Иран АКШ менен түзүлгөн тынчтык келишими жокко чыкканын жарыялады

Иран АКШ менен түзүлгөн "Исламабад" аталышындагы өз ара түшүнүшүү жөнүндө меморандум күчүн жоготконун жарыялады. Бул тууралуу Ирандын тышкы иштер министринин орун басары Казем Гарибабади билдирди.

Анын айтымында, АКШ өзүнө алган милдеттенмелерди аткарбай, Иранга каршы аскердик аракеттерди кайра баштаган. Ошондуктан Тегеран меморандумду мындан ары жарактуу документ катары эсептебейт.

"АКШ бардык милдеттенмелерин бузуп, Ислам Республикасына каршы кайрадан аскердик агрессияга өттү. Мындай шартта Ирандын бул документ боюнча кандайдыр бир милдеттенмеси тууралуу сөз болушу мүмкүн эмес. Учурда мындай меморандум жок", – деген Гарибабади.

"Исламабад" меморандуму эмнени көздөгөн?

АКШ менен Ирандын ортосундагы "Исламабад" меморандумуна 18-июнда кол коюлган. Документтин негизги максаты эки өлкөнүн ортосундагы аскердик аракеттерди толугу менен токтотуу жана дүйнөлүк соода үчүн стратегиялык мааниге ээ болгон Ормуз кысыгын кайрадан коопсуз пайдаланууга шарт түзүү болгон.

Бул келишим Жакынкы Чыгыштагы чыңалууну басаңдатуу боюнча маанилүү кадам катары бааланган. Бирок бир айга жетпеген убакытта тараптар кайрадан бири-бирин келишимди бузууга айыптай баштады.

АКШ Иранга соккуларды кайра баштады

13-июлда The New York Times басылмасы АКШнын президенти Дональд Трамп Конгрессти Ирандагы аскердик операциялар кайра жанданары тууралуу кабардар кылганын жазган.

Андан кийин АКШнын Борбордук командачылыгы (CENTCOM) америкалык аскерлер Ирандагы бир катар аскердик объектилерге үчүнчү түн катары менен сокку урганын билдирди. Маалыматка ылайык, операция беш саатка созулуп, анын негизги максаты Ирандын Ормуз кысыгындагы коммерциялык кемелерге чабуул коюу мүмкүнчүлүгүн азайтуу болгон.

14-июлдун кечинде АКШ Ирандагы буталарга дагы бир жолу сокку урганын жарыялады. CENTCOM бул аракеттер деңиздеги соода жолдорунун коопсуздугун камсыз кылууга багытталганын белгиледи.

Иран жооп кайтарды

АКШнын операцияларына жооп катары Иран да бир катар чабуулдарды жасады.

Бириккен Араб Эмираттарынын Коргоо министрлигинин маалыматына ылайык, Ирандын канаттуу ракеталары Омандын аймактык сууларында сүзүп бара жаткан БАЭге тиешелүү Mombasa жана Bahia аттуу эки танкерге тийген.

Ошондой эле Иран АКШнын Бахрейндеги, Кувейттеги жана Иорданиядагы аскердик базаларына сокку урганын билдирди.

Аймактагы чыңалуу күчөп жатат

Соңку окуялар Жакынкы Чыгыштагы кырдаал кайрадан олуттуу курчуп жатканын көрсөтүүдө. Бир нече жума мурда гана жетишилген макулдашуу күчүн жоготуп, тараптар кайрадан аскердик аракеттерге өттү.

Эксперттердин пикиринде, Ормуз кысыгынын айланасындагы жаңжал дүйнөлүк экономика үчүн да чоң тобокелчилик жаратат. Анткени дүйнөдөгү экспорттолгон мунайдын олуттуу бөлүгү дал ушул деңиз жолу аркылуу ташылат. Аскердик чыңалуунун күчөшү мунайдын баасынын өсүшүнө, деңиз ташууларынын кымбатташына жана эл аралык соодадагы туруксуздукка алып келиши мүмкүн.

Азырынча тараптардын бири да жаңы сүйлөшүүлөрдү баштоо ниети тууралуу билдирүү жасай элек. Ошондуктан аймактагы кырдаалдын мындан ары кандай өнүгөрү дүйнөлүк коомчулуктун көңүл борборунда калууда.