана кызыгуу арткан.
Камсыздандыруу маданиятынын жоктугу ар кандай кырсыктан, тобокелдиктен сактануу чараларын көрүүгө түздөн түз таасир берүүдө. Коркунучтар, тобокелдиктер бар учурда камсыздандыруу зарыл маселе. Мындай маданият жок учурда аны жаратуу машакаттуу иш болууда,-дейт Кыргызсинстрах кыргыз-россиялык акционердик коомунун жана камсыздандыруучулар ассоциациясынын жетекчиси Эльмира Сейдахметова.
Камсыздандырууга калктын активдүү катышпай жатканынын дагы бир себебин адистер жакыр турмуштан да көрүшөт. Үйүндө наны жок отурган үй-бүлөлөр үчүн камсыздандырууну ойлоп да коюшпайт эмеспи.
Милдеттүү жана ыктыярдуу камсыздандырууга катышкандар биринчи кезекте чет элдик компаниялар болууда. Анткени инвесторлор Кыргызстанда иш баштап жатып, ар кандай кырсыктан жана коркунучтан камсыздандыруну биринчи кезекте ойлонушууда.
Кыргызстанда камсыздандыруу тармагында бүгүнкү күндө 15 компания иштейт. Бирок алардын ичинен киреше таап өнүгүү жолунда баратканы беш-алтоо эле.
Айтмакчы, Кыргызстанда эки жолу революция болгондо талоонго учурап, бүлүнүп-чачылган көп дүкөндөр, ишканалардын зыянын эч ким төлөп берген эмес, анткени камсыздандыруу болгон эмес. Бирок, азыр деле революция, массалык тополоң, талап-тоноодон камсыздандырууга бир да компания милдет албайт экен. Анткени, Кыргызстан эл аралык уюмдардын баасы боюнча дагы эле тобокелдик көп тооруган, туруктуу эмес өлкөлөрдүн тизмесинде турат.
http://www. bbc.com/k...insurance. shtml
#9 20 October 2015 - 11:19
Хавазов: ЕАЭБ Кыргызстанда камсыздандыруунун өнүгүшүнө түрткү болот
© Sputnik / Рамиль Ситдиков ОЙ-ПИКИР 13:09 27.03.2015(жаңыланган: 13:26 27.03.2015) Тема: Кыргызстан Бажы биримдигине кирүүгө ниеттенүүдө (53) 6800 "НСК" камсыздандыруу компаниянын башкы директорунун орун басары Энвер Хавазов Sputnik менен маегинде аталган секторду КРде өнүктүрүү үчүн мамлекет менен камсыздандыруу компаниялары эмне чараларды көрүшү керектиги тууралуу айтып берди.
БИШКЕК, 27-мар. — Sputnik. Кыргызстанда милдеттүү камсыздандыруунун төрт түрү бар. Бул тармак боюнча адис Энвер Хавазов аталган система Кыргызстанда кандай иштеп жатканын жана республика ЕАЭБге кошулгандан кийин эмне өзгөрө тургандыгын айтып берди.
— Бүгүнкү күндө Кыргызстанда канча камсыздандыруу компаниясы бар жана алар кандай кызматтарды көрсөтөт?
— Кыргызстанда 17 камсыздандыруу компаниясынын лицензиясы бар, бирок алтоо гана анык иш алып барууда. Бул алардын иш чектелүү чөйрөдө иштей тургандыгына байланыштуу. Мисалы, ЭЭАда уюмдар ошол аймактардагы камсыздандыруу менен гана алектенет. Банктар менен холдингдерге тиешелүү компаниялар бар. Алар банктардан карыз алуучулардын күрөөгө коюп жаткан мүлкүн же жеке бизнесин камсыздандыруу иштерин аткарат. Бардык компаниялар коммерциялык уюмдар болуп эсептелет, өлкөдө мамлекеттик камсыздандыруу компаниялар жок.
— Мамлекеттик камсыздандыруу компаниялар керекпи?
