Супер-Инфо
super.kg
видео
Ассалому алейкум туугандар.мындан ары буйруса "Тассаввуф "электрондук форматтагы китебинен жөнөтүп турайн деп жатам.Фыкх бул дене менен аткарылуучу илим болсо тассавуф рухий жан дүйнөнү тазартуучу илим.сахабалардын убагындагы окуяларда ушул илимге кирет.тассавуф өтө терең илим экен.бул китепте баары жазылган болбосода илимден бир тамчы сыяктуу жазылган
"Тасаввуф " китеби "Тасаввуф " китеби
#2 12 January 2016 - 10:39
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:07, 11.01.2016] ibragim: ТАСАВВУФ
Осман Нури Топбаш
Published by Erkam Publications at Smashwords Copyright © 2010 by Osman Nuri Topbas
Smashwords Edition, License Notes All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording or otherwise, without the prior permission of the copyright owner.
E-mail: english@islamicpublishing. net Web site: http://www.islamicpublishing. net
[14:09, 11.01.2016] ibragim: А. НАПСИ ЖАНА АНЫН ТЕСКЕ САЛЫНЫШЫ 1. Напсинин маани-маңызы
[14:09, 11.01.2016] ibragim: Жараткан Алла Таала Адам атаны жаамы жандуужансыздын арасынан эң ардактуу кылып беииште жараткан. Ошону менен бирге Жараткан Алла азирети Адамга жана анын урпагына ыроологон мына ушундаи бакыттын каиырымы катары анын беииште болушун жөн гана бекер эмес, ошого мээнет менен жетүүнү каалаган. Жараткандын бул каалоосунун жүзөгө ашышы үчүн Адам (алеихиссалам) жалпыга маалым болгон катачылыкка дуушар болуп, негизги мекени беииштен чыгарылып, сынак дүинөсүнө, б.а., бул дүинөгө жиберилген.
Азирети Адам жана анын урпагынын каирадан беиишке каитышы үчүн адам баласы белгилүү сынактардан өтүшү керек.
Мына ошондуктан Алла Таала адам баласына башка жандуужансыздардан аиырмалап карама-каршы эки шык-жөндөм ыроологон. Алла Таала мунун натыижасында адамдар «асфала саафилиин» (эң төмөн, б.а., аибандан да төмөн даража) менен «аалааии иллииииин» (эң жогорку) даражаларынын ортосунда ар бири өзүнүн ишенимине, ишаракетине, Жаратканга жана Анын адал жолуна болгон мамилесине жараша өз ордун табышын каалаган. Демек, ар бир адам табигыи шык-жөндөмүн жакшылыкка да, жамандыкка да колдонуу мүмкүнчүлүгү менен «аибандан дагы төмөн» даража менен «периштеден да жогорку» даражанын ортосунда өз ордун табат. Бул болсо пенденин аракетине жараша жүзөгө ашат. Адам баласынын бир катар оң жана терс сапаттарга ээ болушунун сыры мына ушул жерде жатат.
Тасаввуфтук түшүнүк боюнча, адам баласынын табиятында бир учурда жандуулугун сактаган оң жана терс шык-жөндөмдөр «рух-у хаивании» жана «рух-у султании» деп аталган жан дүинө чордонунан паида болот.[14:10, 11.01.2016] ibragim: Рух-у хаивании – бул адам баласынын өмүрүн уланткан жана биологиялык түзүлүшүн башкарып турган күч. Бул «жан» же «напси» деп да аитылат. Уикудагы адамга рух-у хаивании үстөмдүк кылгандыктан иш-аракеттердин көпчүлүгү бул учурда адамдын эрк-каалоосунан тышкары жүзөгө ашат. Денеге кыимыл берген, сүилөткөн, аитор, дененин ар бир иш-аракетине себепкер болуп, өлүм менен кошо денеден чыга турган рух – бул аибандык рух болуп эсептелет. Мунун борбору мээде же жүрөктө болуп, негизги үстөмдүгүн кан аркылуу жүргүзөт. «Халк» 45 ааламына таандык бул рух тарбияланбаган чакта адам баласынын терс багытка бет алышына жардам берет.
Рух-у султании бул Алла Тааланын адам баласына Өз рухунан салган руху. Адамды бүтүндөи жандуу-жансыздан аиырмалап турган өзгөчөлүк мына ушул рухтан келет.
«Амир» 46 ааламына таандык бул рухтун денедеги кызматы адам баласынын жакшы ишаракеттерге бет алышына багытталган. Адам бул рух менен Жараткан Аллага моюн сунуп, кулчулук озуипасын толук аткарууга, Жараткандын адал жолун аздектеп карманууга жанүрөит. Бул рух денеден жан чыккан соң анын чирип жок болушунан таасирленбеит. Адам баласынын өлүмү менен бул рухтун денедеги кызматы аяктаган болот.
Адам баласы ичиндеги дал ушул карама-каршы эки рухтун күрөшүнүн негизинде кадам шилтеит. Ал султании рух үстөмдүк кылган кезде жакшылык иштерге бет алса, хаивании рух үстөмдүгүн жүргүзгөн учурда ар түрдүү жат иштерге барат.
Адам напсисин өзүнүн эрк-каалоосу менен башкаруу күчүнө белгилүү өлчөмдө ээ болгондуктан сыига да, жазага да иикемдүү зат.
Бул сынак дүинөнүн эң чоң тоскоолдуктарынын башында турган «напси» негизинен адам баласына ширетилген терс шыкжөндөмдөргө иикемдүү. Ырасында напсинин өзөгүндө асыл касиеттер да бар. Бул жерде адам баласынын милдети аны терс
[14:11, 11.01.2016] ibragim: сапаттардан рухании тарбия менен арылтып, өзөгүнө ширелген ошол асыл касиеттерин алып чыгуу болуп эсептелет.
Адам сапарга чыкканында үиүнө куру кол каитып келбөө үчүн канчалык иштеп аракет кылса, утурумдук бул дүинөдө да түбөлүк акырет жашоосунда бактылуу өмүр сүрүү үчүн дал ошондои аракет кылып, жанүрөшү керек. Анткени ар бир адам акыреттеги түбөлүк бактысын же азабын бул дүинөдөн алып барат, тагыраак аитканда, акыреттик тагдырын бул жашоодо өзү даиындаит.
Түбөлүк бакыттын эң негизги шарттарынан бири – бул напсини жакшылык иштер менен баралына келтирүү болуп саналат. Баралына келбеген напси жапаиы азоо аттын элесин берет. Азоо ат үстүндөгү адамды негизги барчу жерине алып баруунун ордуна, өзү каалаган жерге ала качып адамга залакасын тиигизип коиушу толук ыктымал. Ал эми аны белгилүү убакыттын ичинде үирөтүлгөн атка аиландырса, ал ээсин эң коркунучтуу жолдордон да аман-эсен алып өтүп, каалаган жерине алып барат. Үирөтүлбөгөн азоо ат менен каалаган жерге баруу кандаи оор болсо, теске салынбаган напси менен жашоодогу улуу максатка (Жараткандын ыраазылыгына) жетүү ошончолук оор.
Чынында эле напси адам баласын жандуу-жансыздын эң ардактуусуна аилантууга да, аибандан төмөн даражага түшүрүүгө да жөндөмдүү. Ал теске салынса, адамды жакшылыкка, ал эми теске салынбаган учурда жамандыкка жетелеген сырлуу нерсе.
Рухании тарбиядан алыс напси акка кара көө жаап, адамды карама сокурга аилантат. Ошону менен катар жогоруда да белгиленгендеи, адам напсинин мындаи бииик ашууларына карабастан терс сапаттардан арылып, жан дүинөсүн ар түрлүү рухии ыпластыктардан тазалап, асыл сапаттар менен көркүнө чыгарса, периштелерден дагы жогору даражага жете алат. Анткени ар бир иштин натыижасы багындырылган кыиынчылыктардын даражасына жараша болот.[14:12, 11.01.2016] ibragim: Алла Таала менен пенденин ортосуна каидыгерликтин көшөгөсүн тартып, адам баласын түз жолдон адаштырган жана жүрөктү Жараткан Алладан башка нерселер менен алек кылган шыбыштар дагы ошол напсинин терс сапаттарынан болуп эсептелет. Анын түгөнгүс арзууларына карата олуттуу чечимдин негизинде жүзөгө ашырылган рухании тарбия менен туруштук берүү мүмкүн. Бул чечим туруктуулукту, зиректикти, эрктүүлүктү талап кылат. Мына ошондуктан акыркы Паигамбар (саллаллаху алеихи васаллам) куттуу хадистеринин биринде:
«Чыныгы мужахид – бул напсисине каршы күрөшкөн адам!»
деген (Тирмизии, Фазаилул-жихад, 2; Ахмад бин Ханбал, Муснад, 6, 20).
Напси өзүнө каршы жүргүзүлгөн күрөш аркылуу түп орду менен жок кылынбаит, ал болгону теске салынат. Ансыз да, Жараткан Алланын талабы напсини жок кылуу эмес, аны ашкереликтен алыс кармап, Жалгыз Өзүнүн ыраазылыгына ылаиык тарбияга салууга багытталган. Бул жаатта Имам Газалии адам баласын чабандеске салыштырып:
«Напси – бул адамдын мингич аты. Эгер адам напсинин тизгинин бош кое берип, анын жолу менен кете берсе, бир балээге дуушар болушу бышык. Эгер (аирым бир индус диндериндегидеи же мистикалык философиялардагыдаи) напсини өлтүрүүгө аракет кылса, бу сапар акыикаттын жолунда атсыз калат. Ошондуктан напсинин тизгинин колго алып, аны туура жолдо колдонуу керек» деит.
Напсини теске салууда ушул эрежени сактоо ошол эле учурда паигамбарлык усулыкманын талабы болуп эсептелет. Бул багытта Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз жеп-ичүүдөн, үи-бүлө куруудан баш тартып, өздөрүн ибадатка гана арнагандарга тоскоол болуп, Ислам динине мындаи ашкерелик ылаиык
[14:12, 11.01.2016] ibragim: келбегендигин баса белгилеп, ашкереликтен алыс рухании тарбиянын үлгүсүн өзү көрсөтүп кеткен.
Напсини теске салуу учурунда напсинин абалына жана даражасына жараша бир катар оор машакаттар жаралат. Мына ошол оор машакаттардын эң иридеги апааттарынан бири – бул басып өткөн жолдордон (бир катар өзгөрүүлөрдөн) кииин өзүнө ыраазы болгон, өзүн жогору көргөн сезимге жетеленүү. Бул жашыруун текеберликке, бои көтөрүүчүлүккө кирет. Напсиге каршы күрөшүүдө эң кичине каидыгерлик, ииненин көзүндөи кошкөңүл мамиле дагы адамды мурунку «таз кеипине» алып келип коет. Себеби ал даиыма оигоо болгондуктан анын таштаган ар бир кадамы кооптуу. Ошондуктан ага өтө кылдат мамиле жасоо кажет.
Андыктан ар бир мусулман адам көөдөнүндө алып жүргөн, өзгөчө таасирлүү күчкө ээ болгон напсиге каршы туруштук берүү үчүн рухании жактан туруктуу зиректикке аша муктаж болгондугун эсине түиүп коиушу абзел. Рухании жактан туруктуу зиректикке напсинин ар түрлүү ашууларынан Ыиык Курандын жана сүннөттүн тарбиясына жуурулган эрк-каалоо менен ашып, аны адал жолдо алып жүрүү аркылуу жетүүгө болот.
Адам баласынын үирөтүлгөн атына салыштырылган, ошентсе да, табиятында «азоолук касиети» ар даиым жандуулугун сактаган напсини кантип теске салуу керек?
Напсини теске салуу менен кандаи даражаларды багындырууга болот? Эмесе, кептин учугу ушул багытта улансын.
Осман Нури Топбаш
Published by Erkam Publications at Smashwords Copyright © 2010 by Osman Nuri Topbas
Smashwords Edition, License Notes All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording or otherwise, without the prior permission of the copyright owner.
E-mail: english@islamicpublishing. net Web site: http://www.islamicpublishing. net
[14:09, 11.01.2016] ibragim: А. НАПСИ ЖАНА АНЫН ТЕСКЕ САЛЫНЫШЫ 1. Напсинин маани-маңызы
[14:09, 11.01.2016] ibragim: Жараткан Алла Таала Адам атаны жаамы жандуужансыздын арасынан эң ардактуу кылып беииште жараткан. Ошону менен бирге Жараткан Алла азирети Адамга жана анын урпагына ыроологон мына ушундаи бакыттын каиырымы катары анын беииште болушун жөн гана бекер эмес, ошого мээнет менен жетүүнү каалаган. Жараткандын бул каалоосунун жүзөгө ашышы үчүн Адам (алеихиссалам) жалпыга маалым болгон катачылыкка дуушар болуп, негизги мекени беииштен чыгарылып, сынак дүинөсүнө, б.а., бул дүинөгө жиберилген.
Азирети Адам жана анын урпагынын каирадан беиишке каитышы үчүн адам баласы белгилүү сынактардан өтүшү керек.
Мына ошондуктан Алла Таала адам баласына башка жандуужансыздардан аиырмалап карама-каршы эки шык-жөндөм ыроологон. Алла Таала мунун натыижасында адамдар «асфала саафилиин» (эң төмөн, б.а., аибандан да төмөн даража) менен «аалааии иллииииин» (эң жогорку) даражаларынын ортосунда ар бири өзүнүн ишенимине, ишаракетине, Жаратканга жана Анын адал жолуна болгон мамилесине жараша өз ордун табышын каалаган. Демек, ар бир адам табигыи шык-жөндөмүн жакшылыкка да, жамандыкка да колдонуу мүмкүнчүлүгү менен «аибандан дагы төмөн» даража менен «периштеден да жогорку» даражанын ортосунда өз ордун табат. Бул болсо пенденин аракетине жараша жүзөгө ашат. Адам баласынын бир катар оң жана терс сапаттарга ээ болушунун сыры мына ушул жерде жатат.
Тасаввуфтук түшүнүк боюнча, адам баласынын табиятында бир учурда жандуулугун сактаган оң жана терс шык-жөндөмдөр «рух-у хаивании» жана «рух-у султании» деп аталган жан дүинө чордонунан паида болот.[14:10, 11.01.2016] ibragim: Рух-у хаивании – бул адам баласынын өмүрүн уланткан жана биологиялык түзүлүшүн башкарып турган күч. Бул «жан» же «напси» деп да аитылат. Уикудагы адамга рух-у хаивании үстөмдүк кылгандыктан иш-аракеттердин көпчүлүгү бул учурда адамдын эрк-каалоосунан тышкары жүзөгө ашат. Денеге кыимыл берген, сүилөткөн, аитор, дененин ар бир иш-аракетине себепкер болуп, өлүм менен кошо денеден чыга турган рух – бул аибандык рух болуп эсептелет. Мунун борбору мээде же жүрөктө болуп, негизги үстөмдүгүн кан аркылуу жүргүзөт. «Халк» 45 ааламына таандык бул рух тарбияланбаган чакта адам баласынын терс багытка бет алышына жардам берет.
Рух-у султании бул Алла Тааланын адам баласына Өз рухунан салган руху. Адамды бүтүндөи жандуу-жансыздан аиырмалап турган өзгөчөлүк мына ушул рухтан келет.
«Амир» 46 ааламына таандык бул рухтун денедеги кызматы адам баласынын жакшы ишаракеттерге бет алышына багытталган. Адам бул рух менен Жараткан Аллага моюн сунуп, кулчулук озуипасын толук аткарууга, Жараткандын адал жолун аздектеп карманууга жанүрөит. Бул рух денеден жан чыккан соң анын чирип жок болушунан таасирленбеит. Адам баласынын өлүмү менен бул рухтун денедеги кызматы аяктаган болот.
Адам баласы ичиндеги дал ушул карама-каршы эки рухтун күрөшүнүн негизинде кадам шилтеит. Ал султании рух үстөмдүк кылган кезде жакшылык иштерге бет алса, хаивании рух үстөмдүгүн жүргүзгөн учурда ар түрдүү жат иштерге барат.
Адам напсисин өзүнүн эрк-каалоосу менен башкаруу күчүнө белгилүү өлчөмдө ээ болгондуктан сыига да, жазага да иикемдүү зат.
Бул сынак дүинөнүн эң чоң тоскоолдуктарынын башында турган «напси» негизинен адам баласына ширетилген терс шыкжөндөмдөргө иикемдүү. Ырасында напсинин өзөгүндө асыл касиеттер да бар. Бул жерде адам баласынын милдети аны терс
[14:11, 11.01.2016] ibragim: сапаттардан рухании тарбия менен арылтып, өзөгүнө ширелген ошол асыл касиеттерин алып чыгуу болуп эсептелет.
Адам сапарга чыкканында үиүнө куру кол каитып келбөө үчүн канчалык иштеп аракет кылса, утурумдук бул дүинөдө да түбөлүк акырет жашоосунда бактылуу өмүр сүрүү үчүн дал ошондои аракет кылып, жанүрөшү керек. Анткени ар бир адам акыреттеги түбөлүк бактысын же азабын бул дүинөдөн алып барат, тагыраак аитканда, акыреттик тагдырын бул жашоодо өзү даиындаит.
Түбөлүк бакыттын эң негизги шарттарынан бири – бул напсини жакшылык иштер менен баралына келтирүү болуп саналат. Баралына келбеген напси жапаиы азоо аттын элесин берет. Азоо ат үстүндөгү адамды негизги барчу жерине алып баруунун ордуна, өзү каалаган жерге ала качып адамга залакасын тиигизип коиушу толук ыктымал. Ал эми аны белгилүү убакыттын ичинде үирөтүлгөн атка аиландырса, ал ээсин эң коркунучтуу жолдордон да аман-эсен алып өтүп, каалаган жерине алып барат. Үирөтүлбөгөн азоо ат менен каалаган жерге баруу кандаи оор болсо, теске салынбаган напси менен жашоодогу улуу максатка (Жараткандын ыраазылыгына) жетүү ошончолук оор.
Чынында эле напси адам баласын жандуу-жансыздын эң ардактуусуна аилантууга да, аибандан төмөн даражага түшүрүүгө да жөндөмдүү. Ал теске салынса, адамды жакшылыкка, ал эми теске салынбаган учурда жамандыкка жетелеген сырлуу нерсе.
Рухании тарбиядан алыс напси акка кара көө жаап, адамды карама сокурга аилантат. Ошону менен катар жогоруда да белгиленгендеи, адам напсинин мындаи бииик ашууларына карабастан терс сапаттардан арылып, жан дүинөсүн ар түрлүү рухии ыпластыктардан тазалап, асыл сапаттар менен көркүнө чыгарса, периштелерден дагы жогору даражага жете алат. Анткени ар бир иштин натыижасы багындырылган кыиынчылыктардын даражасына жараша болот.[14:12, 11.01.2016] ibragim: Алла Таала менен пенденин ортосуна каидыгерликтин көшөгөсүн тартып, адам баласын түз жолдон адаштырган жана жүрөктү Жараткан Алладан башка нерселер менен алек кылган шыбыштар дагы ошол напсинин терс сапаттарынан болуп эсептелет. Анын түгөнгүс арзууларына карата олуттуу чечимдин негизинде жүзөгө ашырылган рухании тарбия менен туруштук берүү мүмкүн. Бул чечим туруктуулукту, зиректикти, эрктүүлүктү талап кылат. Мына ошондуктан акыркы Паигамбар (саллаллаху алеихи васаллам) куттуу хадистеринин биринде:
«Чыныгы мужахид – бул напсисине каршы күрөшкөн адам!»
деген (Тирмизии, Фазаилул-жихад, 2; Ахмад бин Ханбал, Муснад, 6, 20).
Напси өзүнө каршы жүргүзүлгөн күрөш аркылуу түп орду менен жок кылынбаит, ал болгону теске салынат. Ансыз да, Жараткан Алланын талабы напсини жок кылуу эмес, аны ашкереликтен алыс кармап, Жалгыз Өзүнүн ыраазылыгына ылаиык тарбияга салууга багытталган. Бул жаатта Имам Газалии адам баласын чабандеске салыштырып:
«Напси – бул адамдын мингич аты. Эгер адам напсинин тизгинин бош кое берип, анын жолу менен кете берсе, бир балээге дуушар болушу бышык. Эгер (аирым бир индус диндериндегидеи же мистикалык философиялардагыдаи) напсини өлтүрүүгө аракет кылса, бу сапар акыикаттын жолунда атсыз калат. Ошондуктан напсинин тизгинин колго алып, аны туура жолдо колдонуу керек» деит.
Напсини теске салууда ушул эрежени сактоо ошол эле учурда паигамбарлык усулыкманын талабы болуп эсептелет. Бул багытта Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз жеп-ичүүдөн, үи-бүлө куруудан баш тартып, өздөрүн ибадатка гана арнагандарга тоскоол болуп, Ислам динине мындаи ашкерелик ылаиык
[14:12, 11.01.2016] ibragim: келбегендигин баса белгилеп, ашкереликтен алыс рухании тарбиянын үлгүсүн өзү көрсөтүп кеткен.
Напсини теске салуу учурунда напсинин абалына жана даражасына жараша бир катар оор машакаттар жаралат. Мына ошол оор машакаттардын эң иридеги апааттарынан бири – бул басып өткөн жолдордон (бир катар өзгөрүүлөрдөн) кииин өзүнө ыраазы болгон, өзүн жогору көргөн сезимге жетеленүү. Бул жашыруун текеберликке, бои көтөрүүчүлүккө кирет. Напсиге каршы күрөшүүдө эң кичине каидыгерлик, ииненин көзүндөи кошкөңүл мамиле дагы адамды мурунку «таз кеипине» алып келип коет. Себеби ал даиыма оигоо болгондуктан анын таштаган ар бир кадамы кооптуу. Ошондуктан ага өтө кылдат мамиле жасоо кажет.
Андыктан ар бир мусулман адам көөдөнүндө алып жүргөн, өзгөчө таасирлүү күчкө ээ болгон напсиге каршы туруштук берүү үчүн рухании жактан туруктуу зиректикке аша муктаж болгондугун эсине түиүп коиушу абзел. Рухании жактан туруктуу зиректикке напсинин ар түрлүү ашууларынан Ыиык Курандын жана сүннөттүн тарбиясына жуурулган эрк-каалоо менен ашып, аны адал жолдо алып жүрүү аркылуу жетүүгө болот.
Адам баласынын үирөтүлгөн атына салыштырылган, ошентсе да, табиятында «азоолук касиети» ар даиым жандуулугун сактаган напсини кантип теске салуу керек?
Напсини теске салуу менен кандаи даражаларды багындырууга болот? Эмесе, кептин учугу ушул багытта улансын.
#3 12 January 2016 - 10:44
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
Кечиресиңер.
админ сизден сураныч.теманы Тассавуф деп адашып жазып алыпмын."
Тасаввуф "деп өзгөртүп койсоңуз.
#4 12 January 2016 - 11:11
- Активист
-
- Тартип бузгандар
- 610
- 23 August 15
- : 21 Aug 2016 16:27
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Ош-Ноокат.
Абдан сонун ийгилик!
#5 13 January 2016 - 14:25
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:31, 12.01.2016] ibragim: Напсинин теске салынышы
Напсини теске салуу дегенде аны эң алгач каапырлыктан, наадандыктан, туура эмес ишенимдерден жана терс сапаттардан арылтуу деп түшүнүү абзел. Тагыраак аис тканда, ал шариятка ылаис ык келбеген ар түрлүү ишенимдерден, аң-түшүнүктөрдөн, жат иш-аракеттерден оолак болуу, дегенди түшүндүрөт. Ислам дини напсини теске салып тазалагандан киис ин аны ыис ман, илим, ирфан, хикмат сыяктуу такыбаалыктын асыл касиеттери менен шөкөттөп, көркүнө чыгарууну көздөис т.
Тасаввуфтун негизги максаттарынын бири бул напсинин арзуу-каалоолорун азаис тып, анын денедеги үстөмдүгүн басаңдатуу аркылуу рухтун үстөмдүгүн орнотуу.
Бул напсиге каршы эркти күчүнө киргизе турган руханиис тарбиянын жолу менен, б.а., жепичүү, уктоо жана сүис лөөдө орто жолду кармануу менен камсыздалат. Тасаввуфта напсини тизгиндөөнүн усул-ыкмасы «аз жеш, аз уктоо жана аз сүис лөө» деген түшүнүктөр менен аныкталат. Себеби булар руханиис тарбия менен напсиге үстөмдүк кылуунун алгачкы кадамдары болуп эсептелет. Бул жерде эскерте кетчү жагдаис, жогоруда белгиленгендеис бул усул-ыкмаларды жүзөгө ашырууда маселен,
[14:32, 12.01.2016] ibragim: тамактануудан бир канча күн баш тартып денеге ашкере азап бербеис , Паис гамбарыбыз үис рөткөн «орто» жолду колдон чыгарбоо кажет. Себеби дене – бул Алла Тааланын адамдарга ыроологон өзүнчө аманаты.
Мына ошондуктан пенде напсисин теске салуу учурунда анын ар түрлүү арзуукаалоолоруна каршы туруштук берүүдө ашкереликтен оолак болушу керек. Жалпыга маалым болгондои, ар бир нерсенин эки тарабы болгону сыңары ашкереликтин да эки тарабы бар. Анын бири тамактануудан, уикудан бир канча күн удаамаудаа баш тартуу, такыр сүилөбөө болсо, экинчиси ашкере тоюнуу, ашкере уктоо, даиыны жок көп сүилөө болуп эсептелет. Андыктан бул багытта да акыркы Паигамбардын таалими ар бир мусулман баласы үчүн өзгөчө мааниге ээ. Ислам дини ар даиым ошол орто жолду сунуш кылат. Дагы бир жолу эскерте кетсек, Ислам дининде напсини түп орду менен жоготуу талап кылынбаит. Аны тарбиялап теске салууну гана талап кылат. Демек, напсини тазалоо – бул анын терс багытка жетелеген миң бир түрлүү арзуу-каалоолорун Жараткан Алла коигон мыизамдын алкагында тизгиндеп теске салуу дегенди түшүндүрөт.
Напси адам баласынын түбөлүк бакытка жетишине же азапка дуушар болушуна түздөн-түз таасир этүүчү өзгөчө факторлордун катарына кирет. Напсини теске салуу үчүн эң алгач Жараткан Алланын ыраазылыгын гана көксөп, жат иштерге каршы туруктуу аракет кылуу кажет. Ар бир мусулман баласы өзүнүн кемчилигин, алсыздыгын аңдап, Жараткан Алланын чексиз кудуретине, чексиз улуулугуна, аруулугуна, чексиз чеберчилигине назар салып, ар бир кадамын ошого жараша ташташы керек. Эгер ошол нерсе жүзөгө ашса, анда Курандын тили менен аитканда, «жамандыкка жетелеген» 47 напси терс сапаттарынан арылып, Ислам талап кылган калыпка келет[14:33, 12.01.2016] ibragim: Напсини теске салып тазалоого аракет кылуу жана ушул максатта олуттуу кадам таштоо менен «саиру сулукка» (рухании тарбияга) кирүү маанилүүлүгүнө жана кыиынчылыгына жараша хадисте аитылгандаи, «чоң (оор) жихад» катары кабылданат.
Алланын акыркы Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) Табук казатынан каитып келе жатып кутман сахабаларына:
«Азыр жеңил күрөштөн оор күрөштү көздөи баратабыз» деп аиткан эле.
Чынында эле Табук казаты башка казаттарга салыштырмалуу алдаканча оор болгон.
Ырас, бул жүрүштү башынан акырына чеиин эки жүздүүлөрдүн ар түрдүү оюндары, бузукулугу, бир жагынан шаитандын азгырыгы коштогон. Ошол жылы күн өзгөчө ачуу тииип, кургакчылык өкүм сүрүп турган эле. Табук Медина шаарынан алыс болгондуктан, жөө баруу өтө кыиын болгон. Анын үстүнө бул учурда түшүм жыиноо мезгили да келип калган.
Бул казатта мусулмандар Византия империясы менен беттешүүгө даярдык көрүп жатышкан эле. Мына ушул алп Византия империясы менен кармашуу деген кабардын өзү эле мусулмандар үчүн өтө оор болгон. Мында үч түмөн (отуз миң) Ислам колу миң чакырымдык жолду басып өтүп, каира артка каиткан эле. Мусулмандар Мединага каитып келгенде кадимкидеи өзгөрүп сакалчачы өсүп жүдөп калышкан болучу.
Мына ушундаи узун жолдон каитып келаткан сахабалар Паигамбарыбыздын сөзүнө таң кала:
- О, Алланын Элчиси! Бизди көрүп турасыз! Мындан да чоң күрөш барбы? дешет.
Анда Азирети Паигамбарыбыз:
- Ооба! Азыр биз жеңил жихаддан оор жихадка напсинин азгырыгы менен күрөшүүгө баратабыз! 48 деген экен.
[14:33, 12.01.2016] ibragim: Ошону менен катар мурунку казаттарга катышып, Табук казатына гана себепсиз барбаи калышкан үч сахаба менен кутман сахабалар жана акыркы Паигамбар сүилөшпөи, жүзүн карабаи, алтургаи саламдарына дагы алик албаи калгандыктан бушаимандыкка буулугуп, касырет тартышы Ислам тарыхында өзүнчө орунду ээлеит. 49
Мына ушундаи казат жеңил күрөш катары кабылданып, ага катышпоо адамды бул дүинөдө эле ушунчалык төмөн даражага түшүрсө, «эң оор күрөш» деп аталган напсинин теске салынышына каидыгер мамиле жасоо эртең Жараткан Алланын алдында адамды канчалык оор абалга дуушар кылаар болду экен?... Жүрөктүн үшүн алган бул акыикаттын алдында ар бир мусулман адам напсисине карата олуттуу чечимге келип, аны суракка тартышы керек.
Улуу Жараткан Алла Тааланын мынабу эскертүүсүн эсибизге түиө жүргөнүбүз абзел:
«Силерди жөнү жок, эч бир максатсыз жаратканыбызды жана өзүңөрдү Бизге каитарылбаи турганыңарды оилоп жатасыңарбы? !» (Муминуун сүрөсү, 115-аят).
«Адам баласы өзүн жөн гана, эч максатсыз жаралган деп оилоп жатабы?!» (Кыямат сүрөсү, 36-аят).
Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз куттуу хадистеринин биринде:
«Акылдуу адам напсисине ээ болуп, аны суракка тартып өлүмдөн кииинки жашоосунун камын көрөт. Ал эми наадан напсисин бош кое берип, Алладан (жакшылык) күтөт» деит (Тирмизии, Кыямат, 25; Ибн Маажа, Зухд, 31).
Бул өңүттөн ар бир мусулман адам напсисине каршы олуттуу мамиле жасашы керек. Напсини теске салууда анын усул-ыкмалары менен жакындан тааныш болушу абзел. Болбосо, бул жаатта дагы «бөрк ал десе, баш алуучулукка» ыктап кетүү коркунучу жандуулугун сактаит.
Напсинин азгырыктарына карата Алла Таала төмөнкү эскертүүсүн берет:[14:34, 12.01.2016] ibragim: «(Элчим!) Напсилик арзууларын өзүнө кудаиА кылып алган адамды көрдүңбү? Ага эми сен көзөмөл болмокчусуңбу? » (Фуркан сүрөсү, 43-аят).
Куттуу хадистердин биринде Паигамбарыбыздын:
«Үммөтүмдөн эң көп тынчсызданганым напсинин (терс багытка жетелеген миң түрлүү) арзууларына ыктап кетиши» дегени бар (Суиутии, Жамиус-Сагиир, 1, 12).
Мына ошондуктан напсини теске салуу ар бир мусулман адам үчүн жоопкерчилиги оор, өзгөчө мааниге ээ жагдаилардын бири. Бул жоопкерчиликтин маанилүүлүгү жөнүндө Алла Таала:
«Кимде-ким напсини тазаласа, сөзсүз ал иигиликке жетет. Ал эми кимде-ким аны жамандыкка агытса, сөзсүз ал зыянга учураит» (Шамс сүрөсү, 9-10-аяттар) деп буюрат. Демек, напсисин теске салып тазалаган адам барчу жерине аман-эсен жетсе, анын азгырыгына алданган адам оор жоготууга учураит. Адам баласы напсиге канчалык баш иисе, ошончолук азап чегип, ал эми аны тизгиндеп теске салса, периштелерден дагы жогору даражаларды багындыра алат.
Ошондои эле каиыр-садагалар, элге көрсөтүлгөн кызматтар, жакшылык иштер дагы напсинин туура жолду, акыикатты табышында өзгөчө мааниге ээ. Себеби жакшылык
[14:35, 12.01.2016] ibragim: иштер напсини адалдыктын, жакшылыктын кадыр-баркы менен жакындан тааныштырат.
Жакшылык иштер менен катар сөздүн эң көркөмүн, эң улуусусун, эң сулуусун т.а., Жараткандын сөзү ыиык Куранды окуу, андагы жан дүинөнүн чаңкоосун кандыраар насааттарды угуп, аны менен камыр-жумур жуурулуша жашоо – напсини теске салуунун эң мыкты жолу болуп эсептелет. Өмүрүн ыиык Курандын көрсөтмөсү менен өткөрүүгө бет алган адам напсинин терс жолго жетелеген арзууларынан, акка кара көө жапкан шаитандын ар түрлүү азгырыктарынан алыс болуп, Жараткан Алланын гана ыраазылыгын көксөп жашаит. Жан дүинөсү Жараткандын жан азык нуруна толот. Мындаи абалга келген пенде үчүн көзгө көрүнгөн бул дүинөнүн өтөсүн жаап турган рухании көшөгө ачылып, аалам миң бир сырлуу өзүнчө китепке аиланат.
Ошондуктан эч бир мусулман адам ыиык Курандагы Жараткан Алланын буирукжарлыктарына карата каидыгер мамиле жасабашы керек. Түбөлүк бактысына өз колу менен балта чаап албашы кажет.
Напсини теске салуу дегенде аны эң алгач каапырлыктан, наадандыктан, туура эмес ишенимдерден жана терс сапаттардан арылтуу деп түшүнүү абзел. Тагыраак аис тканда, ал шариятка ылаис ык келбеген ар түрлүү ишенимдерден, аң-түшүнүктөрдөн, жат иш-аракеттерден оолак болуу, дегенди түшүндүрөт. Ислам дини напсини теске салып тазалагандан киис ин аны ыис ман, илим, ирфан, хикмат сыяктуу такыбаалыктын асыл касиеттери менен шөкөттөп, көркүнө чыгарууну көздөис т.
Тасаввуфтун негизги максаттарынын бири бул напсинин арзуу-каалоолорун азаис тып, анын денедеги үстөмдүгүн басаңдатуу аркылуу рухтун үстөмдүгүн орнотуу.
Бул напсиге каршы эркти күчүнө киргизе турган руханиис тарбиянын жолу менен, б.а., жепичүү, уктоо жана сүис лөөдө орто жолду кармануу менен камсыздалат. Тасаввуфта напсини тизгиндөөнүн усул-ыкмасы «аз жеш, аз уктоо жана аз сүис лөө» деген түшүнүктөр менен аныкталат. Себеби булар руханиис тарбия менен напсиге үстөмдүк кылуунун алгачкы кадамдары болуп эсептелет. Бул жерде эскерте кетчү жагдаис, жогоруда белгиленгендеис бул усул-ыкмаларды жүзөгө ашырууда маселен,
[14:32, 12.01.2016] ibragim: тамактануудан бир канча күн баш тартып денеге ашкере азап бербеис , Паис гамбарыбыз үис рөткөн «орто» жолду колдон чыгарбоо кажет. Себеби дене – бул Алла Тааланын адамдарга ыроологон өзүнчө аманаты.
Мына ошондуктан пенде напсисин теске салуу учурунда анын ар түрлүү арзуукаалоолоруна каршы туруштук берүүдө ашкереликтен оолак болушу керек. Жалпыга маалым болгондои, ар бир нерсенин эки тарабы болгону сыңары ашкереликтин да эки тарабы бар. Анын бири тамактануудан, уикудан бир канча күн удаамаудаа баш тартуу, такыр сүилөбөө болсо, экинчиси ашкере тоюнуу, ашкере уктоо, даиыны жок көп сүилөө болуп эсептелет. Андыктан бул багытта да акыркы Паигамбардын таалими ар бир мусулман баласы үчүн өзгөчө мааниге ээ. Ислам дини ар даиым ошол орто жолду сунуш кылат. Дагы бир жолу эскерте кетсек, Ислам дининде напсини түп орду менен жоготуу талап кылынбаит. Аны тарбиялап теске салууну гана талап кылат. Демек, напсини тазалоо – бул анын терс багытка жетелеген миң бир түрлүү арзуу-каалоолорун Жараткан Алла коигон мыизамдын алкагында тизгиндеп теске салуу дегенди түшүндүрөт.
