Супер-Инфо
super.kg
видео
II МААСЫГА МАСХ ТАРТУУ
А. МААСЫГА МАСХ ТАРТУУНУН ШАРТТАРЫ
1. Маасыны даарат алган соң кииүү. Кандаидыр бир үзүрдүн (мисалы, жаранын)
аиынан бутка таңуу таңылган болуп, ага (таңууга) масх тартылган болсо да, анын үстүнөн
маасы кииүүгө уруксат берилет.
2. Маасы бутту томук менен кошо жаап турушу керек.
3. Маасы же маасынын өкүмүндөгү буткииимдер бышык нерседен жасалган болушу
кажет. Бышык болушу аны менен жол жүргөндө эң азынан алты (6) километрге чеиин
чыдашы (жыртылбашы) менен өлчөнөт.
4. Маасы сууну өткөрбөөгө тиииш.
5. Маасыда буттун эң кичине үч манжасы бата турганчалык өлчөмдө тешик
болбошу керек. Тигил же бул маасынын ар каисы жериндеги тешиктерди кошкон учурда үч
манжа бата турганчалык өлчөмгө жетсе, ал маасыга масх тартууга уруксат берилбеит. Бул
учурда бир жуп маасынын (б.а. эки маасынын) тешиги бири-бирине кошулуп эсептелбеит.
6. Бир бутту жууп, ал эми экинчи бутка масх тартууга болбоит. Бир буту жок адам
бир бутуна маасы кииип, масх тартат.
7. Маасынын алды жагынан эң азынан колдун эң кичине үч манжасынчалык жери
бүтүн болушу зарыл. Алды жагы жок, бирок согончок тарабы бар (бүтүн) маасыларга масх
тартылбаит.
Б. МАСХТЫН МӨӨНӨТҮ
1. Жолоочу эмес (муким) адамдар үчүн маасыга тартылган масхтын мөөнөтү бир
сутка (24 саат).
2. Жолоочу адамдар үчүн маасыга тартылган масхтын мөөнөтү үч сутка (72 саат).
Береги мөөнөттөр маасы бутка кииилген учурдан башталбаит.
Маасыны бутка
кииген соң даарат бузулган учурдан кииин башталат.
Муким адам сапарга чыкса, сапар өкүмүнө баш ииет, масх мөөнөтүн үч күнгө
узартат. Жолоочу адам үиүнө каиткан соң, маасысына масх тарткандан кииин 24 саат өтсө,
масхтын мөөнөтү бүткөн болот.
В. МАСХТЫ ЖАРАКСЫЗ АБАЛГА АЛЫП КЕЛГЕН ЖАГДАЙЛАР
1. Дааратты жараксыз абалга алып келген жагдаилар масхты да бузат. Бирок бул
учурда масхтын мөөнөтү бүтө элек болсо, жаңыдан даарат алган кезде маасыны чечпеи
(бутту жуубаи) туруп ага (маасыга) масх тартуу жетиштүү болот.
2. Масх тартылган маасыны чечүү масхты жараксыз абалга алып келет. Маасыга
масх тарткан адам даараты бар кезинде маасысын чечсе, жана эки бутун жууса, анын
даараты бузулбаит. Ал эми бул учурда бутун жуубаса, даараты жараксыз болуп эсептелет.
3. Масх мөөнөтүнүн аякташы. Бул учурда даарат алып, бутту жууп, каира маасыны
кииүүгө болот. Эгер масхтын мөөнөтү аяктаган кезде даарат болсо, тек гана эки бутту жууп
коисо, даарат бузулган болбоит.
4. Маасынын ичине кирген суу бир буттун жарымынан көбүн суу кылса, масх
жараксыз абалга келет.
Г. ТАҢУУГА МАСХ ТАРТУУ
Кандаидыр бир жаранын аиынан таңуу таңылган мүчөнү суу менен жууган кезде,
терс таасирин тиигизип, жараны ырбатып күчөтө турган болсо, анда даарат же гусул
алганда таңууга масх тартып коисо болот. Таңууга толук боидон эмес, көпчүлүк бөлүгүнө
масх тартуу жетиштүү. Эгер таңууга масх тартуу да жарага зыян алып келе турган болсо,
анда ага масх тартпаса да болот. Асыресе, үзүр абалы бүткөнгө (жара аиыкканга) чеиин
таңууга масх тартып жүрүүгө уруксат берилет. Таңууну даарат алган соң гана таңуу кажет
деген шарт жок. Жара аиыккан соң таңууну алуу менен масх да жараксыз абалга келет. Бул
учурда каирадан даарат алуу зарылчылыгы бар.
Кыскача Ислам негиздери (Мухтасар Ислам илмихалы). Абдуррахман Хачкалы ( Фикх илиминин доктору).
#21 22 February 2016 - 19:54
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#22 22 February 2016 - 19:59
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
III. ГУСУЛ
«Гусул» сөзү «бир нерсени суу менен жуу» деген маанини туюндурат. Ал эми фикх
илиминде «гусул – бул ооз менен мурунга суу алып, тулку боиду толугу менен жуу»
дегенди түшүндүрөт.
Ыиык Куранда: «Эгер жунуп болсоңор, толук тазалангыла (жуунгула)! » (Маида
сүрөсү, 6) деп буюрулат. Бакара сүрөсүнүн 222-аятында аялдардын этек кири токтоп, таза болмоюнча алар менен жыныстык катнашта болбоого буирук кылынган. Ошондои эле бул
аятта аял кишиге этек киринен кииин гусул алуу зарылчылыгы белгиленет.
А. ГУСУЛДУН ПАРЗДАРЫ
1. Мазмаза: оозду тамакка чеиин чаикоо.
2. Истиншак: мурунга каңылжаарга чеиин суу алуу.
3. Тулку боиду бир да кургак жер калтырбаи жуу.
Гусул алууда суу чач, сакал, мурут жана каштын астына чеиин жетиши керек.
Аял киши да өрүлгөн чачынын түбүнө чеиин суу жеткириши керек. Өрүлгөн узун
чачты жандыруунун кажети жок.
Гусул алуу учурунда тигил же бул мүчөгө таңылган таңуу чечилген чакта, ооруга
(м: жарага) зыян алып келе турган болсо, таңууну чечпеи тазаланыпжуунууга уруксат
берилет.
Б. ГУСУЛДУН АЛЫНЫШЫ ЖАНА АНЫН АДЕП-ТАРТИБИ
Тигил же бул ибадаттын толук кандуу кабылданышы үчүн аны адеп-тартибине
ылаиык аткаруу зарылчылыгы бар. Сүннөт-адептери менен аткарылган ибадаттарда кемтик
болбоит. Бул учурда мусулман адам ибадат милдетин так жана толук орундатып, анын
жоопкерчилигинен кутулган болот. Ал эми адептерине ылаиык аткарылбаган ибадаттардын
парз-важиптеринде кемчилик кетиши ыктымал. Ошондуктан ар бир ибадатты адептерине
ылаиык аткаруу абзел.
Гусул ниет кылуу менен башталат. Ниет кылган соң купуя (ичтен) «Бисмиллахир-
Рахмаанир-Рахиим» деп аитып, колду жана аврат (уяттуу) жерлерди жуу керек. Андан
кииин кадимкидеи даарат алып, андан соң башка, алгач оң, андан кииин сол ииинге суу
төгүп жуунуу зарыл. Дененин бир да жериндекургак жер калбашы кажет. Ошондуктан
өзгөчө буттун манжаларынын салааларын, киндикти, кулакты, аял киши кулакка тагылган
сөикө тешиктерин жакшылап жууганга аракет кылуу керек.
Гусул алуу учурунда сууну ысырап колдонбоо зарыл. Бул учурда аврат жерлерди
жабык тутуу дурус.
Мончо, көлмө, көл сыяктуу коомдук (адамдар көп жүрчү) жаиларда авратты жаап
жүрүү парз болуп эсептелет. Ошондуктан мындаи жаиларда авратты жаап, ачылып кетүү
ыктымалынан улам башка бирөөнүн аврат жерлерин карабоо кажет. Эгер бул жаиларда
адамдар жылаңач түшсө, ал жерге барбоо зарыл. Аирыкча эркек-аял аралаш жүргөн
пляждардан мусулман баласы оолак болууга тиииш. Мусулман адам арам ишке барбаганы
сыңары, арам иштер жүзөгө ашкан жерлерге да жакын жолобошу кажет.
Гусул алуу жери таза болушу керек. Мончо, көлмө сыяктуу жаилар санитардык
эрежелерге толук жооп бериши кажет. Сууну микропторго каршы дарылоо зарыл.
Жугуштуу оорусу бар адамдар мындаи жаиларга келбеши керек. Анткени эч ким башка
бирөөнүн ден-соолугуна зыян келтирүүгө укугу жок.
«Гусул» сөзү «бир нерсени суу менен жуу» деген маанини туюндурат. Ал эми фикх
илиминде «гусул – бул ооз менен мурунга суу алып, тулку боиду толугу менен жуу»
дегенди түшүндүрөт.
Ыиык Куранда: «Эгер жунуп болсоңор, толук тазалангыла (жуунгула)! » (Маида
сүрөсү, 6) деп буюрулат. Бакара сүрөсүнүн 222-аятында аялдардын этек кири токтоп, таза болмоюнча алар менен жыныстык катнашта болбоого буирук кылынган. Ошондои эле бул
аятта аял кишиге этек киринен кииин гусул алуу зарылчылыгы белгиленет.
А. ГУСУЛДУН ПАРЗДАРЫ
1. Мазмаза: оозду тамакка чеиин чаикоо.
2. Истиншак: мурунга каңылжаарга чеиин суу алуу.
3. Тулку боиду бир да кургак жер калтырбаи жуу.
Гусул алууда суу чач, сакал, мурут жана каштын астына чеиин жетиши керек.
Аял киши да өрүлгөн чачынын түбүнө чеиин суу жеткириши керек. Өрүлгөн узун
чачты жандыруунун кажети жок.
Гусул алуу учурунда тигил же бул мүчөгө таңылган таңуу чечилген чакта, ооруга
(м: жарага) зыян алып келе турган болсо, таңууну чечпеи тазаланыпжуунууга уруксат
берилет.
Б. ГУСУЛДУН АЛЫНЫШЫ ЖАНА АНЫН АДЕП-ТАРТИБИ
Тигил же бул ибадаттын толук кандуу кабылданышы үчүн аны адеп-тартибине
ылаиык аткаруу зарылчылыгы бар. Сүннөт-адептери менен аткарылган ибадаттарда кемтик
болбоит. Бул учурда мусулман адам ибадат милдетин так жана толук орундатып, анын
жоопкерчилигинен кутулган болот. Ал эми адептерине ылаиык аткарылбаган ибадаттардын
парз-важиптеринде кемчилик кетиши ыктымал. Ошондуктан ар бир ибадатты адептерине
ылаиык аткаруу абзел.
Гусул ниет кылуу менен башталат. Ниет кылган соң купуя (ичтен) «Бисмиллахир-
Рахмаанир-Рахиим» деп аитып, колду жана аврат (уяттуу) жерлерди жуу керек. Андан
кииин кадимкидеи даарат алып, андан соң башка, алгач оң, андан кииин сол ииинге суу
төгүп жуунуу зарыл. Дененин бир да жериндекургак жер калбашы кажет. Ошондуктан
өзгөчө буттун манжаларынын салааларын, киндикти, кулакты, аял киши кулакка тагылган
сөикө тешиктерин жакшылап жууганга аракет кылуу керек.
Гусул алуу учурунда сууну ысырап колдонбоо зарыл. Бул учурда аврат жерлерди
жабык тутуу дурус.
Мончо, көлмө, көл сыяктуу коомдук (адамдар көп жүрчү) жаиларда авратты жаап
жүрүү парз болуп эсептелет. Ошондуктан мындаи жаиларда авратты жаап, ачылып кетүү
ыктымалынан улам башка бирөөнүн аврат жерлерин карабоо кажет. Эгер бул жаиларда
адамдар жылаңач түшсө, ал жерге барбоо зарыл. Аирыкча эркек-аял аралаш жүргөн
пляждардан мусулман баласы оолак болууга тиииш. Мусулман адам арам ишке барбаганы
сыңары, арам иштер жүзөгө ашкан жерлерге да жакын жолобошу кажет.
Гусул алуу жери таза болушу керек. Мончо, көлмө сыяктуу жаилар санитардык
эрежелерге толук жооп бериши кажет. Сууну микропторго каршы дарылоо зарыл.
Жугуштуу оорусу бар адамдар мындаи жаиларга келбеши керек. Анткени эч ким башка
бирөөнүн ден-соолугуна зыян келтирүүгө укугу жок.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#23 22 February 2016 - 20:06
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
В. ГУСУЛ АЛУУНУ ТАЛАП КЫЛГАН ЖАГДАИЛАР
Төмөнкү жагдаилар гусул алуу зарылчылыгын талап кылат: жунуп болуу, этек кири
жана нифас абалдарынын аякташы.
1. Жунуп болуу
Жунуп болуу – бул жыныстык катнаш же дүүлүгүү менен бел суусунун (спермдин
атылып) чыгышы аркылуу паида болгон ыпластык абал болуп эсептелет. Мусулман адам
мындаи учурда аирым бир ибадаттарды аткара албаит. Шариятта жунуп болгон адамдын
денеси, оозу, түкүрүгү жана ал ичкенден кииин артып калган суу таза болуп эсептелет.
Жыныстык катнашта болгон аял-эркектен мани (б.а.сперм) келсе да, келбесе да
экөө тең жунуп болушат. Эркектен же аялдан дүүлүгүү менен манинин (сперм) чыгышы аларды жунуп кылат.
Бул абал (дүүлүгүү менен спермдин чыгышы) уику маалында болсо да, оигоо учурда болсо
да жыиынтыкты өзгөртпөит.
Уикудан оигонгон кезде денесинен бел суу көргөн адам гусул алышы кажет.
Ошондои эле түшүндө жунуп болгонун көргөн адам оигонгон кезде денесинен бел суунун
эч кандаи белгисин (нымдуулук же так) көрбөсө, анда гусул алуунун кажети жок.
Жунуп болгон адамга уруксат берилбеген иштер : Жунуп болгон адамга парз же напил намаз окууга, тилават саждасына жыгылууга,
Куранды колго алууга, Куран окууга, себепсиз мечитке кирүүгө жана мечитте отурууга
уруксат берилбеит.
Жунуп болгон адам мүмкүнчүлүгүнүн болушунча эртерээк гусул алганы дурус.
Тигил же бул намаздын убагы чыкканга чеиин гусул албоо арам болуп эсептелет.
2. Айыз же нифас абалынын бүтүшү. Аиыз (этек кири) же нифас (төрөттөн кииинки) абалдарынын бүтүшү менен же
болбосо бул абалдар үчүн белгиленген эң узун мөөнөттүн аякташы менен аял киши гусул
алышы зарыл.
Имам Азам агымы боюнча, аиыздын эң узун мөөнөтү 10 күн, ал эми нифас
абалынын эң узун мөөнөтү 40 күн. Мына ушул мөөнөттөрдүн аякташы менен аял киши
үчүн гусул алуу парз болуп эсептелет. Бул мөөнөттөр аяктаса да, токтобогон кан
«истихаза» (ооруу, үзүрлүү) деп аталат. Мындаи абалдагы аял үзүрлүү адамга тиешелүү
болгон өкүмдөргө баш ииет.
Аиыз же нифас абалындагы аялга баиланышкан өкүмдөр жунуп болгон адамга
баиланышкан өкүмдөр менен бирдеи (окшош).
Аиыз же нифас абалында болгон аял намаз окуи албаит, орозо да кармабаит.
Аиыз же нифас маалында жыныстык катнашта болуу арам болуп эсептелет.
Айыз жана нифас абалдары жөнүндө «тайаммум» темасынан кииин дагы
кененирээк токтолобуз.
Г. ГУСУЛГА БАЙЛАНЫШКАН МАСЕЛЕЛЕР
Шейиттерден сырткары көз жумган мусулман маркумдарды жуу парз-ы кифая
болуп эсептелет. Бул адам баласына көрсөтүлгөн урмат-сыйдын белгиси.
Жаңы мусулман болгон адам эгер жунуп болсо, анын гусул алышы парз. Бул
багытта бардык Ислам аалымдары бир пикирде. Ал эми жунуп болбосо, анда Имам Азам
агымы боюнча, ал үчүн гусул алуу мандуп болсо да, ар кандаи күмөн-шектерге карата ал
адамдын гусул алышы керек.
Жума жана аит намаздарына гусул алып баруу, ошондои эле ажылыкка же умрага
ниет кылып ихрамга кирээрде жана Арафатта туруу (вакфа) үчүн гусул алуу сүннөт болуп
эсептелет.
Ыйык жерлерге барганда куттуу түндөрдү ибадат менен өткөрүү, тооба кылып
кечирим тилөө сыяктуу жакшы иштерден мурун гусул алуу мустахап.
Демек, береги мисалдардан баикалгандаи мусулман баласы гусул алуу талап
кылынбаган учурларда да гусул алып, жуунуп-тазаланып турушу керек.
Төмөнкү жагдаилар гусул алуу зарылчылыгын талап кылат: жунуп болуу, этек кири
жана нифас абалдарынын аякташы.
1. Жунуп болуу
Жунуп болуу – бул жыныстык катнаш же дүүлүгүү менен бел суусунун (спермдин
атылып) чыгышы аркылуу паида болгон ыпластык абал болуп эсептелет. Мусулман адам
мындаи учурда аирым бир ибадаттарды аткара албаит. Шариятта жунуп болгон адамдын
денеси, оозу, түкүрүгү жана ал ичкенден кииин артып калган суу таза болуп эсептелет.
Жыныстык катнашта болгон аял-эркектен мани (б.а.сперм) келсе да, келбесе да
экөө тең жунуп болушат. Эркектен же аялдан дүүлүгүү менен манинин (сперм) чыгышы аларды жунуп кылат.
Бул абал (дүүлүгүү менен спермдин чыгышы) уику маалында болсо да, оигоо учурда болсо
да жыиынтыкты өзгөртпөит.
Уикудан оигонгон кезде денесинен бел суу көргөн адам гусул алышы кажет.
Ошондои эле түшүндө жунуп болгонун көргөн адам оигонгон кезде денесинен бел суунун
эч кандаи белгисин (нымдуулук же так) көрбөсө, анда гусул алуунун кажети жок.
Жунуп болгон адамга уруксат берилбеген иштер : Жунуп болгон адамга парз же напил намаз окууга, тилават саждасына жыгылууга,
Куранды колго алууга, Куран окууга, себепсиз мечитке кирүүгө жана мечитте отурууга
уруксат берилбеит.
Жунуп болгон адам мүмкүнчүлүгүнүн болушунча эртерээк гусул алганы дурус.
Тигил же бул намаздын убагы чыкканга чеиин гусул албоо арам болуп эсептелет.
2. Айыз же нифас абалынын бүтүшү. Аиыз (этек кири) же нифас (төрөттөн кииинки) абалдарынын бүтүшү менен же
болбосо бул абалдар үчүн белгиленген эң узун мөөнөттүн аякташы менен аял киши гусул
алышы зарыл.
Имам Азам агымы боюнча, аиыздын эң узун мөөнөтү 10 күн, ал эми нифас
абалынын эң узун мөөнөтү 40 күн. Мына ушул мөөнөттөрдүн аякташы менен аял киши
үчүн гусул алуу парз болуп эсептелет. Бул мөөнөттөр аяктаса да, токтобогон кан
«истихаза» (ооруу, үзүрлүү) деп аталат. Мындаи абалдагы аял үзүрлүү адамга тиешелүү
болгон өкүмдөргө баш ииет.
Аиыз же нифас абалындагы аялга баиланышкан өкүмдөр жунуп болгон адамга
баиланышкан өкүмдөр менен бирдеи (окшош).
Аиыз же нифас абалында болгон аял намаз окуи албаит, орозо да кармабаит.
Аиыз же нифас маалында жыныстык катнашта болуу арам болуп эсептелет.
Айыз жана нифас абалдары жөнүндө «тайаммум» темасынан кииин дагы
кененирээк токтолобуз.
Г. ГУСУЛГА БАЙЛАНЫШКАН МАСЕЛЕЛЕР
Шейиттерден сырткары көз жумган мусулман маркумдарды жуу парз-ы кифая
болуп эсептелет. Бул адам баласына көрсөтүлгөн урмат-сыйдын белгиси.
Жаңы мусулман болгон адам эгер жунуп болсо, анын гусул алышы парз. Бул
багытта бардык Ислам аалымдары бир пикирде. Ал эми жунуп болбосо, анда Имам Азам
агымы боюнча, ал үчүн гусул алуу мандуп болсо да, ар кандаи күмөн-шектерге карата ал
адамдын гусул алышы керек.
Жума жана аит намаздарына гусул алып баруу, ошондои эле ажылыкка же умрага
ниет кылып ихрамга кирээрде жана Арафатта туруу (вакфа) үчүн гусул алуу сүннөт болуп
эсептелет.
Ыйык жерлерге барганда куттуу түндөрдү ибадат менен өткөрүү, тооба кылып
кечирим тилөө сыяктуу жакшы иштерден мурун гусул алуу мустахап.
Демек, береги мисалдардан баикалгандаи мусулман баласы гусул алуу талап
кылынбаган учурларда да гусул алып, жуунуп-тазаланып турушу керек.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#24 22 February 2016 - 23:02
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
IV. ТАЙАММУМ.
Таиаммум – бул даарат же гусул алуу үчүн суу табылбаган кезде, же суу болсо да
аны колдонуу мүмкүнчүлүгү болбогон учурларда таза топуракка урулган кол менен бетти
жана чыканакка чеиин эки колду сылоо жолу менен аткарылган тазалык.31
Таиаммум төмөнкү учурларда алынат: Даарат же гусул алуу үчүн суунун жок
болушу. Даарат же гусул алган кезде суунун ден-соолукка зыян бериши.
А. ТАЙАММУМДУН ПАРЗДАРЫ
1. Таиаммум алууга ниет кылуу шарт.
2. Колду топуракка коюп, бетке масх тартуу.
