Супер-Инфо
super.kg
видео
X. НАМАЗДЫ ЖАРАКСЫЗ АБАЛГА АЛЫП КЕЛГЕН ЖАГДАЙЛАР
Намаздын жогоруда берилген он эки парзынын бири орундалбай калган учурда намаз жараксыз болуп, аны кайра баштан окууга туура келет. Мындан тышкары намазды жараксыз абалга алып келчү жагдайлар төмөнкүлөр:
Намаз учурунда сүйлөө: Намаз окуу учурунда билип-билбей жаңылыштык кетирип, сүйлөп жиберүү намазды жараксыз абалга алып келет.
Намазга ылайык келбеген же намаздын толук орундалышына залакасын тийгизген
кыймыл-аракеттерди жасоо (амал-и касир).
Кыбыла тараптан башка жакты көздөй бурулуу
Жеп-ичүү: сагыз чайноо, намаздан мурун оозго салынган кантты соруу да намазды бузат.
Эч себепсиз эле үн чыгаруу: кыңкыстоо, «өх», «ух» деп айтуу.
Күлүү: Намаз окуп жаткан адам өзү гана уга тургандаи үн менен күлсө, анын намазы гана бузулат. Ал эми жанындагы адам да уга турган болсо, намазы да, даараты да
бузулган болот. Ал эми жылмайуу намазды бузбайт.
Бешим намазын окуу учурунда жума намазында турганын оилоп экинчи ирекетте
салам берүү, ошондои эле куптан намазы учурунда таравих намазында турганын ойлоп
экинчи ирекетте салам берүү да намазды жараксыз абалга алып келет. Ошондой эле
намазды төрт ирекет окуганын ойлоп, экинчи ирекетте салам берген соң, эч нерсе кыла
элегинде дароо жаңылыштыгын эстесе, ошол замат өйдө туруп намазын улантып кетсе
болот.
Үч жолу «Субхаана роббиял-азиим» деп айтканчалык убакыт аралыгында аврат жер ачык болсо, намаз жараксыз болуп калат.
Багымдат намазын окуу учурунда күн чыкса, айт намазын окуу учурунда күн так
төбөгө келип калса, жума намазын окуп жатканда асыр намазынын убагы кирип калса, бул
намаздар жараксыз болуп эсептелет.
Таяммум менен намаз окуу учурунда суунун келгенин баамдоо. Маасыга масх тартылган соң намаз учурунда масх убагынын чыгышы. Намазда
туруп маасыны чечүү намазды жараксыз абалга алып келет. Себеби бул учурда маасыны
чечүү менен даарат бузулган болот.
Даараттын бузулушу.
Кыраат каталары Куранга ылайык келбеген таризде маанини бузса, намаз бузулат.
Жаназа намазынан тышкаркы намаздарда жамаат менен турганда эркектердин
арасында бир аял болсо, анын эки жагындагы жана аркасындагы адамдын намазы бузулган
болот. Бул болгону жамаат учурунда болот.
Себепсиз удаама-удаа үч кадам таштоо.
XI. НАМАЗДЫН МАКИРӨӨЛӨРҮ
Намаздын маңызына ылаиык келбеген, «хушуу» жана ибадат түшүнүктөрүнө төп
келбеген жагдайлар макирөө болуп саналат. Намаздын важиптеринен бирин аткарбоо
тахриман (оор) макирөө, ал эми сүннөтүн таштап кетүү танзихан макирөө катары каралат.
Тахриман макирөө ишти жасоо күнөө. Ошондуктан намазда важиптердин бирин атайын
таштап кетүү намазды кайрадан окууну талап кылат. Эгер унутуп калып же жаңылыштык
менен важиптердин бири орундалбай калса, анда намаздын акырында сахв (жаңылуу)
саждасына баруу кажет. Танзихан макирөө болсо намаздын сообун азайтат. Мындан
сырткаркы намаздын макирөөлөрү төмөнкүлөр:
Намаз учурунда орундалчу кыймыл-аракеттерди адеп-тартибине жараша аткарбоо.
Маселен, саждага жыгылуу учурунда жерге колду тизеден мурун коиуу, рукуга барган соң
такбир аитуу сыяктуу.
Себепсиз тигил же бул нерсеге (м: дубалга) жөлөнүү.
Себепсиз намазды бузбай турган таризде (удаама-удаа үч кадамга чейин) басуу.
Намаз учурунда кийим, дене же сакал менен алектенүү.
Саждага барганда эркектер үчүн чыканакты жерге тийгизүү.
Колду эки жакка керүү
Эч бир себепсиз атайын жөтөлүү
-Жамаат менен намаз окуу учурунда имамдан мурун руку-саждага баруу же руку саждадан башты көтөрүү оор макирөө болуп, намазды жараксыз абалга алып келет.
Намаз убактысы кенен учурда кысталган даарат менен намазга туруу.
Таза кийим бар туруп намазга кир кийим менен туруу.
Азирети Пайгамбарыбыз намазды дайыма баш кийим окугандыгы үчүн баш
кийимсиз намаз окуу танзихан макирөө.
Дубалдын кыбыла тарабында же шыпта же оң-сол жагында жандуунун сүрөтү бар
үйдө намаз окуу тахриман (оор), ал эми арка тарапта сүрөтү бар үйдө намаз окуу танзихан
макирөө болуп эсептелет.
Кыскача Ислам негиздери (Мухтасар Ислам илмихалы). Абдуррахман Хачкалы ( Фикх илиминин доктору).
#41 01 March 2016 - 00:16
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#42 01 March 2016 - 00:25
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
XII. ЖАМААТ МЕНЕН НАМАЗ ОКУУ
А. ЖАМААТ МЕНЕН НАМАЗ ОКУУНУН МААНИСИ
Ислам дини мусулмандардын биримдигине, ынтымак-ырашкерлигине өзгөчө маани
берет. Ошондуктан динибиз күндө беш маал намазды жамаат менен чогуу окууга үндөп,
аптада бир жолу жума намазын жамаат менен окууну парз кылган. Жамаат менен окулган
намаз мусулман коомчулугунун биримдикте болушу үчүн өзүнчө жөлөк. Күнүгө беш жолу
бир мечитте намаз окуган жергиликтүү адамдар, аиылдаштар же кошуналар бири-биринен
кабардар болуп, ар дайым кайгысын да, кубанчын да тең бөлүшүүгө даяр болушат.
Жамаатка өзгөчө көңүл бөлгөн жамаат коомдук биримдиктин, сый-урматтын, жардам көрсөтүүнүн даамын тата алат. Кедей-кембагалдарга, жарды-жалчыларга жардам берүү менен бирге ибадаттарын дыкат орундоого аракет кылышат. Ырас,Азирети
Пайгамбарыбыз жамаат менен окулган намаз жеке окулган намаздан алдаканча пайдалуу
да, сооптуу да болгондугун төгүн жерден айткан эмес (Бухари, Намаз, 30; Муслим, Масажид, 42).
Жамаат бул имам жана имамга ыклас кылып уюган адамдардын ортосундагы рухий биримдик. Дин Ислам ибадаттар жана динии-социалдык байланыштар аркылуу жаамы
момун-мусулмандардын биригип иш алып барышын, бири-бирине жөлөк-таяк болуп
ынтымакта жашашын көздөит. Күнүмдүк беш маал намазды, апталык жума намазды, бир
жылда эки жолу келчү аит намаздарын жамаат менен окуу жана мүмкүнчүлүгү барлардын
жылына бир жолу ажылыкка барып Арафат тоосунда биригиши биримдиктин,
ынтымактыктын жышаанасы. Мына ушул ибадаттардын баары шариятка ылайык орундалса, коомдогу көигөилөр чечилип, эл-журтка кут кирип, бейпил жашоо болмок.
Коомдо кедеилер, жардылар азаймак, урмат-сыи, жылуу мамиле күчүнө кирмек.
Б. ЖАМААТ МЕНЕН НАМАЗ ОКУУНУН ӨКҮМҮ
Жума намазын жамаат менен окуу парз.
Жума намазынан сырткаркы парз намаздарды жамаат менен окуу Имам Азам агымы
боюнча, муаккад сүннөт. Ханбали агымы боюнча, эркектер үчүн парз-ы аин, Шафи агымы
боюнча, парз-ы кифая.
Имам Азам агымы боюнча, жамаат деп эсептелиш үчүн мечитте эң азынан имамдан
сырткары бир адам болушу керек. Балагатка жете элек баланын имамга ыклас кылып
уюшу жамаат болууга мүмкүндүк берет.
В. ЖАМААТ МЕНЕН ОКУЛГАН НАМАЗДА КЫРААТ
Жамаат менен намаз окуу учурунда имам кыраат кылат (жамаат кыраат кылбаит).
«Субхаанака» дубасынан кииин жамаат унчукпаит. Имамга уюган жамааттын кыраат
кылышы тахриман макирөө. Ал эми Имам Мухаммеддин пикиринде, кырааты жашыруун
түрдө окулган намаздарда жамаат да кыраат кылса болот.
Г. ЖАМААТКА БАРУУНУН АДЕП-ТАРТИБИ
Жамаатка бара турган адам тазалыкка, киииминин, денесинин тазалыгына өзгөчө
көңүл бөлүшү керек. Азирети Паигамбарыбыз «Пияз, сарымсак (чеснок) жеген адам
үиүндө отурсун, бизден жана мечитибизден оолак болсун» деген (Муслим, Масажид, 73).
Жамаат менен жылуу мамиледе болуу керек. Мечиттерде намаз окугандардын
алдынан өтпөө керек.
Өзгөчө бүгүнкү күнү адамдарды мечиттен жана жамааттан ирээнжиткен
нерселерден алыс болуу кажет. Мечиттердин ичи, дааратканалар таза болушу зарыл.
Мусулман баласы ар даиым таза, тыкан болушу керек.
А. ЖАМААТ МЕНЕН НАМАЗ ОКУУНУН МААНИСИ
Ислам дини мусулмандардын биримдигине, ынтымак-ырашкерлигине өзгөчө маани
берет. Ошондуктан динибиз күндө беш маал намазды жамаат менен чогуу окууга үндөп,
аптада бир жолу жума намазын жамаат менен окууну парз кылган. Жамаат менен окулган
намаз мусулман коомчулугунун биримдикте болушу үчүн өзүнчө жөлөк. Күнүгө беш жолу
бир мечитте намаз окуган жергиликтүү адамдар, аиылдаштар же кошуналар бири-биринен
кабардар болуп, ар дайым кайгысын да, кубанчын да тең бөлүшүүгө даяр болушат.
Жамаатка өзгөчө көңүл бөлгөн жамаат коомдук биримдиктин, сый-урматтын, жардам көрсөтүүнүн даамын тата алат. Кедей-кембагалдарга, жарды-жалчыларга жардам берүү менен бирге ибадаттарын дыкат орундоого аракет кылышат. Ырас,Азирети
Пайгамбарыбыз жамаат менен окулган намаз жеке окулган намаздан алдаканча пайдалуу
да, сооптуу да болгондугун төгүн жерден айткан эмес (Бухари, Намаз, 30; Муслим, Масажид, 42).
Жамаат бул имам жана имамга ыклас кылып уюган адамдардын ортосундагы рухий биримдик. Дин Ислам ибадаттар жана динии-социалдык байланыштар аркылуу жаамы
момун-мусулмандардын биригип иш алып барышын, бири-бирине жөлөк-таяк болуп
ынтымакта жашашын көздөит. Күнүмдүк беш маал намазды, апталык жума намазды, бир
жылда эки жолу келчү аит намаздарын жамаат менен окуу жана мүмкүнчүлүгү барлардын
жылына бир жолу ажылыкка барып Арафат тоосунда биригиши биримдиктин,
ынтымактыктын жышаанасы. Мына ушул ибадаттардын баары шариятка ылайык орундалса, коомдогу көигөилөр чечилип, эл-журтка кут кирип, бейпил жашоо болмок.
Коомдо кедеилер, жардылар азаймак, урмат-сыи, жылуу мамиле күчүнө кирмек.
Б. ЖАМААТ МЕНЕН НАМАЗ ОКУУНУН ӨКҮМҮ
Жума намазын жамаат менен окуу парз.
Жума намазынан сырткаркы парз намаздарды жамаат менен окуу Имам Азам агымы
боюнча, муаккад сүннөт. Ханбали агымы боюнча, эркектер үчүн парз-ы аин, Шафи агымы
боюнча, парз-ы кифая.
Имам Азам агымы боюнча, жамаат деп эсептелиш үчүн мечитте эң азынан имамдан
сырткары бир адам болушу керек. Балагатка жете элек баланын имамга ыклас кылып
уюшу жамаат болууга мүмкүндүк берет.
В. ЖАМААТ МЕНЕН ОКУЛГАН НАМАЗДА КЫРААТ
Жамаат менен намаз окуу учурунда имам кыраат кылат (жамаат кыраат кылбаит).
«Субхаанака» дубасынан кииин жамаат унчукпаит. Имамга уюган жамааттын кыраат
кылышы тахриман макирөө. Ал эми Имам Мухаммеддин пикиринде, кырааты жашыруун
түрдө окулган намаздарда жамаат да кыраат кылса болот.
Г. ЖАМААТКА БАРУУНУН АДЕП-ТАРТИБИ
Жамаатка бара турган адам тазалыкка, киииминин, денесинин тазалыгына өзгөчө
көңүл бөлүшү керек. Азирети Паигамбарыбыз «Пияз, сарымсак (чеснок) жеген адам
үиүндө отурсун, бизден жана мечитибизден оолак болсун» деген (Муслим, Масажид, 73).
Жамаат менен жылуу мамиледе болуу керек. Мечиттерде намаз окугандардын
алдынан өтпөө керек.
Өзгөчө бүгүнкү күнү адамдарды мечиттен жана жамааттан ирээнжиткен
нерселерден алыс болуу кажет. Мечиттердин ичи, дааратканалар таза болушу зарыл.
Мусулман баласы ар даиым таза, тыкан болушу керек.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#43 01 March 2016 - 00:52
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
Д. САПКА ТИЗИЛҮҮНҮН ТАРТИБИ
Имамга уюган адам жалгыз болсо, имамдын оң тарабына турат. Ал эми
бир кишиден көп болсо, имамдын аркасына тизилишет. Имамга уюган адам аял
жалгыз болсо да, анын аркасына турат. Сап түз жана тыгыз болушу керек.
Жамаатта эркектер, аялдар жана балдар да болсо, катарга биринчи эркектер,
алардын аркасына балдар, андан соң аялдар кырка тизилиши керек. Бул Азирети
Пайгамбарыбыздын буйругу. Асыресе, мындай тизилиш ибадат түшүнүгүнүн маани-
маңызына да ылайык келет.
Имам Азам агымы боюнча, жамаат менен намаз окуу учурунда эркек менен аял
жанаша турса, аялдын оң-солундагы жана аркасындагы адамдын намазы бузулган болот.
Алдыңкы сапта орун боло туруп, арка тарапка туруу макирөө.
Ж. ЖАМААТКА БАРБООГО ОЛУТТУУ СЕБЕПТЕР
Ооруп калуу.
Коркунуч. Кимдир бирөө жамаат менен намаз окуу үчүн мечитке кетип калган
учурда эгер мал-мүлкүнө, жанына же ар-намысына зыян келүү коркунучу болсо, ал
адамдын жамаатка барбашына уруксат берилет.
Аба ырайынын бузулушу: нөшөрлөп жамгырдын төгүшү, бороон-чапкын,
бурганактап жааган кар же мөндүр, катуу шамал.
Азиз-сокурлук, майыптык, ашкере карылык.
Үйдө жамаат менен намаз окуу мүмкүн болсо да, мечитке барып чоң жамаат менен
намаз окуу алдаканча сооптуу. Үйдө жамаат менен намаз окууну адатка аиландырып,
мечиттерге барбай койуу туура эмес.
Имамга уюган адам жалгыз болсо, имамдын оң тарабына турат. Ал эми
бир кишиден көп болсо, имамдын аркасына тизилишет. Имамга уюган адам аял
жалгыз болсо да, анын аркасына турат. Сап түз жана тыгыз болушу керек.
Жамаатта эркектер, аялдар жана балдар да болсо, катарга биринчи эркектер,
алардын аркасына балдар, андан соң аялдар кырка тизилиши керек. Бул Азирети
Пайгамбарыбыздын буйругу. Асыресе, мындай тизилиш ибадат түшүнүгүнүн маани-
маңызына да ылайык келет.
Имам Азам агымы боюнча, жамаат менен намаз окуу учурунда эркек менен аял
жанаша турса, аялдын оң-солундагы жана аркасындагы адамдын намазы бузулган болот.
Алдыңкы сапта орун боло туруп, арка тарапка туруу макирөө.
Ж. ЖАМААТКА БАРБООГО ОЛУТТУУ СЕБЕПТЕР
Ооруп калуу.
Коркунуч. Кимдир бирөө жамаат менен намаз окуу үчүн мечитке кетип калган
учурда эгер мал-мүлкүнө, жанына же ар-намысына зыян келүү коркунучу болсо, ал
адамдын жамаатка барбашына уруксат берилет.
Аба ырайынын бузулушу: нөшөрлөп жамгырдын төгүшү, бороон-чапкын,
бурганактап жааган кар же мөндүр, катуу шамал.
Азиз-сокурлук, майыптык, ашкере карылык.
Үйдө жамаат менен намаз окуу мүмкүн болсо да, мечитке барып чоң жамаат менен
намаз окуу алдаканча сооптуу. Үйдө жамаат менен намаз окууну адатка аиландырып,
мечиттерге барбай койуу туура эмес.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#44 02 March 2016 - 22:31
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
З. ИМАМДЫК
1. Имамдыктын шарттары
Имам ириде мусулман, акыл-эси жайында, балагатка жеткен адам болушу керек.
Жамаатта аял кишилер болсо, имам намазга баштоо учурунда жалпы жамаатка
имамдык кылууга ниет койушу зарыл.
Аялдар эркектерге имамдык кылууга болбойт. Аял киши аялдарга гана имам боло алат.