Напси адам баласынын түбөлүк бакытка жетишине же азапка дуушар болушуна түздөн-түз таасир этүүчү өзгөчө факторлордун катарына кирет. Напсини теске салуу үчүн эң алгач Жараткан Алланын ыраазылыгын гана көксөп, жат иштерге каршы туруктуу аракет кылуу кажет. Ар бир мусулман баласы өзүнүн кемчилигин, алсыздыгын аңдап, Жараткан Алланын чексиз кудуретине, чексиз улуулугуна, аруулугуна, чексиз чеберчилигине назар салып, ар бир кадамын ошого жараша ташташы керек. Эгер ошол нерсе жүзөгө ашса, анда Курандын тили менен аитканда, «жамандыкка жетелеген» 47 напси терс сапаттарынан арылып, Ислам талап кылган калыпка келет[14:33, 12.01.2016] ibragim: Напсини теске салып тазалоого аракет кылуу жана ушул максатта олуттуу кадам таштоо менен «саиру сулукка» (рухании тарбияга) кирүү маанилүүлүгүнө жана кыиынчылыгына жараша хадисте аитылгандаи, «чоң (оор) жихад» катары кабылданат.
Алланын акыркы Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) Табук казатынан каитып келе жатып кутман сахабаларына:
«Азыр жеңил күрөштөн оор күрөштү көздөи баратабыз» деп аиткан эле.
Чынында эле Табук казаты башка казаттарга салыштырмалуу алдаканча оор болгон.
Ырас, бул жүрүштү башынан акырына чеиин эки жүздүүлөрдүн ар түрдүү оюндары, бузукулугу, бир жагынан шаитандын азгырыгы коштогон. Ошол жылы күн өзгөчө ачуу тииип, кургакчылык өкүм сүрүп турган эле. Табук Медина шаарынан алыс болгондуктан, жөө баруу өтө кыиын болгон. Анын үстүнө бул учурда түшүм жыиноо мезгили да келип калган.
Бул казатта мусулмандар Византия империясы менен беттешүүгө даярдык көрүп жатышкан эле. Мына ушул алп Византия империясы менен кармашуу деген кабардын өзү эле мусулмандар үчүн өтө оор болгон. Мында үч түмөн (отуз миң) Ислам колу миң чакырымдык жолду басып өтүп, каира артка каиткан эле. Мусулмандар Мединага каитып келгенде кадимкидеи өзгөрүп сакалчачы өсүп жүдөп калышкан болучу.
Мына ушундаи узун жолдон каитып келаткан сахабалар Паигамбарыбыздын сөзүнө таң кала:
- О, Алланын Элчиси! Бизди көрүп турасыз! Мындан да чоң күрөш барбы? дешет.
Анда Азирети Паигамбарыбыз:
- Ооба! Азыр биз жеңил жихаддан оор жихадка напсинин азгырыгы менен күрөшүүгө баратабыз! 48 деген экен.
[14:33, 12.01.2016] ibragim: Ошону менен катар мурунку казаттарга катышып, Табук казатына гана себепсиз барбаи калышкан үч сахаба менен кутман сахабалар жана акыркы Паигамбар сүилөшпөи, жүзүн карабаи, алтургаи саламдарына дагы алик албаи калгандыктан бушаимандыкка буулугуп, касырет тартышы Ислам тарыхында өзүнчө орунду ээлеит. 49
Мына ушундаи казат жеңил күрөш катары кабылданып, ага катышпоо адамды бул дүинөдө эле ушунчалык төмөн даражага түшүрсө, «эң оор күрөш» деп аталган напсинин теске салынышына каидыгер мамиле жасоо эртең Жараткан Алланын алдында адамды канчалык оор абалга дуушар кылаар болду экен?... Жүрөктүн үшүн алган бул акыикаттын алдында ар бир мусулман адам напсисине карата олуттуу чечимге келип, аны суракка тартышы керек.
Улуу Жараткан Алла Тааланын мынабу эскертүүсүн эсибизге түиө жүргөнүбүз абзел:
«Силерди жөнү жок, эч бир максатсыз жаратканыбызды жана өзүңөрдү Бизге каитарылбаи турганыңарды оилоп жатасыңарбы? !» (Муминуун сүрөсү, 115-аят).
«Адам баласы өзүн жөн гана, эч максатсыз жаралган деп оилоп жатабы?!» (Кыямат сүрөсү, 36-аят).
Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз куттуу хадистеринин биринде:
«Акылдуу адам напсисине ээ болуп, аны суракка тартып өлүмдөн кииинки жашоосунун камын көрөт. Ал эми наадан напсисин бош кое берип, Алладан (жакшылык) күтөт» деит (Тирмизии, Кыямат, 25; Ибн Маажа, Зухд, 31).
Бул өңүттөн ар бир мусулман адам напсисине каршы олуттуу мамиле жасашы керек. Напсини теске салууда анын усул-ыкмалары менен жакындан тааныш болушу абзел. Болбосо, бул жаатта дагы «бөрк ал десе, баш алуучулукка» ыктап кетүү коркунучу жандуулугун сактаит.
Напсинин азгырыктарына карата Алла Таала төмөнкү эскертүүсүн берет:[14:34, 12.01.2016] ibragim: «(Элчим!) Напсилик арзууларын өзүнө кудаиА кылып алган адамды көрдүңбү? Ага эми сен көзөмөл болмокчусуңбу? » (Фуркан сүрөсү, 43-аят).
Куттуу хадистердин биринде Паигамбарыбыздын:
«Үммөтүмдөн эң көп тынчсызданганым напсинин (терс багытка жетелеген миң түрлүү) арзууларына ыктап кетиши» дегени бар (Суиутии, Жамиус-Сагиир, 1, 12).
Мына ошондуктан напсини теске салуу ар бир мусулман адам үчүн жоопкерчилиги оор, өзгөчө мааниге ээ жагдаилардын бири. Бул жоопкерчиликтин маанилүүлүгү жөнүндө Алла Таала:
«Кимде-ким напсини тазаласа, сөзсүз ал иигиликке жетет. Ал эми кимде-ким аны жамандыкка агытса, сөзсүз ал зыянга учураит» (Шамс сүрөсү, 9-10-аяттар) деп буюрат. Демек, напсисин теске салып тазалаган адам барчу жерине аман-эсен жетсе, анын азгырыгына алданган адам оор жоготууга учураит. Адам баласы напсиге канчалык баш иисе, ошончолук азап чегип, ал эми аны тизгиндеп теске салса, периштелерден дагы жогору даражаларды багындыра алат.
Ошондои эле каиыр-садагалар, элге көрсөтүлгөн кызматтар, жакшылык иштер дагы напсинин туура жолду, акыикатты табышында өзгөчө мааниге ээ. Себеби жакшылык
[14:35, 12.01.2016] ibragim: иштер напсини адалдыктын, жакшылыктын кадыр-баркы менен жакындан тааныштырат.
Жакшылык иштер менен катар сөздүн эң көркөмүн, эң улуусусун, эң сулуусун т.а., Жараткандын сөзү ыиык Куранды окуу, андагы жан дүинөнүн чаңкоосун кандыраар насааттарды угуп, аны менен камыр-жумур жуурулуша жашоо – напсини теске салуунун эң мыкты жолу болуп эсептелет. Өмүрүн ыиык Курандын көрсөтмөсү менен өткөрүүгө бет алган адам напсинин терс жолго жетелеген арзууларынан, акка кара көө жапкан шаитандын ар түрлүү азгырыктарынан алыс болуп, Жараткан Алланын гана ыраазылыгын көксөп жашаит. Жан дүинөсү Жараткандын жан азык нуруна толот. Мындаи абалга келген пенде үчүн көзгө көрүнгөн бул дүинөнүн өтөсүн жаап турган рухании көшөгө ачылып, аалам миң бир сырлуу өзүнчө китепке аиланат.
Ошондуктан эч бир мусулман адам ыиык Курандагы Жараткан Алланын буирукжарлыктарына карата каидыгер мамиле жасабашы керек. Түбөлүк бактысына өз колу менен балта чаап албашы кажет.
#6 14 January 2016 - 13:55
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:30, 13.01.2016] ibragim: Ыиык Куранда напсинин теске салынышына баиланышкан көптөгөн аяттар бар.
Бул аяттарда напсинин теске салынышы үч өңүттөн каралат:
1.Алла Тааланын теске салышы 2. Акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) тескеши.
3.Ар бир адамдын өз напсисин теске салышы.
1. Алла Тааланын теске салышы
Жараткан Алла аяттардын биринде:
«...Өзүңөрдү (жактырып) актабагыла! Ал кимдин такыбаа экенин эң жакшы билет!» (Нажм сүрөсү, 32-аят) деис т.
Өткөн кылымдын муфассир аалымдарынан маркум Элмалылы Хамди Языр бул аятка төмөнкүчө түшүндүрмө берет:
«Өзүңөрдү күнөөсүз, кемчиликсиз, таптаза эсептеп мактанбагыла! Себеби өзүңөр баис кабаган көп кемчиликтериңер болушу мүмкүн» Бул багытта муфассир Алусиис мындаис деис т:
«Бул аят «-Биздин намазыбыз, кармаган орозобуз жана ажылыгыбыз бар» деп мактангандарга карата түшүрүлгөн, деген риваяттар бар. Ошондуктан мусулман баласы өзүн-өзү жактырган боис көтөрүүчүлүк, текеберлик сыяктуу сезимдерден оолак болуп, жасаган жакшылык иштерин, аткарган ибадаттарын жашыруун сакташы абзел» Дагы бир аятта Алла Таала:
«Өздөрүн «таза» деп эсептегендерди көргөн жоксуңбу? Ырасында, Алла Таала кимди кааласа, ошону тазалаит» (Ниса сүрөсү, 49-аят) деп буюрат.
Бул аятта өзүн «аппак» көрүп, Ислам динин эрежемыизамдарына карата шылтоо таап напсинин курмандыгына аилануу маселеси жөнүндө сөз болууда. Негизи рухании тазалык такыбаалыкка баиланыштуу. Такыбаалык болсо рух дүинөнүн эң асыл сапаты болуп, анын акыикатын жалгыз Алла Таала гана билет. Тагыраак аитканда, кимдин жан дүинөсү таза, кимдики кара экендиги Аллага гана маалым. Аны биз биле албаибыз. Бул өңүттөн, өзүбүздү өзүбүз актаганыбыз эмес, Алла Тааланын актаганы маанилүү.
Учурунда азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз:
«Оо, Жараткан Алла! Напсиме такыбаалыгын (ынсабын) бере көр... аны теске салып тазалаи көр... Сен анын Эгесисиң! ...» деп дуба кыла турган (Муслим, Зикр, 73).
[14:30, 13.01.2016] ibragim: Нур сүрөсүнүн 21-аятында:
«...Эгер силерге Алланын ыраакымы, мээрими болбогондо, эч бириңер эч качан (күнөөдөн) тазалана алмак эмессиңер. Бирок, Алла Таала Өзү каалаган пендесин (күнөөдөн) тазалаит. Алла Таала бардык нерсени Угуучу, Билүүчү!» деп буюрулат.
Бул аяттан баикалгандаи, адамды ар түрлүү күнөөлөрдөн, рухии ыпластыктардан тазалоо Аллага гана таандык. Анткени Алла Таала учу-кыиырсыз ыраакымы менен пендесине напсисин тазалап, адал жолдо жүрүшү үчүн шарттарды түзүп берет. Бул өңүттөн пенде текеберлик дартынан сактанып, Кудаи Тааланын ыраиымы менен жеткен жогорку даражаларга жалгыз өзүнүн гана аракети менен жеткендигин оилоп, бои көтөрбөшү керек. Акыретте Алла Таала актабаса, эч ким өзүн-өзү актаи албагандыгын жакшы түшүнүп алышы керек. Мына ушул түшүнүк түбөлүк бакыттын босогосун аттоодо өзгөчө мааниге ээ. Себеби напсини теске салып тазалоо канчалыгы менен аракет жагынан адамдын өзүнө, ал эми багыт берүү, жол көрсөтүү жагынан паигамбарларга жана алардын чыныгы мураскорлоруна (муршиддерге) тиешелүү көрүнсө да, ырасында чексиз ыраакымы менен пенделерине ар түрлүү рухии ыпластыктардан тазалануу мүмкүнчүлүктөрүн түзүп берүү (маселен, акылды бериши, ои-жүгүртүүгө жөндөмдүү кылышы, рухии ыпластыктардан арылууга жете турган күч-кудурет бериши) өңүтү Алла Таалага гана таандык.
2. Алланын акыркы Элчисинин (саллаллаху алеихи васаллам) теске салышы
Куранда акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) милдеттери жөнүндө төмөнкүчө буюрулат:[14: 31, 13.01.2016] ibragim: «Биздин аяттарыбызды окуп, силерди (күнөөдөн) тазалаи турган, Китеп менен даанышмандыкты, силер мурда билбеген нерселерди үирөтө турган элчини силердин араңардан жибердик» (Бакара сүрөсү, 151-аят) «Алла алардын өздөрүнүн ичинен элчи жиберүү менен момундарга ыраакымын төктү. Ал аларга Анын аяттарын окуп берет жана аларды (күнөөдөн) тазалаит. Аларды мурда адашууда жүрүшкөнүнө карабастан Китепти окууга жана даанышмандыкка үирөтөт» (Аали Имран сүрөсү, 164-аят) Бул аяттардан дагы ачык-аикын баикалгандаи, азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын үч негизги милдети болгон:
а. Алла Тааланын аяттарын элге жеткизүү
Паигамбарлардын Алланын адал жолуна чакырыгы өздөрүнө билдирилген вахииди өз үммөттөрүнө жеткирүү менен башталат. Бул милдет элди адал жолго багыттоодо эң алгачкы баскыч болуп эсептелет.
б. Напсини тазалап теске салууга багыт берүү
Тавхид чакырыгынын өз максатына жетиши напсини, жан дүинөнү жалгыз Жаратканга ишенбөөчүлүктүн үрөөндөрүнөн, Аллага шерик кошуудан, күнөө иштерден, рухии ыпластыктардан тазалап, асыл сапаттар менен көркүнө чыгаруу талабына түздөнтүз баиланыштуу. Ырас, Ислам дини келгенге чеиин түркөилүктүн түтүнүнө тумчуккан сахабалар акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) рухании тарбиясы менен жан дүинөлөрүн көркүнө чыгаруу менен баралына келип, асыл адамдарга аиланышты.
[14:32, 13.01.2016] ibragim: Алардын баштан кечирген ибараттуу окуялары жалпы момун-мусулмандардын тилинен да, дилинен да түшпөи муундан муунга өтүп кылымдарды карыта аитылып келди, жана аитыла да бермекчи.
в. Китептин жана даанышмандуулуктун таалими
Бул баскычта мусулман баласынын өмүр-жашоосун белгилүү бир тартипке салган мыизамдар топтому камтылган китеп, т.а., ыиык Курандын таалими жөнүндө сөз болмокчу. Ырасында Ыиык Курандын өзөгү менен жакындан таанышуу рух дүинөнүн даражасына баиланыштуу. Көз менен мээ маалыматты жан дүинөгө алып баруучу себептер болуп саналат. Ошондуктан жүрөк менен гана Ыиык Курандын өзөк маанимаңызын аңдап түшүнүүгө болот.
Куран – бул өзүнчө миң бир сырлуу казына. Бул сырлар жан дүинөнүн тазалыгына, анын баралына келишине жараша ачылат.
Даанышмандуулуктун, хикматтын таалими мына ушул баскычтардан кииин келет.
Анткени Алла Тааланын чексиз кудурет чеберчилигинин «сөз» түрүндөгү абалы болгон Ыиык Курандын хикмат-сырларына жан дүинөсүн тазалаган жандар гана жете алат.
Куттуу аяттарда напсини теске салуу менен ыиык Курандын жана даанышмандуулуктун таалиминин бир жерде эскерилиши жан дүинөсү ыплас адамдар паидалуу илим ала албашын, алышса да ал илим өздөрүнө паида алып келбешин билдирет.
Анткени илим менен хикмат-даанышмандуулук өзүнчө нур, дөөлөт болуп, аны алуу үчүн анын орун алган жерин, б.а., жан дүинөнү алгач керексиз, паидасыз жана зыяндуу нерселерден арылтуу зарылчылыгы турат. Бул өңүттөн паигамбарлар алгач Алланын аяттарын окушуп, андан кииин бул аяттарга ишенген адамдардын напсилерин терс сапаттардан арылтып, жан дүинөлөрүн ар түрлүү рухии ыпластыктардан тазалоого багыт беришкен. Андан кииин напсисин теске салып, жан дүинөсүн көркүнө чыгаруу менен рухании жактан баралына келген пенделерге ыиык Китепти (Жараткандын сөзүнүн өзөк маани-маңызын) жана даанышмандуулукту үирөтүшкөн. Ааламдагы купуя сырларды жана кудурет чеберчиликтерин мына ушундаи адамдар гана жетик түшүнүп, даанышмандуулуктун өзүнчө булагына аиланышкан. [14:32, 13.01.2016] ibragim: Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын бул милдеттеринен аяттарды окуп, адал-арам эрежелерин элге жеткизүү аалымдар тарабынан, ал эми напсини теске салып тазалоо менен жан дүинөнү көркүнө чыгарууда жол көргөзүү милдети муршиддер тарабынан кыяматка чеиин улантылмакчы.
3. Ар бир адамдын өз напсисин теске салышы
Бул багытта Алла Таала Шамс сүрөсүндө төмөнкүчө буюрат:
«Напсиге жана ага шекил берип жакшылыктын да, жамандыктын да жышааналарын (үрөөнүн) илхам кылып жаигаштырганга ант! Кимде-ким аны (напсини) тазаласа, сөзсүз ал иигиликке жетет. Ал эми кимде-ким аны жамандыкка агытса, сөзсүз ал зыянга учураит» (Шамс сүрөсү, 7-10-аяттар).
Бул аяттардан баикалгандаи, ар түрлүү күнөөлөрдөн тазаланып, жан дүинөсүн асыл сапаттар менен көркүнө чыгарган адамдар чыныгы бакытка жетишет. Алла Тааланын:
«(Такыбаа) пенделеримдин катарына кошулуп, беиишиме кир!» (Фажр сүрөсү, 29-30) деген аятындагы куш кабар да ошол пенделери жөнүндө.
Дагы бир аятта Алла Таала:
[14:33, 13.01.2016] ibragim: «Чынында эле (өзүн күнөөлөрдөн) тазалаган жана Жараткандын ысмын даңазалап Ага кулчулук кылган адам, шеккүмөнсүз, ииАгиликке жетти» (Аалаа сүрөсү, 14-15-аяттар) деис т.
Бул аяттагы мынабул тизмек өзгөчө маанилүү:
- алгач жан дүинөнү да, денени да ар түрлүү ыпластыктардан тазалоо жана малмүлктү адал жолдон табуу - мына ушунун негизинде Алла Таала менен пенденин ортосундагы каидыгерликтин көшөгөлөрүн алуу, - андан соң адал азык менен азыктанган дене жана аруу жан дүинө менен ибадаттарды толук кандуу түрдө аткарып, жан дүинөнүн ажарын ачуу.
Муфассир аалымдардан Бурсавии:
«Бул аят шариятка дал келбеген иштерден напсини алыс кармоого, жүрөктү дүнүиөгө болгон ашкере сүиүүдөн (б.а., баилыкбииликтин, шат-кумардын кулуна аилануудан) арылтууга, күчтүн жетишинче Жараткан Алланын адал жолуна бет алууга, Алладан башка бирөөнү даңазалап эстөөдөн дагы оолак болууга чакырат» деит.
Алланын сүиүктүү пенделеринен Абу Бакир Каттании көз жумаар алдында учурашууга келген адамдын амалы жөнүндө сураган суроосуна төмөнкүчө жооп каитарган экен:
«-Өлүм алдында болбогонумда, сизге бул дүинөдө кылган амалым жөнүндө ооз ачмак эмесмин. Толук кырк жыл бою жүрөгүмдүн эшигинин алдында күзөттө турдум.
Аны Алла Тааладан башка эч кимге ачпаганга аракет кылдым. Акыры жүрөгүм жалгыз Алла Тааладан башка эч кимди тааныбас абалга келди»Ибн Аббас (Алла ага ыраазы болсун) жогорудагы аятта өткөн «тазаккаа» (тазалаган) деген сөзгө «адамдын «Лаа илааха иллаллах» деп аитышы» деп түшүндүрмө берген (Куртубии, ал-Жаамии, 20-том, 22-бет). Анткени напсини теске салуудагы эң алгачкы кадам жүрөктөн «каапырлыктын» (Жаратканды четке кагуунун) жана «ширктин» (Жалгыз Жаратканга шерик кошуунун) үрөөндөрүн тазалоо менен башталат.
Келме алгач жалган кудаиларды четтөө менен башталат. Тагыраак аитканда, «лаа илааха» (кудаи жок) делип жүрөктөн өзүнчө кудаи абалына келген напсинин туңгуюкка жетелеген арзуукаалоолору чыгарылат. Андан соң тастыктоо сөзү аитылат. Башкача аитканда, «иллаллах» (Алладан башка) делип, жүрөк Жараткан Алланын тавхид нуруна толтурулган болот.
Акындардын бири бул багытта мындаи деген экен:
«Жан дүинө сараиыңан Алладан башка эмне болсо, баарын чыгар! Себеби кансараи таза болбосо, падыша келбеит» Напсинин азгырыгы жөнүндө Ибрахим Дусукии олуя:
«Уулум! Күндүзү орозо кармап, түнкүсүн намаз окуу менен жан дүинөңдү тазалап көркүнө чыгаруу аркылуу Алла Таалага чын ыкластан ибадат кылууга жетишсең да, эч качан өзүңдү жогору көрүүгө түрткөн сезимге алдыра көрбө! Текеберликке жеңилип, напсиңдин азгырыгына алдана көрбө! Себеби нечелеген шакирттер каранын добулбасын урган напсинин азгырыгына алданбады... » деит.
Ал эми Хатаму Асам олуя бул багытта:
«Көркөм кансараиларга, ажаиып кооз бакчаларга алданба! Ырас, беииштен өткөн эч бир кооз жер жок. Бирок азирети Адам атанын башына эмне түшкөн болсо, беииштин ошол чексиз ажаиып жеринде түштү. Напсиси ал жерде түбөлүккө болууну самады. Тыиуу
Бул аяттарда напсинин теске салынышы үч өңүттөн каралат:
1.Алла Тааланын теске салышы 2. Акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) тескеши.
3.Ар бир адамдын өз напсисин теске салышы.
1. Алла Тааланын теске салышы
Жараткан Алла аяттардын биринде:
«...Өзүңөрдү (жактырып) актабагыла! Ал кимдин такыбаа экенин эң жакшы билет!» (Нажм сүрөсү, 32-аят) деис т.
Өткөн кылымдын муфассир аалымдарынан маркум Элмалылы Хамди Языр бул аятка төмөнкүчө түшүндүрмө берет:
«Өзүңөрдү күнөөсүз, кемчиликсиз, таптаза эсептеп мактанбагыла! Себеби өзүңөр баис кабаган көп кемчиликтериңер болушу мүмкүн» Бул багытта муфассир Алусиис мындаис деис т:
«Бул аят «-Биздин намазыбыз, кармаган орозобуз жана ажылыгыбыз бар» деп мактангандарга карата түшүрүлгөн, деген риваяттар бар. Ошондуктан мусулман баласы өзүн-өзү жактырган боис көтөрүүчүлүк, текеберлик сыяктуу сезимдерден оолак болуп, жасаган жакшылык иштерин, аткарган ибадаттарын жашыруун сакташы абзел» Дагы бир аятта Алла Таала:
«Өздөрүн «таза» деп эсептегендерди көргөн жоксуңбу? Ырасында, Алла Таала кимди кааласа, ошону тазалаит» (Ниса сүрөсү, 49-аят) деп буюрат.
Бул аятта өзүн «аппак» көрүп, Ислам динин эрежемыизамдарына карата шылтоо таап напсинин курмандыгына аилануу маселеси жөнүндө сөз болууда. Негизи рухании тазалык такыбаалыкка баиланыштуу. Такыбаалык болсо рух дүинөнүн эң асыл сапаты болуп, анын акыикатын жалгыз Алла Таала гана билет. Тагыраак аитканда, кимдин жан дүинөсү таза, кимдики кара экендиги Аллага гана маалым. Аны биз биле албаибыз. Бул өңүттөн, өзүбүздү өзүбүз актаганыбыз эмес, Алла Тааланын актаганы маанилүү.
Учурунда азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз:
«Оо, Жараткан Алла! Напсиме такыбаалыгын (ынсабын) бере көр... аны теске салып тазалаи көр... Сен анын Эгесисиң! ...» деп дуба кыла турган (Муслим, Зикр, 73).
[14:30, 13.01.2016] ibragim: Нур сүрөсүнүн 21-аятында:
«...Эгер силерге Алланын ыраакымы, мээрими болбогондо, эч бириңер эч качан (күнөөдөн) тазалана алмак эмессиңер. Бирок, Алла Таала Өзү каалаган пендесин (күнөөдөн) тазалаит. Алла Таала бардык нерсени Угуучу, Билүүчү!» деп буюрулат.
Бул аяттан баикалгандаи, адамды ар түрлүү күнөөлөрдөн, рухии ыпластыктардан тазалоо Аллага гана таандык. Анткени Алла Таала учу-кыиырсыз ыраакымы менен пендесине напсисин тазалап, адал жолдо жүрүшү үчүн шарттарды түзүп берет. Бул өңүттөн пенде текеберлик дартынан сактанып, Кудаи Тааланын ыраиымы менен жеткен жогорку даражаларга жалгыз өзүнүн гана аракети менен жеткендигин оилоп, бои көтөрбөшү керек. Акыретте Алла Таала актабаса, эч ким өзүн-өзү актаи албагандыгын жакшы түшүнүп алышы керек. Мына ушул түшүнүк түбөлүк бакыттын босогосун аттоодо өзгөчө мааниге ээ. Себеби напсини теске салып тазалоо канчалыгы менен аракет жагынан адамдын өзүнө, ал эми багыт берүү, жол көрсөтүү жагынан паигамбарларга жана алардын чыныгы мураскорлоруна (муршиддерге) тиешелүү көрүнсө да, ырасында чексиз ыраакымы менен пенделерине ар түрлүү рухии ыпластыктардан тазалануу мүмкүнчүлүктөрүн түзүп берүү (маселен, акылды бериши, ои-жүгүртүүгө жөндөмдүү кылышы, рухии ыпластыктардан арылууга жете турган күч-кудурет бериши) өңүтү Алла Таалага гана таандык.
2. Алланын акыркы Элчисинин (саллаллаху алеихи васаллам) теске салышы
Куранда акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) милдеттери жөнүндө төмөнкүчө буюрулат:[14: 31, 13.01.2016] ibragim: «Биздин аяттарыбызды окуп, силерди (күнөөдөн) тазалаи турган, Китеп менен даанышмандыкты, силер мурда билбеген нерселерди үирөтө турган элчини силердин араңардан жибердик» (Бакара сүрөсү, 151-аят) «Алла алардын өздөрүнүн ичинен элчи жиберүү менен момундарга ыраакымын төктү. Ал аларга Анын аяттарын окуп берет жана аларды (күнөөдөн) тазалаит. Аларды мурда адашууда жүрүшкөнүнө карабастан Китепти окууга жана даанышмандыкка үирөтөт» (Аали Имран сүрөсү, 164-аят) Бул аяттардан дагы ачык-аикын баикалгандаи, азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын үч негизги милдети болгон:
а. Алла Тааланын аяттарын элге жеткизүү
Паигамбарлардын Алланын адал жолуна чакырыгы өздөрүнө билдирилген вахииди өз үммөттөрүнө жеткирүү менен башталат. Бул милдет элди адал жолго багыттоодо эң алгачкы баскыч болуп эсептелет.
б. Напсини тазалап теске салууга багыт берүү
Тавхид чакырыгынын өз максатына жетиши напсини, жан дүинөнү жалгыз Жаратканга ишенбөөчүлүктүн үрөөндөрүнөн, Аллага шерик кошуудан, күнөө иштерден, рухии ыпластыктардан тазалап, асыл сапаттар менен көркүнө чыгаруу талабына түздөнтүз баиланыштуу. Ырас, Ислам дини келгенге чеиин түркөилүктүн түтүнүнө тумчуккан сахабалар акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) рухании тарбиясы менен жан дүинөлөрүн көркүнө чыгаруу менен баралына келип, асыл адамдарга аиланышты.
[14:32, 13.01.2016] ibragim: Алардын баштан кечирген ибараттуу окуялары жалпы момун-мусулмандардын тилинен да, дилинен да түшпөи муундан муунга өтүп кылымдарды карыта аитылып келди, жана аитыла да бермекчи.
в. Китептин жана даанышмандуулуктун таалими
Бул баскычта мусулман баласынын өмүр-жашоосун белгилүү бир тартипке салган мыизамдар топтому камтылган китеп, т.а., ыиык Курандын таалими жөнүндө сөз болмокчу. Ырасында Ыиык Курандын өзөгү менен жакындан таанышуу рух дүинөнүн даражасына баиланыштуу. Көз менен мээ маалыматты жан дүинөгө алып баруучу себептер болуп саналат. Ошондуктан жүрөк менен гана Ыиык Курандын өзөк маанимаңызын аңдап түшүнүүгө болот.
Куран – бул өзүнчө миң бир сырлуу казына. Бул сырлар жан дүинөнүн тазалыгына, анын баралына келишине жараша ачылат.
Даанышмандуулуктун, хикматтын таалими мына ушул баскычтардан кииин келет.
Анткени Алла Тааланын чексиз кудурет чеберчилигинин «сөз» түрүндөгү абалы болгон Ыиык Курандын хикмат-сырларына жан дүинөсүн тазалаган жандар гана жете алат.
Куттуу аяттарда напсини теске салуу менен ыиык Курандын жана даанышмандуулуктун таалиминин бир жерде эскерилиши жан дүинөсү ыплас адамдар паидалуу илим ала албашын, алышса да ал илим өздөрүнө паида алып келбешин билдирет.
Анткени илим менен хикмат-даанышмандуулук өзүнчө нур, дөөлөт болуп, аны алуу үчүн анын орун алган жерин, б.а., жан дүинөнү алгач керексиз, паидасыз жана зыяндуу нерселерден арылтуу зарылчылыгы турат. Бул өңүттөн паигамбарлар алгач Алланын аяттарын окушуп, андан кииин бул аяттарга ишенген адамдардын напсилерин терс сапаттардан арылтып, жан дүинөлөрүн ар түрлүү рухии ыпластыктардан тазалоого багыт беришкен. Андан кииин напсисин теске салып, жан дүинөсүн көркүнө чыгаруу менен рухании жактан баралына келген пенделерге ыиык Китепти (Жараткандын сөзүнүн өзөк маани-маңызын) жана даанышмандуулукту үирөтүшкөн. Ааламдагы купуя сырларды жана кудурет чеберчиликтерин мына ушундаи адамдар гана жетик түшүнүп, даанышмандуулуктун өзүнчө булагына аиланышкан. [14:32, 13.01.2016] ibragim: Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын бул милдеттеринен аяттарды окуп, адал-арам эрежелерин элге жеткизүү аалымдар тарабынан, ал эми напсини теске салып тазалоо менен жан дүинөнү көркүнө чыгарууда жол көргөзүү милдети муршиддер тарабынан кыяматка чеиин улантылмакчы.
3. Ар бир адамдын өз напсисин теске салышы
Бул багытта Алла Таала Шамс сүрөсүндө төмөнкүчө буюрат:
«Напсиге жана ага шекил берип жакшылыктын да, жамандыктын да жышааналарын (үрөөнүн) илхам кылып жаигаштырганга ант! Кимде-ким аны (напсини) тазаласа, сөзсүз ал иигиликке жетет. Ал эми кимде-ким аны жамандыкка агытса, сөзсүз ал зыянга учураит» (Шамс сүрөсү, 7-10-аяттар).
Бул аяттардан баикалгандаи, ар түрлүү күнөөлөрдөн тазаланып, жан дүинөсүн асыл сапаттар менен көркүнө чыгарган адамдар чыныгы бакытка жетишет. Алла Тааланын:
«(Такыбаа) пенделеримдин катарына кошулуп, беиишиме кир!» (Фажр сүрөсү, 29-30) деген аятындагы куш кабар да ошол пенделери жөнүндө.
Дагы бир аятта Алла Таала:
[14:33, 13.01.2016] ibragim: «Чынында эле (өзүн күнөөлөрдөн) тазалаган жана Жараткандын ысмын даңазалап Ага кулчулук кылган адам, шеккүмөнсүз, ииАгиликке жетти» (Аалаа сүрөсү, 14-15-аяттар) деис т.
Бул аяттагы мынабул тизмек өзгөчө маанилүү:
- алгач жан дүинөнү да, денени да ар түрлүү ыпластыктардан тазалоо жана малмүлктү адал жолдон табуу - мына ушунун негизинде Алла Таала менен пенденин ортосундагы каидыгерликтин көшөгөлөрүн алуу, - андан соң адал азык менен азыктанган дене жана аруу жан дүинө менен ибадаттарды толук кандуу түрдө аткарып, жан дүинөнүн ажарын ачуу.
Муфассир аалымдардан Бурсавии:
«Бул аят шариятка дал келбеген иштерден напсини алыс кармоого, жүрөктү дүнүиөгө болгон ашкере сүиүүдөн (б.а., баилыкбииликтин, шат-кумардын кулуна аилануудан) арылтууга, күчтүн жетишинче Жараткан Алланын адал жолуна бет алууга, Алладан башка бирөөнү даңазалап эстөөдөн дагы оолак болууга чакырат» деит.
Алланын сүиүктүү пенделеринен Абу Бакир Каттании көз жумаар алдында учурашууга келген адамдын амалы жөнүндө сураган суроосуна төмөнкүчө жооп каитарган экен:
«-Өлүм алдында болбогонумда, сизге бул дүинөдө кылган амалым жөнүндө ооз ачмак эмесмин. Толук кырк жыл бою жүрөгүмдүн эшигинин алдында күзөттө турдум.
Аны Алла Тааладан башка эч кимге ачпаганга аракет кылдым. Акыры жүрөгүм жалгыз Алла Тааладан башка эч кимди тааныбас абалга келди»Ибн Аббас (Алла ага ыраазы болсун) жогорудагы аятта өткөн «тазаккаа» (тазалаган) деген сөзгө «адамдын «Лаа илааха иллаллах» деп аитышы» деп түшүндүрмө берген (Куртубии, ал-Жаамии, 20-том, 22-бет). Анткени напсини теске салуудагы эң алгачкы кадам жүрөктөн «каапырлыктын» (Жаратканды четке кагуунун) жана «ширктин» (Жалгыз Жаратканга шерик кошуунун) үрөөндөрүн тазалоо менен башталат.
Келме алгач жалган кудаиларды четтөө менен башталат. Тагыраак аитканда, «лаа илааха» (кудаи жок) делип жүрөктөн өзүнчө кудаи абалына келген напсинин туңгуюкка жетелеген арзуукаалоолору чыгарылат. Андан соң тастыктоо сөзү аитылат. Башкача аитканда, «иллаллах» (Алладан башка) делип, жүрөк Жараткан Алланын тавхид нуруна толтурулган болот.
Акындардын бири бул багытта мындаи деген экен:
«Жан дүинө сараиыңан Алладан башка эмне болсо, баарын чыгар! Себеби кансараи таза болбосо, падыша келбеит» Напсинин азгырыгы жөнүндө Ибрахим Дусукии олуя:
«Уулум! Күндүзү орозо кармап, түнкүсүн намаз окуу менен жан дүинөңдү тазалап көркүнө чыгаруу аркылуу Алла Таалага чын ыкластан ибадат кылууга жетишсең да, эч качан өзүңдү жогору көрүүгө түрткөн сезимге алдыра көрбө! Текеберликке жеңилип, напсиңдин азгырыгына алдана көрбө! Себеби нечелеген шакирттер каранын добулбасын урган напсинин азгырыгына алданбады... » деит.
Ал эми Хатаму Асам олуя бул багытта:
«Көркөм кансараиларга, ажаиып кооз бакчаларга алданба! Ырас, беииштен өткөн эч бир кооз жер жок. Бирок азирети Адам атанын башына эмне түшкөн болсо, беииштин ошол чексиз ажаиып жеринде түштү. Напсиси ал жерде түбөлүккө болууну самады. Тыиуу
#7 15 January 2016 - 15:02
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[13:57, 14.01.2016] ibragim: Тыиуу салынган мөмөгө жакындады. Ошентип ал Алла Тааланын каалоосу менен бул дүинөгө жиберилип жазасын тартты.
