Менин бай атам Майк экөөбүзгө катуу, ишеничтүүк аражат пайдубалын куюп койгон. Биздин жаш кезибизде жөнөкөй ыкма менен үйрөткөн. Жыл өткөн сайын сүрөттөрдү жана чиймелерди тартып, айтып берчү. Майкэкөөбүз жөнөкөй сүрөттөрдү көрүп, бир аз түшүнүксүз тилди (акча жүргүзүү тилин) өздөштүрүүгө,
түшүнүүгө аракет кылаар элек. Андан кийин бай атам сандарды кошо баштады. Бүгүн Майк көп миллиарддуу империяны башкарып жатат. Каражат иштерин жүргүзүү мурдагыдан да татаал. Менин империям аныкына караганда жөнөкөй. Бирок,Майк экөөбүздүн пайдубалыбыз бирдей. Сүрөттөр жөнөкөй болгону менен, Майк экөөбүзгө байлык иштеп-тапканга жардам берген.
Бай атам, кедей атам. Бай ата-эне балдарын эмнеге уйрөтөт? Кедеі ата-эне эмнени үйрөтпөйт?
#142 17 July 2016 - 20:13
№1-эреже.
Силер актив менен пассивдин айырмасын билип, активге ээ болушуңар керек.Болгону ошол. №1-эрежени билишиңер керек. Башкасы жок. Бул аябай жөнөкөй болушу мүмкүн. Бирок, көпчүлүк элдер актив менен пассивдин айырмасын билишпей, каражат курөшүн жүргүзүп келишет.
Бай адамдар актив алышат. Кедей жана орто жашаган адамдар актив деп пассив алышат. Бай атам бизди тамашалап жатат го дегенбиз. Биз чоңоюп калган болчубуз. Бай болуунун сырын күтүп турган болчубуз. Жооп аябай жөнөкөй болгондуктан, биз көпкө ойлонуп олтуруп калдык.
-Актив деген эмне? – деп сурадым мен ошондо.
-Азыр сени ал маселе көп деле тынчыңды ала бербесин, - деди бай атам. –Бул идея силердин мээңерге жакшылап сиңсин. Эгер, анын жөнөкөйлүгүн түшүнүп алсаңар, силерде план пайда болот жана жашооңордо акчадан кыйналбайсыңар.
-Актив эмне экенин билип, аны алсак эле, бай болосуңар дейсизби? – деп сурадым мен.
-Дал ошондой, - деп башын ийкеди бай атам.
-Эгерде сиз айткандай эле жөнөкөй болсо, анда эмне үчүн башкалар бай эмес? – деп сурадым мен.
-Эмнеге дегенде адамдар актив менен пассивдин айырмасын билишпейт, -деди күлүмсүрөп бай атам.
-Чоңдор ошончолук эле аңкообу? Эгер, ал ушунчалык жөнөкөй жана зарыл болсо, баардыгы эле билип алышпайбы?-деп сурадым.
Актив менен пассивдин айырмасын бизге түшүндүрүп бергенге бай атабызга аз эле убакыт кетти.
-Чоң адам катары, мен башка адамдарга түшүндүрүп берүүм абдан кыйын.Эмнеге? Анткени, чоңдор акылдуу. Көп учурда идеянын жөнөкөйлүгү көпчүлүк чоңдорго жетиши кыйын. Алар, ар кандай жогорку билимдерди алышкан. Ар кандай кесиптерге окушкан. Банкирлер, бухгалтер, кыймылсыз мүлк сатуу боюнча агент, каражатты пландаштыруу боюнча адистер жана башкалар. Акылмандуулукту четке коюп, өздөрүн жаш баладай элестетиши кыйындыкка турат. Бирөөдөн үйрөнсө,кадыр- баркы төмөндөп кетчүдөй ойдо болушат.
Бай адамдар актив алышат. Кедей жана орто жашаган адамдар актив деп пассив алышат. Бай атам бизди тамашалап жатат го дегенбиз. Биз чоңоюп калган болчубуз. Бай болуунун сырын күтүп турган болчубуз. Жооп аябай жөнөкөй болгондуктан, биз көпкө ойлонуп олтуруп калдык.
-Актив деген эмне? – деп сурадым мен ошондо.
-Азыр сени ал маселе көп деле тынчыңды ала бербесин, - деди бай атам. –Бул идея силердин мээңерге жакшылап сиңсин. Эгер, анын жөнөкөйлүгүн түшүнүп алсаңар, силерде план пайда болот жана жашооңордо акчадан кыйналбайсыңар.