3. Колду топуракка коюп, чыканак менен кошо эки колго масх тартуу.
Б. ТАЙАММУМДУН АЛЫНЫШЫ
Алгач таяммум алууга ниет кылып «Бисмилла»ны аитуу керек. Колду топуракка
коюп, ары-бери сүрүп, колго жуккан ашыкча чаңды түшүрүү үчүн эки колду бир-бирине
акырын уруп бир жолу бетке масх тартуу (сылоо) керек. Андан кииин дагы бир жолу колду
топуракка коюп, сол колдун ичи менен оң колго, каира оң колдун ичи менен чыканакты
кошо сол колго масх тартуу зарыл. Манжалардын ортолоруна да масх тартуу керек.
Ошентип таяммум алынган болот.
Ханафи (Имам Азам) агымы боюнча, намаздын убагы киргенге чеиин таиаммум
алса болот.
Таиаммумду буза турган жагдаи болбосо, таиаммум алган адам каалаганынча намаз
окуй алат.
В. ТАЙАММУМДУ ЖАРАКСЫЗ АБАЛГА АЛЫП КЕЛГЕН ЖАГДАЙЛАР:
1. Дааратты буза турган нерселер таиаммумду да жараксыз абалга алып келет.
2. Суу колдонууга тоскоол болгон үзүрдүн аякташы таиаммумду бузат.
3. Таиаммум алган киши намаз окуганга чеиин, же намаз окуу учурунда суу келсе,
же суу колдонуу мүмкүнчүлүгүнө ээ болсо, анда ал адамдын таиаммуму жараксыз абалга
келген болот.
Таиаммум – бул даарат же гусул алуу үчүн суу табылбаган кезде, же суу болсо да
аны колдонуу мүмкүнчүлүгү болбогон учурларда таза топуракка урулган кол менен бетти
жана чыканакка чеиин эки колду сылоо жолу менен аткарылган тазалык.31
Таиаммум төмөнкү учурларда алынат: Даарат же гусул алуу үчүн суунун жок
болушу. Даарат же гусул алган кезде суунун ден-соолукка зыян бериши.
А. ТАЙАММУМДУН ПАРЗДАРЫ
1. Таиаммум алууга ниет кылуу шарт.
2. Колду топуракка коюп, бетке масх тартуу.
3. Колду топуракка коюп, чыканак менен кошо эки колго масх тартуу.
Б. ТАЙАММУМДУН АЛЫНЫШЫ
Алгач таяммум алууга ниет кылып «Бисмилла»ны аитуу керек. Колду топуракка
коюп, ары-бери сүрүп, колго жуккан ашыкча чаңды түшүрүү үчүн эки колду бир-бирине
акырын уруп бир жолу бетке масх тартуу (сылоо) керек. Андан кииин дагы бир жолу колду
топуракка коюп, сол колдун ичи менен оң колго, каира оң колдун ичи менен чыканакты
кошо сол колго масх тартуу зарыл. Манжалардын ортолоруна да масх тартуу керек.
Ошентип таяммум алынган болот.
Ханафи (Имам Азам) агымы боюнча, намаздын убагы киргенге чеиин таиаммум
алса болот.
Таиаммумду буза турган жагдаи болбосо, таиаммум алган адам каалаганынча намаз
окуй алат.
В. ТАЙАММУМДУ ЖАРАКСЫЗ АБАЛГА АЛЫП КЕЛГЕН ЖАГДАЙЛАР:
1. Дааратты буза турган нерселер таиаммумду да жараксыз абалга алып келет.
2. Суу колдонууга тоскоол болгон үзүрдүн аякташы таиаммумду бузат.
3. Таиаммум алган киши намаз окуганга чеиин, же намаз окуу учурунда суу келсе,
же суу колдонуу мүмкүнчүлүгүнө ээ болсо, анда ал адамдын таиаммуму жараксыз абалга
келген болот.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#25 22 February 2016 - 23:10
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
V. АЯЛЗАТЫНА ТИЕШЕЛҮҮ ӨЗГӨЧӨ АБАЛДАР
Аялзаты физиологиялык жактан эркек адамдан бир катар аиырмачылыктары менен
өзгөчөлөнөт. Аялзатынын мына ошол физиологиялык аиырмачылыктары аял кишиден
аирым бир өзгөчө өкүмдөргө баш ииүүсүн талап кылат. Бул өкүмдөрдү ар бир мусулман
аялзаты билүүгө тиииш. Аялзатына таандык өзгөчө абалдар аиыз (этек кири), нифас жана
истихаза абалдары болуп эсептелет. Булар намаз, орозо, ажылык, Куран окуу, жыныстык
катнаш жана ажырашуу (талак) маселелери менен тыгыз баиланышта болгондуктан бул
маселелерге баиланышкан өкүмдөрдү билүү кажет.
А. АЙЫЗ (ЭТЕК КИРИ)
Айыз бул балагатка жеткен аялзатынан ай сайын белгилүү түрдө келип туруучу этек
кири. Бул абал балагат жашынан баштап климакс учуруна (этек киринин келбей
калышына) чеиин уланат.
Аялзатынан этек кири келген учуру «айыз абалы», ал эми мындан тышкаркы
учурлары «тазалык учуру» деп аталат.
Кыз бала эң эрте 9 жашынан баштап этек кирине тушугат. Ал негизинен 11-13 жаш
аралыгында аиыз көрөт. Этек кири болжолдуу түрдө 50 жаштардын тегерегинде келбеи
калат. Булар аял кишиге жараша өзгөрөт.
Этек кири келе баштаган кыз балагатка жеткен болуп эсептелет.
Имам Азамы агымы боюнча, этек киринин эң кыска мөөнөтү 3, ал эми эң узун
мөөнөтү 10 күн. Этек киринин мөөнөтү ар бир аялда ар башкача болот. Ошондуктан ар бир
аялзаты этек кири келген күндөрүн туура эсептөөгө кылдат мамиле жасашы кажет.
3 күнгө жетпеген, же 10 күндөн кииин келген кандар аиыз (этек кири)эмес,
«истихаза» (оору) каны болуп эсептелет. Мындаи абалдагы аял киши үзүрлүү адамга
тиешелүү өкүмдөргө баш ийет.
Б. ЭТЕК КИРИНЕ БАЙЛАНЫШКАН ӨКҮМДӨР
Этек кири келген аял намаз окуганга болбойт жана орозо да кармаи албаит. Бул
маселе боюнча бардык Ислам аалымдары бир пикирде. Аял киши этек кири келген учурда окубаган намаздарынын казасын окубаит. Бирок кармалбаи калган орозонун казасын
кармоого тийиш (парз).
Ажылык учурунда этек кири келген аял бир гана Каабаны таваф кыла албайт.
Ажылыктын рукуну (парзы) болуп эсептелген зыярат тавафын орундатуу үчүн этек кири
токтогонго чеиин Меккеде болушу керек. Имам Азам агымы боюнча, этек кири келген аял
парз болуп эсептелген зыярат тавафын орундата турган болсо, тавафы орундалган (сахих-
жарамдуу) болот. Бирок, мындаи учурда жаза иретинде бир бодо мал курмандыкка чалуу
зарылчылыгы туулат.
Этек кири келген аял Куранга кол тиигизе да, окуи да албаит. Бирок, Курандан сабак
алгандар аят сөздөрүн бир-бирден бөлүп аитып үирөнүшсө болот.
Эч бир себепсиз мечитке кире албаит.
Этек кири учурунда аял киши (жубаиы) менен жыныстык катнашта болуу арам. Аял
киши этек кири токтогон соң жуунуп тазаланганга чеиин же этек кири токтогондон кииин
бир намаздын убактысы өткөнгө чеиин жыныстык катнашка кирүүгө болбоит.
Этек кири токтогон аялдын гусул алуусу парз болуп эсептелет.
В. НИФАС
Нифас – бул төрөттөн кииин, же болбосо буту-колу сыяктуу органдары билинип
калган баласы боюнан түшүп калган аял кишиден келген кан. Бул «нифас абалы» деп
аталат.
Имам Азам агымы боюнча, нифастын эң узун мөөнөтү 40 күн. Бул мөөнөттүн
аралыгында кан келбеи калган учурлар да нифас абалына кирет.
40 күнгө чейин эле кан токтой турган болсо, нифас абалы соңуна чыккан болот.
Намаз, орозо сыяктуу маселелерде нифаска баиланышкан өкүмдөр этек киринин
өкүмдөрү менен бирдей. Башкача айтканда, нифас абалындагы аял этек кири келген аял
кишиге тиешелүү өкүмдөргө баш ийет.
Г. ИСТИХАЗА
Этек кири жана нифас учурларынан сырткары айрым бир физиологиялык оору-сыркоолордон улам келген кан «истихаза» деп аталат. Аял кишинин бул абалы мурундун үзгүлтүксүз канашы же зааранын тез-тез келип турушу сыяктуу «үзүр» болуп эсептелет.
Истихаза абалындагы аял киши ар бир парз намаз үчүн өз-өзүнчө даарат алат. Ал даарат
алган соң кииинки парз намаздын убагы киргенге чеиин үзүр (истихаза) абалынан
сырткары дааратты буза турган жагдаи жүзөгө ашпаса, каалаганынча напил намаз окуп
ибадат кыла алат. Бул учурда үзүр абалынан сырткары дааратты буза турган жагдаи жүзөгө
ашса (маселен; муруну канаса), анда даараты бузулган болот.
Аялзаты физиологиялык жактан эркек адамдан бир катар аиырмачылыктары менен
өзгөчөлөнөт. Аялзатынын мына ошол физиологиялык аиырмачылыктары аял кишиден
аирым бир өзгөчө өкүмдөргө баш ииүүсүн талап кылат. Бул өкүмдөрдү ар бир мусулман
аялзаты билүүгө тиииш. Аялзатына таандык өзгөчө абалдар аиыз (этек кири), нифас жана
истихаза абалдары болуп эсептелет. Булар намаз, орозо, ажылык, Куран окуу, жыныстык
катнаш жана ажырашуу (талак) маселелери менен тыгыз баиланышта болгондуктан бул
маселелерге баиланышкан өкүмдөрдү билүү кажет.
А. АЙЫЗ (ЭТЕК КИРИ)
Айыз бул балагатка жеткен аялзатынан ай сайын белгилүү түрдө келип туруучу этек
кири. Бул абал балагат жашынан баштап климакс учуруна (этек киринин келбей
калышына) чеиин уланат.
Аялзатынан этек кири келген учуру «айыз абалы», ал эми мындан тышкаркы
учурлары «тазалык учуру» деп аталат.
Кыз бала эң эрте 9 жашынан баштап этек кирине тушугат. Ал негизинен 11-13 жаш
аралыгында аиыз көрөт. Этек кири болжолдуу түрдө 50 жаштардын тегерегинде келбеи
калат. Булар аял кишиге жараша өзгөрөт.
Этек кири келе баштаган кыз балагатка жеткен болуп эсептелет.
Имам Азамы агымы боюнча, этек киринин эң кыска мөөнөтү 3, ал эми эң узун
мөөнөтү 10 күн. Этек киринин мөөнөтү ар бир аялда ар башкача болот. Ошондуктан ар бир
аялзаты этек кири келген күндөрүн туура эсептөөгө кылдат мамиле жасашы кажет.
3 күнгө жетпеген, же 10 күндөн кииин келген кандар аиыз (этек кири)эмес,
«истихаза» (оору) каны болуп эсептелет. Мындаи абалдагы аял киши үзүрлүү адамга
тиешелүү өкүмдөргө баш ийет.
Б. ЭТЕК КИРИНЕ БАЙЛАНЫШКАН ӨКҮМДӨР
Этек кири келген аял намаз окуганга болбойт жана орозо да кармаи албаит. Бул
маселе боюнча бардык Ислам аалымдары бир пикирде. Аял киши этек кири келген учурда окубаган намаздарынын казасын окубаит. Бирок кармалбаи калган орозонун казасын
кармоого тийиш (парз).
Ажылык учурунда этек кири келген аял бир гана Каабаны таваф кыла албайт.
Ажылыктын рукуну (парзы) болуп эсептелген зыярат тавафын орундатуу үчүн этек кири
токтогонго чеиин Меккеде болушу керек. Имам Азам агымы боюнча, этек кири келген аял
парз болуп эсептелген зыярат тавафын орундата турган болсо, тавафы орундалган (сахих-
жарамдуу) болот. Бирок, мындаи учурда жаза иретинде бир бодо мал курмандыкка чалуу
зарылчылыгы туулат.
Этек кири келген аял Куранга кол тиигизе да, окуи да албаит. Бирок, Курандан сабак
алгандар аят сөздөрүн бир-бирден бөлүп аитып үирөнүшсө болот.
Эч бир себепсиз мечитке кире албаит.
Этек кири учурунда аял киши (жубаиы) менен жыныстык катнашта болуу арам. Аял
киши этек кири токтогон соң жуунуп тазаланганга чеиин же этек кири токтогондон кииин
бир намаздын убактысы өткөнгө чеиин жыныстык катнашка кирүүгө болбоит.
Этек кири токтогон аялдын гусул алуусу парз болуп эсептелет.
В. НИФАС
Нифас – бул төрөттөн кииин, же болбосо буту-колу сыяктуу органдары билинип
калган баласы боюнан түшүп калган аял кишиден келген кан. Бул «нифас абалы» деп
аталат.
Имам Азам агымы боюнча, нифастын эң узун мөөнөтү 40 күн. Бул мөөнөттүн
аралыгында кан келбеи калган учурлар да нифас абалына кирет.
40 күнгө чейин эле кан токтой турган болсо, нифас абалы соңуна чыккан болот.
Намаз, орозо сыяктуу маселелерде нифаска баиланышкан өкүмдөр этек киринин
өкүмдөрү менен бирдей. Башкача айтканда, нифас абалындагы аял этек кири келген аял
кишиге тиешелүү өкүмдөргө баш ийет.
Г. ИСТИХАЗА
Этек кири жана нифас учурларынан сырткары айрым бир физиологиялык оору-сыркоолордон улам келген кан «истихаза» деп аталат. Аял кишинин бул абалы мурундун үзгүлтүксүз канашы же зааранын тез-тез келип турушу сыяктуу «үзүр» болуп эсептелет.
Истихаза абалындагы аял киши ар бир парз намаз үчүн өз-өзүнчө даарат алат. Ал даарат
алган соң кииинки парз намаздын убагы киргенге чеиин үзүр (истихаза) абалынан
сырткары дааратты буза турган жагдаи жүзөгө ашпаса, каалаганынча напил намаз окуп
ибадат кыла алат. Бул учурда үзүр абалынан сырткары дааратты буза турган жагдаи жүзөгө
ашса (маселен; муруну канаса), анда даараты бузулган болот.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#26 22 February 2016 - 23:27
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
VI. НАЖАСАТ ЖАНА ХАДАС ЫПЛАСТЫКТАРЫН ТАЗАЛОО ӨҢҮТҮНӨН СУУ
Суу адам баласынын күнүмдүк турмушунда эң иридеги муктаждыгы болуу менен
бирге тазалыктын негизги каражаты экендигинде талаш жок. Ыиык Куранда суу Жараткан
Алланын киши баласына болгон өзгөчө жакшылыгы катары төмөнкүчө баса белгиленет:
«Ал (Жараткан Алла) силерге жерди төшөк-килем кылып төшөдү. Асманды куруп
(көтөрүп) коиду. Асмандан суу (жаан) жаадыруу менен силерге ырыскы болсун деп мөмө-
жемиштерди өстүрдү. (Ошондуктан) билип туруп өзгөлөрдү Аллага шерик кошпогула
(Ага теңебегиле! )». (Бакара сүрөсү, 22)
«Ал Өз ыракымынын (жамгырынын) алдынан (кубанычтуу) куш кабар кылып
шамалды жөнөтөт. Биз өлүк (эч нерсе өспөгөн) жерлерди тирилтүү үчүн, ошондои эле
Өзүбүз жараткан сан түркүн жаныбарларга жана адамдарга суу ыроолоо үчүн
асмандан таза суу (жаан) жаадырдык». (Фуркан сүрөсү, 48-49) Суунун тазалоочу өзгөчөлүгүн куттуу хадистерден да баикоого болот. Хадистердин
биринде төмөнкү окуя баяндалат: «Деңиз суусуна даарат алса болобу?» деп сураган
сахабанын суроосуна Азирети Паигамбарыбыз (саллаллааху алеихи ва саллам): «Деңиздин
суусу таза жана (деңизде жашаган балыктардын) өлүгү да адал» деп жооп берген.36
Суу таза жана тазалоочу өзгөчөлүккө ээ болуу өңүтүнөн эки топко бөлүнөт:
А. КАДИМКИ СУУ Табигыи өзгөчөлүгүн сактаган жана эч нерсеге аралашпаган (аралашмасыз) суу
фикх китептеринде «ал-Мааул-мутлак» б.а. «таза суу» деп аталат. Буга жамгырдын,
деңиздин, көлдүн, дарыянын, булактын жана кудуктун суулары кирет.
Суунун өзүнө таандык үч өзгөчөлүгү, эки касиети (табияты) бар. Үч өзгөчөлүгү
булар түсү, жыты жана даамы. Ал эми суунун агуучулугу жана суюктугу анын касиетине
кирет.
Шариятта суунун таза болушу жана тазалоочу өзгөчөлүгү негизги ролду оиноит.
Суунун таза болушу бул анын тамак-аш жана материалдык тазалык үчүн колдонулушун
шарттаит. Ал эми тазалоочу өзгөчөлүккө ээ болушу даарат-гусулдун жарамдуулугуна шарт
түзөт.
Таза жана тазалоочу өзгөчөлүгүнө караи суу үч түргө бөлүнөт:
1. Таза жана тазалоочу суулар: Буга эч нерсе аралашпаган кадимки таза суулар
кирет. Маселен, дарыянын, кудуктун, жамгырдын суусу сыяктуу.
2. Кир суулар. Буга ичине ыплас нерселер түшкөн аз өлчөмдөгү суулар, асыресе,
ичине ыплас нерсе түшкөндүгү себептүү суунун түсү өзгөрүп, же жыттанып, же болбосо
даамы бузулган агын суулар жана көлмөлөр кирет. Ошондои эле шариат боюнча эти
желбеген (мисалы ит, карышкыр, чочко сыяктуу) жаныбалардын шилекеилери түшкөн суу
да ыплас болуп эсептелет. Кир суулар тазалоочу өзгөчөлүгүнө да ээ эмес.
3. Таза болсо да, даарат-гусул алууга болбои турган ( б.а. хадасты кетире албаган)
суулар. Буга даараттан же гусулдан калган суулар кирет. Мындаи суулар «ал-мааул-
мустамал» б.а. «колдонулган суу» деп аталат.
Б. АРТКАН СУУЛАР Бул жерде «арткан суулар» дегенде адам же жаныбарлар ичкен суунун калдыгы
максат кылынат.
Адам ичкен суунун калдыгы таза болуп эсептелет. Ал эми жаныбар ичкен суунун
калдыгы менен даарат, же гусул алууга болуп-болбошу аалымдар ортосунда талаш маселе
болгон. Жаныбарлардан арткан суулар төмөнкү тартипте жайгаштырылган:
1. Ат, уй, төө, кой, эчки сыяктуу эти желген үй жаныбарларынан арткан суу таза
жана мындаи суулар менен даарат алса болот. Тоок булардын катарынакирбеит. Ошондой
эле бүркүт, ителги сыяктуу жырткыч куштардан сырткаркы канаттуулардан арткан суу да
таза жана аны менен даарат-гусул алууга болот.
2. Бүркүт, ителги, турумтаи сыяктуу жырткыч куштардан арткан сууга даарат алууга
мүмкүн болсо да, (ага даарат алуу) танзихан макирөө болуп эсептелет. Мышыктан,
чычкандан жана курт-кумурскалардан арткан суу таза жана тазалоочу суу болуп эсептелет.
Мындаи сууларды тазалык иштерине да, даарат-гусулга да колдонсо болот.
3. Эшек же качыр ичкен суунун калдыгы ыплас эмес. Бирок, мындаи сууну даарат-
гусулга колдонуу күмөндүү болуп эсептелет. Ошондуктан таза суу табылбаи калган учурда
мындаи сууга даарат же гусул алгандан кииин артынан таиаммум алуу керек.
4. Иттен жана эти желбеген жаныбарлардан арткан суу ыплас болуп эсептелет.
Мындаи суулар менен даарат да, гусул да алууга болбоит. Тигил же бул жаныбардын эти кандаи өкүмгө ээ болсо, анын шилекеии да дал
ошондои өкүмгө ээ. Эти желбеи турган жаныбардын шилекеии ыплас, ал эми эти желген
жаныбарлардын шилекеии таза болуп эсептелет. Ошондуктан эти желбеи турган
жаныбарлардын шилекеии аралашкан суу да ыплас болуп саналат.
В. СУЮК ЗАТТАР (МУКАИИАД СУУ)
Тигил же бул жаныбардын эти кандаи өкүмгө ээ болсо, анын шилекеии да дал
ошондои өкүмгө ээ. Эти желбеи турган жаныбардын шилекеии ыплас, ал эми эти желген
жаныбарлардын шилекеии таза болуп эсептелет. Ошондуктан эти желбеи турган
жаныбарлардын шилекеии аралашкан суу да ыплас болуп саналат. Мукаииад суу – бул мөмө-жемиштердин, гүлдөрдүн саркындысы сыяктуу кадимки
суудан тышкаркы, ошондои эле кандаидыр бир таза заттын аралашуусу менен агуучулук
жана суюктук (б.а.коиу эместик) касиетин жоготкон (демек, коюу болуп калган) суюк
заттар. Демек, мукаииад сууга өздүк сапат-касиетин жоготкон суулар кирет.
Кадимки таза сууга мукаииад суу аралашып, суунун түсүн өзгөртсө, же жытын,
даамын буза турган болсо, анда ал суу да мукаииад суунун катарына кирип калат. Эгер
мукаииад суу аз өлчөмдө гана аралашса, таза сууга зыян тиигизбеит.
Мукаииад суу менен даарат же гусул алууга болбоит. Бул багытта Ислам
аалымдарынын ортосунда эч кандаи ача пикир жок.