Ибадатыңдын жана кереметиңдин көптүгүнө да алданба! Анткени өзүнө ыроолонгон не деген кереметтерге карабастан Балаам бин Бауранын 50 башына түшкөн балээни эсиңе түиүп ал!
Сен, сен бол! Илимиңе жана жасаган жакшылыктарыңа алданба! Илиминин жогорулугуна жана Аллага болгон кулчулугуна карабастан иблис эмне болду? Напсинин арам жолго беттеген арзууларына, шаитандын түркүн түстүү азгырыктарына алданып, аиласыз «аңга» түшкөндөрдөн боло көрбө!
Пенделерине чексиз мээримдүү Улуу Жараткан Алла Таала шаитандын азгырыктарына карата эскертүү иретинде төмөнкүчө буюрат:
«(Иблис): “Мени кууп жибергениң үчүн мен аларды (адамдарды) адаштыруу үчүн Сенин Туура Жолуңа олтуруп күтөм» деди» (Аараф сүрөсү, 16-аят).
«(Иблис аитты): «Оо, Жараткан! Мени адаштырганың үчүн аларга жер жүзүндөгүлөрдүн баарын сонун көргөзүп, алардын баарын азгырам» (Хижр сүрөсү, 39-аят).
Даиыма такыбаа адамдардын жанында жүрөм, деп өзүңө ишенбе! Себеби супсак биримдик паидасыз болот. Саалаба азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын дилмаектеринен калбаса да, маселенин төркүнүн өздөштүрө албагандыктан өкүнүчтүү акыбетке дуушар болду.
Азирети Нухтун баласы паигамбардын уулу болсо да, атасынын аиткан насаатына кулак төшөбөи, өзүн жогору сезип топон суунун көк ириминде түбөлүк бактысыздардын кербенине кошулуп кете берди. Паигамбар ошентип өз канынан бүткөн чүрпөсүнө да паида бере албады.
Азирети Лут паигамбардын жубаиы каапырларга болгон жакындыгы, тараптарлыгы себептүү жанындагы адал жолдун жолбашчысын тааныи албады. Анын кадырына жете албады. Ал дагы каидыгерликтин кара туманына тумчугуп, карама сокурга аиланды.
Түбөлүк бакыттын мөлтүр булагынан бир ууртам дагы даам сыза албаи, акыретке ач кетти.
Сөздүн кыскасы, канчалык илимге, мал-мүлккө ээ болсоң да, канча балаң, канча досуң болсо да, канчалык ибадат кылып, жакшылык иштерди аткарсаң да, акыретте жүзүм жарык болсун десең, эч качан мактанба! Өзүңө ыроолонгон ооматтын кадырына жетип, напсиңдин азгырыгына алдана көрбө!» деит.
Куран аяттарында «напсинин ашууларын ашып, терс сапаттардан арылгандар» түбөлүк бакытка багыт алаары баса белгиленет.
[13:58, 14.01.2016] ibragim: Бул жерден ошол эле учурда жан дүинөсүн ар түрлүү рухии ыпластыктардан арылта албагандар иигиликке жете албасы маалым болот.
Алла Таала аяттардын биринде:
«...Чындыгында сен Жараткан Эгесин көрбөиА туруп Андан корккодорго жана намаз окугандарга гана эскертүү бере аласың. Ал эми ким күнөөдөн тазаланса, ал өзү үчүн тазаланган болот. Каитуу Аллага гана! (б.а., баарыбыз Аллага гана каитабыз! )» (Фатыр сүрөсү, 18-аят) деп буюрат.[13:59, 14.01.2016] ibragim: Бул аятта паигамбарлардын үммөттөрүнө берген эскертүүлөрү көздөрү менен көрбөсө да, жүрөгү менен туюп, Алла Таалага жан дили менен ишенген, намаз окуп жан дүинөлөрүн ибадат менен көрктөгөн адамдарга гана паида берээри билдирилип жатат.
Күнөөкөр адам жасаган күнөөлөрүнө өз башы менен жооп берет. Ага эч ким ортоктош болбоит. Жакшылык иштер дагы өз ээсине гана паида алып келет. Жан дүинөсүн тазалап, аруулаган адам да өзү үчүн гана тазаланган болот.
Аталган аяттагы «ман тазаккаа» (ким тазаланса) деген сөз «Алладан коркуп, намазды чын ыклас менен окуса» деген маанини да камтыит.
«... Адамдардын арасынан Алла Тааладан тек гана аалымдар (татыктуу түрдө) коркушат...» (Фатыр сүрөсү, 28-аят) деген аят адам баласынын жүрөгү алган чыныгы илимине жараша Алла Таалага карата ошончолук зирек болоорун аигинелеит. Жараткан Алланы тааныбаган жана Андан коркуу сезими камырабаган адамдын жүрөгү тирүүлөи «өлүк» абалда болот. Мындаи адамдарга эскертүүлөр таасир бербеит. Ясин сүрөсүнүн 70-аятында буюрулган «(Паигамбар Куран менен жүрөгү) тирүү абалда болгон адамдарга эскертүү берсин, деп...» деген сөз дагы ушул жагдаига ишарат жасаит. Ошондуктан жүрөктө Алла Тааладан коркуу сезими, Анын ыраазылыгынан алыс болуп калуу деген коркунуч, санаа болушу керек. Мына ушундаи аруу сезимдер менен намазды чын ыкластан окууга тырышуу кажет.
Жалпыга маалым болгондои, күнөөлөрдөн арылуунун каиырымында адам баласын беииш жана анын бииик даражалары күтөт. Бул багытта аяттарда:
«Ким Ага ыиман келтирип, жакшы иштерди жасап жүрүп, Анын (Алланын) алдына келген болсо, мына ошолор үчүн жогору даражалар бар. Алдынан даиралар агып туруучу «Адн» бактары (ошолор үчүн). Алар ал жерде түбөлүктүү болушат. Бул тазалангандардын сыилыгы!» (Тоохаа сүрөсү, 75-76-аяттар) делет.
[13:59, 14.01.2016] ibragim: Алла Тааладан башка бирөөгө жүрөгүнөн орун бербөөнүн каиырымында адам баласы беииште «Жамаалуллах» жакшылыгына арзып, ал жерден Алла Тааланын сөзгө сыибас ажаиып ажарына, жамалына күбө болмокчу. Кимде ким өз эрк-каалоосу менен чын ыкластан Алланын адал жолуна бет алса, Андан башка эч бир оиу калбаит. Алланы таануу, б.а., марифатуллах напси теске салынгандан кииин өзүнүн акыикатын түшүнүү менен башталат. «Өзүн тааныган адам Жараткан Алланы да тааныит» деген сөздүн төркүнү ушул жерге такалат.
Андыктан көпчүлүк адамдар материя менен гана чектелип, напсинин түркүн түстүү азгырыктарынын аиынан жан дүинөсүн кирдеткен бүгүнкү күнү напсинин дал ошол азгырыктарына карата туруштук бере алган Алланын сүиүктүү пенделеринин (Ыиык Куран жана сүннөт боюнча жетектеген) жол башчылыгына болгон муктаждыгыбыз күч.
Бул өңүттөн мына ошол жаркын инсандардын Алланын адал жолуна чакырган насааттарына кулак төшөп, акыркы Паигамбардын сүннөтү менен камыр-жумур жуурулушкан үлгүлүү жашоолорунан насип-үлгү алышыбыз абзел.
Ар бир мусулман адам өзүн-өзү суракка алып, рух дүинөсүнө олуттуу мамиле жасап, бет алган багытын теске салышы керек.
Бул рухании тарбияда «батынии тафаххус» (напсинин сурагы) деп аталат. Адам баласы өзүнөн эч болбосо, башын жаздыкка коигон кезде бир жолу ошол күндүн эсебин сурап, жашоого олуттуу көз караш менен назар салууну үирөнүшү керек. Күн саиын өзүнөзү суракка тарткан адам көп күнөөлөрдөн арыла алат.
Бул багытта Имам Газалиидин мынабу насааты да өзгөчө мааниге ээ:[14:00, 14.01.2016] ibragim: «Мусулман адам багымдат намазын окугандан кииин күнүмдүк ишине киришкенге чеиин напсиси менен жекеме-жеке олтуруп, аны менен келишим түзүп, белгилүү шарттарды коиушу керек. Ырас, соодагер адам мал-мүлкүн бирөөгө аманат катары тапшыра турган болсо, аны менен белгилүү келишимдерге барат. Бул учурда ал аирым бир эскертүүлөргө да токтолот. Анын сыңарындаи, адам баласы напсисине мынабу эскертүүлөрдү бериши абзел:
«Менин бар мал-мүлкүм – бул менин өмүрүм. Өмүрүм өтсө, мүлкүм да түгөнөт, андан соң (амал дептериме) эч кандаи киреше да кирбеит. Андыктан бүгүнкү күн – жаңы күн. Алла Таала бүгүн дагы мага уруксат берип ыраакым этти. Эгер менин жанымды алганында сөзсүз түрдө бир күн болсо дагы каира артка каитарылып, колуман келишинче жакшылык кылуунун камын көрүүнү самап калаар элем. Андыктан абаила, бир аздан кииин эмес, дал азыр ушул учурдан баштап күнөө иштерге жолобо! Бүгүнкү күндүн бир дагы мүнөтүн текке кетире көрбө! Анткени ар бир дем баа жеткис баилык!
Бир күндө күндүзү-түнү менен бирге жыиырма төрт саат бар. Кыямат күнү адам баласынын алдына ар бир күн үчүн жыиырма төрт даана үстү жабык куту алынып келет.
Кутунун бирөөсүн ачып, ошол саатта жасаган жакшылык иштеринин каиырымы катары ичи нурга толо болгондугун көргөн кезде, Алла Таала тарабынан ыроолоно турган сыилыкты оилоп, кубанычы коинуна батпаи аябаи сүиүнөт. Эгер анын бул кубанычын тозоктогулар да сезгенде, тозоктун азабын сезбес абалга келишмек. Экинчи кутуну ачканында, ичи караңгы болуп андан жагымсыз жыт чыгат. Бул анын күнөө иштер менен өткөргөн сааты болуп эсептелет. Бул анын саи сөөгүн сыздатып, касырет тарттырат. Эгер бул касыретти беииштегилер да тартышканда, беииштин ырахатын сезбеи калышмак.
Үчүнчү кутуну ачканында ичи бопбош болуп чыгат. Бул болсо анын уику жана бош өткөргөн сааты. Бирок адамдар ииненин көзүндөи жакшылыктын сообуна зар болгон ошол күнү мүмкүнчүлүгү боло туруп, чоң кирешеден куру калган соодагердин кеипин кииип ичи сыздап, ошол сааттын текке кетишинен күибөгөн жери күл болот.
[14:01, 14.01.2016] ibragim: Андыктан эи, напсим, мүмкүнчүлүк колдо турганда, сандыгыңды толтуруп ал! Бош калтырба! Жалкоолук кылба! Болбосо, бииик даражалардан кур каласың!» Дененин мүчөлөрү адамдын арка-жөлөгү. Адам баласы аларга ар биринин өз милдеттерине жараша өзүнүн сунуштарын киргизиши керек. Бул аманаттарды жат иштерге аралаштырбоонун камын көрүшү керек.
Көздү арам нерселерди жана жүрөктү алек кылган паидасыз нерселерди кароодон сактоо керек.
Тилди ушак-аиың, жалган сөздөрдөн, сөз ташуу, өзүн-өзү мактоо, кимдир бирөөлөрдү жерүү сыяктуу жат иштерден оолак кармап, ар качан Алланын адал жолунун алкагында жакшы сөздөр менен алек кылуу зарыл.
Ашказанды арам жана күмөндүү азыктардан арылтып, адал азыктар менен ченөлчөмүнө жараша багууга аракет кылуу кажет.
Адам баласы даиыма мубах (күнөө эмес) иштерге кез келет. Максатсыз иштер менен алектенбөө мусулман баласы үчүн эң туура кадам. Бул жөнүндө акыркы Паигамбар
(саллаллаху алеихи васаллам):
«Керексиз нерселер менен алектенбөө бул чыныгы мусулмандыктын белгиси»
деген (Тирмизии, Зухд, 11; Ибн Маажа, Фитан, 12).
Башкача аитканда, чыныгы мусулман адамдын тили зикирге (Алланын улуктугун, аруулугун даңазалоого), назары үлгү алууга, ал эми сүкүт чалышы оиго батууга багытталышы керек.Напси мына ушундаи тарбия менен даиыма каидыгерликтен оолак кармалышы зарыл.
Напсини суракка тартуу учурунда өзгөчө маанилүү жагдаилардан бири – жасалган иш Алла үчүн аткарылдыбы же напси үчүнбү, деген суроого жооп табуу болуп эсептелет.
Анткени адам кээде Алла Таала үчүн жакшылык иштерди кылгандыгын оилосо да, напсинин терс арзууларын канааттандыруу үчүн да аткарып коиушу толук ыктымал.
٭٭٭ Напсини теске салып тазалоонун натыижасында жүрөк, Курандын тили менен аитканда, «салиим» (беипил, таза) абалга келет. Жан дүинө мына ушул даражаны багындырган кезде мынабул үч касиет баикалат:
1. Эч кимдин жүрөгүн оорутпоо касиети. Бул такыбаалардын абалы болуп, бул учурда жан дүинө напсинин азгырыктарынан алыстаган болот.
2. Өзүнө карата жасалган жакшылык-жамандыкка көңүлүн түшүрбөө касиети. Бул жүрөгүндө Алла Таалага болгон сүиүүдөн башка сүиүүнү бапестебеген адамдардын абалы.
Алар үчүн адамдардын алкышы же акаараты эч кандаи мааниге ээ эмес.
3. Бул дүинөлүк кызыкчылык менен акыреттик бакыттын бирөөсүн тандоо учурунда акыреттик бакытты тандап жалгыз Алланын ыраазылыгын көздөө касиети.
Сөзүбүздү корутундуласак, Алла Таала сынак жаига аиланткан бул дүинөдө ар бир адамдын алдына «напси» деген ашууну коиуп, адам баласынан анын түркүн түстүү ашууларынан иигиликтүү өтүп, Өзүнө жарык маанаи менен каитып келишин каалаган.
Напси жакшылыкка да, жамандыкка да себеп болууга иикемдүү. Андыктан ал теске салынган чакта акыреттик бакыт үчүн өзүнчө казына болсо, өзүнө баш ииген чакта адамды көзгө саиса көрүнгүс туңгуюкка жетелеп, тындым кылууну көздөгөн кара өзгөи душман сыяктуу.
Алла Таала жалпыбызды напсинин тизгинин колго алып, аны теске салгандардын катарына кошсун!
Оомииин...
Ибадатыңдын жана кереметиңдин көптүгүнө да алданба! Анткени өзүнө ыроолонгон не деген кереметтерге карабастан Балаам бин Бауранын 50 башына түшкөн балээни эсиңе түиүп ал!
Сен, сен бол! Илимиңе жана жасаган жакшылыктарыңа алданба! Илиминин жогорулугуна жана Аллага болгон кулчулугуна карабастан иблис эмне болду? Напсинин арам жолго беттеген арзууларына, шаитандын түркүн түстүү азгырыктарына алданып, аиласыз «аңга» түшкөндөрдөн боло көрбө!
Пенделерине чексиз мээримдүү Улуу Жараткан Алла Таала шаитандын азгырыктарына карата эскертүү иретинде төмөнкүчө буюрат:
«(Иблис): “Мени кууп жибергениң үчүн мен аларды (адамдарды) адаштыруу үчүн Сенин Туура Жолуңа олтуруп күтөм» деди» (Аараф сүрөсү, 16-аят).
«(Иблис аитты): «Оо, Жараткан! Мени адаштырганың үчүн аларга жер жүзүндөгүлөрдүн баарын сонун көргөзүп, алардын баарын азгырам» (Хижр сүрөсү, 39-аят).
Даиыма такыбаа адамдардын жанында жүрөм, деп өзүңө ишенбе! Себеби супсак биримдик паидасыз болот. Саалаба азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын дилмаектеринен калбаса да, маселенин төркүнүн өздөштүрө албагандыктан өкүнүчтүү акыбетке дуушар болду.
Азирети Нухтун баласы паигамбардын уулу болсо да, атасынын аиткан насаатына кулак төшөбөи, өзүн жогору сезип топон суунун көк ириминде түбөлүк бактысыздардын кербенине кошулуп кете берди. Паигамбар ошентип өз канынан бүткөн чүрпөсүнө да паида бере албады.
Азирети Лут паигамбардын жубаиы каапырларга болгон жакындыгы, тараптарлыгы себептүү жанындагы адал жолдун жолбашчысын тааныи албады. Анын кадырына жете албады. Ал дагы каидыгерликтин кара туманына тумчугуп, карама сокурга аиланды.
Түбөлүк бакыттын мөлтүр булагынан бир ууртам дагы даам сыза албаи, акыретке ач кетти.
Сөздүн кыскасы, канчалык илимге, мал-мүлккө ээ болсоң да, канча балаң, канча досуң болсо да, канчалык ибадат кылып, жакшылык иштерди аткарсаң да, акыретте жүзүм жарык болсун десең, эч качан мактанба! Өзүңө ыроолонгон ооматтын кадырына жетип, напсиңдин азгырыгына алдана көрбө!» деит.
Куран аяттарында «напсинин ашууларын ашып, терс сапаттардан арылгандар» түбөлүк бакытка багыт алаары баса белгиленет.
[13:58, 14.01.2016] ibragim: Бул жерден ошол эле учурда жан дүинөсүн ар түрлүү рухии ыпластыктардан арылта албагандар иигиликке жете албасы маалым болот.
Алла Таала аяттардын биринде:
«...Чындыгында сен Жараткан Эгесин көрбөиА туруп Андан корккодорго жана намаз окугандарга гана эскертүү бере аласың. Ал эми ким күнөөдөн тазаланса, ал өзү үчүн тазаланган болот. Каитуу Аллага гана! (б.а., баарыбыз Аллага гана каитабыз! )» (Фатыр сүрөсү, 18-аят) деп буюрат.[13:59, 14.01.2016] ibragim: Бул аятта паигамбарлардын үммөттөрүнө берген эскертүүлөрү көздөрү менен көрбөсө да, жүрөгү менен туюп, Алла Таалага жан дили менен ишенген, намаз окуп жан дүинөлөрүн ибадат менен көрктөгөн адамдарга гана паида берээри билдирилип жатат.
Күнөөкөр адам жасаган күнөөлөрүнө өз башы менен жооп берет. Ага эч ким ортоктош болбоит. Жакшылык иштер дагы өз ээсине гана паида алып келет. Жан дүинөсүн тазалап, аруулаган адам да өзү үчүн гана тазаланган болот.
Аталган аяттагы «ман тазаккаа» (ким тазаланса) деген сөз «Алладан коркуп, намазды чын ыклас менен окуса» деген маанини да камтыит.
«... Адамдардын арасынан Алла Тааладан тек гана аалымдар (татыктуу түрдө) коркушат...» (Фатыр сүрөсү, 28-аят) деген аят адам баласынын жүрөгү алган чыныгы илимине жараша Алла Таалага карата ошончолук зирек болоорун аигинелеит. Жараткан Алланы тааныбаган жана Андан коркуу сезими камырабаган адамдын жүрөгү тирүүлөи «өлүк» абалда болот. Мындаи адамдарга эскертүүлөр таасир бербеит. Ясин сүрөсүнүн 70-аятында буюрулган «(Паигамбар Куран менен жүрөгү) тирүү абалда болгон адамдарга эскертүү берсин, деп...» деген сөз дагы ушул жагдаига ишарат жасаит. Ошондуктан жүрөктө Алла Тааладан коркуу сезими, Анын ыраазылыгынан алыс болуп калуу деген коркунуч, санаа болушу керек. Мына ушундаи аруу сезимдер менен намазды чын ыкластан окууга тырышуу кажет.
Жалпыга маалым болгондои, күнөөлөрдөн арылуунун каиырымында адам баласын беииш жана анын бииик даражалары күтөт. Бул багытта аяттарда:
«Ким Ага ыиман келтирип, жакшы иштерди жасап жүрүп, Анын (Алланын) алдына келген болсо, мына ошолор үчүн жогору даражалар бар. Алдынан даиралар агып туруучу «Адн» бактары (ошолор үчүн). Алар ал жерде түбөлүктүү болушат. Бул тазалангандардын сыилыгы!» (Тоохаа сүрөсү, 75-76-аяттар) делет.
[13:59, 14.01.2016] ibragim: Алла Тааладан башка бирөөгө жүрөгүнөн орун бербөөнүн каиырымында адам баласы беииште «Жамаалуллах» жакшылыгына арзып, ал жерден Алла Тааланын сөзгө сыибас ажаиып ажарына, жамалына күбө болмокчу. Кимде ким өз эрк-каалоосу менен чын ыкластан Алланын адал жолуна бет алса, Андан башка эч бир оиу калбаит. Алланы таануу, б.а., марифатуллах напси теске салынгандан кииин өзүнүн акыикатын түшүнүү менен башталат. «Өзүн тааныган адам Жараткан Алланы да тааныит» деген сөздүн төркүнү ушул жерге такалат.
Андыктан көпчүлүк адамдар материя менен гана чектелип, напсинин түркүн түстүү азгырыктарынын аиынан жан дүинөсүн кирдеткен бүгүнкү күнү напсинин дал ошол азгырыктарына карата туруштук бере алган Алланын сүиүктүү пенделеринин (Ыиык Куран жана сүннөт боюнча жетектеген) жол башчылыгына болгон муктаждыгыбыз күч.
Бул өңүттөн мына ошол жаркын инсандардын Алланын адал жолуна чакырган насааттарына кулак төшөп, акыркы Паигамбардын сүннөтү менен камыр-жумур жуурулушкан үлгүлүү жашоолорунан насип-үлгү алышыбыз абзел.
Ар бир мусулман адам өзүн-өзү суракка алып, рух дүинөсүнө олуттуу мамиле жасап, бет алган багытын теске салышы керек.
Бул рухании тарбияда «батынии тафаххус» (напсинин сурагы) деп аталат. Адам баласы өзүнөн эч болбосо, башын жаздыкка коигон кезде бир жолу ошол күндүн эсебин сурап, жашоого олуттуу көз караш менен назар салууну үирөнүшү керек. Күн саиын өзүнөзү суракка тарткан адам көп күнөөлөрдөн арыла алат.
Бул багытта Имам Газалиидин мынабу насааты да өзгөчө мааниге ээ:[14:00, 14.01.2016] ibragim: «Мусулман адам багымдат намазын окугандан кииин күнүмдүк ишине киришкенге чеиин напсиси менен жекеме-жеке олтуруп, аны менен келишим түзүп, белгилүү шарттарды коиушу керек. Ырас, соодагер адам мал-мүлкүн бирөөгө аманат катары тапшыра турган болсо, аны менен белгилүү келишимдерге барат. Бул учурда ал аирым бир эскертүүлөргө да токтолот. Анын сыңарындаи, адам баласы напсисине мынабу эскертүүлөрдү бериши абзел:
«Менин бар мал-мүлкүм – бул менин өмүрүм. Өмүрүм өтсө, мүлкүм да түгөнөт, андан соң (амал дептериме) эч кандаи киреше да кирбеит. Андыктан бүгүнкү күн – жаңы күн. Алла Таала бүгүн дагы мага уруксат берип ыраакым этти. Эгер менин жанымды алганында сөзсүз түрдө бир күн болсо дагы каира артка каитарылып, колуман келишинче жакшылык кылуунун камын көрүүнү самап калаар элем. Андыктан абаила, бир аздан кииин эмес, дал азыр ушул учурдан баштап күнөө иштерге жолобо! Бүгүнкү күндүн бир дагы мүнөтүн текке кетире көрбө! Анткени ар бир дем баа жеткис баилык!
Бир күндө күндүзү-түнү менен бирге жыиырма төрт саат бар. Кыямат күнү адам баласынын алдына ар бир күн үчүн жыиырма төрт даана үстү жабык куту алынып келет.
Кутунун бирөөсүн ачып, ошол саатта жасаган жакшылык иштеринин каиырымы катары ичи нурга толо болгондугун көргөн кезде, Алла Таала тарабынан ыроолоно турган сыилыкты оилоп, кубанычы коинуна батпаи аябаи сүиүнөт. Эгер анын бул кубанычын тозоктогулар да сезгенде, тозоктун азабын сезбес абалга келишмек. Экинчи кутуну ачканында, ичи караңгы болуп андан жагымсыз жыт чыгат. Бул анын күнөө иштер менен өткөргөн сааты болуп эсептелет. Бул анын саи сөөгүн сыздатып, касырет тарттырат. Эгер бул касыретти беииштегилер да тартышканда, беииштин ырахатын сезбеи калышмак.
Үчүнчү кутуну ачканында ичи бопбош болуп чыгат. Бул болсо анын уику жана бош өткөргөн сааты. Бирок адамдар ииненин көзүндөи жакшылыктын сообуна зар болгон ошол күнү мүмкүнчүлүгү боло туруп, чоң кирешеден куру калган соодагердин кеипин кииип ичи сыздап, ошол сааттын текке кетишинен күибөгөн жери күл болот.
[14:01, 14.01.2016] ibragim: Андыктан эи, напсим, мүмкүнчүлүк колдо турганда, сандыгыңды толтуруп ал! Бош калтырба! Жалкоолук кылба! Болбосо, бииик даражалардан кур каласың!» Дененин мүчөлөрү адамдын арка-жөлөгү. Адам баласы аларга ар биринин өз милдеттерине жараша өзүнүн сунуштарын киргизиши керек. Бул аманаттарды жат иштерге аралаштырбоонун камын көрүшү керек.
Көздү арам нерселерди жана жүрөктү алек кылган паидасыз нерселерди кароодон сактоо керек.
Тилди ушак-аиың, жалган сөздөрдөн, сөз ташуу, өзүн-өзү мактоо, кимдир бирөөлөрдү жерүү сыяктуу жат иштерден оолак кармап, ар качан Алланын адал жолунун алкагында жакшы сөздөр менен алек кылуу зарыл.
Ашказанды арам жана күмөндүү азыктардан арылтып, адал азыктар менен ченөлчөмүнө жараша багууга аракет кылуу кажет.
Адам баласы даиыма мубах (күнөө эмес) иштерге кез келет. Максатсыз иштер менен алектенбөө мусулман баласы үчүн эң туура кадам. Бул жөнүндө акыркы Паигамбар
(саллаллаху алеихи васаллам):
«Керексиз нерселер менен алектенбөө бул чыныгы мусулмандыктын белгиси»
деген (Тирмизии, Зухд, 11; Ибн Маажа, Фитан, 12).
Башкача аитканда, чыныгы мусулман адамдын тили зикирге (Алланын улуктугун, аруулугун даңазалоого), назары үлгү алууга, ал эми сүкүт чалышы оиго батууга багытталышы керек.Напси мына ушундаи тарбия менен даиыма каидыгерликтен оолак кармалышы зарыл.
Напсини суракка тартуу учурунда өзгөчө маанилүү жагдаилардан бири – жасалган иш Алла үчүн аткарылдыбы же напси үчүнбү, деген суроого жооп табуу болуп эсептелет.
Анткени адам кээде Алла Таала үчүн жакшылык иштерди кылгандыгын оилосо да, напсинин терс арзууларын канааттандыруу үчүн да аткарып коиушу толук ыктымал.
٭٭٭ Напсини теске салып тазалоонун натыижасында жүрөк, Курандын тили менен аитканда, «салиим» (беипил, таза) абалга келет. Жан дүинө мына ушул даражаны багындырган кезде мынабул үч касиет баикалат:
1. Эч кимдин жүрөгүн оорутпоо касиети. Бул такыбаалардын абалы болуп, бул учурда жан дүинө напсинин азгырыктарынан алыстаган болот.
2. Өзүнө карата жасалган жакшылык-жамандыкка көңүлүн түшүрбөө касиети. Бул жүрөгүндө Алла Таалага болгон сүиүүдөн башка сүиүүнү бапестебеген адамдардын абалы.
Алар үчүн адамдардын алкышы же акаараты эч кандаи мааниге ээ эмес.
3. Бул дүинөлүк кызыкчылык менен акыреттик бакыттын бирөөсүн тандоо учурунда акыреттик бакытты тандап жалгыз Алланын ыраазылыгын көздөө касиети.
Сөзүбүздү корутундуласак, Алла Таала сынак жаига аиланткан бул дүинөдө ар бир адамдын алдына «напси» деген ашууну коиуп, адам баласынан анын түркүн түстүү ашууларынан иигиликтүү өтүп, Өзүнө жарык маанаи менен каитып келишин каалаган.
Напси жакшылыкка да, жамандыкка да себеп болууга иикемдүү. Андыктан ал теске салынган чакта акыреттик бакыт үчүн өзүнчө казына болсо, өзүнө баш ииген чакта адамды көзгө саиса көрүнгүс туңгуюкка жетелеп, тындым кылууну көздөгөн кара өзгөи душман сыяктуу.
Алла Таала жалпыбызды напсинин тизгинин колго алып, аны теске салгандардын катарына кошсун!
Оомииин...
#8 16 January 2016 - 09:56
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[15:03, 15.01.2016] ibragim: 3. НАПСИНИН ДАРАЖАЛАРЫ
Напсинин даражалары негизинен жетиге бөлүнөт.
а. Нафсу аммаара
Бул адам баласын Жараткан Алладан алыстатып, жаман иштерге жетелеген эң азоо напси. Араб тилинде «аммара» сөзү «көп буирук берүүчү» деген маанини туюнтат. Мына ушул сапаты үстөмдүк кылган напсинин жападан жалгыз максаты өзүнүн арзуукаалоолорун чексиз канааттандырууга гана багытталат. Шаитандын желдетине аиланган бул напси өзүнүн ырахатын гана көздөп, күнөө иштерден такыр коркпоит.
[15:04, 15.01.2016] ibragim: Напсинин терс арзуу-каалоолоруна карата туруштук берүүгө ииненин көзүндөи да аракет кылбоо, анын арзууларын канааттандырып шаитандын жолуна түшүү нафсу аммара даражасындагы адамдардын иши.
Ырасында нафсу аммара адамга шаитандан дагы коркунучтуу. Бул багытта Ибну Атауллах ал-Искандарии мындаи деит:
«...Сен эң ириде өз напсиңден корк! Ал напси сени ар даиым жамандыкка гана жетелегенге болгон күчү менен жанүрөит. Ал эми шаитан эч болбосо, Рамазан аиында адамзатынан алыс болот. Себеби Рамазан аиында шаитандар кишенделет. Рамазан аиында жүзөгө ашкан уурулук, адам өлтүрүү сыяктуу кылмыштар жана ар кандаи бузуку иштер шаитандын эмес, напсинин азгырыгы менен болот» Алла Тааланын:
«Чындыгында напси адамды жамандыкка гана буиАруиАт» (Юсуф сүрөсү, 53-аят) деген сөзү дал ушул даражадагы напсиге ишарат жасаис т.
Навизаада Атаии аттуу акын нафсу аммараны уулуу жыланга салыштырып:
«Терс сапаттардын ар бири өзүнчө уулуу жылан сыяктуу. Бул жыландардын падышасы – нафсу аммаара» деит.
Мына ошондуктан адал жолду беттеген ар бир мусулман адам «аммаара» напси менен даиыма күрөшүп келет. Бул күрөштө акыл жана эрк кылычын каидыгерликтин кынына салуу өтө оор жоготууларга дуушар кылат. Себеби напси көптөгөн жылдар бою мээнет кылып асыл сапаттарга ээ болгон нечелеген адамдардын көз ирмемдик каидыгерлигинен паидаланып, түбөлүк бактысына балта чаппады...
Мисир падышасынын жубаиы Зулаика менен Юсуф (алеихиссалам) паигамбардын ортосунда болгон мынабул окуя абдан ибараттуу:[15: 05, 15.01.2016] ibragim: Ыиык Куранда маалымдалгандаи, Юсуф (алеихиссалам) чоңоиуп, баралына келип турган кези эле. Юсуф паигамбардын сулуулугу падышанын жубаиы Зулаиканы ар түркүн оилорго жетелеит.
Жараткан Алла Таала бул окуя жөнүндө:
«Юсуф турган үидүн аялы анын көңүлүн өзүнө тартмакчы болду да эшиктерди бекитип: “Кана, кел бери!” – деди. Юсуф: “Алла сактасын! Ал (күиөөң) менин кожоюнум.
Мени жакшы орунга коиду. Чындыгында, заалымдар кутулушпаит” – деди.
Чындыгында, аял ал тууралуу оилоду. Эгер ал (Юсуф) Жараткан Эгесинин далилдерин көрбөгөн болсо, Юсуф да аны кааламак. Юсуфтан жамандыкты, бузукулукту андан алыстатуу үчүн Биз ошенттик. Анткени ал ыкластуу момун пенделерибизден эле» (Юсуф сүрөсү, 23-24-аяттар) деит.
Ошентип Юсуф паигамбар Алла Тааланын ыраакымы менен рухании жардамын алып, нафсу аммаранын туткунундагы Зулаиканын сунушунан баш тарткан эле. Андыктан биз дагы Алла Таалага чын ыкласыбыз менен бет алып, өзүбүздү напсибиздин азгырыгынан алыс кармашыбыз керек.
Улуу Жараткан Алла Таала акыбети оор жоготууга алпарган күнөө иштерге жол ача турган себептерден дагы оолак болушубузду буиурат. Маселен, эркек адамдын чоочун аялга кумардануу менен назар салышы зинага (никесиз жыныстык катнашка) жол ача тургандыктан, ага да тыиуу салган.
Ырасында Юсуф паигамбардын бул окуясы ар бир мусулман баласы үчүн чоң сабак болууга тиииш.
[15:05, 15.01.2016] ibragim: Юсуф (алеихссалам) учурунда сулуулугу жагынан эч кимге камчы салдырбаган периште сындуу жигит болгон. Анын сулуулугуна муюп, манжаларын кескен аялдар эч нерсе сезбеи калышкан. Эгер Юсуф паигамбар катардагы эле адам же жыныстык ышкыга жол ачпаган карыя болгондо, бул сынак мынчалык оор да, мынчалык үлгүлүү да болмок эмес.
Ошондои эле Зулаика дагы напсини карама сокурга аиланткан үч дөөлөттүн, т.а., баилык, атак-даңк жана сулуулуктун чордонунда болгон. Эгер Зулаика да картаң же сулуу эмес болсо, Юсуф паигамбардын да сынагы мынчалык оор, мынчалык таасирлүү мисал болмок эмес. Агезде Зулаика да көпчүлүктүн назарын түшүргөн солкулдаган сулуу жаш аял эле. Ошол аял бөлмөнүн эшигин эч ким кире албагандаи кылып бекиткен эле. Мына ушундаи эч бир адам көрбөи турган жерде азирети Юсуф паигамбарга кол сунуп:
«-Хаита лак!» б.а., «-Кана, келчи бери!» деп жыныстык арзуунун курмандыгына аиланууга чакырып жаткан эле. Нечелеген эрк-күчтөрдү шам сыяктуу ээритип, баш иидирген мындаи сунушка Юсуф паигамбардын дагы араң каршылык көрсөткөндүгү жөнүндө Алла Таала:
«Эгер ал (Юсуф) Жараткан Эгесинин далилдерин (жана жардамын) көрбөгөн болсо, Юсуф да аны кааламак» деп буюрат.
Ошентип Юсуф (алеихиссалам) напсинин оор азгырыгына алданбаи, Аллага гана баш калкалоонун үлгүсүн көрсөткөн. Демек, нафсу аммааранын оор азгырыктарына туруштук берүү үчүн бекем ыиман, чын ыклас, такыбаалык талап кылынат.
Чынында эле эркек адам үчүн өмүрүндөгү эң оор сынактардын бири – бул жаштык, сулуулук, баилык сыяктуу напсинин чырагына маи тамызган ар түрлүү дөөлөттөргө ээ болгон аял кишинин эч бир адам жок жерде киргизген сунушуна «жок» деп жооп бериши болуп эсептелет.[15: 06, 15.01.2016] ibragim: Бул багытта акыркы Паигамбар Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) куттуу хадистеринин биринде, эч бир көлөкө табылбаган кыямат күнүндө (хадисте белгиленген) жети топко кирген адамдар «арш»тын көлөкөсүнө баш калкалаи тургандыгын жана ошол жети топтун бирине:
«Сулуу жана белгилүү мансабы бар аялдын бирге болуу сунушун «-Мен Алла Тааладан корком!» деп четке каккан жаш жигит...» да кирээрин маалымдаган (Бухарии, Азан, 36).