-Актив эмне экенин билип, аны алсак эле, бай болосуңар дейсизби? – деп сурадым мен.
-Дал ошондой, - деп башын ийкеди бай атам.
-Эгерде сиз айткандай эле жөнөкөй болсо, анда эмне үчүн башкалар бай эмес? – деп сурадым мен.
-Эмнеге дегенде адамдар актив менен пассивдин айырмасын билишпейт, -деди күлүмсүрөп бай атам.
-Чоңдор ошончолук эле аңкообу? Эгер, ал ушунчалык жөнөкөй жана зарыл болсо, баардыгы эле билип алышпайбы?-деп сурадым.
Актив менен пассивдин айырмасын бизге түшүндүрүп бергенге бай атабызга аз эле убакыт кетти.
-Чоң адам катары, мен башка адамдарга түшүндүрүп берүүм абдан кыйын.Эмнеге? Анткени, чоңдор акылдуу. Көп учурда идеянын жөнөкөйлүгү көпчүлүк чоңдорго жетиши кыйын. Алар, ар кандай жогорку билимдерди алышкан. Ар кандай кесиптерге окушкан. Банкирлер, бухгалтер, кыймылсыз мүлк сатуу боюнча агент, каражатты пландаштыруу боюнча адистер жана башкалар. Акылмандуулукту четке коюп, өздөрүн жаш баладай элестетиши кыйындыкка турат. Бирөөдөн үйрөнсө,кадыр- баркы төмөндөп кетчүдөй ойдо болушат.
#143 29 July 2016 - 20:46
Бай атам мындай принципке ишенчү: түшүндүргөндө дөдөйгө да түшүнүктүү болуш керек. Майк экөөбүзгө аябай жөнөкөйлөштүрүп түшүндүрчү.
Ошол жөнөкөй түшүндүргөндөрү бизде күчтүү, туруктуу каражат пайдубалын берди.
Эмне үчүн пассив менен актив башаламандыкты пайда кылат? Жөнөкөй эле нерсе, эмнеге ушунчалык чаташып кеткен? Кандайча актив алса, ал чындыгында пассив болот? Жооп билимдин башында жатат. Мектепте “каражат боюнча сабаттуулук” деген сөзгө эмес, “сабаттуулук” деген сөзгө көңүл бурулат. Чынында актив деп жана пассив деп айтып койгон сөздү аныктоо кыйын. Эгер, чаташкыңар келсе, “актив” жана “пассив” деген сөздөрдү сөздүктөн карагыла. Сөздөрдүн куралышы тажрыйбалуу бухгалтер-эксперттерин канааттандырышы мүмкүн, бирок, орто билимдүү адам түшүнбөй калат.
Эмне үчүн пассив менен актив башаламандыкты пайда кылат? Жөнөкөй эле нерсе, эмнеге ушунчалык чаташып кеткен? Кандайча актив алса, ал чындыгында пассив болот? Жооп билимдин башында жатат. Мектепте “каражат боюнча сабаттуулук” деген сөзгө эмес, “сабаттуулук” деген сөзгө көңүл бурулат. Чынында актив деп жана пассив деп айтып койгон сөздү аныктоо кыйын. Эгер, чаташкыңар келсе, “актив” жана “пассив” деген сөздөрдү сөздүктөн карагыла. Сөздөрдүн куралышы тажрыйбалуу бухгалтер-эксперттерин канааттандырышы мүмкүн, бирок, орто билимдүү адам түшүнбөй калат.
#144 03 August 2016 - 23:59
Бай атам бизге мындай дечү: “Актив сөз менен эмес, сан менен аныкталат. Эгерде, санды окуй албасанар, анда, “актив деген эмне?” деген суроого күндүз чырак менен издеп да жооп таппайсыңар.
Акча иштетүү жолдорун эсептөө – бул жөн эле сандар эмес, ошол сандар эмне деп айтып жатканын түшүнүү. Бул жерде сандар кудум сөздөрдөй. Жөн гана сөз эмес, а, аңгеме. Сан менен айтылган аңгеме!