Эгер суу жок болсо, мукаииад суу менен кииим же дене кирлерин тазалоого болот.
Г. АГУУЧУ ЖАНА АКПООЧУ СУУЛАР
Суунун булганып-булганбашы анын аз же көп болушуна жараша өзгөрөт.
Имам Азам агымы боюнча, акпоочу (бир орунда туруучу) суунун аз же көп (кичине
же чоң) болушун эсептеп-билүү үчүн анын аянты эске алынат. Эгерде бир орунда турган
сууну кочуштаган кезде кол суунун түбүнө (жерге) тиибесе жана ал суунун аянты болжол
менен 50 метр квадратка жетсе, анда ал чоң суу болуп эсептелет.
Чоң суунун же агын суунун ыплас болуп эсептелиши үчүн ага аралашкан ыпластык
суунун түсүн өзгөртүшү, даамын же жытын бузушу кажет. Чоң сууга аралашкан ыпластык
береги үч өзгөчөлүктүн (суунун түсү, даамы жана жыты) бирин жоготсо, анда ал суу
ыплас болуп калат. Демек, ичине түшкөн ыпластыктан улам даамы же жыты бузулган, же
түсү өзгөрүп калган бир орунда турган суулар да, агын суулар да ыплас болуп саналат.
Ошондои эле, чоң суу деп эсептелген көлмөгө же дарыяга түшкөн ыпластык суунун
баарын ыплас кылбоо менен бирге ыпластык жаиылган жер (бөлүгү) ыплас деп эсептелет.
Шафи жана Ханбали агымдары боюнча, көлөмү болжол менен 206 литр же андан
көп суулар чоң сууга кирет. Андыктан ушундаи чоң сууларга түшкөн ыпластык суунун
бардыгын ыплас кылбаит, болгону түшкөн жерин гана ыплас кылат.
Ичине ыпластык түшкөн аз өлчөмдөгү суу ыплас болуп эсептелет.
Учурубузда өзгөчө шаар жергесинде көп кабаттуу үилөргө суулар тазаланып,
фильтрленип, дарыланып жөнөтүлөт. Андыктан мына ушундаи тазаланган сууларды
колдонууда эч кандаи коркунуч болбойт.
Д. КУДУКТУН СУУСУ
Учурубузда азаиып кеткени менен мурунку учурларда турмуш-тиричиликке
колдонулган суунун көпчүлүк бөлүгү кудуктарда сакталгандыктан кудуктарды таза
кармоо маселеси фикх китептеринде кеңири каралган.
Кудукка же көлмө сыяктуу сууларга түшкөн ыпластык анын бардык тарабына
жаиылып кеткен болсо, эгер андан (кудук же көлмөдөн) сууну толугу менен чыгарууга
мүмкүнчүлүк болсо, суунун баарын чыгаруу керек. Б.а. кудук же көлмө толук боидон
бошотулат. Эгер толук бошотконго мүмкүнчүлүк жок болсо, ыпластыкка жараша белгилүү
бир өлчөмдө суу алынган соң кииин кудукта калган суу таза болуп эсептелет. Азирети
Паигамбарыбыз (саллаллааху алеихи ва саллам) ыпластык түшкөн сууну тазалагандан
кииин калган суунун таза болоорун билдирген.40 Сахабалар чычкан жана тоок сыяктуу
жаныбарлар түшүп өлүп калган кудуктардан “таза болду” деген оиго (бүтүмгө) келгенге чеиин суу чыгарышкан. Мына ошол себептен аалымдар кудук суусун тазалоодо бул иштин
көзүн билген адамдын пикири негиз катары кабылданышы керектигин аитышкан.
Ошондои эле элге оңои болушу үчүн ыпластыкка жарашакудуктан канча чака суу чыгаруу
зарылчылыгын да белгилешкен. Андыктан тигил же бул кудукка түшкөн ыплас нерсе же
жаныбар чыгарылган соң бул багытта адис адамдар кудуктун таза болгондугуна көзү
жеткенге чеиин кудуктан суу алып чыгуу керек. Сууну сөзсүз түрдө чака менен алып
чыгаруу керек деген эреже жок. Учурубузда мындаи тазалоо иштери соргуч, шланг, түтүк
сыяктуу каражаттар менен аткарылганы оң.
Жалпылап аита турган болсок, денесинде же киииминде ыплас нерсе болбогон адам
же эти желген жаныбар түшкөн суу (көлмө) ыплас болбоит. Бирок сууга түшкөн адамдан
же жаныбардан ыплас нерсе аралашса, анда ал суу ыплас болуп саналат.
Эти желбеген жаныбарлар түшкөн суу ыплас болуп эсептелет. Эгер кудукка чымчык
же чычкан сыяктуу кичине жаныбар түшүп өлгөндөн кииин тез аранын ичинде чыгарылса,
20 чакага жакын, ал эми тоок түшкөн болсо болжолдуу түрдө 40 чака суу чыгаруу керек.
Эгерде кудукка кан, шарап, заара ж.б.у.с. ыплас нерселер аралашса, же чочко
сыяктуу чоң жаныбар түшсө, ошондои эле кои, эчки сымал жаныбарлар түшүп өлсө,
асыресе чычкан, чымчык сыяктуу кичине жаныбарлар түшүп өлүп, өлүгү эзилип-ылжырап
кеткен болсо, анда кудуктагы суунун баарын чыгаруу зарылчылыгы туулат. Бул учурда
эгер суу кудукка астынан даиыма келип турса, анда ичиндеги суунун толук
чыгарылгандыгына көз жеткенге чеиин суу чыгаруу керек.
Ыплас кудуктун суусу соолуп, кургап бүткөндөн кииин суу каира чыккан кезде
кудуктан ыпластыктын белгилери баикалбаса (ыпластык көрүнбөсө жана суунун өңү, түсү,
жыты өзгөрбөсө), анда ал суу таза болуп эсептелет.
Ислам дининин тазалык маселесине өзгөчө басым жасашынын негизги
себептеринин бири – бул адамдын ден-соолугун жана саламаттыгын сактоо. Андыктан
фикх китептеринде белгиленбесе да, ден-соолукка зыяндуу сууларды колдонбоо
зарылчылыгы күч.
Суу адам баласынын күнүмдүк турмушунда эң иридеги муктаждыгы болуу менен
бирге тазалыктын негизги каражаты экендигинде талаш жок. Ыиык Куранда суу Жараткан
Алланын киши баласына болгон өзгөчө жакшылыгы катары төмөнкүчө баса белгиленет:
«Ал (Жараткан Алла) силерге жерди төшөк-килем кылып төшөдү. Асманды куруп
(көтөрүп) коиду. Асмандан суу (жаан) жаадыруу менен силерге ырыскы болсун деп мөмө-
жемиштерди өстүрдү. (Ошондуктан) билип туруп өзгөлөрдү Аллага шерик кошпогула
(Ага теңебегиле! )». (Бакара сүрөсү, 22)
«Ал Өз ыракымынын (жамгырынын) алдынан (кубанычтуу) куш кабар кылып
шамалды жөнөтөт. Биз өлүк (эч нерсе өспөгөн) жерлерди тирилтүү үчүн, ошондои эле
Өзүбүз жараткан сан түркүн жаныбарларга жана адамдарга суу ыроолоо үчүн
асмандан таза суу (жаан) жаадырдык». (Фуркан сүрөсү, 48-49) Суунун тазалоочу өзгөчөлүгүн куттуу хадистерден да баикоого болот. Хадистердин
биринде төмөнкү окуя баяндалат: «Деңиз суусуна даарат алса болобу?» деп сураган
сахабанын суроосуна Азирети Паигамбарыбыз (саллаллааху алеихи ва саллам): «Деңиздин
суусу таза жана (деңизде жашаган балыктардын) өлүгү да адал» деп жооп берген.36
Суу таза жана тазалоочу өзгөчөлүккө ээ болуу өңүтүнөн эки топко бөлүнөт:
А. КАДИМКИ СУУ Табигыи өзгөчөлүгүн сактаган жана эч нерсеге аралашпаган (аралашмасыз) суу
фикх китептеринде «ал-Мааул-мутлак» б.а. «таза суу» деп аталат. Буга жамгырдын,
деңиздин, көлдүн, дарыянын, булактын жана кудуктун суулары кирет.
Суунун өзүнө таандык үч өзгөчөлүгү, эки касиети (табияты) бар. Үч өзгөчөлүгү
булар түсү, жыты жана даамы. Ал эми суунун агуучулугу жана суюктугу анын касиетине
кирет.
Шариятта суунун таза болушу жана тазалоочу өзгөчөлүгү негизги ролду оиноит.
Суунун таза болушу бул анын тамак-аш жана материалдык тазалык үчүн колдонулушун
шарттаит. Ал эми тазалоочу өзгөчөлүккө ээ болушу даарат-гусулдун жарамдуулугуна шарт
түзөт.
Таза жана тазалоочу өзгөчөлүгүнө караи суу үч түргө бөлүнөт:
1. Таза жана тазалоочу суулар: Буга эч нерсе аралашпаган кадимки таза суулар
кирет. Маселен, дарыянын, кудуктун, жамгырдын суусу сыяктуу.
2. Кир суулар. Буга ичине ыплас нерселер түшкөн аз өлчөмдөгү суулар, асыресе,
ичине ыплас нерсе түшкөндүгү себептүү суунун түсү өзгөрүп, же жыттанып, же болбосо
даамы бузулган агын суулар жана көлмөлөр кирет. Ошондои эле шариат боюнча эти
желбеген (мисалы ит, карышкыр, чочко сыяктуу) жаныбалардын шилекеилери түшкөн суу
да ыплас болуп эсептелет. Кир суулар тазалоочу өзгөчөлүгүнө да ээ эмес.
3. Таза болсо да, даарат-гусул алууга болбои турган ( б.а. хадасты кетире албаган)
суулар. Буга даараттан же гусулдан калган суулар кирет. Мындаи суулар «ал-мааул-
мустамал» б.а. «колдонулган суу» деп аталат.
Б. АРТКАН СУУЛАР Бул жерде «арткан суулар» дегенде адам же жаныбарлар ичкен суунун калдыгы
максат кылынат.
Адам ичкен суунун калдыгы таза болуп эсептелет. Ал эми жаныбар ичкен суунун
калдыгы менен даарат, же гусул алууга болуп-болбошу аалымдар ортосунда талаш маселе
болгон. Жаныбарлардан арткан суулар төмөнкү тартипте жайгаштырылган:
1. Ат, уй, төө, кой, эчки сыяктуу эти желген үй жаныбарларынан арткан суу таза
жана мындаи суулар менен даарат алса болот. Тоок булардын катарынакирбеит. Ошондой
эле бүркүт, ителги сыяктуу жырткыч куштардан сырткаркы канаттуулардан арткан суу да
таза жана аны менен даарат-гусул алууга болот.
2. Бүркүт, ителги, турумтаи сыяктуу жырткыч куштардан арткан сууга даарат алууга
мүмкүн болсо да, (ага даарат алуу) танзихан макирөө болуп эсептелет. Мышыктан,
чычкандан жана курт-кумурскалардан арткан суу таза жана тазалоочу суу болуп эсептелет.
Мындаи сууларды тазалык иштерине да, даарат-гусулга да колдонсо болот.
3. Эшек же качыр ичкен суунун калдыгы ыплас эмес. Бирок, мындаи сууну даарат-
гусулга колдонуу күмөндүү болуп эсептелет. Ошондуктан таза суу табылбаи калган учурда
мындаи сууга даарат же гусул алгандан кииин артынан таиаммум алуу керек.
4. Иттен жана эти желбеген жаныбарлардан арткан суу ыплас болуп эсептелет.
Мындаи суулар менен даарат да, гусул да алууга болбоит. Тигил же бул жаныбардын эти кандаи өкүмгө ээ болсо, анын шилекеии да дал
ошондои өкүмгө ээ. Эти желбеи турган жаныбардын шилекеии ыплас, ал эми эти желген
жаныбарлардын шилекеии таза болуп эсептелет. Ошондуктан эти желбеи турган
жаныбарлардын шилекеии аралашкан суу да ыплас болуп саналат.
В. СУЮК ЗАТТАР (МУКАИИАД СУУ)
Тигил же бул жаныбардын эти кандаи өкүмгө ээ болсо, анын шилекеии да дал
ошондои өкүмгө ээ. Эти желбеи турган жаныбардын шилекеии ыплас, ал эми эти желген
жаныбарлардын шилекеии таза болуп эсептелет. Ошондуктан эти желбеи турган
жаныбарлардын шилекеии аралашкан суу да ыплас болуп саналат. Мукаииад суу – бул мөмө-жемиштердин, гүлдөрдүн саркындысы сыяктуу кадимки
суудан тышкаркы, ошондои эле кандаидыр бир таза заттын аралашуусу менен агуучулук
жана суюктук (б.а.коиу эместик) касиетин жоготкон (демек, коюу болуп калган) суюк
заттар. Демек, мукаииад сууга өздүк сапат-касиетин жоготкон суулар кирет.
Кадимки таза сууга мукаииад суу аралашып, суунун түсүн өзгөртсө, же жытын,
даамын буза турган болсо, анда ал суу да мукаииад суунун катарына кирип калат. Эгер
мукаииад суу аз өлчөмдө гана аралашса, таза сууга зыян тиигизбеит.
Мукаииад суу менен даарат же гусул алууга болбоит. Бул багытта Ислам
аалымдарынын ортосунда эч кандаи ача пикир жок.
Эгер суу жок болсо, мукаииад суу менен кииим же дене кирлерин тазалоого болот.
Г. АГУУЧУ ЖАНА АКПООЧУ СУУЛАР
Суунун булганып-булганбашы анын аз же көп болушуна жараша өзгөрөт.
Имам Азам агымы боюнча, акпоочу (бир орунда туруучу) суунун аз же көп (кичине
же чоң) болушун эсептеп-билүү үчүн анын аянты эске алынат. Эгерде бир орунда турган
сууну кочуштаган кезде кол суунун түбүнө (жерге) тиибесе жана ал суунун аянты болжол
менен 50 метр квадратка жетсе, анда ал чоң суу болуп эсептелет.
Чоң суунун же агын суунун ыплас болуп эсептелиши үчүн ага аралашкан ыпластык
суунун түсүн өзгөртүшү, даамын же жытын бузушу кажет. Чоң сууга аралашкан ыпластык
береги үч өзгөчөлүктүн (суунун түсү, даамы жана жыты) бирин жоготсо, анда ал суу
ыплас болуп калат. Демек, ичине түшкөн ыпластыктан улам даамы же жыты бузулган, же
түсү өзгөрүп калган бир орунда турган суулар да, агын суулар да ыплас болуп саналат.
Ошондои эле, чоң суу деп эсептелген көлмөгө же дарыяга түшкөн ыпластык суунун
баарын ыплас кылбоо менен бирге ыпластык жаиылган жер (бөлүгү) ыплас деп эсептелет.
Шафи жана Ханбали агымдары боюнча, көлөмү болжол менен 206 литр же андан
көп суулар чоң сууга кирет. Андыктан ушундаи чоң сууларга түшкөн ыпластык суунун
бардыгын ыплас кылбаит, болгону түшкөн жерин гана ыплас кылат.
Ичине ыпластык түшкөн аз өлчөмдөгү суу ыплас болуп эсептелет.
Учурубузда өзгөчө шаар жергесинде көп кабаттуу үилөргө суулар тазаланып,
фильтрленип, дарыланып жөнөтүлөт. Андыктан мына ушундаи тазаланган сууларды
колдонууда эч кандаи коркунуч болбойт.
Д. КУДУКТУН СУУСУ
Учурубузда азаиып кеткени менен мурунку учурларда турмуш-тиричиликке
колдонулган суунун көпчүлүк бөлүгү кудуктарда сакталгандыктан кудуктарды таза
кармоо маселеси фикх китептеринде кеңири каралган.
Кудукка же көлмө сыяктуу сууларга түшкөн ыпластык анын бардык тарабына
жаиылып кеткен болсо, эгер андан (кудук же көлмөдөн) сууну толугу менен чыгарууга
мүмкүнчүлүк болсо, суунун баарын чыгаруу керек. Б.а. кудук же көлмө толук боидон
бошотулат. Эгер толук бошотконго мүмкүнчүлүк жок болсо, ыпластыкка жараша белгилүү
бир өлчөмдө суу алынган соң кииин кудукта калган суу таза болуп эсептелет. Азирети
Паигамбарыбыз (саллаллааху алеихи ва саллам) ыпластык түшкөн сууну тазалагандан
кииин калган суунун таза болоорун билдирген.40 Сахабалар чычкан жана тоок сыяктуу
жаныбарлар түшүп өлүп калган кудуктардан “таза болду” деген оиго (бүтүмгө) келгенге чеиин суу чыгарышкан. Мына ошол себептен аалымдар кудук суусун тазалоодо бул иштин
көзүн билген адамдын пикири негиз катары кабылданышы керектигин аитышкан.
Ошондои эле элге оңои болушу үчүн ыпластыкка жарашакудуктан канча чака суу чыгаруу
зарылчылыгын да белгилешкен. Андыктан тигил же бул кудукка түшкөн ыплас нерсе же
жаныбар чыгарылган соң бул багытта адис адамдар кудуктун таза болгондугуна көзү
жеткенге чеиин кудуктан суу алып чыгуу керек. Сууну сөзсүз түрдө чака менен алып
чыгаруу керек деген эреже жок. Учурубузда мындаи тазалоо иштери соргуч, шланг, түтүк
сыяктуу каражаттар менен аткарылганы оң.
Жалпылап аита турган болсок, денесинде же киииминде ыплас нерсе болбогон адам
же эти желген жаныбар түшкөн суу (көлмө) ыплас болбоит. Бирок сууга түшкөн адамдан
же жаныбардан ыплас нерсе аралашса, анда ал суу ыплас болуп саналат.
Эти желбеген жаныбарлар түшкөн суу ыплас болуп эсептелет. Эгер кудукка чымчык
же чычкан сыяктуу кичине жаныбар түшүп өлгөндөн кииин тез аранын ичинде чыгарылса,
20 чакага жакын, ал эми тоок түшкөн болсо болжолдуу түрдө 40 чака суу чыгаруу керек.
Эгерде кудукка кан, шарап, заара ж.б.у.с. ыплас нерселер аралашса, же чочко
сыяктуу чоң жаныбар түшсө, ошондои эле кои, эчки сымал жаныбарлар түшүп өлсө,
асыресе чычкан, чымчык сыяктуу кичине жаныбарлар түшүп өлүп, өлүгү эзилип-ылжырап
кеткен болсо, анда кудуктагы суунун баарын чыгаруу зарылчылыгы туулат. Бул учурда
эгер суу кудукка астынан даиыма келип турса, анда ичиндеги суунун толук
чыгарылгандыгына көз жеткенге чеиин суу чыгаруу керек.
Ыплас кудуктун суусу соолуп, кургап бүткөндөн кииин суу каира чыккан кезде
кудуктан ыпластыктын белгилери баикалбаса (ыпластык көрүнбөсө жана суунун өңү, түсү,
жыты өзгөрбөсө), анда ал суу таза болуп эсептелет.
Ислам дининин тазалык маселесине өзгөчө басым жасашынын негизги
себептеринин бири – бул адамдын ден-соолугун жана саламаттыгын сактоо. Андыктан
фикх китептеринде белгиленбесе да, ден-соолукка зыяндуу сууларды колдонбоо
зарылчылыгы күч.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#27 22 February 2016 - 23:33
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
АЛТЫНЧЫ БӨЛҮМ.
I – НАМАЗДЫН МААНИЛҮҮЛҮГҮ
Ислам дининде ибадаттардын туу чокусунда калетсиз намаз турат. Намаз бул
мусулман адамдын жашоосун белгилүү нукка салган эң маанилүү ибадаттардын бири.
Сүйүктүү Пайгамбарыбыз Мухаммад (саллаллааху алейхи васаллам) куттуу хадистеринин
биринде: «Намаз – диндин тиреги» деп айткан (Тирмизи, Иман, 8).
Намаз ибадаты Адам ата (алайхис-салаам) баш болгон бардык пайгамбарларга
буйрук кылынган ибадат (Бакара сүрөсү, 2/83). Демек, намаз бардык илахий (Алла
тарабынан билдирилген) диндерде болгон. Бирок белгилүү убакыт аралыгында диндердин
бурмаланышы менен кошо намаз ибадаты да чоң өзгөрүүлөргө дуушар болуп, биротоло
орду-түбү менен жок болгон.
Намаз ибадатынын өзгөчө мааниге ээ болушунун өзүнчө себеп-хикматтары бар:
Эң оболу намаз пендеге Алланын кулу экендигин, мына ошол себептен белгилүү
иш-аракеттерге карата жооптуу болгондугун эске салат. Адам күнүнө беш маал намаз окуу
менен рухдүинө жакырлыгынын алдын алган болот. Бул багытта Алла Таала Куранда
минтип буюрат: «Мени эстөө үчүн намаз оку!» (Тоха сүрөсү, 14).
Алла Таалага моюн сунуу Намаз менен жандүинөнү аруулап Жараткан Алланын алдына жарык жүз менен
баруу ышкысы.
Алла Таалага жалынып-жалбаруу, дуба кылуу, кечирим тилөө менен Жараткан
жакын кулпенде болууга аракет кылуу
Намаз инсандын психологиясына өзүнүн олуттуу оң таасирин тиигизет. Аятта: «О,
ыиман келтиргендер! Сабырдуулук жана намаз менен жардам сурагыла! » (Бакара сүрөсү,
2/153) деп буюрулат.
Намаз жаман иштерге барууга бөгөт болот.
Соикулук, шылуунчулук, каракчылык, уурулук, алдамчылык сыяктуу бузуку
иштерден оолак кармаит.
Адамдын материалдык жана моралдык жактан таза жүрүүсүн камсыздаит. Намаз
адамды күнөөлөрүнөн да тазалаит. Бул багытта куттуу хадистердин биринде төмөнкүчө
буюрулат: Күндөрдүн биринде Азирети Мухаммед (саллаллаху алеихи васаллам) кутман
сахабаларына каирылып: «Бирөөңөрдүн эшигинин алдында бир дарыя агып турат деили.