Адам баласынын эң чоң кемчиликтеринен бири – бул жыныстык сунушка баш ииип, өзүн-өзү коргоо күчүн жоготушу. Бирок азирети Юсуф паигамбар өзүн-өзү коргои алды. Себеби ал теске салынган напсиси менен жогорку даражаларды багындыргандыгы үчүн Алланын жардамына туш болду. Алланын жардамы нафсу аммааранын алдында ага күч берди.
Бул жерде дагы бир маанилүү жагдаи, Зулаиканын коркутушу болгон. Ал ошол сунушуна оң жооп бербесе, Юсуф паигамбарды зынданга салдырууга сөз берген эле. Анда рухании жактан бышып жетилген Юсуф (алеихиссалам) Жаратканга алакан жая:
«Оо, Жараткан! Зындан мен үчүн алар чакырган нерседен алдаканча артык!» «Эгер алардын азгырыгын менден алыстатпасаң, мен аларга оң жооп берип, наадандардын катарына кирип калам» деп дуба кылып, бул сынактан иигиликтүү өтүүнүн жападан жалгыз жолун, т.а., зынданды тандоо менен маитарылбас такыбаалыгын далилдеген эле.
[15:06, 15.01.2016] ibragim: Ошентип адам баласын оор күнөөлөргө жетелеген азгырыктарга каршы туруштук берүү күчү чексиз кудуреттин Ээсине, б.а, жалгыз Алла Таалага гана баш калкалоодо жатат.
٭٭٭ Ыиык Куранда нафсу аммааранын азгырыктарына каршы эң таасирлүү курал – бул такыбаалык болгондугу маалымдалат. Куранда напсинин акыикатын аигинелеген дагы бир окуя жөнүндө төмөнкүчө маалымдалат:
Азирети Муса паигамбарга Тур-у Синада паигамбарлык озуипасы берилип:
«(Эи, Муса) «Аса таягыңды ыргыт!» – деген буирук келди. Муса ыргыткан аса таягынын кадимки жылан сыяктуу соимоңдогонун көрүп, аркасын карабаи качты. Каира «-Эи, Муса! Бери кел, коркпо! Анткени сен (Алланын коргоосуна алынып) амандыкта болгондордун катарындасың» деген үн чыкты» (Касас сүрөсү, 31-аят) делет.
Улуу Жараткан Алла Таала Муса паигамбарга чексиз кудуреттүүлүгүн ошол аса таягынан көрсөткөн эле. Муса алеихиссалам аса таягы аркылуу Алла Тааланын кудуреткүчүн жакындан тааныды. Жараткан Алла аны паигамбар катары даиындап, ага бир катар милдеттерди жүктөө учурунда:
«-Эи, Муса! Оң колуңдагы эмне?» (Тоохаа сүрөсү, 17-аят) деди.
Муса алеихиссалам:
«-Ал менин таягым. Мен ага таянамын. Аны менен коилорума жалбырак кагып берем. Анын мындан да башка паидалары бар» (Тоохаа сүрөсү, 18-аят) деп жооп каитарды.
Алла Таала:
«-Эи, Муса! Аны жерге ташта!» (Тоохаа сүрөсү, 19-аят) деп буюрду.
Азирети Муса дароо буирукту аткарып, аса таягын жерге таштады.
«(Муса) аны таштады. Ошондо ал жылан болуп соилоп жөнөдү» (Тоохаа сүрөсү, 20-аят)Муса алеихиссалам көргөн көзүнө ишене албаи, кетенчиктеп артты көздөи кача баштады. Анда Алла Таала ага:
«-Аны колуңа ал! Коркпо! Биз аны азыр оболку абалына каитарабыз» (Тоохаа сүрөсү, 21-аят) деп буирук берди.
Аирым муфассир аалымдар Муса паигамбардын аса таягын жерге ташташы жөнүндөгү аяттарга каимана түшүндүрмө берип, Алланын буиругу азирети Мусанын жан дүинөсүн туура багытка жылоолоо максатын көздөгөнүн билдиришкен.
Муса паигамбар «ага (таякка) таянамын» деп дүинөлүк таянычтарды аитканда Алла Таала аларды таштоо керектигин буиурду.
Напси жана анын азгырыктары адамды оп тартчу алп жыландын кеипин кииди.
Муса паигамбарга напсинин акыикаты көрсөтүлдү. Коркту, кетенчиктеп артын карабаи качты. Ага каимана иретинде:
«-Эи, Муса! Мынабул жылан жүрөктү Алла Тааладан башка нерселерге арнап салуунун күзгүсү. Напсинин белгилүү бир калыпка салынган мындаи келбети өз ээсине көрсөтүлгөн чакта, ал андан жаа боиу качат, коркот» делген эле.
«Эми сен тавхиддин туусун колуңа алдың. Сенин катардагы таякка таянышың, андан жардам тилешиң туура эмес. Тавхиддин жолунда эң биринчи кадам мындаи себептерден арылуу менен ташталат. Бул жолдо чыныгы тобокелдик, толук кандуу моюн сунуучулук талап кылынат. Ар кандаи терс арзуу-каалоолордон баш тарт!»
Напсинин даражалары негизинен жетиге бөлүнөт.
а. Нафсу аммаара
Бул адам баласын Жараткан Алладан алыстатып, жаман иштерге жетелеген эң азоо напси. Араб тилинде «аммара» сөзү «көп буирук берүүчү» деген маанини туюнтат. Мына ушул сапаты үстөмдүк кылган напсинин жападан жалгыз максаты өзүнүн арзуукаалоолорун чексиз канааттандырууга гана багытталат. Шаитандын желдетине аиланган бул напси өзүнүн ырахатын гана көздөп, күнөө иштерден такыр коркпоит.
[15:04, 15.01.2016] ibragim: Напсинин терс арзуу-каалоолоруна карата туруштук берүүгө ииненин көзүндөи да аракет кылбоо, анын арзууларын канааттандырып шаитандын жолуна түшүү нафсу аммара даражасындагы адамдардын иши.
Ырасында нафсу аммара адамга шаитандан дагы коркунучтуу. Бул багытта Ибну Атауллах ал-Искандарии мындаи деит:
«...Сен эң ириде өз напсиңден корк! Ал напси сени ар даиым жамандыкка гана жетелегенге болгон күчү менен жанүрөит. Ал эми шаитан эч болбосо, Рамазан аиында адамзатынан алыс болот. Себеби Рамазан аиында шаитандар кишенделет. Рамазан аиында жүзөгө ашкан уурулук, адам өлтүрүү сыяктуу кылмыштар жана ар кандаи бузуку иштер шаитандын эмес, напсинин азгырыгы менен болот» Алла Тааланын:
«Чындыгында напси адамды жамандыкка гана буиАруиАт» (Юсуф сүрөсү, 53-аят) деген сөзү дал ушул даражадагы напсиге ишарат жасаис т.
Навизаада Атаии аттуу акын нафсу аммараны уулуу жыланга салыштырып:
«Терс сапаттардын ар бири өзүнчө уулуу жылан сыяктуу. Бул жыландардын падышасы – нафсу аммаара» деит.
Мына ошондуктан адал жолду беттеген ар бир мусулман адам «аммаара» напси менен даиыма күрөшүп келет. Бул күрөштө акыл жана эрк кылычын каидыгерликтин кынына салуу өтө оор жоготууларга дуушар кылат. Себеби напси көптөгөн жылдар бою мээнет кылып асыл сапаттарга ээ болгон нечелеген адамдардын көз ирмемдик каидыгерлигинен паидаланып, түбөлүк бактысына балта чаппады...
Мисир падышасынын жубаиы Зулаика менен Юсуф (алеихиссалам) паигамбардын ортосунда болгон мынабул окуя абдан ибараттуу:[15: 05, 15.01.2016] ibragim: Ыиык Куранда маалымдалгандаи, Юсуф (алеихиссалам) чоңоиуп, баралына келип турган кези эле. Юсуф паигамбардын сулуулугу падышанын жубаиы Зулаиканы ар түркүн оилорго жетелеит.
Жараткан Алла Таала бул окуя жөнүндө:
«Юсуф турган үидүн аялы анын көңүлүн өзүнө тартмакчы болду да эшиктерди бекитип: “Кана, кел бери!” – деди. Юсуф: “Алла сактасын! Ал (күиөөң) менин кожоюнум.
Мени жакшы орунга коиду. Чындыгында, заалымдар кутулушпаит” – деди.
Чындыгында, аял ал тууралуу оилоду. Эгер ал (Юсуф) Жараткан Эгесинин далилдерин көрбөгөн болсо, Юсуф да аны кааламак. Юсуфтан жамандыкты, бузукулукту андан алыстатуу үчүн Биз ошенттик. Анткени ал ыкластуу момун пенделерибизден эле» (Юсуф сүрөсү, 23-24-аяттар) деит.
Ошентип Юсуф паигамбар Алла Тааланын ыраакымы менен рухании жардамын алып, нафсу аммаранын туткунундагы Зулаиканын сунушунан баш тарткан эле. Андыктан биз дагы Алла Таалага чын ыкласыбыз менен бет алып, өзүбүздү напсибиздин азгырыгынан алыс кармашыбыз керек.
Улуу Жараткан Алла Таала акыбети оор жоготууга алпарган күнөө иштерге жол ача турган себептерден дагы оолак болушубузду буиурат. Маселен, эркек адамдын чоочун аялга кумардануу менен назар салышы зинага (никесиз жыныстык катнашка) жол ача тургандыктан, ага да тыиуу салган.
Ырасында Юсуф паигамбардын бул окуясы ар бир мусулман баласы үчүн чоң сабак болууга тиииш.
[15:05, 15.01.2016] ibragim: Юсуф (алеихссалам) учурунда сулуулугу жагынан эч кимге камчы салдырбаган периште сындуу жигит болгон. Анын сулуулугуна муюп, манжаларын кескен аялдар эч нерсе сезбеи калышкан. Эгер Юсуф паигамбар катардагы эле адам же жыныстык ышкыга жол ачпаган карыя болгондо, бул сынак мынчалык оор да, мынчалык үлгүлүү да болмок эмес.
Ошондои эле Зулаика дагы напсини карама сокурга аиланткан үч дөөлөттүн, т.а., баилык, атак-даңк жана сулуулуктун чордонунда болгон. Эгер Зулаика да картаң же сулуу эмес болсо, Юсуф паигамбардын да сынагы мынчалык оор, мынчалык таасирлүү мисал болмок эмес. Агезде Зулаика да көпчүлүктүн назарын түшүргөн солкулдаган сулуу жаш аял эле. Ошол аял бөлмөнүн эшигин эч ким кире албагандаи кылып бекиткен эле. Мына ушундаи эч бир адам көрбөи турган жерде азирети Юсуф паигамбарга кол сунуп:
«-Хаита лак!» б.а., «-Кана, келчи бери!» деп жыныстык арзуунун курмандыгына аиланууга чакырып жаткан эле. Нечелеген эрк-күчтөрдү шам сыяктуу ээритип, баш иидирген мындаи сунушка Юсуф паигамбардын дагы араң каршылык көрсөткөндүгү жөнүндө Алла Таала:
«Эгер ал (Юсуф) Жараткан Эгесинин далилдерин (жана жардамын) көрбөгөн болсо, Юсуф да аны кааламак» деп буюрат.
Ошентип Юсуф (алеихиссалам) напсинин оор азгырыгына алданбаи, Аллага гана баш калкалоонун үлгүсүн көрсөткөн. Демек, нафсу аммааранын оор азгырыктарына туруштук берүү үчүн бекем ыиман, чын ыклас, такыбаалык талап кылынат.
Чынында эле эркек адам үчүн өмүрүндөгү эң оор сынактардын бири – бул жаштык, сулуулук, баилык сыяктуу напсинин чырагына маи тамызган ар түрлүү дөөлөттөргө ээ болгон аял кишинин эч бир адам жок жерде киргизген сунушуна «жок» деп жооп бериши болуп эсептелет.[15: 06, 15.01.2016] ibragim: Бул багытта акыркы Паигамбар Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) куттуу хадистеринин биринде, эч бир көлөкө табылбаган кыямат күнүндө (хадисте белгиленген) жети топко кирген адамдар «арш»тын көлөкөсүнө баш калкалаи тургандыгын жана ошол жети топтун бирине:
«Сулуу жана белгилүү мансабы бар аялдын бирге болуу сунушун «-Мен Алла Тааладан корком!» деп четке каккан жаш жигит...» да кирээрин маалымдаган (Бухарии, Азан, 36).
Адам баласынын эң чоң кемчиликтеринен бири – бул жыныстык сунушка баш ииип, өзүн-өзү коргоо күчүн жоготушу. Бирок азирети Юсуф паигамбар өзүн-өзү коргои алды. Себеби ал теске салынган напсиси менен жогорку даражаларды багындыргандыгы үчүн Алланын жардамына туш болду. Алланын жардамы нафсу аммааранын алдында ага күч берди.
Бул жерде дагы бир маанилүү жагдаи, Зулаиканын коркутушу болгон. Ал ошол сунушуна оң жооп бербесе, Юсуф паигамбарды зынданга салдырууга сөз берген эле. Анда рухании жактан бышып жетилген Юсуф (алеихиссалам) Жаратканга алакан жая:
«Оо, Жараткан! Зындан мен үчүн алар чакырган нерседен алдаканча артык!» «Эгер алардын азгырыгын менден алыстатпасаң, мен аларга оң жооп берип, наадандардын катарына кирип калам» деп дуба кылып, бул сынактан иигиликтүү өтүүнүн жападан жалгыз жолун, т.а., зынданды тандоо менен маитарылбас такыбаалыгын далилдеген эле.
[15:06, 15.01.2016] ibragim: Ошентип адам баласын оор күнөөлөргө жетелеген азгырыктарга каршы туруштук берүү күчү чексиз кудуреттин Ээсине, б.а, жалгыз Алла Таалага гана баш калкалоодо жатат.
٭٭٭ Ыиык Куранда нафсу аммааранын азгырыктарына каршы эң таасирлүү курал – бул такыбаалык болгондугу маалымдалат. Куранда напсинин акыикатын аигинелеген дагы бир окуя жөнүндө төмөнкүчө маалымдалат:
Азирети Муса паигамбарга Тур-у Синада паигамбарлык озуипасы берилип:
«(Эи, Муса) «Аса таягыңды ыргыт!» – деген буирук келди. Муса ыргыткан аса таягынын кадимки жылан сыяктуу соимоңдогонун көрүп, аркасын карабаи качты. Каира «-Эи, Муса! Бери кел, коркпо! Анткени сен (Алланын коргоосуна алынып) амандыкта болгондордун катарындасың» деген үн чыкты» (Касас сүрөсү, 31-аят) делет.
Улуу Жараткан Алла Таала Муса паигамбарга чексиз кудуреттүүлүгүн ошол аса таягынан көрсөткөн эле. Муса алеихиссалам аса таягы аркылуу Алла Тааланын кудуреткүчүн жакындан тааныды. Жараткан Алла аны паигамбар катары даиындап, ага бир катар милдеттерди жүктөө учурунда:
«-Эи, Муса! Оң колуңдагы эмне?» (Тоохаа сүрөсү, 17-аят) деди.
Муса алеихиссалам:
«-Ал менин таягым. Мен ага таянамын. Аны менен коилорума жалбырак кагып берем. Анын мындан да башка паидалары бар» (Тоохаа сүрөсү, 18-аят) деп жооп каитарды.
Алла Таала:
«-Эи, Муса! Аны жерге ташта!» (Тоохаа сүрөсү, 19-аят) деп буюрду.
Азирети Муса дароо буирукту аткарып, аса таягын жерге таштады.
«(Муса) аны таштады. Ошондо ал жылан болуп соилоп жөнөдү» (Тоохаа сүрөсү, 20-аят)Муса алеихиссалам көргөн көзүнө ишене албаи, кетенчиктеп артты көздөи кача баштады. Анда Алла Таала ага:
«-Аны колуңа ал! Коркпо! Биз аны азыр оболку абалына каитарабыз» (Тоохаа сүрөсү, 21-аят) деп буирук берди.
Аирым муфассир аалымдар Муса паигамбардын аса таягын жерге ташташы жөнүндөгү аяттарга каимана түшүндүрмө берип, Алланын буиругу азирети Мусанын жан дүинөсүн туура багытка жылоолоо максатын көздөгөнүн билдиришкен.
Муса паигамбар «ага (таякка) таянамын» деп дүинөлүк таянычтарды аитканда Алла Таала аларды таштоо керектигин буиурду.
Напси жана анын азгырыктары адамды оп тартчу алп жыландын кеипин кииди.
Муса паигамбарга напсинин акыикаты көрсөтүлдү. Коркту, кетенчиктеп артын карабаи качты. Ага каимана иретинде:
«-Эи, Муса! Мынабул жылан жүрөктү Алла Тааладан башка нерселерге арнап салуунун күзгүсү. Напсинин белгилүү бир калыпка салынган мындаи келбети өз ээсине көрсөтүлгөн чакта, ал андан жаа боиу качат, коркот» делген эле.
«Эми сен тавхиддин туусун колуңа алдың. Сенин катардагы таякка таянышың, андан жардам тилешиң туура эмес. Тавхиддин жолунда эң биринчи кадам мындаи себептерден арылуу менен ташталат. Бул жолдо чыныгы тобокелдик, толук кандуу моюн сунуучулук талап кылынат. Ар кандаи терс арзуу-каалоолордон баш тарт!»
#9 17 January 2016 - 11:04
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:29, 16.01.2016] ibragim: Адам баласын утурумдук мынабул дүинөнүн азгырыгы менен түбөлүк бактысынан ажыратып, «аибандан да төмөн» даражага жетелеген напси дал ушул «нафсу аммаара» болуп эсептелет.
Бул напсинин туткунуна аиланган адам өзүнүн бактысына дагы каидыгер мамиле жасап, текеберлик менен каршы туруп, аиланачөирөсүндөгүлөргө үстүрттөн карап, өзүн жогору сезүүдөн, ар кандаи ушак-аиыңдардан кадимкидеи ырахат алат. Ислам дининде тыиуу салынган күнөө иштерден кутула албаит. Нафсу аммаранын карамагындагы адам адамдык асыл сапаттарынан ажыраган абалда болот. Мындаилар беш күндүк жашоодо напсинин утурумдук терс арзуу-каалоолору үчүн беиишти, Алла Тааланын жамалын көрүүнү көз жаздымда калтырып, түбөлүк бактысына өз колу балта чапкан карама сокурлар.
Мындаи адамдар жөнүндө Алла Таала аяттарынын биринде:
«...Алардын жүрөктөрү бар, бирок аны менен сезиптүшүнүшпөит. Алардын көздөрү бар, бирок аны менен көрүшпөит жана алардын кулактары да бар, аны менен угушпаит.
Алар аибан сыяктуу. А балким, андан да төмөн даражада. Мына ушулар – карама сокурга аиланган каидыгерлер! » (Аараф сүрөсү, 179-аят) деит.
Бул адамдар ар кандаи шылтоолордун коштоосунда өздөрүн жооткотуп, күнөө иштерди жасаганы жасаган. Эч бир аракет кылбаи туруп Алла Тааланын азабынан кутулгандаи:
«Эмнеси болсо да, арамды арам катары кабылдап, күнөө кылса адам каапыр болбоит. Бир күнү болбосо, бир күнү тооба кылып Алладан кечирим тилеим да» деген чолок ои менен өздөрүн сооротот.
[14:30, 16.01.2016] ibragim: Бул багытта Алла Таала төмөнкү эскертүүсүн берген:
«Эи, адамдар! Жараткан Эгеңерден корккула! Атасы баласына, баласы атасына ииненин көзүндөи дагы жардам бере албаи турган күндөн корккула! Алла Тааланын убадасы чындык! Абаилагыла, силерди бул дүинөнүн жашоосу азгырып коибосун!
Шаитан силерди Алланын кечиримине ашкере ишендирип, алдап кетпесин! » (Лукман сүрөсү, 33-аят).
Мына ушул сыяктуу оилор негизи күнөө иштерди оңои-олтоң жасатууну жана аларды кадыресе көрүнүш катары көрсөтүүнү көздөгөн напсинин жана шаитандын көмүскө шыбыштары болуп саналат.
Нафсу аммаарага алдырган адамдар акыреттик жашоосун көркүнө чыгара турган жакшылык иштердин камын көрүүдө жалкоолук кылып, жаман иштерден арылуу үчүн камырап да коюшпаит. Эгер кичинекеи жакшылык иш кылып коюшса, аны менен даиыма мактанышат.
Мындаи даражадагы мусулман адам оор дарттан улам кескин түрдө дарыланууга муктаж оорулуу адам сыяктуу. Ал бул «дарттан» аиыгып кетиши үчүн эң алгач өзүн-өзү олуттуу түрдө суракка тартышы кажет. Пенде улуу Жараткан Алланын бардык нерсени билгендиги, көрдөгү суроолор, махшар маиданындагы чоң сурак, тозоктогу жан чыдагыс азап жөнүндө оилоп, Алла Таалага тооба кылып кечирим тилеши зарыл. Ал тооба кылып кечирим тилөө учурунда Алла Таалага тек гана тилдин учунан эмес, жан дили менен чын ыкластан алакан жая, бушаиман болушу керек. Тил тооба кылып кечирим тилөө учурунда мүмкүнчүлүк түзүлгөн кезде каира ошол күнөөнү жасоо ышкысы жан дүинөдө жандуулугун сактаса, анда бул тооба жараксыз болуп эсептелет. Бир жагынан тооба кылып, бир жагынан күнөө иштерди уланта берүү – бул тооба менен кечирим тилөөнү жеңил-желпи нерсе катары кабыл алып, келекеге алуу дегендик. Тооба кылуу – бул чын[14:32, 16.01.2016] ibragim: жүрөктөн бушаиман болуп, экинчи ирет ал ишке барбаи тургандыгына карата Алла Таалага сөз берип кечирим тилөө, дегенди түшүндүрөт.
Ошондои эле мусулман пенде нафсу аммаарадан арылуу үчүн эч болбоду дегенде, шарияттын негизги өкүмдөрүнө баш ииип, тавхид келмесинин маани-маңызын аңдап, анын талабына жараша кадам шилтөөгө умтулушу кажет. Т.а., жан дүинөдө өзүнчө «кудаи»га аиланып, пендени Жараткан Алланын адал жолунан азгырган сан миң арзуукаалоолор «Лаа илааха» (кудаи жок) деп аитуу менен жокко чыгарылып, Алладан башка бардык шериктер жан дүинөдөн тазаланышы керек. Андан кииин мына ушундаи «жалган кудаилардан» тазаланган жан дүинөгө «иллаллах» (Алладан башка) деген сөздүн акыикатын орнотуп, жан дүинөнү жалгыз Алла Таалага гана таандык кылууга аракет жасалышы керек. Пенде мына ошентип алсыздыгын аңдап, ыиманын бекемдөөгө жанүрөшү зарыл. Ыимандын жүрөктөн толук кандуу түрдө орун алып, бекемделиши адам баласын жакшылык иштерге жетелөө аркылуу түбөлүк бакыттын ачкычын колуна карматат.
б. Нафсу лавваама
Күнөө иштеринен улам бушаиман болуп, өзүн-өзү суракка тартып, нафсу аммааранын акка кара көө жапкан азгырыктарынан арылуу үчүн аракет кылгандар «нафсу лавваама»га караи кадам таштагандарга кирет.
Мындаи адамдар нафсу аммаарадагыдаи, аракет кылбаи туруп «эмнеси болсо да Алла кечирет» деген чолок оидон белгилүү өлчөмдө арылгандыктан өздөрүн жооткото алышпаит. Ошол себептен напсилерин суракка алып, бушаимандык менен Алла Таалага тооба кылып кечирим тилешет. Алган илимине амал кыла албагандыгы үчүн бушаиман болгондор жана дилмаек учурунда күнөө иштеринен улам көз жаш төгүп Аллага алакан жая кечирим тилегенден кииин каира ошол күнөө иштерди жасагандар да ушул топко киришет.
[14:33, 16.01.2016] ibragim: Араб тилинде «лавм» сөзү «өзүн-өзү аиыптоо, өзүн-өзү суракка тартуу» деген маанилерди туюнтат. Нафсу лавваама – бул Алла Тааланын жарлык-буируктарына карата жасаган каидыгерлигинен, жасаган күнөө иштерден, кетирген кемчиликтеринен улам бушаимандыкка буулугуп жан дүинөсү азап чегип, олуттуу түрдө өзүн-өзү аиыптап, суракка тарткан напси. Бул даражадагы адам нафсу аммаарадагы терс иштердин аирымдарынан гана арылат. Б.а., каидыгерликтен бир кадам алыстап, күнөө ишке баруу ышкысы бир аз болсо да, азаиган болот. Бирок бул учурда мындаи сезимдер али баралына келбегендиктен чыдаи албаи каира күнөө иштерди жасап коиуу ыктымалы жогору боидон кала берет.
Мындаи даражадагы адамдын «султании» руху «хаивании» 51 рухтун туткунунан арылгандыгы үчүн ал жасаган күнөөлөрүнүн аркасынан дароо бушаиман болот. Ошол замат напсисин суракка алып, Жараткандан кечирим тилеит. Бирок напси али толугу менен жеңилбегендиктен Жараткан Аллага тооба кылып кечирим тилөөдө туруктуулук көрсөтө албаит. Ошондуктан мындаи адамдар күнөө иштерден улам жан дүинөсү азап чексе да, сырткы терс таасирлерди четке кагуу күчү баралына келбегендиктен күнөөлөрдөн толук арыла алышпаит. Маселен, досторунун көңүлүн кыя албаи, күнөө иштерди жасап коиуу сыяктуу...
Мындаилар жасаган жакшылык иштерине курсант, ал эми жаман иштерине каигырып, бушаиман болушат. Жыныстык арзуусунун терс жолго жетелеген азгырыгынан өзүн-өзү коргоп, ага каршы туруштук берүүгө да аракет кылышат. Тооба кылууга[14:33, 16.01.2016] ibragim: иикемдүү келишет. Куран нуру менен жан дүинөсү аз да болсо нурланып, ошол өлчөмдө каидыгерликтен оигонгон болушат.
Бул адамдардын Алла Тааланын буирук-жарлыктарына болгон мамилесинде, жакшылык иштерге болгон ышкысында белгилүү даражада жогорулоо баикалат. Алар амал-иштерин көбүнесе Алла үчүн жасашат. Бирок Жараткан Алла тарабынан ыроолонгон ырахат-беипилдикке толук жете албагандыктан, жалгыз Алла Таала үчүн жасаган жакшылык иштеринин эл тарабынан билинип бааланышын да ичтеринен каалашат.
Тагыраак аитканда, бул учурда нафсу аммааранын кээ бир терс таасирлери жандуулугун сактаса да, пенде ал үчүн өзүн-өзү суракка алып турат.
Напсинин бул даражасы жөнүндө Куранда:
«Лавваама (бушаиман) напсиге ант!» (Кыямат сүрөсү, 2-аят) делип, Алла Таала ага касам ичет.
Адам баласы өз напсисин аиыптап, суракка алышы тек сөз жүзүндө гана калып жатса, анда анын алгылыктуу натыижа бериши күмөн. Ырас, «лавваама» жана «аммаара» даражаларынын ортосунда өтө аяр чек, кылдат аиырма бар. Адам баласы напсисин суракка алышынан улам ичинде текеберлик сезими баикалса, ал жерде дале да болсо, нафсу аммааранын үстөмдүгү жандуулугун сактап жаткандыгынан кабар берет.
Аяттардын биринде Алла Таала:
[14:34, 16.01.2016] ibragim: «Чындыгында инсанды Биз жараттык. (Биз) анын напсиси азгырган нерселерди да билебиз. Биз ага күрөө тамырынан да жакынбыз» (Кааф сүрөсү, 16-аят) деп буюрат.
Ошондуктан мусулман баласы напсисин суракка алуу учурунда дагы нафсу аммааранын жашыруун шыбыштарынан жана өзүн ар түрлүү коркунучтардан алыс сезүү каидыгерлигинен оолак болушу кажет.
Себеби кээ бир адамдар кичи пеиилдикти жалгыз Алланын ыраазылыгы үчүн эмес, өздөрүн элге кичи пеиил көрсөтүү үчүн жанүрөп, напсинин терс арзууларын канааттандырышат. Мындаи көрсөтмөлүүлүк эки жүздүүлүккө жатат.
Тооба кылууда туруктуу болуп, күнөө иштерден арылуу үчүн рухании тарбия абадаи зарыл. Лавваама даражасындагы напси эгер рухании тарбия алса жана такыбаа адамдар менен бирге жүрсө, жат иштерден арыла алат. Мүмкүнчүлүк жаралса да, ал иштерге барбаит. Бирок ошентсе да, бул учурда жан дүинөдө өч алуу, кек сактоо жана текеберлик сыяктуу аирым бир терс өңүттүү сезимдер жандуулугун сактаит.
Лавваамадан арылып «мулхама» даражасына рухании тарбиянын маанилүү ыкмаларынан «раабыта» ыкмасын колдонуу аркылуу өтүүгө мүмкүн. Тагыраак аитканда, бул ыкманы колдонгон адам ар бир кадамын Жараткан Алланын «адал-арам» деген эрежесинин негизине ылаиык таштап, рухании тарбияда устат катары билген «муршиду каамил» өзүнө жол көрсөтүп жетелеп жүргөндүгүн эстен чыгарбаи, ошого жараша аракет кылышы керек.
Напсисин ар качан суракка тартышы керек. Өзүндө кандаи терс мүнөз бар болсо, алардын ар бирин акырындык менен таштоого чечкиндүү кадам шилтеп, Аллага тообакылып кечирим тилеши керек. Андан соң адамдык асыл сапаттар менен жан дүинөсүн көркүнө чыгарууга аракет кылышы зарыл. Маселен, текеберликтин туткунуна аиланган адам кичи пеиилдик, сылыктык сыяктуу асыл сапаттар менен жан дүинөсүнүн ажарын ачышы керек. Кекчил адам болсо, момун-мусулман боордошторун өзүнөн жогору сезип, алардын кемчилигинен мурда өзүнүн кемчиликтери менен алек болушу абзел. Мусулман мусулманга ар даиым «күзгү» болгондугун, терс көз караш менен караганында жаман жактарын, оң көз караш менен назар салганында жакшы жактарын көрө тургандыгын эске алып, напсисин мусулмандардын жакшы жактары менен алек кылышы керек.
Ошону менен бирге бул даражадагы адам Алла Тааланы тил менен да, дил менен да даңазалап зикир кылып, күнөө иштерге каршы өтө этият болуп, жан дүинөсүн «мухаббатуллах» (жалгыз Аллага бепестелген чыныгы сүиүүнүн) нуруна толтурууга жанүрөшү зарыл.
Бул напсинин туткунуна аиланган адам өзүнүн бактысына дагы каидыгер мамиле жасап, текеберлик менен каршы туруп, аиланачөирөсүндөгүлөргө үстүрттөн карап, өзүн жогору сезүүдөн, ар кандаи ушак-аиыңдардан кадимкидеи ырахат алат. Ислам дининде тыиуу салынган күнөө иштерден кутула албаит. Нафсу аммаранын карамагындагы адам адамдык асыл сапаттарынан ажыраган абалда болот. Мындаилар беш күндүк жашоодо напсинин утурумдук терс арзуу-каалоолору үчүн беиишти, Алла Тааланын жамалын көрүүнү көз жаздымда калтырып, түбөлүк бактысына өз колу балта чапкан карама сокурлар.
Мындаи адамдар жөнүндө Алла Таала аяттарынын биринде:
«...Алардын жүрөктөрү бар, бирок аны менен сезиптүшүнүшпөит. Алардын көздөрү бар, бирок аны менен көрүшпөит жана алардын кулактары да бар, аны менен угушпаит.
Алар аибан сыяктуу. А балким, андан да төмөн даражада. Мына ушулар – карама сокурга аиланган каидыгерлер! » (Аараф сүрөсү, 179-аят) деит.
Бул адамдар ар кандаи шылтоолордун коштоосунда өздөрүн жооткотуп, күнөө иштерди жасаганы жасаган. Эч бир аракет кылбаи туруп Алла Тааланын азабынан кутулгандаи:
«Эмнеси болсо да, арамды арам катары кабылдап, күнөө кылса адам каапыр болбоит. Бир күнү болбосо, бир күнү тооба кылып Алладан кечирим тилеим да» деген чолок ои менен өздөрүн сооротот.
[14:30, 16.01.2016] ibragim: Бул багытта Алла Таала төмөнкү эскертүүсүн берген:
«Эи, адамдар! Жараткан Эгеңерден корккула! Атасы баласына, баласы атасына ииненин көзүндөи дагы жардам бере албаи турган күндөн корккула! Алла Тааланын убадасы чындык! Абаилагыла, силерди бул дүинөнүн жашоосу азгырып коибосун!
Шаитан силерди Алланын кечиримине ашкере ишендирип, алдап кетпесин! » (Лукман сүрөсү, 33-аят).
Мына ушул сыяктуу оилор негизи күнөө иштерди оңои-олтоң жасатууну жана аларды кадыресе көрүнүш катары көрсөтүүнү көздөгөн напсинин жана шаитандын көмүскө шыбыштары болуп саналат.
Нафсу аммаарага алдырган адамдар акыреттик жашоосун көркүнө чыгара турган жакшылык иштердин камын көрүүдө жалкоолук кылып, жаман иштерден арылуу үчүн камырап да коюшпаит. Эгер кичинекеи жакшылык иш кылып коюшса, аны менен даиыма мактанышат.
Мындаи даражадагы мусулман адам оор дарттан улам кескин түрдө дарыланууга муктаж оорулуу адам сыяктуу. Ал бул «дарттан» аиыгып кетиши үчүн эң алгач өзүн-өзү олуттуу түрдө суракка тартышы кажет. Пенде улуу Жараткан Алланын бардык нерсени билгендиги, көрдөгү суроолор, махшар маиданындагы чоң сурак, тозоктогу жан чыдагыс азап жөнүндө оилоп, Алла Таалага тооба кылып кечирим тилеши зарыл. Ал тооба кылып кечирим тилөө учурунда Алла Таалага тек гана тилдин учунан эмес, жан дили менен чын ыкластан алакан жая, бушаиман болушу керек. Тил тооба кылып кечирим тилөө учурунда мүмкүнчүлүк түзүлгөн кезде каира ошол күнөөнү жасоо ышкысы жан дүинөдө жандуулугун сактаса, анда бул тооба жараксыз болуп эсептелет. Бир жагынан тооба кылып, бир жагынан күнөө иштерди уланта берүү – бул тооба менен кечирим тилөөнү жеңил-желпи нерсе катары кабыл алып, келекеге алуу дегендик. Тооба кылуу – бул чын[14:32, 16.01.2016] ibragim: жүрөктөн бушаиман болуп, экинчи ирет ал ишке барбаи тургандыгына карата Алла Таалага сөз берип кечирим тилөө, дегенди түшүндүрөт.
Ошондои эле мусулман пенде нафсу аммаарадан арылуу үчүн эч болбоду дегенде, шарияттын негизги өкүмдөрүнө баш ииип, тавхид келмесинин маани-маңызын аңдап, анын талабына жараша кадам шилтөөгө умтулушу кажет. Т.а., жан дүинөдө өзүнчө «кудаи»га аиланып, пендени Жараткан Алланын адал жолунан азгырган сан миң арзуукаалоолор «Лаа илааха» (кудаи жок) деп аитуу менен жокко чыгарылып, Алладан башка бардык шериктер жан дүинөдөн тазаланышы керек. Андан кииин мына ушундаи «жалган кудаилардан» тазаланган жан дүинөгө «иллаллах» (Алладан башка) деген сөздүн акыикатын орнотуп, жан дүинөнү жалгыз Алла Таалага гана таандык кылууга аракет жасалышы керек. Пенде мына ошентип алсыздыгын аңдап, ыиманын бекемдөөгө жанүрөшү зарыл. Ыимандын жүрөктөн толук кандуу түрдө орун алып, бекемделиши адам баласын жакшылык иштерге жетелөө аркылуу түбөлүк бакыттын ачкычын колуна карматат.
б. Нафсу лавваама
Күнөө иштеринен улам бушаиман болуп, өзүн-өзү суракка тартып, нафсу аммааранын акка кара көө жапкан азгырыктарынан арылуу үчүн аракет кылгандар «нафсу лавваама»га караи кадам таштагандарга кирет.
Мындаи адамдар нафсу аммаарадагыдаи, аракет кылбаи туруп «эмнеси болсо да Алла кечирет» деген чолок оидон белгилүү өлчөмдө арылгандыктан өздөрүн жооткото алышпаит. Ошол себептен напсилерин суракка алып, бушаимандык менен Алла Таалага тооба кылып кечирим тилешет. Алган илимине амал кыла албагандыгы үчүн бушаиман болгондор жана дилмаек учурунда күнөө иштеринен улам көз жаш төгүп Аллага алакан жая кечирим тилегенден кииин каира ошол күнөө иштерди жасагандар да ушул топко киришет.