Баардыгы эле окушат, бирок, бардыгы эле окуп чыкканын түшүнө беришпейт. Адамдын, окуп жана кабыл алуусу эки башка түшүнүк! Ар кимдин жөндөмү ар кандай. Мисалы мен жакында видеомагнитофон алдым. Кантип программалоо жөнүндө инструкциясы бар экен. Мен жакшы көргөн, бешинчи күнү кечинде боло турган көрсөтүүнү кассетага жаздырып алайын дегем. Инструкциясын окуйм деп жинди болуп кете жаздадым. Менимче дүйнөдө эң кыйын нерсе – бул видеомагнитофонду программалоо болушу керек. Мен жазылган сөздөрдү окуп чыгып, эч нерсеге түшүнгөн жокмун. Окуган – бул башка, окуп чыкканыңды түшүнгөн – бул бөлөк! Каражат маселесинде деле ушундай көрүнүш.
Баардыгы эле окушат, бирок, бардыгы эле окуп чыкканын түшүнө беришпейт. Адамдын, окуп жана кабыл алуусу эки башка түшүнүк! Ар кимдин жөндөмү ар кандай. Мисалы мен жакында видеомагнитофон алдым. Кантип программалоо жөнүндө инструкциясы бар экен. Мен жакшы көргөн, бешинчи күнү кечинде боло турган көрсөтүүнү кассетага жаздырып алайын дегем. Инструкциясын окуйм деп жинди болуп кете жаздадым. Менимче дүйнөдө эң кыйын нерсе – бул видеомагнитофонду программалоо болушу керек. Мен жазылган сөздөрдү окуп чыгып, эч нерсеге түшүнгөн жокмун. Окуган – бул башка, окуп чыкканыңды түшүнгөн – бул бөлөк! Каражат маселесинде деле ушундай көрүнүш.
#145 04 August 2016 - 00:29
Бай атам мындай дегенин көп жолу уккам: “Бай болгуң келсе, сандарды окуй да, түшүнө да билишиң керек. Байлар актив алышат а орто жана жакыр жашагандар пассив алышканын түшүн” дечү.
Төмөндө сөз актив менен пассивдин айырмачылыгы жөнүндө болот. Көптөгөн тажрыйбалуу бухгалтер-эксперттер мен берген сүрөттөр жана аныктамалар менен макул болбошу мүмкүн. Бирок ошол жөнөкөй сүрөттөр биз – жаш балдар үчүн –келечектеги каражат боюнча билимдүү болушубуздун башталышы болгон. 9 жашар балдарды окутуп жатып, бай атам бардык нерсени жөнөкөйлөштүргөн. Сөздү аз, эч кандай сан жок кылып, көбүнчө чиймелеп көрсөтүп берчү.
Төмөндө сөз актив менен пассивдин айырмачылыгы жөнүндө болот. Көптөгөн тажрыйбалуу бухгалтер-эксперттер мен берген сүрөттөр жана аныктамалар менен макул болбошу мүмкүн. Бирок ошол жөнөкөй сүрөттөр биз – жаш балдар үчүн –келечектеги каражат боюнча билимдүү болушубуздун башталышы болгон. 9 жашар балдарды окутуп жатып, бай атам бардык нерсени жөнөкөйлөштүргөн. Сөздү аз, эч кандай сан жок кылып, көбүнчө чиймелеп көрсөтүп берчү.
#148 29 August 2017 - 22:43
Бир дем менен окуп чыктым
Аягына чыкпай калганы окунучтуу...
Аягына чыкпай калганы окунучтуу...
АльхамдулиЛлях!
#150 31 August 2017 - 19:24
Ким бош болсо купуяга ватсап номеринерди таштап койгула суротун жонотом кочуруп коёсунар. Менин убактым жок.
#156 24 November 2018 - 00:40
Ѳйдөдөгү сүрөт кирешенин абалын – мындайча айтканда киреше менен чыгашаны көрсөтүп турат. Сөз акчанын келиши жана кетиши жөнүндө болуп жатат. Асты жакта баланстын диаграммасы – актив менен пассивдин салыштырмасы.
Каржы ишинде жаңы баштагандардын көпчүлүгү киреше менен баланстын ортосундагы байланышты түшүнбөшү мүмкүн. Ортодогу, бул байланышты билиш керек. Акча фронтунда кармашуунун биринчи эле себеби – актив менен пассивдин айырмачылыгын билбегендик.
Баш аламандыктын себеби эки сөздүн аныктамасында көрүнүп турат.
