(Башы өткөн сандарда)

Ал:

— Нарын тарапка... Чоң атасыныкына жайлоого кетип жатышат окшойт.

Ошол сөздү укканда дүйнөм урап түшкөндөй болду. Ал кезде азыркыдай телефон жок. Кат жазсаң бир нече күндө жетет. Кайра жооп келгиче дагы күндөр өтөт. “Эми аны кантип көрөм?” деген ой башымда айланып турду. Унаа акырын ордунан жылды. Мен болсо ойлонбостон анын артынан чуркап жөнөдүм.

— Бүбү-ү!

Унаа ылдамдай берди. Мен дагы чуркай бердим. Көчөдөгү адамдар мени таң калып карап турушту.

— Балам, автобусту кууп жатасыңбы? — деп кыйкырып калды бирөө.

Мен болсо эч кимди уккан жокмун. Көк Мерседестин артынан бүт күчүм менен чуркап бара жаттым. Бир маалда Бүбүш арткы айнекти ачты.

— Или-им!

Ал кол булгалап жатты. Мен дагы колумду көтөрдүм. Бирок машина улам алыстап бара жатты. Акыры токтоп калдым. Демим кыстыгып кетти. Эки колум тиземде. Машине болсо горизонттун ары жагына сиңип кетти.

Тинатин акырын жылмайды.

— Артынан бир топко чейин чуркадыңызбы?

Илим каткырып күлүп жиберди.

— Чуркагам! Жарым Фрунзени айланып чуркап өтсөм керек. Бир айдан кийин Бүбүш кайра келди. Экөөбүз жолукканбыз. Бирок окуя ушуну менен бүтпөптүр. Замир баарын билип алыптыр. Мени көргөн сайын күлүп:

— Эй, жеңил атлет! Бүгүн дагы Мерседести кууп машыгасыңбы? — деп тамашалай берчү. Кээде досторуна көрсөтүп:

— Мына бул жигит биздин машинеден ылдам чуркайм деп ойлогон — деп каткырып күлчү. Мен болсо уялганымдан жерге кирип кетчүдөй болчумун. Бир күнү чыдабай:

— Замир байке, эми токтотуңузчу — десем, ал ийнимден кармап:

— Сен жаман бала эмессиң. Карындашым үчүн ушунча чуркаганыңды көргөндө... Сага болгон ачуумдун жарымы ошол күнү эле тараган — деген.

Илим акырын үшкүрдү. Жүзүндө куса, сагыныч бар эле.

— Азыр ойлосом... Ошол көк Мерседестин артынан чуркап бара жаткан жигиттин чөнтөгүндө акча жок болчу. Артында хансарай жок болчу. Алдында чоң компаниясы дагы жок эле. Бирок... Анын жүрөгүндө сүйүү бар эле. Кээде адамды эң алыска жеткирген нерсе унаа эмес... Жүрөгүндөгү сүйүү экен...

Илим акырын күлүп, кайра терең үшкүрдү.

— Замирден башка дагы бир “балээм” бар эле...

Тинатин кызыга түштү.

— Дагы ким?

— Тима...

— Замирдин жакын досу. Баары аны Тимка деп чакырышчу. Узун бойлуу, күчтүү жигит болчу. Спорт менен машыкчу. Жигиттердин арасында кадыры бар эле. Бирок... Экөөбүздүн бир эле “күнөөбүз” бар болчу. Экөөбүз тең Бүбүштү жактырчубуз. Бир күнү театрдын алдында мени күтүп туруптур. Колун чөнтөгүнө салып:

— Илим, жүрү сүйлөшөлү — деди.

Мен макул болуп жанына бардым. — Бүбүайымдан алысыраак жүр — деди ал түз эле.

— Эмнеге?

— Анткени мен аны сүйөм.

Мен дагы жашмын. Жалтайлачу эмесмин.

— Сен сүйсөң сүй. Мен дагы сүйөм. Экөөбүз бири-бирибизди тиктеп туруп калдык. Жаштык. Кызуулук. Текеберлик... Ошол күндөн кийин экөөбүздүн ортобузда муз пайда болду. Кайсы жерден көрсөк да көз караш менен эле “саламдашчубуз”. Бир жолу кечинде студенттик жатаканадан чыгып келе жатсам, көчөнүн бурчунда Тима жана анын достору туруптур.

— Келди — деди бирөөсү.

Тима мага жакындады.

— Акыркы жолу айтып жатам. Бүбүайымды унут.

Мен акырын гана:

— Жок — дедим. Ошол жооп жетиштүү болду. Жаштыктагы кызуулук акылдан күчтүү экен. Сөздөн түртүшүүгө өттүк. Түртүшүүдөн мушташ чыгып кетти. Анын жанында бир нече жигит бар эле, а мен жалгыз болчумун. Эртеси күнү күзгүдөн жүзүмдү карасам, көзүмдүн асты көгөрүп, эрдим жарылып кетиптир.

Тинатин акырын “корккон жоксузбу?” деп сурады. Илим жылмайып койду.

— Коркком... Ар бир адам коркот. Бирок ал кезде сүйүү коркуудан да чоң көрүнчү. Бир нече күндөн кийин Бүбүайым мени көрүп, жаракаттарымды байкап калды. Көзүнө жаш толуп:

— Эмнеге ушундай кылдың? — деп сурады.

Мен болсо тамашага салып:

— Жыгылып кеттим — дедим.