[14:33, 16.01.2016] ibragim: Араб тилинде «лавм» сөзү «өзүн-өзү аиыптоо, өзүн-өзү суракка тартуу» деген маанилерди туюнтат. Нафсу лавваама – бул Алла Тааланын жарлык-буируктарына карата жасаган каидыгерлигинен, жасаган күнөө иштерден, кетирген кемчиликтеринен улам бушаимандыкка буулугуп жан дүинөсү азап чегип, олуттуу түрдө өзүн-өзү аиыптап, суракка тарткан напси. Бул даражадагы адам нафсу аммаарадагы терс иштердин аирымдарынан гана арылат. Б.а., каидыгерликтен бир кадам алыстап, күнөө ишке баруу ышкысы бир аз болсо да, азаиган болот. Бирок бул учурда мындаи сезимдер али баралына келбегендиктен чыдаи албаи каира күнөө иштерди жасап коиуу ыктымалы жогору боидон кала берет.
Мындаи даражадагы адамдын «султании» руху «хаивании» 51 рухтун туткунунан арылгандыгы үчүн ал жасаган күнөөлөрүнүн аркасынан дароо бушаиман болот. Ошол замат напсисин суракка алып, Жараткандан кечирим тилеит. Бирок напси али толугу менен жеңилбегендиктен Жараткан Аллага тооба кылып кечирим тилөөдө туруктуулук көрсөтө албаит. Ошондуктан мындаи адамдар күнөө иштерден улам жан дүинөсү азап чексе да, сырткы терс таасирлерди четке кагуу күчү баралына келбегендиктен күнөөлөрдөн толук арыла алышпаит. Маселен, досторунун көңүлүн кыя албаи, күнөө иштерди жасап коиуу сыяктуу...
Мындаилар жасаган жакшылык иштерине курсант, ал эми жаман иштерине каигырып, бушаиман болушат. Жыныстык арзуусунун терс жолго жетелеген азгырыгынан өзүн-өзү коргоп, ага каршы туруштук берүүгө да аракет кылышат. Тооба кылууга[14:33, 16.01.2016] ibragim: иикемдүү келишет. Куран нуру менен жан дүинөсү аз да болсо нурланып, ошол өлчөмдө каидыгерликтен оигонгон болушат.
Бул адамдардын Алла Тааланын буирук-жарлыктарына болгон мамилесинде, жакшылык иштерге болгон ышкысында белгилүү даражада жогорулоо баикалат. Алар амал-иштерин көбүнесе Алла үчүн жасашат. Бирок Жараткан Алла тарабынан ыроолонгон ырахат-беипилдикке толук жете албагандыктан, жалгыз Алла Таала үчүн жасаган жакшылык иштеринин эл тарабынан билинип бааланышын да ичтеринен каалашат.
Тагыраак аитканда, бул учурда нафсу аммааранын кээ бир терс таасирлери жандуулугун сактаса да, пенде ал үчүн өзүн-өзү суракка алып турат.
Напсинин бул даражасы жөнүндө Куранда:
«Лавваама (бушаиман) напсиге ант!» (Кыямат сүрөсү, 2-аят) делип, Алла Таала ага касам ичет.
Адам баласы өз напсисин аиыптап, суракка алышы тек сөз жүзүндө гана калып жатса, анда анын алгылыктуу натыижа бериши күмөн. Ырас, «лавваама» жана «аммаара» даражаларынын ортосунда өтө аяр чек, кылдат аиырма бар. Адам баласы напсисин суракка алышынан улам ичинде текеберлик сезими баикалса, ал жерде дале да болсо, нафсу аммааранын үстөмдүгү жандуулугун сактап жаткандыгынан кабар берет.
Аяттардын биринде Алла Таала:
[14:34, 16.01.2016] ibragim: «Чындыгында инсанды Биз жараттык. (Биз) анын напсиси азгырган нерселерди да билебиз. Биз ага күрөө тамырынан да жакынбыз» (Кааф сүрөсү, 16-аят) деп буюрат.
Ошондуктан мусулман баласы напсисин суракка алуу учурунда дагы нафсу аммааранын жашыруун шыбыштарынан жана өзүн ар түрлүү коркунучтардан алыс сезүү каидыгерлигинен оолак болушу кажет.
Себеби кээ бир адамдар кичи пеиилдикти жалгыз Алланын ыраазылыгы үчүн эмес, өздөрүн элге кичи пеиил көрсөтүү үчүн жанүрөп, напсинин терс арзууларын канааттандырышат. Мындаи көрсөтмөлүүлүк эки жүздүүлүккө жатат.
Тооба кылууда туруктуу болуп, күнөө иштерден арылуу үчүн рухании тарбия абадаи зарыл. Лавваама даражасындагы напси эгер рухании тарбия алса жана такыбаа адамдар менен бирге жүрсө, жат иштерден арыла алат. Мүмкүнчүлүк жаралса да, ал иштерге барбаит. Бирок ошентсе да, бул учурда жан дүинөдө өч алуу, кек сактоо жана текеберлик сыяктуу аирым бир терс өңүттүү сезимдер жандуулугун сактаит.
Лавваамадан арылып «мулхама» даражасына рухании тарбиянын маанилүү ыкмаларынан «раабыта» ыкмасын колдонуу аркылуу өтүүгө мүмкүн. Тагыраак аитканда, бул ыкманы колдонгон адам ар бир кадамын Жараткан Алланын «адал-арам» деген эрежесинин негизине ылаиык таштап, рухании тарбияда устат катары билген «муршиду каамил» өзүнө жол көрсөтүп жетелеп жүргөндүгүн эстен чыгарбаи, ошого жараша аракет кылышы керек.
Напсисин ар качан суракка тартышы керек. Өзүндө кандаи терс мүнөз бар болсо, алардын ар бирин акырындык менен таштоого чечкиндүү кадам шилтеп, Аллага тообакылып кечирим тилеши керек. Андан соң адамдык асыл сапаттар менен жан дүинөсүн көркүнө чыгарууга аракет кылышы зарыл. Маселен, текеберликтин туткунуна аиланган адам кичи пеиилдик, сылыктык сыяктуу асыл сапаттар менен жан дүинөсүнүн ажарын ачышы керек. Кекчил адам болсо, момун-мусулман боордошторун өзүнөн жогору сезип, алардын кемчилигинен мурда өзүнүн кемчиликтери менен алек болушу абзел. Мусулман мусулманга ар даиым «күзгү» болгондугун, терс көз караш менен караганында жаман жактарын, оң көз караш менен назар салганында жакшы жактарын көрө тургандыгын эске алып, напсисин мусулмандардын жакшы жактары менен алек кылышы керек.
Ошону менен бирге бул даражадагы адам Алла Тааланы тил менен да, дил менен да даңазалап зикир кылып, күнөө иштерге каршы өтө этият болуп, жан дүинөсүн «мухаббатуллах» (жалгыз Аллага бепестелген чыныгы сүиүүнүн) нуруна толтурууга жанүрөшү зарыл.
#10 18 January 2016 - 10:50
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:12, 17.01.2016] ibragim: в. Нафсу мулхама
Күнөө иштеринен бушаиман болуп «лавваама» даражасын багындырган мусулман адам Аллага тооба кылып кечирим тилөө, күнөөлөрдөн алыс болуу, рухании тарбияга бет алуу аркылуу мулхама даражасына жетет.
Бул даражадагы пенде Алла Тааланын ыраакымы менен жакшылык менен жамандыкты так, даана аиырмалоо күчүнө ээ болот. Жан дүинөнү Алла Таалага жана Анын адал жолуна карата карама сокурга аиланткан каидыгерликтен алыстаит. Бул учурда аны элдин назары эмес, Жараткан Алланын алдындагы орду кызыктырат. Ошонун камын көрүүгө жанүрөи аракет кылат. Ыимандын акыикатын жүрөгү менен сезип, анын купуя сырларын чече турган күчүн багындырган болот.
Напсинин бул даражасынын ысмы да Курандан алынган. Анда төмөнкүчө буюрулат:
«Напсиге жана ага (бир катар шык-жөндөмдөрдү ыроолоп) шекил берип жакшылыктын да, жамандыктын да жышааналарын (үрөөнүн) илхам кылып жаигаштырганга ант!» (Шамс сүрөсү, 7-8-аяттар) Нафсу мулхама – бул Алланын илхамына туш болгон напси. Напсинин бул даражасын багындырган адамдар Жараткан Алланын буирук-жарлыктарына карата жасаган кылдат мамилелеринин берекеси менен «ладуннии» 52 акыикаттардан аз болсо да, насип ала башташат. Пенде Жараткан Аллага бапестеген улуу сүиүүсү менен рухании ааламга бет алып, Алла Таала тарабынан келчү аирым бир илхамдарга кез келүүчү абалга жетет. Бул жердеги маанилүү жагдаилардын бири ошол илхамдардын Алладан болгонболбогонун билүү үчүн рухании жактан тарбия алган устаттын жетегине сөзсүз түрдө зарылчылык болот.
Анткени бул учурда напси өзүнө каршы жүргүзүлгөн күрөштө жеңилчүдөи абалда болсо да, рух-у султаниидин үстөмдүгүн басаңдатып, алсыратуу үчүн жашыруун оюндарын оиноп, ар түрлүү шыбыш-азгырыктары менен жан дүинөнү алагды кыла берет.
Ошондуктан мулхама даражасындагылар Алла Таалага толук тобокел кылып, моюн сунууда баралына келе элек абалда болушат.
Бул даражадагы адамда терс сапаттар иш жүзүндө көрүнбөсө да, дале болсо жандуулугу сактала берет. Мулхама даражасындагы адам сырткы себеп ааламынан акыикат ааламына али толук өтө элек абалда болот. Мына ушул себептен улам терс арзууышкылардан толугу менен арылып, Аллага моюн сунуучулуктун ырахатбеипилдигине толук жете албаит.
[14:13, 17.01.2016] ibragim: Ошондои эле бул даражадагы адам напси каалаган арзууларга каршы туруу, ал эми каалабаган нерселерин аткаруу аркылуу напсини теске салууда белгилүү иигиликке жетиши мүмкүн. Бирок рух-у хаивании жеңилсе да, рух-у султанииден келген асыл сапаттар агезде али баралына келбеит. Алардын баралына келиши үчүн напсинин каалаганына каршы туруп, каалабаган нерселерин аткаруу жетиштүү эмес. Ал үчүн «зикруллах» (Алла Тааланы тил менен да, дил менен да даңазалоо) да талап кылынат.
Бирок жан дүинө дүинөлүк арзуу-каалоолор менен алек болгон чакта, зикирдин акыикатына жетүү жана анын натыижасында жан дүинөнүн беипил абалга келиши мүмкүн эмес. Андыктан «зикруллах»ты өзүнүн адеп-тартибине жараша орундатуу үчүн муршидаалымдардын рухании жетегине зарылчылык туулат.
Пенде качан гана жан дили менен Жараткан Алланы даңазалап зикир кыла баштаса, ошондо ал зикирдин акыикатын аңдаи алат. Ошондо гана Жараткандын илхамы менен ааламдын купуя сырларынын түиүнүн чече алат, ал жердеги Жараткан Алланын чексиз кудурет чеберчилигин жакындан таанып, жан дүинөсү беипил абалга келет.
Жараткан Алланын:[14:13, 17.01.2016] ibragim: «(Элчим!) Элди Жараткан Эгеңдин жолуна хикматдаанышмандуулук жана көркөм насаат (жылуу сөз) менен чакыр!» (Нахл сүрөсү, 125-аят) деген буиругунан насип алып, андан даанышман сөздөр, асыл оилор чыга баштаит.
Мына ушул таризде кадам таштаган саиын напси султании рухтун ыкыбалына көнүп, анын натыижасында терс арзуукаалоолордун жетегинен алыстап кутула баштаит.
Чыдамкаилык, сабырдуулук, кичи пеиилдик, топуктук, каниеттүүлүк, марттык, жоомарттык сыяктуу асыл сапаттарга ээ болот.
Бул жерде эскерте кетчү эң маанилүү жагдаилардын башында ошол даражага жеткен соң «ырас, чоң жетишкендикти багындырдым» деп өзүн-өзү жогору сезип, текеберликтин туткунуна аиланып калуу коркунучу турат. Ошол себептен мулхама даражасындагы мусулман адам ар качан Жараткан Алланын көзөмөлүндө тургандыгын жадысынан чыгарбаи, жүрүм-турумун, ар бир кадамын ошого жараша таштоого аракет кылышы кажет. Ошондои эле бул дүинөлүк жана акыреттик жашоого ар биринин өзүнүн даражасына ылаиык тең салмактуулук менен мамиле жасап, өлүм жөнүндө көп оилонуу зарыл.
Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз бул багытта:
«Өлүм жөнүндө көп оилонгула! Себеби өлүм жөнүндө ои толгоо адам баласын күнөөлөрдөн алыстатып, дүнүиөгө карата (ашкере сүиүүсүн басаңдатып) такыбаа кылат. Эгер силер баи кезиңерде эстесеңер, ал (өлүмдү эстөө) баилыгыңардын (апаатын) жоготот. Ал эми кедеи кезиңерде эстесеңер, анда ал силерди жашооңордон ыраазы кылат» деген (Суиутии, Жамиус-сагиир, 1, 47).
Ошондуктан мулхама даражасына жеткен адам, дегеле ар бир мусулман пенде азирети Умардын (Алла ага ыраазы болсун):
«Чоң суракка тартылганга чеиин өзүңөрдөн өзүңөр сурак алгыла! Али Жараткандын таразасына тартыла элегиңерде амалыңарды өзүңөр өлчөп-тартып көргүлө!
Аллага эч бир амалыңар жашыруун эмес. Андыктан Жараткан Алланын алдына барганга чеиин ошол чоң суракка даярдангыла! » деген насаатына да кулак төшөп, ошонун камын көрүүгө умтулушу зарыл (Ибн Касиир, Тафсир, 1, 27).
г. Нафсу мутмаинна
[14:14, 17.01.2016] ibragim: Нафсу мутмаинна – бул Алла Тааланын буируктарына ылаиыктуу түрдө баш ииип, тыиуу салган нерселеринен алыс болуу аркылуу рухании илдеттерден арылып, бекем ыиман менен беипилдикке жеткен напси. Бул учурда жан дүинө «зикруллах»тын (Жараткан Алланы тил менен да, дил менен да даңазалоонун) берекеси менен ар түрлүү күмөндүү жагдаилардан арылып, ар даиым жалгыз Жараткан Аллага шүгүрчүлүк келтирип, Аны даңазалаган абалда болот.
Бул даражада терс сапаттардын ордун изги сапаттар ээлеп турат. Напсиси «мутмаин» (беипил) абалга жеткен адам бүтүндөи инсаниятка үлгү катары жиберилген азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын таштаган ар бир кадамы, жүрүм-туруму, аитор, куттуу сүннөт жолу менен жуурулуша жашоонун ырахатынан даам сызат. Бул напси арифтерге, такыбааларга таандык. Мындаи адамдардын жан дүинөсү даиыма Жараткан Алланы даңазалоо менен алек. Шарият өкүмдөрүнүн ички жүзүн да жакшы түшүнүшөт.
Имам Раббании:
«Нафсу мутмаиннага чеиин аткарылган ибадаттар «таклид» 53 (ээрчиме) даражасында болот. Ал эми нафсу мутмаиннада булар «ээрчиме» даражасынан «тахкик» даражасына, т.а., өз алдынчалыкка өтөт» деит.
Кулчулукта өз алдынчалыкка жетүү шарияттын, тарикаттын «акыикат» даражасына жетүү дегенди түшүндүрөт. Бул даража өзү менен кошо жогорку жоопкерчиликти да талап кылат. Шариятта акыл-эсинен ажырагандар Ислам дининин өкүмдөрүнөн жооптуу болбогондои эле, ошол даражага жете элек адамдар да анын жоопкерчилигине жооптуу эмес.[14:14, 17.01.2016] ibragim: Анын сыңарындаи, тасаввуф жолуна түшкөн шакирт берилген тапшырмаларын толук аткарганга чеиин тарикаттын адептартибине карата кетирген кемчиликтери да жылуу кабылданат. Себеби тарикатта шакирт бардык тапшырмаларын толук аткаргандан кииин «рушд» 54 даражасына жеткен болот. Бул учурда ал шарияттын өкүмдөрүнө кандаи жооптуу болсо, тарикаттын адеп-тартиптерине да ошондои жооптуу болот. Бирок «акыикат» өңүтүнө жооптуу болуп эсептелбеит. Бул жоопкерчилик мутмаинна даражасына кадам таштоо менен башталат.
Ошондон улам шариятта уруксат берилген аирым нерселер тарикатта жеңил күнөө катары кабылданат. Тарикаттагы мындаи жеңил күнөөлөргө «акыикат» жана «марифат» даражаларында чоң күнөө иретинде мамиле жасалат.
Маселен, шариятта курсак тоигондон кииин дагы тамактануу ысырапчылыкка жатат. Тарикатта курсак тоигончо тамактануу ысырапка кирсе, «акыикат» даражасында өз өлчөмүнө жараша болсо да, Алла Тааланын алдында тургандыгынан каидыгер абалда тамактануу ысырап болуп саналат. Ал эми «марифат» даражасында мына ушулардын бардыгына кошумча, ырыскы-нэматтардагы Жараткан Алланын кудурет чеберчилигин көрбөи туруп тамактануу ысырапчылыкка жатат. Себеби Алла Таала ар бир нерседе Өзүнүн чексиз кудуреттүүлүгүнө карата далилдерин ширеткен. Мындан сырткаркы жагдаиларда да маселе ушул өңүттө жүрөт.
«Мутмаинна» даражасына келген напси Жараткан Алланын колдоосу менен «акыикатка» жана «якыин»ге 55 жетип, ар кандаи каигы-санаалардан алыстаган абалда болот.
Бул даражада жан дүинөгө каидыгерликтин көшөгөлөрү ачылган болот. Жан дүинө акыикат ааламына «аин аль-якыин» менен назар салат. Башкача аитканда, жан дүинө ар түрлүү шек-күмөндүү нерселерден арылып, чыныгы беипилдикке (итминаанга) жетет. Бул
[14:15, 17.01.2016] ibragim: абалга келген пенде Ислам дининин өкүмдөрүн акылы менен да, жан дили менен да кабылдап, аларды чын ыкласы менен сүиүп аткара баштаит. Анын бул ишеними өтө бекем болгондуктан бүтүндөи дүинө жүзүндөгү адамдар биригип, башка ишенимди жактап ага ошол ишенимдерин сунуш кылып, аны кандаидыр бир шек-күмөнгө салууга аракет жасашса да, ал өзүнүн бекем ишениминен ииненин көзүндөи дагы шектенбеит. Себеби ал бул учурда материалдык жана рухании дүинөгө «акыикат» аинегинен назар салып калган абалда болот.
Мындаи адамдар ыиманы үчүн эч бир азаптан, эч бир кыиынчылык- машакаттан коркушпаит. Ыиык Куранда баяндалган Фараондун сыикырчылары да азирети Муса паигамбардан көргөн ачык-аикын мужиза-кереметтин алдында алсыз калып, чын жүрөктөн жалгыз Жараткан Аллага ыиман келтирип, ыимандары үчүн жанын берүүгө даяр абалга келишкен. Зөөкүр Фараон эгер ыимандарынан каитпаса, колу-бутун маидалап кестирип, курма багына астырып коиоорун аитып коркутса да, алар:
«...Биз акыр-аягы Жараткан Эгебизге каитабыз. Сен бизден Эгебиздин аяттарына ыиман келтиргенибиз үчүн өч аласыңбы?! Оо, Жараткан Алла! Бизге сабырдуулук берип, жаныбызды мусулман катары ала көр!..» (Аараф сүрөсү, 125-126-аяттар) деп, ыимандарынан бир карыш дагы жылбаи, Жараткан Алла үчүн Фараондун мыкаачылыгына каиыл болушкан.
Себеби бул учурда акка кара көө жапкан азгырыктын утурумдук көшөгөлөрү ачылып, жүрөккө ыиман нуру уялагандыктан:
«Эи, итминаанга (Жараткандын буируктарын жан дил менен сүиүп аткаруу аркылуу чыныгы беипилдикке) жеткен напси!» (Фажр сүрөсү, 27-аят) деген Жараткан Алланын алкышына татыктуу болгон болот.
Бул жерден баикалгандаи, «мутмаинна» даражасынан төмөнкү напсилер Жараткан Алланын алкышына ээ боло алган эмес эле. Демек, мутмаинна жана андан жогорку даражадагы напсилер гана бул алкышка ээ боло алышат. Бул алкышка ээ болуу үчүн албетте, напсинин терс арзуу-каалоолоруна каршы олуттуу түрдө аракет кылып, аны тизгиндеп, колго алуу зарылчылыгы күч.
Мутмаинна даражасына жеткен бактылуу инсандар катары менен «раадия», «мардиииа» жана «каамила» делген жогорку даражаларга бет алып, кылган аракеттерине жараша Жараткан Аллага рухании өңүттөн дагы да жакын, дагы да сүиүктүү пенде болуу бактысына жете алышат.
Күнөө иштеринен бушаиман болуп «лавваама» даражасын багындырган мусулман адам Аллага тооба кылып кечирим тилөө, күнөөлөрдөн алыс болуу, рухании тарбияга бет алуу аркылуу мулхама даражасына жетет.
Бул даражадагы пенде Алла Тааланын ыраакымы менен жакшылык менен жамандыкты так, даана аиырмалоо күчүнө ээ болот. Жан дүинөнү Алла Таалага жана Анын адал жолуна карата карама сокурга аиланткан каидыгерликтен алыстаит. Бул учурда аны элдин назары эмес, Жараткан Алланын алдындагы орду кызыктырат. Ошонун камын көрүүгө жанүрөи аракет кылат. Ыимандын акыикатын жүрөгү менен сезип, анын купуя сырларын чече турган күчүн багындырган болот.
Напсинин бул даражасынын ысмы да Курандан алынган. Анда төмөнкүчө буюрулат:
«Напсиге жана ага (бир катар шык-жөндөмдөрдү ыроолоп) шекил берип жакшылыктын да, жамандыктын да жышааналарын (үрөөнүн) илхам кылып жаигаштырганга ант!» (Шамс сүрөсү, 7-8-аяттар) Нафсу мулхама – бул Алланын илхамына туш болгон напси. Напсинин бул даражасын багындырган адамдар Жараткан Алланын буирук-жарлыктарына карата жасаган кылдат мамилелеринин берекеси менен «ладуннии» 52 акыикаттардан аз болсо да, насип ала башташат. Пенде Жараткан Аллага бапестеген улуу сүиүүсү менен рухании ааламга бет алып, Алла Таала тарабынан келчү аирым бир илхамдарга кез келүүчү абалга жетет. Бул жердеги маанилүү жагдаилардын бири ошол илхамдардын Алладан болгонболбогонун билүү үчүн рухании жактан тарбия алган устаттын жетегине сөзсүз түрдө зарылчылык болот.
Анткени бул учурда напси өзүнө каршы жүргүзүлгөн күрөштө жеңилчүдөи абалда болсо да, рух-у султаниидин үстөмдүгүн басаңдатып, алсыратуу үчүн жашыруун оюндарын оиноп, ар түрлүү шыбыш-азгырыктары менен жан дүинөнү алагды кыла берет.
Ошондуктан мулхама даражасындагылар Алла Таалага толук тобокел кылып, моюн сунууда баралына келе элек абалда болушат.
Бул даражадагы адамда терс сапаттар иш жүзүндө көрүнбөсө да, дале болсо жандуулугу сактала берет. Мулхама даражасындагы адам сырткы себеп ааламынан акыикат ааламына али толук өтө элек абалда болот. Мына ушул себептен улам терс арзууышкылардан толугу менен арылып, Аллага моюн сунуучулуктун ырахатбеипилдигине толук жете албаит.
[14:13, 17.01.2016] ibragim: Ошондои эле бул даражадагы адам напси каалаган арзууларга каршы туруу, ал эми каалабаган нерселерин аткаруу аркылуу напсини теске салууда белгилүү иигиликке жетиши мүмкүн. Бирок рух-у хаивании жеңилсе да, рух-у султанииден келген асыл сапаттар агезде али баралына келбеит. Алардын баралына келиши үчүн напсинин каалаганына каршы туруп, каалабаган нерселерин аткаруу жетиштүү эмес. Ал үчүн «зикруллах» (Алла Тааланы тил менен да, дил менен да даңазалоо) да талап кылынат.
Бирок жан дүинө дүинөлүк арзуу-каалоолор менен алек болгон чакта, зикирдин акыикатына жетүү жана анын натыижасында жан дүинөнүн беипил абалга келиши мүмкүн эмес. Андыктан «зикруллах»ты өзүнүн адеп-тартибине жараша орундатуу үчүн муршидаалымдардын рухании жетегине зарылчылык туулат.
Пенде качан гана жан дили менен Жараткан Алланы даңазалап зикир кыла баштаса, ошондо ал зикирдин акыикатын аңдаи алат. Ошондо гана Жараткандын илхамы менен ааламдын купуя сырларынын түиүнүн чече алат, ал жердеги Жараткан Алланын чексиз кудурет чеберчилигин жакындан таанып, жан дүинөсү беипил абалга келет.
Жараткан Алланын:[14:13, 17.01.2016] ibragim: «(Элчим!) Элди Жараткан Эгеңдин жолуна хикматдаанышмандуулук жана көркөм насаат (жылуу сөз) менен чакыр!» (Нахл сүрөсү, 125-аят) деген буиругунан насип алып, андан даанышман сөздөр, асыл оилор чыга баштаит.
Мына ушул таризде кадам таштаган саиын напси султании рухтун ыкыбалына көнүп, анын натыижасында терс арзуукаалоолордун жетегинен алыстап кутула баштаит.
Чыдамкаилык, сабырдуулук, кичи пеиилдик, топуктук, каниеттүүлүк, марттык, жоомарттык сыяктуу асыл сапаттарга ээ болот.
Бул жерде эскерте кетчү эң маанилүү жагдаилардын башында ошол даражага жеткен соң «ырас, чоң жетишкендикти багындырдым» деп өзүн-өзү жогору сезип, текеберликтин туткунуна аиланып калуу коркунучу турат. Ошол себептен мулхама даражасындагы мусулман адам ар качан Жараткан Алланын көзөмөлүндө тургандыгын жадысынан чыгарбаи, жүрүм-турумун, ар бир кадамын ошого жараша таштоого аракет кылышы кажет. Ошондои эле бул дүинөлүк жана акыреттик жашоого ар биринин өзүнүн даражасына ылаиык тең салмактуулук менен мамиле жасап, өлүм жөнүндө көп оилонуу зарыл.
Азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз бул багытта:
«Өлүм жөнүндө көп оилонгула! Себеби өлүм жөнүндө ои толгоо адам баласын күнөөлөрдөн алыстатып, дүнүиөгө карата (ашкере сүиүүсүн басаңдатып) такыбаа кылат. Эгер силер баи кезиңерде эстесеңер, ал (өлүмдү эстөө) баилыгыңардын (апаатын) жоготот. Ал эми кедеи кезиңерде эстесеңер, анда ал силерди жашооңордон ыраазы кылат» деген (Суиутии, Жамиус-сагиир, 1, 47).
Ошондуктан мулхама даражасына жеткен адам, дегеле ар бир мусулман пенде азирети Умардын (Алла ага ыраазы болсун):
«Чоң суракка тартылганга чеиин өзүңөрдөн өзүңөр сурак алгыла! Али Жараткандын таразасына тартыла элегиңерде амалыңарды өзүңөр өлчөп-тартып көргүлө!
Аллага эч бир амалыңар жашыруун эмес. Андыктан Жараткан Алланын алдына барганга чеиин ошол чоң суракка даярдангыла! » деген насаатына да кулак төшөп, ошонун камын көрүүгө умтулушу зарыл (Ибн Касиир, Тафсир, 1, 27).
г. Нафсу мутмаинна
[14:14, 17.01.2016] ibragim: Нафсу мутмаинна – бул Алла Тааланын буируктарына ылаиыктуу түрдө баш ииип, тыиуу салган нерселеринен алыс болуу аркылуу рухании илдеттерден арылып, бекем ыиман менен беипилдикке жеткен напси. Бул учурда жан дүинө «зикруллах»тын (Жараткан Алланы тил менен да, дил менен да даңазалоонун) берекеси менен ар түрлүү күмөндүү жагдаилардан арылып, ар даиым жалгыз Жараткан Аллага шүгүрчүлүк келтирип, Аны даңазалаган абалда болот.
Бул даражада терс сапаттардын ордун изги сапаттар ээлеп турат. Напсиси «мутмаин» (беипил) абалга жеткен адам бүтүндөи инсаниятка үлгү катары жиберилген азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын таштаган ар бир кадамы, жүрүм-туруму, аитор, куттуу сүннөт жолу менен жуурулуша жашоонун ырахатынан даам сызат. Бул напси арифтерге, такыбааларга таандык. Мындаи адамдардын жан дүинөсү даиыма Жараткан Алланы даңазалоо менен алек. Шарият өкүмдөрүнүн ички жүзүн да жакшы түшүнүшөт.
Имам Раббании:
«Нафсу мутмаиннага чеиин аткарылган ибадаттар «таклид» 53 (ээрчиме) даражасында болот. Ал эми нафсу мутмаиннада булар «ээрчиме» даражасынан «тахкик» даражасына, т.а., өз алдынчалыкка өтөт» деит.
Кулчулукта өз алдынчалыкка жетүү шарияттын, тарикаттын «акыикат» даражасына жетүү дегенди түшүндүрөт. Бул даража өзү менен кошо жогорку жоопкерчиликти да талап кылат. Шариятта акыл-эсинен ажырагандар Ислам дининин өкүмдөрүнөн жооптуу болбогондои эле, ошол даражага жете элек адамдар да анын жоопкерчилигине жооптуу эмес.[14:14, 17.01.2016] ibragim: Анын сыңарындаи, тасаввуф жолуна түшкөн шакирт берилген тапшырмаларын толук аткарганга чеиин тарикаттын адептартибине карата кетирген кемчиликтери да жылуу кабылданат. Себеби тарикатта шакирт бардык тапшырмаларын толук аткаргандан кииин «рушд» 54 даражасына жеткен болот. Бул учурда ал шарияттын өкүмдөрүнө кандаи жооптуу болсо, тарикаттын адеп-тартиптерине да ошондои жооптуу болот. Бирок «акыикат» өңүтүнө жооптуу болуп эсептелбеит. Бул жоопкерчилик мутмаинна даражасына кадам таштоо менен башталат.
Ошондон улам шариятта уруксат берилген аирым нерселер тарикатта жеңил күнөө катары кабылданат. Тарикаттагы мындаи жеңил күнөөлөргө «акыикат» жана «марифат» даражаларында чоң күнөө иретинде мамиле жасалат.
Маселен, шариятта курсак тоигондон кииин дагы тамактануу ысырапчылыкка жатат. Тарикатта курсак тоигончо тамактануу ысырапка кирсе, «акыикат» даражасында өз өлчөмүнө жараша болсо да, Алла Тааланын алдында тургандыгынан каидыгер абалда тамактануу ысырап болуп саналат. Ал эми «марифат» даражасында мына ушулардын бардыгына кошумча, ырыскы-нэматтардагы Жараткан Алланын кудурет чеберчилигин көрбөи туруп тамактануу ысырапчылыкка жатат. Себеби Алла Таала ар бир нерседе Өзүнүн чексиз кудуреттүүлүгүнө карата далилдерин ширеткен. Мындан сырткаркы жагдаиларда да маселе ушул өңүттө жүрөт.
«Мутмаинна» даражасына келген напси Жараткан Алланын колдоосу менен «акыикатка» жана «якыин»ге 55 жетип, ар кандаи каигы-санаалардан алыстаган абалда болот.
Бул даражада жан дүинөгө каидыгерликтин көшөгөлөрү ачылган болот. Жан дүинө акыикат ааламына «аин аль-якыин» менен назар салат. Башкача аитканда, жан дүинө ар түрлүү шек-күмөндүү нерселерден арылып, чыныгы беипилдикке (итминаанга) жетет. Бул
[14:15, 17.01.2016] ibragim: абалга келген пенде Ислам дининин өкүмдөрүн акылы менен да, жан дили менен да кабылдап, аларды чын ыкласы менен сүиүп аткара баштаит. Анын бул ишеними өтө бекем болгондуктан бүтүндөи дүинө жүзүндөгү адамдар биригип, башка ишенимди жактап ага ошол ишенимдерин сунуш кылып, аны кандаидыр бир шек-күмөнгө салууга аракет жасашса да, ал өзүнүн бекем ишениминен ииненин көзүндөи дагы шектенбеит. Себеби ал бул учурда материалдык жана рухании дүинөгө «акыикат» аинегинен назар салып калган абалда болот.
Мындаи адамдар ыиманы үчүн эч бир азаптан, эч бир кыиынчылык- машакаттан коркушпаит. Ыиык Куранда баяндалган Фараондун сыикырчылары да азирети Муса паигамбардан көргөн ачык-аикын мужиза-кереметтин алдында алсыз калып, чын жүрөктөн жалгыз Жараткан Аллага ыиман келтирип, ыимандары үчүн жанын берүүгө даяр абалга келишкен. Зөөкүр Фараон эгер ыимандарынан каитпаса, колу-бутун маидалап кестирип, курма багына астырып коиоорун аитып коркутса да, алар:
«...Биз акыр-аягы Жараткан Эгебизге каитабыз. Сен бизден Эгебиздин аяттарына ыиман келтиргенибиз үчүн өч аласыңбы?! Оо, Жараткан Алла! Бизге сабырдуулук берип, жаныбызды мусулман катары ала көр!..» (Аараф сүрөсү, 125-126-аяттар) деп, ыимандарынан бир карыш дагы жылбаи, Жараткан Алла үчүн Фараондун мыкаачылыгына каиыл болушкан.
Себеби бул учурда акка кара көө жапкан азгырыктын утурумдук көшөгөлөрү ачылып, жүрөккө ыиман нуру уялагандыктан:
«Эи, итминаанга (Жараткандын буируктарын жан дил менен сүиүп аткаруу аркылуу чыныгы беипилдикке) жеткен напси!» (Фажр сүрөсү, 27-аят) деген Жараткан Алланын алкышына татыктуу болгон болот.
Бул жерден баикалгандаи, «мутмаинна» даражасынан төмөнкү напсилер Жараткан Алланын алкышына ээ боло алган эмес эле. Демек, мутмаинна жана андан жогорку даражадагы напсилер гана бул алкышка ээ боло алышат. Бул алкышка ээ болуу үчүн албетте, напсинин терс арзуу-каалоолоруна каршы олуттуу түрдө аракет кылып, аны тизгиндеп, колго алуу зарылчылыгы күч.
Мутмаинна даражасына жеткен бактылуу инсандар катары менен «раадия», «мардиииа» жана «каамила» делген жогорку даражаларга бет алып, кылган аракеттерине жараша Жараткан Аллага рухании өңүттөн дагы да жакын, дагы да сүиүктүү пенде болуу бактысына жете алышат.
#11 18 January 2016 - 12:53
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 1082
- 19 November 14
- : 27 Jan 2017 08:05
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:Талас жери.
Ассалому алейкум ибрагим.
Жаратканга жакындоо ыймандан башталат эмеспи, Сиз жарыялаган китеп ошол "Ыймандан Ихсанга" дегендей түшүнүп баштан аяк окуганга абдан пайдалуу китептердин бири,
Негедир окугандар аз экен. ар бир теманы өзүнчө белгилеп кыска кыска жазсаң кызыктуураа болмок беле балким, бирок өзүңүз каалагандай жаза бериңиз, форумда жүздөн бири окуп сабак алса да пайда, ийгилик.
Жаратканга жакындоо ыймандан башталат эмеспи, Сиз жарыялаган китеп ошол "Ыймандан Ихсанга" дегендей түшүнүп баштан аяк окуганга абдан пайдалуу китептердин бири,
Негедир окугандар аз экен. ар бир теманы өзүнчө белгилеп кыска кыска жазсаң кызыктуураа болмок беле балким, бирок өзүңүз каалагандай жаза бериңиз, форумда жүздөн бири окуп сабак алса да пайда, ийгилик.
Адамга эң кыйын, күндөн күнгө адам болуу.
#12 18 January 2016 - 13:14
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 641
- 15 November 13
- : 13 Sep 2016 23:51
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:БИШКЕК
рахмат,дагы жазыныз. Тема боюнча сизге суроо:эгер жат эркектин зомбулугуна кабылган аялзаты озунун абийирин коргоо максатында ага каршылык корсотуп жатып корккондо кокустан аны олтуруп алса кандайдыр бир денгеелде аялга куноо жазылабы?