Мурда бай атам айткандай, актив, акчаны сенин чөнтөгүңө салат. Жакшы, оңой, ыңгайлуу. Сүрөттө актив менен пассив ушинтип көрүнөт. Жөнөкөйлөштүрүп сөз менен айтканда:
Актив– акчаны сенин чөнтөгүңө салат.
Пассив– чөнтөгүңдөгү акчаны алат.
Мына ушуну билсек эле болду. Эгерде, бай болгуңуз келсе жөн эле жашоону өткөрүңүз. Эгерде, кедей же орто жашагыңыз келсе, анда пассив алып, жашоону өткөрүңүз. Пассив менен активдин айырмасын билбегендик чыныгы жашоодо каражат күрөшүн туудурат. Эгерде, адамда каражат көйгөйү болсо,анда ал жазылган сөздү же сандарды түшүнбөйт. Каражат күрөшүндө жүргөндөргө караганда, байлар каражат маселесинде сабаттуураак келишет. Эгерде, бай болгуңар жана байлыгыңарды көбөйткүңөр келсе, анда каражат маселесинде сабаттуу болуп, сөздөр менен сандарды түшүнө билиш керек.
Мурда бай атам айткандай, актив, акчаны сенин чөнтөгүңө салат. Жакшы, оңой, ыңгайлуу. Сүрөттө актив менен пассив ушинтип көрүнөт. Жөнөкөйлөштүрүп сөз менен айтканда:
Актив– акчаны сенин чөнтөгүңө салат.
Пассив– чөнтөгүңдөгү акчаны алат.
Мына ушуну билсек эле болду. Эгерде, бай болгуңуз келсе жөн эле жашоону өткөрүңүз. Эгерде, кедей же орто жашагыңыз келсе, анда пассив алып, жашоону өткөрүңүз. Пассив менен активдин айырмасын билбегендик чыныгы жашоодо каражат күрөшүн туудурат. Эгерде, адамда каражат көйгөйү болсо,анда ал жазылган сөздү же сандарды түшүнбөйт. Каражат күрөшүндө жүргөндөргө караганда, байлар каражат маселесинде сабаттуураак келишет. Эгерде, бай болгуңар жана байлыгыңарды көбөйткүңөр келсе, анда каражат маселесинде сабаттуу болуп, сөздөр менен сандарды түшүнө билиш керек.
#157 24 November 2018 - 00:50
Диаграммадагы стрелкалар акчанын агымын көрсөтүп жатат. Сөздөрдөй эле, чынында сандардын да мааниси аз. Баарын сүрөттөп турган көрсөтмө керек. Каражат эсептөөсүндө акчанын агымы, иштин жүрүшүн көрсөтүп турат. Акчанын кайсыл жактан каякка өтүп жатканы көрүнөт. Көптөгөн үй-бүлөнүн каражат тарыхынан алсак – айлампадан чыгыш үчүн жан аябай эмгектенишет.
Адамдар акча иштешет, бирок өмүр бою активдин ордуна пассив алышат.
Акча агымынын үлгүлөрүн карагыла.
А) кедей адам.
В) орто жашаган адам.
С) бай адам.
Төмөндөгү диаграммалар жөнөкөйлөштүрүлгөн. Алардын баарында эле тиричилик чыгашалары бар.
Диаграммалар жакыр, орто, бай жашаган адамдардын жашоосунда короткон акчаларын көрсөтүп турат. Бул жерде адамдын колуна акча тийгенде, ким кандай жумшаары жөнүндө сөз болот.
Акча агымынын үлгүлөрүн карагыла.
А) кедей адам.
В) орто жашаган адам.
С) бай адам.
Төмөндөгү диаграммалар жөнөкөйлөштүрүлгөн. Алардын баарында эле тиричилик чыгашалары бар.
Диаграммалар жакыр, орто, бай жашаган адамдардын жашоосунда короткон акчаларын көрсөтүп турат. Бул жерде адамдын колуна акча тийгенде, ким кандай жумшаары жөнүндө сөз болот.
#158 24 November 2018 - 00:56
#159 24 November 2018 - 01:06
Мен бул бөлүмдү 1920-жылдагы Американын эң бай адамдарынан баштаганымдын себеби, көпчүлүктүн ой жүгүртүүсү жетишээрлик эместигин көрсөткүм келген. Жетишээрлик дегеним, акча болсо эле баардык көйгөй чечилет деп ойлошот адамдар. Ошондуктан,
адамдар менден “кантип тез байысак болот, эмнеден башташ керек?” деп сураганда чочуп кетем. “Менин карыздарым бар, ошондуктан мен көп акча иштешим керек” деген сөздөрдү көп угам.