Бул учурда имам аял биринчи катарда аялдардын катарында ортодо турушу керек.
Имам боло турган адам намазды жараксыз кылбай турганчалык Куран окууну
өздөштүргөн болушу кажет.
Үзүрү бар (тез-тезден желдин чыгышы, зааранын тез-тез келип турушу ж.б.) адам
жөн адамга имам боло албайт.
Намаздын толук аткарылышы үчүн зарыл шарттардын бирин таштап кетүүсү
мүмкүн болгон адам береги шарттарды толук аткарган адамга имам боло албайт. Мисалы,
нажасаттан тазалык шартын орундаган адам бул шартты аткара албаган адамга ыклас
кылалбайт.
Имамга уюган адам башка адамдарга имамдык кыла албайт. Тагыраак айтканда,
имамга биринчи ирекеттен кийин жетишип калган адам орундалбай калган ирекеттерин
толуктоо үчүн өйдө турган кезде сырттан келген адам же жамаат ыклас кыла албайт.
Ишара т-ым (иимаа) менен намаз окуган адам ым менен намаз окугандарга гана
имамдык кыла алат.
2. Имамдыкка татыктуу адам
Намаздын өкүмүн, жол-жоболорун ийне-жибине чейин билген, Куранды туура
окуган киши имамдыкка эң ылайыктуу адам болуп эсептелет. Мына ушундай адам
турганда Куранды жаңылыш окуган адам имамдыкка өтө албайт. Имамдыкка татыктуу
адам көп болсо, алардын такыбалуулугуна, адамгерчилигине, адеп-ахлагына жараша эң
мыктысы имамдыкка өтүүсү ылайык. Бул учурда жашка да көңүл бөлүү абзел.
Такыбалуулугу жагынан да, жашы жагынан да улуу адамдын имамдыкка өткөнү дурус. Ал
эми жашы улуу болсо да, жогорку сапаттарга жооп бере албаган адам имамдыкка өтпөшү
керек. Асыресе, имамдыкка өтүшү макирөө болуп эсептелген адамдар да бар. Аларды
төмөнкүчө тизмелөөгө болот:
Фасык адам: Парз иштерге кайдыгер мамиле жасап, арам иштерге барган адам арап
тилинде «фасык» деп айтылат. Мындай адамдын имамдыкка өтүшү тахриман макирөө,
күнөө болуп саналат.
Ахли сүннөт ишенимине жана ибадаттарына коошпогон, ылайык келбеген иштерди
жасаган (бидатчы) адам.
Жамаат каалабаган адам.
Сокур адамдын тазалык жаатында кемчилик кетирип койуу мүмкүнчүлүгү жогору
болгондуктан имамдыкка өтүшү макирөө болуп эсептелет.
3. Имамдык кылуу учурунда макирөө болгон жагдайлар
Имамга уюган адам окуй турган намазына да, имамга уйууга да ниет кылышы керек.
Имамга уюган адам имамдын катарында же алдына чыгып турбашы керек.
Парз намаз окуй турган адам напил намаз окуп жаткан адамга ыклас кыла албайт.
Парз намаз окуп жаткан адам ошол парз намазды окуй турган имамга ыклас кыла
алат.
Мисалы, бешим намазынын парзын окуп жаткан адам бешимди окуй турган имамга
уйуса болот. Ал эми каза намаз окуи турган адамга ыклас кыла албайт. Каза намазын
окуган адамга ошол каза намазын окуган адам гана ыклас кыла алат.
Имам менен жамаат бир жерде болушу керек. Эгер имамга уюган адам имам турган
жердин (мечиттин) сыртында болсо, ортодо жамаат болушу кажет.
Имамга уюган адам имам тигил же бул рукундан кийинки рукунга өткөнгө чейин
ошол рукунду аткарышы керек.
Имамдан мурун аракет кылбоо зарыл.
Имамга уюган адам башка адамдарга имамдык кыла албайт.
Имам менен эркектердин ортосунда аялдар сапка турбашы керек. Үч аял киши бир
сап болуп эсептелет.
Имамга салам берүүгө чеиин уиуу керек. Сахв саждасына жыгылуу учурунда же
андан соң акыркы отурумда да имамга уиууга болот.
Бешим жана куптан намазын жалгыз окуган адам намазын окуп бүткөн соң жамаат
келип калса, ал адам жамаат менен каира окуса болот. Анын бул намазы напил болуп
эсептелет.
4. Имамга ыклас кылуунун (уиуунун) шарттары Имамга уюган адам окуи турган намазына да, имамга уиууга да ниет кылышы
керек.
Имамга уюган адам имамдын катарында же алдына чыгып турбашы керек.
Парз намаз окуи турган адам напил намаз окуп жаткан адамга ыклас кыла албаит.
Парз намаз окуп жаткан адам ошол парз намазды окуи турган имамга ыклас кыла
алат.
Мисалы, бешим намазынын парзын окуп жаткан адам бешимди окуи турган имамга
уиуса болот. Ал эми каза намаз окуи турган адамга ыклас кыла албаит. Каза намазын
окуган адамга ошол каза намазын окуган адам гана ыклас кыла алат.
Имам менен жамаат бир жерде болушу керек. Эгер имамга уюган адам имам турган
жердин (мечиттин) сыртында болсо, ортодо жамаат болушу кажет.
Имамга уюган адам имам тигил же бул рукундан кииинки рукунга өткөнгө чеиин
ошол рукунду аткарышы керек.
Имамдан мурун аракет кылбоо зарыл.
Имамга уюган адам башка адамдарга имамдык кыла албаит.
Имам менен эркектердин ортосунда аялдар сапка турбашы керек. Үч аял киши бир
сап болуп эсептелет.
Имамга салам берүүгө чеиин уиуу керек. Сахв саждасына жыгылуу учурунда же
андан соң акыркы отурумда да имамга уиууга болот.
Бешим жана куптан намазын жалгыз окуган адам намазын окуп бүткөн соң жамаат
келип калса, ал адам жамаат менен каира окуса болот. Анын бул намазы напил болуп
эсептелет
5. Имамга уюган адамдын жеке аткара турган иштери
Ниет кылуу.
Ифтитах такбирин алуу
«Субхаанака» дубасын окуу
Руку жана сажда такбирлерин алуу
Руку жана сажда тасбихтерин аитуу
Рукудан туруу учурунда «самиаллаху лиман хамидах», өидө болгон соң
«Аллахумма Роббанаа лакал хамд» деп аитуу.
«Тахиииат» дубасын окуу
Эки тарапка салам берүү.
6. Имамга уйубай койууга уруксат берилген учурлар
Парз намаздардын акыркы отурумунан кийин имам жаңылыштык менен өидө
турууга камынса,
Напил намаздарда имам билип туруп намазга кошумча ирекет кошсо,
Имам айт намаздарында ашыкча такбир алса,
Имам жаназа намазынын такбирлерин ашыкча алса, жамаат ага уиубаи коиууга
укуктуу.
7. Имам таштаган кезде жамааттын да таштап кетиши зарыл учурлар
Айт намаздарынын такбирлери
Төрт жана үч ирекеттүү намаз учурунда биринчи отурум
Тилават саждасы
Сахв саждасы
Кунут дубасы
1. Имамдыктын шарттары
Имам ириде мусулман, акыл-эси жайында, балагатка жеткен адам болушу керек.
Жамаатта аял кишилер болсо, имам намазга баштоо учурунда жалпы жамаатка
имамдык кылууга ниет койушу зарыл.
Аялдар эркектерге имамдык кылууга болбойт. Аял киши аялдарга гана имам боло алат.
Бул учурда имам аял биринчи катарда аялдардын катарында ортодо турушу керек.
Имам боло турган адам намазды жараксыз кылбай турганчалык Куран окууну
өздөштүргөн болушу кажет.
Үзүрү бар (тез-тезден желдин чыгышы, зааранын тез-тез келип турушу ж.б.) адам
жөн адамга имам боло албайт.
Намаздын толук аткарылышы үчүн зарыл шарттардын бирин таштап кетүүсү
мүмкүн болгон адам береги шарттарды толук аткарган адамга имам боло албайт. Мисалы,
нажасаттан тазалык шартын орундаган адам бул шартты аткара албаган адамга ыклас
кылалбайт.
Имамга уюган адам башка адамдарга имамдык кыла албайт. Тагыраак айтканда,
имамга биринчи ирекеттен кийин жетишип калган адам орундалбай калган ирекеттерин
толуктоо үчүн өйдө турган кезде сырттан келген адам же жамаат ыклас кыла албайт.
Ишара т-ым (иимаа) менен намаз окуган адам ым менен намаз окугандарга гана
имамдык кыла алат.
2. Имамдыкка татыктуу адам
Намаздын өкүмүн, жол-жоболорун ийне-жибине чейин билген, Куранды туура
окуган киши имамдыкка эң ылайыктуу адам болуп эсептелет. Мына ушундай адам
турганда Куранды жаңылыш окуган адам имамдыкка өтө албайт. Имамдыкка татыктуу
адам көп болсо, алардын такыбалуулугуна, адамгерчилигине, адеп-ахлагына жараша эң
мыктысы имамдыкка өтүүсү ылайык. Бул учурда жашка да көңүл бөлүү абзел.
Такыбалуулугу жагынан да, жашы жагынан да улуу адамдын имамдыкка өткөнү дурус. Ал
эми жашы улуу болсо да, жогорку сапаттарга жооп бере албаган адам имамдыкка өтпөшү
керек. Асыресе, имамдыкка өтүшү макирөө болуп эсептелген адамдар да бар. Аларды
төмөнкүчө тизмелөөгө болот:
Фасык адам: Парз иштерге кайдыгер мамиле жасап, арам иштерге барган адам арап
тилинде «фасык» деп айтылат. Мындай адамдын имамдыкка өтүшү тахриман макирөө,
күнөө болуп саналат.
Ахли сүннөт ишенимине жана ибадаттарына коошпогон, ылайык келбеген иштерди
жасаган (бидатчы) адам.
Жамаат каалабаган адам.
Сокур адамдын тазалык жаатында кемчилик кетирип койуу мүмкүнчүлүгү жогору
болгондуктан имамдыкка өтүшү макирөө болуп эсептелет.
3. Имамдык кылуу учурунда макирөө болгон жагдайлар
Имамга уюган адам окуй турган намазына да, имамга уйууга да ниет кылышы керек.
Имамга уюган адам имамдын катарында же алдына чыгып турбашы керек.
Парз намаз окуй турган адам напил намаз окуп жаткан адамга ыклас кыла албайт.
Парз намаз окуп жаткан адам ошол парз намазды окуй турган имамга ыклас кыла
алат.
Мисалы, бешим намазынын парзын окуп жаткан адам бешимди окуй турган имамга
уйуса болот. Ал эми каза намаз окуи турган адамга ыклас кыла албайт. Каза намазын
окуган адамга ошол каза намазын окуган адам гана ыклас кыла алат.
Имам менен жамаат бир жерде болушу керек. Эгер имамга уюган адам имам турган
жердин (мечиттин) сыртында болсо, ортодо жамаат болушу кажет.
Имамга уюган адам имам тигил же бул рукундан кийинки рукунга өткөнгө чейин
ошол рукунду аткарышы керек.
Имамдан мурун аракет кылбоо зарыл.
Имамга уюган адам башка адамдарга имамдык кыла албайт.
Имам менен эркектердин ортосунда аялдар сапка турбашы керек. Үч аял киши бир
сап болуп эсептелет.
Имамга салам берүүгө чеиин уиуу керек. Сахв саждасына жыгылуу учурунда же
андан соң акыркы отурумда да имамга уиууга болот.
Бешим жана куптан намазын жалгыз окуган адам намазын окуп бүткөн соң жамаат
келип калса, ал адам жамаат менен каира окуса болот. Анын бул намазы напил болуп
эсептелет.
4. Имамга ыклас кылуунун (уиуунун) шарттары Имамга уюган адам окуи турган намазына да, имамга уиууга да ниет кылышы
керек.
Имамга уюган адам имамдын катарында же алдына чыгып турбашы керек.
Парз намаз окуи турган адам напил намаз окуп жаткан адамга ыклас кыла албаит.
Парз намаз окуп жаткан адам ошол парз намазды окуи турган имамга ыклас кыла
алат.
Мисалы, бешим намазынын парзын окуп жаткан адам бешимди окуи турган имамга
уиуса болот. Ал эми каза намаз окуи турган адамга ыклас кыла албаит. Каза намазын
окуган адамга ошол каза намазын окуган адам гана ыклас кыла алат.
Имам менен жамаат бир жерде болушу керек. Эгер имамга уюган адам имам турган
жердин (мечиттин) сыртында болсо, ортодо жамаат болушу кажет.
Имамга уюган адам имам тигил же бул рукундан кииинки рукунга өткөнгө чеиин
ошол рукунду аткарышы керек.
Имамдан мурун аракет кылбоо зарыл.
Имамга уюган адам башка адамдарга имамдык кыла албаит.
Имам менен эркектердин ортосунда аялдар сапка турбашы керек. Үч аял киши бир
сап болуп эсептелет.
Имамга салам берүүгө чеиин уиуу керек. Сахв саждасына жыгылуу учурунда же
андан соң акыркы отурумда да имамга уиууга болот.
Бешим жана куптан намазын жалгыз окуган адам намазын окуп бүткөн соң жамаат
келип калса, ал адам жамаат менен каира окуса болот. Анын бул намазы напил болуп
эсептелет
5. Имамга уюган адамдын жеке аткара турган иштери
Ниет кылуу.
Ифтитах такбирин алуу
«Субхаанака» дубасын окуу
Руку жана сажда такбирлерин алуу
Руку жана сажда тасбихтерин аитуу
Рукудан туруу учурунда «самиаллаху лиман хамидах», өидө болгон соң
«Аллахумма Роббанаа лакал хамд» деп аитуу.
«Тахиииат» дубасын окуу
Эки тарапка салам берүү.
6. Имамга уйубай койууга уруксат берилген учурлар
Парз намаздардын акыркы отурумунан кийин имам жаңылыштык менен өидө
турууга камынса,
Напил намаздарда имам билип туруп намазга кошумча ирекет кошсо,
Имам айт намаздарында ашыкча такбир алса,
Имам жаназа намазынын такбирлерин ашыкча алса, жамаат ага уиубаи коиууга
укуктуу.
7. Имам таштаган кезде жамааттын да таштап кетиши зарыл учурлар
Айт намаздарынын такбирлери
Төрт жана үч ирекеттүү намаз учурунда биринчи отурум
Тилават саждасы
Сахв саждасы
Кунут дубасы
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#45 02 March 2016 - 22:37
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
8. Имамга уюган адам
Имамга уюган адамдын абалы намазды баштан-аяк имам менен окуп-окубаганына
жараша өзгөрөт. Бул өңүттөн үч абалдагы адам бар:
а. Мудрик:
Намазды баштан-аяк имам менен бирге окуган адам арап тилинде «мудрик» деп
аитылат.
Бир адам намаз башталган соң келип ифтитах такбирин алып, имам алгачкы
ирекеттин рукусунда турган учурда рукуга барса, ал адам мудрик болуп саналат. Бул жерде
эскерте кетчү жагдаи, имам рукуда турган кезде келген адам ифтитах такбирин өидө турган
калыбында алышы керек. Шашылыш менен рукуга баратып ифтитах такбирин алуу
жарабаит.
б. Масбук:
Имамга биринчи ирекеттин рукусунан кииин же экинчи, үчүнчү, төртүнчү
ирекеттерде уюган адам «масбук» деп аитылат.
Имам эки жакка салам бергенден кииин масбук өидө болуп, окубаи калган
ирекеттерин толуктаит.
Масбук имам менен канча ирекет окубаи калган болсо, ошончо ирекетти толукташы
керек.
Кырааты жашыруун түрдө окулган намаздарда имамга биринчи ирекеттен кииин
уюган адам ифтитах такбиринен кииин «субхаанака» дубасын окуит. Ал эми ачык түрдө
окулган намаздарда бул учурда «субханака» дубасын окубаит. Ал адам жетишпеи калган
ирекеттерин толуктоо үчүн өидө турган кезде «субханака» дубасын окуит.
Шам намазынын үчүнчү ирекетинде имамга уюган адам, имам салам берген соң
өидө туруп бир ирекет дагы окуп отурат. Андан кииин дагы бир ирекет окуп салам берип
намазын толуктаит. Ал эми ортодо отурбастан эки ирекетти удаама-удаа окуса, сахв
саждасына баруунун кажети жок.
Төрт ирекеттүү намаздын акыркы ирекетинде имамга уюган адам төртүнчү
ирекеттин отурумунда имам эки жакка салам бергенден кииин өидө туруп «Субхаанака»
дубасын, андан кииин «Ауузу-бисмилла», «Фатиха» сүрөсү менен бирге бир сүрөө окуп,
руку-саждага барып отуруп, «Тахиииат» дубасын гана окуит. Андан соң калган эки
ирекетин толуктап коет.
Масбук имам салам бергенден кииин өидө турушу керек. Ошону менен бирге
даараттын кысталышы, жерге күн нурунун түшүшү же намаз убагынын чыгып кетүү
ыктымалы сыяктуу себептерден улам масбук «тахиииат» дубасын окуган соң имамдын
салам беришин күтпөи өидө туруп намазын толуктаса да болот.
в. Лахик:
Имам менен намазга туруп кандаидыр бир себептен улам намаздын бир рукунун
имам менен бирге окуи албаи калган адам «лахик» деп аитылат. Уикусуроо, уктап кетүү,
даарат бузулуп каира даарат алып келүү же имамдан мурда руку-саждага баруу сыяктуу
себептер менен намазды имам менен толук окубаи калган адам окулбаи калган ирекеттерин
каирадан окуган кезде имамдын аркасында турган таризде окуит. Башкача аитканда, кыям
учурунда кыраат кылбаит (Фатиха жана кошумча сүрөө окубаит).