Анан ал адам, күн саиын ошол дарыяга түшүп, тазаланып турса, анда кир калат деп
оилоисуңарбы? » деп суроо узатат. Анда сахабалар бир ооздон: Жок, о, Алланын Элчиси!
деп жооп беришет. Анда Паигамбарыбыз: «Беш маал намаз окуу да дал ушундаи. Суу
кирди кандаи жууп кеткен болсо, намаз да күнөөлөрдү ошондои жууп кетирет» деген
экен (Бухари, Мавакыт, 6)
Намаздын күнөөлөрдү жууп кетирерин эки өңүттөн кароого болот. Биринчиси,
хадистерде белгиленгендеи, тигил же бул эки намаздын ортосунда жүзөгө ашкан
күнөөлөрдүн кечирилишине себеп болушу. Эскерте кетчү жагдаи, бул жерде кичине
күнөөлөр жөнүндө сөз болууда. Кичине күнөөлөрдү жууп кетирген намаздан башка дагы
нерселер бар. Төмөнкү аяттарда: «Эгер тыиуу салынган чоң күнөөлөрдөн оолак болсоңор,
кичине күнөөлөрүңөрдү жаап, силерди беиишке киргизебиз» (Ниса сүрөсү сүрөсү, 31)
«Алар оор күнөөлөрдөн, бузуку иштерден алыс турушат, ачуусу келгенде кечиримдүү
болушат» (Шууро, 37) «Оор күнөөлөрдөн жана ыпластыктардан (соикулук сыяктуу
ыплас иштерден) сактангандардын кичине күнөөлөрү болсо да, аларга Жараткан Эгеңдин
кечирими кең!» (Нажм сүрөсү, 32)деп буюрулуп, чоң-кичине күнөөлөр менен катар чоң
күнөөлөрдөн оолак болуу кичине күнөөлөрдүн кечирилишине себеп болору жөнүндө
аитылууда. Намаздын аирым бир катачылыктарды жууп кетиришинин экинчи мааниси
мындаи; намаз күнөө иштерге барбоо зарылчылыгын талап кылуу менен мындаи иштерге
тоскоол болушу «күнөөлөрдү кетирүүгө» себеп болору аитылган. Намаздын бул өзгөчөлүгү
туурасында аяттардын биринде: «Намаз (адамды) ыплас иштерден, күнөөлөрдөн оолак
кармаит» (Анкабут сүрөсү, 45) деп буюрулат.
Намаз рухании ыпластыктар менен бирге материалдык кирлерди да тазалаит. Ырас,
намаз окуган адам даарат алган саиын бетин, колу-бутун жуушу кажет. Эгер зарыл болсо,
даараттан мурун жунуп абалынан жана нажасаттан тазалануу да намаздын талабы болуп
саналат. Демек, намаз окуган адам жунуп абалында жүрө албаит, денесинде, киииминде же
намаз окуи турган жеринде кандаидыр бир ыпластык болбоит. Ал буларга колдон
келишинче этият болууга мажбур. Болбосо намазы жараксыз абалга келип калышы толук
ыктымал. Ошондои эле ал үиүн, аилана-чөирөсүн да таза кармоого милдеттүү.
Ошондуктан намаз окуган адам тазалыкка материалдык жактан да, рухании жактан да
өзгөчө көңүл бөлүшү кажет.
Фикх (Ислам укугу) китептери негизинен ибадат-амалдардын сырткы өкүмдөрүн
камтып, анын ички (рухии) тарабы жөнүндө маалымат бербеит. Албетте, бул ибадаттын
орундалышында жандүинө, чын ыкластуулуктун орду жок дегенди билдирбеит. Ырас, ибадатта эң негизги нерсе бул ниет, чын ыклас. Намаздын парз болуу себептеринин
башында Алла Тааланы эстөө тургандыктан намаз окуп жаткан адам даиыма Алланын
алдында тургандыгын жадынан чыгарбоосу, дилин толук боидон Аллага буруусу жана
андан башка нерселер тууралуу оилобоосу зарыл. Пенде Алланын алдында тургандыгын
билиши керек. «Мени эстөө үчүн намаз оку!» (Тоха сүрөсү, 14) деген аяттын буиругун
эстен чыгарбашы кажет.
Аятта мас адамдын намазга жакындабоо зарылчылыгы тууралуу: «О, ыйман
келтиргендер! Эмне деп жатканыңарды билгенге чеиин намазга жакындабагыла! » (Ниса
сүрөсү сүрөсү, 4/43) деп буюрулат. Намаздын маңызы Алланын кулу экендигин билдирүү,
ага жалбаруу, дуба кылуу жана ага жакындоо деген түшүнүктөргө такалат. Андыктан адам
намаз учурунда мас абалында болбошу, асыресе, мас сыяктуу эмне кылып жатканынан
кабарсыз капилетте болбошу кажет.
Адамзааданын эң иридеги жаралуу максаты ибадат кылуу болгондуктан жашоодогу
нерселердин бардыгы анын дагы да жакшы ибадат кылуусу үчүн жаратылган. Намаз
мусулмандын эң негизги милдети. Намаз негизги максат болсо, башка иштер анын
каражаты болуп эсептелет. Курани Каримде мусулман баласынын сыпаттары тууралуу
айтылганда дайыма намаз биринчи айтылат: «Аларды жер бетине жайгаштырсак, алар
намаз окуп, зекет беришип, жакшылыкка чакырып, жамандыктан тыйышат» (Хаж
сүрөсү, 41)
Мусулман баласынын намаз окубашы чоң күнөө болуп эсептелет. Намаз окубаган
адам дароо тооба кылып Жараткан Алладан кечирим тилеп, окубаган намаздарынын
казаларын кайтарып окуусу зарыл.
I – НАМАЗДЫН МААНИЛҮҮЛҮГҮ
Ислам дининде ибадаттардын туу чокусунда калетсиз намаз турат. Намаз бул
мусулман адамдын жашоосун белгилүү нукка салган эң маанилүү ибадаттардын бири.
Сүйүктүү Пайгамбарыбыз Мухаммад (саллаллааху алейхи васаллам) куттуу хадистеринин
биринде: «Намаз – диндин тиреги» деп айткан (Тирмизи, Иман, 8).
Намаз ибадаты Адам ата (алайхис-салаам) баш болгон бардык пайгамбарларга
буйрук кылынган ибадат (Бакара сүрөсү, 2/83). Демек, намаз бардык илахий (Алла
тарабынан билдирилген) диндерде болгон. Бирок белгилүү убакыт аралыгында диндердин
бурмаланышы менен кошо намаз ибадаты да чоң өзгөрүүлөргө дуушар болуп, биротоло
орду-түбү менен жок болгон.
Намаз ибадатынын өзгөчө мааниге ээ болушунун өзүнчө себеп-хикматтары бар:
Эң оболу намаз пендеге Алланын кулу экендигин, мына ошол себептен белгилүү
иш-аракеттерге карата жооптуу болгондугун эске салат. Адам күнүнө беш маал намаз окуу
менен рухдүинө жакырлыгынын алдын алган болот. Бул багытта Алла Таала Куранда
минтип буюрат: «Мени эстөө үчүн намаз оку!» (Тоха сүрөсү, 14).
Алла Таалага моюн сунуу Намаз менен жандүинөнү аруулап Жараткан Алланын алдына жарык жүз менен
баруу ышкысы.
Алла Таалага жалынып-жалбаруу, дуба кылуу, кечирим тилөө менен Жараткан
жакын кулпенде болууга аракет кылуу
Намаз инсандын психологиясына өзүнүн олуттуу оң таасирин тиигизет. Аятта: «О,
ыиман келтиргендер! Сабырдуулук жана намаз менен жардам сурагыла! » (Бакара сүрөсү,
2/153) деп буюрулат.
Намаз жаман иштерге барууга бөгөт болот.
Соикулук, шылуунчулук, каракчылык, уурулук, алдамчылык сыяктуу бузуку
иштерден оолак кармаит.
Адамдын материалдык жана моралдык жактан таза жүрүүсүн камсыздаит. Намаз
адамды күнөөлөрүнөн да тазалаит. Бул багытта куттуу хадистердин биринде төмөнкүчө
буюрулат: Күндөрдүн биринде Азирети Мухаммед (саллаллаху алеихи васаллам) кутман
сахабаларына каирылып: «Бирөөңөрдүн эшигинин алдында бир дарыя агып турат деили.
Анан ал адам, күн саиын ошол дарыяга түшүп, тазаланып турса, анда кир калат деп
оилоисуңарбы? » деп суроо узатат. Анда сахабалар бир ооздон: Жок, о, Алланын Элчиси!
деп жооп беришет. Анда Паигамбарыбыз: «Беш маал намаз окуу да дал ушундаи. Суу
кирди кандаи жууп кеткен болсо, намаз да күнөөлөрдү ошондои жууп кетирет» деген
экен (Бухари, Мавакыт, 6)
Намаздын күнөөлөрдү жууп кетирерин эки өңүттөн кароого болот. Биринчиси,
хадистерде белгиленгендеи, тигил же бул эки намаздын ортосунда жүзөгө ашкан
күнөөлөрдүн кечирилишине себеп болушу. Эскерте кетчү жагдаи, бул жерде кичине
күнөөлөр жөнүндө сөз болууда. Кичине күнөөлөрдү жууп кетирген намаздан башка дагы
нерселер бар. Төмөнкү аяттарда: «Эгер тыиуу салынган чоң күнөөлөрдөн оолак болсоңор,
кичине күнөөлөрүңөрдү жаап, силерди беиишке киргизебиз» (Ниса сүрөсү сүрөсү, 31)
«Алар оор күнөөлөрдөн, бузуку иштерден алыс турушат, ачуусу келгенде кечиримдүү
болушат» (Шууро, 37) «Оор күнөөлөрдөн жана ыпластыктардан (соикулук сыяктуу
ыплас иштерден) сактангандардын кичине күнөөлөрү болсо да, аларга Жараткан Эгеңдин
кечирими кең!» (Нажм сүрөсү, 32)деп буюрулуп, чоң-кичине күнөөлөр менен катар чоң
күнөөлөрдөн оолак болуу кичине күнөөлөрдүн кечирилишине себеп болору жөнүндө
аитылууда. Намаздын аирым бир катачылыктарды жууп кетиришинин экинчи мааниси
мындаи; намаз күнөө иштерге барбоо зарылчылыгын талап кылуу менен мындаи иштерге
тоскоол болушу «күнөөлөрдү кетирүүгө» себеп болору аитылган. Намаздын бул өзгөчөлүгү
туурасында аяттардын биринде: «Намаз (адамды) ыплас иштерден, күнөөлөрдөн оолак
кармаит» (Анкабут сүрөсү, 45) деп буюрулат.
Намаз рухании ыпластыктар менен бирге материалдык кирлерди да тазалаит. Ырас,
намаз окуган адам даарат алган саиын бетин, колу-бутун жуушу кажет. Эгер зарыл болсо,
даараттан мурун жунуп абалынан жана нажасаттан тазалануу да намаздын талабы болуп
саналат. Демек, намаз окуган адам жунуп абалында жүрө албаит, денесинде, киииминде же
намаз окуи турган жеринде кандаидыр бир ыпластык болбоит. Ал буларга колдон
келишинче этият болууга мажбур. Болбосо намазы жараксыз абалга келип калышы толук
ыктымал. Ошондои эле ал үиүн, аилана-чөирөсүн да таза кармоого милдеттүү.
Ошондуктан намаз окуган адам тазалыкка материалдык жактан да, рухании жактан да
өзгөчө көңүл бөлүшү кажет.
Фикх (Ислам укугу) китептери негизинен ибадат-амалдардын сырткы өкүмдөрүн
камтып, анын ички (рухии) тарабы жөнүндө маалымат бербеит. Албетте, бул ибадаттын
орундалышында жандүинө, чын ыкластуулуктун орду жок дегенди билдирбеит. Ырас, ибадатта эң негизги нерсе бул ниет, чын ыклас. Намаздын парз болуу себептеринин
башында Алла Тааланы эстөө тургандыктан намаз окуп жаткан адам даиыма Алланын
алдында тургандыгын жадынан чыгарбоосу, дилин толук боидон Аллага буруусу жана
андан башка нерселер тууралуу оилобоосу зарыл. Пенде Алланын алдында тургандыгын
билиши керек. «Мени эстөө үчүн намаз оку!» (Тоха сүрөсү, 14) деген аяттын буиругун
эстен чыгарбашы кажет.
Аятта мас адамдын намазга жакындабоо зарылчылыгы тууралуу: «О, ыйман
келтиргендер! Эмне деп жатканыңарды билгенге чеиин намазга жакындабагыла! » (Ниса
сүрөсү сүрөсү, 4/43) деп буюрулат. Намаздын маңызы Алланын кулу экендигин билдирүү,
ага жалбаруу, дуба кылуу жана ага жакындоо деген түшүнүктөргө такалат. Андыктан адам
намаз учурунда мас абалында болбошу, асыресе, мас сыяктуу эмне кылып жатканынан
кабарсыз капилетте болбошу кажет.
Адамзааданын эң иридеги жаралуу максаты ибадат кылуу болгондуктан жашоодогу
нерселердин бардыгы анын дагы да жакшы ибадат кылуусу үчүн жаратылган. Намаз
мусулмандын эң негизги милдети. Намаз негизги максат болсо, башка иштер анын
каражаты болуп эсептелет. Курани Каримде мусулман баласынын сыпаттары тууралуу
айтылганда дайыма намаз биринчи айтылат: «Аларды жер бетине жайгаштырсак, алар
намаз окуп, зекет беришип, жакшылыкка чакырып, жамандыктан тыйышат» (Хаж
сүрөсү, 41)
Мусулман баласынын намаз окубашы чоң күнөө болуп эсептелет. Намаз окубаган
адам дароо тооба кылып Жараткан Алладан кечирим тилеп, окубаган намаздарынын
казаларын кайтарып окуусу зарыл.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#28 23 February 2016 - 20:20
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
II. АЗИРЕТИ ПАЙГАМБАРЫБЫЗДЫН НАМАЗЫ
Азирети Паигамбарыбыз Мухаммад (саллаллааху алеихи ва саллам) куттуу
хадистеринин биринде «намаз – бул көзүмдүн нуру» деит. Паигамбарыбыз (саллаллааху
алеихи ва саллам) менен замандаш кутман сахабалар анын намазга өзгөчө маани
бергендигин аитышат. Азирети Аиша (Алла ага ыраазы болсун): «Азирети Паигамбар
(саллаллааху алеихи ва саллам) биз менен маек кура турган. Бирок, намаздын убагы кирген
учурда ал бизди тааныбагандаи абалга келип, турган турпаты, бүт дили менен Аллага
бет алчу». «Алланын элчиси (саллаллааху алеихи ва саллам) намазга турган кезде
көөдөнүнөн казан каинап жаткандаи добуш келээр эле» (Абу Давуд, Солаат – 157). Бул
багытта Азирети Паигамбарыбыздын (саллаллааху алеихи ва саллам): «Намазга
турганыңарда эң акыркы намазыңар сыяктуу (чын ыкластан) окугула!» дегени бар (Ибн
Маажа, Зухд, 15).
Ал (саллаллааху алеихи ва саллам) парз намаздарынан сырткары чолосу тиигенде
напил намаз окуи турган. Ошондои эле жакшылык иштерге туш келип сүиүнгөн кезинде
Жаратканга шүгүр келтирип намаз окучу. Ал эми кандаидыр бир кыиынчылыкка туш
болгондо да дароо намазга туруп, Жараткан Аллага жалынып жалбара турган (Абу Давуд,
Татавву – 22, Жихад – 162).
Сүиүктүү Паигамбарыбыз «Намазыңарды мен окуган таризде окугула!» (Бухари,
Азан – 18) – деп аитып, намазды ийне-жибине чеиин үйрөткөн.
Ардактуу Пайгамбарыбыз (саллаллааху алеихи ва саллам) түнкүсүн намазга көп
турчу. Үммөтүн да түнкү напил намазга үндөп: «Түнкүсүн турууга аракет кылгыла!
Анткени ал силерден мурунку асыл адамдардын адаты болгон. Түнкүсүн ибадатка туруу,
калетсиз, Аллага жакын болуунун талабы. (Бул ибадат) күнөөлөрдөн оолак кармап,
каталарга каффарат болот (жууп кетирет) жана дене дарттарын да кетирет»
(Тирмизи, Даават – 101).
Азирети Умар бин ал-Хаттаб (Алла ага ыраазы болсун) халифа болуп турган
учурунда өзүнүн аимактык башкаруучуларына жазган каттарынын биринде: «Өтө
маанилүү ишиңер – бул намаз. Ким аны үзбөи окуса, анда ал өз динин коргогон болот. Ал
эми ким намаз окубаса, анда ал динин тез ураткан болот» (Малик бин Анас, Муватта,
Вукуутус-солаат – 6).
Алланын элчиси (саллаллааху алеихи ва саллам) дүинө иштери менен алек болуудан
кыиналган учурда: «О, Билал! Бизди ыракатка бөлөчү!» дечү. Ал (саллаллааху алеихи ва
саллам) каисы жерде болбосун намазды убагы киргенде окучу (Бухарии, Солаат – 48).
Жараткан Алла намаз окуу маселесинде жалкоолук кылууну, аны оор көрүүнү
мунафыктардын (эки жүздүүлөрдүн) сыпаттары катары: «Алар намазга турганда
жалкоолонушат, эл көрсүн дешет. Алланы аз эстешет» (Ниса сүрөсү сүрөсү, 142) деп
буюрган.
Паигамбарыбыз (саллаллааху алеихи ва саллам) катуу ооруган учурларда да
намазын таштап коигон эмес. Бул дүинөдөн өтөөрүнө жакын ооруусу аябаи күчөп, ал-
күчтөн таиган кезинде да бешим жана аср (дигер) намаздарында эки кишинин жөлөөсү
менен бөлмөсүнөн чыгып, мечитке келип, намазды жамаат менен бирге окуган. Өлүм
алдында кыиналып турган учурунда да үммөтүнө паидалуу маселелерди аитууга жан
үрөгөн. Ардактуу Паигамбарыбыз (саллаллааху алеихи ва саллам) соңку осуятында да:
«Намазды таштабагыла! Намазга бекем болгула! Ошондои эле кол алдыңардагылардын
(кул-күңүңөрдүн, жубаиыңардын жана балдарыңардын акысын бербөөдөн) Алладан
корккула! » деп аиткан (Абу Давуд, Адаб – 123-124).
Сүиүктүү Паигамбарыбыз (саллаллааху алеихи ва саллам) момундардын жаш
кезинен тартып эле намазга үирөнүүсү үчүн өзгөчө көңүл бурган. Балдар жети жашка
чыкканда аларга намаз окууну үирөтүүнү, ал эми он жашка келген кезде намаз окууга
үндөөнү, зарыл болсо бир аз мажбурлоону буируган. Куранда минтип аитылат: «Үи-бүлөңө
намаз окууну буиругун! Өзүң да аны сабырдуулук менен уланткын! Биз сенден кандаидыр
бир ырыскы сурабаибыз. Тескерисинче, сага ырыскыны Биз беребиз! Жакшы акыбет
такыбаларга» (Таха, 132)
Азирети Паигамбарыбыз Мухаммад (саллаллааху алеихи ва саллам) куттуу
хадистеринин биринде «намаз – бул көзүмдүн нуру» деит. Паигамбарыбыз (саллаллааху
алеихи ва саллам) менен замандаш кутман сахабалар анын намазга өзгөчө маани
бергендигин аитышат. Азирети Аиша (Алла ага ыраазы болсун): «Азирети Паигамбар
(саллаллааху алеихи ва саллам) биз менен маек кура турган. Бирок, намаздын убагы кирген
учурда ал бизди тааныбагандаи абалга келип, турган турпаты, бүт дили менен Аллага
бет алчу». «Алланын элчиси (саллаллааху алеихи ва саллам) намазга турган кезде
көөдөнүнөн казан каинап жаткандаи добуш келээр эле» (Абу Давуд, Солаат – 157). Бул
багытта Азирети Паигамбарыбыздын (саллаллааху алеихи ва саллам): «Намазга
турганыңарда эң акыркы намазыңар сыяктуу (чын ыкластан) окугула!» дегени бар (Ибн
Маажа, Зухд, 15).
Ал (саллаллааху алеихи ва саллам) парз намаздарынан сырткары чолосу тиигенде
напил намаз окуи турган. Ошондои эле жакшылык иштерге туш келип сүиүнгөн кезинде
Жаратканга шүгүр келтирип намаз окучу. Ал эми кандаидыр бир кыиынчылыкка туш
болгондо да дароо намазга туруп, Жараткан Аллага жалынып жалбара турган (Абу Давуд,
Татавву – 22, Жихад – 162).
Сүиүктүү Паигамбарыбыз «Намазыңарды мен окуган таризде окугула!» (Бухари,
Азан – 18) – деп аитып, намазды ийне-жибине чеиин үйрөткөн.
Ардактуу Пайгамбарыбыз (саллаллааху алеихи ва саллам) түнкүсүн намазга көп
турчу. Үммөтүн да түнкү напил намазга үндөп: «Түнкүсүн турууга аракет кылгыла!
Анткени ал силерден мурунку асыл адамдардын адаты болгон. Түнкүсүн ибадатка туруу,
калетсиз, Аллага жакын болуунун талабы. (Бул ибадат) күнөөлөрдөн оолак кармап,
каталарга каффарат болот (жууп кетирет) жана дене дарттарын да кетирет»
(Тирмизи, Даават – 101).
Азирети Умар бин ал-Хаттаб (Алла ага ыраазы болсун) халифа болуп турган
учурунда өзүнүн аимактык башкаруучуларына жазган каттарынын биринде: «Өтө
маанилүү ишиңер – бул намаз. Ким аны үзбөи окуса, анда ал өз динин коргогон болот. Ал
эми ким намаз окубаса, анда ал динин тез ураткан болот» (Малик бин Анас, Муватта,
Вукуутус-солаат – 6).