Ал дароо түшүндү. Башын чайкап:

— Мен үчүн урушпагылачы... Сүйүү эч качан мушташ менен далилденбейт — деди.

Илим бир азга унчукпай калды. Анан акырын жылмайды.

— Ошол сөз мени өзгөрткөн. Ошондон кийин Тима менен кайра мушташкан жокмун. Убакыт өттү. Ар ким өз жолу менен кетти. Азыр артка кылчайып карасам, биз баарыбыз жаштык кылган экенбиз. Сүйүүнү кантип сактоону билчү эмеспиз. Бирок жүрөгүбүз таза болчу. Ошол тазалык үчүн кээде акылсыз иштерди да жасап койчубуз...

Илим акырын сүрөттү карады.

— Жаштык кайра келбейт экен, Тинатин... Бирок аны эскерүү адамды өмүр бою жылытат... Илим акырын күлүп, көзүн жумду. Жылдар артка кетти. Жаштыгына... Фрунзенин жамгыр жыттанган көчөлөрүнө...

— Ошол күндү өмүрүмдүн акыркы мүнөтүнө чейин унутпайм... Биздин биринчи чыныгы жолугушуубуз болчу. Мен ошол күнү эртең менен эле толкунданып ойгонгом. Жатаканадагы балдар дароо байкап калышты.

— Эй, айылдык! Бүгүн министр менен жолугасыңбы? — деп шылдыңдашты.

Мен болсо: — Жок... Жүрөгүм менен жолугам — дедим. Бөлмөдөгүлөр каткырып күлүп жиберишти. Бирок маселе башкада эле. Мендеги эң чоң көйгөй... Кийгенге жакшы костюмум жок болчу. Ошондо бөлмөдөгү балдардын баары жардам бере баштады. Бирөөсү ак көйнөгүн берди. Экинчиси кара галстугун. Үчүнчүсү жаңы үтүктөлгөн шымын. Дагы бири бут кийимин.

— Эй, жоготуп келбе! — деп күлүштү. Мен күзгүнүн алдына барып өзүмдү карадым. Өмүрүмдө биринчи жолу өзүмдү шаардык жигиттей сезгем ошондо.

— Мына, эми Бүбүш мени жактырат...¬ — деп ичимден сүйүнүп тургам. Кечки саат алтыда Опера театрынын алдындагы фонтанга келдим. Колумда дүкөндөн сатып алган үч даана кызыл роза. Башкасына акчам жеткен эмес. Саатка улам карайм. Жүрөгүм болсо көкүрөгүмдөн чыгып кетчүдөй согуп жаткан. Анан... Театрдын чоң эшиги ачылды. Ак көйнөк кийген Бүбүайым чыгып келди. Чачын жел акырын ыргалтып жатты. Колунда кичинекей китеп. Ал мени көргөндө жылмайды. Ошол жылмаюу... Бүт дүйнөгө тете эле.

— Көпкө күттүңбү? — деп сурады.

— Жок... — деп калп айттым.

Чындыгында бир сааттан бери күтүп тургам. Экөөбүз Фрунзенин көчөлөрүн аралай жай басып жөнөдүк. Асман түнөрүп капкара болуп калган. Бир маалда күн күркүрөдү. Бүбүш асманды карады:

— Жамгыр жаайт окшойт...

Мен күлүп:

— Жаабайт... — деп бүтө электе шатыратып жамгыр төгүп кирди. Экөөбүз тең каткырып күлүп жибердик. Жакын жерде эч кандай баш калкалай турган жер жок экен. Ошентип экөөбүз жамгырдын астында калдык. Чачтарыбыз суу. Кийимдерибиз суу. Бирок эч кимибиз жаандан качкан жокпуз. Бүбүш эки колу менен жүзүндөгү жамгырдын тамчыларын сүртүп:

— Карачы, биз кандай болуп калдык — деп күлдү.

Ошол күлкүнү карап туруп, мен дүйнөдөгү эң бай адамдай сезилгем. Жүрөгүм “азыр айт” деп согуп жатты. Колдорум титиреп турду. Акыры... Мен анын алдын торой токтодум. Акырын анын назик колун кармадым. Ал таң калып мени карады. Жамгыр улам күчөп жаткан. Фонтандын суусу менен жамгырдын тамчыларынын добушу аралашып кеткен. Мен болсо үнүм титиреп:

— Бүбүш... — дедим. — Мен сага хансарай бере албайм... Байлык бере албайм. Кымбат белектерим дагы жок... Бирок өмүр бою сени күлдүрүүгө сөз берем. Ыйласаң көз жашыңды сүртүүгө сөз берем. Оорусаң жаныңда болууга сөз берем — дедим. Ал унчукпай угуп турду. Көздөрүнө жаш толо баштады.

Илим акырын жылмайып, ошол учурду азыр баштан өткөрүп жаткандай шыбырады:

— Ошол жамгырдын астында мен биринчи жолу анын колун сурагам:

— Бүбүайым... Менин өмүрлүк жарым болосуңбу?

Бир нече секунд... Бул убакыт экөөбүз үчүн абдан көптөй сезилди. Бүбүайым көз жашын жашыра албай күлүп жиберди. Башын акырын ийкеди:

— Ооба... Эгер өмүр бою ушул жамгырдай таза сүйсөң, мен макулмун... 

(Уландысы кийинки санда)