Уикусуроонун аиынан имамга рукуда жетишпеи калган адам имамдын саждага
баратканын көрсө, дароо руку кылып саждада имамга жетишкенге аракет кылат. Бул
учурда имамга жетишпеи каларын аңдаса, дароо саждага барып имамга жетишет. Имам
салам берген соң аткара албаи калган рукундарды имамдын аркасында турган таризде
орундатат (өидө турган учурда кыраат кылбаит).
Жамаат менен намаз окуу учурунда даараты сынган адам эч ким менен
сүилөшпөстөн, тигил же бул иш менен алектенбестен тек гана даарат алып келип, окубаи
калган ирекеттерин имамга уюган таризде толуктаит.
Имам сахв саждасына барса, лахик ошол замат өидө туруп окубаи калган
ирекеттерин толуктап, акыркы отурумда сахв саждасына жыгылат.
Сапарда жүргөн адам имамдыкка өтүп төрт ирекеттүү намазды эки ирекет менен
толуктаган соң, ага уюган жергиликтүү адам калган эки ирекетин лахик сыяктуу окуит.
Тагыраак аитканда, кыраат кылбаит, руку-саждада гана тасбихтерди аитып, «Тахиииат»,
«салли-баарик» дубаларын окуп салам берет.
Жогорудагы эреже-жоболорду жакшы түшүнө албаган адам намазын башынан
баштап окуганы дурус.
9. Жеке намаз окуп жаткан адамдын жанында жамаат менен намаздын башталышы
а. Парз намаз окуп жаткан адам:
Жеке парз намаз окуп жаткан адамдын жанында ошол парз намаз жамаат менен
окула баштаса, ал адам али биринчи ирекеттин саждасына бара элек болсо, намаздан
чыгып жамаатка кошулушу дурус. Бул мустахап иш.
Багымдат жана шам намаздарынын биринчи ирекетинин саждасана барган соң
жамаат келип калса, намаздан чыгып жамаатка кошулуу абзел. Ал эми ушул эле
намаздардын экинчи ирекетинин саждасына барган соң жамаат келип калса, жамаатка
кошулбаи эле намазды толуктоо дурус.
Бешим, асыр жана куптан намаздарынын биринчи ирекетинин саждасына баргандан
кийин жамаат келсе, экинчи ирекетти толуктап жамаатка кошулуу керек. Бул учурда жеке
окулган эки ирекет напил намаздын ордуна өткөн болот.
Бешим, асыр жана куптан намаздарынын үчүнчү ирекетине туруп саждага бара элек
кезде жамаат келсе, дароо эки тарапка салам берип, жамаатка кошулуу абзел. Ал эми
үчүнчү ирекеттин саждасына баргандан кииин жамаат келип калса, намазды жеке
толуктоого туура келет.
б. Напил намаз окуп жаткан адам:
Напил намаз учурунда өзү окуи турган парз намаз башталып калса, окуп жаткан
намаздын эки ирекетин толуктап, жамаатка кошулушу керек. Эгер үчүнчү ирекетке турган
болсо, намазын төртүнчү ирекет менен толуктап, андан соң жамаатка кошулат. Напил
намазда турган адам жаназа намазына жетишүү үчүн окуп жаткан намазынан дароо чыгып
кетсе болот. Багымдат намазынын сүннөтүн окуп жамаатка жетишерине ишенген адам эки
ирекет сүннөттү ылдам окуп, жамаатка кошулушу керек.
Али бешим, асыр жана куптан намаздарынын сүннөттөрүн окуи элек кезде жамаат
парзга баштап калса, дароо жамаатка кошулуу керек. Намаздан кииин бешим намазынын
төрт ирекет сүннөтүн каза кылат (каира окуит). Асырдын сүннөтү парздан кииин каза
кылынбаит. Ал эми куптан намазынын алгы төрт ирекет сүннөтү «гаири муаккад сүннөт»
болгондугу үчүн аны каза кылууга да, каза кылбоого да болот. Бирок каза кылынганы
дурус.
Имамга уюган адамдын абалы намазды баштан-аяк имам менен окуп-окубаганына
жараша өзгөрөт. Бул өңүттөн үч абалдагы адам бар:
а. Мудрик:
Намазды баштан-аяк имам менен бирге окуган адам арап тилинде «мудрик» деп
аитылат.
Бир адам намаз башталган соң келип ифтитах такбирин алып, имам алгачкы
ирекеттин рукусунда турган учурда рукуга барса, ал адам мудрик болуп саналат. Бул жерде
эскерте кетчү жагдаи, имам рукуда турган кезде келген адам ифтитах такбирин өидө турган
калыбында алышы керек. Шашылыш менен рукуга баратып ифтитах такбирин алуу
жарабаит.
б. Масбук:
Имамга биринчи ирекеттин рукусунан кииин же экинчи, үчүнчү, төртүнчү
ирекеттерде уюган адам «масбук» деп аитылат.
Имам эки жакка салам бергенден кииин масбук өидө болуп, окубаи калган
ирекеттерин толуктаит.
Масбук имам менен канча ирекет окубаи калган болсо, ошончо ирекетти толукташы
керек.
Кырааты жашыруун түрдө окулган намаздарда имамга биринчи ирекеттен кииин
уюган адам ифтитах такбиринен кииин «субхаанака» дубасын окуит. Ал эми ачык түрдө
окулган намаздарда бул учурда «субханака» дубасын окубаит. Ал адам жетишпеи калган
ирекеттерин толуктоо үчүн өидө турган кезде «субханака» дубасын окуит.
Шам намазынын үчүнчү ирекетинде имамга уюган адам, имам салам берген соң
өидө туруп бир ирекет дагы окуп отурат. Андан кииин дагы бир ирекет окуп салам берип
намазын толуктаит. Ал эми ортодо отурбастан эки ирекетти удаама-удаа окуса, сахв
саждасына баруунун кажети жок.
Төрт ирекеттүү намаздын акыркы ирекетинде имамга уюган адам төртүнчү
ирекеттин отурумунда имам эки жакка салам бергенден кииин өидө туруп «Субхаанака»
дубасын, андан кииин «Ауузу-бисмилла», «Фатиха» сүрөсү менен бирге бир сүрөө окуп,
руку-саждага барып отуруп, «Тахиииат» дубасын гана окуит. Андан соң калган эки
ирекетин толуктап коет.
Масбук имам салам бергенден кииин өидө турушу керек. Ошону менен бирге
даараттын кысталышы, жерге күн нурунун түшүшү же намаз убагынын чыгып кетүү
ыктымалы сыяктуу себептерден улам масбук «тахиииат» дубасын окуган соң имамдын
салам беришин күтпөи өидө туруп намазын толуктаса да болот.
в. Лахик:
Имам менен намазга туруп кандаидыр бир себептен улам намаздын бир рукунун
имам менен бирге окуи албаи калган адам «лахик» деп аитылат. Уикусуроо, уктап кетүү,
даарат бузулуп каира даарат алып келүү же имамдан мурда руку-саждага баруу сыяктуу
себептер менен намазды имам менен толук окубаи калган адам окулбаи калган ирекеттерин
каирадан окуган кезде имамдын аркасында турган таризде окуит. Башкача аитканда, кыям
учурунда кыраат кылбаит (Фатиха жана кошумча сүрөө окубаит).
Уикусуроонун аиынан имамга рукуда жетишпеи калган адам имамдын саждага
баратканын көрсө, дароо руку кылып саждада имамга жетишкенге аракет кылат. Бул
учурда имамга жетишпеи каларын аңдаса, дароо саждага барып имамга жетишет. Имам
салам берген соң аткара албаи калган рукундарды имамдын аркасында турган таризде
орундатат (өидө турган учурда кыраат кылбаит).
Жамаат менен намаз окуу учурунда даараты сынган адам эч ким менен
сүилөшпөстөн, тигил же бул иш менен алектенбестен тек гана даарат алып келип, окубаи
калган ирекеттерин имамга уюган таризде толуктаит.
Имам сахв саждасына барса, лахик ошол замат өидө туруп окубаи калган
ирекеттерин толуктап, акыркы отурумда сахв саждасына жыгылат.
Сапарда жүргөн адам имамдыкка өтүп төрт ирекеттүү намазды эки ирекет менен
толуктаган соң, ага уюган жергиликтүү адам калган эки ирекетин лахик сыяктуу окуит.
Тагыраак аитканда, кыраат кылбаит, руку-саждада гана тасбихтерди аитып, «Тахиииат»,
«салли-баарик» дубаларын окуп салам берет.
Жогорудагы эреже-жоболорду жакшы түшүнө албаган адам намазын башынан
баштап окуганы дурус.
9. Жеке намаз окуп жаткан адамдын жанында жамаат менен намаздын башталышы
а. Парз намаз окуп жаткан адам:
Жеке парз намаз окуп жаткан адамдын жанында ошол парз намаз жамаат менен
окула баштаса, ал адам али биринчи ирекеттин саждасына бара элек болсо, намаздан
чыгып жамаатка кошулушу дурус. Бул мустахап иш.
Багымдат жана шам намаздарынын биринчи ирекетинин саждасана барган соң
жамаат келип калса, намаздан чыгып жамаатка кошулуу абзел. Ал эми ушул эле
намаздардын экинчи ирекетинин саждасына барган соң жамаат келип калса, жамаатка
кошулбаи эле намазды толуктоо дурус.
Бешим, асыр жана куптан намаздарынын биринчи ирекетинин саждасына баргандан
кийин жамаат келсе, экинчи ирекетти толуктап жамаатка кошулуу керек. Бул учурда жеке
окулган эки ирекет напил намаздын ордуна өткөн болот.
Бешим, асыр жана куптан намаздарынын үчүнчү ирекетине туруп саждага бара элек
кезде жамаат келсе, дароо эки тарапка салам берип, жамаатка кошулуу абзел. Ал эми
үчүнчү ирекеттин саждасына баргандан кииин жамаат келип калса, намазды жеке
толуктоого туура келет.
б. Напил намаз окуп жаткан адам:
Напил намаз учурунда өзү окуи турган парз намаз башталып калса, окуп жаткан
намаздын эки ирекетин толуктап, жамаатка кошулушу керек. Эгер үчүнчү ирекетке турган
болсо, намазын төртүнчү ирекет менен толуктап, андан соң жамаатка кошулат. Напил
намазда турган адам жаназа намазына жетишүү үчүн окуп жаткан намазынан дароо чыгып
кетсе болот. Багымдат намазынын сүннөтүн окуп жамаатка жетишерине ишенген адам эки
ирекет сүннөттү ылдам окуп, жамаатка кошулушу керек.
Али бешим, асыр жана куптан намаздарынын сүннөттөрүн окуи элек кезде жамаат
парзга баштап калса, дароо жамаатка кошулуу керек. Намаздан кииин бешим намазынын
төрт ирекет сүннөтүн каза кылат (каира окуит). Асырдын сүннөтү парздан кииин каза
кылынбаит. Ал эми куптан намазынын алгы төрт ирекет сүннөтү «гаири муаккад сүннөт»
болгондугу үчүн аны каза кылууга да, каза кылбоого да болот. Бирок каза кылынганы
дурус.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#46 02 March 2016 - 22:46
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
XIII. БЕШ МААЛ НАМАЗ
А. БАГЫМДАТ НАМАЗЫ
Багымдат намазында биринчи эки ирекет сүннөт, андан соң эки ирекет парз окулат.
Б. БЕШИМ НАМАЗЫ
Б. БЕШИМ НАМАЗЫ
Бешим намазында алгач төрт ирекет сүннөт окулат. Андан кииин төрт ирекет парз,
анан каира эки ирекет сүннөт окулат. Акыркы эки ирекет сүннөтүн төрт ирекет болуп
окулушу мустахап.
В. АСЫР НАМАЗЫ
Асыр намазында алгач төрт ирекет гаири муаккад сүннөт, андан соң төрт ирекет
парз окулат
Г. ШАМ НАМАЗЫ
Шам намазында алгач үч ирекет парз, андан соң эки ирекет сүннөт окулат.
Д. КУПТАН НАМАЗЫ
Куптан намазында биринчи төрт ирекет гаири муаккад сүннөт, андан кииин төрт
ирекет парз, эки ирекет сүннөт окулат. Витир намазын түн бир оокумда турарына ишене
албаган адам куптан намазынын аркасынан же болбосо уктаганга чейин окуйт.
А. БАГЫМДАТ НАМАЗЫ
Багымдат намазында биринчи эки ирекет сүннөт, андан соң эки ирекет парз окулат.
Б. БЕШИМ НАМАЗЫ
Б. БЕШИМ НАМАЗЫ
Бешим намазында алгач төрт ирекет сүннөт окулат. Андан кииин төрт ирекет парз,
анан каира эки ирекет сүннөт окулат. Акыркы эки ирекет сүннөтүн төрт ирекет болуп
окулушу мустахап.
В. АСЫР НАМАЗЫ
Асыр намазында алгач төрт ирекет гаири муаккад сүннөт, андан соң төрт ирекет
парз окулат
Г. ШАМ НАМАЗЫ
Шам намазында алгач үч ирекет парз, андан соң эки ирекет сүннөт окулат.
Д. КУПТАН НАМАЗЫ
Куптан намазында биринчи төрт ирекет гаири муаккад сүннөт, андан кииин төрт
ирекет парз, эки ирекет сүннөт окулат. Витир намазын түн бир оокумда турарына ишене
албаган адам куптан намазынын аркасынан же болбосо уктаганга чейин окуйт.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#47 02 March 2016 - 22:49
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
XIV ЖУМА НАМАЗЫ
Жума намазынын парз болгондугу Куран, Сүннөт жана Ижма далилдери менен
тастыкталган. Жума намазы Ислам дининде өзгөчө мааниге ээ болуп, Азирети
Паигамбарыбыздын заманынан бери мусулмандар тарабынан окулуп келет. Жума
намазынын парзы эки ирекеттен турат. Жуманын парзынан мурун, кутпага чеиин төрт
ирекет сүннөт окулат. Кутпадан кииин эки ирекет парз, андан соң дагы төрт ирекет сүннөт
окулат.
А. ЖУМА НАМАЗЫНЫН ПАРЗ БОЛУШУНУН ШАРТТАРЫ
Жума намазынын парз болушу үчүн беш маал намаздын парз болушунун
шарттарына кошумча төмөнкү шарттар да керек:
Эркек болуу. Жума намазы аял кишилер үчүн парз эмес. Жума намазынын аялдарга
парз болбогондугу Паигамбарыбыздын куттуу хадистеринде аитылган. Анын учурунда
аялдар жума намазына ар даиым эмес, кээде келип турган. Паигамбарыбыз аял кишилерди
жума намазына мажбурлаган эмес. Буга жума намазы аялдардан, балдардан, оорулуу жана
сапардагы адамдардан тышкары бардык мусулмандарга парз болгондугу жөнүндө
аитылган хадис далил боло алат.
-Намазга барууга тоскоол боло турган себептин болбошу. Маселен: оору, сокурлук,
аба ыраиынын бузулушу, жол шарттары, намазга барган чакта жанына, мал-мүлкүнө же
намысына зыян келүү коркунучу.
Эркиндик. Кулдарга, туткундарга, жума намазы парз эмес. Сапарда болбоо. Жума
намазы сапарда жүргөндөргө да парз эмес.
Б. ЖУМА НАМАЗЫНЫН САХИХ БОЛУШУНУН (толук орундалышы үчүн)
ЗАРЫЛ ШАРТТАРЫ
1. Убакыт: Жума намазы жума күнү бешим намазынын убагында окулат.
2. Жамаат: Имам Азам менен Имам Мухаммеддин пикиринде, жума намазы үчүн
имамдан сырткары эң азынан үч киши болушу керек. Имам Абу Юсуфтун пикиринде,
имамдан сырткары эки киши болушу зарыл.
3. Жума окулган жер эл отурукташкан жер болушу керек.
4. Мүмкүн болсо, жума намазынын бир мечитте окулушу. Эгер жамаат бир мечитке
батпаса, ар каисы мечиттерде окууга уруксат берилет.
5. Имам Азам (Ханафи) аалымдарынын пикиринде, саясии терс кырдаалга себеп
болбоо үчүн, мусулмандардын биримдигин, ынтымагын ыдыратпоо үчүн жума намазы
окулган жерге мамлекет тарабынан уруксат берилиши керек. Имам Азам агымынан
сырткаркы үч агым бул шартты кошпоит. Асыресе, жума намазы окулган жер элге ар
дайым ачык болушу керек. Жума намазы мусулмандардын биримдигинин жышааны
болгондугу үчүн кичи жамааттарга бөлүнүп, жеке үйлөрдө окулушу туура эмес.
6. Кутпа: Жума намазынын сахих болушу үчүн кутпа окуу шарт.
Жума намазынын парз болгондугу Куран, Сүннөт жана Ижма далилдери менен
тастыкталган. Жума намазы Ислам дининде өзгөчө мааниге ээ болуп, Азирети
Паигамбарыбыздын заманынан бери мусулмандар тарабынан окулуп келет. Жума
намазынын парзы эки ирекеттен турат. Жуманын парзынан мурун, кутпага чеиин төрт
ирекет сүннөт окулат. Кутпадан кииин эки ирекет парз, андан соң дагы төрт ирекет сүннөт
окулат.
А. ЖУМА НАМАЗЫНЫН ПАРЗ БОЛУШУНУН ШАРТТАРЫ
Жума намазынын парз болушу үчүн беш маал намаздын парз болушунун
шарттарына кошумча төмөнкү шарттар да керек:
Эркек болуу. Жума намазы аял кишилер үчүн парз эмес. Жума намазынын аялдарга
парз болбогондугу Паигамбарыбыздын куттуу хадистеринде аитылган. Анын учурунда
аялдар жума намазына ар даиым эмес, кээде келип турган. Паигамбарыбыз аял кишилерди
жума намазына мажбурлаган эмес. Буга жума намазы аялдардан, балдардан, оорулуу жана
сапардагы адамдардан тышкары бардык мусулмандарга парз болгондугу жөнүндө
аитылган хадис далил боло алат.
-Намазга барууга тоскоол боло турган себептин болбошу. Маселен: оору, сокурлук,
аба ыраиынын бузулушу, жол шарттары, намазга барган чакта жанына, мал-мүлкүнө же
намысына зыян келүү коркунучу.