Алланын элчиси (саллаллааху алеихи ва саллам) дүинө иштери менен алек болуудан
кыиналган учурда: «О, Билал! Бизди ыракатка бөлөчү!» дечү. Ал (саллаллааху алеихи ва
саллам) каисы жерде болбосун намазды убагы киргенде окучу (Бухарии, Солаат – 48).
Жараткан Алла намаз окуу маселесинде жалкоолук кылууну, аны оор көрүүнү
мунафыктардын (эки жүздүүлөрдүн) сыпаттары катары: «Алар намазга турганда
жалкоолонушат, эл көрсүн дешет. Алланы аз эстешет» (Ниса сүрөсү сүрөсү, 142) деп
буюрган.
Паигамбарыбыз (саллаллааху алеихи ва саллам) катуу ооруган учурларда да
намазын таштап коигон эмес. Бул дүинөдөн өтөөрүнө жакын ооруусу аябаи күчөп, ал-
күчтөн таиган кезинде да бешим жана аср (дигер) намаздарында эки кишинин жөлөөсү
менен бөлмөсүнөн чыгып, мечитке келип, намазды жамаат менен бирге окуган. Өлүм
алдында кыиналып турган учурунда да үммөтүнө паидалуу маселелерди аитууга жан
үрөгөн. Ардактуу Паигамбарыбыз (саллаллааху алеихи ва саллам) соңку осуятында да:
«Намазды таштабагыла! Намазга бекем болгула! Ошондои эле кол алдыңардагылардын
(кул-күңүңөрдүн, жубаиыңардын жана балдарыңардын акысын бербөөдөн) Алладан
корккула! » деп аиткан (Абу Давуд, Адаб – 123-124).
Сүиүктүү Паигамбарыбыз (саллаллааху алеихи ва саллам) момундардын жаш
кезинен тартып эле намазга үирөнүүсү үчүн өзгөчө көңүл бурган. Балдар жети жашка
чыкканда аларга намаз окууну үирөтүүнү, ал эми он жашка келген кезде намаз окууга
үндөөнү, зарыл болсо бир аз мажбурлоону буируган. Куранда минтип аитылат: «Үи-бүлөңө
намаз окууну буиругун! Өзүң да аны сабырдуулук менен уланткын! Биз сенден кандаидыр
бир ырыскы сурабаибыз. Тескерисинче, сага ырыскыны Биз беребиз! Жакшы акыбет
такыбаларга» (Таха, 132)
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#29 23 February 2016 - 20:31
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
III. ӨКҮМ ӨҢҮТҮНӨН НАМАЗДЫН ТҮРЛӨРҮ
А. ПАРЗ НАМАЗДАР
1. Парз-ы айн намаздар:
Парз-ы айн намаздар балагатка жеткен, акыл-эси жаиында болгон ар бир мусулман адам үчүн парз.
а. Беш убак намаз:
багымдат намазында 2, бешим намазында 4, аср (дигер) намазында 4, шам намазында 3 жана куптан намазында 4 ирекет намаз парз-ы айн болуп эсептелет. Бул намаздардын сүннөттөрү да бар. Тагыраак айтканда, беш убак намаз
парздары жана сүннөттөрү менен төмөнкүдөи окулат:
Багымдат намазы: Багымдат намазында биринчи эки ирекет сүннөт, андан соң эки
ирекет парз окулат.
Бешим намазы: Бешим намазында алгач төрт ирекет сүннөт окулат. Андан кийин
төрт ирекет парз, анан кайра эки ирекет сүннөт окулат. Акыркы эки ирекет сүннөтүн төрт
ирекет болуп окулушу мустахаб.
Асыр намазы: Асыр намазында алгач төрт ирекет гайри муаккад сүннөт, андан соң
төрт ирекет парз окулат
Шам намазы: Шам намазында алгач үч ирекет парз, андан соң эки ирекет сүннөт
окулат.
Куптан намазы: Куптан намазында биринчи төрт ирекет гайри муаккад сүннөт,
андан кийин төрт ирекет парз, эки ирекет сүннөт окулат. Түндүн акырында турарына
ишене албаган адам куптан намазынын аркасынан же болбосо уктаганга чейин витир
намазын окуйт.
А. ПАРЗ НАМАЗДАР
1. Парз-ы айн намаздар:
Парз-ы айн намаздар балагатка жеткен, акыл-эси жаиында болгон ар бир мусулман адам үчүн парз.
а. Беш убак намаз:
багымдат намазында 2, бешим намазында 4, аср (дигер) намазында 4, шам намазында 3 жана куптан намазында 4 ирекет намаз парз-ы айн болуп эсептелет. Бул намаздардын сүннөттөрү да бар. Тагыраак айтканда, беш убак намаз
парздары жана сүннөттөрү менен төмөнкүдөи окулат:
Багымдат намазы: Багымдат намазында биринчи эки ирекет сүннөт, андан соң эки
ирекет парз окулат.
Бешим намазы: Бешим намазында алгач төрт ирекет сүннөт окулат. Андан кийин
төрт ирекет парз, анан кайра эки ирекет сүннөт окулат. Акыркы эки ирекет сүннөтүн төрт
ирекет болуп окулушу мустахаб.
Асыр намазы: Асыр намазында алгач төрт ирекет гайри муаккад сүннөт, андан соң
төрт ирекет парз окулат
Шам намазы: Шам намазында алгач үч ирекет парз, андан соң эки ирекет сүннөт
окулат.
Куптан намазы: Куптан намазында биринчи төрт ирекет гайри муаккад сүннөт,
андан кийин төрт ирекет парз, эки ирекет сүннөт окулат. Түндүн акырында турарына
ишене албаган адам куптан намазынын аркасынан же болбосо уктаганга чейин витир
намазын окуйт.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#30 23 February 2016 - 20:52
- Активист
-
- Кыймылы жок
- 641
- 15 November 13
- : 13 Sep 2016 23:51
- Жынысы:Эркек
- Калаасы:БИШКЕК
.
#31 26 February 2016 - 03:26
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
б. Жума намазы:
Жума намазы анын шарттарына жооп берген мусулмандар үчүн
парз. Жума намазынын парзы эки ирекеттен турат. Жума намазы жума күнү бешим
намазынын убагында хутба аитуу менен бирге окулат. Жума намазын окугандар ал күнү
бешим намазын окушпаит. Ошондои эле, жума намазынан мурун 4, жума намазынан кииин
4 рекет намаз окуу сүннөт.
2. Парз-ы кифая намаздар:
Жаназа намазы мусулмандар үчүн парз-ы кифая намаз болуп саналат. Тагыраак
аитканда, бир нече (мусулман) адам жаназа намазын окушса, ал жетиштүү болуп, парз
орундалган болот. Жаназа намазы үчүн бардык мусулмандардын топтолушу кажет эмес.
Эгер жаназа намазын эч ким окубаса, анда бардык мусулмандар андан жооптуу болушат.
Б. ВАЖИП НАМАЗДАР
1. Айт намаздары: Ханафи (Имам Азам) агымы боюнча, орозо жана кур-
ман аит күндөрү окула турган аит намаздары важип болуп саналат.
2. Витир намазы: Имам Азам агымы боюнча витир намазы да важип.
3. Аягына чыкпаи калган напил намаздардын казасын окуу да ханафилер боюнча,
важип болуп эсептелет.
4. Назир намазы: Алланын ыраазылыгы үчүн каисыдыр бир напил намаз окууга
сөз берген адамга ал намазды окуу важип болот.
5. Негизинен өз алдынча намаз болбосо да, сахв жана тилават саждалары важип
болуп эсептелет.
Сахив саждасы: Намаз учурунда парздарынын бири кечиктирилсе, же
важиптеринин бири унутутулуп калса же кечиктирилген учурда намаздын акырында
орундала турган сажда.
Тилават саждасы: Курандын сажда аяттарынан кииин орундалышы важип болгон
сажда
В. НАПИЛ НАМАЗДАР
Азирети Паигамбарыбыз окугандыгы үчүн сүннөт катары окулган жана парз важип
намаздарынан тышкаркы намаздар «напил» деп аталат.
Сүннөт намаздар: Азирети Паигамбарыбыздын (саллаллааху алеихи ва саллам)
беш маал парз намазга жалгап-жалгабаи окуган намаздарынын баары сүннөт намаздарга
кирет. Беш маал намаз менен бирге окулган сүннөттөр парзга даярдык өңүтүнөн өзгөчө
мааниге ээ. Булар «раватиб сүннөттөр» делет. Буларды таштабаи окуп жүрүү керек.
Паигамбарыбыз парз намаздарда кеткен аирым бир кемчиликтер дал ушул напил намаздар
менен толуктала тургандыгын баса белгилеген.
Беш маал намазга жалганбаи башка учурларда окулган сүннөт (напил) намаздар да
бар. Тахажжуд, духа, аввабин намаздары сыяктуу.
Жума намазы анын шарттарына жооп берген мусулмандар үчүн
парз. Жума намазынын парзы эки ирекеттен турат. Жума намазы жума күнү бешим
намазынын убагында хутба аитуу менен бирге окулат. Жума намазын окугандар ал күнү
бешим намазын окушпаит. Ошондои эле, жума намазынан мурун 4, жума намазынан кииин
4 рекет намаз окуу сүннөт.
2. Парз-ы кифая намаздар:
Жаназа намазы мусулмандар үчүн парз-ы кифая намаз болуп саналат. Тагыраак
аитканда, бир нече (мусулман) адам жаназа намазын окушса, ал жетиштүү болуп, парз
орундалган болот. Жаназа намазы үчүн бардык мусулмандардын топтолушу кажет эмес.
Эгер жаназа намазын эч ким окубаса, анда бардык мусулмандар андан жооптуу болушат.
Б. ВАЖИП НАМАЗДАР
1. Айт намаздары: Ханафи (Имам Азам) агымы боюнча, орозо жана кур-
ман аит күндөрү окула турган аит намаздары важип болуп саналат.
2. Витир намазы: Имам Азам агымы боюнча витир намазы да важип.
3. Аягына чыкпаи калган напил намаздардын казасын окуу да ханафилер боюнча,
важип болуп эсептелет.
4. Назир намазы: Алланын ыраазылыгы үчүн каисыдыр бир напил намаз окууга
сөз берген адамга ал намазды окуу важип болот.
5. Негизинен өз алдынча намаз болбосо да, сахв жана тилават саждалары важип
болуп эсептелет.
Сахив саждасы: Намаз учурунда парздарынын бири кечиктирилсе, же
важиптеринин бири унутутулуп калса же кечиктирилген учурда намаздын акырында
орундала турган сажда.
Тилават саждасы: Курандын сажда аяттарынан кииин орундалышы важип болгон
сажда
В. НАПИЛ НАМАЗДАР
Азирети Паигамбарыбыз окугандыгы үчүн сүннөт катары окулган жана парз важип
намаздарынан тышкаркы намаздар «напил» деп аталат.
Сүннөт намаздар: Азирети Паигамбарыбыздын (саллаллааху алеихи ва саллам)
беш маал парз намазга жалгап-жалгабаи окуган намаздарынын баары сүннөт намаздарга
кирет. Беш маал намаз менен бирге окулган сүннөттөр парзга даярдык өңүтүнөн өзгөчө
мааниге ээ. Булар «раватиб сүннөттөр» делет. Буларды таштабаи окуп жүрүү керек.
Паигамбарыбыз парз намаздарда кеткен аирым бир кемчиликтер дал ушул напил намаздар
менен толуктала тургандыгын баса белгилеген.
Беш маал намазга жалганбаи башка учурларда окулган сүннөт (напил) намаздар да
бар. Тахажжуд, духа, аввабин намаздары сыяктуу.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#32 26 February 2016 - 03:31
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
IV. НАМАЗДЫН ПАРЗДАРЫ Намаздын он эки парзы бар. Он эки парздын алтоосу «шарт», алтоосу «рукун» деп
аталып, шарттар намазга чейин, ал эми рукундар намаз учурунда орундалышы кажет.
НАМАЗДЫН ШАРТТАРЫ:
1. Хадастан тазалануу
2. Нажасаттан тазалануу
3. Сатрул-аврат 4. Истикбаалул- Кыбла (Кыбыла тарапка бет алуу)
5. Убакыт
6. Ниет.
НАМАЗДЫН РУКУНДАРЫ
1. Ифтитах такбири
2. Кыям
3. Кыраат
4. Руку
5. Сажда
6. Каада-и ахиро
аталып, шарттар намазга чейин, ал эми рукундар намаз учурунда орундалышы кажет.
НАМАЗДЫН ШАРТТАРЫ:
1. Хадастан тазалануу
2. Нажасаттан тазалануу
3. Сатрул-аврат 4. Истикбаалул- Кыбла (Кыбыла тарапка бет алуу)
5. Убакыт
6. Ниет.
НАМАЗДЫН РУКУНДАРЫ
1. Ифтитах такбири
2. Кыям
3. Кыраат
4. Руку
5. Сажда
6. Каада-и ахиро
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#33 26 February 2016 - 03:39
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
А. НАМАЗДЫН ШАРТТАРЫ
1. Хадастан тазалануу
Жунуп, этек кири же нифас абалдары «оор хадас», ал эми дааратсыз болуу «жеңил
хадас» деп аталат. Дааратсыз адам даарат алуу менен, жунуб абалындагы адам гусул алуу
менен же суу болбосо таяммум алуу менен хадастан тазаланган болот
2. Нажасаттан тазалануу
Нажасат – бул сырткы ыпластык. Намаз окуи турган адамдын денесинде,
киииминде жана намаз окулчу ыпластыктар болбошу керек. Оор нажасаттын катуусунан
болжол менен 3 граммчалык же суюгунан алакандан кеңири жерге (кан, заара же спирттик
ичимдик) жаиылган ыпластыктар намазды жараксыз абалга алып келет. Ал эми жеңил
ыпластык дененин, кииимдин же намаз окулчу жердин төрттөн бир бөлүгүнө жукса, намаз
жараксыз болуп саналат. Оор жана жеңил ыпластыктар жөнүндө жогоруда маалымат
берилген.
Ким унутуп калып ыплас кииим менен намаз окуп болгон соң жагдаиды түшүнсө,
намазды каира окушу керек.
3. Сатрул-Аврат
Кишинин аялуу жерлерин, б.а. чоочун адамдарга карата шариятта «арам»
эсептелген жерлер «аврат» деп аталат. Намаз учурунда эң азынан аврат жерлер жабык
болушу кажет. Аврат намазда жабык болгондои эле намаздан сырткары ар убак жабык
болушу зарыл. Эркектер менен аял кишилердин аврат эсептелген жерлери ар башка.
Имам Азам агымы боюнча, эркек үчүн киндиктен тизеге чеиинки аралык аврат
болуп эсептелет. Тизе авратка кирет.
Намаз үчүн аял кишинин бети-колу жана бутунан (томуктун төмөн жагынан)
тышкары денесинин бардык бөлүгү аврат болуп саналат. Азирети Паигамбарыбыз: «Алла
Таала балагатка жеткен кыз баланын намазын жоолуксуз (хижабсыз) кабылдабаит»
(Ибни Мажа, Тахара, 132; Тирмизи, Солаат, 160) «Кыз бала балагатка жеткенде колу-
жүзүнөн сырткаркы жерлерин чоочун бирөөгө көрсөтүшү адал болбоит» (Абу Давуд,
Либас, 31) деген. Ошондуктан аял киши жоолуксуз намаз окууга болбоит.
Дене баикала тургандаи жука кииим кииүү менен аврат мүчөлөр жабык деп
эсептелбеит. Ошондуктан мындаи кииим менен окулган намаз жараксыз. Калың болсо да,
мүчөлөр баикалгандаи таризде тар кииим менен намаз окуу макирөө. Намаз учурунда
аврат мүчөсүнүн төрттөн бир бөлүгү адамдын эркинен тышкары «Субхаана роббиял-
азиим» деп аитканчалык убакыт ачык болсо, намаз бузулат. Ал эми мындан аз убакыт
аралыгында ачык болсо, б.а. дароо ачылып жабылса, намаз бузулбаит.
Ошондои эле кимдир бирөө тигил же бул аврат мүчөсүнүн төрттөн бир бөлүгүн
атаиын ачса, намаз дароо жараксыз болуп саналат. Намаз учурунда эч ким жок болсо да, аврат жерлер жабык болушу кажет. Бул
учурда каисыдыр бир аврат жер ачык болсо, намаз жараксыз болот.
4. Кыбыла тарапка бет алуу
Намазга турганда кыбыла тарапка, б.а. Мекке шаарындагы Кааба (Харам мечитине)
бет алыптуруу.
Каабаны көрүп турган адам Каабага бет алып турушу парз.
Алыс жерде жашаган адам Кааба тарапка бет алышы керек.
Намаз учурунда Кааба тарапка бурулбаган таризде оң-солго бет алып туруу
намазды жараксыз абалга алып келет.
Намаз учурунда көкүрөк (тулку бои) кыбыладан башка тарапка бурулса, намаз
бузулат.
Намаз учурунда тек гана башты кыбыладан башка жакка буруу макирөө болуп,
намазды жараксыз абалга алып келбеит.
Каабанын каисы тарапта экенин билбеген адам ишеничтүү билген адамдан сурап же
бүгүнкү күндө компастын жардамы менен кыбыла тарапты табышы керек. Аиланасында
кыбыланы билген адам болсо да өзү оилогон тарапка бурулуп намаз окуган адам, эгер
жаңылыш тарапка бурулуп намаз окуган болсо, намазы жараксыз болуп эсептелет. Эгер ал
намаздан кииин туура эмес тарапка бурулуп окуганын билсе, намазын каирадан окуу
зарылчылыгы жок. Намаз окуп жатканда сырттан бирөө кыбыла тарапты көргөзсө, анын
көрсөтмөсү боюнча бурулуу кажет.
Кандаидыр бир оор дарттын аиынан кыбыла тарапка бурула албаган адам турган
жеринде намазын окуит.
Жөн учурларда мингич (ат, төө) үстүндө напил намаздарды гана окуса болот. Парз
намаздар окулбаит.
Зарылчылык учурда ат, машина, учак же кеме сыяктуу унааларда парз намаздарды
окууга болот. Бул учурда намазды унаадан түшүп окуу мүмкүн болбосо, отурган жерде эле
окууга уруксат берилет. Эгер кеме же учак (самолет) болсо, (мүмкүн болсо) кыбыла
тарапка бурулуп намаз окуу керек.
5. Убакыт
Ар бир намаздын белгилүү убагы бар. Намаздарды белгиленген убагында окуу
парз. Куранда төмөнкүчө буюрулат: «Намаз ишенгендер үчүн убактысы белгиленген
парз...»
Парз намаздарга жалганып окулган сүннөттөр, витир намазы, аит намазы жана
таравих намазы үчүн да убакыт парз болуп саналат.
Каисыдыр бир намаздын өз убактысында окулушу «адаа», убагы өткөндөн кииин
окулушу «казаа» деп аталат.
Кандаидыр бир себептерден улам өз убагында окулбаи калган намаздын казасын
окуу – парз. Уктап же унутуп калып же болбосо жалкоолуктун аиынан окулбаган намаздын
казасы окулбаса, анын жоопкерчилиги мусулман адамдын моинунан түшпөит.
Жалкоолуктун аиынан намазды өз учурунда окубоо чоң күнөө болуп эсептелет.
-Беш маал намаздын жана витир намазынын казасы болот. Жума жана аит
намаздардын казасы болбоит.
1. Хадастан тазалануу
Жунуп, этек кири же нифас абалдары «оор хадас», ал эми дааратсыз болуу «жеңил
хадас» деп аталат. Дааратсыз адам даарат алуу менен, жунуб абалындагы адам гусул алуу
менен же суу болбосо таяммум алуу менен хадастан тазаланган болот
2. Нажасаттан тазалануу
Нажасат – бул сырткы ыпластык. Намаз окуи турган адамдын денесинде,
киииминде жана намаз окулчу ыпластыктар болбошу керек. Оор нажасаттын катуусунан
болжол менен 3 граммчалык же суюгунан алакандан кеңири жерге (кан, заара же спирттик
ичимдик) жаиылган ыпластыктар намазды жараксыз абалга алып келет. Ал эми жеңил
ыпластык дененин, кииимдин же намаз окулчу жердин төрттөн бир бөлүгүнө жукса, намаз
жараксыз болуп саналат. Оор жана жеңил ыпластыктар жөнүндө жогоруда маалымат
берилген.
Ким унутуп калып ыплас кииим менен намаз окуп болгон соң жагдаиды түшүнсө,
намазды каира окушу керек.
3. Сатрул-Аврат
Кишинин аялуу жерлерин, б.а. чоочун адамдарга карата шариятта «арам»
эсептелген жерлер «аврат» деп аталат. Намаз учурунда эң азынан аврат жерлер жабык
болушу кажет. Аврат намазда жабык болгондои эле намаздан сырткары ар убак жабык
болушу зарыл. Эркектер менен аял кишилердин аврат эсептелген жерлери ар башка.
Имам Азам агымы боюнча, эркек үчүн киндиктен тизеге чеиинки аралык аврат
болуп эсептелет. Тизе авратка кирет.
Намаз үчүн аял кишинин бети-колу жана бутунан (томуктун төмөн жагынан)
тышкары денесинин бардык бөлүгү аврат болуп саналат. Азирети Паигамбарыбыз: «Алла
Таала балагатка жеткен кыз баланын намазын жоолуксуз (хижабсыз) кабылдабаит»
(Ибни Мажа, Тахара, 132; Тирмизи, Солаат, 160) «Кыз бала балагатка жеткенде колу-
жүзүнөн сырткаркы жерлерин чоочун бирөөгө көрсөтүшү адал болбоит» (Абу Давуд,
Либас, 31) деген. Ошондуктан аял киши жоолуксуз намаз окууга болбоит.
Дене баикала тургандаи жука кииим кииүү менен аврат мүчөлөр жабык деп
эсептелбеит. Ошондуктан мындаи кииим менен окулган намаз жараксыз. Калың болсо да,
мүчөлөр баикалгандаи таризде тар кииим менен намаз окуу макирөө. Намаз учурунда
аврат мүчөсүнүн төрттөн бир бөлүгү адамдын эркинен тышкары «Субхаана роббиял-
азиим» деп аитканчалык убакыт ачык болсо, намаз бузулат. Ал эми мындан аз убакыт
аралыгында ачык болсо, б.а. дароо ачылып жабылса, намаз бузулбаит.