— Менимче, кереги жок. Анткени рынок атаандаштык мүнөздө болушу керек. Мындан тышкары, мамлекеттик түзүм деп эсептелген "Кайра камсыздандыруучу кыргыз компаниясы" пайда болгондогу кайгылуу тажрыйба башыбыздан өткөн. Ал камсыздандырылган адамдарга айрым коопчулуктарды КРдин аймагында кайра камсыздоо мүмкүнчүлүгүн берүү үүчн түзүлгөн болчу. Бирок ал компания өлкөнүн жетекчилигине жакын тараптарга тиешелүү болушу жакшы ой менен башталган ишти жокко чыгарган. Айрым ири долбоорлор ыктыярдуу-мажбурлоо жолу менен "бөлүшүүгө" аргасыз болушкан. Бирок беш жыл мурунку ыңкылаптын натыйжасында аталган мамлекеттик түзүм жоюлуп кеткен.
— Азыр камсыздандыруу компаниялары юридикалык жана жеке тараптарга эмнелерди сунуштай алат?
— Азыр биз чет элдик кесиптештерибиз сунуштай тургандын баарын сунуштай алабыз: өмүрүн жана ден соолугун кырсыктардан камсыздандыруу, мүлкүн, унаа каражатын, жүктөрдү камсыздандыруу, курулуш-монтаждык кооптуулуктардан, авиациялык кооптуулуктардан, жарандык-укуктук жоопкерчилик коопттулугунан камсыздоо, медициналык камсыздоо ж.б. Жакындан бери биз элдик толкундоолор жана массалык башаламандык болгон учурда белгилүү бир акы алуу менен камсыздык төлөмдөрдү жүргүзүүнү сунуштоого мүмкүнчүлүгүбүз бар. Бирок биздин республикадагы кырдаалды билген чет элдик өнөктөштөрүбүз муну дайыма эле колдой бербейт. Эч ким өзүнө чоң жоопкерчилик алгысы келбейт да.
— Эмне үчүн компаниялар көп жылдан бери иштеп, кенен багыттагы кызматтарды көрсөтүп жатканына карабай, бизде жеке адамдарды милдетүү камсыздандыруу эмдигиче популярдуу эмес? Мисалы, АКШда бул жарандын жашоосунун милдеттүү шарты болуп эсептелет.
— КРде жеке адамдарга тиешелүү болгон милдеттүү камсыздандыруунун түрлөрү жок. Юридикалык тараптар үчүн болсо бар, бирок алар иштебейт. Калк арасында камсыздандыруунун популярдуу эместигине бир нече себеп бар.
Биринчиден, жергиликтүү камсыздандыруучулар менеджердик камсыздандыруу компаниялары болуп эсептелет, ал эми агенттик уюмдар начар өнүккөн. Бул компаниялардын биринчи түрүнө көп сандагы кызматкерлерди кармоонун зарылчылыгы жоктугуна байланышкан, анткени биз көпчүлүгү ири бирдиктерди — завод, өндүрүш, чоң ишкердик, эл аралык уюмдар менен өкүлчүлүктөрдү камсыздандыруу менен алектенебиз. Чоң кардарлар, чоң юридикалык тараптар, чоң көрсөткүчтөрдү берет. Экинчи жагынан, мындай иш-аракет корпоративдик рыноктун бүтүндөй камсыздалышына алып келди. Биз азыр жөн гана кардарларды бири-бирибизден азгырып кетүү менен алектенип, ал эми жарандык секторго эч көңүл бурган жерибиз жок.
Экинчи себеби көрсөтүлчү кызматтардын өзгөчөлүгүнө байланышкан. Адамга товар эмес, камсыздандыруу кызматын сунуштоо өтө кыйын, себеби ал көпчүлүк үчүн түшүнүксүз. Камсыздандыруу полиси же камсыздандыруу келишими бир гана жылга жарактуу болуп эсептелет. Камсыздандыруучу жагдай пайда болгондо камсыздандыруучу келтирилген зыянды төлөп бериши керек. Бирок аталган мөөнөт ичинде эч нерсе болбошу да мүмкүн. Мындай учурда камсыздандыруу полиси үчүн төлөнгөн акча кайтарылбайт.