Эркиндик. Кулдарга, туткундарга, жума намазы парз эмес. Сапарда болбоо. Жума
намазы сапарда жүргөндөргө да парз эмес.
Б. ЖУМА НАМАЗЫНЫН САХИХ БОЛУШУНУН (толук орундалышы үчүн)
ЗАРЫЛ ШАРТТАРЫ
1. Убакыт: Жума намазы жума күнү бешим намазынын убагында окулат.
2. Жамаат: Имам Азам менен Имам Мухаммеддин пикиринде, жума намазы үчүн
имамдан сырткары эң азынан үч киши болушу керек. Имам Абу Юсуфтун пикиринде,
имамдан сырткары эки киши болушу зарыл.
3. Жума окулган жер эл отурукташкан жер болушу керек.
4. Мүмкүн болсо, жума намазынын бир мечитте окулушу. Эгер жамаат бир мечитке
батпаса, ар каисы мечиттерде окууга уруксат берилет.
5. Имам Азам (Ханафи) аалымдарынын пикиринде, саясии терс кырдаалга себеп
болбоо үчүн, мусулмандардын биримдигин, ынтымагын ыдыратпоо үчүн жума намазы
окулган жерге мамлекет тарабынан уруксат берилиши керек. Имам Азам агымынан
сырткаркы үч агым бул шартты кошпоит. Асыресе, жума намазы окулган жер элге ар
дайым ачык болушу керек. Жума намазы мусулмандардын биримдигинин жышааны
болгондугу үчүн кичи жамааттарга бөлүнүп, жеке үйлөрдө окулушу туура эмес.
6. Кутпа: Жума намазынын сахих болушу үчүн кутпа окуу шарт.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#48 02 March 2016 - 22:56
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
В. КУТПА
1. Кутпанын шарттары
Кутпанын толук болушу үчүн да өзүнчө шарттар бар. Алар төмөнкүлөр:
а. Кутпа өз учурунда,
б. Жума намазынын парзынан мурун,
в. Кутпа ниети менен,
г. Жамааттын алдында окулушу кажет. Кутпаны эң азынан бир киши угушу керек.
д. Кутпа учурунда, же кутпа менен намаздын ортосунда намазга ылаиык келбеген
иштерден оола болуу керек. Маселен, тамактануу сыяктуу
2. Кутпанын сүннөттөрү
Кутпанын сүннөттөрү Азирети Пайгамбарыбыздын кутпа окушунан алынган.
Андыктан буларга көңүл бөлүү керек.
а. Кутпа окуй турган адамдын (хатиб) минбарга жакын жерде болушу жана
жуманын алгачкы төрт ирекет сүннөтүн ушул жерде окушу
б. Хатиб ички (экинчи) азанды минбарга чыгып, жамаатка бет алган калыбында
угушу
в. Азанды хатибдин маңдайында айтуу
г. Кутпаны өйдө туруп окуу
д. Кутпаны ичтен «аузу-бисмилланы» аитып, Алла Таалага хамд (шүгүр) аитуу
менен баштоо. Кутпа учурунда шахадат келмесин келтирүү жана Азирети Мухаммед
(саллаллаху алеихи васаллам) Пайгамбарыбызга салават аитуу, эң азынан бир аят окуу.
ж. Элге дин Исламдын асыл дөөлөттөрү жөнүндө кеп салуу.
з. Кутпаны эки бөлүккө бөлүү жана ортолорунда бираз отуруу.
и. Кутпанын экинчи бөлүгүн да Аллага хамд (шүгүр) жана Паигамбарыбызга
салават аитуу менен баштоо.
к. Кутпанын экинчи бөлүгүндө мусулмандар үчүн Жараткан Алладан кечирим тилөө, аларга дуба кылуу
л. Кутпаны эл уга тургандаи үн менен окуу. Экинчи кутпаны биринчиден бираз
төмөн үн менен окуу
м. Хатибдин даараттуу болушу н. Жума намазында кутпаны окуган адамдын
имамдыкка өтүшү.
3. Кутпа угуунун адеп-тартиби
Кутпа окулуп жатканда жамаат хатибге кулак төшөөсү керек. Бул учурда сүилөө
тахриман макирөө болуп эсептелет. Салам берүү, алик алуу, намаз окуу дагы дурус эмес.
Кутпаны жамааттын тынч отуруп угушуна тоскоол болгон аракеттерди кылуу туура эмес,
күнөө.
Г. ЖУМА НАМАЗЫНА БАЙЛАНЫШКАН АЙРЫМ МАСЕЛЕЛЕР
Имам Азам агымы боюнча, жума намазында имам салам бергенге чейин ага уюган
адам жума намазына жетишкен болуп эсептелет.
Жума намазынан жооптуу болбогон адамдар (мисалы, аялдар) жума намазын
окуган болсо, алар үчүн да жума намазы бешим намазынын ордуна өткөн болот.
Жума намазы Пайгамбарыбыздын учурунда бир мечитте окулгандыгы үчүн,
аалымдар эл отурукташкан жерде жума намазын бир мечитте окуу зарылдыгын аитышкан.
Тарыхта да, бүгүнкү күнү да бул шартка кошкөңүл мамиле жасалгандыктан жума
намазынын толук (сахих) болуп-болбоо ыктымалына баиланыштуу «зухри ахир» деген ат
менен бешим намазынын парзын окуу керектигине карата фатвалар чыгарылган. Бирок,
ошону менен катар бүгүнкү күнү шаар жергесинде жума намазын бир мечитте окуу
мүмкүн болбогондуктан бирден көп мечитте окуу зарылчылыгы бар. Мына ушундаи
зарылчылыктан улам жума намазын бирден көп мечитте окууга уруксат берилет.
Жума намазынан жооптуу болбогон адамдардын жума күнү жума намазы окулган
жерде бешим намазын жамаат менен окуулары макирөө болуп эсептелет.
Имам Азам агымы боюнча, жума намазына азан чакырылып жатканда же бүткөндө
соода-сатык менен алектенүү тахриман макирөө, күнөө. Ошону менен бирге бул учурдагы
соода-сатык «сахих» болуп эсептелет. Ал эми Шафи, Ханбали жана Малики агымдары
боюнча, бул учурда соода-сатык кылуу арам болуп эсептелет.
1. Кутпанын шарттары
Кутпанын толук болушу үчүн да өзүнчө шарттар бар. Алар төмөнкүлөр:
а. Кутпа өз учурунда,
б. Жума намазынын парзынан мурун,
в. Кутпа ниети менен,
г. Жамааттын алдында окулушу кажет. Кутпаны эң азынан бир киши угушу керек.
д. Кутпа учурунда, же кутпа менен намаздын ортосунда намазга ылаиык келбеген
иштерден оола болуу керек. Маселен, тамактануу сыяктуу
2. Кутпанын сүннөттөрү
Кутпанын сүннөттөрү Азирети Пайгамбарыбыздын кутпа окушунан алынган.
Андыктан буларга көңүл бөлүү керек.
а. Кутпа окуй турган адамдын (хатиб) минбарга жакын жерде болушу жана
жуманын алгачкы төрт ирекет сүннөтүн ушул жерде окушу
б. Хатиб ички (экинчи) азанды минбарга чыгып, жамаатка бет алган калыбында
угушу
в. Азанды хатибдин маңдайында айтуу
г. Кутпаны өйдө туруп окуу
д. Кутпаны ичтен «аузу-бисмилланы» аитып, Алла Таалага хамд (шүгүр) аитуу
менен баштоо. Кутпа учурунда шахадат келмесин келтирүү жана Азирети Мухаммед
(саллаллаху алеихи васаллам) Пайгамбарыбызга салават аитуу, эң азынан бир аят окуу.
ж. Элге дин Исламдын асыл дөөлөттөрү жөнүндө кеп салуу.
з. Кутпаны эки бөлүккө бөлүү жана ортолорунда бираз отуруу.
и. Кутпанын экинчи бөлүгүн да Аллага хамд (шүгүр) жана Паигамбарыбызга
салават аитуу менен баштоо.
к. Кутпанын экинчи бөлүгүндө мусулмандар үчүн Жараткан Алладан кечирим тилөө, аларга дуба кылуу
л. Кутпаны эл уга тургандаи үн менен окуу. Экинчи кутпаны биринчиден бираз
төмөн үн менен окуу
м. Хатибдин даараттуу болушу н. Жума намазында кутпаны окуган адамдын
имамдыкка өтүшү.
3. Кутпа угуунун адеп-тартиби
Кутпа окулуп жатканда жамаат хатибге кулак төшөөсү керек. Бул учурда сүилөө
тахриман макирөө болуп эсептелет. Салам берүү, алик алуу, намаз окуу дагы дурус эмес.
Кутпаны жамааттын тынч отуруп угушуна тоскоол болгон аракеттерди кылуу туура эмес,
күнөө.
Г. ЖУМА НАМАЗЫНА БАЙЛАНЫШКАН АЙРЫМ МАСЕЛЕЛЕР
Имам Азам агымы боюнча, жума намазында имам салам бергенге чейин ага уюган
адам жума намазына жетишкен болуп эсептелет.
Жума намазынан жооптуу болбогон адамдар (мисалы, аялдар) жума намазын
окуган болсо, алар үчүн да жума намазы бешим намазынын ордуна өткөн болот.
Жума намазы Пайгамбарыбыздын учурунда бир мечитте окулгандыгы үчүн,
аалымдар эл отурукташкан жерде жума намазын бир мечитте окуу зарылдыгын аитышкан.
Тарыхта да, бүгүнкү күнү да бул шартка кошкөңүл мамиле жасалгандыктан жума
намазынын толук (сахих) болуп-болбоо ыктымалына баиланыштуу «зухри ахир» деген ат
менен бешим намазынын парзын окуу керектигине карата фатвалар чыгарылган. Бирок,
ошону менен катар бүгүнкү күнү шаар жергесинде жума намазын бир мечитте окуу
мүмкүн болбогондуктан бирден көп мечитте окуу зарылчылыгы бар. Мына ушундаи
зарылчылыктан улам жума намазын бирден көп мечитте окууга уруксат берилет.
Жума намазынан жооптуу болбогон адамдардын жума күнү жума намазы окулган
жерде бешим намазын жамаат менен окуулары макирөө болуп эсептелет.
Имам Азам агымы боюнча, жума намазына азан чакырылып жатканда же бүткөндө
соода-сатык менен алектенүү тахриман макирөө, күнөө. Ошону менен бирге бул учурдагы
соода-сатык «сахих» болуп эсептелет. Ал эми Шафи, Ханбали жана Малики агымдары
боюнча, бул учурда соода-сатык кылуу арам болуп эсептелет.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#49 02 March 2016 - 23:04
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
XV. АЙТ НАМАЗЫ
Айт намазы орозо жана курман аит күндөрү жылына эки жолу окулат. Имам Азам
агымы боюнча, аит намазы жума намазын окууга милдеттүү адамдар үчүн важип болуп
эсептелет. Аит намазынын толук орундалышынын шарттары жума намазыныкы сыяктуу.
Ошону менен бирге аит намазында кутпа шарт эмес, сүннөт. Аит намазында кутпа
намаздан кийин окулат.
А. АЙТ НАМАЗЫНЫН УБАГЫ
Айт намазынын убагы айт күнү эртең менен макирөө убак чыккан соң (күн
чыккандан болжол менен 50 мүнөт өткөн соң) башталып, чак түшкө чеиин уланат (чак түш
буга кирбеит. Т.а. чак түштө намаз окулбаит). Маирамдын биринчи күнүн тактоодо
катачылык кетсе, же кандаидыр бир себептен улам аит намазы окулбаи калса, эртеси күнү
окулат. Курман айт намазын аиттын үчүнчү күнү да окууга болот.
Б. АЙТ НАМАЗЫНЫН ОКУЛУШУ
Айт намазы эки ирекеттен туруп, жамаат менен окулат. Алгачкы ирекетте
«субханака» дубасынан кииин үч такбир жана экинчи ирекетте рукуга чейин дагы үч
такбир алынат.
Айт намазы үчүн азан жана коомат айтылбайт.
Айт намазын баштоо учурунда эки ирекет орозо же курман аит намазын окууга ниет
кылынат. «Аллаху акбар!» деп иралды имам, андан соң жамаат ифтитах такбирин алат. Кол
байлап «субхаанака» дубасы окулат. Андан соң имам менен бирге үч ирет «Аллаху акбар»
деп үч такбир алынат. Ар бир такбирде кол кулактын тушуна чеиин көтөрүлөт. Үчүнчү
такбирден кийин кол киндиктин алдына баиланат. Имам «Фатиха» жана кошумча сүрөө
окуйт. Руку-саждага барып, экинчи ирекетке турган соң, имам «Фатиха» жана кошумча
сүрөө окугандан кийин рукуга барганга чеиин дагы үч такбир алынат. Андан кийин руку саждага барып «Тахийиат» дубалары окулган соң эки тарапка салам берилет. Андан
кииин имам кутпа окуит. Имам кутпаны такбир менен баштаит.
Айт намазы орозо жана курман аит күндөрү жылына эки жолу окулат. Имам Азам
агымы боюнча, аит намазы жума намазын окууга милдеттүү адамдар үчүн важип болуп
эсептелет. Аит намазынын толук орундалышынын шарттары жума намазыныкы сыяктуу.
Ошону менен бирге аит намазында кутпа шарт эмес, сүннөт. Аит намазында кутпа
намаздан кийин окулат.
А. АЙТ НАМАЗЫНЫН УБАГЫ
Айт намазынын убагы айт күнү эртең менен макирөө убак чыккан соң (күн
чыккандан болжол менен 50 мүнөт өткөн соң) башталып, чак түшкө чеиин уланат (чак түш
буга кирбеит. Т.а. чак түштө намаз окулбаит). Маирамдын биринчи күнүн тактоодо
катачылык кетсе, же кандаидыр бир себептен улам аит намазы окулбаи калса, эртеси күнү
окулат. Курман айт намазын аиттын үчүнчү күнү да окууга болот.
Б. АЙТ НАМАЗЫНЫН ОКУЛУШУ
Айт намазы эки ирекеттен туруп, жамаат менен окулат. Алгачкы ирекетте
«субханака» дубасынан кииин үч такбир жана экинчи ирекетте рукуга чейин дагы үч
такбир алынат.
Айт намазы үчүн азан жана коомат айтылбайт.
Айт намазын баштоо учурунда эки ирекет орозо же курман аит намазын окууга ниет
кылынат. «Аллаху акбар!» деп иралды имам, андан соң жамаат ифтитах такбирин алат. Кол
байлап «субхаанака» дубасы окулат. Андан соң имам менен бирге үч ирет «Аллаху акбар»
деп үч такбир алынат. Ар бир такбирде кол кулактын тушуна чеиин көтөрүлөт. Үчүнчү
такбирден кийин кол киндиктин алдына баиланат. Имам «Фатиха» жана кошумча сүрөө
окуйт. Руку-саждага барып, экинчи ирекетке турган соң, имам «Фатиха» жана кошумча
сүрөө окугандан кийин рукуга барганга чеиин дагы үч такбир алынат. Андан кийин руку саждага барып «Тахийиат» дубалары окулган соң эки тарапка салам берилет. Андан
кииин имам кутпа окуит. Имам кутпаны такбир менен баштаит.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#50 02 March 2016 - 23:10
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
В. АЙТ НАМАЗЫНА БАЙЛАНЫШКАН АЙРЫМ МАСЕЛЕЛЕР
Айт намазында азан жана коомат аитылбаит.
Аит намазынын биринчи ирекетине жетишкен адам имам рукудан турганга чеиин
такбирлерди алалса алып, имамга ыклас кылат. Бул такбирлерди имамга уиуу үчүн рукуга
ийилгенде да алса болот. Такбирлерди алалбаса, кайра такбир албайт.
Айт намазынын экинчи ирекетине жетишкен адам алгачкы ирекетин толуктоо
учурунда биринчи «Фатиха» андан кийин кошумча сүрөө окуп, андан кийин такбирлерди
алат да руку-саждага барып, «Тахийиат» «салли-баарик» дубаларын окуп намазын
толуктайт.
Имам биринчи ирекетте «субханака» дубасынан кийин такбир алууну унутуп
«Фатиха» сүрөсүн окуп жатканда же бүтүргөндөн кииин эстесе, дароо такбирлерди алып
«Фатиха» сүрөсүн каирадан окуит.
Курман аит намазын эрте, убагы кирери менен, ал эми орозо айт намазын убагы
киргенден бираз убакыттан кийин окуу мустахап.
Айт күндөрү эрте туруу, жуунуп-тазалануу, жаңы, таза кииим кииүү, садага берүү
майрамдык маанаида болуу жана айттын түнүн Жаратканга ибадат кылуу менен өткөрүү
мустахап болуп эсептелет. Ошондой эле мусулмандардын бирибирине зыярат кылып,
куттуктоолору, бири-бирине дуба кылуулары абзел.
Курман айт намазына бара жатканда үндү чыгарып, ал эми орозо аит намазына
баратканда купуя такбир айтуу да мандуп.
Г. ТАШРИК ТАКБИРЛЕРИ
Курман айттын арапа күнү (айттын мурунку күнү) багымдат намазынан баштап,
айттын үчүнчү күнү асыр намазына чеиин парздардан кииин Пайгамбарыбыздын ташрик
такбирлерин аиткандыгы хадистерде аитылган. Бул күндөрү парз намаздардан кийин
ташрик такбирин айтуу аял-эркек, сапарда жүргөн бардык мусулмандарга важип болуп
саналат. Имам Азам агымында фатвага ушул пикир негиз болуп саналат.
Ташрик такбирлери күндөрү намаз казага калса, ушул күндөрү окулса ташрик
такбирлери аитылат. Эгер кииинки күндөрү каза кылынса, ташрик такбирлери аитылбаит.
Ташрик такбири төмөнкүчө: «Аллаху акбар, Аллаху акбар. Лаа илааха иллаллаху
валлаху акбар. Аллаху акбару ва лиллахил-хамд»
Айт намазында азан жана коомат аитылбаит.