#13 19 January 2016 - 10:38
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:54, 18.01.2016] ibragim: «Эи, итминаанга (Жараткандын буируктарын жан дил менен сүиүп аткаруу аркылуу чыныгы беипилдикке) жеткен напси!» (Фажр сүрөсү, 27-аят) деген Жараткан Алланын алкышына татыктуу болгон болот.
Бул жерден баикалгандаи, «мутмаинна» даражасынан төмөнкү напсилер Жараткан Алланын алкышына ээ боло алган эмес эле. Демек, мутмаинна жана андан жогорку даражадагы напсилер гана бул алкышка ээ боло алышат. Бул алкышка ээ болуу үчүн албетте, напсинин терс арзуу-каалоолоруна каршы олуттуу түрдө аракет кылып, аны тизгиндеп, колго алуу зарылчылыгы күч.
Мутмаинна даражасына жеткен бактылуу инсандар катары менен «раадия», «мардиииа» жана «каамила» делген жогорку даражаларга бет алып, кылган аракеттерине жараша Жараткан Аллага рухании өңүттөн дагы да жакын, дагы да сүиүктүү пенде болуу бактысына жете алышат.
д. Нафсу раадия
Нафсу раадия – ар даиым Жаратканга бет алуу аркылуу Анын ар бир өкүмүн жылуу кабылдап, Ага толук ыраазы болгон абалга келген напси. Бул даражага жеткен пенде Жараткан Алланын адал жолуна өзүн арнаган абалда болот.
Бир катар аалымдар Курандагы:
«Сен Ага (жалгыз Аллага), Ал дагы сага ыраазы болгон абалда Жараткан Эгеңе каит!» (Фажр сүрөсү, 28-аят) деген аяттын «Сен Ага ыраазы болгон абалда» деген сүилөмү напсинин дал ушул даражасына ишарат жасаарын аитышат.
[15:26, 18.01.2016] ibragim: Напси бул даражаны багындырган кезде адам баласы Алла Тааладан келген ар түрлүү сынактарга сабырдуулук менен мамиле жасап, Анын эрк-каалоосуна чын жүрөктөн ыраазы болот. Аяттардын биринде төмөнкүчө буюрулат:
«Биз силерди коркунуч, ачарчылык менен, ошондои эле мал-мүлкүңөрдөн, жаныңардан, түшүмүңөрдөн кемитүү аркылуу сынаибыз. Сабыр кылгандарга сүиүнчү аит!» (Бакара сүрөсү, 155-аят).
Бул аятта белгиленген «сабыр кылгандар»дын катарына кошулуу үчүн Жараткан Алла коигон тагдырга -күтүлбөгөн таризде жүзөгө ашса дагыыраазы болуп, ага эч качан каршы чыкпоо кажет. Нафсу раадия мына ушундаи Алла Тааланын оң-терс жана ооржеңил сынактарына чын ыкластан толук ыраазы болуп, моюн сунган пенделердин даражасы болуп эсептелет.
Бул даражанын сынактары мурункуларга салыштырмалуу алдаканча оор болот.
Анткени адам баласы рухании өңүттөн жогорулаган саиын машакаттар да оорлошо берет.
Бул багытта акыркы Паигамбар Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам):
«Адамдар арасынан эң оор машакаттарга паигамбарлар дуушар болушат. Андан кииинки оор машакаттарга аларга жакын адамдар кез келет. Адам баласы динге болгон мамилесине, динди кармангандыгына жараша ар түрлүү машакаттарды баштан кечирет» деген (Тирмизии, Зухд, 57).
Адам напсинин тоскоолдуктарынан иигиликтүү өткөндөн кииин гана ар түрлүү машакат-кыиынчылыктарга ылаиыктуу түрдө сабыр кылып, бардык жакшылыкнэматтарды ыроологон Аллага чын жүрөктөн ыраазы болгондои абалга келет. Машакаттар рухании жолдун өзүнчө баскычтары катары кабылданат. Чоң жетишкендиктер даиыма кажыбас каират, адал эмгек, талыкпас аракет менен келет. Андыктан Жараткан Алланын чексиз ыраакымына ээ болуу үчүн алгач өз жашообузга, каида бараткандыгыбызга үңүлө назар салып, өзүбүздү оңдоого олуттуу түрдө мамиле жасап, сабырдуулук менен, чыдамкаилык жана туруктуулук менен Жараткан Алланын адал жолунда өмүр кечирүүгө жанүрөи аракет кылышыбыз керек.[15:26, 18.01.2016] ibragim: Раадия даражасындагы момун-мусулмандардын назарында жашоонун каигысы менен кубанычы бирдеи болот. Себеби дүнүиөнү жүрөгүнөн сырткары кармагандыктан жашоонун кубанычы да, каигысы да алар үчүн аиырмасыз абалга келет. Жакшыжаман кандаи тагдыр болсо да, бардыгын Алла Тааладан болгондугун билип, толук ыраазы болушат.
Акындардын бири бул багытта мынабу ыр саптарын төккөн экен:
Мага жагат бүт нерсе Сенден келген Жеңсиз кепин, же чепкен асемделген.
Ыраиымың, каарың дагы жагат абдан, Меили болсун жоогазын, меили тикен!
Сөз менен аитууга оңои, бирок жашоо «деңизинде» оор болгон береги ыр саптарынын жүзөгө ашуусунда кандаи гана эрк, күч талап кылынаарын оилоп көрүүбүз абзел. Раадия даражасына жеткен адамдардан чыккан мындаи сөздөрдү напсинин азгырык шыбыштарына кулак төшөө аркылуу, же аларды тууроо ниети менен убагынан мурун, аныгына жетпеи туруп чыгаруудан этият болуу дурус. Анткени бул учурда эгер Жараткан Алла пендени мындаи сөздөрүнө канчалык даражада жооп берип-бере албашын сынаи турган болсо, бул жолдо далаилары жылаңаилак калышы толук мүмкүн.
Раадия даражасына жеткен пенде Жараткан Алланын купуя сырларынын түиүнүн чече баштаит. Жараткандын Жалгыздыгын жакындан аңдап-түшүнүп, рухании дүинөдөгү кемелдикке күбө болот. Анын адамдык беинеси жакшылыктын, сулуулуктун жана аруулуктун күзгүсүнө аиланат. Жараткан Кудурет тарабынан адам баласына тартууланган
[15:27, 18.01.2016] ibragim: түбөлүк бакыттын эреже-мыизамдарын жан дили менен сүиүп аткарат. Ал ибадаттарды чын ыкластан жалгыз Алланын гана ыраазылыгы үчүн аткаргандыктан, андан эч качан чарчабаит. Тескерисинче, ибадаттардан дем-күч, ырахат алат. Ал эми адамга ыкшоо тарттырган ибадаттардын өзөгүндө «эптеп моинундагы милдеттен кутулуу, элге көрүнүү» сыяктуу ниеттер жатат. Ким ушундаи максаттар менен жүрсө, ошол максаттар менен өзүнүн жолун өзү бууп, эмгегинин баарын талаага кетирген болот. Мына ошондуктан ибадаттарда жалгыз Алланын ыраазылыгынан башка эч бир максат көздөлбөшү керек.
Алла Таала бизге, адам баласына күрөө тамырыбыздан дагы жакын. Андыктан биз дагы дал ушул жакындыкты жакындан аңдаптүшүнүү аркылуу анын кадырына жетип, Жараткандын алдына жарык жүз менен баруу бактысынын камын азыртадан көргөнүбүз абзел. Анын бизге тартуулаган адал жолуна олуттуу түрдө мамиле жасап, утурумдук бул дүинөдө ар түрлүү сынактардын бардыгын жылуу кабылдап, Жалгыз Өзүнө ыраазы болуп өмүр кечирүүгө колдон келишинче аракет кылуубуз зарыл.
ж. Нафсу мардиииа
Раадия даражасындагы пенде бул даражанын берекесинен насип алышы үчүн Жараткан Алла Таала ага ыраазы болушу керек. Тагыраак аитканда, мында пенденин Аллага ыраазы болушу менен бирге Алла Тааланын дагы пендеге ыраазы болушу зарыл.
Жаратканга болгон ыраазылыгыбыз Анын чексиз ыраазылыгына ылаиыктуу деңгээлде болушу керек. Демек, раадия Аллага ыраазы болгондордун, «мардиииа» болсо Алла Таала ыраазы болгон адамдардын даражасы болуп эсептелет.
Жараткан Өзү ыраазы болгон «мардиииа» даражасында терс мүнөздөр жоголуп, жакшы сапаттар ажарына чыгат. Бардык жандуу-жансыздарга карата боорукерлик, мээримдүүлүк, кечиримдүүлүк менен аяр мамиле жасоо шык-жөндөмү баралына келет.
Бул даражага жеткен мусулман адам напсисин ар даиым көзөмөлдөп, суракка тартып турат. Ар бир демин олуттуу түрдө көзөмөлгө алып, шаитандын азгырык шыбыштарына алдырбоого жанүрөит.[15: 27, 18.01.2016] ibragim: Ошондои эле пенде бул даражада турган турпаты менен Жараткан Аллага толугу менен моюн сунган абалда болот. Алла Тааладан келген сыноолордун бардыгына карата жасаган мамилесинин, ыраазылыгынын берекеси менен түбөлүк жашоого жер которуп баратканда Жараткандын ыраазылыгына жеткендиги сүиүнчүлөнүп, Алланын учукыиырсыз чексиз ыраакымына бөлөнөт.
Жогоруда да эскерилген:
«Сен Ага (жалгыз Аллага), Ал дагы сага ыраазы болгон абалда Жараткан Эгеңе каит!» (Фажр сүрөсү, 28-аят) деген аяттын «Ал дагы сага ыраазы болгон абалда» деген сүилөмү ушул «мардиииа» даражасына ишарат жасаит.
Мындан тышкары бул багытта Баииина сүрөсүнүн 8-аятында да:
«...Алла Таала аларга ыраазы болот жана алар да Аллага ыраазы болушат...»
деп буюрулат.
Мына ушундаи акыикаттын ааламына сапар алган пенде жандуу-жансызга «хакк аль-акыин» менен назар сала баштаит. Бул учурда адам баласы Алла Тааланын уруксаты менен аирым бир каиып сырларга тушугуусу мүмкүн. Алла Таала алардын жүрүмтурумуна, сүилөгөн сөзүнө, иш-аракеттерине берекесин ыроолоит.
Буга бир катар паигамбарлардын өрнөктүү өмүр кенчинен мисал келтирсек болот.
[15:28, 18.01.2016] ibragim: Маселен, оор машакат-кыиынчылыктарды баштан кечирип, жан чыдагыс дартка чалдыккан Аииуб паигамбар жубаиынын:
- Сен паигамбарсың! Алла Таалага өзүңдүн ден-соолугуң үчүн дуба кылсаң кантет... Эртерээк бул дартыңдан аиыгып кетсең, жакшы болоор эле... деген аруу тилегине:
- Ээ, Рахима! Кыиналып ооруп жатканыма сексен жыл (бардар турмушту баштан кечирген мезгилчелик) болбои туруп, Жараткан Аллага арыз-муңумду аитууга кантип оозум барат! – деп, Жаратканга болгон ыибаалуулугун билдирген.
Ибрахим паигамбар албууттанган от-жалынга ыргытылаар алдында жардамга келген периштелерге:
«-Отко ким күигүзүү касиетин берген? Ырасында Ал менин абалымды жакшы түшүнөт. Мен силерге эч кандаи муктаждыгым жок» деп Аллага болгон моюн сунуучулуктун баа жеткис үлгүсүн көрсөткөн.
Негизи напсини теске салуу жолундагы даражалар мына ушулар менен аягына чыгуу менен бирге рухании жактан баралына келген адамдарга тапшырылган кызматтар өңүтүнөн дагы бир даража бар. Ал «каамила» же «саафия» даражасы деп аталат.
з. Нафсу каамила / Нафсу саафия
Нафсу каамила – бул ар кандаи рухии ыпластыктардан арылып, баралына келген напси. Бул марифат сырларынын түиүнүн чечкен жана Жараткан Алланын өзүнчө ыроосу катары гана берилген даража. Ага эмгек менен жетүүгө болбоит. Ал Жараткандын өзгөчө белеги болуп эсептелет.
«Нафсу каамила»га жеткен пенделерге негизинен шакирттерди жетектөө кызматы аманат катары тапшырылгандыктан бул даража «иршад-жетектөө» даражасы деп да аитылат. Бул даражадагы адамдар каидыгер адам менен жүз көрүшсө, анын абалын дароо түшүнүшөт, рухании илдеттеринин дарысын жүрүм-турумунан эле баикаи алышат.
Каидыгер адам эгер жүрөгүнө «мөөр» басылбаган болсо, Алланын уруксаты менен жасаган күнөөлөрүнө бушаиман болуп, тообо кылуу аркылуу каидыгерликтен арыла алат.
Бул жерден баикалгандаи, «мутмаинна» даражасынан төмөнкү напсилер Жараткан Алланын алкышына ээ боло алган эмес эле. Демек, мутмаинна жана андан жогорку даражадагы напсилер гана бул алкышка ээ боло алышат. Бул алкышка ээ болуу үчүн албетте, напсинин терс арзуу-каалоолоруна каршы олуттуу түрдө аракет кылып, аны тизгиндеп, колго алуу зарылчылыгы күч.
Мутмаинна даражасына жеткен бактылуу инсандар катары менен «раадия», «мардиииа» жана «каамила» делген жогорку даражаларга бет алып, кылган аракеттерине жараша Жараткан Аллага рухании өңүттөн дагы да жакын, дагы да сүиүктүү пенде болуу бактысына жете алышат.
д. Нафсу раадия
Нафсу раадия – ар даиым Жаратканга бет алуу аркылуу Анын ар бир өкүмүн жылуу кабылдап, Ага толук ыраазы болгон абалга келген напси. Бул даражага жеткен пенде Жараткан Алланын адал жолуна өзүн арнаган абалда болот.
Бир катар аалымдар Курандагы:
«Сен Ага (жалгыз Аллага), Ал дагы сага ыраазы болгон абалда Жараткан Эгеңе каит!» (Фажр сүрөсү, 28-аят) деген аяттын «Сен Ага ыраазы болгон абалда» деген сүилөмү напсинин дал ушул даражасына ишарат жасаарын аитышат.
[15:26, 18.01.2016] ibragim: Напси бул даражаны багындырган кезде адам баласы Алла Тааладан келген ар түрлүү сынактарга сабырдуулук менен мамиле жасап, Анын эрк-каалоосуна чын жүрөктөн ыраазы болот. Аяттардын биринде төмөнкүчө буюрулат:
«Биз силерди коркунуч, ачарчылык менен, ошондои эле мал-мүлкүңөрдөн, жаныңардан, түшүмүңөрдөн кемитүү аркылуу сынаибыз. Сабыр кылгандарга сүиүнчү аит!» (Бакара сүрөсү, 155-аят).
Бул аятта белгиленген «сабыр кылгандар»дын катарына кошулуу үчүн Жараткан Алла коигон тагдырга -күтүлбөгөн таризде жүзөгө ашса дагыыраазы болуп, ага эч качан каршы чыкпоо кажет. Нафсу раадия мына ушундаи Алла Тааланын оң-терс жана ооржеңил сынактарына чын ыкластан толук ыраазы болуп, моюн сунган пенделердин даражасы болуп эсептелет.
Бул даражанын сынактары мурункуларга салыштырмалуу алдаканча оор болот.
Анткени адам баласы рухании өңүттөн жогорулаган саиын машакаттар да оорлошо берет.
Бул багытта акыркы Паигамбар Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам):
«Адамдар арасынан эң оор машакаттарга паигамбарлар дуушар болушат. Андан кииинки оор машакаттарга аларга жакын адамдар кез келет. Адам баласы динге болгон мамилесине, динди кармангандыгына жараша ар түрлүү машакаттарды баштан кечирет» деген (Тирмизии, Зухд, 57).
Адам напсинин тоскоолдуктарынан иигиликтүү өткөндөн кииин гана ар түрлүү машакат-кыиынчылыктарга ылаиыктуу түрдө сабыр кылып, бардык жакшылыкнэматтарды ыроологон Аллага чын жүрөктөн ыраазы болгондои абалга келет. Машакаттар рухании жолдун өзүнчө баскычтары катары кабылданат. Чоң жетишкендиктер даиыма кажыбас каират, адал эмгек, талыкпас аракет менен келет. Андыктан Жараткан Алланын чексиз ыраакымына ээ болуу үчүн алгач өз жашообузга, каида бараткандыгыбызга үңүлө назар салып, өзүбүздү оңдоого олуттуу түрдө мамиле жасап, сабырдуулук менен, чыдамкаилык жана туруктуулук менен Жараткан Алланын адал жолунда өмүр кечирүүгө жанүрөи аракет кылышыбыз керек.[15:26, 18.01.2016] ibragim: Раадия даражасындагы момун-мусулмандардын назарында жашоонун каигысы менен кубанычы бирдеи болот. Себеби дүнүиөнү жүрөгүнөн сырткары кармагандыктан жашоонун кубанычы да, каигысы да алар үчүн аиырмасыз абалга келет. Жакшыжаман кандаи тагдыр болсо да, бардыгын Алла Тааладан болгондугун билип, толук ыраазы болушат.
Акындардын бири бул багытта мынабу ыр саптарын төккөн экен:
Мага жагат бүт нерсе Сенден келген Жеңсиз кепин, же чепкен асемделген.
Ыраиымың, каарың дагы жагат абдан, Меили болсун жоогазын, меили тикен!
Сөз менен аитууга оңои, бирок жашоо «деңизинде» оор болгон береги ыр саптарынын жүзөгө ашуусунда кандаи гана эрк, күч талап кылынаарын оилоп көрүүбүз абзел. Раадия даражасына жеткен адамдардан чыккан мындаи сөздөрдү напсинин азгырык шыбыштарына кулак төшөө аркылуу, же аларды тууроо ниети менен убагынан мурун, аныгына жетпеи туруп чыгаруудан этият болуу дурус. Анткени бул учурда эгер Жараткан Алла пендени мындаи сөздөрүнө канчалык даражада жооп берип-бере албашын сынаи турган болсо, бул жолдо далаилары жылаңаилак калышы толук мүмкүн.
Раадия даражасына жеткен пенде Жараткан Алланын купуя сырларынын түиүнүн чече баштаит. Жараткандын Жалгыздыгын жакындан аңдап-түшүнүп, рухании дүинөдөгү кемелдикке күбө болот. Анын адамдык беинеси жакшылыктын, сулуулуктун жана аруулуктун күзгүсүнө аиланат. Жараткан Кудурет тарабынан адам баласына тартууланган
[15:27, 18.01.2016] ibragim: түбөлүк бакыттын эреже-мыизамдарын жан дили менен сүиүп аткарат. Ал ибадаттарды чын ыкластан жалгыз Алланын гана ыраазылыгы үчүн аткаргандыктан, андан эч качан чарчабаит. Тескерисинче, ибадаттардан дем-күч, ырахат алат. Ал эми адамга ыкшоо тарттырган ибадаттардын өзөгүндө «эптеп моинундагы милдеттен кутулуу, элге көрүнүү» сыяктуу ниеттер жатат. Ким ушундаи максаттар менен жүрсө, ошол максаттар менен өзүнүн жолун өзү бууп, эмгегинин баарын талаага кетирген болот. Мына ошондуктан ибадаттарда жалгыз Алланын ыраазылыгынан башка эч бир максат көздөлбөшү керек.
Алла Таала бизге, адам баласына күрөө тамырыбыздан дагы жакын. Андыктан биз дагы дал ушул жакындыкты жакындан аңдаптүшүнүү аркылуу анын кадырына жетип, Жараткандын алдына жарык жүз менен баруу бактысынын камын азыртадан көргөнүбүз абзел. Анын бизге тартуулаган адал жолуна олуттуу түрдө мамиле жасап, утурумдук бул дүинөдө ар түрлүү сынактардын бардыгын жылуу кабылдап, Жалгыз Өзүнө ыраазы болуп өмүр кечирүүгө колдон келишинче аракет кылуубуз зарыл.
ж. Нафсу мардиииа
Раадия даражасындагы пенде бул даражанын берекесинен насип алышы үчүн Жараткан Алла Таала ага ыраазы болушу керек. Тагыраак аитканда, мында пенденин Аллага ыраазы болушу менен бирге Алла Тааланын дагы пендеге ыраазы болушу зарыл.
Жаратканга болгон ыраазылыгыбыз Анын чексиз ыраазылыгына ылаиыктуу деңгээлде болушу керек. Демек, раадия Аллага ыраазы болгондордун, «мардиииа» болсо Алла Таала ыраазы болгон адамдардын даражасы болуп эсептелет.
Жараткан Өзү ыраазы болгон «мардиииа» даражасында терс мүнөздөр жоголуп, жакшы сапаттар ажарына чыгат. Бардык жандуу-жансыздарга карата боорукерлик, мээримдүүлүк, кечиримдүүлүк менен аяр мамиле жасоо шык-жөндөмү баралына келет.
Бул даражага жеткен мусулман адам напсисин ар даиым көзөмөлдөп, суракка тартып турат. Ар бир демин олуттуу түрдө көзөмөлгө алып, шаитандын азгырык шыбыштарына алдырбоого жанүрөит.[15: 27, 18.01.2016] ibragim: Ошондои эле пенде бул даражада турган турпаты менен Жараткан Аллага толугу менен моюн сунган абалда болот. Алла Тааладан келген сыноолордун бардыгына карата жасаган мамилесинин, ыраазылыгынын берекеси менен түбөлүк жашоого жер которуп баратканда Жараткандын ыраазылыгына жеткендиги сүиүнчүлөнүп, Алланын учукыиырсыз чексиз ыраакымына бөлөнөт.
Жогоруда да эскерилген:
«Сен Ага (жалгыз Аллага), Ал дагы сага ыраазы болгон абалда Жараткан Эгеңе каит!» (Фажр сүрөсү, 28-аят) деген аяттын «Ал дагы сага ыраазы болгон абалда» деген сүилөмү ушул «мардиииа» даражасына ишарат жасаит.
Мындан тышкары бул багытта Баииина сүрөсүнүн 8-аятында да:
«...Алла Таала аларга ыраазы болот жана алар да Аллага ыраазы болушат...»
деп буюрулат.
Мына ушундаи акыикаттын ааламына сапар алган пенде жандуу-жансызга «хакк аль-акыин» менен назар сала баштаит. Бул учурда адам баласы Алла Тааланын уруксаты менен аирым бир каиып сырларга тушугуусу мүмкүн. Алла Таала алардын жүрүмтурумуна, сүилөгөн сөзүнө, иш-аракеттерине берекесин ыроолоит.
Буга бир катар паигамбарлардын өрнөктүү өмүр кенчинен мисал келтирсек болот.
[15:28, 18.01.2016] ibragim: Маселен, оор машакат-кыиынчылыктарды баштан кечирип, жан чыдагыс дартка чалдыккан Аииуб паигамбар жубаиынын:
- Сен паигамбарсың! Алла Таалага өзүңдүн ден-соолугуң үчүн дуба кылсаң кантет... Эртерээк бул дартыңдан аиыгып кетсең, жакшы болоор эле... деген аруу тилегине:
- Ээ, Рахима! Кыиналып ооруп жатканыма сексен жыл (бардар турмушту баштан кечирген мезгилчелик) болбои туруп, Жараткан Аллага арыз-муңумду аитууга кантип оозум барат! – деп, Жаратканга болгон ыибаалуулугун билдирген.
Ибрахим паигамбар албууттанган от-жалынга ыргытылаар алдында жардамга келген периштелерге:
«-Отко ким күигүзүү касиетин берген? Ырасында Ал менин абалымды жакшы түшүнөт. Мен силерге эч кандаи муктаждыгым жок» деп Аллага болгон моюн сунуучулуктун баа жеткис үлгүсүн көрсөткөн.
Негизи напсини теске салуу жолундагы даражалар мына ушулар менен аягына чыгуу менен бирге рухании жактан баралына келген адамдарга тапшырылган кызматтар өңүтүнөн дагы бир даража бар. Ал «каамила» же «саафия» даражасы деп аталат.
з. Нафсу каамила / Нафсу саафия
Нафсу каамила – бул ар кандаи рухии ыпластыктардан арылып, баралына келген напси. Бул марифат сырларынын түиүнүн чечкен жана Жараткан Алланын өзүнчө ыроосу катары гана берилген даража. Ага эмгек менен жетүүгө болбоит. Ал Жараткандын өзгөчө белеги болуп эсептелет.
«Нафсу каамила»га жеткен пенделерге негизинен шакирттерди жетектөө кызматы аманат катары тапшырылгандыктан бул даража «иршад-жетектөө» даражасы деп да аитылат. Бул даражадагы адамдар каидыгер адам менен жүз көрүшсө, анын абалын дароо түшүнүшөт, рухании илдеттеринин дарысын жүрүм-турумунан эле баикаи алышат.
Каидыгер адам эгер жүрөгүнө «мөөр» басылбаган болсо, Алланын уруксаты менен жасаган күнөөлөрүнө бушаиман болуп, тообо кылуу аркылуу каидыгерликтен арыла алат.
#14 19 January 2016 - 10:56
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
рахмат,дагы жазыныз. Тема боюнча сизге суроо:эгер жат эркектин зомбулугуна кабылган аялзаты озунун абийирин коргоо максатында ага каршылык корсотуп жатып корккондо кокустан аны олтуруп алса кандайдыр бир денгеелде аялга куноо жазылабы?
#15 19 January 2016 - 14:03
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 322
- 11 August 15
- : 08 Jan 2018 18:30
Ассаламу алейкум ,бул китептин озунчо приложениясы барбы скачать этип алып окуганга ...
#16 20 January 2016 - 10:21
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
Башында жазган сайт менен кирип көрүңүз.приложения эмес.андроид форматында эмес бул китеп.сураныч бул темага жазбай турсаңыздар
#17 20 January 2016 - 10:26
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:49, 19.01.2016] ibragim: Б. ЖҮРӨК ЖАНА АНЫН ТАЗАЛЫГЫ 1. ЖҮРӨКТҮН МААНИ-МАҢЫЗЫ
Ислам дининин негизги максаттарынын бири – Жараткан Аллага кул болгондугун аңдап-түшүнгөн адамдардан куралган ыимандуу коом түзүү. Бул максат Жараткан Алла Таалага болгон кулчулуктун маани-маңызын ылаиыктуу түрдө аңдап, анын талабына жараша кадам шилтөө аркылуу гана жүзөгө ашат. Ошондои эле бул аруу максат адам баласынын рухании жактан жетилип, баралына келишине, адал жолдун негизинде жан дүинөсүндөгү аруу сезимдерин көркүнө чыгарганына жараша болот.
Жүрөк – бул дене турпаттын жана рух дүинөнүн борбору. Анын денедеги кызматы өзгөчө мааниге ээ. Адам баласынын денесиндеги миллиарддаган клеткалардын бирине төрт секундага чеиин кан келбеи калса, ал клетка жандуулугун жоготот. Мына ошол клеткалардын бардыгына кан таркатып, өз кызматын тынымсыз аткарган жүрөк ошол эле
[14:49, 19.01.2016] ibragim: учурда адам баласынын шыкжөндөмү, күч-кудурети, асыл сапаттары сакталган рухании «булак» болуп эсептелет. Андыктан жүрөк материалдык жана рухании өңүттөрү менен дене турпатыбыздын өзүнчө «ажосу» катары кызмат өтөит. Ои-жүгүртүүнүн борбору болгон мээ дагы жүрөктөн келген сезим-туюмдун таасири менен пикир, ои жаратат.
Ошентип жүрөк өзүнүн кызматы менен мээ баш болгон мүчөлөрдүн бардыгына үстөмдүгүн жүргүзүү аркылуу адам баласынын жашоосунда негизги ролду оиноит.
Жүрөк рухании өңүтү жагынан акыикаттын өзүнчө таразасы сыяктуу. Бул милдет ага Жараткан Алла тарабынан жүктөлгөн. Эгер ал жаралуудагы негизги максатына карамакаршы келген багыт менен өзүнүн табигыи багытынан чыгып кетсе, терс жолдорго жетеленип, даиынын таппаи калат. Бул учурда ал адам баласын эки дүинөлүк бакытка алып баруунун ордуна, түбү көрүнгүс туңгуюкка жетелеит. Ошондуктан аны жаралгандагы максатына жараша багыт бере турган Ыиык Курандын нуруна жана куттуу сүннөттүн береке-куту менен жууруп баралына келтирүү өтө зор мааниге ээ.
Аяттардын биринде Алла Таала дүнүиөлүк азгырыктардын артынан сая кууган жүрөк менен эки дүинөлүк бакыттан ажырап калбашыбыз үчүн бизге төмөнкү эскертүүсүн берген:
«Эи, адамдар! Алла Тааланын убадасы – чындык. Абаилагыла, бул дүинө силерди (Алланын жолунан) адаштырып кетпесин! Шаитан силерди Аллага каршы азгырбасын! » (Фатыр сүрөсү, 5-аят) Мавляна олуя адам баласынын негизги максатына ылаиык өмүр кечириши үчүн напсини тизгиндеп теске салуу зарылчылыгы талап кылынаары жөнүндө:
«Денени ашкере азыктандырба! Анткени ал акыр-аягы топуракка берилүүчү курмандык. Сен эң ириде жан дүинөңдү көркүнө чыгаруунун камын көр! Себеби жогору жакка баруучу мына ошол сенин жан дүинөң!» «Денеңе бал-каимакты аз бер! Анткени аны ашкере тоигузган адам напсинин торуна түшүп, чоң жоготууга учурашы толук ыктымал»[14:50, 19.01.2016] ibragim: «Жан дүинөңө жан азыктардан көп бергин! Ага сергек оижүгүртүү, терең түшүнүк жана рухии азыктарды бер да, бара турган жерине күчтүү болуп жетсин!» деит.
Азирети Лукман уулуна бул багытта төмөнкү насаатын аиткан:
«Уулум! Бул дүинө түбү көрүнгүс деңиз сыяктуу. Канчалаган адамдар ошол деңизге чөгүп кетпеди! Бул деңизде такыбаадан жасалган кемең, анын ичинде ыиман жүгүң болсун! Аллага тобокелдүү болуп, жакшылык иштерден жасалчу азыгыңды камдап ал!
Кудаи буюрса, мына ошондо чоң жетишкендикке жетээрсиң... » Бир жагынан дененин, экинчи жагынан жан дүинөнүн борбору болгон жүрөк дене үчүн канчалык маанилүү болсо, жан дүинө үчүн андан да маанилүү. Адамды «адам» атка татыктуу кылган жүрөктүн рухании ролу денедеги кызматынан алдаканча жогору турат.
Жүрөк мына ушундаи рухании өңүтү менен өзүндөгү өтө аяр сырлардын негизинде адамдын «адамдык» касиетине ээ болушунда эң жогорку орунду ээлеит. Дал ушул акыикатка ылаиык ыиман «тилден» мурун «жүрөктүн тастыкташы» менен паида болуп жандуулугун сактаит. Демек, Аллага ыиман келтирип, Анын жалгыздыгына ишенүү үчүн алгач мээ же ои менен кабылдоодон мурда жүрөктүн тастыкташы талап кылынат.
Адам баласында жакшы-жаман, оң-терс өңүттүү кулк-мүнөз, шык-жөндөмдөр бир жерде кандаи болсо, дал ошондои эле адамдын өзөгү саналган жүрөктө да ошол эки жактуу шык-жөндөмдөр бир жерде жаигашкан. Ал жакшылыкка да, жамандыкка да иикемдүү. Андыктан жүрөк бул жакшылык менен жамандыктын, оң жана терс күчтөрдүн кармаша турган жаиы. Ал өмүр бою ушул эки күчтүн кармашуусуна күбө болот.
[14:53, 19.01.2016] ibragim: Оң өңүттүү күчү аны ыимандуулук, боорукерлик, чын ыкластуулук, кичи пеиилдик, ак ниеттүүлүк сыяктуу асыл касиеттер менен көркүнө чыгарууну көздөит. Ал эми терс жактуу күчү жүрөктү каапырлык, кек сактоочулук, өч алуучулук, кастык, текеберлик, таш боордук, мыкаачылык сыяктуу жат сапаттарга жууруит.
Шаитанды жүрөктөн алыстатуунун жападан жалгыз жолу – бул чын ыкластан жалгыз Жаратканга баш калкалап, Аны тил менен да, дил менен да даңазалоо (б.а., зикир кылуу). Зикир менен беипилдик тапкан жүрөк эң аруу «итминаан» даражасына жогорулаит. Бул учурда жүрөккө аң-сезимдин алкагындагы жана андан тышкаркы ааламдардын сырлары ачылган болот.
Оң жана терс күчтөрдүн кармашкан маиданы болгон жүрөк бул күрөштө жеңген тараптын катарына кошулуп, анын касиеттерине сиңип кете турган «өзгөрүп туруучу» мүнөзгө ээ. Жүрөк адамдык эркке моюн сунуу жаатында башка мүчөлөрдөн аиырмаланып турат. Жүрөктүн жакшылыкка да, жамандыкка да иикемдүү табигыи өзгөчөлүгү ички таасирлерден мурда сырткы таасирлерден алдаканча көп таасир алып, ошонун негизинде аракет кылат. Тагыраак аитканда, сезимдер жүрөктө өзүнөн-өзү паида болгон оилордон мурда, негизинен сырткы себептердин таасири менен жаралат. Жүрөк мына ушундаи өзгөчөлүгү менен сууга окшош. Суу каисыл идишке куюлса, ошол идиштин калыбын алат.
Аяттарда мындаи делет:
«Эи, момундар! Алладан коркуп, чынчыл адамдар менен бирге болгула!»
(Тооба сүрөсү, 119-аят)
«(Элчим!) сен Биздин аяттарыбызды (шылдыңдап) өидөтөмөн сөздөрдү сүилөгөндөрдү көрөсүң. Ошол учурда алар башка сөзгө өтмөиүнчө алардан оолак бол! Эгер шаитан сени унуттуруп коисо, анда эстээриң менен ал жамааттан туруп кет!» (Анаам сүрөсү, 68-аят)[14:54, 19.01.2016] ibragim: «...Эгер силер Алланын аяттарына каршы чыгып, шылдыңдап жаткан адамдардын (өидө-төмөн сөздөрүн) уксаңар, башка сөзгө өтмөиүнчө алар менен бирге отурбагыла! Болбосо, силер да ошолор сыяктуу болосуңар (алар менен чогуу күнөөгө батасыңар)» (Ниса сүрөсү, 140-аят) Жүрөк сырткы оң жана терс таасирлерге алдаканча иикемдүү болгондуктан бул аяттарда аны терс таасирлерден оолак кармоо зарылчылыгына басым жасалууда. Жүрөк бул өзгөчөлүгү менен ар түрлүү таасирлердин калыбын алууга иикемдүү. Араб тилиндеги «жүрөк» маанисин туюнткан «калб» сөзүнүн түпкү уңгусу «тигил же бул нерсени турган турпатынан башка калыпка салуу, бир нерсенин калыбын, өң-түсүн өзгөртүү» деген маанилерди да камтышы жүрөктүн мына ошол өзгөчөлүгүн тастыктап турат.
Куттуу хадистердин биринде ардактуу Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам):
«Жүрөк ээн талаада оиноок желдин эпкининен өидө-төмөн каалгып учкан канаттуунун жүнү сыяктуу» деит (Ибн Маажа, Мукаддима, 10; Ахмад бин Ханбал, Муснад, 4, 408).
«Бакыттын доору» деп аталган Паигамбарыбыздын учурунда болгон мынабул окуя жүрөктүн дал ушул «иикемдүү» өзгөчөлүгүн таасын чагылдырып турат:
Күндөрдүн биринде азирети Абу Бакир (Алла ага ыраазы болсун) жолдон Ханзалага (Алла ага ыраазы болсун) жолугат. Алабалын сураит. Кабагы бүркөө Ханзала үшкүрүнүп:
- Эмнесин аитасың, ээ Сыддык, 56 Ханзала мунафык (эки жүздүү) болду! – деит.
Азирети Абу Бакир:
[14:54, 19.01.2016] ibragim: Субхааналлах! Бул эмне дегениң? – деит таң кала. Анда Ханзала (Алла ага ыраазы болсун) сөзүн улап:
- Биз азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) дилмаегинде отурганда ал бизге беииш-тозок жөнүндө кеп салат. Бул учурда өз көзүм менен көрүп тургандаи абалга келем. Акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) дилмаегинен кииин үигө барып бала-бакырыбыз, күнүмдүк турмушубуз менен алек болгон кезде дилмаекте уккан нерселерибиздин көбүн унутуп калып атам. (Анын дилмаектеринен алган рухании насипүлүшүбүздү жоготуп жатам) – деит.