Ошондои эле кимдир бирөө тигил же бул аврат мүчөсүнүн төрттөн бир бөлүгүн
атаиын ачса, намаз дароо жараксыз болуп саналат. Намаз учурунда эч ким жок болсо да, аврат жерлер жабык болушу кажет. Бул
учурда каисыдыр бир аврат жер ачык болсо, намаз жараксыз болот.
4. Кыбыла тарапка бет алуу
Намазга турганда кыбыла тарапка, б.а. Мекке шаарындагы Кааба (Харам мечитине)
бет алыптуруу.
Каабаны көрүп турган адам Каабага бет алып турушу парз.
Алыс жерде жашаган адам Кааба тарапка бет алышы керек.
Намаз учурунда Кааба тарапка бурулбаган таризде оң-солго бет алып туруу
намазды жараксыз абалга алып келет.
Намаз учурунда көкүрөк (тулку бои) кыбыладан башка тарапка бурулса, намаз
бузулат.
Намаз учурунда тек гана башты кыбыладан башка жакка буруу макирөө болуп,
намазды жараксыз абалга алып келбеит.
Каабанын каисы тарапта экенин билбеген адам ишеничтүү билген адамдан сурап же
бүгүнкү күндө компастын жардамы менен кыбыла тарапты табышы керек. Аиланасында
кыбыланы билген адам болсо да өзү оилогон тарапка бурулуп намаз окуган адам, эгер
жаңылыш тарапка бурулуп намаз окуган болсо, намазы жараксыз болуп эсептелет. Эгер ал
намаздан кииин туура эмес тарапка бурулуп окуганын билсе, намазын каирадан окуу
зарылчылыгы жок. Намаз окуп жатканда сырттан бирөө кыбыла тарапты көргөзсө, анын
көрсөтмөсү боюнча бурулуу кажет.
Кандаидыр бир оор дарттын аиынан кыбыла тарапка бурула албаган адам турган
жеринде намазын окуит.
Жөн учурларда мингич (ат, төө) үстүндө напил намаздарды гана окуса болот. Парз
намаздар окулбаит.
Зарылчылык учурда ат, машина, учак же кеме сыяктуу унааларда парз намаздарды
окууга болот. Бул учурда намазды унаадан түшүп окуу мүмкүн болбосо, отурган жерде эле
окууга уруксат берилет. Эгер кеме же учак (самолет) болсо, (мүмкүн болсо) кыбыла
тарапка бурулуп намаз окуу керек.
5. Убакыт
Ар бир намаздын белгилүү убагы бар. Намаздарды белгиленген убагында окуу
парз. Куранда төмөнкүчө буюрулат: «Намаз ишенгендер үчүн убактысы белгиленген
парз...»
Парз намаздарга жалганып окулган сүннөттөр, витир намазы, аит намазы жана
таравих намазы үчүн да убакыт парз болуп саналат.
Каисыдыр бир намаздын өз убактысында окулушу «адаа», убагы өткөндөн кииин
окулушу «казаа» деп аталат.
Кандаидыр бир себептерден улам өз убагында окулбаи калган намаздын казасын
окуу – парз. Уктап же унутуп калып же болбосо жалкоолуктун аиынан окулбаган намаздын
казасы окулбаса, анын жоопкерчилиги мусулман адамдын моинунан түшпөит.
Жалкоолуктун аиынан намазды өз учурунда окубоо чоң күнөө болуп эсептелет.
-Беш маал намаздын жана витир намазынын казасы болот. Жума жана аит
намаздардын казасы болбоит.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#34 27 February 2016 - 13:48
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
а. Беш маал намаздын убагы Бүгүнкү күнү Күндүн жылышы так жана даана эсептелип келет. Ошондуктан
учурубузда муфтият тарабынан тастыкталган мусулман жылсанактарынан паидалануу
дурус.
Багымдат намазынын убагы
Багымдат намазы экинчи таң шоокумдан тартып, күн чыкканга чеиинки маалда
окулат. Экинчи таң шоокум (фажр-ы саадык) жер бетине үрүл-бүрүл жарык түшө
баштагандагы мезгил. Бул убактын кириши менен куптан намазынын убактысы чыгып,
багымдат намазынын убагы кирет. Бул жерде эскерте кетчү жагдаи «фажри казиб-
жалганчы-биринчи шоола» деген дагы бир учур бар. Бул шоола эки тарабы караңгы, күн
чыгыштан жогоруну көздөи сызыктүрүндө жаиылган жарык. Жалганчы шоола кыска
убакыттын ичинде жоголуп кетет да, артынан коюу караңгылык өкүмүн сүрөт. Андан
кииин экинчи таң шооласы башталат. Биринчи шоола түндүн бөлүгү болуп саналат.
Багымдат намазын аилана-чөирөгө жарык түшкөн кезде окуу мустахаб. Ошону
менен бирге аиланага жарыктын түшүшүн күтүүдө күндүн чыгып кетпөөсүн да эске алуу
кажет.
Багымдат намазын окуу учурунда күн чыкса, намаз жараксыз болуп, аны каза
кылуу зарылчылыгы туулат.
Бешим намазынын убагы
Бешим намазынын убактысы күн төбөдөн батышты көздөи бир аз багыт алгандан
баштап ар нерсенин көлөкөсү күн төбөдө тургандагы көлөкөсүнөн (фаи-и заваль) тышкары
өзү менен тең аралыкка жеткенге чеиин уланат. Арап тилинде бул учур «аср-ы авваль» деп
аитылат. Бул учур Абу Юсуф, Имам Мухаммеддин пикири боюнча. Ал эми Имам Азамдын
көз карашында, фаи-и завальдан тышкары ар нерсенин көлөкөсү эки эсе узун аралыкка
жеткенге чеиин бешим убактысы болуп эсептелет. Бешим убактысынын чыгышы менен
асыр намазынын убактысы кирген болот.
Аба ыраиы ысык аимактарда жаи аиларында бешим намазын убагы кирээри менен
эмес, күндүн аптабы бираз кеткен соң окуу абзел.
Асыр намазынын убагы
Асыр намазы бешим убагынын чыгышы менен башталып күн батканга чеиин
уланат. Асыр намазын күн батып баратканда окуу «тахриман макирөө» болуп эсептелет.
Күн батып бараткан кезде (болжол менен 40 мүнөт аралыгында) ошол күнкү асыр
намазынын парзынан башка эч бир намаз окулбаит.
Шам намазынын убагы
Шам намазынын убагы күн толугу менен баткан учурдан баштап, батыш тарапта
агыш түстөгү шоола жоголгонго чеиин уланат. Бул Имам Азамдын пикири. Ал эми Имам
Абу Юсуф менен Имам Мухаммеддин пикиринде, батыш тарапта кызгылт түстөгү шоола
жоголгонго чеиин уланат. Бул учур менен шам намазынын убагы чыгат.
Шам намазын убагы кирээри менен окуу мустахап болуп эсептелет
Куптан намазынын убагы
Куптан намазынын убагы шам убактысынын чыгышы менен башталып, экинчи таң
шоокумуна чейин созулат. Куптан намазын түндүн алгачкы үчтөн бир бөлүгүнөн кийин
окуу мустахап.
б. Макирөө учурлар
Күн чыккандан тарта 40 мүнөт аралыгында намаз окууга болбоит.
Күн так төбөдө турган кезде да эч бир намаз окулбаиб т.
Күн батып баратканда ошол күнкү асыр намазынын парзы гана окулса болот.
Багымдат намазынын парзына чеиб ин тек эки ирекет сүннөт намаз гана окулат.
Багымдат намазынын парзынан кииб ин напил намаз окуу макирөө
Асыр намазынын парзынан кииин напил намаз окуу да макирөө.
Аит намаздарына чеиин напил намаз окуу макирөө.
Парз намаз үчүн каамат айтылып жаткан учурда напил намаз окуу макирөө.
6. Ниет
Намазга ниет кылуу – Алла ыраазылыгы үчүн тигил же бул намазды окууга дит
койуу.
Ниетти чын дилден койуу зарыл. Ниеттин тил менен айтылышы мустахап.
Ниет ифтитах такбирине чеиин же ифтитах такбири учурунда кылынат.
Парз жана важип намаздарга ниет кылууда намаздын түрүн белгилөө керек.
Маселен, «Алла ыраазылыгы үчүн бешим намазынын төрт ирекет парзын же болбосо үч
ирекет витир намазын окууга» деп ниет кылуу сыяктуу.
Напил намаздарда тек намаз окууга ниет кылуу жетиштүү. Ошону менен бирге
напил намаздын түрүн белгилөө дагы да абзел. «Бешим намазынын алгачкы төрт ирекет
сүннөтүн окууга ниет кылдым» деп айтуу сыяктуу.
Ниет кылууда «учурдагы же каза намаз» деп белгилөө шарт эмес. Имамга ыклас
кыла турган адам имамга уиууга ниет кылышы керек.
учурубузда муфтият тарабынан тастыкталган мусулман жылсанактарынан паидалануу
дурус.
Багымдат намазынын убагы
Багымдат намазы экинчи таң шоокумдан тартып, күн чыкканга чеиинки маалда
окулат. Экинчи таң шоокум (фажр-ы саадык) жер бетине үрүл-бүрүл жарык түшө
баштагандагы мезгил. Бул убактын кириши менен куптан намазынын убактысы чыгып,
багымдат намазынын убагы кирет. Бул жерде эскерте кетчү жагдаи «фажри казиб-
жалганчы-биринчи шоола» деген дагы бир учур бар. Бул шоола эки тарабы караңгы, күн
чыгыштан жогоруну көздөи сызыктүрүндө жаиылган жарык. Жалганчы шоола кыска
убакыттын ичинде жоголуп кетет да, артынан коюу караңгылык өкүмүн сүрөт. Андан
кииин экинчи таң шооласы башталат. Биринчи шоола түндүн бөлүгү болуп саналат.
Багымдат намазын аилана-чөирөгө жарык түшкөн кезде окуу мустахаб. Ошону
менен бирге аиланага жарыктын түшүшүн күтүүдө күндүн чыгып кетпөөсүн да эске алуу
кажет.
Багымдат намазын окуу учурунда күн чыкса, намаз жараксыз болуп, аны каза
кылуу зарылчылыгы туулат.
Бешим намазынын убагы
Бешим намазынын убактысы күн төбөдөн батышты көздөи бир аз багыт алгандан
баштап ар нерсенин көлөкөсү күн төбөдө тургандагы көлөкөсүнөн (фаи-и заваль) тышкары
өзү менен тең аралыкка жеткенге чеиин уланат. Арап тилинде бул учур «аср-ы авваль» деп
аитылат. Бул учур Абу Юсуф, Имам Мухаммеддин пикири боюнча. Ал эми Имам Азамдын
көз карашында, фаи-и завальдан тышкары ар нерсенин көлөкөсү эки эсе узун аралыкка
жеткенге чеиин бешим убактысы болуп эсептелет. Бешим убактысынын чыгышы менен
асыр намазынын убактысы кирген болот.
Аба ыраиы ысык аимактарда жаи аиларында бешим намазын убагы кирээри менен
эмес, күндүн аптабы бираз кеткен соң окуу абзел.
Асыр намазынын убагы
Асыр намазы бешим убагынын чыгышы менен башталып күн батканга чеиин
уланат. Асыр намазын күн батып баратканда окуу «тахриман макирөө» болуп эсептелет.
Күн батып бараткан кезде (болжол менен 40 мүнөт аралыгында) ошол күнкү асыр
намазынын парзынан башка эч бир намаз окулбаит.
Шам намазынын убагы
Шам намазынын убагы күн толугу менен баткан учурдан баштап, батыш тарапта
агыш түстөгү шоола жоголгонго чеиин уланат. Бул Имам Азамдын пикири. Ал эми Имам
Абу Юсуф менен Имам Мухаммеддин пикиринде, батыш тарапта кызгылт түстөгү шоола
жоголгонго чеиин уланат. Бул учур менен шам намазынын убагы чыгат.
Шам намазын убагы кирээри менен окуу мустахап болуп эсептелет
Куптан намазынын убагы
Куптан намазынын убагы шам убактысынын чыгышы менен башталып, экинчи таң
шоокумуна чейин созулат. Куптан намазын түндүн алгачкы үчтөн бир бөлүгүнөн кийин
окуу мустахап.
б. Макирөө учурлар
Күн чыккандан тарта 40 мүнөт аралыгында намаз окууга болбоит.
Күн так төбөдө турган кезде да эч бир намаз окулбаиб т.
Күн батып баратканда ошол күнкү асыр намазынын парзы гана окулса болот.
Багымдат намазынын парзына чеиб ин тек эки ирекет сүннөт намаз гана окулат.
Багымдат намазынын парзынан кииб ин напил намаз окуу макирөө
Асыр намазынын парзынан кииин напил намаз окуу да макирөө.
Аит намаздарына чеиин напил намаз окуу макирөө.
Парз намаз үчүн каамат айтылып жаткан учурда напил намаз окуу макирөө.
6. Ниет
Намазга ниет кылуу – Алла ыраазылыгы үчүн тигил же бул намазды окууга дит
койуу.
Ниетти чын дилден койуу зарыл. Ниеттин тил менен айтылышы мустахап.
Ниет ифтитах такбирине чеиин же ифтитах такбири учурунда кылынат.
Парз жана важип намаздарга ниет кылууда намаздын түрүн белгилөө керек.
Маселен, «Алла ыраазылыгы үчүн бешим намазынын төрт ирекет парзын же болбосо үч
ирекет витир намазын окууга» деп ниет кылуу сыяктуу.
Напил намаздарда тек намаз окууга ниет кылуу жетиштүү. Ошону менен бирге
напил намаздын түрүн белгилөө дагы да абзел. «Бешим намазынын алгачкы төрт ирекет
сүннөтүн окууга ниет кылдым» деп айтуу сыяктуу.
Ниет кылууда «учурдагы же каза намаз» деп белгилөө шарт эмес. Имамга ыклас
кыла турган адам имамга уиууга ниет кылышы керек.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#35 27 February 2016 - 13:57
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
Б. НАМАЗДЫН РУКУНДАРЫ
1. Ифтитах такбири
Тигил же бул намазды баштоо үчүн «Аллаху акбар!» деп аитуу «ифтитах такбири»
же «тахрима» деп аталат.
Алла Тааланы даңазалаган сөздөр да ифтитах такбирине кирет. Мисалы «Аллаху
Азиим!» деп аитуу сыяктуу. Ал эми «астагфируллах- Алла Өзү кечирсин! » же «бисмиллах»
сыяктуу дуба өңүтүндөгү сөздөр менен ифтитах такбирин алууга болбоит.
Такбир алуу учурунда башты бираз төмөн ииип, адеп сактаган таризде эркектер
үчүн колду кулакка тиие тургандаи (баш бармак менен кулак кагуу) көтөрүү сүннөт. Ал
эми аял кишилер колун көкүрөгүнө чеиин көтөрүү менен ифтитах такбирин алышат.
Такбир алууда кол өз жаиында болушу керек. Тагыраак аитканда, манжалар ашкере ачык
да, жабык да болбоит.
Имам рукуга барган учурда жетишкен адам ифтитах такбирин өидө турган
калыбында алышы кажет. Рукуга баруу учурунда ифтитах такбири алынбаит.
2. Кыям
«Кыям» сөзү тике туруу, какаиуу, өидө турган калыпта болуу деген маанилерди
туюнтат.
«Кыям» сөзү дин терминологиясында, ифтитах такбирин алгандан тарта рукуга
чеиинки аралык учурунда, б.а. ар бир ирекетте Куран окулган чакта өидө турган калыпта
болуу дегенди түшүндүрөт.
Өидө турууга күчү жеткен мусулман үчүн парз же важип намазын отуруп окууга
уруксат берилбеит. Эч бир үзүр-себепсиз отуруп окулган парз же важип намазы жараксыз.
Кыям учурунда эки буттун ортосу өтө алыс, ошондои эле ашкере жакын да болбошу
керек. Имам Азам агымы боюнча, эки буттун ортосу төрт манжа бата турган аралыкта
болушу сүннөт.
Бир нерсеге жөлөнүп намаз окуган адам эгер жөлөнгөн нерсеси алынган кезде
жыгыла турган болсо, намазы жараксыз болуп эсептелет. Себеби бул учурда кыям
орундалган болбоит.
Өидө болууга күчү жетсе да напил намаздарды отуруп окууга болот.
Өидө турууга кудурети жетпеген адам отурган жеринде окуит. Отурууга да күчү
жетпесе, намазды ишаарат-ым менен окуит. Ым менен намаз окуу учурунда рукуга баруу
үчүн башты алдыны көздөи ииүү керек. Ал эми саждага баруу үчүн башты (рукуга
баргандан) дагы бираз төмөнүрөөк ииүү зарыл. Имам Азам агымы боюнча, көз ишараты
менен намаз окууга болбоит.
1. Ифтитах такбири
Тигил же бул намазды баштоо үчүн «Аллаху акбар!» деп аитуу «ифтитах такбири»
же «тахрима» деп аталат.
Алла Тааланы даңазалаган сөздөр да ифтитах такбирине кирет. Мисалы «Аллаху
Азиим!» деп аитуу сыяктуу. Ал эми «астагфируллах- Алла Өзү кечирсин! » же «бисмиллах»
сыяктуу дуба өңүтүндөгү сөздөр менен ифтитах такбирин алууга болбоит.
Такбир алуу учурунда башты бираз төмөн ииип, адеп сактаган таризде эркектер
үчүн колду кулакка тиие тургандаи (баш бармак менен кулак кагуу) көтөрүү сүннөт. Ал
эми аял кишилер колун көкүрөгүнө чеиин көтөрүү менен ифтитах такбирин алышат.
Такбир алууда кол өз жаиында болушу керек. Тагыраак аитканда, манжалар ашкере ачык
да, жабык да болбоит.
Имам рукуга барган учурда жетишкен адам ифтитах такбирин өидө турган
калыбында алышы кажет. Рукуга баруу учурунда ифтитах такбири алынбаит.
2. Кыям
«Кыям» сөзү тике туруу, какаиуу, өидө турган калыпта болуу деген маанилерди
туюнтат.
«Кыям» сөзү дин терминологиясында, ифтитах такбирин алгандан тарта рукуга
чеиинки аралык учурунда, б.а. ар бир ирекетте Куран окулган чакта өидө турган калыпта
болуу дегенди түшүндүрөт.
Өидө турууга күчү жеткен мусулман үчүн парз же важип намазын отуруп окууга
уруксат берилбеит. Эч бир үзүр-себепсиз отуруп окулган парз же важип намазы жараксыз.
Кыям учурунда эки буттун ортосу өтө алыс, ошондои эле ашкере жакын да болбошу
керек. Имам Азам агымы боюнча, эки буттун ортосу төрт манжа бата турган аралыкта
болушу сүннөт.
Бир нерсеге жөлөнүп намаз окуган адам эгер жөлөнгөн нерсеси алынган кезде
жыгыла турган болсо, намазы жараксыз болуп эсептелет. Себеби бул учурда кыям
орундалган болбоит.
Өидө болууга күчү жетсе да напил намаздарды отуруп окууга болот.
Өидө турууга кудурети жетпеген адам отурган жеринде окуит. Отурууга да күчү
жетпесе, намазды ишаарат-ым менен окуит. Ым менен намаз окуу учурунда рукуга баруу
үчүн башты алдыны көздөи ииүү керек. Ал эми саждага баруу үчүн башты (рукуга
баргандан) дагы бираз төмөнүрөөк ииүү зарыл. Имам Азам агымы боюнча, көз ишараты
менен намаз окууга болбоит.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#36 28 February 2016 - 13:39
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
3. Кыраат
Бул жерде «кыраат» сөзү «намаз учурунда Куран окуу» деген маанини билдирет.
Намазда эң азынан үч кыска аят же ушул үч аятка тете бир узун аят окуу кажет.
Ошондуктан ар бир мусулман адам үчүн намазы толук жарамдуу боло турганчалык
өлчөмдө Куран жатташы парз болуп эсептелет.
Имам Азам агымы боюнча, ар бир ирекетте «Фатиха» сүрөсүн окуу важип.
«Фатиха» сүрөсү окулбаса, намаздын акырында «сахв» (жаңылуу) саждасы талап кылынат.
Напил намаздардын ар бир ирекетинде кыраат парз болуп эсептелет.
Парз намаздардын алгачкы эки ирекетинде кыраат парз, башка бир пикир боюнча,
калган ирекеттеринде важип. Үчүнчү же төртүнчү ирекеттерде кыраат кылбаган адам
намаздын акырында сахв саждасына жыгылышы зарыл.
Имам Азам агымы боюнча, имамга уюган адам кыраат кылбаит.
Парз намаздардын алгачкы эки ирекетинде «Фатиха» сүрөсүнөн кииин үч кыска же
узун бир аят окуу важип.
Бешим, асыр жана күндүз окулган напил намаздарында кыраатты ичтен окуу важип
болуп саналат.
-Багымдат, шам жана куптан, ошондои эле жума, аит, таравих жана витр (Рамазан
аиында) намаздарында имам кыраатты үнүн чыгарып окуит. Бул дагы важип.
Багымдат, шам жана куптан намаздарын жеке окуган адам үнүн чыгарып да,
чыгарбаи да ичинен окуса болот.
Үндү чыгарып окуу – тигил же бул адам уга тургандаи, ал эми ичтен окуу – бул тек
өзү уга турган таризде окуу дегенди түшүндүрөт.
Аяттарды тил менен окубаи, тек мээден өткөрүү кыраат болуп эсептелбеит. Демек,
ушундаи таризде окулган намаз жараксыз абалга келген болот. Кыраатты бир дем менен,
демди кысып шашып-пушуп окуу да туура эмес. Кыраатты дем алчу жерде дем алып,
кадыресе шашпаи окуу абзел.