Аит намазынын биринчи ирекетине жетишкен адам имам рукудан турганга чеиин
такбирлерди алалса алып, имамга ыклас кылат. Бул такбирлерди имамга уиуу үчүн рукуга
ийилгенде да алса болот. Такбирлерди алалбаса, кайра такбир албайт.
Айт намазынын экинчи ирекетине жетишкен адам алгачкы ирекетин толуктоо
учурунда биринчи «Фатиха» андан кийин кошумча сүрөө окуп, андан кийин такбирлерди
алат да руку-саждага барып, «Тахийиат» «салли-баарик» дубаларын окуп намазын
толуктайт.
Имам биринчи ирекетте «субханака» дубасынан кийин такбир алууну унутуп
«Фатиха» сүрөсүн окуп жатканда же бүтүргөндөн кииин эстесе, дароо такбирлерди алып
«Фатиха» сүрөсүн каирадан окуит.
Курман аит намазын эрте, убагы кирери менен, ал эми орозо айт намазын убагы
киргенден бираз убакыттан кийин окуу мустахап.
Айт күндөрү эрте туруу, жуунуп-тазалануу, жаңы, таза кииим кииүү, садага берүү
майрамдык маанаида болуу жана айттын түнүн Жаратканга ибадат кылуу менен өткөрүү
мустахап болуп эсептелет. Ошондой эле мусулмандардын бирибирине зыярат кылып,
куттуктоолору, бири-бирине дуба кылуулары абзел.
Курман айт намазына бара жатканда үндү чыгарып, ал эми орозо аит намазына
баратканда купуя такбир айтуу да мандуп.
Г. ТАШРИК ТАКБИРЛЕРИ
Курман айттын арапа күнү (айттын мурунку күнү) багымдат намазынан баштап,
айттын үчүнчү күнү асыр намазына чеиин парздардан кииин Пайгамбарыбыздын ташрик
такбирлерин аиткандыгы хадистерде аитылган. Бул күндөрү парз намаздардан кийин
ташрик такбирин айтуу аял-эркек, сапарда жүргөн бардык мусулмандарга важип болуп
саналат. Имам Азам агымында фатвага ушул пикир негиз болуп саналат.
Ташрик такбирлери күндөрү намаз казага калса, ушул күндөрү окулса ташрик
такбирлери аитылат. Эгер кииинки күндөрү каза кылынса, ташрик такбирлери аитылбаит.
Ташрик такбири төмөнкүчө: «Аллаху акбар, Аллаху акбар. Лаа илааха иллаллаху
валлаху акбар. Аллаху акбару ва лиллахил-хамд»
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#51 02 March 2016 - 23:14
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
XVI. ВИТИР НАМАЗЫ
Имам Азам агымы боюнча, витир намазы үч ирекеттен туруп, важип өкүмүндөгү
намаз болуп саналат. Үчүнчү ирекетте рукудан мурун такбир алып, кунут дубасын окуу да
важип.
Витир намазынын убагы куптан намазынан кииин башталып багымдат намазына
чеиин уланат. Витир намазын түндүн акыркы бөлүгүндө окуу абзел.
Витир намазы Рамазан аиында гана таравих намазынан кииин жамаат менен окулат.
Витир намазы жамаат менен окулган чакта имам ар бир ирекеттин кыраатын үнүн чыгарып
окуит. Витир намазында имам да, жамаат да кунут дубасын купуя (ар ким өз ичинен)
окуйт.
XVII. САПАР НАМАЗЫ
Ислам дини оор жагдайларда ибадаттарды жеңилдетүүгө жол ачып, анын өзүнчө
жол-жоболорун, эрежелерин коигон. Мындаи оор учурлардын бири – сапар учуру. Сапар
намазы жөнүндө Ыиык Куранда төмөнкүчө буюрулат: «Сапарга чыкканыңарда
каапырлардын силерге жамандык келтирүүсүнөн чочуласаңар, анда намазыңарды кыскартып окусаңар болот, күнөө болбоит» (Ниса сүрөсү сүрөсү, 101). Ошону менен
бирге куттуу хадистерде Азирети Паигамбарыбыздын сапар учурунда намаздарын
кыскартып окугандыгы тууралуу маалыматтар бар.
Адам каисыл учурда жолоочу болуп эсептелери туурасында эки көз караш бар.
Имам Азам агымында фатвага негиз катары каралган пикир боюнча, эң азынан 90 км.
аралык сапарга чыгуу шарт. Демек, мындан кыска аралыкка сапарга чыккан адам жолоочу
деп эсептелбеит. Экинчи көз караш боюнча, анүчүн үч күндүк аралык кажет. Бул боюнча,
бир күндүк жол арбытуу убактысы алты саат болсо, эң азынан 18 сааттык аралыкка бара
турган адам жолоочу деп эсептелет.
Жолоочу болуу үчүн отурукташкан чөлкөмдөн чыгуу кажет.
Жолоочу өкүмүндө болуу үчүн барган жерде 15 күндөн аз убакыт жүрүүгө ниет
коиуу керек. Эгер 15 күндөн ашык жүрө турган болсо, жергиликтүү адам сыяктуу эле
намазын кыскартпаи толук окуи берет.
Имам Азам агымы боюнча, жолоочулар үчүн төрт ирекеттүү намаздарды эки ирекет
кылып окуу парз. Эгер эки ирекеттен ашык окушса, окулган ашыкча ирекеттер напил
катары эсептелет. Калган үч агым боюнча, төрт ирекеттүү намаздардын эки ирекет болуп
окулушу сүннөт. Тагыраак аитканда, жолоочу адам бул учурда кааласа төрт ирекет, кааласа
эки ирекет окуйт.
Сапар учурунда төрт ирекеттүү намаздар гана эки ирекет болуп окулат. Үч
ирекеттүү намаздар үч ирекет боюнча окулат.
Бул учурда мүмкүнчүлүк болсо, парз намаздар менен бирге муаккад сүннөттөрдү да
окуу керек.
Сапар учурунда казага калган төрт ирекеттүү намаз сапардан кииин сапар
учурундагыдаи, эки ирекет болуп окулат.
Жолоочу адам жергиликтүү адамга имам боло алат. Бул учурда төрт ирекеттүү
намазда жолоочу имам эки ирекетин толуктап эки жакка салам берген соң жергиликтүү
адам же жамаат салам бербестен өидө туруп, имамдын аркасында турган таризде кыраат
кылбай толуктайт.
Жолоочу адам жергиликтүү имамга уюса, намазын имам менен бирге төрт ирекет
окуйт.
Бул учурда эки ирекет окууга уруксат берилбеит.
Адамдын туулуп өскөн журту шариятта «асыл жер», он беш күндөн ашык жүрө
турган жери «икамат», ал эми он беш күнгө чеиин боло турган жери «сукна» деп аитылат.
«Асыл» жана «икамат» жерлеринде сапар учурундагы өкүмдөр аткарылбайт.
Имам Азам агымы боюнча, витир намазы үч ирекеттен туруп, важип өкүмүндөгү
намаз болуп саналат. Үчүнчү ирекетте рукудан мурун такбир алып, кунут дубасын окуу да
важип.
Витир намазынын убагы куптан намазынан кииин башталып багымдат намазына
чеиин уланат. Витир намазын түндүн акыркы бөлүгүндө окуу абзел.
Витир намазы Рамазан аиында гана таравих намазынан кииин жамаат менен окулат.
Витир намазы жамаат менен окулган чакта имам ар бир ирекеттин кыраатын үнүн чыгарып
окуит. Витир намазында имам да, жамаат да кунут дубасын купуя (ар ким өз ичинен)
окуйт.
XVII. САПАР НАМАЗЫ
Ислам дини оор жагдайларда ибадаттарды жеңилдетүүгө жол ачып, анын өзүнчө
жол-жоболорун, эрежелерин коигон. Мындаи оор учурлардын бири – сапар учуру. Сапар
намазы жөнүндө Ыиык Куранда төмөнкүчө буюрулат: «Сапарга чыкканыңарда
каапырлардын силерге жамандык келтирүүсүнөн чочуласаңар, анда намазыңарды кыскартып окусаңар болот, күнөө болбоит» (Ниса сүрөсү сүрөсү, 101). Ошону менен
бирге куттуу хадистерде Азирети Паигамбарыбыздын сапар учурунда намаздарын
кыскартып окугандыгы тууралуу маалыматтар бар.
Адам каисыл учурда жолоочу болуп эсептелери туурасында эки көз караш бар.
Имам Азам агымында фатвага негиз катары каралган пикир боюнча, эң азынан 90 км.
аралык сапарга чыгуу шарт. Демек, мындан кыска аралыкка сапарга чыккан адам жолоочу
деп эсептелбеит. Экинчи көз караш боюнча, анүчүн үч күндүк аралык кажет. Бул боюнча,
бир күндүк жол арбытуу убактысы алты саат болсо, эң азынан 18 сааттык аралыкка бара
турган адам жолоочу деп эсептелет.
Жолоочу болуу үчүн отурукташкан чөлкөмдөн чыгуу кажет.
Жолоочу өкүмүндө болуу үчүн барган жерде 15 күндөн аз убакыт жүрүүгө ниет
коиуу керек. Эгер 15 күндөн ашык жүрө турган болсо, жергиликтүү адам сыяктуу эле
намазын кыскартпаи толук окуи берет.
Имам Азам агымы боюнча, жолоочулар үчүн төрт ирекеттүү намаздарды эки ирекет
кылып окуу парз. Эгер эки ирекеттен ашык окушса, окулган ашыкча ирекеттер напил
катары эсептелет. Калган үч агым боюнча, төрт ирекеттүү намаздардын эки ирекет болуп
окулушу сүннөт. Тагыраак аитканда, жолоочу адам бул учурда кааласа төрт ирекет, кааласа
эки ирекет окуйт.
Сапар учурунда төрт ирекеттүү намаздар гана эки ирекет болуп окулат. Үч
ирекеттүү намаздар үч ирекет боюнча окулат.
Бул учурда мүмкүнчүлүк болсо, парз намаздар менен бирге муаккад сүннөттөрдү да
окуу керек.
Сапар учурунда казага калган төрт ирекеттүү намаз сапардан кииин сапар
учурундагыдаи, эки ирекет болуп окулат.
Жолоочу адам жергиликтүү адамга имам боло алат. Бул учурда төрт ирекеттүү
намазда жолоочу имам эки ирекетин толуктап эки жакка салам берген соң жергиликтүү
адам же жамаат салам бербестен өидө туруп, имамдын аркасында турган таризде кыраат
кылбай толуктайт.
Жолоочу адам жергиликтүү имамга уюса, намазын имам менен бирге төрт ирекет
окуйт.
Бул учурда эки ирекет окууга уруксат берилбеит.
Адамдын туулуп өскөн журту шариятта «асыл жер», он беш күндөн ашык жүрө
турган жери «икамат», ал эми он беш күнгө чеиин боло турган жери «сукна» деп аитылат.
«Асыл» жана «икамат» жерлеринде сапар учурундагы өкүмдөр аткарылбайт.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#52 02 March 2016 - 23:20
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
XVIII. НАМАЗДАРДЫН БИРИКТИРИЛИШИ
Намаздардын бириктирилиши бешим менен асыр, шам менен куптан намаздарын
бириктирип окуу дегенди түшүндүрөт.
Имам Азам агымы боюнча, ажылык учурунда гана Арафатта бешим жана асыр
намаздары бешимдин убагында, шам жана куптан намаздары куптан убагында
Муздалифада окулат. Мындан сырткаркы намаздар бириктирилип окулбайт.
Жаамы Ислам аалымдары намаздардын убагына кылдат мамиле жасоо зарылдыгына өзгөчө маани беришет. Азирети Пайгамбарыбыз эң кайырлуу амал
жөнүндөгү суроого «өз убагында окулган намаз» деп жооп кайтарган. Ошондой эле, Имам Азам агымынан тышкаркы үч агым боюнча, сапар, аба ырайынын бузулушу жана ооруу сыяктуу учурларда да намаздарды бириктирип окуса болот.
Намаздар бириктирилип окула турган чакта ага алдын ала ниет кылуу керек.
Башкача айтканда, бешим убагында бириктириле турган болсо бешим намазын баштаганга чейин, асыр убагында бириктириле турган болсо бешим намазынын убагы чыкканга чейин
бириктирип окууга ниет кылуу зарыл.
Жазма булактарда Азирети Пайгамбарыбыздын сапар сыяктуу өзгөчө учурларда намаздарды бириктирип окугандыгы айтылат. Ошону менен бирге намаздарды дайыма же көпчүлүк учурда бириктирип окуу аяттарга да (Бакара сүрөсү, 238; Ниса сүрөсү сүрөсү, 103) , хадистерге да төп келбейт. Андыктан намаздарды бириктирип окууну адатка айландыруу бул бидат, туура эмес иш.
Бириктирилген намаздарды удаама-удаа окуу зарыл.
XIX. ООРУГАН АДАМДЫН НАМАЗЫ
Кандаидыр бир оорудан улам өйдө туруп намаз окуй албаган адам отуруп окуйт.
Отурган жеринде руку-саждага барат. Эгер отуруп окуй албаса, намазын жаткан жеринде
башы менен ишарат кылып окуйт. Ишарат (ым) менен намаз окуу учурунда руку үчүн
башты бираз, сажда үчүн андан төмөнүрөөк ииүү керек.
Намаз окууга кудурети жетпей калган даражада ооруган адамдын намаздары казага
калган учурда аларды каза кылып-кылбоо жаатында эки көз караш бар. Биринчи көз караш
боюнча, бул учурда казага калган намаздарды кийин орундатуу зарыл. Экинчи көз караш
боюнча, беш убакыттан аз намазы казага калган болсо, каза кылат. Эгер андан көп калган
болсо, каза кылбайт.
Оорулуу адам акыл-эсинен ажыраган кезде бир же андан көп парз намаз өтүп кеткен
болсо, акыл-эсине келген соң ал намаздардын казасын окубайт.
Намаздардын бириктирилиши бешим менен асыр, шам менен куптан намаздарын
бириктирип окуу дегенди түшүндүрөт.
Имам Азам агымы боюнча, ажылык учурунда гана Арафатта бешим жана асыр
намаздары бешимдин убагында, шам жана куптан намаздары куптан убагында
Муздалифада окулат. Мындан сырткаркы намаздар бириктирилип окулбайт.
Жаамы Ислам аалымдары намаздардын убагына кылдат мамиле жасоо зарылдыгына өзгөчө маани беришет. Азирети Пайгамбарыбыз эң кайырлуу амал
жөнүндөгү суроого «өз убагында окулган намаз» деп жооп кайтарган. Ошондой эле, Имам Азам агымынан тышкаркы үч агым боюнча, сапар, аба ырайынын бузулушу жана ооруу сыяктуу учурларда да намаздарды бириктирип окуса болот.
Намаздар бириктирилип окула турган чакта ага алдын ала ниет кылуу керек.
Башкача айтканда, бешим убагында бириктириле турган болсо бешим намазын баштаганга чейин, асыр убагында бириктириле турган болсо бешим намазынын убагы чыкканга чейин
бириктирип окууга ниет кылуу зарыл.
Жазма булактарда Азирети Пайгамбарыбыздын сапар сыяктуу өзгөчө учурларда намаздарды бириктирип окугандыгы айтылат. Ошону менен бирге намаздарды дайыма же көпчүлүк учурда бириктирип окуу аяттарга да (Бакара сүрөсү, 238; Ниса сүрөсү сүрөсү, 103) , хадистерге да төп келбейт. Андыктан намаздарды бириктирип окууну адатка айландыруу бул бидат, туура эмес иш.
Бириктирилген намаздарды удаама-удаа окуу зарыл.
XIX. ООРУГАН АДАМДЫН НАМАЗЫ
Кандаидыр бир оорудан улам өйдө туруп намаз окуй албаган адам отуруп окуйт.
Отурган жеринде руку-саждага барат. Эгер отуруп окуй албаса, намазын жаткан жеринде
башы менен ишарат кылып окуйт. Ишарат (ым) менен намаз окуу учурунда руку үчүн
башты бираз, сажда үчүн андан төмөнүрөөк ииүү керек.
Намаз окууга кудурети жетпей калган даражада ооруган адамдын намаздары казага
калган учурда аларды каза кылып-кылбоо жаатында эки көз караш бар. Биринчи көз караш
боюнча, бул учурда казага калган намаздарды кийин орундатуу зарыл. Экинчи көз караш
боюнча, беш убакыттан аз намазы казага калган болсо, каза кылат. Эгер андан көп калган
болсо, каза кылбайт.
Оорулуу адам акыл-эсинен ажыраган кезде бир же андан көп парз намаз өтүп кеткен
болсо, акыл-эсине келген соң ал намаздардын казасын окубайт.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#53 02 March 2016 - 23:27
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
XX. НАМАЗДЫН КАЗАСЫ
Намазды өз убагында окуу «адаа», убагы чыккан соң окуу «каза» деп айтылат.
Тахриман макирөө болуу менен бирге жараксыз абалга келбей турган таризде окулган
намазды али убагы чыга электе кайрадан окуу «иаада» делет.
Азирети Пайгамбарыбыз мындаи дейт: «Ким унутуп же уктап калып намазын окуй албай калса, эстегенинде окусун!» (Муслим, Масажид, 316).
Кандаидыр бир себептер менен убагында окулбай калган намазды каза кылып окуу
дагы парз. Эч кандай үзүр-себепсиз намазды өз убагында окубоо чоң күнөө болуп эсептелет. Бул жерде себеп деп, согуш учурунда душман коркунучу, ишарат-ым менен дагы
окуй албай калганчалык ооруга дуушар болуу, унутуу, мал-мүлккө, жанга келе турган
зыяндын алдын алууга аракет кылуу сыяктуу оор жагдайларды түшүнүү керек.
Беш маал намаздын парздарын каза кылуу парз, витир намазын каза кылуу важип.
Намаз өз убагында кандай окулса, казасы да дал ошондой окулат. Сапар учурунда
казага калган төрт ирекеттүү намаз эки ирекет иретинде каза кылынат.