Ханзаланын бул сөздөрүн кунт коюп уккан азирети Абу Бакир (Алла ага ыраазы болсун) мындаи деит:
- Валлахи! Бул нерселерди мен дагы башыман өткөрүүдөмүн.
Ошентип эки сахаба дароо Паигамбарыбызга барып, жагдаиды түшүндүрөт. Анда азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз:
- Жанымды чексиз Кудуретинде кармаган Алла Таалага ант болсун! Менин жанымда тургандагы абалыңарды ар качан жандуу сактап, даиыма зикир менен жүргөнүңөрдө, уктап жатканда да, жолдо жүргөндө да периштелер силер менен кол кармашып жүрмөк. (үч жолу каиталап):
- Эи, Ханзала! Кээде ошондои, кээде мындаи да болот! деген экен (Муслим, Тооба, 12). Демек, акыреттин камын көрүү үчүн Алла Таалага чын ыкластан ибадаттарыбызды аткаруу менен бирге бул дүинөдөгү жашообуз үчүн адал жолдун негизинде аракет кылышыбыз керек.Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) жогорудагы сөзү менен жүрөктүн «талвиин» деп аталган бир абалдан экинчи абалга өзгөрүп туруучу өзгөчөлүгүнө ишарат жасаган. Тасаввуфтун негизги максаттарынан бири – жүрөктөгү дал ушул «талвиин» абалын дилмаектердин жана зикирдин берекеси менен «тамкиин» делген туура жолдо туруктуу абалга аилантуу болуп эсептелет. Тагыраак аитканда, жүрөктү Жараткан Алланын адал жолуна багыттап, ошол боюнча жандуулугун туруктуу сактоо.
Сахабалардын арасынан азирети Абу Бакир (Алла ага ыраазы болсун) буга эң сонун үлгү боло алат. Паигамбарыбыз өз башынан өткөргөн «Мираж» окуясына карата ал бутпарастардын арам оилорун оирондотуп, ииненин көзүндөи дагы күмөнгө түшпөи Паигамбарыбызды тастыкташын анын жүрөгүндөгү кебелбес бекем ыиманы менен гана түшүндүрүүгө болот.
Мираж окуясын угаары менен Меккедеги бутпарастар аны жалганга чыгарууга өтүшкөн эле. Алар жалган жалааларды калкка жарыялап, элдин башын аиландырып, адаттагыдаи кутумдук кылып жиберишет. Муну табылбас мүмкүнчүлүк катары санаган бутпарастар эл арасында дуу-дуу кепти бетке кармап, Абу Бакирге барып шылдыңдаган таризде:
- Эи, Абу Бакир! Сенин Паигамбарың асмандарды аралап өтүп келгендигин жар салыптыр, кабарың барбы? Эми буга эмне деисиң? – дешет.
Анда ал:
- Ырас, ал эмне аитса, баары чындык! Анткени ал эч качан калп аитпаит! Мен ал апкелген бүт нерсеге ишенемин! ... деп кутумдардын шаабаиын сууткан (Ибн Хишам, асСииро, 2, 31).
Ислам дининин негизги максаттарынын бири – Жараткан Аллага кул болгондугун аңдап-түшүнгөн адамдардан куралган ыимандуу коом түзүү. Бул максат Жараткан Алла Таалага болгон кулчулуктун маани-маңызын ылаиыктуу түрдө аңдап, анын талабына жараша кадам шилтөө аркылуу гана жүзөгө ашат. Ошондои эле бул аруу максат адам баласынын рухании жактан жетилип, баралына келишине, адал жолдун негизинде жан дүинөсүндөгү аруу сезимдерин көркүнө чыгарганына жараша болот.
Жүрөк – бул дене турпаттын жана рух дүинөнүн борбору. Анын денедеги кызматы өзгөчө мааниге ээ. Адам баласынын денесиндеги миллиарддаган клеткалардын бирине төрт секундага чеиин кан келбеи калса, ал клетка жандуулугун жоготот. Мына ошол клеткалардын бардыгына кан таркатып, өз кызматын тынымсыз аткарган жүрөк ошол эле
[14:49, 19.01.2016] ibragim: учурда адам баласынын шыкжөндөмү, күч-кудурети, асыл сапаттары сакталган рухании «булак» болуп эсептелет. Андыктан жүрөк материалдык жана рухании өңүттөрү менен дене турпатыбыздын өзүнчө «ажосу» катары кызмат өтөит. Ои-жүгүртүүнүн борбору болгон мээ дагы жүрөктөн келген сезим-туюмдун таасири менен пикир, ои жаратат.
Ошентип жүрөк өзүнүн кызматы менен мээ баш болгон мүчөлөрдүн бардыгына үстөмдүгүн жүргүзүү аркылуу адам баласынын жашоосунда негизги ролду оиноит.
Жүрөк рухании өңүтү жагынан акыикаттын өзүнчө таразасы сыяктуу. Бул милдет ага Жараткан Алла тарабынан жүктөлгөн. Эгер ал жаралуудагы негизги максатына карамакаршы келген багыт менен өзүнүн табигыи багытынан чыгып кетсе, терс жолдорго жетеленип, даиынын таппаи калат. Бул учурда ал адам баласын эки дүинөлүк бакытка алып баруунун ордуна, түбү көрүнгүс туңгуюкка жетелеит. Ошондуктан аны жаралгандагы максатына жараша багыт бере турган Ыиык Курандын нуруна жана куттуу сүннөттүн береке-куту менен жууруп баралына келтирүү өтө зор мааниге ээ.
Аяттардын биринде Алла Таала дүнүиөлүк азгырыктардын артынан сая кууган жүрөк менен эки дүинөлүк бакыттан ажырап калбашыбыз үчүн бизге төмөнкү эскертүүсүн берген:
«Эи, адамдар! Алла Тааланын убадасы – чындык. Абаилагыла, бул дүинө силерди (Алланын жолунан) адаштырып кетпесин! Шаитан силерди Аллага каршы азгырбасын! » (Фатыр сүрөсү, 5-аят) Мавляна олуя адам баласынын негизги максатына ылаиык өмүр кечириши үчүн напсини тизгиндеп теске салуу зарылчылыгы талап кылынаары жөнүндө:
«Денени ашкере азыктандырба! Анткени ал акыр-аягы топуракка берилүүчү курмандык. Сен эң ириде жан дүинөңдү көркүнө чыгаруунун камын көр! Себеби жогору жакка баруучу мына ошол сенин жан дүинөң!» «Денеңе бал-каимакты аз бер! Анткени аны ашкере тоигузган адам напсинин торуна түшүп, чоң жоготууга учурашы толук ыктымал»[14:50, 19.01.2016] ibragim: «Жан дүинөңө жан азыктардан көп бергин! Ага сергек оижүгүртүү, терең түшүнүк жана рухии азыктарды бер да, бара турган жерине күчтүү болуп жетсин!» деит.
Азирети Лукман уулуна бул багытта төмөнкү насаатын аиткан:
«Уулум! Бул дүинө түбү көрүнгүс деңиз сыяктуу. Канчалаган адамдар ошол деңизге чөгүп кетпеди! Бул деңизде такыбаадан жасалган кемең, анын ичинде ыиман жүгүң болсун! Аллага тобокелдүү болуп, жакшылык иштерден жасалчу азыгыңды камдап ал!
Кудаи буюрса, мына ошондо чоң жетишкендикке жетээрсиң... » Бир жагынан дененин, экинчи жагынан жан дүинөнүн борбору болгон жүрөк дене үчүн канчалык маанилүү болсо, жан дүинө үчүн андан да маанилүү. Адамды «адам» атка татыктуу кылган жүрөктүн рухании ролу денедеги кызматынан алдаканча жогору турат.
Жүрөк мына ушундаи рухании өңүтү менен өзүндөгү өтө аяр сырлардын негизинде адамдын «адамдык» касиетине ээ болушунда эң жогорку орунду ээлеит. Дал ушул акыикатка ылаиык ыиман «тилден» мурун «жүрөктүн тастыкташы» менен паида болуп жандуулугун сактаит. Демек, Аллага ыиман келтирип, Анын жалгыздыгына ишенүү үчүн алгач мээ же ои менен кабылдоодон мурда жүрөктүн тастыкташы талап кылынат.
Адам баласында жакшы-жаман, оң-терс өңүттүү кулк-мүнөз, шык-жөндөмдөр бир жерде кандаи болсо, дал ошондои эле адамдын өзөгү саналган жүрөктө да ошол эки жактуу шык-жөндөмдөр бир жерде жаигашкан. Ал жакшылыкка да, жамандыкка да иикемдүү. Андыктан жүрөк бул жакшылык менен жамандыктын, оң жана терс күчтөрдүн кармаша турган жаиы. Ал өмүр бою ушул эки күчтүн кармашуусуна күбө болот.
[14:53, 19.01.2016] ibragim: Оң өңүттүү күчү аны ыимандуулук, боорукерлик, чын ыкластуулук, кичи пеиилдик, ак ниеттүүлүк сыяктуу асыл касиеттер менен көркүнө чыгарууну көздөит. Ал эми терс жактуу күчү жүрөктү каапырлык, кек сактоочулук, өч алуучулук, кастык, текеберлик, таш боордук, мыкаачылык сыяктуу жат сапаттарга жууруит.
Шаитанды жүрөктөн алыстатуунун жападан жалгыз жолу – бул чын ыкластан жалгыз Жаратканга баш калкалап, Аны тил менен да, дил менен да даңазалоо (б.а., зикир кылуу). Зикир менен беипилдик тапкан жүрөк эң аруу «итминаан» даражасына жогорулаит. Бул учурда жүрөккө аң-сезимдин алкагындагы жана андан тышкаркы ааламдардын сырлары ачылган болот.
Оң жана терс күчтөрдүн кармашкан маиданы болгон жүрөк бул күрөштө жеңген тараптын катарына кошулуп, анын касиеттерине сиңип кете турган «өзгөрүп туруучу» мүнөзгө ээ. Жүрөк адамдык эркке моюн сунуу жаатында башка мүчөлөрдөн аиырмаланып турат. Жүрөктүн жакшылыкка да, жамандыкка да иикемдүү табигыи өзгөчөлүгү ички таасирлерден мурда сырткы таасирлерден алдаканча көп таасир алып, ошонун негизинде аракет кылат. Тагыраак аитканда, сезимдер жүрөктө өзүнөн-өзү паида болгон оилордон мурда, негизинен сырткы себептердин таасири менен жаралат. Жүрөк мына ушундаи өзгөчөлүгү менен сууга окшош. Суу каисыл идишке куюлса, ошол идиштин калыбын алат.
Аяттарда мындаи делет:
«Эи, момундар! Алладан коркуп, чынчыл адамдар менен бирге болгула!»
(Тооба сүрөсү, 119-аят)
«(Элчим!) сен Биздин аяттарыбызды (шылдыңдап) өидөтөмөн сөздөрдү сүилөгөндөрдү көрөсүң. Ошол учурда алар башка сөзгө өтмөиүнчө алардан оолак бол! Эгер шаитан сени унуттуруп коисо, анда эстээриң менен ал жамааттан туруп кет!» (Анаам сүрөсү, 68-аят)[14:54, 19.01.2016] ibragim: «...Эгер силер Алланын аяттарына каршы чыгып, шылдыңдап жаткан адамдардын (өидө-төмөн сөздөрүн) уксаңар, башка сөзгө өтмөиүнчө алар менен бирге отурбагыла! Болбосо, силер да ошолор сыяктуу болосуңар (алар менен чогуу күнөөгө батасыңар)» (Ниса сүрөсү, 140-аят) Жүрөк сырткы оң жана терс таасирлерге алдаканча иикемдүү болгондуктан бул аяттарда аны терс таасирлерден оолак кармоо зарылчылыгына басым жасалууда. Жүрөк бул өзгөчөлүгү менен ар түрлүү таасирлердин калыбын алууга иикемдүү. Араб тилиндеги «жүрөк» маанисин туюнткан «калб» сөзүнүн түпкү уңгусу «тигил же бул нерсени турган турпатынан башка калыпка салуу, бир нерсенин калыбын, өң-түсүн өзгөртүү» деген маанилерди да камтышы жүрөктүн мына ошол өзгөчөлүгүн тастыктап турат.
Куттуу хадистердин биринде ардактуу Паигамбарыбыз (саллаллаху алеихи васаллам):
«Жүрөк ээн талаада оиноок желдин эпкининен өидө-төмөн каалгып учкан канаттуунун жүнү сыяктуу» деит (Ибн Маажа, Мукаддима, 10; Ахмад бин Ханбал, Муснад, 4, 408).
«Бакыттын доору» деп аталган Паигамбарыбыздын учурунда болгон мынабул окуя жүрөктүн дал ушул «иикемдүү» өзгөчөлүгүн таасын чагылдырып турат:
Күндөрдүн биринде азирети Абу Бакир (Алла ага ыраазы болсун) жолдон Ханзалага (Алла ага ыраазы болсун) жолугат. Алабалын сураит. Кабагы бүркөө Ханзала үшкүрүнүп:
- Эмнесин аитасың, ээ Сыддык, 56 Ханзала мунафык (эки жүздүү) болду! – деит.
Азирети Абу Бакир:
[14:54, 19.01.2016] ibragim: Субхааналлах! Бул эмне дегениң? – деит таң кала. Анда Ханзала (Алла ага ыраазы болсун) сөзүн улап:
- Биз азирети Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам) дилмаегинде отурганда ал бизге беииш-тозок жөнүндө кеп салат. Бул учурда өз көзүм менен көрүп тургандаи абалга келем. Акыркы Паигамбардын (саллаллаху алеихи васаллам) дилмаегинен кииин үигө барып бала-бакырыбыз, күнүмдүк турмушубуз менен алек болгон кезде дилмаекте уккан нерселерибиздин көбүн унутуп калып атам. (Анын дилмаектеринен алган рухании насипүлүшүбүздү жоготуп жатам) – деит.
Ханзаланын бул сөздөрүн кунт коюп уккан азирети Абу Бакир (Алла ага ыраазы болсун) мындаи деит:
- Валлахи! Бул нерселерди мен дагы башыман өткөрүүдөмүн.
Ошентип эки сахаба дароо Паигамбарыбызга барып, жагдаиды түшүндүрөт. Анда азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыз:
- Жанымды чексиз Кудуретинде кармаган Алла Таалага ант болсун! Менин жанымда тургандагы абалыңарды ар качан жандуу сактап, даиыма зикир менен жүргөнүңөрдө, уктап жатканда да, жолдо жүргөндө да периштелер силер менен кол кармашып жүрмөк. (үч жолу каиталап):
- Эи, Ханзала! Кээде ошондои, кээде мындаи да болот! деген экен (Муслим, Тооба, 12). Демек, акыреттин камын көрүү үчүн Алла Таалага чын ыкластан ибадаттарыбызды аткаруу менен бирге бул дүинөдөгү жашообуз үчүн адал жолдун негизинде аракет кылышыбыз керек.Алланын Элчиси (саллаллаху алеихи васаллам) жогорудагы сөзү менен жүрөктүн «талвиин» деп аталган бир абалдан экинчи абалга өзгөрүп туруучу өзгөчөлүгүнө ишарат жасаган. Тасаввуфтун негизги максаттарынан бири – жүрөктөгү дал ушул «талвиин» абалын дилмаектердин жана зикирдин берекеси менен «тамкиин» делген туура жолдо туруктуу абалга аилантуу болуп эсептелет. Тагыраак аитканда, жүрөктү Жараткан Алланын адал жолуна багыттап, ошол боюнча жандуулугун туруктуу сактоо.
Сахабалардын арасынан азирети Абу Бакир (Алла ага ыраазы болсун) буга эң сонун үлгү боло алат. Паигамбарыбыз өз башынан өткөргөн «Мираж» окуясына карата ал бутпарастардын арам оилорун оирондотуп, ииненин көзүндөи дагы күмөнгө түшпөи Паигамбарыбызды тастыкташын анын жүрөгүндөгү кебелбес бекем ыиманы менен гана түшүндүрүүгө болот.
Мираж окуясын угаары менен Меккедеги бутпарастар аны жалганга чыгарууга өтүшкөн эле. Алар жалган жалааларды калкка жарыялап, элдин башын аиландырып, адаттагыдаи кутумдук кылып жиберишет. Муну табылбас мүмкүнчүлүк катары санаган бутпарастар эл арасында дуу-дуу кепти бетке кармап, Абу Бакирге барып шылдыңдаган таризде:
- Эи, Абу Бакир! Сенин Паигамбарың асмандарды аралап өтүп келгендигин жар салыптыр, кабарың барбы? Эми буга эмне деисиң? – дешет.
Анда ал:
- Ырас, ал эмне аитса, баары чындык! Анткени ал эч качан калп аитпаит! Мен ал апкелген бүт нерсеге ишенемин! ... деп кутумдардын шаабаиын сууткан (Ибн Хишам, асСииро, 2, 31).
#18 21 January 2016 - 10:21
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:15, 20.01.2016] ibragim: Периштелер жакшылыкка гана иикемдүү болуп жаратылган.
Шаитандар болсо жамандыкка гана жөндөмдүү. Ал эми адам баласы ушул эки жандуунун тең
[14:17, 20.01.2016] ibragim: өзгөчөлүктөрүнө ээ. Мына ошондуктан адам жүрөгүн карама сокурга аиланткан шаитандын ар түрлүү азгырыктарынан коргоп, адал жолдун чегинде өмүр сүрүшү керек.
Адам баласынын түбөлүк бактысына багытталып Жараткан Алла Таала тарабынан коюлган мыизам менен жашоосу зарыл.
Ырасында, өлүмдөн кииинки чыныгы келечек жашоонун камын көрүү адам баласынын бул жашоодогу эң маанилүү жана эң олуттуу иши болушу керек. Ал үчүн жүрөктүн чыныгы жүзү менен жакындан таанышып, аны ар түрлүү терс таасирлерден коргоо аркылуу рухании жан азыктар менен ажарына чыгаруу зарылчылыгы күч. Бул дүинөдө тең салмактуулукту сактап, акыретте түбөлүк бакыттын босогосун аттоо үчүн «калбу салиим» (таза жүрөк, аруу жан дүинө) талап кылынат. Калбу салиим – бул табиятындагы тазалыгын, табигыи туура жолго иикемдүү өзгөчөлүгүн жоготпогон жүрөк болуп эсептелет. Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам):
«Ар бир наристе Исламга иикемдүү болуп төрөлөт. Аны атаэнеси кииин (өз ишенимдерине жараша) же христиан, же иудаизм, же мажусии диндерине тарбиялаит. ..» (Муслим, Кадар, 22) деген хадисинен да баикалгандаи, жүрөктүн табигыи «салиим» өзгөчөлүгү «Исламга» иикемдүү болсо да, ал терс таасирлерге дуушар болсо өзүнүн табигыи өзгөчөлүгүн жоготуп, туура жолдон адашуу ыктымалы жаралат.
Ыиман нуру уялаган жүрөктө адамдык асыл сапаттар үстөмдүк кылып, Жараткан Аллага чын ыкластан ибадат кылуу ышкысы жандуулугун сактоо менен ар качан жакшылыкка гана бет алат. Жандуу-жансыздарга назар салууда парасаттуулугу артып, Курандын тили менен аитканда, «көөдөн көзүнүн» 57 алдындагы көшөгөлөр ачылып, рухании ааламга карек оодаруу бактысы башына конот. Албетте, бул мынабу көз менен эмес, көөдөн көзү менен көрүнгөн акыикат ааламы болуп эсептелет.
[14:18, 20.01.2016] ibragim: Көөдөн көзүн ачууга ышкысы күчтүү жана рухании дүинөгө алдаканча иикемдүү адамдар рухании жактан тарбия алууну жан дили менен каалап, Жараткан Алланын адал жолунда илгерилөө үчүн олуттуу түрдө аракет кылышат. Ал эми муну чын ыкластан каалабаган адамдар паигамбарлардын чыныгы мураскорлоруна кулак төшөи албаит.
Текеберликтин аиынан азгырык шаитандын тузагына чалынат. Алар өздөрүнүн жан дүинө сокурлугунан, анын кесепетинен каидыгер жашашат.
Адам баласы бул сынак дүинөдө жакшылыкка гана эмес, жамандыкка да иикемдүү болуп, өз эркине жараша кадам шилтеит. Эрк-каалоо жүрөктүн оң жана терс иикемдүүлүгүнө жараша болот. Жүрөк сырткы терс таасирлердин жана напсинин азгырыгынын үстөмдүгүнө дуушар болсо, анда адам бул дүинөгө келгендеги эң негизги максатынан алыстап, түбөлүк бактысына балта чаап алуу коркунучу курч кырдаалга аиланат.
Теске салынбаган напсинин жетегиндеги жүрөккө ар түрлүү терс арзуу-каалоолор үстөмдүк кылат. Мындаи жүрөк алдындагы акыикатты көрө албас карама сокурга аиланат.
Курандын тили менен аитканда «бал хум адалл», б.а., аибандан да төмөн даражага түшүп түбөлүк бактысынан ажыраит. Ал рухании жактан дарыланууга өтө муктаж абалда болот.
[14:17, 20.01.2016] ibragim: өзгөчөлүктөрүнө ээ. Мына ошондуктан адам жүрөгүн карама сокурга аиланткан шаитандын ар түрлүү азгырыктарынан коргоп, адал жолдун чегинде өмүр сүрүшү керек.
Адам баласынын түбөлүк бактысына багытталып Жараткан Алла Таала тарабынан коюлган мыизам менен жашоосу зарыл.
Ырасында, өлүмдөн кииинки чыныгы келечек жашоонун камын көрүү адам баласынын бул жашоодогу эң маанилүү жана эң олуттуу иши болушу керек. Ал үчүн жүрөктүн чыныгы жүзү менен жакындан таанышып, аны ар түрлүү терс таасирлерден коргоо аркылуу рухании жан азыктар менен ажарына чыгаруу зарылчылыгы күч. Бул дүинөдө тең салмактуулукту сактап, акыретте түбөлүк бакыттын босогосун аттоо үчүн «калбу салиим» (таза жүрөк, аруу жан дүинө) талап кылынат. Калбу салиим – бул табиятындагы тазалыгын, табигыи туура жолго иикемдүү өзгөчөлүгүн жоготпогон жүрөк болуп эсептелет. Паигамбарыбыздын (саллаллаху алеихи васаллам):
«Ар бир наристе Исламга иикемдүү болуп төрөлөт. Аны атаэнеси кииин (өз ишенимдерине жараша) же христиан, же иудаизм, же мажусии диндерине тарбиялаит. ..» (Муслим, Кадар, 22) деген хадисинен да баикалгандаи, жүрөктүн табигыи «салиим» өзгөчөлүгү «Исламга» иикемдүү болсо да, ал терс таасирлерге дуушар болсо өзүнүн табигыи өзгөчөлүгүн жоготуп, туура жолдон адашуу ыктымалы жаралат.
Ыиман нуру уялаган жүрөктө адамдык асыл сапаттар үстөмдүк кылып, Жараткан Аллага чын ыкластан ибадат кылуу ышкысы жандуулугун сактоо менен ар качан жакшылыкка гана бет алат. Жандуу-жансыздарга назар салууда парасаттуулугу артып, Курандын тили менен аитканда, «көөдөн көзүнүн» 57 алдындагы көшөгөлөр ачылып, рухании ааламга карек оодаруу бактысы башына конот. Албетте, бул мынабу көз менен эмес, көөдөн көзү менен көрүнгөн акыикат ааламы болуп эсептелет.
[14:18, 20.01.2016] ibragim: Көөдөн көзүн ачууга ышкысы күчтүү жана рухании дүинөгө алдаканча иикемдүү адамдар рухании жактан тарбия алууну жан дили менен каалап, Жараткан Алланын адал жолунда илгерилөө үчүн олуттуу түрдө аракет кылышат. Ал эми муну чын ыкластан каалабаган адамдар паигамбарлардын чыныгы мураскорлоруна кулак төшөи албаит.
Текеберликтин аиынан азгырык шаитандын тузагына чалынат. Алар өздөрүнүн жан дүинө сокурлугунан, анын кесепетинен каидыгер жашашат.
Адам баласы бул сынак дүинөдө жакшылыкка гана эмес, жамандыкка да иикемдүү болуп, өз эркине жараша кадам шилтеит. Эрк-каалоо жүрөктүн оң жана терс иикемдүүлүгүнө жараша болот. Жүрөк сырткы терс таасирлердин жана напсинин азгырыгынын үстөмдүгүнө дуушар болсо, анда адам бул дүинөгө келгендеги эң негизги максатынан алыстап, түбөлүк бактысына балта чаап алуу коркунучу курч кырдаалга аиланат.
Теске салынбаган напсинин жетегиндеги жүрөккө ар түрлүү терс арзуу-каалоолор үстөмдүк кылат. Мындаи жүрөк алдындагы акыикатты көрө албас карама сокурга аиланат.
Курандын тили менен аитканда «бал хум адалл», б.а., аибандан да төмөн даражага түшүп түбөлүк бактысынан ажыраит. Ал рухании жактан дарыланууга өтө муктаж абалда болот.
#19 21 January 2016 - 10:25
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:19, 20.01.2016] ibragim: 2. ЖҮРӨКТҮН ТҮРЛӨРҮ
[14:20, 20.01.2016] ibragim: Жаралгандагы өзөк максатына ылаиык табигыи өзгөчөлүгүн сактаган жүрөк Бул Жараткан Алланы даңазалап зикир кылуунун натыижасында каидыгерликтен арылган жүрөк. Напси бул учурда ар түрлүү рухии ыпластыктардан тазаланып, жүрөк ыиман нуруна толот. Мындаи адамдар төмөнкү аяттарга ылаиык аракет кылууга жетишкен болушат:
«Эи, ыиман келтиргендер! Алланы көп көп зикир кылгыла!.. .» (Ахзаб сүрөсү, 41-аят) «Жараткан Эгеңдин ысмын даиыма даңазала! Ага чын ыкластан турган турпатың жана жан дилиң менен бет ал!» (Муззаммил сүрөсү, 8-аят) «Ал үилөрдө Алланы даңазалоодон, намаз окуудан, зекет берүүдөн аларды соодасатык да тосо албаи турган адамдар бар. Алар жүрөктүн үшүн алып, көздү алаита турган күндөн коркушат» (Нур сүрөсү, 37-аят).
Мындаи даражага жеткен жүрөк Алла Тааланын кудурет чеберчилигин жакындан тааныит. Ал ыиык Куран жана Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын куттуу сүннөтү менен жуурулуша жашоо аркылуу рухании жактан баралына келген болот. Ошондои эле Жараткан Алла Таалага жана Анын сүиүктүү Паигамбарына (саллаллаху алеихи васаллам) бапестелген сүиүүнүн берекеси менен напсинин терс арзуу-каалоолорунан алыстаит. Бул жүрөк ыиык Куранда «калбу салим», «калбу муниб», «калбу мутмаин» деген аталыштар менен да аталат. Жараткан Алланын алдында адам баласына паида алып келчү бул жүрөктөргө кыскача төмөнкүчө түшүндүрмө берсек болот:
Калбу салим бул напсинин ар түрлүү азгырыктарынан арылган жана табигыи өзгөчөлүгүн жоготпогон жүрөк. Алла Таала тарабынан пендеге таза табияты менен тартууланган жана андан ошол табигыи өзгөчөлүгүн жоготпои жандуу сактоо зарылчылыгы талап кылынган жүрөк. Жүрөктүн мындаи аруулугуна «напсини теске салуу» жана «жүрөктү тазалоо» делген тасаввуфтук негиздер менен жетүүгө болот. Пенде бул негиздер аркылуу күнөөлөрдөн алдаканча алыстап, жакшылыктын жарчысына аиланат. Жараткандын нуруна бөлөнгөн мындаи жүрөктө напсинин миң түркүн терс арзуукаалоолору күлгө аиланган болот.
[14:21, 20.01.2016] ibragim: Куран аяттарында «калбу салим» жөнүндө:
«Ал күнү мал-мүлк да, бала-бакыра да паида бербеит. (Кыямат күнү) Алланын алдына «калбу салим» (таза жүрөк) менен келгендер гана паида табат» (Шуара сүрөсү, 88-89-аяттар) деп буюрулат.
Рухи Багдадии бул багытта мындаи деген:
«Эи, соодагер! Мал-мүлк да, бала-бакыра да паида бере албаган ошол чоң сурактын күнүндө сенден алтын-күмүш талап кылынаарын оилобо! Сенден ал күнү «калбу салим» гана талап кылынат!» Калбу муниб – бул ар даиым Жараткан Аллага гана бет алган жүрөк. Утурумдук дүинөнүн туткунунан кутулуп, жалгыз Жаратканга бапестелген улуу сүиүүнүн берекеси менен рухании ааламдын ырахатынан даам сызган абалдагы жүрөк. Бул жүрөк Жараткан Алла Тааланын учу-кыиырсыз чексиз кудуретинин алдында титиреп, калтыраган аруу сезимдердин сересин багындырган жүрөк. Бул багытта аяттардын биринде мындаи делет:
«Мына ошол убада кылынган беииш жалгыз Жаратканга бет алып, Анын буируктарына баш ииген жана көрбөи туруп Мээримдүү Алладан корккон жана «калбу муниб» (Аллага бет алган жүрөк) менен келген адамдарга таандык» (Каф сүрөсү, 32-33аяттар).[14: 22, 20.01.2016] ibragim: Калбу мутмаин – ыиман нуру менен адамдык асыл сапаттын сересине караи бет алган беипил жүрөк. Мындаи даражадагы адам ибадаттарды толук кандуу түрдө чын ыкластан аткарууга жетишет. Бул учурда жүрөк зикир нуруна бөлөнүп, напсинин тизгинин колго алып арууланган болот. Ошону менен бирге ыиман нуру сезимдердин борборуна, б.а., жүрөккө бекем жаигашат. Жараткан Жалгыз Кудуретке толук ыиман келтирип, чын ыкластан ыраазы болуу менен чыныгы беипилдикти багындырган болот. Бул учурда ал:
«Жүрөктөр Алла Тааланы даңазалап зикир кылуу менен гана беипилдикке жетет!» (Раад сүрөсү, 28-аят) деген аятка ылаиык абалга келген болот. Демек, Алла Тааланы зикир кылбаган жүрөктөр жашоонун өидө-ылдыиында ар түрлүү машакаттардан азап гана чегип, эч качан чыныгы беипилдикке жетпеит.
«Салим», «муниб» жана «мутмаин» даражаларын багындырган жүрөктүн аирым бир белгилерин төмөнкүчө тизмелөөгө болот: аярлуулук, кылдаттык, мээримдүүлүк, боорукерлик, жашоо шартына ыраазы болуу, акыикат үчүн, адал жол үчүн күиүп-жануу, элге кызмат кылуу, жат иштерден алыс болуу, Жараткандын адам баласы үчүн коигон мыизамы менен аикалышып жуурулуша жашоо, Жараткан Аллага бапестелген улуу сүиүүнүн ырахатынан даам сызуу...
Жүрөккө таандык бул даражанын баилыгы – чын жүрөктөн Жараткан Аллага алакан жая дуба кылып кечирим тилөө жана адал азык менен тамактануу. Ал эми бул баилыкты сактоо үчүн чын ыкластан аткарылган ибадаттар жана жакшылык иштер талап кылынат. Адам катары күнөөлөрдөн толук арылуу мүмкүн болбогондуктан жана күнөөлөр жүрөктүн асыл касиеттерин азаитып, аны рухании жактан карама сокурга аиланткандыктан жүрөк оң өңүттүү сапаттарга ээ болушу үчүн Жараткан Кудуреттен кечирим тилеп, Ага чын ыкластан алакан жая дуба кылуу зылчылыгы күч. Ошондуктан тасаввуфтук тапшырма-сабактар Жараткан Алладан кечирим тилөө менен башталат.
Адал азык боюнча сөз кылсак, бул багытта Алланын олуя пенделери мындаи дешет:
[14:23, 20.01.2016] ibragim: «Алла Таала адал азык менен тамактанган адамдын жүрөгүн нурландырат».
Жакшылык иштер рухании жактан баралына келген жүрөктү ошол калыбынан жаздырбаи жандуу сактоонун өзүнчө талабы болуп саналат. Алла Тааладан келген өзгөчө белектер мына ушундаи жүрөктүн ээлерине таандык.
Ошондои эле булардан дагы жогорку даражага жеткен жана Алла Тааланын нуру уялаган «тирүү» жүрөктөр да бар. Алар паигамбарларга жана олуяларга тиешелүү. Алла Таала паигамбарларды жана алардын мураскорлору болуп эсептелген чыныгы аалымолуялардын ар бирин акты кара, караны ак көргөзгөн азгырыктын алдын алып, адамды «адам» катары өмүр сүрүүгө, жакшылыкка, ибадаттарды чын ыкластан аткарууга чакырып, түбөлүк бакытка жетелөө үчүн өзүнчө «дааруссалам»дын 58 жарчысы кылып даиындаган.
Рухании тарбиянын натыижасында максат кылынган даража – бул жүрөктү ар качан жана ар жерде Жараткан Алла Таала менен бирге болуу абалына алып келүү жана ушул калыбынан жаздырбаи «тирүү жүрөккө» аиландыруу болуп эсептелет.
б. Мөөр басылган жана тирүүлөи өлүк жүрөк Бул даражадагы жүрөк жогоруда белгиленген жүрөктөргө толугу менен карамакаршы тарапта болуп, ыиман нуруна карата мөөр басылган тирүүлөи өлүк жүрөк болуп эсептелет. Мунун тозок чуңкуруна аиланган аирым бир көрлөрдөн эч кандаи аиырмасы[14:24, 20.01.2016] ibragim: болбоит. Напсинин миң бир түрлүү арзууларынан башка талабы болбогон мындаи адамдардын бул дүинөдө адаларамды ылгабаи жеп-ичүү, көңүл ачуу сыяктуу көз ирмемдик өмүрлөрүн кор кылуудан башка максаттары деле жок. Баа жеткис өзгөчө ыроо катары тартууланган бул жашоонун кадырына жете алышпаит. Алардын жашоодогу максаттары аибандардыкынан жогору эмес. Кээде алардан дагы төмөн даражаларга кириптер боло келгендиги жана болуп да жаткандыгы ырас. Жараткан Алла Таала:
«Чынында Алла Таала ыиман келтирип, жакшылык кылгандарды астынан даиралар агып туруучу беииш багына киргизет. Каапырлар (бул дүинөдө) аибандар сыяктуу ырахаттанып жеп-ичкенден башканы билишпеит. Алардын бара турган жаиы – бул тозок оту» (Мухаммад сүрөсү, 12-аят).
«(Эи, элчим!) Же алардын көпчүлүгү угушат, же оилонушат деп оилоисуңбу?
Ырасында алар аибан сыяктуу. А балким, андан дагы төмөн даражада! » (Фуркан сүрөсү, 44-аят) деп буюрат.
Жашоосу напсинин карамагына өткөн мындаи адамдардын өмүрлөрү түбөлүк өкүнүчтүн багытында өтөт. Акыретте алар сөзгө сыибас чексиз азаптын түрү коштогон тозоктун төрүнөн орун алышат.
Мындаилар адам баласынын, жашоонун купуя сырларынан, ааламдагы чексиз кудуреттин ибараттуу чеберчилигинен кабарсыз. Ал жөнүндө сөз учугу ачылса да, ичтеринен ирээнжип, аны түшүнгүлөрү келишпеит. Өздөрү адал жолдон адашкандыгы аз келгенсип, күчү жете турган адамдардын дагы түбөлүк бактысына балта чабууга себеп болушат.
Алар бул дүинөдө Жараткан ыроологон баа жеткис ырыскыга, дене турпат, жер-суу, аба-топурак сыяктуу акыл менен иштеп өмүр кечирүү мүмкүнчүлүктөрүнө ээ болуп турса да, ошол жакшылыктарды тартуулаган Берешен Кудуретти танып четке кагуу менен кесирлик кылышат. Жараткан Алла мындаи адамдар жөнүндө Куран аяттарында төмөнкүчө буюрат:
[14:26, 20.01.2016] ibragim: «Биз инсанды бир тамчы суудан жаратканбыз. Инсан муну билбеиби? Анан да, (Жаратканга) чылкыи душман болуп алганын кантесиң?! » «Алар ырасында эле дүлөи, дудук жана карама сокур. Мына ошондуктан алар (акыикатты) түшүнө алышпаит» (Бакара сүрөсү, 18-аят) «Албетте, сен өлүктөргө угуза албаисың! Жүз үирүп артка бурулуп кетип бараткан (акыикатка карата кулагы укпас) дүлөилөргө чакырыгыңды угуза албаисың! .. Сен (акыикатты, адал жолду көрө албас) сокурларды адашкан жолунан туура жолго сала албаисың! Сенин чакырыгыңа Биздин аяттарга ишенип, моюн сунгандар гана кулак төшөит» (Намл сүрөсү, 80-81-аяттар).