Агенттик камсыздандыруу компаниялардын иш-аракетери көп сандагы агенттердин эсебинен жүргөндүктөн, өлкөдө жеке адамдарды милдеттүү камсыздандыруу киргизилмейинче, мындай компаниялардын кылар жумушу жок. Бирок биз бул багытта иштеп жатабыз.
Юридикалык тараптардын арасында милдеттүү камсыздандыруу популярдуу эместигинин бир гана себеби бар: милдеттүү камсыздандыруу жөнүндө мыйзам болгону менен, аны аткарбагандык үчүн эч кандай чара каралган эмес. Бул мыйзамдар 2010-жылы кабыл алынганда КРдин Административдик кодексине тийиштүү толуктоолор киргизилбей калган. Алар эмдигиче кабыл алына элек.
— Мына жакында республика ЕАЭБге кошулат. Бул факт камсыздандыруунун өнүгүшүнө кандайдыр бир таасир этеби?
— Мамлекет бул маселенин үстүндө олутту иштеши керек болот. Россияда, Казакстанда жана Белоруссияда милдеттүү камсыздандыруу эбактан эле бар, ошон үчүн биз да жалпы системага ылайыкташыбыз зарыл. Мурдагы совет республикаларынан КРде гана АЖЖМК (автожарандык жоопкерчиликти милдеттүү камсыздандыруу) жок. Бизде жол кырсыктарынын саны өсүүдө, жана ага туш болгон адам айыпкерден келтирилген зыяндын төлөмүн ала албаган учурлар көп кездешет. Бул жагынан соттор эч жардам бербейт, себеби бир нече миң доллар зыян келтирилсе, алар айына 200 сом гана төлөөгө милдеттендире алат. АЖЖМК болсо, камсыздандыруу компаниясы аркылуу зыяндын ордун төлөп берүү мүмкүнчүлүгү жаралат. Мунун соттордун, укук коргоо органдарынын жардамы жок эле жана эч кыйынчылыксыз жасоого болот. Эгер бизде милдеттүү камсыздандыруу киргизилсе, бул бүтүндөй камсыздандыруу рыногун өнүктүрүүдө алга карай кадам болот. Ал эми камсыздандыруу компанияларынын сапаты менен саны өсүп, жана резервдери көбөйсө, өлкөнүн экономикасына оң таасир кылат. Жалпысынан өнүккөн мамлекеттерде камсыздандыруу уюмдары ар түрдүү долбоорлордо ири инвесторлук кылуу менен экономиканын олуттуу катышуучулары болуп эсептелет.
http://sputnik. kg/op...1014855958.html
#10 20 October 2015 - 11:22
Эрнис Абдыкеев:" Кыргызстанда 17 камсыздандыруу компаниясы бар"
Кыргызстанда 17 камсыздандыруу компаниясы бар. Алардын 15и Бишкек шаарында жайгашкан. Учурда өлкөдө милдеттүү камсыздандыруу боюнча беш мыйзам кабыл алынган. Бирок, жакынкы коңшу мамлекеттерден артта калганбыз
"Кабар даамында" программасында Камсыздандыруу (страховка), анын түрлөрү, пайдалары жана бажы биримдигине кирген соң бул жаатта боло турган өзгөрүүлөр тууралуу маек болду. Суроолорго АТН-полис камсыздандыруу компаниясынын башкы директорунун орун басары Эрнис Абдыкеев жооп берди.
Кыргызстанда 17 камсыздандыруу компаниясы бар
90-жылдардын акырында өлкө боюнча 100дөн ашуун камсыздандыруу компаниялары ачылып кеткен. Алардын көбү жабылып отуруп, бүгүнкү күндө Кыргызстанда 17 камсыздандыруу компаниясы калды. Алардын 15и Бишкек шаарында жайгашкан. Учурда өлкөдө милдеттүү камсыздандыруу боюнча беш мыйзам кабыл алынган. Бирок, жакынкы коңшу мамлекеттерден артта калганбыз. Ошол эле Казакстан бул тарабынан бизге салыштырмалуу 10 жылга алдыга кеткен. Автоунаа ээлеринин милдеттүү түрдө камсыздандырылышы аларда 2003-жылы башталган. Тажикстанда да 2004-05-жылдары кабыл алынган. 21-кылымда жашап атып, тилекке каршы Кыргызстанда автоунааны милдеттүү камсыздандыруу кабыл алына элек.