Казага калган намаздар көп болсо, «өз убагында окуи албаи калган алгачкы бешим
же алгачкы шам намазынын казасын окууга ниет кылдым» деп ниет кылынат.
Канча намазы каза болгонун билбеген адам өз болжолуна жараша намаздарын каза
кылууга аракет кылат.
Каза намаз окуп жаткан адамдын жанында ошол учурдун намазы жамаат менен
окула баштаса, ал каза намазын толуктап, андан кийин жамаатка кошулат.
Сүннөт намаздар айрым учурларда каза кылынса болот. Маселен, багымдат
намазынын сүннөтү убагында окулбай калса, күн чыккандан болжол менен 50 мүнөт
өткөндөн кийин күн төбөгө келгенге (макирөө убакыт киргенге) чейин каза кылынса болот.
Бешим намазынын алгачкы сүннөтү жамаатка жетишүү үчүн окулбай калса, парздан кийин
же акыркы эки ирекет сүннөттөн кииин каза кылууга мүмкүн. Жума намазынын алгачкы
сүннөтү да ушундай таризде окулса болот. Ошондой эле кандаидыр бир себептер менен напил намазынын акырына чыкпай калса, аны кийин каира каза кылуу важип болуп саналат.
Күн чыгып келе жатканда, так төбөдө турганда жана батып баратканда каза намаз
окулбайт.
Удаама-удаа алты намазы казага калбаган адамдын намазы казага калса, ал адам
биринчи казага калган намазын, андан кийин учурдагы парз намазын окушу керек.
Намазды өз убагында окуу «адаа», убагы чыккан соң окуу «каза» деп айтылат.
Тахриман макирөө болуу менен бирге жараксыз абалга келбей турган таризде окулган
намазды али убагы чыга электе кайрадан окуу «иаада» делет.
Азирети Пайгамбарыбыз мындаи дейт: «Ким унутуп же уктап калып намазын окуй албай калса, эстегенинде окусун!» (Муслим, Масажид, 316).
Кандаидыр бир себептер менен убагында окулбай калган намазды каза кылып окуу
дагы парз. Эч кандай үзүр-себепсиз намазды өз убагында окубоо чоң күнөө болуп эсептелет. Бул жерде себеп деп, согуш учурунда душман коркунучу, ишарат-ым менен дагы
окуй албай калганчалык ооруга дуушар болуу, унутуу, мал-мүлккө, жанга келе турган
зыяндын алдын алууга аракет кылуу сыяктуу оор жагдайларды түшүнүү керек.
Беш маал намаздын парздарын каза кылуу парз, витир намазын каза кылуу важип.
Намаз өз убагында кандай окулса, казасы да дал ошондой окулат. Сапар учурунда
казага калган төрт ирекеттүү намаз эки ирекет иретинде каза кылынат.
Казага калган намаздар көп болсо, «өз убагында окуи албаи калган алгачкы бешим
же алгачкы шам намазынын казасын окууга ниет кылдым» деп ниет кылынат.
Канча намазы каза болгонун билбеген адам өз болжолуна жараша намаздарын каза
кылууга аракет кылат.
Каза намаз окуп жаткан адамдын жанында ошол учурдун намазы жамаат менен
окула баштаса, ал каза намазын толуктап, андан кийин жамаатка кошулат.
Сүннөт намаздар айрым учурларда каза кылынса болот. Маселен, багымдат
намазынын сүннөтү убагында окулбай калса, күн чыккандан болжол менен 50 мүнөт
өткөндөн кийин күн төбөгө келгенге (макирөө убакыт киргенге) чейин каза кылынса болот.
Бешим намазынын алгачкы сүннөтү жамаатка жетишүү үчүн окулбай калса, парздан кийин
же акыркы эки ирекет сүннөттөн кииин каза кылууга мүмкүн. Жума намазынын алгачкы
сүннөтү да ушундай таризде окулса болот. Ошондой эле кандаидыр бир себептер менен напил намазынын акырына чыкпай калса, аны кийин каира каза кылуу важип болуп саналат.
Күн чыгып келе жатканда, так төбөдө турганда жана батып баратканда каза намаз
окулбайт.
Удаама-удаа алты намазы казага калбаган адамдын намазы казага калса, ал адам
биринчи казага калган намазын, андан кийин учурдагы парз намазын окушу керек.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#54 02 March 2016 - 23:32
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
XXI. САЖДА МАСЕЛЕСИ
А. САХВ САЖДАСЫ
«Сахв» сөзү «жаңылуу, унутта калтыруу» деген маанилерди туюнтат.
Намаз учурунда жаңылыштык менен унутта калган намаз рукундарынын же важиптеринин бирин толуктоо үчүн намаздын акырында орундалчу сажда «жаңылуу (сахв) саждасы» деп аталат.
Жаңылуу саждасы төмөнкүчө орундалат:
Намаз рукундарынын бири унутта калып, намаз учурунда каза кылынбаса, ал намаз
жараксыз болуп, аны каирадан окууга туура келет.
Ал эми намаздын сүннөттөрүнөн бири орундалбай калган учурда анүчүн сахв
саждасы талап кылынбайт.
Сахв саждасы намаздын акырында орундалат. Жеке намаз окуган адам намаздын
акыркы отурумунда «Тахийиат дубасын» окуп, эки тарапка салам берип эки жолу саждага
барып, «Тахийиат» «салли-баарик» «Роббанаа аатинаа» дубаларын окуп, эки тарапка салам
берип намазын толуктайт.
Ал эми имам адам «Тахийиат» дубасынан кииин оң тарабына гана салам берип сахв
саждасына барганы дурус. Бул Имам Мухаммеддин пикири. Имамдын эки тарапка тең
салам берип сахв саждасына барышына уруксат болсо да, бул учурда жамаат намаздын
бүткөнүн оилоп, туруп кетүү ыктымалы жогору.
Сахв саждасы имам үчүн да, жеке намаз окуган адам үчүн да зарыл. Имамга уюган
адам жаңылса, ал адам өзүнчө сахв саждасына барбаит. Ал эми имам жаңылса, өзү үчүн да,
жамаат үчүн да сахв саждасына жыгылышы кажет. Ошондои эле намаз убагынын чыгып
кетүүсүнөн чочулаган «масбук»(имамга намаздын биринчи ирекетинен кииин ыклас
кылган) адам «Тахиииат» дубасын окугандан кииин имамдын салам беришин күтпөи,
намазын толуктоо үчүн өидө тура берсе болот.
Сахв саждасы талап кылынган учурлар:
1. Намаз рукундарынан бирин кечиктирүү. Мисалы, рукуга барбаи туруп, дароо
саждага жыгылып, биринчи саждадан башты көтөргөнгө чеиин жаңылганын эстеген адам
ошол замат өидө туруп рукуга барса болот. Андан кииин каира саждаларын толуктаит. Бул
учурда парзды кечиктиргендиги үчүн намаздын акырында сахв саждасына жыгылышы
кажет. Ал эми ошол учурда биринчи саждадан башты көтөргөн соң эстеген адамдын
намазы жараксыз болуп калат. Себеби намаздын парзын аткарбоо (өз убагынан толук
өткөрүп жиберүү)анын жараксыз абалга келишин талаптаит. Буга дагы бир мисал берели:
кыраат кылууну унутуп, рукуга барып-тургандан кииин жаңылганын эстеген адам
кыраатты каза кылалбаи калат да, намазды каира башынан окууга туура келет.
2. Намаз учурунда көпкө унчукпаи туруу. Бул кандаидыр бир шектенүүдөн улам
болушу мүмкүн. Мындаи учурда намаздын парз-важиптери кечиккендиги үчүн сахв
саждасы талап кылынат.
3. Намаз важибдеринен бирин кечиктирүү же унутуп өткөрүп жиберүү. Алсак,
Имам Азам агымы боюнча, намазда «Фатиха» сүрөсүн окуу важип. Ошондуктан Фатиха
сүрөсүн толугу менен же бир бөлүгүн окубаи кетүү сахв саждасын талап кылат. Ошондои эле парз намаздын алгачкы эки ирекетинде «Фатиха» сүрөсүнөн кииин эң азынан үч кыска
же бир узун аятты унутта калтыруу да сахв саждасына себеп болот.
4. Витр намазында «Кунут» дубасын унутта калтыруу.
5. Руку-саждада таадил-и аркаанга көңүл бөлбөө. Руку-сажданы таадил-и аркаанга
ылаиык аткарбаган адам сахв саждасына жыгылуусу керек.
6. Үч же төрт ирекеттүү намаздын алгачкы отурумунда «Тахиииат» дубасын
окубаган адам сахв саждасына жыгылышы керек.
7. Салам берүүнүн убагы келгенде, салам бербеи өидө туруп кеткен адам кошумча
дагы эки ирекет окуп, намаздын акырында сахв саждасына жыгылышы зарыл.
8. Канча ирекет окуганын унутуп калган адам эгер мындаи учурлары кээде гана
каиталанса, намазын каира башынан баштап окушу керек. Эгер намазын канча ирекет
окуганын тез-тез унутуп шектене берсе, болжолуна жараша бир чечимге келип,
намазынын акырында сахв саждасына жыгылышы керек. Бир же эки ирекет окуганын
унутуп калган адам бир ирекет окуганын кабылдап, намазын улантат. Үч же төрт ирекет
окуганын болжолдогон адам үч ирекет окуганын кабылдап, намазынын акырында сахв
саждасына жыгылат.
9. Имам үн чыгарып окулчу намаздарда купуя, үн чыгарбаи окулчу намаздарда үн
чыгарып окуса, сахв саждасына жыгылышы кажет.
А. САХВ САЖДАСЫ
«Сахв» сөзү «жаңылуу, унутта калтыруу» деген маанилерди туюнтат.
Намаз учурунда жаңылыштык менен унутта калган намаз рукундарынын же важиптеринин бирин толуктоо үчүн намаздын акырында орундалчу сажда «жаңылуу (сахв) саждасы» деп аталат.
Жаңылуу саждасы төмөнкүчө орундалат:
Намаз рукундарынын бири унутта калып, намаз учурунда каза кылынбаса, ал намаз
жараксыз болуп, аны каирадан окууга туура келет.
Ал эми намаздын сүннөттөрүнөн бири орундалбай калган учурда анүчүн сахв
саждасы талап кылынбайт.
Сахв саждасы намаздын акырында орундалат. Жеке намаз окуган адам намаздын
акыркы отурумунда «Тахийиат дубасын» окуп, эки тарапка салам берип эки жолу саждага
барып, «Тахийиат» «салли-баарик» «Роббанаа аатинаа» дубаларын окуп, эки тарапка салам
берип намазын толуктайт.
Ал эми имам адам «Тахийиат» дубасынан кииин оң тарабына гана салам берип сахв
саждасына барганы дурус. Бул Имам Мухаммеддин пикири. Имамдын эки тарапка тең
салам берип сахв саждасына барышына уруксат болсо да, бул учурда жамаат намаздын
бүткөнүн оилоп, туруп кетүү ыктымалы жогору.
Сахв саждасы имам үчүн да, жеке намаз окуган адам үчүн да зарыл. Имамга уюган
адам жаңылса, ал адам өзүнчө сахв саждасына барбаит. Ал эми имам жаңылса, өзү үчүн да,
жамаат үчүн да сахв саждасына жыгылышы кажет. Ошондои эле намаз убагынын чыгып
кетүүсүнөн чочулаган «масбук»(имамга намаздын биринчи ирекетинен кииин ыклас
кылган) адам «Тахиииат» дубасын окугандан кииин имамдын салам беришин күтпөи,
намазын толуктоо үчүн өидө тура берсе болот.
Сахв саждасы талап кылынган учурлар:
1. Намаз рукундарынан бирин кечиктирүү. Мисалы, рукуга барбаи туруп, дароо
саждага жыгылып, биринчи саждадан башты көтөргөнгө чеиин жаңылганын эстеген адам
ошол замат өидө туруп рукуга барса болот. Андан кииин каира саждаларын толуктаит. Бул
учурда парзды кечиктиргендиги үчүн намаздын акырында сахв саждасына жыгылышы
кажет. Ал эми ошол учурда биринчи саждадан башты көтөргөн соң эстеген адамдын
намазы жараксыз болуп калат. Себеби намаздын парзын аткарбоо (өз убагынан толук
өткөрүп жиберүү)анын жараксыз абалга келишин талаптаит. Буга дагы бир мисал берели:
кыраат кылууну унутуп, рукуга барып-тургандан кииин жаңылганын эстеген адам
кыраатты каза кылалбаи калат да, намазды каира башынан окууга туура келет.
2. Намаз учурунда көпкө унчукпаи туруу. Бул кандаидыр бир шектенүүдөн улам
болушу мүмкүн. Мындаи учурда намаздын парз-важиптери кечиккендиги үчүн сахв
саждасы талап кылынат.
3. Намаз важибдеринен бирин кечиктирүү же унутуп өткөрүп жиберүү. Алсак,
Имам Азам агымы боюнча, намазда «Фатиха» сүрөсүн окуу важип. Ошондуктан Фатиха
сүрөсүн толугу менен же бир бөлүгүн окубаи кетүү сахв саждасын талап кылат. Ошондои эле парз намаздын алгачкы эки ирекетинде «Фатиха» сүрөсүнөн кииин эң азынан үч кыска
же бир узун аятты унутта калтыруу да сахв саждасына себеп болот.
4. Витр намазында «Кунут» дубасын унутта калтыруу.
5. Руку-саждада таадил-и аркаанга көңүл бөлбөө. Руку-сажданы таадил-и аркаанга
ылаиык аткарбаган адам сахв саждасына жыгылуусу керек.
6. Үч же төрт ирекеттүү намаздын алгачкы отурумунда «Тахиииат» дубасын
окубаган адам сахв саждасына жыгылышы керек.
7. Салам берүүнүн убагы келгенде, салам бербеи өидө туруп кеткен адам кошумча
дагы эки ирекет окуп, намаздын акырында сахв саждасына жыгылышы зарыл.
8. Канча ирекет окуганын унутуп калган адам эгер мындаи учурлары кээде гана
каиталанса, намазын каира башынан баштап окушу керек. Эгер намазын канча ирекет
окуганын тез-тез унутуп шектене берсе, болжолуна жараша бир чечимге келип,
намазынын акырында сахв саждасына жыгылышы керек. Бир же эки ирекет окуганын
унутуп калган адам бир ирекет окуганын кабылдап, намазын улантат. Үч же төрт ирекет
окуганын болжолдогон адам үч ирекет окуганын кабылдап, намазынын акырында сахв
саждасына жыгылат.
9. Имам үн чыгарып окулчу намаздарда купуя, үн чыгарбаи окулчу намаздарда үн
чыгарып окуса, сахв саждасына жыгылышы кажет.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#55 03 March 2016 - 00:25
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
Б. ТИЛАВАТ САЖДАСЫ
Ыйык Кураны Каримдин он төрт сажда аяты бар. Мына ушул Жараткан Аллага
сажда кылуу зарылчылыгына басым жасаган он төрт сажда аяттын бирин окуган же уккан
кезде саждага баруу кажет. Бул сажда «Тилават саждасы» деп аталат. Куттуу хадистерде
Азирети Мухаммед (саллаллаху алеихи васаллам) Пайгамбарыбыз сажда аятын окуган
кезде жанындагы кутман сахабалары менен бирге саждага жыгылганы аитылат.
Радиодон, кассета же дисктен, же теледен сажда аятын уккан адам саждага
жыгылышы керек. Анткени сажданын зарылчылыгын бул нерселер аркылуу да аңдоого
болот.
Сажда аятын окубаи, жөн гана көз менен кароо тилават саждасын талап кылбаит.
Тилават саждасын дароо өз учурунда орундатуу мустахап. Машинада бараткан
адам тилават саждасын ишарат-ым менен кылса болот.
Сажда аяты намаз учурунда окулса, дароо рукуга, андан кииин саждага жыгылуу
абзел. Бул учурда тилават саждасы үчүн өзүнчө саждага жыгылуунун кажети болбоит.
Намаздын өзү Аллага моюн сунуу болгондуктан намаз учурунда окулган сажда аятынан
улам өзүнчө саждага жыгылуу жамаатта башаламандыкка жол ача тургандыктан өзүнчө
саждага жыгылбоо дагы да жакшы.
Кайсыдыр бир жыиында бир сажда аяты каира-каира окулса, анүчүн бир жолу гана
сажда кылуу зарыл. Ал эми бул учурда эки же андан көп сажда аяты окулса, ошончо жолу
тилават саждасы талап кылынат.
Тилават саждасынын таризи:
Тилават саждасына жыгылуунун таризи төмөнкүчө: Тилават саждасына жыгылуу
үчүн даарат, кииим-кеченин тазалыгы, авраттын жабык болушу шарт. Алгач кыбыла
тарапка бет алып тилават саждасына ниет кылуу керек. Андан соң колду көтөрбөи туруп
«Аллаху акбар» деп дароо саждага барып үч ирет «Субхаана Роббииал-ааляа» (Улуу
Жараткан Алла Тааланы бүтүндөи кемчилик-мүчүлүштүктөн аруу тутам!) деп аитылат.
Андан кииин каира «Аллаху акбар» деп саждадан өидө туруп «Гуфроонака Роббанаа ва
илаикаль-масиир» (Оо, Жараткан! Бизди кечиримиңе ала көр! Акыр-аягы сага гана
каитабыз! ) делип, тилават саждасы орундалган болот. Тилават саждасы үчүн бутту бүгүү, саждадан кииин өидө болуу, «Гуфроонака
Роббанаа ва илаикаль-масиир» деп аитуу жана тилават саждасына баруу жана өидө туруу
учурунда алынган «Аллаху акбар» такбирлери мустахап иш катары каралат.Бул сажданын
рукуну Жараткан Алла Тааланы алкоо, даңктоо үчүн маңдаиды жерге коиуу. Тилават
саждасынын өзү важип өкүмүндөгү иш болуп саналат.