Намаз учурунда «Субхаанака» дубасы, «Аузу-бисмилла» жана «Фатиха» сүрөсүнөн
кииин «аамииин» сөзү купуя (жашыруун, ичтен) аитылат.
Витир намазында «Кунут» дубасын окуу Имам Азам Абу Ханифанын пикиринде,
важип, ал эми анын шакирттери Имам Абу Юсуф менен Имам Мухаммеддин көз карашы
боюнча, сүннөт болуп эсептелет.
-Намаз отурумдарында «Тахиииат» дубасын окуу важип.
Куран окуи албаган адам мүмкүн болсо жамаат менен, тагыраак аитканда, тигил же
бул имамга уиуу менен намазын окушу керек. Бул учурда ал адамга кыраат кылуу зарыл
эмес. Ырас, бул адам дароо «Фатиха» жана кыска сүрөлөрдү жаттаганга киришүүсү керек.
Куранды ката окуу
Намаздын кыраат шарты орундала турган өлчөмдө Куран жаттоо жана аны туура
окуу парз болуп эсептелет. Ырас, намаз учурунда Куран окуп жатканда аирым бир
катачылыктардын кетиши толук мүмкүн. Намазга терс таасир тиигизип-тиигизбеши
өңүтүнөн жаңылыш окуунун түрлөрүн төмөнкүчө тизмелөөгө болот.
Сөздүн акырындагы «араке»ни жаңылыш окуу менен намаз бузулбаит.
Тыбыштык окшоштуктардан улам намаз бузулбаит. Маселен, «син» тамгасын «сод»
тамгасы сыяктуу окуу.
Тигил же бул созулма сөздү, созбои окуп кетүү да намазды жараксыз абалга алып
келбеит.
Созулуп окулчу сөздү созбои окуп кетүү, ташдиди бар сөздү ташдидсиз, ташдидсиз
сөздү ташдид менен окуу, идгам маселесинде ката кетирүү да намазды бузбаит Жаңылыштык менен аяттагы тигил же бул сөздүн ордуна Курандагы болгон башка
сөз аитылып кетсе, намаз бузулбаит.
Ифтитах такбирин алуу учурунда суроо иретинде «а» арибин созуп «Аллаху акбар»
деп аитуу менен намаз башталган болбоит.
Мааниси бузулмаиынча аяттагы сөздөрдүн орду алмашса, намаз бузулбаит.
Намаз учурунда каисыдыр бир аят.
4. Руку
«Руку» сөзү «кол тизеге жеткендеи даражада бел бүгүү, ииилүү» дегенди
түшүндүрөт.
Рукуда белгилүү мөөнөт («субхаана роббиял-азиим» деп аитканчалык) туруу парз.
Рукуда кол тизеге коиулуп, арка жана баш түз, жерге паралелл абалда болушу керек.
Башты аркага караи бүгүү же астыга караи созуу дурус эмес.
Рукуга барганда үч жолу «Субхаана роббиял-азиим» деп аитуу сүннөт, беш жолу же
андан көп аитуу мустахап болуп эсептелет.
5. Сажда:
«Сажда» сөзү «баш ийүү, моюн сунуу, ыклас кылуу, жана маңдайды жерге койуу»
деген маанилерди туюнтат. Сажда учурунда маңдаи-мурун, эки буттун учу, кол жана тизе
жерге тииип турат. Саждада кол бетке жакын коиулат. Баш бармак ачык, калган төрт манжа
жабык болот. Алакан толугу менен жерге тииип турушу зарыл. Саждада чыканак жерге да,
денеге да тиибеи турушу керек.
Ар бир ирекетте эки жолу саждага баруу парз.
Эч бир себепсиз маңдаиды жерге тиигизбеи, тек мурунду гана тиигизүү менен
сажда орундалган болбоит.
Саждада эки буттун учу жерге тииип турушу кажет.
6. Акыркы отурум
Акыркы отурум арап тилинде «Каада-и ахииро» деп аитылат.
Намаздын акырында «Тахиииат» дубасын окуу убагынчалык отуруу парз болуп
саналат.
Эркек адам сол бутун жаткырып, оң бутун тик турган калыбында кармап отурушу
керек.
Ал эми аял киши сол бутун оң тарапка жаткырып жерге отурат.
Акыркы отурумда «Тахиииат» дубасынан кииин «солли-баарик» дубаларын окуу
жана кошумча дуба кылуу сүннөт. Ханафилер (Имам Азам) кошумча дуба катары
«Роббанаа аатинаа» дубасын окуу абзел дешет.
Эки ирекеттүү намазда экинчи, үч ирекеттүү намазда үчүнчү, ал эми төрт ирекеттүү
намазда төртүнчү ирекеттен кииинки отурум акыркы отурум деп аталат.
Бул жерде «кыраат» сөзү «намаз учурунда Куран окуу» деген маанини билдирет.
Намазда эң азынан үч кыска аят же ушул үч аятка тете бир узун аят окуу кажет.
Ошондуктан ар бир мусулман адам үчүн намазы толук жарамдуу боло турганчалык
өлчөмдө Куран жатташы парз болуп эсептелет.
Имам Азам агымы боюнча, ар бир ирекетте «Фатиха» сүрөсүн окуу важип.
«Фатиха» сүрөсү окулбаса, намаздын акырында «сахв» (жаңылуу) саждасы талап кылынат.
Напил намаздардын ар бир ирекетинде кыраат парз болуп эсептелет.
Парз намаздардын алгачкы эки ирекетинде кыраат парз, башка бир пикир боюнча,
калган ирекеттеринде важип. Үчүнчү же төртүнчү ирекеттерде кыраат кылбаган адам
намаздын акырында сахв саждасына жыгылышы зарыл.
Имам Азам агымы боюнча, имамга уюган адам кыраат кылбаит.
Парз намаздардын алгачкы эки ирекетинде «Фатиха» сүрөсүнөн кииин үч кыска же
узун бир аят окуу важип.
Бешим, асыр жана күндүз окулган напил намаздарында кыраатты ичтен окуу важип
болуп саналат.
-Багымдат, шам жана куптан, ошондои эле жума, аит, таравих жана витр (Рамазан
аиында) намаздарында имам кыраатты үнүн чыгарып окуит. Бул дагы важип.
Багымдат, шам жана куптан намаздарын жеке окуган адам үнүн чыгарып да,
чыгарбаи да ичинен окуса болот.
Үндү чыгарып окуу – тигил же бул адам уга тургандаи, ал эми ичтен окуу – бул тек
өзү уга турган таризде окуу дегенди түшүндүрөт.
Аяттарды тил менен окубаи, тек мээден өткөрүү кыраат болуп эсептелбеит. Демек,
ушундаи таризде окулган намаз жараксыз абалга келген болот. Кыраатты бир дем менен,
демди кысып шашып-пушуп окуу да туура эмес. Кыраатты дем алчу жерде дем алып,
кадыресе шашпаи окуу абзел.
Намаз учурунда «Субхаанака» дубасы, «Аузу-бисмилла» жана «Фатиха» сүрөсүнөн
кииин «аамииин» сөзү купуя (жашыруун, ичтен) аитылат.
Витир намазында «Кунут» дубасын окуу Имам Азам Абу Ханифанын пикиринде,
важип, ал эми анын шакирттери Имам Абу Юсуф менен Имам Мухаммеддин көз карашы
боюнча, сүннөт болуп эсептелет.
-Намаз отурумдарында «Тахиииат» дубасын окуу важип.
Куран окуи албаган адам мүмкүн болсо жамаат менен, тагыраак аитканда, тигил же
бул имамга уиуу менен намазын окушу керек. Бул учурда ал адамга кыраат кылуу зарыл
эмес. Ырас, бул адам дароо «Фатиха» жана кыска сүрөлөрдү жаттаганга киришүүсү керек.
Куранды ката окуу
Намаздын кыраат шарты орундала турган өлчөмдө Куран жаттоо жана аны туура
окуу парз болуп эсептелет. Ырас, намаз учурунда Куран окуп жатканда аирым бир
катачылыктардын кетиши толук мүмкүн. Намазга терс таасир тиигизип-тиигизбеши
өңүтүнөн жаңылыш окуунун түрлөрүн төмөнкүчө тизмелөөгө болот.
Сөздүн акырындагы «араке»ни жаңылыш окуу менен намаз бузулбаит.
Тыбыштык окшоштуктардан улам намаз бузулбаит. Маселен, «син» тамгасын «сод»
тамгасы сыяктуу окуу.
Тигил же бул созулма сөздү, созбои окуп кетүү да намазды жараксыз абалга алып
келбеит.
Созулуп окулчу сөздү созбои окуп кетүү, ташдиди бар сөздү ташдидсиз, ташдидсиз
сөздү ташдид менен окуу, идгам маселесинде ката кетирүү да намазды бузбаит Жаңылыштык менен аяттагы тигил же бул сөздүн ордуна Курандагы болгон башка
сөз аитылып кетсе, намаз бузулбаит.
Ифтитах такбирин алуу учурунда суроо иретинде «а» арибин созуп «Аллаху акбар»
деп аитуу менен намаз башталган болбоит.
Мааниси бузулмаиынча аяттагы сөздөрдүн орду алмашса, намаз бузулбаит.
Намаз учурунда каисыдыр бир аят.
4. Руку
«Руку» сөзү «кол тизеге жеткендеи даражада бел бүгүү, ииилүү» дегенди
түшүндүрөт.
Рукуда белгилүү мөөнөт («субхаана роббиял-азиим» деп аитканчалык) туруу парз.
Рукуда кол тизеге коиулуп, арка жана баш түз, жерге паралелл абалда болушу керек.
Башты аркага караи бүгүү же астыга караи созуу дурус эмес.
Рукуга барганда үч жолу «Субхаана роббиял-азиим» деп аитуу сүннөт, беш жолу же
андан көп аитуу мустахап болуп эсептелет.
5. Сажда:
«Сажда» сөзү «баш ийүү, моюн сунуу, ыклас кылуу, жана маңдайды жерге койуу»
деген маанилерди туюнтат. Сажда учурунда маңдаи-мурун, эки буттун учу, кол жана тизе
жерге тииип турат. Саждада кол бетке жакын коиулат. Баш бармак ачык, калган төрт манжа
жабык болот. Алакан толугу менен жерге тииип турушу зарыл. Саждада чыканак жерге да,
денеге да тиибеи турушу керек.
Ар бир ирекетте эки жолу саждага баруу парз.
Эч бир себепсиз маңдаиды жерге тиигизбеи, тек мурунду гана тиигизүү менен
сажда орундалган болбоит.
Саждада эки буттун учу жерге тииип турушу кажет.
6. Акыркы отурум
Акыркы отурум арап тилинде «Каада-и ахииро» деп аитылат.
Намаздын акырында «Тахиииат» дубасын окуу убагынчалык отуруу парз болуп
саналат.
Эркек адам сол бутун жаткырып, оң бутун тик турган калыбында кармап отурушу
керек.
Ал эми аял киши сол бутун оң тарапка жаткырып жерге отурат.
Акыркы отурумда «Тахиииат» дубасынан кииин «солли-баарик» дубаларын окуу
жана кошумча дуба кылуу сүннөт. Ханафилер (Имам Азам) кошумча дуба катары
«Роббанаа аатинаа» дубасын окуу абзел дешет.
Эки ирекеттүү намазда экинчи, үч ирекеттүү намазда үчүнчү, ал эми төрт ирекеттүү
намазда төртүнчү ирекеттен кииинки отурум акыркы отурум деп аталат.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#37 28 February 2016 - 13:46
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
V. НАМАЗДЫН ВАЖИПТЕРИ
1. Намаздын ар бир ирекетинде «Фатиха» сүрөсүн окуу. Дагы бир пикир боюнча,
парз намаздардын үчүнчү-төртүнчү ирекеттеринде кыраат кылуу сүннөт болуп эсептелет.
2. Парз намаздын алгачкы эки ирекетинде, важип жана напил намаздардын ар бир
ирекетинде «Фатиха» сүрөсүнөн кийин кыраат кылуу (эң аз үч аят же узун бир аят окуу).
3. Намаз учурундагы парз болгон кыраатты алгачкы эки ирекетте кылуу
4. «Фатиха» сүрөсүн кошумча сүрө же аяттардан мурда окуу.
5. Жамаат менен окулган багымдат, шам, куптан намаздарынын алгачкы эки
ирекетинде, ошондой эле жума, айт, таравих жана (жамаат менен окулган) витир
намаздарынын ар бир ирекетинде үн чыгарып кыраат кылуу
6. Бешим жана асыр намаздарында, шам намазынын үчүнчү, куптан намазынын
акыркы эки ирекетинде жана күндүзү окулган напил намаздарда купуя (үн чыгарбай)
кыраат кылуу. Купуя кыраат бул намаз окуган адамдын өзү гана уга тургандай таризде
Куран окушу.
7. Саждага жыгылганда тек маңдайды эмес, мурунду да жерге койуу.
8. Үч же төрт ирекеттүү намаздардын экинчи ирекетинде отуруу (б.а. алгачкы
отурум).
9. Отурумдарда «Тахийиат» дубасын окуу.
10. Намаздын аягында салам берүү. Салам «Ассалааму алейкум ва рахматуллах» деп
берилет.
Бир көз караш боюнча, оң тарапка салам берүү важип, ал эми сол тарапка салам
берүү сүннөт.
11. Парз аракеттердин кезегине баш ийүү.
12. Намаздын рукундарын жана важиптерин өз маалында орундатуу, кечиктирбөө.
13. Намазда «тадил-и аркаан»га көңүл бөлүү. Тадил-и аркаан – бул намаздын
рукундарын өз орду менен аткаруу. Маселен рукудан толук туруу, белгилүү кыска
мөөнөттөн кийин саждага баруу сыяктуу. Бул пикир Имам Азам менен Имам Мухаммедке
таандык.
14. Витир намазынын акырында кунут такбирин алуу жана кунут дубасын окуу.
15. Айт намаздарынын ар бир ирекетинде кошумча үч такбир алуу.
16. Сахв саждасын талап кылган кандайдыр бир катачылык жүзөгө ашса, намаз
акырында сахв саждасына жыгылуу важип болуп эсептелет.
1. Намаздын ар бир ирекетинде «Фатиха» сүрөсүн окуу. Дагы бир пикир боюнча,
парз намаздардын үчүнчү-төртүнчү ирекеттеринде кыраат кылуу сүннөт болуп эсептелет.
2. Парз намаздын алгачкы эки ирекетинде, важип жана напил намаздардын ар бир
ирекетинде «Фатиха» сүрөсүнөн кийин кыраат кылуу (эң аз үч аят же узун бир аят окуу).
3. Намаз учурундагы парз болгон кыраатты алгачкы эки ирекетте кылуу
4. «Фатиха» сүрөсүн кошумча сүрө же аяттардан мурда окуу.
5. Жамаат менен окулган багымдат, шам, куптан намаздарынын алгачкы эки
ирекетинде, ошондой эле жума, айт, таравих жана (жамаат менен окулган) витир
намаздарынын ар бир ирекетинде үн чыгарып кыраат кылуу
6. Бешим жана асыр намаздарында, шам намазынын үчүнчү, куптан намазынын
акыркы эки ирекетинде жана күндүзү окулган напил намаздарда купуя (үн чыгарбай)
кыраат кылуу. Купуя кыраат бул намаз окуган адамдын өзү гана уга тургандай таризде
Куран окушу.
7. Саждага жыгылганда тек маңдайды эмес, мурунду да жерге койуу.
8. Үч же төрт ирекеттүү намаздардын экинчи ирекетинде отуруу (б.а. алгачкы
отурум).
9. Отурумдарда «Тахийиат» дубасын окуу.
10. Намаздын аягында салам берүү. Салам «Ассалааму алейкум ва рахматуллах» деп
берилет.
Бир көз караш боюнча, оң тарапка салам берүү важип, ал эми сол тарапка салам
берүү сүннөт.
11. Парз аракеттердин кезегине баш ийүү.
12. Намаздын рукундарын жана важиптерин өз маалында орундатуу, кечиктирбөө.
13. Намазда «тадил-и аркаан»га көңүл бөлүү. Тадил-и аркаан – бул намаздын
рукундарын өз орду менен аткаруу. Маселен рукудан толук туруу, белгилүү кыска
мөөнөттөн кийин саждага баруу сыяктуу. Бул пикир Имам Азам менен Имам Мухаммедке
таандык.
14. Витир намазынын акырында кунут такбирин алуу жана кунут дубасын окуу.
15. Айт намаздарынын ар бир ирекетинде кошумча үч такбир алуу.
16. Сахв саждасын талап кылган кандайдыр бир катачылык жүзөгө ашса, намаз
акырында сахв саждасына жыгылуу важип болуп эсептелет.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#38 28 February 2016 - 13:51
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
VI. НАМАЗДЫН СҮННӨТТӨРҮ
1. Беш маал намазга жана жума намазга азан чакыруу жана каамат айтуу.
2. Ифтитах такбирин алуу үчүн колду жогору көтөрүү. Ифтитах такбирин алуу
учурунда эркек киши баш бармагын кулакка тиигизсе, аял киши колун көкүрөккө чейин
көтөрөт.
3. Ифтитах такбиринен кийин кол байлоо. Эркек адам киндиктин астынан, ал эми
аял киши көкүрөктүн үстүнөн кол байлайт. Кол байлоо төмөнкүчө: эркек адам оң колдун
баш бармагы жана чыпалагы менен сол колдун билегин кармайт. Ал эми аялзаты оң колун
сол колунун үстүнө койот.
4. Имамдын такбирлерди үнүн чыгарып, ал эми жамааттын купуя айтышы.
Ошондой эле рукудан турган соң жамааттын «Аллахумма Роббанаа лакал-хамд» деп ичтен
аитышы. Намазды жеке окуган адамдын рукудан туруу учурунда «самиаллаху лиман
хамидах», ал эми тургандан кииин «Аллахумма Роббанаа лакал-хамд» деп аитышы да
сүннөт.
5. Жеке намаз окуу учурунда намаздын башында «Субхаанака» дубасын окуу, «аузу-
бисмилла»ны айтуу жана кийинки ирекеттердин башында «бисмилла»ны купуя айтуу,
«Фатиха» сүрөсүнөн кийин «аамииин» деп аитуу.
6. Руку-саждага баруу жана руку-саждадан башты көтөрүү учурунда алынган
такбирлер.
7. Руку учурунда үч жолу «Субхаана Роббияль-азиим», ал эми сажда учурунда да үч
ирет «Субхаана Роббияль-аалаа» деп аитуу.
8. Кыямда эки буттун ортосуна төрт манжа бата турганчалык аралык калтыруу.
9. Эркек киши рукуда манжасын ачык тутуп тизесин кармашы. Ал эми аял киши бу
учурда колун тизесинин үстүнө койуусу. Ошондои эле эркек адам рукуда буту, аркасы түз
абалда турушу, аял кишинин тизеси бираз бүгүлгөн абалда болушу.
10. Саждага жыгылуу учурунда алгач тизени, колду, андан кииин маңдаиды жерге
коиуу, ал эми саждадан туруу учурунда алгач башты көтөрүп, андан соң колду тизеге коюп
өидө туруу. Кандаидыр бир үзүрү бар адам эгер бул боюнча саждага баралбаса, сүннөткө
эч кандаи залака тиигизбеит.
12. Эркек адам сол бутун жаткырып, оң бутун тик турган калыбында кармап
отурушу, ал эми аял киши сол бутун оң тарапка жаткырышы.
13. «Тахиииат» дубасын окуу учурунда «лаа илааха» деген кезде оң колдун
сөөмөиүн көтөрүп, «иллаллах» дегенде түшүрүү.
14. Намаздын акыркы отурумунда, «гаири муаккад» сүннөт жана напил
намаздардын ар бир отурумунда «солли-баарик» дубаларын окуу. Ошондои эле саламдан
мурда «Роббанаа аатинаа» дубасын окуу да абзел.
15. Намаздын акырында алгач оң, андан кииин сол тарапка салам берүү.
16. Намазда «сутра» койуу.
17. Багымдат жана бешим намаздарында «тываалы муфассал» делген сүрөлөрдөн,
асыр жана куптан намаздарында «авсаты муфассал» делген сүрөөлөрдөн, ал эми шам
намазында «кысаары муфассал» делген сүрөлөрдөнокуу сүннөт болуп эсептелет.
«Хужурат» сүрөсүнөн «Буруж» сүрөөсүнө чеиинки сүрөөлөр «тываалы муфассал»
сүрөөлөр болуп, негизинен эки беттен турат. «Авсаты муфассал» сүрөөлөргө «Буруж»
сүрөсүнөн «Баииина» сүрөсүнө чеиинки сүрөөлөр кирет. Булар болжолдуу түрдө жарым
беттен. Ал эми «Баииина» сүрөсүнөн «Наас» сүрөсүнө чеиинки сүрөөлөр «кысары
муфассал» сүрөөлөр болуп эсептелет.55 Албетте, булардан башка узун сүрөөлөрдөн да
окуса болот. Жамаат менен намаз окуу учурунда имам жамааттын абалын эске алышы
керек.
1. Беш маал намазга жана жума намазга азан чакыруу жана каамат айтуу.
2. Ифтитах такбирин алуу үчүн колду жогору көтөрүү. Ифтитах такбирин алуу
учурунда эркек киши баш бармагын кулакка тиигизсе, аял киши колун көкүрөккө чейин
көтөрөт.
3. Ифтитах такбиринен кийин кол байлоо. Эркек адам киндиктин астынан, ал эми
аял киши көкүрөктүн үстүнөн кол байлайт. Кол байлоо төмөнкүчө: эркек адам оң колдун
баш бармагы жана чыпалагы менен сол колдун билегин кармайт. Ал эми аялзаты оң колун
сол колунун үстүнө койот.
4. Имамдын такбирлерди үнүн чыгарып, ал эми жамааттын купуя айтышы.
Ошондой эле рукудан турган соң жамааттын «Аллахумма Роббанаа лакал-хамд» деп ичтен
аитышы. Намазды жеке окуган адамдын рукудан туруу учурунда «самиаллаху лиман
хамидах», ал эми тургандан кииин «Аллахумма Роббанаа лакал-хамд» деп аитышы да
сүннөт.