Колунда бар мүлкүн жоготуп алуудан корккондор бул кызматты колдонушат
Камсыздандыруунун түрлөрү абдан көп. Кыргызстанда камсыздандыруунун 50гө жакын түрү бар. Буларга мамлекет тарабынан лицензия берилген. Негизи камсыздандырууну элдин суроо-талабына ылайыкташтырып, мыйзамдын чегинде эрежелерин жазып лицензия алууга мүмкүн. Камсыздандыруунун эң көп төлөмдөрү кыймылдуу жана кыймылсыз мүлктөн түшөт. Унаалардын ээлеринин жоопкерчилигин ыктыярдуу түрдө камсыздандыруу өнүгүп келатат десек болот. Ошондой эле колунда бар нерсесин жоготуп алуудан корккондор бул кызматты колдонушат.
Статистика боюнча калктын 10 пайызы камсыздандырууну колдонот
Статистика боюнча калктын 10 пайызы камсыздандырууну колдонот. Алардын көбү чет мамлекеттик уюмдар. Алар мүлктөрдөн сырткары, ошол уюмда иштеген жергиликтүү жумушчуларды да камсыздандырып келишет. Калкта камсыздандыруу тууралуу түшүнүктүн аздыгынан, аны байлар гана колдонушат деп эсептешет. Бирок, менимче тескерисинче бир гана унаасы менен киреше таап жаткандар бул жөнүндө ойлонушу керек. Себеби, ошол унаа менен эртең бир кырсыкка кабылса, камсыздандыруу мекемеси аны кайрадан калыбына келтирип берет. Маселен 10 миң долларлык унааны камсыздандыруунун 1 жылдык төлөмү 350 доллардын тегерегин түзөт. Унаа кандай гана кырсыкка кабылбасын камсыздандыруу мекемеси анын баштапкы баасын толук төлөп берет. Анткен менен өнүккөн мамлекеттерде бул компаниялардын эсебинен акча табууну көздөгөндөр да жок эмес. Бирок мындай учурлар тез эле ачыкталып калат. Ошондуктан кандайдыр бир мүлкүн камсыздандырууну каалагандар ал мүлк жана аны колдонуучулар тууралуу ачык маалымат бериши керек.
Жаратылыш кырсыктарынан жабыркаган учурда мамлекеттин бюджетине зыян келет
Милдеттүү жана ыктыярдуу камсыздандыруу деп 2 түрү каралган. Милдеттүү камсыздандырууну мамлекет колго алып, анын минималдуу төлөмдөрүн камсыздандыруу компанияларына белгилеп берет. Ыктыярдууда компаниялар анын төлөмдөрүн өзүлөрү эсептеп чыгарышат. Өнүккөн өлкөлөрдө үй мүлкүн камсыздандандыруу абдан өнүккөн. Кыргызстанда үйлөр жаратылыш кырсыктарынан жабыркаган учурда мамлекеттин бюджетине зыян келет. Ошондуктан азыркы өкмөт башчы үй-мүлкүн камсыздандыруу боюнча долбоор иштеп чыгуу талабын койгон. Азыр ошонун үстүндө иш жүрүп атат. Мындан сырткары милдеттүү камсыздандыруунун 50гө чукул түрү кабыл алынышы зарыл деп эсептейм. Демек, ириде мамлекет аларды кабыл алууга кызыктар болушу керек.
Автор: Мээрим Асановаmeerim@maralfm.kg
http:/ /maralfm.kg/pr...niyasy- bar.html

Супер-Инфо
super.kg
видео