Ыйык Кураны Каримдин он төрт жеринде өткөн сажда аяттары төмөнкүлөр:
Аараф сүрөсү, 7/206; Раад сүрөсү, 13/15; Нахл сүрөсү, 16/48; Исра сүрөсү, 17/107;
Мариям сүрөсү, 19/58; Хаж сүрөсү, 22/18; Фуркан сүрөсү, 25/60; Намл сүрөсү, 27/25;
Сажда сүрөсү, 32/15; Саад сүрөсү, 38/24; Фуссилат сүрөсү, 41/37; Нажм сүрөсү, 53/62;
Иншикак сүрөсү, 84/21; Алак сүрөсү, 96/19.
Ыйык Кураны Каримдин он төрт сажда аяты бар. Мына ушул Жараткан Аллага
сажда кылуу зарылчылыгына басым жасаган он төрт сажда аяттын бирин окуган же уккан
кезде саждага баруу кажет. Бул сажда «Тилават саждасы» деп аталат. Куттуу хадистерде
Азирети Мухаммед (саллаллаху алеихи васаллам) Пайгамбарыбыз сажда аятын окуган
кезде жанындагы кутман сахабалары менен бирге саждага жыгылганы аитылат.
Радиодон, кассета же дисктен, же теледен сажда аятын уккан адам саждага
жыгылышы керек. Анткени сажданын зарылчылыгын бул нерселер аркылуу да аңдоого
болот.
Сажда аятын окубаи, жөн гана көз менен кароо тилават саждасын талап кылбаит.
Тилават саждасын дароо өз учурунда орундатуу мустахап. Машинада бараткан
адам тилават саждасын ишарат-ым менен кылса болот.
Сажда аяты намаз учурунда окулса, дароо рукуга, андан кииин саждага жыгылуу
абзел. Бул учурда тилават саждасы үчүн өзүнчө саждага жыгылуунун кажети болбоит.
Намаздын өзү Аллага моюн сунуу болгондуктан намаз учурунда окулган сажда аятынан
улам өзүнчө саждага жыгылуу жамаатта башаламандыкка жол ача тургандыктан өзүнчө
саждага жыгылбоо дагы да жакшы.
Кайсыдыр бир жыиында бир сажда аяты каира-каира окулса, анүчүн бир жолу гана
сажда кылуу зарыл. Ал эми бул учурда эки же андан көп сажда аяты окулса, ошончо жолу
тилават саждасы талап кылынат.
Тилават саждасынын таризи:
Тилават саждасына жыгылуунун таризи төмөнкүчө: Тилават саждасына жыгылуу
үчүн даарат, кииим-кеченин тазалыгы, авраттын жабык болушу шарт. Алгач кыбыла
тарапка бет алып тилават саждасына ниет кылуу керек. Андан соң колду көтөрбөи туруп
«Аллаху акбар» деп дароо саждага барып үч ирет «Субхаана Роббииал-ааляа» (Улуу
Жараткан Алла Тааланы бүтүндөи кемчилик-мүчүлүштүктөн аруу тутам!) деп аитылат.
Андан кииин каира «Аллаху акбар» деп саждадан өидө туруп «Гуфроонака Роббанаа ва
илаикаль-масиир» (Оо, Жараткан! Бизди кечиримиңе ала көр! Акыр-аягы сага гана
каитабыз! ) делип, тилават саждасы орундалган болот. Тилават саждасы үчүн бутту бүгүү, саждадан кииин өидө болуу, «Гуфроонака
Роббанаа ва илаикаль-масиир» деп аитуу жана тилават саждасына баруу жана өидө туруу
учурунда алынган «Аллаху акбар» такбирлери мустахап иш катары каралат.Бул сажданын
рукуну Жараткан Алла Тааланы алкоо, даңктоо үчүн маңдаиды жерге коиуу. Тилават
саждасынын өзү важип өкүмүндөгү иш болуп саналат.
Ыйык Кураны Каримдин он төрт жеринде өткөн сажда аяттары төмөнкүлөр:
Аараф сүрөсү, 7/206; Раад сүрөсү, 13/15; Нахл сүрөсү, 16/48; Исра сүрөсү, 17/107;
Мариям сүрөсү, 19/58; Хаж сүрөсү, 22/18; Фуркан сүрөсү, 25/60; Намл сүрөсү, 27/25;
Сажда сүрөсү, 32/15; Саад сүрөсү, 38/24; Фуссилат сүрөсү, 41/37; Нажм сүрөсү, 53/62;
Иншикак сүрөсү, 84/21; Алак сүрөсү, 96/19.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#56 03 March 2016 - 00:26
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
Г. ШҮГҮР САЖДАСЫ
Жараткан Алла тарабынан ыроолонгон жакшылык үчүн же кандайдыр бир оор
кырдаалдан чыккандыгы үчүн кыбылага бет алып саждага жыгылып Жаратканга шүгүр
келтирип, дуба кылуу сүннөт болуп эсептелет. Шүгүр саждасынын таризи тилават саждасы
сыңары. Макирөө учурларда шүгүр саждасына жыгылууга болбоит.
Азирети Абу Бакир (Алла ага ыраазы болсун!) мындаи деит: «Азирети Мухаммед
(саллаллаху алеихи васаллам) Пайгамбарыбыз куш кабар алып сүйүнгөндө дароо саждага
жыгылар эле» (Ибни Мажа, Икама, 192)
Жараткан Алла тарабынан ыроолонгон жакшылык үчүн же кандайдыр бир оор
кырдаалдан чыккандыгы үчүн кыбылага бет алып саждага жыгылып Жаратканга шүгүр
келтирип, дуба кылуу сүннөт болуп эсептелет. Шүгүр саждасынын таризи тилават саждасы
сыңары. Макирөө учурларда шүгүр саждасына жыгылууга болбоит.
Азирети Абу Бакир (Алла ага ыраазы болсун!) мындаи деит: «Азирети Мухаммед
(саллаллаху алеихи васаллам) Пайгамбарыбыз куш кабар алып сүйүнгөндө дароо саждага
жыгылар эле» (Ибни Мажа, Икама, 192)
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#57 03 March 2016 - 00:36
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
XXII. ЖАНАЗА жана ЖАНАЗА НАМАЗЫ
Түбөлүктүү жалгыз Жараткан Алла Таала гана. Адам баласы да жаамы жандуу-
жансыз сыяктуу күндөрдүн биринде сөзсүз түрдө бул дүинө менен кош аитышат. Ислам
дининде тирүү адамга урмат кылуу канчалык мааниге ээ болсо, одүинө салган маркумга да
урмат кылуу ошондои мааниге ээ. Өлүм бул жок болуу эмес, түбөлүк жашоонун
башталышы. Чыныгы жашоо – бул акыреттик жашоо. Көз жумган мусулман маркумду
жуу, кепиндөө, ага дуба кылуу үчүн жаназа намазына туруу жана көмүү мусулмандар үчүн
«парз-ы кифая» болуп саналат.
А. ӨЛҮМ АЛДЫНДА ЖАТКАН АДАМГА КАРАТА ЖАСАЛА ТУРГАН ИШТЕР
Көз жумаар алдында жаткан адамды мүмкүн болсо, оң ыптасы менен кыбыла тарапка буруп жаткыруу керек. Эгер мүмкүн болбосо, чалкасынан жаткырып жүзүн кыбылага буруу абзел. Эгер бул да мүмкүн болбосо, өз жайына койуу дурус.
Бул учурда анын жанында келме келтирип туруу керек.
Мусулман адам бирөөнүн көз жумганын уккан кезде «Иннаа лиллахи ва иннаа
илаихи роожиуун» (Чындыгында баарыбыз Аллага гана таандыкпыз жана Ага кайтабыз) дейт.
Адам одүйнө салган соң көзүн жаап, ээгин байлап, колу-бутун түздөп койуу керек.
Андан соң кийимин чечип, үстүн ылайыктуу кездеме менен жабуу зарыл.
Көз жумган адамдын жакындары ашкере өкүрүп-бакырып, чачын жулуп, бети-башын тытпашы керек. Бул туура эмес. Албетте, адам баласы болгон соң жакын тууганы көз жуумп жатса, ыйлабаи койбойт, ыйлайт. Адам уулунда ырайымдуулук, мээримдүүлүк, сүйүү деген тунук сезимдер бар. Ыйлоо мына ушундай аруу сезимдердин талабы. Азирети Мухаммед (саллаллаху алейхи васаллам) Пайгамбарыбыз да уулу көз жумганда көзүнө жаш алган. Бирок жанагыдай ашкере өкүрүү, бети-башын тытып ыйлоо туура эмес. Ошондой эле өлүк үчүн атайын кошокчуларды алып келүү да туура эмес иш. Себеби өлүм дагы Жараткан Алланын жазмышы. Ошондуктан Анын жазмыш-тагдырына ыраазы болбой, Ага баш көтөрүү түшүнүгүн туюнткан иш-аракеттерден оолак болуу керек. Маркум жуулганга чейин маркумдун жанында Куран окулбайт. Башка бөлмөдө окуса болот.
Түбөлүктүү жалгыз Жараткан Алла Таала гана. Адам баласы да жаамы жандуу-
жансыз сыяктуу күндөрдүн биринде сөзсүз түрдө бул дүинө менен кош аитышат. Ислам
дининде тирүү адамга урмат кылуу канчалык мааниге ээ болсо, одүинө салган маркумга да
урмат кылуу ошондои мааниге ээ. Өлүм бул жок болуу эмес, түбөлүк жашоонун
башталышы. Чыныгы жашоо – бул акыреттик жашоо. Көз жумган мусулман маркумду
жуу, кепиндөө, ага дуба кылуу үчүн жаназа намазына туруу жана көмүү мусулмандар үчүн
«парз-ы кифая» болуп саналат.
А. ӨЛҮМ АЛДЫНДА ЖАТКАН АДАМГА КАРАТА ЖАСАЛА ТУРГАН ИШТЕР
Көз жумаар алдында жаткан адамды мүмкүн болсо, оң ыптасы менен кыбыла тарапка буруп жаткыруу керек. Эгер мүмкүн болбосо, чалкасынан жаткырып жүзүн кыбылага буруу абзел. Эгер бул да мүмкүн болбосо, өз жайына койуу дурус.
Бул учурда анын жанында келме келтирип туруу керек.
Мусулман адам бирөөнүн көз жумганын уккан кезде «Иннаа лиллахи ва иннаа
илаихи роожиуун» (Чындыгында баарыбыз Аллага гана таандыкпыз жана Ага кайтабыз) дейт.
Адам одүйнө салган соң көзүн жаап, ээгин байлап, колу-бутун түздөп койуу керек.
Андан соң кийимин чечип, үстүн ылайыктуу кездеме менен жабуу зарыл.
Көз жумган адамдын жакындары ашкере өкүрүп-бакырып, чачын жулуп, бети-башын тытпашы керек. Бул туура эмес. Албетте, адам баласы болгон соң жакын тууганы көз жуумп жатса, ыйлабаи койбойт, ыйлайт. Адам уулунда ырайымдуулук, мээримдүүлүк, сүйүү деген тунук сезимдер бар. Ыйлоо мына ушундай аруу сезимдердин талабы. Азирети Мухаммед (саллаллаху алейхи васаллам) Пайгамбарыбыз да уулу көз жумганда көзүнө жаш алган. Бирок жанагыдай ашкере өкүрүү, бети-башын тытып ыйлоо туура эмес. Ошондой эле өлүк үчүн атайын кошокчуларды алып келүү да туура эмес иш. Себеби өлүм дагы Жараткан Алланын жазмышы. Ошондуктан Анын жазмыш-тагдырына ыраазы болбой, Ага баш көтөрүү түшүнүгүн туюнткан иш-аракеттерден оолак болуу керек. Маркум жуулганга чейин маркумдун жанында Куран окулбайт. Башка бөлмөдө окуса болот.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#58 03 March 2016 - 03:39
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
Б. МАРКУМДУН ЖУУЛУШУ
Маркумду болушунча эрте жуу, кепиндөө жана жерге берүү мустахап болуп саналат. Азирети Пайгамбарыбыз жаназаны тез арада койууга буйурган (Бухари, Жанаиз, 52; Абу Давуд, Жанаиз, 45, 46).
Имам Азам агымы боюнча, көз жумган адамдын башы менен бирге денесинин көпчүлүк мүчөсү болсо, жуулат. Башсыз, денесинин жарымы жок маркум жуулбайт. Ошондой эле башы, денесинин жарымынан аз мүчөсү бар маркум да жуулбайт, кепинделбейт, жаназа намазы да окулбайт. Ал эми Имам Шафи менен Ахмад бин Ханбалдын көз карашында, мусулман маркумдун денесинен аз гана мүчө болсо, аны жууп кепиндеп, жаназа намазын окуса болот.
Маркумду жуу – бул ага гусул алдыруу дегенди түшүндүрөт. Андыктан гусул алууну билген ар бир мусулман баласы маркумду жууса болот.
Маркум төмөнкүчө жуулат: алгач кийимдерин чечип, киндиктен тизеге чейинки аралыкты жаап, буту кыбыла тарапка келе турган таризде чалкасынан жаткыруу керек.
Маркумду жуугандар жууп жатканда «Гуфроонака иаа Рахмаан» (Оо, Мээримдүү Жараткан Алла! Ушул маркумдун күнөөлөрүн кечире көр!) деп кайра-кайра кайталап турушат. Маркумду жууй турган адам алгач (маркумду жууганга) ниет кылат. Андан соң колуна кездеме ороп, маркумдун аврат жерин жууп тазалайт. Андан кийин ага даарат алдырат. Бул учурда жаназанын оозу мурдуна суу бербейт, ным манжасы менен гана нымдап коет. Жүзүн, колун чыканагына чейин жууп, башына масх тартып, буттарын жууйт. Көз жумган жаш балдарга даарат алдыруунун кажети жок. Андан соң маркумдун башына суу куюп, биринчи сол ыптасына жаткырып оң ыптасын, анан кайра оң ыптасына жаткырып сол ыптасын жууйт. Андан кийин маркумду жууган адам аны отургузуп, курсагын сылайт. Эгер ичеги карынынан бир нерсе келсе, аны тазалап жууйт. Бул учурда кайра даарат-гусул алдыруунун кажети жок. Андан соң жаназаны сүлгү менен аарчып кургатып, кепиндейт. Маркумдун чачын, сакалын алууга, тароого, ошондой эле тырмактарын алууга да болбойт.
Маркумга жыпар жыттардан сээп койуу абзел.
Маркум көпкө кармалып денеси бузула турган абалда болсо, жөн гана үстүнө суу куйуп гусул алдырылат.
Суу табылбай калса, маркумга таяммум алдырылат.
Эркек маркумду эркектер, аял маркумду аял кишилер жууйт.
Аял киши күйөөсүн жууй алат. Имам Азам агымы боюнча, күйөөсү көз жумган аялын жууй албайт. Бирок, таяммум алдырса болот. Калган үч агым боюнча, эркек киши аялын жууса болот.
Маркумду мүмкүн болсо жууганды билген эң жакын адамдары жууганы дурус.
Көз жумган мусулман адамдын жакын туугандары мусулман эмес болсо, аны жууп- кепиндөө мусулмандардын милдети болуп эсептелет. Аны туугандарына таштабоо керек.
В. МАРКУМДУН КЕПИНДЕЛИШИ
Маркум оролчу кездеме «кепин» деп аталат. Кепин пахтадан жасалган ак кездемеден болгону дурус. Кепинди абдан кымбат баалуу кездеме менен бычуунун кажети жок. Ошону менен бирге өтө эле сапатсыз кездемеден бычуудан да алыс болуу абзел.
Маркумду денесине жете турган кездеме менен кепиндөө парз. Бул эң ириде жакын
туугандарынын, андан соң мусулмандардын милдети. Эркек адамдын кепини сүннөткө ылайык үч бөлүк кездемеден турат. Анын
биринчиси маркумдун боюнан бираз узун болуп, «лифафа» деп айтылат. Маркум эң ириде мына ушул кездемеге жаткырылат. Экинчиси мындан бираз кыска, бирок маркумду башынан-айагына чейин жаба тургандай кездеме болуп, «изар» делет. Ал эми үчүнчү кездеме «камис» деп аталып, маркумдун моюнунан баштап тизесин кошо жаап турушу керек.
Эркек адам төмөнкүчө кепинделет: алгач жерге лифафа, анын үстүнө изар жайылат.
Андан кийин маркумга камис кийгизип, изардын үстүнө жаткырып, биринчи изардын сол
ыптасын, андан соң оң ыптасын тыкан ороо керек. Андан соң маркумду лифафага ороп,
баш жана аяк жагынан байлап койуу зарыл. Кепин ачылып кетпеши үчүн киндиктин үстүнөн байлап койсо да болот.
Ал эми аял киши үчүн буга кошумча баш жана төш кездемеси зарыл. Аял кишини кепиндөөдө камисти кийгизген соң чачын экиге бөлүп, аны мүрүсүнө(төшүнө) жаткырып койуу керек. Баш кездемеси менен чачы, жүзү жабылат. Андан кийин аял маркумду изарга, изардын сыртынан төш кездемесин орогон соң лифафага ороо менен кепиндөө иши бүтөт.
Үч бөлүктөн турган кепин табылбаса, эркек маркумду эки кездемеге, аял маркумду
да эки кездемеге кошо баш кездемеси менен үч кездемеге ороо керек. Эгер бул да болбосо,
маркум сөзсүз түрдө бир кездеме менен болсо да, кепинделиши керек.
Кепин каза болгон адамдын каражатынан сатып алынат. Мал-мүлкү жок болсо, кепинин туугандары каржылайт. Эгер туугандары да жок болсо, анын кепинин мусулмандар алышы керек. Каза болгон аялдын кепин каражатын күйөөсү каржылайт.
Маркумду болушунча эрте жуу, кепиндөө жана жерге берүү мустахап болуп саналат. Азирети Пайгамбарыбыз жаназаны тез арада койууга буйурган (Бухари, Жанаиз, 52; Абу Давуд, Жанаиз, 45, 46).