5. Жеке намаз окуу учурунда намаздын башында «Субхаанака» дубасын окуу, «аузу-
бисмилла»ны айтуу жана кийинки ирекеттердин башында «бисмилла»ны купуя айтуу,
«Фатиха» сүрөсүнөн кийин «аамииин» деп аитуу.
6. Руку-саждага баруу жана руку-саждадан башты көтөрүү учурунда алынган
такбирлер.
7. Руку учурунда үч жолу «Субхаана Роббияль-азиим», ал эми сажда учурунда да үч
ирет «Субхаана Роббияль-аалаа» деп аитуу.
8. Кыямда эки буттун ортосуна төрт манжа бата турганчалык аралык калтыруу.
9. Эркек киши рукуда манжасын ачык тутуп тизесин кармашы. Ал эми аял киши бу
учурда колун тизесинин үстүнө койуусу. Ошондои эле эркек адам рукуда буту, аркасы түз
абалда турушу, аял кишинин тизеси бираз бүгүлгөн абалда болушу.
10. Саждага жыгылуу учурунда алгач тизени, колду, андан кииин маңдаиды жерге
коиуу, ал эми саждадан туруу учурунда алгач башты көтөрүп, андан соң колду тизеге коюп
өидө туруу. Кандаидыр бир үзүрү бар адам эгер бул боюнча саждага баралбаса, сүннөткө
эч кандаи залака тиигизбеит.
12. Эркек адам сол бутун жаткырып, оң бутун тик турган калыбында кармап
отурушу, ал эми аял киши сол бутун оң тарапка жаткырышы.
13. «Тахиииат» дубасын окуу учурунда «лаа илааха» деген кезде оң колдун
сөөмөиүн көтөрүп, «иллаллах» дегенде түшүрүү.
14. Намаздын акыркы отурумунда, «гаири муаккад» сүннөт жана напил
намаздардын ар бир отурумунда «солли-баарик» дубаларын окуу. Ошондои эле саламдан
мурда «Роббанаа аатинаа» дубасын окуу да абзел.
15. Намаздын акырында алгач оң, андан кииин сол тарапка салам берүү.
16. Намазда «сутра» койуу.
17. Багымдат жана бешим намаздарында «тываалы муфассал» делген сүрөлөрдөн,
асыр жана куптан намаздарында «авсаты муфассал» делген сүрөөлөрдөн, ал эми шам
намазында «кысаары муфассал» делген сүрөлөрдөнокуу сүннөт болуп эсептелет.
«Хужурат» сүрөсүнөн «Буруж» сүрөөсүнө чеиинки сүрөөлөр «тываалы муфассал»
сүрөөлөр болуп, негизинен эки беттен турат. «Авсаты муфассал» сүрөөлөргө «Буруж»
сүрөсүнөн «Баииина» сүрөсүнө чеиинки сүрөөлөр кирет. Булар болжолдуу түрдө жарым
беттен. Ал эми «Баииина» сүрөсүнөн «Наас» сүрөсүнө чеиинки сүрөөлөр «кысары
муфассал» сүрөөлөр болуп эсептелет.55 Албетте, булардан башка узун сүрөөлөрдөн да
окуса болот. Жамаат менен намаз окуу учурунда имам жамааттын абалын эске алышы
керек.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#39 29 February 2016 - 02:21
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
VII. АЗАН ЖАНА КООМАТ
А. АЗАНДЫН МААНИ-МАҢЫЗЫ, ДАЛИЛДЕРИ ЖАНА АРТЫКЧЫЛЫГЫ
«Азан» сөзү «кабар берүү, билдирүү, угузуу» дегенди түшүндүрөт. Ал эми Ислам
терминологиясында «парз намаздарга чакыруу үчүн белгилүү сөздөрдөн турган жарыя»
деген маанини туюнтат. Азан мусулманчылыктын маанилүү белгилеринин бири.
Алла Таала: «О, ыйман келтиргендер! Жума күнү намазга чакырылганыңарда (азан
аитылганда), дароо Алла Тааланы зикир кылууганамазга шашылгыла! Соода-сатыкты
токтотуп, таштай тургула! Эгер билсеңер, мына ушул (тактап айтканда, Алланы зикир-
эстөө, жума намазын окууга шашылуу) силер үчүн дагы да жакшырак! » (Жума сүрөсү, 9)
деп буюрат.
Азирети Пайгамбарыбыз азан жөнүндө көптөгөн хадистерин айткан. Алардын
айрымдары төмөнкүчө: «Намаз убактысы кирген учурда араңардан бири азан аитсын, ал
эми эң улууңар имамдыкка өтсүн!» (Бухари, Азан, 17, 18, 49, 140. Ахад, 1, Адаб, 27,
Мегази, 53; Муслим, Масажид, 292, 293; Насаи, Азан, 8).
«Эгерде адамдар азандагы жана алгачкы сапта туруп намаз окуудагы артыкчылыкты
билгенде чучукулак тартканга чеиин барышар эле». «Кыямат күнү азан чакырган адамдар
элден өзгөчөлөнүп боилору узун болот» (Муслим, Салат, 14; Ибн Мажа, Азан, 5; Ибн
Ханбал, III, 169, 264, IV, 95, 98)
- Азан чакыруу менен элге намаз убактысынын киргендиги, намаздын тозок отуна
калкан болору, Ислам дининин өзөгү ааламга угузулат.
- Азан чакыруу важип даражасындагы сүннөт болуп эсептелет. Мусулман
коомчулугу жашаган аимакта азандын аитылбашы күнөө болуп саналат.
- Азан жана коомат аитуу эркектерге муаккад сүннөт, ал эми аялдарга макирөө. Азан жалпы мусулмандардын ортоктош белгиси болгондуктан арап тилинде
чакырылышы керек.
- Азан чакыруу үчүн намаз убагынын кириши шарт. Намаз убагы киргенге чеиин
чакырылып калган болсо да, намаз убагы киргенден кииин азан чакыруу керек.
- Азан жана кооматты жамаат уга тургандаи аитуу кажет. Жалгыз киши болсо өзү
уга тургандаи азан же коомат аитышы жетиштүү.
- Азан чакырган адамдын даараттуу болушу абзел. Азанды дааратсыз чакырууга
мүмкүн болсо да, макирөө болуп эсептелет.
- Азан чакыра турган кишинин эркек, акыл-эси жаиында жана такыбаа болушу
мандуп (жакшы). Наадандардын, балдардын жана аял кишилердин азан чакырышы
макирөө, жакшы эмес.
- Азан чакырган адамдын үнү мукам, укулуктуу болушу дурус. Бул
Паигамбарыбыздын чакырыгы.
- Азан ар бир намаз үчүн бир жолу чакырылат. Андыктан тигил же бул мечитте
каисыдыр бир намаз үчүн азан чакырылып коомат аитылган болсо, биринчи жамааттан
кииин келген адамдар анүчүн өзүнчө азан чакыруулары жана коомат аитуулары кажет
эмес.
- Тек жума намазы үчүн гана эки жолу азан чакырылат.
- Бирден ашыкча каза намаз окуи турган адам бир жолу азан чакырышы жетиштүү
болуп, ар бир намаз үчүн өзүнчө коомат аитышы керек.
- Азан Кыбыла тарапка бет алып, өидө турган абалда чакырылат. «Хаииа алас-
солаах» деп аитуу учурунда оң, ал эми «Хаииа алал-фалаах» деп аиткан кезде сол тарапка
бурулуу керек.
- Азан чакыруу учурунда сүилөмдөр ортосунда бираз тыныгуу керек.
- Азандан кииин кооматты бираз тыныгуудан соң аитуу дурус.
- Коомат аитууда тыныгууга болбоит. Кооматтан кииин намазга чеиин тамактануу
сыяктуу белгилүү убакыт аралыгы өтсө, кооматты каирадан аитуу керек. Намазга же
жамаатка карата аитылган сөздөрдөн улам кооматты каиталоонун кажети жок.
- Азан уккан адам азан сөздөрүн ичинен каиталашы абзел. Бул Азирети
Паигамбарыбыздын чакырыгы (Бухари, Азан, 7). Азан чакырып жаткан адам «Хаииа алас-
солаах», «Хаииа алал-фалаах» деген сөздөрдү каиталаган саиын «Лаа хавла ва лаа куввата
иллаа биллахил-алиииил- азиим» деп аитып туруу, ошондои эле багымдат намазына
чакырылган азанды угуу учурунда «ас-солаату хоирун минан-науум» делген кезде
«содакта ва барорта» деп аитуу да дурус.
- Ардактуу Паигамбарыбыз азандан кииин мынабул дубаны окууну сунуш кылып,
аны окуган адамга шапаат кыла тургандыгын (Бухари, Азан, 8) билдирген:
- «Аллахумма робба хаазихид-дааватит- тааммах, васолаатил- кооимах, аати
саииидинаа Мухаммадан ал-васиилата вал-фазиилах, вад-дарожатар- рофииах, ваб-асху
макоомам-махмуудан аллазии ва-адтах. Иннака лаа тухлифул-мииаад»
- Бирден көп азан аитылган жерлерде алгачкы азан менен аракет кылуу жетиштүү
болот.
- Жаңы төрөлгөн наристенин кулагына азан аитуу сүннөт болуп эсептелет.
А. АЗАНДЫН МААНИ-МАҢЫЗЫ, ДАЛИЛДЕРИ ЖАНА АРТЫКЧЫЛЫГЫ
«Азан» сөзү «кабар берүү, билдирүү, угузуу» дегенди түшүндүрөт. Ал эми Ислам
терминологиясында «парз намаздарга чакыруу үчүн белгилүү сөздөрдөн турган жарыя»
деген маанини туюнтат. Азан мусулманчылыктын маанилүү белгилеринин бири.
Алла Таала: «О, ыйман келтиргендер! Жума күнү намазга чакырылганыңарда (азан
аитылганда), дароо Алла Тааланы зикир кылууганамазга шашылгыла! Соода-сатыкты
токтотуп, таштай тургула! Эгер билсеңер, мына ушул (тактап айтканда, Алланы зикир-
эстөө, жума намазын окууга шашылуу) силер үчүн дагы да жакшырак! » (Жума сүрөсү, 9)
деп буюрат.
Азирети Пайгамбарыбыз азан жөнүндө көптөгөн хадистерин айткан. Алардын
айрымдары төмөнкүчө: «Намаз убактысы кирген учурда араңардан бири азан аитсын, ал
эми эң улууңар имамдыкка өтсүн!» (Бухари, Азан, 17, 18, 49, 140. Ахад, 1, Адаб, 27,
Мегази, 53; Муслим, Масажид, 292, 293; Насаи, Азан, 8).
«Эгерде адамдар азандагы жана алгачкы сапта туруп намаз окуудагы артыкчылыкты
билгенде чучукулак тартканга чеиин барышар эле». «Кыямат күнү азан чакырган адамдар
элден өзгөчөлөнүп боилору узун болот» (Муслим, Салат, 14; Ибн Мажа, Азан, 5; Ибн
Ханбал, III, 169, 264, IV, 95, 98)
- Азан чакыруу менен элге намаз убактысынын киргендиги, намаздын тозок отуна
калкан болору, Ислам дининин өзөгү ааламга угузулат.
- Азан чакыруу важип даражасындагы сүннөт болуп эсептелет. Мусулман
коомчулугу жашаган аимакта азандын аитылбашы күнөө болуп саналат.
- Азан жана коомат аитуу эркектерге муаккад сүннөт, ал эми аялдарга макирөө. Азан жалпы мусулмандардын ортоктош белгиси болгондуктан арап тилинде
чакырылышы керек.
- Азан чакыруу үчүн намаз убагынын кириши шарт. Намаз убагы киргенге чеиин
чакырылып калган болсо да, намаз убагы киргенден кииин азан чакыруу керек.
- Азан жана кооматты жамаат уга тургандаи аитуу кажет. Жалгыз киши болсо өзү
уга тургандаи азан же коомат аитышы жетиштүү.
- Азан чакырган адамдын даараттуу болушу абзел. Азанды дааратсыз чакырууга
мүмкүн болсо да, макирөө болуп эсептелет.
- Азан чакыра турган кишинин эркек, акыл-эси жаиында жана такыбаа болушу
мандуп (жакшы). Наадандардын, балдардын жана аял кишилердин азан чакырышы
макирөө, жакшы эмес.
- Азан чакырган адамдын үнү мукам, укулуктуу болушу дурус. Бул
Паигамбарыбыздын чакырыгы.
- Азан ар бир намаз үчүн бир жолу чакырылат. Андыктан тигил же бул мечитте
каисыдыр бир намаз үчүн азан чакырылып коомат аитылган болсо, биринчи жамааттан
кииин келген адамдар анүчүн өзүнчө азан чакыруулары жана коомат аитуулары кажет
эмес.
- Тек жума намазы үчүн гана эки жолу азан чакырылат.
- Бирден ашыкча каза намаз окуи турган адам бир жолу азан чакырышы жетиштүү
болуп, ар бир намаз үчүн өзүнчө коомат аитышы керек.
- Азан Кыбыла тарапка бет алып, өидө турган абалда чакырылат. «Хаииа алас-
солаах» деп аитуу учурунда оң, ал эми «Хаииа алал-фалаах» деп аиткан кезде сол тарапка
бурулуу керек.
- Азан чакыруу учурунда сүилөмдөр ортосунда бираз тыныгуу керек.
- Азандан кииин кооматты бираз тыныгуудан соң аитуу дурус.
- Коомат аитууда тыныгууга болбоит. Кооматтан кииин намазга чеиин тамактануу
сыяктуу белгилүү убакыт аралыгы өтсө, кооматты каирадан аитуу керек. Намазга же
жамаатка карата аитылган сөздөрдөн улам кооматты каиталоонун кажети жок.
- Азан уккан адам азан сөздөрүн ичинен каиталашы абзел. Бул Азирети
Паигамбарыбыздын чакырыгы (Бухари, Азан, 7). Азан чакырып жаткан адам «Хаииа алас-
солаах», «Хаииа алал-фалаах» деген сөздөрдү каиталаган саиын «Лаа хавла ва лаа куввата
иллаа биллахил-алиииил- азиим» деп аитып туруу, ошондои эле багымдат намазына
чакырылган азанды угуу учурунда «ас-солаату хоирун минан-науум» делген кезде
«содакта ва барорта» деп аитуу да дурус.
- Ардактуу Паигамбарыбыз азандан кииин мынабул дубаны окууну сунуш кылып,
аны окуган адамга шапаат кыла тургандыгын (Бухари, Азан, 8) билдирген:
- «Аллахумма робба хаазихид-дааватит- тааммах, васолаатил- кооимах, аати
саииидинаа Мухаммадан ал-васиилата вал-фазиилах, вад-дарожатар- рофииах, ваб-асху
макоомам-махмуудан аллазии ва-адтах. Иннака лаа тухлифул-мииаад»
- Бирден көп азан аитылган жерлерде алгачкы азан менен аракет кылуу жетиштүү
болот.
- Жаңы төрөлгөн наристенин кулагына азан аитуу сүннөт болуп эсептелет.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#40 29 February 2016 - 02:25
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
VIII. НАМАЗДЫН АДЕП-ТАРТИБИ
Намаздын парз-важиптери, сүннөттөрү белгилүү адепке ылаиык таризде жүзөгө
ашышы керек. Алланын алдында адеп сактап, Ага таазим кылуу зарыл. Намазды
адептерине ылаиык окуу алдаканча пайдалуу да, сооптуу. Намаздын адептерине кошкөңүл
мамиле жасоо намаздын сообун азайтат. Намаз учурунда Алланын алдында турганыбызды
унутпоо керек. Намазды шашып-пушуп окуп, эртерээк ылдам бүтүрүүнүн камын көрбөө
кажет. Мүмкүн болушунча кийимди оңдоп (маселен, даарат алгандагы түрүлгөн көйнөк
жеңин, багалекти түшүрүп оңдоп) түз туруу абзел. Өйдө турган учурда маңдай койулчу
жерди, руку учурунда бутту, сажда учурунда жерди, отурум учурунда тизени жана салам
берүү учурунда ийиндин учун кароо да намаздын адеп-тартиптеринен болуп эсептелет.
Намазда эңсөө (оозду ачуу) учурунда оң колдун аркасы менен оозду жабуу да дурус.
IX. НАМАЗДЫН ОКУЛУШУ
Намаз окуй турган адам алгач ниет кылып колду көтөрүп кулак кагып «Аллаху
акбар» деп такбир алат. Колду байлаган соң «Субхаанака» дубасын окуйт. «Аузу бисмилла»ны айтып, «Фатиха» сүрөсүн окуп «аамииин» деген соң «бисмилланы» айтпай
туруп дагы бир сүрөө окуйт. Андан кийин «Аллаху акбар» деп рукуга барат. Рукуда үч
жолу «субхаана роббиял азиим» деп айтат. Үч жолудан ашыкча айтса да болот.
«Самиаллаху лиман хамидах» деп рукудан туруп «Роббанаа лакал-хамд» дейт. Андан
кийин такбир алып саждага жыгылат. Саждада үч жолу «Субхаана раббил-аалаа» деп аитат.
Такбир аитып отуруп, каира такбир алып экинчи ирет саждага жыгылат. Андан соң такбир
алып өидө туруп тек «бисмилла»ны аитып «Фатиха» жана дагы бир кошумча сүрөө окуит.
Каира руку-саждага жыгылып, экинчи саждадан кииин такбир алып отурат. Бул жерде
«Тахийиат» «салли-баарик» дубаларын жана «Роббанаа аатина» дубасын окуйт. Андан
соң салам берип намазды бүтүрөт. Ошентип ал эки ирекеттик намаз окуган болот.
Эгер үч же төрт ирекеттүү парз же важип намаз болсо же бешим намазынын
алгачкы сүннөтү болсо, алгачкы отурумда «тахийиат» дубасын гана окуп, үчүнчү
ирекетке турат. Парз намаз окуп жатса, тек «бисмилла» жана «Фатиха» сүрөсүн окуйт.
Сүннөт намаз окуп жатса, Фатихадан кийин кошумча сүрөө окуп үчүнчү жана төртүнчү
ирекеттерин толуктайт. Төртүнчү ирекеттин акырында отуруп «Тахийиат», «салли-баарик» жана «Роббанаа аатина» дубаларын окуп салам берет.
Эгер төрт ирекеттүү «гайри муаккад» сүннөт же напил намаздар болсо, же таравих намазы болсо, ар бир отурумда «Тахийиат», «салли-баарик» дубалары окулат. Үчүнчү ирекеттин башында «Субхаанака» дубасы окулуп «аузу-бисмилла» айтылат. Калгандары баары окшош.
Намаздын парз-важиптери, сүннөттөрү белгилүү адепке ылаиык таризде жүзөгө
ашышы керек. Алланын алдында адеп сактап, Ага таазим кылуу зарыл. Намазды
адептерине ылаиык окуу алдаканча пайдалуу да, сооптуу. Намаздын адептерине кошкөңүл
мамиле жасоо намаздын сообун азайтат. Намаз учурунда Алланын алдында турганыбызды
унутпоо керек. Намазды шашып-пушуп окуп, эртерээк ылдам бүтүрүүнүн камын көрбөө
кажет. Мүмкүн болушунча кийимди оңдоп (маселен, даарат алгандагы түрүлгөн көйнөк
жеңин, багалекти түшүрүп оңдоп) түз туруу абзел. Өйдө турган учурда маңдай койулчу
жерди, руку учурунда бутту, сажда учурунда жерди, отурум учурунда тизени жана салам
берүү учурунда ийиндин учун кароо да намаздын адеп-тартиптеринен болуп эсептелет.
Намазда эңсөө (оозду ачуу) учурунда оң колдун аркасы менен оозду жабуу да дурус.
IX. НАМАЗДЫН ОКУЛУШУ
Намаз окуй турган адам алгач ниет кылып колду көтөрүп кулак кагып «Аллаху
акбар» деп такбир алат. Колду байлаган соң «Субхаанака» дубасын окуйт. «Аузу бисмилла»ны айтып, «Фатиха» сүрөсүн окуп «аамииин» деген соң «бисмилланы» айтпай
туруп дагы бир сүрөө окуйт. Андан кийин «Аллаху акбар» деп рукуга барат. Рукуда үч
жолу «субхаана роббиял азиим» деп айтат. Үч жолудан ашыкча айтса да болот.
«Самиаллаху лиман хамидах» деп рукудан туруп «Роббанаа лакал-хамд» дейт. Андан
кийин такбир алып саждага жыгылат. Саждада үч жолу «Субхаана раббил-аалаа» деп аитат.
Такбир аитып отуруп, каира такбир алып экинчи ирет саждага жыгылат. Андан соң такбир
алып өидө туруп тек «бисмилла»ны аитып «Фатиха» жана дагы бир кошумча сүрөө окуит.
Каира руку-саждага жыгылып, экинчи саждадан кииин такбир алып отурат. Бул жерде
«Тахийиат» «салли-баарик» дубаларын жана «Роббанаа аатина» дубасын окуйт. Андан
соң салам берип намазды бүтүрөт. Ошентип ал эки ирекеттик намаз окуган болот.
Эгер үч же төрт ирекеттүү парз же важип намаз болсо же бешим намазынын
алгачкы сүннөтү болсо, алгачкы отурумда «тахийиат» дубасын гана окуп, үчүнчү
ирекетке турат. Парз намаз окуп жатса, тек «бисмилла» жана «Фатиха» сүрөсүн окуйт.
Сүннөт намаз окуп жатса, Фатихадан кийин кошумча сүрөө окуп үчүнчү жана төртүнчү
ирекеттерин толуктайт. Төртүнчү ирекеттин акырында отуруп «Тахийиат», «салли-баарик» жана «Роббанаа аатина» дубаларын окуп салам берет.
Эгер төрт ирекеттүү «гайри муаккад» сүннөт же напил намаздар болсо, же таравих намазы болсо, ар бир отурумда «Тахийиат», «салли-баарик» дубалары окулат. Үчүнчү ирекеттин башында «Субхаанака» дубасы окулуп «аузу-бисмилла» айтылат. Калгандары баары окшош.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