Акчанын көптүгү көйгөйдү чечпейт. Чындыгында ал көйгөйдүн келип чыгышынын түрткүсү гана болот. Акча – биз колдон чыгарып жиберген нерсени гана көрсөтөт. Акча – олдоксондукка жолду жарык кылып көрсөтүп берип турат. Мына ошондуктан көпчүлүк адамдардын башына асмандан байлык түшсө деген ой келет. Мисалы: мурас, лотерея утушу дейли. Мурдагы акчага муктаждык кейпине келет, же андан да төмөн түшүп кетет. Адам дайыма эле акылдуулук менен акчаны колдоно албайт. Сарптай билбесе, акчанын баары, суудай агып кетет.
Биз мектепте, жогорку окуу жайларда окуп, кесип алабыз деп көп жолу айткам. Ансыз болбойт. Кесибибизди жакшы өздөштүрүп, ошону менен акча иштешти үйрөнөбүз. 60-жылдары мектепте мыкты окуп жүргөн окуучуларды сөзсүз врачтын кесибин тандайт деп ойлошкон. Себеби, ал кесип көп киреше алып келе турган кесип болуп саналган.
Акчанын көптүгү көйгөйдү чечпейт. Чындыгында ал көйгөйдүн келип чыгышынын түрткүсү гана болот. Акча – биз колдон чыгарып жиберген нерсени гана көрсөтөт. Акча – олдоксондукка жолду жарык кылып көрсөтүп берип турат. Мына ошондуктан көпчүлүк адамдардын башына асмандан байлык түшсө деген ой келет. Мисалы: мурас, лотерея утушу дейли. Мурдагы акчага муктаждык кейпине келет, же андан да төмөн түшүп кетет. Адам дайыма эле акылдуулук менен акчаны колдоно албайт. Сарптай билбесе, акчанын баары, суудай агып кетет.
Биз мектепте, жогорку окуу жайларда окуп, кесип алабыз деп көп жолу айткам. Ансыз болбойт. Кесибибизди жакшы өздөштүрүп, ошону менен акча иштешти үйрөнөбүз. 60-жылдары мектепте мыкты окуп жүргөн окуучуларды сөзсүз врачтын кесибин тандайт деп ойлошкон. Себеби, ал кесип көп киреше алып келе турган кесип болуп саналган.
#160 24 November 2018 - 01:20
Азыр врачтарда каражат тартыштыгы бар. Андайды мен эң жаман көргөн душманыма да каалабайт элем. Коопсуздук компаниялары бизнесиңди көзөмөлдөп,
саламаттыкты сактоо мекемесин бийлейт, бийлик кийлигишет.
Доктурлардын мыйзамдарын бузушкан учурлар да кездешет. Бүгүн жаштар баскетбол жылдызы, Тайгер Вудзага окшоп гольф оюнчусу, компьютердик гений, кино жылдызы, рок жылдызы болгусу келет. Эмнеге дегенде акчаң көп болот, атактуу болосуң, келечеги бар. Мектеп окуучуларын билимге кызыктыруу да кыйын.Окуучулар каражат ыкмасын мектептен өтпөгөндүктөн,
миллиондогон билимдүү адамдар өзүнүн кесиби боюнча ийгиликтерге жетишкен болсо да, эртели-кечпи баары бир каражат күрөшүнүн ортосунда калышат. Алар андан да катуу иштешет, бирок каражат жагынан бир да кадам алдыга жыла албайт. Алардын каражат сабаттуулугу жок, акчанын кандай жол менен табылышы жана акча тапкандан кийин аны кандай жумшашты билишпейт. Акчаны иштеп тапкандан кийин, кантип акылдуулук менен жумшаганды,
акча сен үчүн иштеп беришин үйрөнүш керек. Акчанын агымын түшүнбөгөндүктөн көпчүлүк адамдар эмне үчүн каражат көйгөйү бар экендигин айта алышпайт. Жогорку билимдүү, өзүнүн жумушунда ийгиликтерге жетишкен, бирок каражат боюнча билимсиз болушу мүмкүн. Мындай адамдар жан талашып иштешет. Эмнеге дегенде, ал үчүн, акча кантип иштеп беришинин жолун үйрөнгөн эмес.

Супер-Инфо
super.kg
видео