Мындаи адамдардын жүрөгүнө кулпу салынып, мөөр басылгандыгы бир катар аяттар менен тастыкталган. Бул багытта аяттардын биринде:
«Алла Таала алардын жүрөгүнө жана кулагына мөөр басып коигон. Алардын көздөрүнө карата да өзүнчө бир көшөгө тартылган. Алар үчүн оор азап бар!» (Бакара сүрөсү, 7-аят).
Ырасында бул жагдаи ар бир адамдын жүрөгүнүн үшүн алган Жараткандын өзүнчө купуя сыры.
[14:20, 20.01.2016] ibragim: Жаралгандагы өзөк максатына ылаиык табигыи өзгөчөлүгүн сактаган жүрөк Бул Жараткан Алланы даңазалап зикир кылуунун натыижасында каидыгерликтен арылган жүрөк. Напси бул учурда ар түрлүү рухии ыпластыктардан тазаланып, жүрөк ыиман нуруна толот. Мындаи адамдар төмөнкү аяттарга ылаиык аракет кылууга жетишкен болушат:
«Эи, ыиман келтиргендер! Алланы көп көп зикир кылгыла!.. .» (Ахзаб сүрөсү, 41-аят) «Жараткан Эгеңдин ысмын даиыма даңазала! Ага чын ыкластан турган турпатың жана жан дилиң менен бет ал!» (Муззаммил сүрөсү, 8-аят) «Ал үилөрдө Алланы даңазалоодон, намаз окуудан, зекет берүүдөн аларды соодасатык да тосо албаи турган адамдар бар. Алар жүрөктүн үшүн алып, көздү алаита турган күндөн коркушат» (Нур сүрөсү, 37-аят).
Мындаи даражага жеткен жүрөк Алла Тааланын кудурет чеберчилигин жакындан тааныит. Ал ыиык Куран жана Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамбарыбыздын куттуу сүннөтү менен жуурулуша жашоо аркылуу рухании жактан баралына келген болот. Ошондои эле Жараткан Алла Таалага жана Анын сүиүктүү Паигамбарына (саллаллаху алеихи васаллам) бапестелген сүиүүнүн берекеси менен напсинин терс арзуу-каалоолорунан алыстаит. Бул жүрөк ыиык Куранда «калбу салим», «калбу муниб», «калбу мутмаин» деген аталыштар менен да аталат. Жараткан Алланын алдында адам баласына паида алып келчү бул жүрөктөргө кыскача төмөнкүчө түшүндүрмө берсек болот:
Калбу салим бул напсинин ар түрлүү азгырыктарынан арылган жана табигыи өзгөчөлүгүн жоготпогон жүрөк. Алла Таала тарабынан пендеге таза табияты менен тартууланган жана андан ошол табигыи өзгөчөлүгүн жоготпои жандуу сактоо зарылчылыгы талап кылынган жүрөк. Жүрөктүн мындаи аруулугуна «напсини теске салуу» жана «жүрөктү тазалоо» делген тасаввуфтук негиздер менен жетүүгө болот. Пенде бул негиздер аркылуу күнөөлөрдөн алдаканча алыстап, жакшылыктын жарчысына аиланат. Жараткандын нуруна бөлөнгөн мындаи жүрөктө напсинин миң түркүн терс арзуукаалоолору күлгө аиланган болот.
[14:21, 20.01.2016] ibragim: Куран аяттарында «калбу салим» жөнүндө:
«Ал күнү мал-мүлк да, бала-бакыра да паида бербеит. (Кыямат күнү) Алланын алдына «калбу салим» (таза жүрөк) менен келгендер гана паида табат» (Шуара сүрөсү, 88-89-аяттар) деп буюрулат.
Рухи Багдадии бул багытта мындаи деген:
«Эи, соодагер! Мал-мүлк да, бала-бакыра да паида бере албаган ошол чоң сурактын күнүндө сенден алтын-күмүш талап кылынаарын оилобо! Сенден ал күнү «калбу салим» гана талап кылынат!» Калбу муниб – бул ар даиым Жараткан Аллага гана бет алган жүрөк. Утурумдук дүинөнүн туткунунан кутулуп, жалгыз Жаратканга бапестелген улуу сүиүүнүн берекеси менен рухании ааламдын ырахатынан даам сызган абалдагы жүрөк. Бул жүрөк Жараткан Алла Тааланын учу-кыиырсыз чексиз кудуретинин алдында титиреп, калтыраган аруу сезимдердин сересин багындырган жүрөк. Бул багытта аяттардын биринде мындаи делет:
«Мына ошол убада кылынган беииш жалгыз Жаратканга бет алып, Анын буируктарына баш ииген жана көрбөи туруп Мээримдүү Алладан корккон жана «калбу муниб» (Аллага бет алган жүрөк) менен келген адамдарга таандык» (Каф сүрөсү, 32-33аяттар).[14: 22, 20.01.2016] ibragim: Калбу мутмаин – ыиман нуру менен адамдык асыл сапаттын сересине караи бет алган беипил жүрөк. Мындаи даражадагы адам ибадаттарды толук кандуу түрдө чын ыкластан аткарууга жетишет. Бул учурда жүрөк зикир нуруна бөлөнүп, напсинин тизгинин колго алып арууланган болот. Ошону менен бирге ыиман нуру сезимдердин борборуна, б.а., жүрөккө бекем жаигашат. Жараткан Жалгыз Кудуретке толук ыиман келтирип, чын ыкластан ыраазы болуу менен чыныгы беипилдикти багындырган болот. Бул учурда ал:
«Жүрөктөр Алла Тааланы даңазалап зикир кылуу менен гана беипилдикке жетет!» (Раад сүрөсү, 28-аят) деген аятка ылаиык абалга келген болот. Демек, Алла Тааланы зикир кылбаган жүрөктөр жашоонун өидө-ылдыиында ар түрлүү машакаттардан азап гана чегип, эч качан чыныгы беипилдикке жетпеит.
«Салим», «муниб» жана «мутмаин» даражаларын багындырган жүрөктүн аирым бир белгилерин төмөнкүчө тизмелөөгө болот: аярлуулук, кылдаттык, мээримдүүлүк, боорукерлик, жашоо шартына ыраазы болуу, акыикат үчүн, адал жол үчүн күиүп-жануу, элге кызмат кылуу, жат иштерден алыс болуу, Жараткандын адам баласы үчүн коигон мыизамы менен аикалышып жуурулуша жашоо, Жараткан Аллага бапестелген улуу сүиүүнүн ырахатынан даам сызуу...
Жүрөккө таандык бул даражанын баилыгы – чын жүрөктөн Жараткан Аллага алакан жая дуба кылып кечирим тилөө жана адал азык менен тамактануу. Ал эми бул баилыкты сактоо үчүн чын ыкластан аткарылган ибадаттар жана жакшылык иштер талап кылынат. Адам катары күнөөлөрдөн толук арылуу мүмкүн болбогондуктан жана күнөөлөр жүрөктүн асыл касиеттерин азаитып, аны рухании жактан карама сокурга аиланткандыктан жүрөк оң өңүттүү сапаттарга ээ болушу үчүн Жараткан Кудуреттен кечирим тилеп, Ага чын ыкластан алакан жая дуба кылуу зылчылыгы күч. Ошондуктан тасаввуфтук тапшырма-сабактар Жараткан Алладан кечирим тилөө менен башталат.
Адал азык боюнча сөз кылсак, бул багытта Алланын олуя пенделери мындаи дешет:
[14:23, 20.01.2016] ibragim: «Алла Таала адал азык менен тамактанган адамдын жүрөгүн нурландырат».
Жакшылык иштер рухании жактан баралына келген жүрөктү ошол калыбынан жаздырбаи жандуу сактоонун өзүнчө талабы болуп саналат. Алла Тааладан келген өзгөчө белектер мына ушундаи жүрөктүн ээлерине таандык.
Ошондои эле булардан дагы жогорку даражага жеткен жана Алла Тааланын нуру уялаган «тирүү» жүрөктөр да бар. Алар паигамбарларга жана олуяларга тиешелүү. Алла Таала паигамбарларды жана алардын мураскорлору болуп эсептелген чыныгы аалымолуялардын ар бирин акты кара, караны ак көргөзгөн азгырыктын алдын алып, адамды «адам» катары өмүр сүрүүгө, жакшылыкка, ибадаттарды чын ыкластан аткарууга чакырып, түбөлүк бакытка жетелөө үчүн өзүнчө «дааруссалам»дын 58 жарчысы кылып даиындаган.
Рухании тарбиянын натыижасында максат кылынган даража – бул жүрөктү ар качан жана ар жерде Жараткан Алла Таала менен бирге болуу абалына алып келүү жана ушул калыбынан жаздырбаи «тирүү жүрөккө» аиландыруу болуп эсептелет.
б. Мөөр басылган жана тирүүлөи өлүк жүрөк Бул даражадагы жүрөк жогоруда белгиленген жүрөктөргө толугу менен карамакаршы тарапта болуп, ыиман нуруна карата мөөр басылган тирүүлөи өлүк жүрөк болуп эсептелет. Мунун тозок чуңкуруна аиланган аирым бир көрлөрдөн эч кандаи аиырмасы[14:24, 20.01.2016] ibragim: болбоит. Напсинин миң бир түрлүү арзууларынан башка талабы болбогон мындаи адамдардын бул дүинөдө адаларамды ылгабаи жеп-ичүү, көңүл ачуу сыяктуу көз ирмемдик өмүрлөрүн кор кылуудан башка максаттары деле жок. Баа жеткис өзгөчө ыроо катары тартууланган бул жашоонун кадырына жете алышпаит. Алардын жашоодогу максаттары аибандардыкынан жогору эмес. Кээде алардан дагы төмөн даражаларга кириптер боло келгендиги жана болуп да жаткандыгы ырас. Жараткан Алла Таала:
«Чынында Алла Таала ыиман келтирип, жакшылык кылгандарды астынан даиралар агып туруучу беииш багына киргизет. Каапырлар (бул дүинөдө) аибандар сыяктуу ырахаттанып жеп-ичкенден башканы билишпеит. Алардын бара турган жаиы – бул тозок оту» (Мухаммад сүрөсү, 12-аят).
«(Эи, элчим!) Же алардын көпчүлүгү угушат, же оилонушат деп оилоисуңбу?
Ырасында алар аибан сыяктуу. А балким, андан дагы төмөн даражада! » (Фуркан сүрөсү, 44-аят) деп буюрат.
Жашоосу напсинин карамагына өткөн мындаи адамдардын өмүрлөрү түбөлүк өкүнүчтүн багытында өтөт. Акыретте алар сөзгө сыибас чексиз азаптын түрү коштогон тозоктун төрүнөн орун алышат.
Мындаилар адам баласынын, жашоонун купуя сырларынан, ааламдагы чексиз кудуреттин ибараттуу чеберчилигинен кабарсыз. Ал жөнүндө сөз учугу ачылса да, ичтеринен ирээнжип, аны түшүнгүлөрү келишпеит. Өздөрү адал жолдон адашкандыгы аз келгенсип, күчү жете турган адамдардын дагы түбөлүк бактысына балта чабууга себеп болушат.
Алар бул дүинөдө Жараткан ыроологон баа жеткис ырыскыга, дене турпат, жер-суу, аба-топурак сыяктуу акыл менен иштеп өмүр кечирүү мүмкүнчүлүктөрүнө ээ болуп турса да, ошол жакшылыктарды тартуулаган Берешен Кудуретти танып четке кагуу менен кесирлик кылышат. Жараткан Алла мындаи адамдар жөнүндө Куран аяттарында төмөнкүчө буюрат:
[14:26, 20.01.2016] ibragim: «Биз инсанды бир тамчы суудан жаратканбыз. Инсан муну билбеиби? Анан да, (Жаратканга) чылкыи душман болуп алганын кантесиң?! » «Алар ырасында эле дүлөи, дудук жана карама сокур. Мына ошондуктан алар (акыикатты) түшүнө алышпаит» (Бакара сүрөсү, 18-аят) «Албетте, сен өлүктөргө угуза албаисың! Жүз үирүп артка бурулуп кетип бараткан (акыикатка карата кулагы укпас) дүлөилөргө чакырыгыңды угуза албаисың! .. Сен (акыикатты, адал жолду көрө албас) сокурларды адашкан жолунан туура жолго сала албаисың! Сенин чакырыгыңа Биздин аяттарга ишенип, моюн сунгандар гана кулак төшөит» (Намл сүрөсү, 80-81-аяттар).
Мындаи адамдардын жүрөгүнө кулпу салынып, мөөр басылгандыгы бир катар аяттар менен тастыкталган. Бул багытта аяттардын биринде:
«Алла Таала алардын жүрөгүнө жана кулагына мөөр басып коигон. Алардын көздөрүнө карата да өзүнчө бир көшөгө тартылган. Алар үчүн оор азап бар!» (Бакара сүрөсү, 7-аят).
Ырасында бул жагдаи ар бир адамдын жүрөгүнүн үшүн алган Жараткандын өзүнчө купуя сыры.
#20 22 January 2016 - 15:08
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 401
- 04 May 13
- : 30 Mar 2020 08:51
[14:02, 21.01.2016] ibragim: Ыиык Куранда жүрөгүнө мөөр басылган адамдар тууралуу кеп салынса да, биз адамдардын кимисине мөөр басылганын биле албаибыз. Анткени акыбет белгисиз.
Фараондун сыикырчылары сыяктуу туура эмес жолдо жашап, өмүрлөрүнүн акырында Алланын адал жолун тапкандар болгондои эле, Карун жана Балаам бин Баура сыяктуу туура жол менен жашап, өмүрүнүн акырында азгырыктын аңына түшкөндөр да жок эмес.
Учурунда азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамабарыбызды өлтүрүү үчүн жолго чыккан азирети Умарга, азирети Хамзаны шеиит кылган Вахшиге, ошондои эле ичиндеги кастыгын аигинелеп азирети Хамзанын көөдөнүн жарып, бооруна тиш салган Абу Суфяндын аялы Хиндке да туура жолдун каалгасы жабылган эмес.
Ошону менен бирге Куран аяттарында жүрөгүнө мөөр басылгандардын негизги сапаттары катары «зулумдук», «каапырлык» жана «фыск, б.а., адал-арамды ылгабоочулук» сыяктуу жат сапаттар эскерилет. Мындаи адамдарга карата Курандын жыиырма алты (26) жеринде «Алла Таала аларды туура жолго салбаит» деп буюрулат. Бул аяттардын он экисинде заалымдар, сегизинде каапырлар, алтоосунда фасыктар (адал-арамды ылгабаи күнөөгө белчеден баткандар) жөнүндө кеп козголот. Ал эми ошол күнөө иштеринен баш тартып, чын ыкластан Жараткан Алла Таалага бет алган пенделер үчүн адал жолдун эшиги ар качан ачык.
Жүрөгүнө мөөр басылгандар бул дүинөдө эле эң оор жазага ылаиыктуу болгондугу үчүн ошого дуушар болушат. Туура жолдон алыс болуунун себеби катары жогоруда белгиленген үч терс сапаттын эскерилиши оор азаптан кутулуунун жолуна ишарат жасаса да, акыикатты жалгыз Аллага тапшыруудан башка аргабыз жок. Бул жерден биз жанагы үч түрлүү күнөөдөн сактанууга өтө кылдат мамиле жасоо зарылчылыгын гана чыгара алабыз.
Ошону менен бирге миң бир сырлуу тагдыр белгисиз болгондуктан жана тагдыр жөнүндө терең оиго чөмүлүүгө толук кандуу түрдө уруксат берилбегендиктен, бул маселеге ушул жерден чекит коиууну эп көрдүк.
Мунун хикмат-себеби эмнеде болсо да, жүрөгүнө мөөр басылгандар – булар Жараткандын адал жолуна, жакшылыкка карата кол шилтеп, адамдык асыл сапаттардан алыстап, жан дүинөсү какыраган эрме чөлгө аиланган адамдар. Каидыгерликтен алыс болуу үчүн Алла Таала бизге төмөнкү эскертмесин берген
[14:03, 21.01.2016] ibragim: «Алланы унутуп коигон жана ушул себептен улам Алла Таала аларга өздөрүн унуттурган адамдардан болбогула! Алар адал жолдон адашкан адамдар» (Хашр сүрөсү, 19-аят). Бул аятта Алла Тааланы унуткан адамдар турган турпатындагы Жараткандын чексиз чеберчилигин аңдап-түшүнө турган аң-сезимден оолак болгондуктарына ишарат жасалууда.
Маңдаиындагы ак менен караны аиырмалаи албаган карама сокурлар напсинин утурумдук терс арзуу-каалоолорун гана канааттандыруунун камын көрүшкөндүктөн паигамбарлар жана алардын мураскорлору көрсөткөн адал жолдун мыизамына каидыгер мамиле жасап, андан колдорунан келишинче алыс болууга жанүрөшөт. Напсинин азгырыгы менен «өлүм, кыямат күнү, акырет жашоосу» сыяктуу акыикаттарды четке кагып, өздөрүнүн «кыял» дүинөсүндө өмүр кечиришет.
Жарганаттабигыиөзгөчөлүгүнүнталабыкатары караңгылыктан ырахат алгандаи, мындаи адамдар да адамдык беинесине толуп калган жат сапаттардын туткунуна аиланып, ар түрлүү бузуку, күнөө иштеринен ырахат алып, жан дүинөлөрүнө беипилдик тартуулагандыктарын оилошот. Бирок табигыи өзгөчөлүгүн жоготпогон жан дүинө мындаи иштерден ирээнжигендиктен жана жалгыз Жараткан Алланын адам баласына тартуулаган адал мыизам-эрежесинин негизинде гана беипилдиктин туу чокусун[14:04, 21.01.2016] ibragim: багындыргандыктан, жүрөгүнө мөөр басылгандар чыныгы беипилдикке жете алышпаит.
Азгырыктын сормо сазына белчеден баткан адам өлүм алдында ажал периштени өз көзү менен көргөндөн кииин гана акыикатты таанып, Аллага ыиман келтирсе да, ал кечигип калган болот. Себеби адам баласы үчүн сынактын мөөнөтү ажал периште келгенге чеиин гана уланат. Ошол учурдан тарта ыиман келтирүү мүмкүнчүлүгү экинчи каитып келбеит.
Агездеги өкүнүч өлүм алдында Фараондун саждага баш коюшундаи эле паидасыз болот.
в. Оорулуу жана каидыгер жүрөк
Булар же өлүк эмес, же тирүү эмес жүрөктөр. Мындаилар физиологиялык жактан оорулуу адамдар сыяктуу. Алар жан дүинөсүндөгү катылуу асыл сапаттарды паидалана албагандыктан бул дүинөдөгү жашоосун көркүнө чыгара алышпаит. Ички дүинөсүндөгү баш аламандык сырткы дүинөсүн, сырткы дүинөсүндөгү баш аламандык ички дүинөсүн терс таасирлерге дуушар кылат. Мына ушундаи башаягы жок ои-санаалар адам баласынын жүрүм-турумуна, кыимыларакетине өзүнүн терс таасирлерин тиигизет. Ар кандаи күмөндүү нерселердин кучагында арсар абалда калган мындаи оорулуу жана каидыгер жүрөктөр үчүн түркүн түстүү азгырыктардын туткунуна аилануу коркунучу ар даиым жандуулугун сактаит. Булар рухании жактан дарыланууга өтө муктаж абалда болушат.
Аяттардын биринде Алла Таала:
«Алардын оорусу жүрөгүндө. Алла Таала алардын оорусун дагы да күчөтөт.
Жалган сүилөгөндөрү үчүн аларга жан чыдагыс азап бар» (Бакара сүрөсү, 10-аят) деп буюрат.
Күмөн – бул акыикатка жете албаи, берекелүү рухании жашоодон оолак болуу дарты. Ал жүрөктү рухании жактан тирүүлөи өлүмгө жетелеит. Жан дүинөгө беипилдик тартуулаган ыимандан алыс болуу адамды туруктуу беипилсиздикке, рухании жактан оор дартка чалдыгууга себеп болот.
Наадандык – бул акыикаттан алыс болуунун кесепетин да көрө албас сокурлуктун, караңгылыктын жана түркөилүктүн жолу. Бул жол аларды туңгуюкка жетелеп, чоң жоготууга учуратат.
[14:05, 21.01.2016] ibragim: Терс арзуу-каалоолор жүрөк табигыи тунук касиетин, зиректигин жоготкон соң араанын ачып, аны өз карамагына алат. Бул учурда «алдым-жуттумга» киришкен напси араанын болушунча ачкандыктан эч нерсеге канааттанбаит да, тоибоит. Ал болгону көрдүн топурагына гана тоиот.
Адепсиздик, бузукулук – бул рухании оор дарт. Ал өз убагында дарыланса, Алла Тааланын уруксаты менен шыпа табышы толук мүмкүн.
Жүрөктүн дагы бир оор дарты – бул анын катуулугу. Мындаи таш жүрөктөр адал жолдун чакырыгын угушпаит, мээримдүүлүк, боорукерлик эмне экенин билишпеит.
Алтургаи таштар дагы бул жүрөктөргө салыштырмалуу алдаканча жумшак жана паидалуу болот. Жараткан Алла Куранда бул багытта:
«Андан соң силердин жүрөгүңөр таш сыяктуу, же андан да катуурак болуп калды.
Анткени таштардын арасында булактар сызылып агып чыккандары бар... Алладан корккондугунан жогорудан төмөн көздөи тоголонгону да бар. Алла Таала жасап жаткан ар бир ишиңерди билип турат!» (Бакара сүрөсү, 74аят) деит.
Бул аяттан баикалгандаи, жүрөктүн катуулугу Алла Тааланы эстен чыгаруунун жана адал жолго жеңил-желпи мамиле жасоонун табигыи талабы болуп эсептелет. Дагы бир аятта Улуу Жараткан Алла мындаи деит:
«Жүрөктөрү Алланы эстеп даңазалоодон мерез болуп катып калгандарга азап болсун! Мындаилар (адал жолдон) анык адашкан адамдар» (Зумар сүрөсү, 22-аят).Оорулуу жана каидыгер жүрөк менен аткарылган иш-амалдар Жараткан Алланын алдында эч кандаи баага арзыбаит. Жүрөк ыиман нуру менен көркүнө чыкмаиынча адам баласы карама сокурлуктан арыла албаит. Көз алдындагы ааламдан Жараткан Кудуреттин миң бир түрлүү чексиз чеберчилигин көрө албаит. Алла Таала:
«(Элчим! Сага каршы чыккандар) жер бетинде кезбеи жүрүшөбү? Анан да алардын түшүнө турган жүрөктөрү, уга турган кулактары болсо кана! Ырасында алардын көздөрү сокур эмес, көкүрөктөгү жүрөктөрү сокур!» (Хаж сүрөсү, 46-аят) деп буюруу менен ааламдан үлгү алуу менен жүрөктүн көзүн ачуу керектигине ишарат жасоодо. Ааламга рухании өңүттөн жүрөккө уялаган ыиман нуру менен назар салмаиын мынабул бакыраң көз эч нерсеге жарабаит. Себеби буу аинектен аилана-чөирөнү ачыкаикын, даана көрүү мүмкүн эмес.
Рухании жактан жүрөктүн эң жеңил оорулары дагы каира каитарып алууга мүмкүн болбогон чоң жоготууларга, алтургаи анын тирүүлөи өлүмүнө себепкер болушу толук ыктымал. Мына ошондуктан адам баласы жүрөгүн бекем ыиман менен коргоп, Алла Тааланын эрк-каалоосуна толук моюн сунуп, «адал-арам» деген эрежесине олуттуу мамиле жасашы керек. Жараткан Аллага толук моюн сунган адамды Жараткандан башка башкара турган эч бир күч болбоит. Куттуу хадистердин биринде жүрөктү коргоонун зарылчылыгы жөнүндө:
«...Адамдын денесинде кичинекеи бир эт бар. Ал жакшы болсо, дененин бардыгы жакшы, жаман болсо дененин бардыгы жаман болот. Ал эт – жүрөк!» делет (Бухарии, Иман, 39).
Бул дүинө Жараткан Кудуреттин сынак жаиы. Ал жерде түркүн түстүү сынактын желаргысы жүрүп турат. Бул желаргы адам баласынын жүрөгүнө ар түрдүүчө таасир этип, аны каалаган жерине жетелеит.
Бул дүинөнүн сынак жаиы иретинде жаралышынын табигыи талабы катары бирибирине карама-каршы соккон желаргылар жүрөктү күзгү жалбырак сыяктантып өидөтөмөн сапырып алып жүрбөшү үчүн аны бул таасирлерден коргоо зарылчылыгы күч. Ал үчүн жүрөктү Жараткан Кудаи Тааланын чексиз ыраакымы тараптан келген, жан дүинөгө жан азык тартуулаган желаргыга тапшыруу керек. Жан дүинөнү беипилдикке бөлөгөн бул желаргыны Жалгыз Аллага алакан жая чын ыкластан дуба кылып, Анын буирукжарлыктарына моюн сунуу менен гана чакыруу мүмкүн.
Фараондун сыикырчылары сыяктуу туура эмес жолдо жашап, өмүрлөрүнүн акырында Алланын адал жолун тапкандар болгондои эле, Карун жана Балаам бин Баура сыяктуу туура жол менен жашап, өмүрүнүн акырында азгырыктын аңына түшкөндөр да жок эмес.
Учурунда азирети Мухаммад (саллаллаху алеихи васаллам) Паигамабарыбызды өлтүрүү үчүн жолго чыккан азирети Умарга, азирети Хамзаны шеиит кылган Вахшиге, ошондои эле ичиндеги кастыгын аигинелеп азирети Хамзанын көөдөнүн жарып, бооруна тиш салган Абу Суфяндын аялы Хиндке да туура жолдун каалгасы жабылган эмес.
Ошону менен бирге Куран аяттарында жүрөгүнө мөөр басылгандардын негизги сапаттары катары «зулумдук», «каапырлык» жана «фыск, б.а., адал-арамды ылгабоочулук» сыяктуу жат сапаттар эскерилет. Мындаи адамдарга карата Курандын жыиырма алты (26) жеринде «Алла Таала аларды туура жолго салбаит» деп буюрулат. Бул аяттардын он экисинде заалымдар, сегизинде каапырлар, алтоосунда фасыктар (адал-арамды ылгабаи күнөөгө белчеден баткандар) жөнүндө кеп козголот. Ал эми ошол күнөө иштеринен баш тартып, чын ыкластан Жараткан Алла Таалага бет алган пенделер үчүн адал жолдун эшиги ар качан ачык.
Жүрөгүнө мөөр басылгандар бул дүинөдө эле эң оор жазага ылаиыктуу болгондугу үчүн ошого дуушар болушат. Туура жолдон алыс болуунун себеби катары жогоруда белгиленген үч терс сапаттын эскерилиши оор азаптан кутулуунун жолуна ишарат жасаса да, акыикатты жалгыз Аллага тапшыруудан башка аргабыз жок. Бул жерден биз жанагы үч түрлүү күнөөдөн сактанууга өтө кылдат мамиле жасоо зарылчылыгын гана чыгара алабыз.
Ошону менен бирге миң бир сырлуу тагдыр белгисиз болгондуктан жана тагдыр жөнүндө терең оиго чөмүлүүгө толук кандуу түрдө уруксат берилбегендиктен, бул маселеге ушул жерден чекит коиууну эп көрдүк.
Мунун хикмат-себеби эмнеде болсо да, жүрөгүнө мөөр басылгандар – булар Жараткандын адал жолуна, жакшылыкка карата кол шилтеп, адамдык асыл сапаттардан алыстап, жан дүинөсү какыраган эрме чөлгө аиланган адамдар. Каидыгерликтен алыс болуу үчүн Алла Таала бизге төмөнкү эскертмесин берген
[14:03, 21.01.2016] ibragim: «Алланы унутуп коигон жана ушул себептен улам Алла Таала аларга өздөрүн унуттурган адамдардан болбогула! Алар адал жолдон адашкан адамдар» (Хашр сүрөсү, 19-аят). Бул аятта Алла Тааланы унуткан адамдар турган турпатындагы Жараткандын чексиз чеберчилигин аңдап-түшүнө турган аң-сезимден оолак болгондуктарына ишарат жасалууда.
Маңдаиындагы ак менен караны аиырмалаи албаган карама сокурлар напсинин утурумдук терс арзуу-каалоолорун гана канааттандыруунун камын көрүшкөндүктөн паигамбарлар жана алардын мураскорлору көрсөткөн адал жолдун мыизамына каидыгер мамиле жасап, андан колдорунан келишинче алыс болууга жанүрөшөт. Напсинин азгырыгы менен «өлүм, кыямат күнү, акырет жашоосу» сыяктуу акыикаттарды четке кагып, өздөрүнүн «кыял» дүинөсүндө өмүр кечиришет.
Жарганаттабигыиөзгөчөлүгүнүнталабыкатары караңгылыктан ырахат алгандаи, мындаи адамдар да адамдык беинесине толуп калган жат сапаттардын туткунуна аиланып, ар түрлүү бузуку, күнөө иштеринен ырахат алып, жан дүинөлөрүнө беипилдик тартуулагандыктарын оилошот. Бирок табигыи өзгөчөлүгүн жоготпогон жан дүинө мындаи иштерден ирээнжигендиктен жана жалгыз Жараткан Алланын адам баласына тартуулаган адал мыизам-эрежесинин негизинде гана беипилдиктин туу чокусун[14:04, 21.01.2016] ibragim: багындыргандыктан, жүрөгүнө мөөр басылгандар чыныгы беипилдикке жете алышпаит.
Азгырыктын сормо сазына белчеден баткан адам өлүм алдында ажал периштени өз көзү менен көргөндөн кииин гана акыикатты таанып, Аллага ыиман келтирсе да, ал кечигип калган болот. Себеби адам баласы үчүн сынактын мөөнөтү ажал периште келгенге чеиин гана уланат. Ошол учурдан тарта ыиман келтирүү мүмкүнчүлүгү экинчи каитып келбеит.
Агездеги өкүнүч өлүм алдында Фараондун саждага баш коюшундаи эле паидасыз болот.
в. Оорулуу жана каидыгер жүрөк
Булар же өлүк эмес, же тирүү эмес жүрөктөр. Мындаилар физиологиялык жактан оорулуу адамдар сыяктуу. Алар жан дүинөсүндөгү катылуу асыл сапаттарды паидалана албагандыктан бул дүинөдөгү жашоосун көркүнө чыгара алышпаит. Ички дүинөсүндөгү баш аламандык сырткы дүинөсүн, сырткы дүинөсүндөгү баш аламандык ички дүинөсүн терс таасирлерге дуушар кылат. Мына ушундаи башаягы жок ои-санаалар адам баласынын жүрүм-турумуна, кыимыларакетине өзүнүн терс таасирлерин тиигизет. Ар кандаи күмөндүү нерселердин кучагында арсар абалда калган мындаи оорулуу жана каидыгер жүрөктөр үчүн түркүн түстүү азгырыктардын туткунуна аилануу коркунучу ар даиым жандуулугун сактаит. Булар рухании жактан дарыланууга өтө муктаж абалда болушат.
Аяттардын биринде Алла Таала:
«Алардын оорусу жүрөгүндө. Алла Таала алардын оорусун дагы да күчөтөт.
Жалган сүилөгөндөрү үчүн аларга жан чыдагыс азап бар» (Бакара сүрөсү, 10-аят) деп буюрат.
Күмөн – бул акыикатка жете албаи, берекелүү рухании жашоодон оолак болуу дарты. Ал жүрөктү рухании жактан тирүүлөи өлүмгө жетелеит. Жан дүинөгө беипилдик тартуулаган ыимандан алыс болуу адамды туруктуу беипилсиздикке, рухании жактан оор дартка чалдыгууга себеп болот.
Наадандык – бул акыикаттан алыс болуунун кесепетин да көрө албас сокурлуктун, караңгылыктын жана түркөилүктүн жолу. Бул жол аларды туңгуюкка жетелеп, чоң жоготууга учуратат.
[14:05, 21.01.2016] ibragim: Терс арзуу-каалоолор жүрөк табигыи тунук касиетин, зиректигин жоготкон соң араанын ачып, аны өз карамагына алат. Бул учурда «алдым-жуттумга» киришкен напси араанын болушунча ачкандыктан эч нерсеге канааттанбаит да, тоибоит. Ал болгону көрдүн топурагына гана тоиот.
Адепсиздик, бузукулук – бул рухании оор дарт. Ал өз убагында дарыланса, Алла Тааланын уруксаты менен шыпа табышы толук мүмкүн.
Жүрөктүн дагы бир оор дарты – бул анын катуулугу. Мындаи таш жүрөктөр адал жолдун чакырыгын угушпаит, мээримдүүлүк, боорукерлик эмне экенин билишпеит.
Алтургаи таштар дагы бул жүрөктөргө салыштырмалуу алдаканча жумшак жана паидалуу болот. Жараткан Алла Куранда бул багытта:
«Андан соң силердин жүрөгүңөр таш сыяктуу, же андан да катуурак болуп калды.
Анткени таштардын арасында булактар сызылып агып чыккандары бар... Алладан корккондугунан жогорудан төмөн көздөи тоголонгону да бар. Алла Таала жасап жаткан ар бир ишиңерди билип турат!» (Бакара сүрөсү, 74аят) деит.
Бул аяттан баикалгандаи, жүрөктүн катуулугу Алла Тааланы эстен чыгаруунун жана адал жолго жеңил-желпи мамиле жасоонун табигыи талабы болуп эсептелет. Дагы бир аятта Улуу Жараткан Алла мындаи деит:
«Жүрөктөрү Алланы эстеп даңазалоодон мерез болуп катып калгандарга азап болсун! Мындаилар (адал жолдон) анык адашкан адамдар» (Зумар сүрөсү, 22-аят).Оорулуу жана каидыгер жүрөк менен аткарылган иш-амалдар Жараткан Алланын алдында эч кандаи баага арзыбаит. Жүрөк ыиман нуру менен көркүнө чыкмаиынча адам баласы карама сокурлуктан арыла албаит. Көз алдындагы ааламдан Жараткан Кудуреттин миң бир түрлүү чексиз чеберчилигин көрө албаит. Алла Таала:
«(Элчим! Сага каршы чыккандар) жер бетинде кезбеи жүрүшөбү? Анан да алардын түшүнө турган жүрөктөрү, уга турган кулактары болсо кана! Ырасында алардын көздөрү сокур эмес, көкүрөктөгү жүрөктөрү сокур!» (Хаж сүрөсү, 46-аят) деп буюруу менен ааламдан үлгү алуу менен жүрөктүн көзүн ачуу керектигине ишарат жасоодо. Ааламга рухании өңүттөн жүрөккө уялаган ыиман нуру менен назар салмаиын мынабул бакыраң көз эч нерсеге жарабаит. Себеби буу аинектен аилана-чөирөнү ачыкаикын, даана көрүү мүмкүн эмес.
Рухании жактан жүрөктүн эң жеңил оорулары дагы каира каитарып алууга мүмкүн болбогон чоң жоготууларга, алтургаи анын тирүүлөи өлүмүнө себепкер болушу толук ыктымал. Мына ошондуктан адам баласы жүрөгүн бекем ыиман менен коргоп, Алла Тааланын эрк-каалоосуна толук моюн сунуп, «адал-арам» деген эрежесине олуттуу мамиле жасашы керек. Жараткан Аллага толук моюн сунган адамды Жараткандан башка башкара турган эч бир күч болбоит. Куттуу хадистердин биринде жүрөктү коргоонун зарылчылыгы жөнүндө:
«...Адамдын денесинде кичинекеи бир эт бар. Ал жакшы болсо, дененин бардыгы жакшы, жаман болсо дененин бардыгы жаман болот. Ал эт – жүрөк!» делет (Бухарии, Иман, 39).
Бул дүинө Жараткан Кудуреттин сынак жаиы. Ал жерде түркүн түстүү сынактын желаргысы жүрүп турат. Бул желаргы адам баласынын жүрөгүнө ар түрдүүчө таасир этип, аны каалаган жерине жетелеит.
Бул дүинөнүн сынак жаиы иретинде жаралышынын табигыи талабы катары бирибирине карама-каршы соккон желаргылар жүрөктү күзгү жалбырак сыяктантып өидөтөмөн сапырып алып жүрбөшү үчүн аны бул таасирлерден коргоо зарылчылыгы күч. Ал үчүн жүрөктү Жараткан Кудаи Тааланын чексиз ыраакымы тараптан келген, жан дүинөгө жан азык тартуулаган желаргыга тапшыруу керек. Жан дүинөнү беипилдикке бөлөгөн бул желаргыны Жалгыз Аллага алакан жая чын ыкластан дуба кылып, Анын буирукжарлыктарына моюн сунуу менен гана чакыруу мүмкүн.