Имам Азам агымы боюнча, көз жумган адамдын башы менен бирге денесинин көпчүлүк мүчөсү болсо, жуулат. Башсыз, денесинин жарымы жок маркум жуулбайт. Ошондой эле башы, денесинин жарымынан аз мүчөсү бар маркум да жуулбайт, кепинделбейт, жаназа намазы да окулбайт. Ал эми Имам Шафи менен Ахмад бин Ханбалдын көз карашында, мусулман маркумдун денесинен аз гана мүчө болсо, аны жууп кепиндеп, жаназа намазын окуса болот.
Маркумду жуу – бул ага гусул алдыруу дегенди түшүндүрөт. Андыктан гусул алууну билген ар бир мусулман баласы маркумду жууса болот.
Маркум төмөнкүчө жуулат: алгач кийимдерин чечип, киндиктен тизеге чейинки аралыкты жаап, буту кыбыла тарапка келе турган таризде чалкасынан жаткыруу керек.
Маркумду жуугандар жууп жатканда «Гуфроонака иаа Рахмаан» (Оо, Мээримдүү Жараткан Алла! Ушул маркумдун күнөөлөрүн кечире көр!) деп кайра-кайра кайталап турушат. Маркумду жууй турган адам алгач (маркумду жууганга) ниет кылат. Андан соң колуна кездеме ороп, маркумдун аврат жерин жууп тазалайт. Андан кийин ага даарат алдырат. Бул учурда жаназанын оозу мурдуна суу бербейт, ным манжасы менен гана нымдап коет. Жүзүн, колун чыканагына чейин жууп, башына масх тартып, буттарын жууйт. Көз жумган жаш балдарга даарат алдыруунун кажети жок. Андан соң маркумдун башына суу куюп, биринчи сол ыптасына жаткырып оң ыптасын, анан кайра оң ыптасына жаткырып сол ыптасын жууйт. Андан кийин маркумду жууган адам аны отургузуп, курсагын сылайт. Эгер ичеги карынынан бир нерсе келсе, аны тазалап жууйт. Бул учурда кайра даарат-гусул алдыруунун кажети жок. Андан соң жаназаны сүлгү менен аарчып кургатып, кепиндейт. Маркумдун чачын, сакалын алууга, тароого, ошондой эле тырмактарын алууга да болбойт.
Маркумга жыпар жыттардан сээп койуу абзел.
Маркум көпкө кармалып денеси бузула турган абалда болсо, жөн гана үстүнө суу куйуп гусул алдырылат.
Суу табылбай калса, маркумга таяммум алдырылат.
Эркек маркумду эркектер, аял маркумду аял кишилер жууйт.
Аял киши күйөөсүн жууй алат. Имам Азам агымы боюнча, күйөөсү көз жумган аялын жууй албайт. Бирок, таяммум алдырса болот. Калган үч агым боюнча, эркек киши аялын жууса болот.
Маркумду мүмкүн болсо жууганды билген эң жакын адамдары жууганы дурус.
Көз жумган мусулман адамдын жакын туугандары мусулман эмес болсо, аны жууп- кепиндөө мусулмандардын милдети болуп эсептелет. Аны туугандарына таштабоо керек.
В. МАРКУМДУН КЕПИНДЕЛИШИ
Маркум оролчу кездеме «кепин» деп аталат. Кепин пахтадан жасалган ак кездемеден болгону дурус. Кепинди абдан кымбат баалуу кездеме менен бычуунун кажети жок. Ошону менен бирге өтө эле сапатсыз кездемеден бычуудан да алыс болуу абзел.
Маркумду денесине жете турган кездеме менен кепиндөө парз. Бул эң ириде жакын
туугандарынын, андан соң мусулмандардын милдети. Эркек адамдын кепини сүннөткө ылайык үч бөлүк кездемеден турат. Анын
биринчиси маркумдун боюнан бираз узун болуп, «лифафа» деп айтылат. Маркум эң ириде мына ушул кездемеге жаткырылат. Экинчиси мындан бираз кыска, бирок маркумду башынан-айагына чейин жаба тургандай кездеме болуп, «изар» делет. Ал эми үчүнчү кездеме «камис» деп аталып, маркумдун моюнунан баштап тизесин кошо жаап турушу керек.
Эркек адам төмөнкүчө кепинделет: алгач жерге лифафа, анын үстүнө изар жайылат.
Андан кийин маркумга камис кийгизип, изардын үстүнө жаткырып, биринчи изардын сол
ыптасын, андан соң оң ыптасын тыкан ороо керек. Андан соң маркумду лифафага ороп,
баш жана аяк жагынан байлап койуу зарыл. Кепин ачылып кетпеши үчүн киндиктин үстүнөн байлап койсо да болот.
Ал эми аял киши үчүн буга кошумча баш жана төш кездемеси зарыл. Аял кишини кепиндөөдө камисти кийгизген соң чачын экиге бөлүп, аны мүрүсүнө(төшүнө) жаткырып койуу керек. Баш кездемеси менен чачы, жүзү жабылат. Андан кийин аял маркумду изарга, изардын сыртынан төш кездемесин орогон соң лифафага ороо менен кепиндөө иши бүтөт.
Үч бөлүктөн турган кепин табылбаса, эркек маркумду эки кездемеге, аял маркумду
да эки кездемеге кошо баш кездемеси менен үч кездемеге ороо керек. Эгер бул да болбосо,
маркум сөзсүз түрдө бир кездеме менен болсо да, кепинделиши керек.
Кепин каза болгон адамдын каражатынан сатып алынат. Мал-мүлкү жок болсо, кепинин туугандары каржылайт. Эгер туугандары да жок болсо, анын кепинин мусулмандар алышы керек. Каза болгон аялдын кепин каражатын күйөөсү каржылайт.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#59 03 March 2016 - 03:47
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
Г. ЖАНАЗА НАМАЗЫ
Жаназа намазы – мусулман маркумдарга дуба кылуу максатында окулган намаз.
Жаназа намазы парз-ы кифая. Жаназа намазында руку-сажда болбойт. Жаназа намазга
турган адам даарат алып кыбыла тарапка бурулуп турушу керек. Жаназа намазынын
рукуну кыям жана такбир болуп эсептелет. Дубанын да рукун болуп саналарын айткан аалымдар бар.
Жаназа намазын окуу үчүн алты шарт бар:
Маркумдун мусулман болушу.
Мусулман эмес адамга жаназа намазы окулбайт.
Маркум жуулган же таяммум алдырылган болушу керек.
Маркум жамааттын алдында турушу зарыл.
Денесинин жарымынан көбү же башы менен бирге эң азынан жарымынын болушу
Маркум табыты менен жерге жаткырылышы керек
Жаназа намазын окуй турган адам өйдө турган калыбында болушу керек.
1. Жаназа намазынын сүннөттөрү
Имамдын жаназанын баш тарабында турушу
Алгачкы такбирден кийин «субханака» дубасын окуу учурунда атайын жаназа үчүн
окулчу «ва жалла санааук» сөзүн кошо окуу.
Экинчи такбирден кийин «салли-баарик» дубаларын окуу.
Үчүнчү такбирден кийин жаназага, өзүнө жана жаамы мусулмандарга дуба кылуу.
2. Жаназа намазынын окулушу
Жаназа намазы төмөнкүчө окулат: алгач «Алла ыраазылыгы үчүн береги эркек
кишинин (же аял же болбосо кыз же эркек баланын) жаназа намазын окууга ниет кылдым»
деп ниет кылынып, «Аллаху акбар» деп такбир алынып «субханака» дубасы окулат. Андан
кийин имам колун көтөрбөй туруп үндү бийик көтөрүп «Аллаху акбар» деп такбир алат,
жамаат да жашыруун үн чыгарбай такбир алат. Андан соң «салли-баарик» дубалары
окулат. Имам дагы үн чыгарып такбир алган соң, жаназа дубасы окулат. Жаназа дубасын билбегендер «Роббанаа аатина..» дубасын окушса болот. Андан кийин төртүнчү такбир алынып, салам берилет.
Жаназа намазында жамааттын көп болушу мустахап. Асыресе, жаназа намазы бир киши тарабынан окулушу менен парз орундалган болот. Аял кишилер да жаназа намазына кошулушса болот. Аялдар эркектердин арка тарабынан сапка тизилүүлөрү абзел.
Жаназа намазы окулбай көмүлгөн маркумдун жаназа намазын арадан көп убакыт
өтпөсө, окуса болот. Буга Пайгамбарыбыз өзү үлгү болуп берген.
Жаназа намазына кеч келип калган адам дароо такбир алып, эч нерсе окубай калтырылган такбирлерди алуу менен жаназа намазын толуктаган болот.
Күн чыгып келатканда, төбөдө турганда жана батып баратканда жаназа намазы окулбайт.
Имам Азам жана Имам Мухаммеддин пикиринде, өзүн-өзү өлтүргөн адамдын жаназасы окулат.
Жаңы төрөлүп көз жумган ымыркаиды жууп, кепиндеп, ат койуп, анын жаназа намазын окуса да болот. Ал эми жансыз төрөлгөн ымыркайдын жаназасы окулбайт. Аны жуунун да кажети жок, бир кездемеге ороп, көмүү керек.
Эч бир себепсиз атайын ата-энесин өлтүргөн адамдын жана каракчылык учурунда
өлтүрүлгөн кылмышкердин жаназа намазы окулбайт
Жаназа намазы – мусулман маркумдарга дуба кылуу максатында окулган намаз.
Жаназа намазы парз-ы кифая. Жаназа намазында руку-сажда болбойт. Жаназа намазга
турган адам даарат алып кыбыла тарапка бурулуп турушу керек. Жаназа намазынын
рукуну кыям жана такбир болуп эсептелет. Дубанын да рукун болуп саналарын айткан аалымдар бар.
Жаназа намазын окуу үчүн алты шарт бар:
Маркумдун мусулман болушу.
Мусулман эмес адамга жаназа намазы окулбайт.
Маркум жуулган же таяммум алдырылган болушу керек.
Маркум жамааттын алдында турушу зарыл.
Денесинин жарымынан көбү же башы менен бирге эң азынан жарымынын болушу
Маркум табыты менен жерге жаткырылышы керек
Жаназа намазын окуй турган адам өйдө турган калыбында болушу керек.
1. Жаназа намазынын сүннөттөрү
Имамдын жаназанын баш тарабында турушу
Алгачкы такбирден кийин «субханака» дубасын окуу учурунда атайын жаназа үчүн
окулчу «ва жалла санааук» сөзүн кошо окуу.
Экинчи такбирден кийин «салли-баарик» дубаларын окуу.
Үчүнчү такбирден кийин жаназага, өзүнө жана жаамы мусулмандарга дуба кылуу.
2. Жаназа намазынын окулушу
Жаназа намазы төмөнкүчө окулат: алгач «Алла ыраазылыгы үчүн береги эркек
кишинин (же аял же болбосо кыз же эркек баланын) жаназа намазын окууга ниет кылдым»
деп ниет кылынып, «Аллаху акбар» деп такбир алынып «субханака» дубасы окулат. Андан
кийин имам колун көтөрбөй туруп үндү бийик көтөрүп «Аллаху акбар» деп такбир алат,
жамаат да жашыруун үн чыгарбай такбир алат. Андан соң «салли-баарик» дубалары
окулат. Имам дагы үн чыгарып такбир алган соң, жаназа дубасы окулат. Жаназа дубасын билбегендер «Роббанаа аатина..» дубасын окушса болот. Андан кийин төртүнчү такбир алынып, салам берилет.
Жаназа намазында жамааттын көп болушу мустахап. Асыресе, жаназа намазы бир киши тарабынан окулушу менен парз орундалган болот. Аял кишилер да жаназа намазына кошулушса болот. Аялдар эркектердин арка тарабынан сапка тизилүүлөрү абзел.
Жаназа намазы окулбай көмүлгөн маркумдун жаназа намазын арадан көп убакыт
өтпөсө, окуса болот. Буга Пайгамбарыбыз өзү үлгү болуп берген.
Жаназа намазына кеч келип калган адам дароо такбир алып, эч нерсе окубай калтырылган такбирлерди алуу менен жаназа намазын толуктаган болот.
Күн чыгып келатканда, төбөдө турганда жана батып баратканда жаназа намазы окулбайт.
Имам Азам жана Имам Мухаммеддин пикиринде, өзүн-өзү өлтүргөн адамдын жаназасы окулат.
Жаңы төрөлүп көз жумган ымыркаиды жууп, кепиндеп, ат койуп, анын жаназа намазын окуса да болот. Ал эми жансыз төрөлгөн ымыркайдын жаназасы окулбайт. Аны жуунун да кажети жок, бир кездемеге ороп, көмүү керек.
Эч бир себепсиз атайын ата-энесин өлтүргөн адамдын жана каракчылык учурунда
өлтүрүлгөн кылмышкердин жаназа намазы окулбайт
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
#60 03 March 2016 - 03:53
- Супер-активист
-
- Аким
- 5435
- 15 October 12
- : 24 May 2024 17:38
- Жынысы:Аялзаты
- Калаасы:Санкт-Петербург
Д. МАРКУМДУ МҮРЗӨГӨ АЛЫП БАРУУ
Маркумду мүрзөгө чейин көтөрүп баруу өзүнчө сооп иш. Бул мусулмандардын маркум боордошуна жасаган акыркы озуйпасы. Табытты төрт жагынан төрт кишинин көтөрүшү сүннөт болуп саналат. Жаназанын аркасынан баскан адамдар адеп сактап,
маркумга дуба кылышат. Бул учурда Куран окулбайт, зикир чалынбайт. Машина менен
баратканда сигнал басылбайт.
Ж. МАРКУМДУ КӨМҮҮ ЖАНА МҮРЗӨ
Маркумду мүрзөгө алып барып жерге койгондо эл да отурат. Бу учурда өйдө турган калыпта болуу дурус эмес.
Көр адамдын боюнчалык тереңдикте болушу жетиштүү. Көрдүн кыбыла ыптасы адам бата турганчалык ойулат. Кыбыла ыптасы ойулган көргө маркумду жүзүн кыбылага каратып койуу учурунда «Бисмиллахи ва алаа миллати расуулиллахи» деп айтылат.
Кепиндин баш жана аяк жагынан байланган боолор чечилет. Көргө топурактын киришине бөгөт койуу үчүн маркумдун аркасынан таш, кыш же тактай сыяктуу нерселерди тосуп койуу керек.
Зарыл учурларда маркумду табыт менен кошо көмсө болот. Көрдүн үстү бир эки карыш чыгып турушу абзел. Маркумду көмгөндөн кийин дароо туруп кетпей, ага дуба кылуу сүннөт болуп саналат.
Маркумду узаткан күндүн эртесинен баштап, жети күн кедей-кембагалдарга садага берүү сүннөт. Буга мүмкүнчүлүк болбосо, эки ирекет намаз окуп сообун маркумга багыштоо дурус.
З. КӨҢҮЛ АЙТУУ
Маркумдун үй-бүлөсүнө, жакын туугандарына кайгысын тең бөлүшүп көңүл айтуу шариятта сооптуу иштердин бири болуп эсептелет. Көңүл айтуу маркумдун жакындарына рухий жактан өтө чоң колдоо, өзүнчө көмөк. Ошондуктан «Арты кайырлуу болсун!», «Сабыр кылыңыз, Алла калгандарга өмүр берсин!» жана башка ушул сыяктуу сөздөр
менен көңүл жубатуу өзүнчө адамдык милдет.
Көңүл айтуунун убагы үч күн. Ошентсе да, алыста жүрүп учурунда келе албай калгандар кийин деле көңүл айтышса болот.
Маркумду мүрзөгө чейин көтөрүп баруу өзүнчө сооп иш. Бул мусулмандардын маркум боордошуна жасаган акыркы озуйпасы. Табытты төрт жагынан төрт кишинин көтөрүшү сүннөт болуп саналат. Жаназанын аркасынан баскан адамдар адеп сактап,
маркумга дуба кылышат. Бул учурда Куран окулбайт, зикир чалынбайт. Машина менен
баратканда сигнал басылбайт.
Ж. МАРКУМДУ КӨМҮҮ ЖАНА МҮРЗӨ
Маркумду мүрзөгө алып барып жерге койгондо эл да отурат. Бу учурда өйдө турган калыпта болуу дурус эмес.
Көр адамдын боюнчалык тереңдикте болушу жетиштүү. Көрдүн кыбыла ыптасы адам бата турганчалык ойулат. Кыбыла ыптасы ойулган көргө маркумду жүзүн кыбылага каратып койуу учурунда «Бисмиллахи ва алаа миллати расуулиллахи» деп айтылат.
Кепиндин баш жана аяк жагынан байланган боолор чечилет. Көргө топурактын киришине бөгөт койуу үчүн маркумдун аркасынан таш, кыш же тактай сыяктуу нерселерди тосуп койуу керек.
Зарыл учурларда маркумду табыт менен кошо көмсө болот. Көрдүн үстү бир эки карыш чыгып турушу абзел. Маркумду көмгөндөн кийин дароо туруп кетпей, ага дуба кылуу сүннөт болуп саналат.
Маркумду узаткан күндүн эртесинен баштап, жети күн кедей-кембагалдарга садага берүү сүннөт. Буга мүмкүнчүлүк болбосо, эки ирекет намаз окуп сообун маркумга багыштоо дурус.
З. КӨҢҮЛ АЙТУУ
Маркумдун үй-бүлөсүнө, жакын туугандарына кайгысын тең бөлүшүп көңүл айтуу шариятта сооптуу иштердин бири болуп эсептелет. Көңүл айтуу маркумдун жакындарына рухий жактан өтө чоң колдоо, өзүнчө көмөк. Ошондуктан «Арты кайырлуу болсун!», «Сабыр кылыңыз, Алла калгандарга өмүр берсин!» жана башка ушул сыяктуу сөздөр
менен көңүл жубатуу өзүнчө адамдык милдет.
Көңүл айтуунун убагы үч күн. Ошентсе да, алыста жүрүп учурунда келе албай калгандар кийин деле көңүл айтышса болот.
Если человек сделал тебе больно, не отвечай ему тем же. Сделай добро. Ты другой человек.
Ты лучше.
